Bi-lingual Corpora This Document contain Only 10 sentences of bilingual data Wikipeida Gyan Nidhi TDIL 27-May-2020 Manpreet Singh Lehal Punjabi, English Universal Multiple-Octet Coded Character Set(UCS). print

ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1995 ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
mumbai also known as bombay, the official name until 1995 is the capital city of the indian state of maharashtra.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 18.4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ।
it is the most populous city in india and the ninth most populous agglomeration in the world, with an estimated city population of 18.4 million.

ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗੁਆਂ .ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 20.7 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ।
along with the neighbouring regions of the mumbai metropolitan region, it is one of the most populous urban regions in the world and the second most populous metropolitan area in india, with a population of 20.7 million as of 2011.

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ.
mumbai lies on the west coast of india and has a deep natural harbour.

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਅਲਫ਼ਾ ਵਰਲਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2008, mumbai was named an alpha world city.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਜਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਡੀਪੀ ਹੈ.
it is also the wealthiest city in india, and has the highest gdp of any city in south, west, or central asia.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰੋੜਪਤੀ ਹਨ.
mumbai has the highest number of billionaires and millionaires among all cities in india.

ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਆਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਨ.
the seven islands that came to constitute mumbai were home to communities of fishing colonies.

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਟਾਪੂ ਪੁਰਤਗਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਸਨ ਜਦੋਂ 1661 ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਚਾਰਲਸ ii ਨੇ ਬ੍ਰਾਗਨਜ਼ਾ ਦੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕੈਥਰੀਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚਾਰਲਜ਼ ਨੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਟੈਂਗੀਅਰ ਦੇ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਦੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂ.
for centuries, the islands were under the control of successive indigenous empires before being ceded to the portuguese and subsequently to the british east india company when in 1661 king charles ii married the portuguese catherine of braganza, and as part of her dowry charles received the ports of tangier and seven islands of bombay.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਹੌਰਨਬੀ ਵੇਲਾਰਡ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬੰਬੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
during the mid-18th century, bombay was reshaped by the hornby vellard project, which undertook reclamation of the area between the seven islands from the sea.

ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਨ 1845 ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਬੰਬੇ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
along with construction of major roads and railways, the reclamation project, completed in 1845, transformed bombay into a major seaport on the arabian sea.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ.
bombay in the 19th century was characterised by economic and educational development.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ.
during the early 20th century it became a strong base for the indian independence movement.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
upon india's independence in 1947 the city was incorporated into bombay state.

ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1960 ਵਿਚ, ਬੰਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
in 1960, following the samyukta maharashtra movement, a new state of maharashtra was created with bombay as the capital.

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿੱਤੀ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ.
mumbai is the financial, commercial and entertainment capital of india.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 6.16% ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ 25%, ਇੰਡੀਆ ਮੁੰਬਈ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਜੇ ਐਨ ਪੀ ਟੀ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦਾ 70% ਹੈ, ਅਤੇ 70% ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ.
it is also one of the world's top ten centres of commerce in terms of global financial flow, generating 6.16% of india's gdp and accounting for 25% of industrial output, 70% of maritime trade in india mumbai port trust and jnpt , and 70% of capital transactions to india's economy.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਬਾਂਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਸੇਬੀ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ.
the city houses important financial institutions such as the reserve bank of india, the bombay stock exchange, the national stock exchange of india, the sebi and the corporate headquarters of numerous indian companies and multinational corporations.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬੀਏਆਰਸੀ, ਐਨਪੀਸੀਐਲ, ਆਈਈਆਰਐਲ, ਟੀਆਈਐਫਆਰ, ਏਈਆਰਬੀ, ਏਈਸੀਆਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
it is also home to some of india's premier scientific and nuclear institutes like barc, npcl, irel, tifr, aerb, aeci, and the department of atomic energy.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵੀ ਹੈ।
the city also houses india's hindi bollywood and marathi film and television industry.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਵਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿ livingਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਂਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mumbai's business opportunities, as well as its potential to offer a higher standard of living, attract migrants from all over india, making the city a melting pot of many communities and cultures.

ਕਥਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਨਾਮ ਮੂਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਕੋਲੀ ਅਤੇ ਸੋਮਵੰਸ਼ੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਦੇਵੀ ਕੁਲਦੇਵੀ ਮੁੰਬਾਦੇਵੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 'ਮਾਂ' ਭਾਵ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਲੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। .
etymology the name mumbai is derived from or - name of the patron goddess kuladevi mumbadevi of the native agri, koli and somvanshi kshatriya and ' meaning "mother" in the marathi language, which is the mother tongue of the kolis and the official language of maharashtra.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਨਾਮ ਕਾਕਮੂਚੀ ਅਤੇ ਗਲਾਜੁੰਕਜਾ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the oldest known names for the city are kakamuchee and galajunkja these are sometimes still used.

1508 ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੇਖਕ ਗਾਸਪਰ ਕੋਰਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੈਂਡਸ ਦਾ "ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼" ਵਿਚ, ਬੰਬਾਈਮ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in 1508, portuguese writer gaspar correia used the name bombaim, in his lendas da "legends of india" .

ਇਹ ਨਾਮ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮੁਹਾਸੇ ਬੰਬ ਬਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੰਗੀ ਛੋਟੀ ਬੇ", ਅਤੇ ਬੰਬਾਈਮ ਅਜੇ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this name possibly originated as the old portuguese phrase bom baim, meaning "good little bay", and bombaim is still commonly used in portuguese.

1516 ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਖੋਜਕਰਤਾ ਡੁਆਰਟ ਬਾਰਬੋਸਾ ਨੇ ਟਾਨਾ-ਮਾਈਮਬੂ ਤਾਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਸਬੇ ਠਾਣੇ ਅਤੇ ਮਾਈਮਬੂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਾਡੇਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1516, portuguese explorer duarte barbosa used the name tana-maiambu tana appears to refer to the adjoining town of thane and maiambu to mumbadevi.

16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਮਬੇਨ 1525, ਬੰਬੇ 1538, ਬੰਬੇਨ 1552, ਬੰਬੇਮ 1552, ਮੋਨਬੈਮ 1554, ਮੋਮਬੈਮ 1563, ਮੋਮਬੈਮ 1644, ਬੰਬੇ 1666, ਬੰਬਾਈਮ 1666, ਬੰਬੇ 166, ਬੂਨ ਬੇ 1679, ਅਤੇ ਬੋਨ ਬਾਹੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other variations recorded in the 16th and the 17th centuries include mombayn 1525 , bombay 1538 , bombain 1552 , bombaym 1552 , monbaym 1554 , mombaim 1563 , mombaym 1644 , bambaye 1666 , bombaiim 1666 , bombeye 1676 , boon bay 1690 , and bon bahia.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ।
after the english gained possession of the city in the 17th century, the portuguese name was anglicised as bombay.

ਮੀਰਾਤ-ਏ-ਅਹਿਮਦੀ 1762 ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੀਵਾਨ ਜਾਂ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਨਬਾਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ali muhammad khan, imperial diwan or revenue minister of the gujarat province, in the mirat-i-ahmedi 1762 referred to the city as manbai.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ, ਕੋਂਕਣੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂ ਮੰਬਾਈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਬੰਬੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
by the late 20th century, the city was referred to as mumbai or mambai in the indian statewise official languages of marathi, konkani, gujarati, kannada and sindhi, and as bambai in hindi.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1995 ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁੰਬਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the government of india officially changed the english name to mumbai in november 1995.

ਇਹ ਮਰਾਠੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ.
this came at the insistence of the marathi nationalist shiv sena party, which had just won the maharashtra state elections, and mirrored similar name changes across the country and particularly in maharashtra.

ਸਲੇਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 'ਬੰਬੇ' 'ਮੁੰਬਈ' ਦਾ ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਅਣਚਾਹੇ ਵਿਰਾਸਤ ਸੀ."
according to slate magazine, "they argued that 'bombay' was a corrupted english version of 'mumbai' and an unwanted legacy of british colonial rule."

ਸਲੇਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।"
slate also said "the push to rename bombay was part of a larger movement to strengthen marathi identity in the maharashtra region."

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਬੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਹਿੰਸਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
while the city is still referred to as bombay by some of its residents and by indians from other regions, mention of the city by a name other than mumbai has been controversial, resulting in emotional outbursts sometimes of a violently political nature.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਮੁੰਬਾਈਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਿਛੇ ਕਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਿਵਾਸੀ।
a resident of mumbai is called mumbaikar in the marathi language, in which the suffix kar means resident of.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਿਛਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ।
the term has been in use for quite some time but it gained popularity after the official name change to mumbai.

ਇਤਿਹਾਸ ਮੁ historyਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁੰਬਈ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਬੰਬੇ ਆਈਲੈਂਡ, ਪਰੇਲ, ਮਜਾਗਾਓਂ, ਮਹਿਮ, ਕੋਲਾਬਾ, ਵਰਲੀ ਅਤੇ ਓਲਡ ਵੂਮੈਨ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਿਟਲ ਕੋਲਾਬਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
history early history mumbai is built on what was once an archipelago of seven islands bombay island, parel, mazagaon, mahim, colaba, worli, and old woman's island also known as little colaba .

ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਾਪੂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੋਂ ਵੱਸੇ ਸਨ.
it is not exactly known when these islands were first inhabited.

ਉੱਤਰੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਕੰਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ areasੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਪਲੀਸਟੋਸੀਨ ਚਟਾਨਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਟਾਪੂ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਆਬਾਦ ਸਨ.
pleistocene sediments found along the coastal areas around kandivali in northern mumbai suggest that the islands were inhabited since the stone age.

ਸ਼ਾਇਦ 2,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਲੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
perhaps at the beginning of the common era 2,000 years ago , or possibly earlier, they came to be occupied by the koli fishing community.

ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਮੇਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਨੇ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ, ਮਗਧਾ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ.
in the third century bce, the islands formed part of the maurya empire, during its expansion in the south, ruled by the buddhist emperor, ashoka of magadha.

ਬੋਰੀਵਾਲੀ ਵਿਚ ਕਨਹੇਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਅੱਧ-ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the kanheri caves in borivali were excavated in the mid-third century bce, and served as an important centre of buddhism in western india during ancient times.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 150 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਭੂਗੋਲਗ੍ਰਾਫਰ ਟੌਲੇਮੀ ਦੇ ਕੋਲ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਹੇਪਟੇਨੇਸੀਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਏ ਕਲੱਸਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
the city then was known as heptanesia ancient greek a cluster of seven islands to the greek geographer ptolemy in 150 ce.

ਅੰਧੇਰੀ ਵਿਚ ਮਹਾਕਾਲੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚਾਲੇ ਬਣੀਆਂ ਸਨ।
the mahakali caves in andheri were built between the 1st century bce and the 6th century ce.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਟਾਪੂ 810 ਤੋਂ 1260 ਤਕ ਸ਼ਿਲ੍ਹਾਰਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤਵਾਹਨਸ, ਪੱਛਮੀ ਕਸ਼ਤਰਪਸ, ਅਭਿਰਾਸ, ਵਕਤਾਕਸ, ਕਲਾਚੂਰੀਆਂ, ਕੋਂਕਣ ਮੌਰਿਆਸ, ਚਾਲੁਕਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ।
between the second century bce and ninth century ce, the islands came under the control of successive indigenous dynasties satavahanas, western kshatrapas, abhiras, vakatakas, kalachuris, konkan mauryas, chalukyas and rashtrakutas, before being ruled by the silhara dynasty from 810 to 1260.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ: 520 ਤੋਂ 525 ਵਿਚਕਾਰ ਜੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਛੇਵੀਂ ਤੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਐਲੀਫੈਂਟਾ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਵਾਲਕੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਂਗ ਟੈਂਕ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ.
some of the oldest edifices in the city built during this period are, jogeshwari caves between 520 and 525 , elephanta caves between the sixth to seventh century , walkeshwar temple 10th century , and banganga tank 12th century .

ਰਾਜਾ ਭੀਮਦੇਵ ਨੇ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਹਿਕਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
king bhimdev founded his kingdom in the region in the late 13th century and established his capital in mahikawati present day mahim .

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁ knownਲੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਥਰੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਨੂੰ ਭੀਮਦੇਵ ਨੇ 1298 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਮਾਹੀਕਾਵਤੀ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ।
the pathare prabhus, among the earliest known settlers of the city, were brought to mahikawati from saurashtra in gujarat around 1298 by bhimdev.

ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1407 ਤਕ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
the delhi sultanate annexed the islands in and controlled it until 1407.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਟਾਪੂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
during this time, the islands were administered by the muslim governors of gujarat, who were appointed by the delhi sultanate.

ਇਹ ਟਾਪੂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਗੁਜਰਾਤ ਸਲਤਨਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1407 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the islands were later governed by the independent gujarat sultanate, which was established in 1407.

ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਸਦਕਾ ਕਈ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਲੀ ਵਿਚ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦਰਗਾਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1431 ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਹਾਜੀ ਅਲੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the sultanate's patronage led to the construction of many mosques, prominent being the haji ali dargah in worli, built in honour of the muslim saint haji ali in 1431.

1429 ਤੋਂ 1431 ਤੱਕ, ਇਹ ਟਾਪੂ ਗੁਜਰਾਤ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਅਤੇ ਦੱਕਨ ਦੀ ਬਹਾਮਣੀ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
from 1429 to 1431, the islands were a source of contention between the gujarat sultanate and the bahamani sultanate of deccan.

1493 ਵਿਚ, ਬਹਾਮਣੀ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਖਾਨ ਗਿਲਾਨੀ ਨੇ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ।
in 1493, bahadur khan gilani of the bahamani sultanate attempted to conquer the islands but was defeated.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1526 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬਲ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ.
portuguese and british rule the mughal empire, founded in 1526, was the dominant power in the indian subcontinent during the mid-16th century.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹਮਾਯੂੰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਜਰਾਤ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ 23 ਦਸੰਬਰ 1534 ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਬਾਸੀਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
growing apprehensive of the power of the mughal emperor humayun, sultan bahadur shah of the gujarat sultanate was obliged to sign the treaty of bassein with the portuguese empire on 23 december 1534.

ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਬੇ ਦੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂ, ਨੇੜਲੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਸੀਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
according to the treaty, the seven islands of bombay, the nearby strategic town of bassein and its dependencies were offered to the portuguese.

ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1535 ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the territories were later surrendered on 25 october 1535.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the portuguese were actively involved in the foundation and growth of their roman catholic religious orders in bombay.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਬੰਬਾਈਮ ਲੈ ਗਏ.
they called the islands by various names, which finally took the written form bombaim.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the islands were leased to several portuguese officers during their regime.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਨਜ਼ ਅਤੇ ਜੇਸੁਇਟਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਈ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਮਾਹੀਮ 1534 ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲ ਚਰਚ, ਅੰਧੇਰੀ 1579 ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਜੋਹਨ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ, ਬਾਂਦਰਾ 1580 ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿ's ਚਰਚ, ਅਤੇ ਬਾਈਕੁਲਾ 1632 ਵਿਚ ਗਲੋਰੀਆ ਚਰਚ.
the portuguese franciscans and jesuits built several churches in the city, prominent being the st. michael's church at mahim 1534 , st. john the baptist church at andheri 1579 , st. andrew's church at bandra 1580 , and gloria church at byculla 1632 .

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਏ ਜਿਵੇਂ ਬੰਬੇ ਕੈਸਲ, ਕੈਸਟੇਲਾ ਡੀ ਅਗੁਆਡਾ ਕਾਸਟੈਲੋ ਡਾ ਅਗੂਡਾ ਜਾਂ ਬਾਂਦਰਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਮਾਧ ਕਿਲ੍ਹਾ.
the portuguese also built several fortifications around the city like the bombay castle, castella de aguada castelo da aguada or bandra fort , and madh fort.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੰਬੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਭੂਮੀ-ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ।
the english were in constant struggle with the portuguese vying for hegemony over bombay, as they recognised its strategic natural harbour and its natural isolation from land-attacks.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ, ਡੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
by the middle of the 17th century the growing power of the dutch empire forced the english to acquire a station in western india.

11 ਮਈ 1661 ਨੂੰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਕਿੰਗ ਜੌਨ ਚੌਥੇ ਦੀ ਧੀ, ਕੈਥਰੀਨ, ਬ੍ਰੈਗਨਜ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ, ਚਾਰਲਸ ਨੂੰ ਕੈਥਰੀਨ ਦੇ ਦਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
on 11 may 1661, the marriage treaty of charles ii of england and catherine of braganza, daughter of king john iv of portugal, placed the islands in possession of the english empire, as part of catherine's dowry to charles.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੈਲਸੈਟ, ਬਾਸੀਨ, ਮਜਾਗਾਓਂ, ਪਰੇਲ, ਵਰਲੀ, ਸਿਓਨ, ਧਾਰਾਵੀ ਅਤੇ ਵਡਾਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਹਨ.
however, salsette, bassein, mazagaon, parel, worli, sion, dharavi, and wadala still remained under portuguese possession.

1665 ਤੋਂ 1666 ਤੱਕ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਹਿਮ, ਸਿਓਨ, ਧਾਰਾਵੀ ਅਤੇ ਵਡਾਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
from 1665 to 1666, the english managed to acquire mahim, sion, dharavi, and wadala.

27 ਮਾਰਚ 1668 ਦੇ ਰਾਇਲ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ 1668 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਟਾਪੂ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਦਿੱਤੇ।
in accordance with the royal charter of 27 march 1668, england leased these islands to the english east india company in 1668 for a sum of per annum.

ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ 1661 ਵਿਚ 10,000 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1675 ਵਿਚ 60,000 ਹੋ ਗਈ.
the population quickly rose from 10,000 in 1661, to 60,000 in 1675.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੱਕਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਿੱਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਯਾਕੂਤ ਖ਼ਾਨ, ਅਕਤੂਬਰ 1672 ਵਿਚ, 20 ਫਰਵਰੀ 1673 ਨੂੰ ਡੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਰਿਕਲੋਫਫੀ ਵੈਨ ਗੋਇਨ ਅਤੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1673 ਨੂੰ ਸਿੱਦੀ ਐਡਮਿਰਲ ਸੰਬਲ ਦੁਆਰਾ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the islands were subsequently attacked by yakut khan, the siddi admiral of the mughal empire, in october 1672, rickloffe van goen, the governor-general of dutch india on 20 february 1673, and siddi admiral sambal on 10 october 1673.

1687 ਵਿਚ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in 1687, the english east india company transferred its headquarters from surat to bombay.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਖਰਕਾਰ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਬਣ ਗਿਆ.
the city eventually became the headquarters of the bombay presidency.

ਤਬਾਦਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੰਬੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
following the transfer, bombay was placed at the head of all the company's establishments in india.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਯਾਕੂਤ ਖਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ.
towards the end of the 17th century, the islands again suffered incursions from yakut khan in .

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ 1737 ਵਿਚ ਸੈਲਸੈਟ ਅਤੇ 1739 ਵਿਚ ਬਾਸੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ.
the portuguese presence ended in bombay when the marathas under peshwa baji rao i captured salsette in 1737, and bassein in 1739.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਬੰਬੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਮਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ.
by the middle of the 18th century, bombay began to grow into a major trading town, and received a huge influx of migrants from across india.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ 28 ਦਸੰਬਰ 1774 ਨੂੰ ਸੈਲਸੈਟ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ.
later, the british occupied salsette on 28 december 1774.

ਸੂਰਤ 1775 ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਲਸੈਟ ਅਤੇ ਬਾਸੀਨ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ.
with the treaty of surat 1775 , the british formally gained control of salsette and bassein, resulting in the first anglo-maratha war.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਰੰਦਰ 1776 ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਮਰਾਠਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਲਸੇਟ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਲਬਾਈ ਸੰਧੀ 1782 ਦੁਆਰਾ, ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
the british were able to secure salsette from the marathas without violence through the treaty of purandar 1776 , and later through the treaty of salbai 1782 , signed to settle the outcome of the first anglo-maratha war.

1782 ਤੋਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਕੱਠਿਆਂ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਹੈ.
from 1782 onwards, the city was reshaped with large-scale civil engineering projects aimed at merging all the seven islands into a single amalgamated mass.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਜੋ ਹੌਰਨਬੀ ਵੇਲਾਰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1784 ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this project, known as hornby vellard, was completed by 1784.

1817 ਵਿਚ, ਮਾountsਂਟਸੂਅਰਟ ਐਲਫਿਨਸਟੋਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਖੜਕੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਰਾਠਾ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਬਾਜੀ ਰਾਓ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
in 1817, the british east india company under mountstuart elphinstone defeated baji rao ii, the last of the maratha peshwa in the battle of khadki.

ਉਸਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਡੇਕਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
following his defeat, almost the whole of the deccan came under british suzerainty, and was incorporated into the bombay presidency.

ਡੈੱਕਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਮੂਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਦੱਸਿਆ.
the success of the british campaign in the deccan marked the end of all attacks by native powers.

1845 ਤਕ, ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰਨਬੀ ਵੇਲਾਰਡ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਇਕੋ ਲੈਂਡਮਾਸ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ.
by 1845, the seven islands coalesced into a single landmass by the hornby vellard project via large scale land reclamation.

16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1853 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਬੰਬੇ ਨੂੰ ਗੁਆਂ .ੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਹੁਣ ਠਾਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
on 16 april 1853, india's first passenger railway line was established, connecting bombay to the neighbouring town of thana now thane .

ਅਮੈਰੀਕਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਪਾਹ-ਵਪਾਰ ਮਾਰਕੀਟ ਬਣ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੱਦ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
during the american civil war , the city became the world's chief cotton-trading market, resulting in a boom in the economy that subsequently enhanced the city's stature.

1869 ਵਿਚ ਸੂਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨੇ ਬੰਬੇ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
the opening of the suez canal in 1869 transformed bombay into one of the largest seaports on the arabian sea.

ਸਤੰਬਰ 1896 ਵਿਚ, ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁਬੂਕ ਪਲੇਗ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤੇ 1,900 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in september 1896, bombay was hit by a bubonic plague epidemic where the death toll was estimated at 1,900 people per week.

ਲਗਭਗ 850,000 ਲੋਕ ਬੰਬੇ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ।
about 850,000 people fled bombay and the textile industry was adversely affected.

ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ 1942 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ 1946 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਵਿਦਰੋਹ ਇਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
as the capital of the bombay presidency, the city witnessed the indian independence movement, with the quit india movement in 1942 and the royal indian navy mutiny in 1946 being its most notable events.

ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਫਿਰ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
independent india after india's independence in 1947, the territory of the bombay presidency retained by india was restructured into bombay state.

ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਵਧਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਏ.
the area of bombay state increased, after several erstwhile princely states that joined the indian union were integrated into the state.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ.
subsequently, the city became the capital of bombay state.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1950 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਸਬਨਬਰਨ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਰੇਟਰ ਬੰਬੇ ਮਿ corporationਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਕੇ ਬੰਬੇ ਦੀ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on april 1950, municipal limits of bombay were expanded by merging the bombay suburban district and bombay city to form the greater bombay municipal corporation.

ਸੰਨ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਸਮੇਤ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਦੋਲਨ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੀ।
the samyukta maharashtra movement to create a separate maharashtra state including bombay was at its height in the 1950s.

1955 ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
in the lok sabha discussions in 1955, the congress party demanded that the city be constituted as an autonomous city-state.

ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ 1955 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the states reorganisation committee recommended a bilingual state for with bombay as its capital in its 1955 report.

ਬੰਬੇ ਸਿਟੀ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਕਮੇਟੀ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਜਰਾਤੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦੇ ਵਕਾਲਤ ਸਮੂਹ ਨੇ ਬੰਬੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਰੁਤਬਾ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ।
bombay citizens' committee, an advocacy group of leading gujarati industrialists lobbied for bombay's independent status.

ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ 105 ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, 1 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
following protests during the movement in which 105 people lost their lives in clashes with the police, bombay state was reorganised on linguistic lines on 1 may 1960.

ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
gujarati-speaking areas of bombay state were partitioned into the state of gujarat.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਬਾਂਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਾਂਬੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
maharashtra state with bombay as its capital was formed with the merger of marathi-speaking areas of bombay state, eight districts from central provinces and berar, five districts from hyderabad state, and numerous princely states enclosed between them.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ, ਫਲੋਰਾ ਫੁਹਾਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਹੁਟਮਾ ਚੌਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਚੌਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ।
as a memorial to the martyrs of the samyukta maharashtra movement, flora fountain was renamed as hutatma chowk martyr's square , and a memorial was erected.

ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
the following decades saw massive expansion of the city and its suburbs.

1960 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਨਰੀਮਨ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਕਫ ਪਰੇਡ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in the late 1960s, nariman point and cuffe parade were reclaimed and developed.

ਬੰਬੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ bmrda ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 26 ਜਨਵਰੀ 1975 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੰਬੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the bombay metropolitan region development authority bmrda was established on 26 january 1975 by the government of maharashtra as an apex body for planning and co-ordination of development activities in the bombay metropolitan region.

ਅਗਸਤ 1979 ਵਿਚ, ਬੰਬੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਥਾਣੇ ਅਤੇ ਰਾਏਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸਿਡਕੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿ bombay ਬੰਬੇ ਦੀ ਇਕ ਭੈਣ ਟਾ bombayਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in august 1979, a sister township of new bombay was founded by the city and industrial development corporation cidco across the thane and raigad districts to help the dispersal and control of bombay's population.

ਬਾਂਬੇ ਵਿਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 1982 ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੰਬੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 250,000 ਕਾਮੇ ਹੜਤਾਲ' ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ.
the textile industry in bombay largely disappeared after the widespread 1982 great bombay textile strike, in which nearly 250,000 workers in more than 50 textile mills went on strike.

ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਖਰਾਬ ਹੋਈਆਂ ਸੂਤੀ ਮਿੱਲਾਂ ਤਦ ਤੋਂ ਤੀਬਰ ਪੁਨਰ-ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।
mumbai's defunct cotton mills have since become the focus of intense redevelopment.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਟੇਨਰਾਈਜ਼ਡ ਮਾਲਾਂ ਦਾ% ਹੈਂਡਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ 26 ਮਈ 1989 ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਹਾਰਬਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਹੱਬ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਨਹਾਵਾ ਸ਼ਵਾ ਵਿਖੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the jawaharlal nehru port, which currently handles % of india's containerised cargo, was commissioned on 26 may 1989 across the creek at nhava sheva with a view to de-congest bombay harbour and to serve as a hub port for the city.

ਗ੍ਰੇਟਰ ਬੰਬੇ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਗ੍ਰੇਟਰ ਬੰਬੇ ਦੀਆਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਸਨ.
the geographical limits of greater bombay were coextensive with municipal limits of greater bombay.

1 ਅਕਤੂਬਰ 1990 ਨੂੰ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਬੰਬੇ ਜ਼ਿਲੇ ਨੂੰ ਦੋ ਮਾਲੀਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਬੰਬੇ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਸਬਨਬਰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਸੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
on 1 october 1990, the greater bombay district was bifurcated to form two revenue districts namely, bombay city and bombay suburban, though they continued to be administered by same municipal administration.

1990 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
from 1990 to 2010, there has been an increase in violence in the hitherto largely peaceful city.

ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ .ਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
following the demolition of the babri masjid in ayodhya, the city was rocked by the hindu-muslim riots of in which more than 1,000 people were killed.

12 ਮਾਰਚ 1993 ਨੂੰ, ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ 13 ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 257 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
on 12 march 1993, a series of 13 co-ordinated bombings at several city landmarks by islamic extremists and the bombay underworld resulted in 257 deaths and over 700 injuries.

ਸਾਲ 2006 ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਸੱਤ ਬੰਬ ​​ਫਟਣ ਕਾਰਨ 209 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ.
in 2006, 209 people were killed and over 700 injured when seven bombs exploded on the city's commuter trains.

2008 ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਦਸ ਤਾਲਮੇਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 173 ਮੌਤਾਂ, 308 ਜ਼ਖਮੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੋਟਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ.
in 2008, a series of ten coordinated attacks by armed terrorists for three days resulted in 173 deaths, 308 injuries, and severe damage to several heritage landmarks and prestigious hotels.

ਓਪੇਰਾ ਹਾ houseਸ, ਜ਼ਵੇਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਾਦਰ ਵਿਚ 13 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਹੋਏ ਧਮਾਕੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸਨ।
the blasts that occurred at the opera house, zaveri bazaar, and dadar on 13 july 2011 were the latest in the series of terrorist attacks in mumbai.

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
mumbai is the commercial capital of india and has evolved into a global financial hub.

ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ.
for several decades it has been the home of india's main financial services, and a focus for both infrastructure development and private investment.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੰਬਈ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
from being an ancient fishing community and a colonial centre of trade, mumbai has become south asia's largest city and home of the world's most prolific film industry.

ਭੂਗੋਲ ਮੁੰਬਈ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਮੁੰਬਈ ਸਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਮਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਬਣਦੇ ਹਨ.
geography mumbai consists of two distinct regions mumbai city district and mumbai suburban district, which form two separate revenue districts of maharashtra.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਲੈਂਡ ਸਿਟੀ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the city district region is also commonly referred to as the island city or south mumbai.

ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 603.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 233 ਵਰਗ ਮੀ.
the total area of mumbai is 603.4 km2 233 sq mi .

ਇਸ ਵਿਚੋਂ, ਟਾਪੂ ਸ਼ਹਿਰ. 67. km79 ਕਿਲੋਮੀਟਰ s 26 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲਾ 0 km km. km. ਕਿ.ਮੀ. 16 169 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਿ togetherਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧੀਨ 7 437.71 km ਕਿਲੋਮੀਟਰ 16 169 ਵਰਗ ਮੀ.
of this, the island city spans 67.79 km2 26 sq mi , while the suburban district spans 370 km2 143 sq mi , together accounting for 437.71 km2 169 sq mi under the administration of municipal corporation of greater mumbai mcgm .

ਬਾਕੀ ਖੇਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਮੁੰਬਈ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ, ਪਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੋਰੀਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਜੋ ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ.
the remaining areas belong to various defence establishments, the mumbai port trust, the atomic energy commission and the borivali national park, which are out of the jurisdiction of the mcgm.

ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਥਾਨੇ, ਪਾਲਘਰ ਅਤੇ ਰਾਏਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 4,355 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 1681.5 ਵਰਗ ਮੀ.
the mumbai metropolitan region which includes portions of thane, palghar and raigad districts in addition to greater mumbai, covers an area of 4,355 km2 1681.5 sq mi .

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਉਲਸ ਨਦੀ ਦੇ ਮੂੰਹ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕੋਨਕਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ.
mumbai lies at the mouth of the ulhas river on the western coast of india, in the coastal region known as the konkan.

ਇਹ ਸੈਲਸੈੱਟ ਆਈਲੈਂਡ ਸਾਸ਼ਤੀ ਆਈਲੈਂਡ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it sits on salsette island sashti island , which it partially shares with the thane district.

ਮੁੰਬਈ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
mumbai is bounded by the arabian sea to the west.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ 10 ਮੀ. 33 ਫੁੱਟ ਤੋਂ 15 ਮੀਟਰ 49 ਫੁੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ elevਸਤਨ ਉਚਾਈ 14 ਮੀ. 46 ਫੁੱਟ ਹੈ.
many parts of the city lie just above sea level, with elevations ranging from 10 m 33 ft to 15 m 49 ft the city has an average elevation of 14 m 46 ft .

ਉੱਤਰੀ ਮੁੰਬਈ ਸੈਲਸੈਟ ਪਹਾੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਸੈਲਸੈੱਟ 'ਤੇ 450 ਮੀ.
northern mumbai salsette is hilly, and the highest point in the city is 450 m 1,476 ft at salsette in the ranges.

ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਬੋਰੀਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 103.09 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 39.80 ਵਰਗ ਮੀ.
the sanjay gandhi national park borivali national park is located partly in the mumbai suburban district, and partly in the thane district, and it extends over an area of 103.09 km2 39.80 sq mi .

ਭੱਟਸਾ ਡੈਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਛੇ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਹਾਰ, ਲੋਅਰ ਵੈਟਰਨਾ, ਅਪਰ ਵੈਟਰਨਾ, ਤੁਲਸੀ, ਤੰਸਾ ਅਤੇ ਪਵੈਈ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
apart from the bhatsa dam, there are six major lakes that supply water to the city vihar, lower vaitarna, upper vaitarna, tulsi, tansa and powai.

ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬੋਰੀਵਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
tulsi lake and vihar lake are located in borivili national park, within the city's limits.

ਪੋਵਾਈ ਝੀਲ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ, ਸਿਰਫ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the supply from powai lake, also within the city limits, is used only for agricultural and industrial purposes.

ਤਿੰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦਹੀਸਰ ਨਦੀ, ਪੋਨਸਰ ਜਾਂ ਪੋਇਸਰ ਅਤੇ ਓਹੀਵਾੜਾ ਜਾਂ ਓਸ਼ੀਵਾੜਾ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਮਿੱਠੀ ਨਦੀ ਤੁਲਸੀ ਝੀਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੋਵਈ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹਿ ਰਹੀ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
three small rivers, the dahisar river, poinsar or poisar and ohiwara or oshiwara originate within the park, while the polluted mithi river originates from tulsi lake and gathers water overflowing from vihar and powai lakes.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਅਤੇ ਖਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਥਾਨ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਮਧ ਮਾਰਵੇ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the coastline of the city is indented with numerous creeks and bays, stretching from the thane creek on the eastern to madh marve on the western front.

ਸਾਲਸੇਟ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਣਿਜ ਦਲਦਲ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਤਲੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰਲੇ ਹਨ.
the eastern coast of salsette island is covered with large mangrove swamps, rich in biodiversity, while the western coast is mostly sandy and rocky.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ coverੱਕਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੇਤਲੀ ਹਨ.
soil cover in the city region is predominantly sandy due to its proximity to the sea.

ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ coverੱਕਣ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
in the suburbs, the soil cover is largely alluvial and loamy.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਚੱਟਾਨ ਕਾਲੇ ਡੇਕਨ ਬੇਸਾਲਟ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਈਓਸੀਨ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਹੈ.
the underlying rock of the region is composed of black deccan basalt flows, and their acidic and basic variants dating back to the late cretaceous and early eocene eras.

ਮੁੰਬਈ ਆਸਪਾਸ ਦੇ 23 ਫਾਲਟ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ੋਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ.
mumbai sits on a seismically active zone owing to the presence of 23 fault lines in the vicinity.

ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੀਸਮਿਕ ਜ਼ੋਨ iii ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਿਕਟਰ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ' ਤੇ 6.5 ਮਾਪ ਦੇ ਭੁਚਾਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the area is classified as a seismic zone iii region, which means an earthquake of up to magnitude 6.5 on the richter magnitude scale may be expected.

ਜਲਵਾਯੂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗਰਮ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਅਵਾ ਮੌਸਮ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਅਧੀਨ, ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਨਾਲ.
climate mumbai has a tropical climate, specifically a tropical wet and dry climate aw under the climate classification, with seven months of dryness and peak of rains in july.

ਠੰਡ ਦਾ ਮੌਸਮ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the cooler season from december to february is followed by the summer season from march to june.

ਜੂਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the period from june to about the end of september constitutes the south-west monsoon season, and october and november form the post-monsoon season.

ਜੂਨ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
between june and september, the south west monsoon rains lash the city.

ਪ੍ਰੀ-ਮੌਨਸੂਨ ਵਰਖਾ ਮਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
pre-monsoon showers are received in may.

ਕਈ ਵਾਰ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੇ ਹਨ.
occasionally, north-east monsoon showers occur in october and november.

1954 ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ 3,452 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 136 ਸੀ.
the maximum annual rainfall ever recorded was 3,452 mm 136 in for 1954.

ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਸ਼ 26 ਜੁਲਾਈ 2005 ਨੂੰ 944 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the highest rainfall recorded in a single day was 944 mm 37 in on 26 july 2005.

ਆਈਲੈਂਡ ਸਿਟੀ ਲਈ totalਸਤਨ ਕੁਲ ਸਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ 2,146.6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 85, ਅਤੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿਚ 2,457 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 97 ਹੈ.
the average total annual rainfall is 2,146.6 mm 85 in for the island city, and 2,457 mm 97 in for the suburbs.

annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ 27.2 81 ਹੈ, ਅਤੇ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਵਰਖਾ 2,167 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 85 ਇੰਚ ਹੈ.
the average annual temperature is 27.2 81 , and the average annual precipitation is 2,167 mm 85 in .

ਆਈਲੈਂਡ ਸਿਟੀ ਵਿਚ maximumਸਤਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 31.2 88 ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ minimumਸਤਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 23.7 75 ਹੈ.
in the island city, the average maximum temperature is 31.2 88 , while the average minimum temperature is 23.7 75 .

ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿਚ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਧਿਕਤਮ ਤਾਪਮਾਨ 29.1 84 ਤੋਂ 33.3 92 ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 16.3 61 ਤੋਂ 26.2 79 ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the suburbs, the daily mean maximum temperature range from 29.1 84 to 33.3 92 , while the daily mean minimum temperature ranges from 16.3 61 to 26.2 79 .

ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚਤਮ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 ਨੂੰ 42.2 108 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੀਵਾਂ 27 ਜਨਵਰੀ 1962 ਨੂੰ 7.4 45 ਸੈੱਟ ਹੈ.
the record high is 42.2 108 set on 14 april 1952, and the record low is 7.4 45 set on 27 january 1962.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 6.16% ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
economy mumbai is india's largest city by population and is the financial and commercial capital of the country as it generates 6.16% of the total gdp.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10% ਫੈਕਟਰੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ 25%, ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਉਗਰਾਹੀ ਦਾ 33%, ਕਸਟਮ ਡਿ dutyਟੀ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ 60%, ਕੇਂਦਰੀ ਆਬਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ 20%, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਦਾ 40% ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ, ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿਚ 000 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ.
it serves as an economic hub of india, contributing 10% of factory employment, 25% of industrial output, 33% of income tax collections, 60% of customs duty collections, 20% of central excise tax collections, 40% of india's foreign trade and ,000 crore us 590 million in corporate taxes.

1991 ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ, 90 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵਿੱਤ ਤੇ ਆਈ ਟੀ, ​​ਨਿਰਯਾਤ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆ outsਟਸੋਰਸਿੰਗ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
along with the rest of india, mumbai has witnessed an economic boom since the liberalisation of 1991, the finance boom in the mid-nineties and the it, export, services and outsourcing boom in 2000s.

ਹਾਲਾਂਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
although mumbai had prominently figured as the hub of economic activity of india in the 1990s, the mumbai metropolitan region is presently witnessing a reduction in its contribution to india's gdp.

2015 ਤੱਕ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਜੀਡੀਪੀ ਪੀਪੀਪੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 368 ਅਰਬ ਸੀ.
as of 2015, mumbai's metro area gdp ppp was estimated at 368 billion.

ਲਾਰਸਨ ਐਂਡ ਟੂਬਰੋ, ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਸਬੀਆਈ, ਲਾਈਫ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਐਲਆਈਸੀ, ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ, ਗੋਦਰੇਜ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
many of india's numerous conglomerates including larsen & toubro, state bank of india sbi , life insurance corporation of india lic , tata group, godrej and reliance , and five of the fortune global 500 companies are based in mumbai.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ, ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਬੀ ਐਸ ਸੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਐਨ ਐਸ ਈ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਕਓਰਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਸੇਬੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
this is facilitated by the presence of the reserve bank of india rbi , the bombay stock exchange bse , the national stock exchange of india nse , and financial sector regulators such as the securities and exchange board of india sebi .

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ' ਤੇ ਬਣੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੇ ਵਿੱਤ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਹੀਰਾ-ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
until the 1970s, mumbai owed its prosperity largely to textile mills and the seaport, but the local economy has since then diversified to include finance, engineering, diamond-polishing, healthcare and information technology.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਤ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਚਮੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਆਈਟੀ ਅਤੇ ਆਈਟੀਈਐਸ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹਨ.
the key sectors contributing to the city's economy are finance, gems & jewellery, leather processing, it and ites, textiles, and entertainment.

ਨਰੀਮਨ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾ ਕੁਰਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬੀਕੇਸੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ.
nariman point and bandra kurla complex bkc are mumbai's major financial centres.

ਬੰਗਲੌਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
despite competition from bangalore, hyderabad and pune, mumbai has carved a niche for itself in the information technology industry.

ਸੈਂਟਾਕਰੂਜ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਐਕਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਜ਼ੋਨ seepz ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਫੋਟੈਕ ਪਾਰਕ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਆਈਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the santacruz electronic export processing zone seepz and the international infotech park navi mumbai offer excellent facilities to it companies.

ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ.
state and central government employees make up a large percentage of the city's workforce.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹੁਨਰਮੰਦ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਕੁਸ਼ਲ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ, ਮਕੈਨਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਨੀਲੇ ਕਾਲਰ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ.
mumbai also has a large unskilled and semi-skilled self-employed population, who primarily earn their livelihood as hawkers, taxi drivers, mechanics and other such blue collar professions.

ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਮੁੰਬਈ ਪੋਰਟ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the port and shipping industry is well established, with mumbai port being one of the oldest and most significant ports in india.

ਧਾਰਾਵੀ, ਮੱਧ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰੀਸਾਈਕਲ ਯੋਗ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਸੰਸਾਧਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 15,000 ਇਕ-ਕਮਰਾ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹਨ.
dharavi, in central mumbai, has an increasingly large recycling industry, processing recyclable waste from other parts of the city the district has an estimated 15,000 single-room factories.

ਫੋਰਬਸ ਦੁਆਰਾ “ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਸ਼ਹਿਰਾਂ” ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸੱਤਵਾਂ, ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ 28 ਅਤੇ 46000 ਕਰੋੜਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸੂਚੀ ਵਿਚ 820 ਅਰਬ 48 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹੈ. ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 2008, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਦੀ averageਸਤਨ ਦੌਲਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ.
mumbai has been ranked sixth among top ten global cities on the billionaire count with 28 and 46000 millionaires, with total wealth around 820 billion 48th on the worldwide centres of commerce index 2008, seventh in the list of "top ten cities for billionaires" by forbes magazine april 2008 , and first in terms of those billionaires' average wealth.

2008 ਤੱਕ, ਗਲੋਬਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਸਿਟੀਜ ਸਟੱਡੀ ਗਰੁੱਪ ਗਾਡਬਲਯੂਸੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ "ਅਲਫ਼ਾ ਵਰਲਡ ਸਿਟੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੀਜਾ ਹੈ.
as of 2008, the globalization and world cities study group gawc has ranked mumbai as an "alpha world city", third in its categories of global cities.

ਮੁੰਬਈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਦਫਤਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
mumbai is the third most expensive office market in the world, and was ranked among the fastest cities in the country for business startup in 2009.

ਨਾਗਰਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ, 603 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 233 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ, ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕੋਲਾਬਾ ਤੋਂ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਮੁਲੁੰਦ ਅਤੇ ਦਹੀਸਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਮਾਨਖੁਰਦ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
civic administration greater mumbai, an area of 603 square kilometres 233 sq mi , consisting of the mumbai city and mumbai suburban districts, extends from colaba in the south, to mulund and dahisar in the north, and mankhurd in the east.

2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 12,442,373 ਸੀ।
its population as per the 2011 census was 12,442,373.

ਇਹ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਮਿcਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਮ ਸੀ ਜੀ ਐਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬ੍ਰਿਹਂਮਬਾਈ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.
it is administered by the municipal corporation of greater mumbai mcgm sometimes referred to as the brihanmumbai municipal corporation , formerly known as the bombay municipal corporation bmc .

ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ needsਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ.
the mcgm is in charge of the civic and infrastructure needs of the metropolis.

ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਚੋਣ ਰਾਹੀਂ themselvesਾਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the mayor is chosen through indirect election by the councillors from among themselves for a term of two and half years.

ਮਿ commissionerਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬਾਹਰੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the municipal commissioner is the chief executive officer and head of the executive arm of the municipal corporation.

ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
all executive powers are vested in the municipal commissioner who is an indian administrative service ias officer appointed by the state government.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਇਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਨੀਤੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
although the municipal corporation is the legislative body that lays down policies for the governance of the city, it is the commissioner who is responsible for the execution of the policies.

ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਾਜ ਦੀ ਨਿਯਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਅਵਧੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the commissioner is appointed for a fixed term as defined by state statute.

ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਨਿਗਮ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the powers of the commissioner are those provided by statute and those delegated by the corporation or the standing committee.

ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮਿ corporationਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ 21 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 9 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ.
the municipal corporation of greater mumbai was ranked 9th out of 21 cities for best governance & administrative practices in india in 2014.

ਇਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ 3.ਸਤ 3.3 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 10 ਉੱਤੇ 3.5 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ.
it scored 4.0 on 10 compared to the national average of 3.3.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਦੋ ਮਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
the two revenue districts of mumbai come under the jurisdiction of a district collector.

ਕੁਲੈਕਟਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the collectors are in charge of property records and revenue collection for the central government, and oversee the national elections held in the city.

ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ.
the mumbai police is headed by a police commissioner, who is an indian police service ips officer.

ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਰਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੰਡ ਹੈ।
the mumbai police is a division of the maharashtra police, under the state home ministry.

ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਸਤਾਰਾਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the city is divided into seven police zones and seventeen traffic police zones, each headed by a deputy commissioner of police.

ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
the traffic police is a semi-autonomous body under the mumbai police.

ਮੁੰਬਈ ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ, ਮੁੱਖ ਫਾਇਰ ਅਫਸਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਚਾਰ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਫਾਇਰ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਮੰਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the mumbai fire brigade, under the jurisdiction of the municipal corporation, is headed by the chief fire officer, who is assisted by four deputy chief fire officers and six divisional officers.

ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਐਮਐਮਆਰਡੀਏ ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the mumbai metropolitan region development authority mmrda is responsible for infrastructure development and planning of mumbai metropolitan region.

ਮੁੰਬਈ, ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਉਹ ਸੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
mumbai is the seat of the bombay high court, which exercises jurisdiction over the states of maharashtra and goa, and the union territories of daman and diu and dadra and nagar haveli.

ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਦੋ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਸਿਵਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਲ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਸੈਸ਼ਨ ਕੋਰਟ।
mumbai also has two lower courts, the small causes court for civil matters, and the sessions court for criminal cases.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਰਚਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਟਾਡਾ ਅਦਾਲਤ ਵੀ ਹਨ।
mumbai also has a special terrorist and disruptive activities tada court for people accused of conspiring and abetting acts of terrorism in the city.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
politics mumbai had been a traditional stronghold and birthplace of the indian national congress, also known as the congress party.

ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਸ਼ਨ ਦਸੰਬਰ 1885 ਤੋਂ ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the first session of the indian national congress was held in bombay from december 1885.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ 6 ਵਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ.
the city played host to the indian national congress six times during its first 50 years, and became a strong base for the indian independence movement during the 20th century.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਉਭਾਰ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, 19 ਜੂਨ 1966 ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਮਰਾਠੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
the 1960s saw the rise of regionalist politics in bombay, with the formation of the shiv sena on 19 june 1966, out of a feeling of resentment about the relative marginalisation of the native marathi people in bombay.

ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੇ 1985 ਵਿਚ 'ਮਰਾਠੀ ਕਾਰਨ' ਤੋਂ ਵੱਡੇ 'ਹਿੰਦੂਤਵ ਕਾਰਣ' ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ।
shiv sena switched from 'marathi cause' to larger 'hindutva cause' in 1985 and joined hands with bhartiya janata party bjp in same year.

ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਬੰਬੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੇ 1985 ਦੇ ਬੰਬੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
the congress had dominated the politics of bombay from independence until the early 1980s, when the shiv sena won the 1985 bombay municipal corporation elections.

1989 ਵਿਚ, ਇਕ ਵੱਡੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਇਕ ਚੋਣ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ।
in 1989, the bharatiya janata party bjp , a major national political party, forged an electoral alliance with the shiv sena to dislodge the congress in the maharashtra legislative assembly elections.

1999 ਵਿਚ, ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਐਨ ਸੀ ਪੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤੀ।
in 1999, several members left the congress to form the nationalist congress party ncp but later allied with the congress as part of an alliance known as the democratic front.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਵ ਨਿਰਮਾਣ ਸੈਨਾ ਐਮਐਨਐਸ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਪਾ, ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਬਸਪਾ ਅਤੇ ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਲੜਦੇ ਹਨ।
currently, other parties such as maharashtra navnirman sena mns , samajwadi party sp , bahujan samaj party bsp , and several independent candidates also contest elections in the city.

ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਛੇ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਉੱਤਰ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ ਕੇਂਦਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
in the indian national elections held every five years, mumbai is represented by six parliamentary constituencies north, north west, north east, north central, south central, and south.

ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਹਰੇਕ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
a member of parliament mp to the lok sabha, the lower house of the indian parliament, is elected from each of the parliamentary constituencies.

2014 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਛੇ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੇ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
in the 2014 national elections, all six parliamentary constituencies were won by the bjp and shiv sena in alliance, with both parties winning three seats each.

ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ assembly 36 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
in the maharashtra state assembly elections held every five years, mumbai is represented by 36 assembly constituencies.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
a member of the legislative assembly mla to the maharashtra vidhan sabha legislative assembly is elected from each of the assembly constituencies.

ਸਾਲ 2014 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ, 36 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 15, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, 14 ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਅਤੇ 5 ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
in the 2014 state assembly elections, out of the 36 assembly constituencies, 15 were won by the bjp, 14 by the shiv sena and 5 by the congress.

ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਲਈ ਚੁਣਨ ਲਈ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
elections are also held every five years to elect corporators to power in the mcgm.

ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ 227 ਸਿੱਧੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕੌਂਸਲਰ ਹਨ ਜੋ 24 ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੌਂਸਲਰ ਮਿਉਂਸਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੇਅਰ ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the corporation comprises 227 directly elected councillors representing the 24 municipal wards, five nominated councillors having special knowledge or experience in municipal administration, and a mayor whose role is mostly ceremonial.

ਸਾਲ 2012 ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ, 227 ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ-ਭਾਜਪਾ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਿਆਂ 107 ਸੀਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ-ਐਨਸੀਪੀ ਗਠਜੋੜ ਨੇ 64 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
in the 2012 municipal corporation elections, out of the 227 seats, the shiv sena-bjp alliance secured 107 seats, holding power with the support of independent candidates in the mcgm, while the congress-ncp alliance bagged 64 seats.

ਮੇਅਰ, ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਮਿ commissionerਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ twoਾਈ ਸਾਲ ਹੈ।
the tenure of the mayor, deputy mayor, and municipal commissioner is two and a half years.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਸਬਨਬਰਨ ਰੇਲਵੇ, ਮੋਨੋਰੇਲ, ਮੈਟਰੋ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਬਾਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੈਸਟ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਮੀਟਰ ਦੀਆਂ ਟੈਕਸੀਆਂ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
transport public transport public transport systems in mumbai include the mumbai suburban railway, monorail, metro, brihanmumbai electric supply and transport best buses, black-and-yellow meter taxis, auto rickshaws and ferries.

ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 88% ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਕੀਤੀ.
suburban railway and best bus services together accounted for about 88% of the passenger traffic in 2008.

ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀਏ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਟੈਕਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ.
auto rickshaws are allowed to operate only in the suburban areas of mumbai, while taxis are allowed to operate throughout mumbai, but generally operate in south mumbai.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ. ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ convenientੁਕਵੀਂ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ.
taxis and rickshaws in mumbai are required by law to run on compressed natural gas cng , and are a convenient, economical, and easily available means of transport.

ਰੇਲ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣਦੇ ਹਨ.
rail the mumbai suburban railway, popularly referred to as locals forms the backbone of the city's transport system.

ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is operated by the central railway and western railway zones of the indian railways.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਸਿਸਟਮ 2007 ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਕੁੱਲ 6.3 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
mumbai's suburban rail systems carried a total of 6.3 million passengers every day in 2007.

ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਚੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭੀੜ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ 1,700 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਕਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਘੰਟਿਆਂ ਤੇ ਲਗਭਗ 4,500 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
trains are overcrowded during peak hours, with nine-car trains of rated capacity 1,700 passengers, actually carrying around 4,500 passengers at peak hours.

ਮੁੰਬਈ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ 319 ਰੂਟ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫੈਲਣ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the mumbai rail network is spread at an expanse of 319 route kilometres.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 2,226 ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ 9 ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ 12 ਕਾਰ ਰਚਨਾ ਦੇ 191 ਰੇਕਸ ਰੇਲ-ਸੈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
191 rakes train-sets of 9 car and 12 car composition are utilised to run a total of 2,226 train services in the city.

ਮੁੰਬਈ ਮੋਨੋਰੇਲ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੈਟਵਰਕ 'ਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜਾਵਾਂ' ਚ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the mumbai monorail and mumbai metro have been built and are being extended in phases to relieve overcrowding on the existing network.

ਮੋਨੋਰੇਲ ਫਰਵਰੀ 2014 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ.
the monorail opened in early february 2014.

ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਜੂਨ 2014 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ.
the first line of the mumbai metro opened in early june 2014.

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸੀਆਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮੀਨਸ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਟਰਮੀਨਸ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਡਬਲਯੂਆਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਚਰਚਗੇਟ ਵਿਖੇ ਹੈ।
mumbai is the headquarters of two zones of the indian railways the central railway cr headquartered at chhatrapati shivaji terminus formerly victoria terminus , and the western railway wr headquartered at churchgate.

ਮੁੰਬਈ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
mumbai is also well connected to most parts of india by the indian railways.

ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮਿਨਸ, ਦਾਦਰ, ਲੋਕਮਾਨਾ ਤਿਲਕ ਟਰਮੀਨਸ, ਮੁੰਬਈ ਸੈਂਟਰਲ, ਬਾਂਦਰਾ ਟਰਮੀਨਸ, ਅੰਧੇਰੀ ਅਤੇ ਬੋਰੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ.
long-distance trains originate from chhatrapati shivaji terminus, dadar, lokmanya tilak terminus, mumbai central, bandra terminus, andheri and borivali.

ਬੱਸ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਜੋ 2015 ਵਿਚ ਘਟ ਕੇ 2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ.
bus mumbai's bus services carried over 5.5 million passengers per day in 2008, which dropped to 2.8 million in 2015.

ਬੇਸਟ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਬਲਿਕ ਬੱਸਾਂ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ, ਮੀਰਾ-ਭਯੰਦਰ ਅਤੇ ਠਾਣੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
public buses run by best cover almost all parts of the metropolis, as well as parts of navi mumbai, mira-bhayandar and thane.

ਬੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 4,608 ਬੱਸਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 390 ਰੂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 45 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the best operates a total of 4,608 buses with cctv cameras installed, ferrying 4.5 million passengers daily over 390 routes.

ਇਸ ਦੇ ਫਲੀਟ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ-ਡੈੱਕਰ, ਡਬਲ-ਡੇਕਰ, ਵੇਸਟਿਬੂਲ, ਲੋ-ਫਲੋਰ, ਅਪਾਹਜ-ਅਨੁਕੂਲ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਅਤੇ ਯੂਰੋ iii ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕੰਪ੍ਰੈਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਹਨ.
its fleet consists of single-decker, double-decker, vestibule, low-floor, disabled-friendly, air-conditioned and euro iii compliant diesel and compressed natural gas powered buses.

ਬੇਸਟ ਨੇ 1998 ਵਿਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਬੱਸਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ.
best introduced air-conditioned buses in 1998.

ਬੇਸਟ ਬੱਸਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੀਆਂ ਰੂਟਮਾਸਟਰ ਬੱਸਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
best buses are red in colour, based originally on the routemaster buses of london.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਮਐਸਆਰਟੀਸੀ, ਐਸਟੀ ਬੱਸਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰ-ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
maharashtra state road transport corporation msrtc, also known as st buses provide intercity transport connecting mumbai with other towns and cities of maharashtra and nearby states.

ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਨਐਮਐਮਟੀ ਅਤੇ ਠਾਣੇ ਮਿ .ਂਸਪਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਟੀਐਮਟੀ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਠਾਣੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨੋਡਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
the navi mumbai municipal transport nmmt and thane municipal transport tmt also operate their buses in mumbai, connecting various nodes of navi mumbai and thane to parts of mumbai.

ਬੱਸਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਰੇਲ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਦੂਰੀ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
buses are generally favoured for commuting short to medium distances, while train fares are more economical for longer distance commutes.

ਮੁੰਬਈ ਦਰਸ਼ਨ ਇਕ ਟੂਰਿਸਟ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਈ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the mumbai darshan is a tourist bus service which explores numerous tourist attractions in mumbai.

ਬੱਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਬੀਆਰਟੀਐਸ ਲੇਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
bus rapid transit system brts lanes have been planned throughout mumbai.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 88% ਯਾਤਰੀ ਜਨਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਅਜੇ ਵੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਭੀੜ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ.
though 88% of the city's commuters travel by public transport, mumbai still continues to struggle with traffic congestion.

ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
mumbai's transport system has been categorised as one of the most congested in the world.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਵਾਟਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਹੋਵਰਕਰਾਫਟਸ ਅਤੇ ਕੈਟਾਮਾਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
water water transport in mumbai consists of ferries, hovercrafts and catamarans.

ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
services are provided by both government agencies as well as private partners.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੋਕ੍ਰਾਫਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਗੇਟਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਸੀਬੀਡੀ ਬੇਲਾਪੁਰ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
hovercraft services plied briefly in the late 1990s between the gateway of india and cbd belapur in navi mumbai.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ adequateੁਕਵੇਂ infrastructureਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
they were subsequently scrapped due to lack of adequate infrastructure.

ਰੋਡ ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 3, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 4, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 8, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 17 ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 222 ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
road mumbai is served by national highway 3, national highway 4, national highway 8, national highway 17 and national highway 222 of india's national highways system.

ਮੁੰਬਈ-ਪੁਣੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਪਹਿਲਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਸੀ.
the mumbai-pune expressway was the first expressway built in india.

ਈਸਟਨ ਫ੍ਰੀਵੇਅ 2013 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the eastern freeway was opened in 2013.

ਮੁੰਬਈ ਨਾਸਿਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ, ਮੁੰਬਈ-ਵਡੋਦਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ।
the mumbai nashik expressway, mumbai-vadodara expressway, are under construction.

ਬਾਂਦਰਾ-ਵਰਲੀ ਸੀ ਲਿੰਕ ਬ੍ਰਿਜ, ਮਾਹੀਮ ਕਾਜ਼ਵੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਟਾਪੂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the bandra-worli sea link bridge, along with mahim causeway, links the island city to the western suburbs.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਦੀਆਂ ਧਮਣੀਆਂ ਸਿਓਨ ਤੋਂ ਠਾਣੇ ਤੱਕ ਪੂਰਬੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਹਾਈਵੇ, ਸਿਓਨ ਤੋਂ ਪਨਵੇਲ ਦਾ ਸਾਓਨ ਪਨਵੇਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾ ਤੋਂ ਦਹੀਸਰ ਵੱਲ ਵੈਸਟਰਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਈਵੇ ਹਨ.
the three major road arteries of the city are the eastern express highway from sion to thane, the sion panvel expressway from sion to panvel and the western express highway from bandra to dahisar.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1,900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,181 ਮੀਲ ਸੜਕਾਂ ਹਨ.
mumbai has approximately 1,900 km 1,181 mi of roads.

ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਟੋਲਡ ਐਂਟਰੀ ਪੁਆਇੰਟਸ ਹਨ.
there are five tolled entry points to the city by road.

ਮੁੰਬਈ ਕੋਲ ਮਾਰਚ, 2014 ਤਕ ਲਗਭਗ 721,000 ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨ ਸਨ, 2005 ਤੱਕ 56,459 ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਮਈ 2013 ਤੱਕ 106,000 ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸਨ।
mumbai had about 721,000 private vehicles as of march 2014, 56,459 black and yellow taxis as of 2005, and 106,000 auto rickshaws, as of may 2013.

ਏਅਰ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
air the chhatrapati shivaji international airport formerly sahar international airport is the main aviation hub in the city and the second busiest airport in india in terms of passenger traffic.

ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੇ 36.6 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ 694,300 ਟਨ ਮਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ.
it handled 36.6 million passengers and 694,300 tonnes of cargo during fy .

ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਟਰਮੀਨਲ ਟੀ 2 ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
an upgrade plan was initiated in 2006, targeted at increasing the capacity of the airport to handle up to 40 million passengers annually and the new terminal t2 was opened in february 2014.

ਕੋਪਰਾ-ਪਨਵੇਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਬੋਝ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
the proposed navi mumbai international airport to be built in the kopra-panvel area has been sanctioned by the indian government and will help relieve the increasing traffic burden on the existing airport.

ਜੂਹੁ ਏਰੋਡਰੋਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਬੰਬੇ ਫਲਾਇੰਗ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੈਲੀਪੋਰਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਪਵਨ ਹੰਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the juhu aerodrome was india's first airport, and now hosts the bombay flying club and a heliport operated by state-owned pawan hans.

ਸਾਗਰ ਮੁੰਬਈ ਦੋ ਵੱਡੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਮੁੰਬਈ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਹੈ.
sea mumbai is served by two major ports, mumbai port trust and jawaharlal nehru port trust, which lies just across the creek in navi mumbai.

ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਗਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਡੌਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
mumbai port has one of the best natural harbours in the world, and has extensive wet and dry dock accommodation facilities.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੋਰਟ, 26 ਮਈ 1989 ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।
jawaharlal nehru port, commissioned on 26 may 1989, is the busiest and most modern major port in india.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਲ ਕੰਟੇਨਰਾਈਜ਼ਡ ਮਾਲਾਂ ਦਾ% ਹੈਂਡਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it handles % of the country's total containerised cargo.

ਮਜਾਗਾਓਂ ਵਿਚ ਫੈਰੀ ਵਾਰਫ ਤੋਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ferries from ferry wharf in mazagaon allow access to islands near the city.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪੱਛਮੀ ਨੇਵਲ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਾਰ ਹੈ.
the city is also the headquarters of the western naval command, and also an important base for the indian navy.

ਉਪਯੋਗੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਟੈਂਕ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
utility services under colonial rule, tanks were the only source of water in mumbai, with many localities having been named after them.

ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਛੇ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਝੀਲਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
the mcgm supplies potable water to the city from six lakes, most of which comes from the tulsi and vihar lakes.

ਤਨਸਾ ਝੀਲ ਪੱਛਮੀ ਉਪਨਗਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਾਪੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the tansa lake supplies water to the western suburbs and parts of the island city along the western railway.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਭੰਡੂਪ ਵਿਖੇ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਟਰ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟ ਹੈ.
the water is filtered at bhandup, which is asia's largest water filtration plant.

ਭੰਡੂਪ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੁਰੰਗ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
india's first underground water tunnel was completed in mumbai to supply water to the bhandup filtration plant.

ਹਰ ਰੋਜ਼ 3500 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਚੋਰੀ, ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
about 700 million litres of water, out of a daily supply of 3500 million litres, is lost by way of water thefts, illegal connections and leakages, per day in mumbai.

ਤਕਰੀਬਨ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 7,800 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 40 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਹੈ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਗੋਰਾਇ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਮੁਲੁੰਦ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਦਿਓਰ ਡੰਪਿੰਗ ਗਰਾਉਂਡ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
almost all of mumbai's daily refuse of 7,800 metric tonnes, of which 40 metric tonnes is plastic waste, is transported to dumping grounds in gorai in the northwest, mulund in the northeast, and to the deonar dumping ground in the east.

ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਵਰਲੀ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੁੱਟਪਾਥਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 3.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2.1 ਮੀਲ ਅਤੇ 3.7 ਕਿਮੀ 2.3 ਮੀਲ ਦੁਆਰਾ ਬਾਂਦਰਾ ਅਤੇ ਵਰਲੀ ਵਿਖੇ ਕੱosedਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sewage treatment is carried out at worli and bandra, and disposed of by two independent marine outfalls of 3.4 km 2.1 mi and 3.7 km 2.3 mi at bandra and worli respectively.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੰਡ ਟਾਪੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਿ੍ਰਹਣਮਬੁਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੈਸਟ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਐਨਰਜੀ, ਟਾਟਾ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ co.ਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਲਿ.
electricity is distributed by the brihanmumbai electric supply and transport best undertaking in the island city, and by reliance energy, tata power, and the maharashtra state electricity distribution co. ltd mahavitaran in the suburbs.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ.
consumption of electricity is growing faster than production capacity.

ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਭੂਮੀਗਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਲੀਫਰੇਜ, ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
power supply cables are underground, which reduces pilferage, thefts and other losses.

ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੇ ਤਰਲ ਪਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹਾਂਨਗਰ ਗੈਸ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਾਈਪ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
cooking gas is supplied in the form of liquefied petroleum gas cylinders sold by state-owned oil companies, as well as through piped natural gas supplied by mahanagar gas limited.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਲੀਫੋਨ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਐਮਟੀਐਨਐਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 2000 ਤਕ ਸਥਿਰ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸੈਲਿularਲਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੋਬਾਈਲ ਡਬਲਯੂਐਲਐਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the largest telephone service provider is the state-owned mtnl, which held a monopoly over fixed line and cellular services up until 2000, and provides fixed line as well as mobile wll services.

ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵੋਡਾਫੋਨ ਐਸਸਾਰ, ਏਅਰਟੈਲ, ਐਮਟੀਐਨਐਲ, ਲੂਪ ਮੋਬਾਈਲ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਆਈਡੀਆ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਡੀਕਾਮ ਹਨ.
mobile phone coverage is extensive, and the main service providers are vodafone essar, airtel, mtnl, loop mobile, reliance communications, idea cellular and tata indicom.

ਦੋਵੇਂ ਜੀਐਸਐਮ ਅਤੇ ਸੀਡੀਐਮਏ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
both gsm and cdma services are available in the city.

ਮੁੰਬਈ, ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਵਿਚ ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਮੈਟਰੋ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸਰਕਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
mumbai, along with the area served by telephone exchanges in navi mumbai and kalyan is classified as a metro telecom circle.

ਉਪਰੋਕਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੌਡਬੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈਸ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many of the above service providers also provide broadband internet and wireless internet access in mumbai.

ਸਾਲ 2014 ਤਕ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਪਭੋਗਤਾ 16.4 ਮਿਲੀਅਨ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਸਨ.
as of 2014, mumbai had the highest number of internet users in india with 16.4 million users.

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਗੋਥਿਕ ਰੀਵਾਈਵਲ, ਇੰਡੋ-ਸੇਰੇਸੈਨਿਕ, ਆਰਟ ਡੇਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
architecture the architecture of the city is a blend of gothic revival, indo-saracenic, art deco, and other contemporary styles.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਟਰਮੀਨਸ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੋਥਿਕ ਰੀਵਾਈਵਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ।
most of the buildings during the british period, such as the victoria terminus and bombay university, were built in gothic revival style.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜਰਮਨ ਗੈਬਲਜ਼, ਡੱਚ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਸਵਿਸ ਟੈਂਬਰਿੰਗ, ਰੋਮਾਂਸ ਆਰਚਜ, ਟਿorਡਰ ਕੇਸਮੈਂਟਸ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ.
their architectural features include a variety of european influences such as german gables, dutch roofs, swiss timbering, romance arches, tudor casements, and traditional indian features.

ਇੱਥੇ ਗੇਟਵੇ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਇੰਡੋ-ਸੇਰੇਸੈਨਿਕ ਸਟਾਈਲਡ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਹਨ.
there are also a few indo-saracenic styled buildings such as the gateway of india.

ਆਰਟ ਡੇਕੋ ਸਟਾਈਲਡ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡ੍ਰਾਇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਓਵਲ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
art deco styled landmarks can be found along the marine drive and west of the oval maidan.

ਮਿਆਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੁੰਡਿਆ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਟ ਡੇਕੋ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ.
mumbai has the second largest number of art deco buildings in the world after miami.

ਨਵੇਂ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਧੁਨਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ.
in the newer suburbs, modern buildings dominate the landscape.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕਾਈਸਕੈਪਰਸ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 956 ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ 272 ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ।
mumbai has by far the largest number of skyscrapers in india, with 956 existing buildings and 272 under construction as of 2009.

1995 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁੰਬਈ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਐਮਐਚਸੀਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ .ਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the mumbai heritage conservation committee mhcc , established in 1995, formulates special regulations and by-laws to assist in the conservation of the city's heritage structures.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟਾਂ, ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮੀਨਸ ਅਤੇ ਐਲੀਫੈਂਟਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ.
mumbai has two unesco world heritage sites, the chhatrapati shivaji terminus and the elephanta caves.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਦਫਤਰ ਹਨ.
in the south of mumbai, there are colonial-era buildings and soviet-style offices.

ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਝੁੱਗੀਆਂ ਹਨ.
in the east are factories and some slums.

ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਾਂ ishedਾਹੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਖਰਾਂ' ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਗੱਦੀ.
on the west coast are former-textile mills being demolished and skyscrapers built on top.

ਇੱਥੇ 100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ 31 ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਚ 200, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ 500 ਅਤੇ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਵਿਚ 500 ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
there are 31 buildings taller than 100 m, compared with 200 in shanghai, 500 in hong kong and 500 in new york.

ਜਨਸੰਖਿਆ the the.. ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 12,479,608 ਸੀ।
demographics according to the 2011 census, the population of mumbai city was 12,479,608.

ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 20,482 ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
the population density is estimated to be about 20,482 persons per square kilometre.

ਰਹਿਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 4.5 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਹੈ.
the living space is 4.5sq metre per person.

ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 2011 ਤਕ 20,748,395 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
mumbai metropolitan region was home to 20,748,395 people by 2011.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ, ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ, ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 94.7% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 86.7% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
as per 2011 census, greater mumbai, the area under the administration of the mcgm, has a literacy rate of 94.7%, higher than the national average of 86.7%.

ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਂਪੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, 2001 ਵਿਚ ਇਹ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਭਾਵ, ਸਾਰੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ 62% ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the number of slum-dwellers is estimated to be 9 million, up from 6 million in 2001, that is, 62% of all mumbaikars live in informal slums.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਟਾਪੂ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 8 838 maਰਤਾਂ, ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿਚ 7 857, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ 8 84 fe ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਮਰਦ ਵਿਚ 14ਰਤਾਂ ਦੀ maਸਤਨ 14ਸਤ ਨਾਲੋਂ. 84 lower ਘੱਟ ਸਨ।
the sex ratio in 2011 was 838 females per 1,000 males in the island city, 857 in the suburbs, and 848 as a whole in greater mumbai, all numbers lower than the national average of 914 females per 1,000 males.

ਘੱਟ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਪਰਵਾਸੀ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the low sex ratio is partly because of the large number of male migrants who come to the city to work.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈਕਰ, ਮੁੰਬਈ, ਬੰਬੇਇਟ ਜਾਂ ਬੰਬੋਆਇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
residents of mumbai call themselves mumbaikar, mumbaiite, bombayite or bombaiite.

ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮਹਾਨਗਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
mumbai has a large polyglot population like any other metropolitan city of india.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 16 ਵੱਡੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀ ਆਮ ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ।
sixteen major languages of india are also spoken in mumbai, most common being marathi, hindi, gujarati and english.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵ੍ਹਾਈਟ ਕਾਲਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
english is extensively spoken and is the principal language of the city's white collar workforce.

ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਬੋਲਚਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਂਬੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕੋਂਕਣੀ, ਉਰਦੂ, ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਾ in ਕੱ wordsੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।
a colloquial form of hindi, known as bambaiya a blend of marathi, hindi, gujarati, konkani, urdu, indian english and some invented words is spoken on the streets.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਮਾੜੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮਾਪਦੰਡ ਹਨ.
mumbai suffers from the same major urbanisation problems seen in many fast growing cities in developing countries widespread poverty and unemployment, poor public health and poor civic and educational standards for a large section of the population.

ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਖਸਤਾ-.ੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗੇ ਮਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਜਾਂ ਲੰਮੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ.
with available land at a premium, mumbai residents often reside in cramped, relatively expensive housing, usually far from workplaces, and therefore requiring long commutes on crowded mass transit, or clogged roadways.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਸਾਂ ਜਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਨਗਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ.
many of them live in close proximity to bus or train stations although suburban residents spend significant time travelling southward to the main commercial district.

ਧਾਰਾਵੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੁੱਗੀ ਜੇ ਕਰਾਚੀ ਦੀ ਓਰੰਗੀ ਟਾ aਨ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਝੌਂਪੜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 800,000 ਅਤੇ 10 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ 2.39 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 0.92 ਵਰਗ ਮੀਮੀਅਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 334,728 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ.
dharavi, asia's second largest slum if karachi's orangi town is counted as a single slum is located in central mumbai and houses between 800,000 and one million people in 2.39 square kilometres 0.92 sq mi , making it one of the most densely populated areas on earth with a population density of at least 334,728 persons per square kilometre.

ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1.12 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਕੁਲ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 54.8% ਸੀ।
the number of migrants to mumbai from outside maharashtra during the decade was 1.12 million, which amounted to 54.8% of the net addition to the population of mumbai.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2008 ਵਿੱਚ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2020 ਵਿੱਚ 6.6 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the number of households in mumbai is forecast to rise from 4.2 million in 2008 to 6.6 million in 2020.

2020 ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2020 ਤਕ 4% ਤੋਂ 10% ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ 660,000 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ.
the number of households with annual incomes of 2 million rupees will increase from 4% to 10% by 2020, amounting to 660,000 families.

2020 ਤੱਕ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 4% ਤੋਂ 15% ਤੱਕ ਵਧਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
the number of households with incomes from million rupees is also estimated to increase from 4% to 15% by 2020.

ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀਪੀਸੀਬੀ 2016 ਮੁੰਬਈ ਲਖਨ,, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
according to report of central pollution control board cpcb 2016 mumbai is the noisiest city in india before lucknow, hyderabad and delhi.

ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 2011 ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ 65.99%, ਮੁਸਲਮਾਨ 20.65%, ਬੋਧੀ 4.85%, ਜੈਨ 4.10%, ਈਸਾਈ 3.27%, ਸਿੱਖ 0.58%, ਪਾਰਸੀ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਬਾਕੀ ਵਸੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ethnic groups and religions the religious groups represented in mumbai as of 2011 include hindus 65.99% , muslims 20.65% , buddhists 4.85% , jains 4.10% , christians 3.27% , sikhs 0.58% , with parsis and jews making up the rest of the population.

ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਸਲੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਲੋਕ 42%, ਗੁਜਰਾਤੀ 19% ਹਨ, ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਨ।
the linguistic ethnic demographics are maharashtrians 42% , gujaratis 19% , with the rest hailing from other parts of india.

ਮੂਲ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੁਆਰਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਆਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲੋਰੇਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
native christians include east indian catholics, who were converted by the portuguese during the 16th century, while goan and mangalorean catholics also constitute a significant portion of the christian community of the city.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਯਹੂਦੀ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ।
jews settled in bombay during the 18th century.

ਬੰਬੇ ਦੇ ਬੈਨੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਜੋ ਬੰਬੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਕੋਨਕਣ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਨਕਨ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਤੜਫਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਸੰਨ 175 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਐਂਟੀਓਚਸ iv ਐਪੀਫਨੇਸ.
the bene israeli jewish community of bombay, who migrated from the konkan villages, south of bombay, are believed to be the descendants of the jews of israel who were shipwrecked off the konkan coast, probably in the year 175 bce, during the reign of the greek ruler, antiochus iv epiphanes.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸੀ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 60,000 ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
mumbai is also home to the largest population of parsi zoroastrians in the world, numbering about 60,000 though with a sharply declining population.

ਪਾਰਸੀਆਂ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਸ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਪਾਰਿਸ ਹੋ ਗਏ।
parsis migrated to india from pars persia iran following the muslim conquest of persia in the seventh century.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਉਦੀ ਬੋਹੜ, ਇਸਮਲੀ ਖੋਜਾ ਅਤੇ ਕੋਂਕਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the oldest muslim communities in mumbai include the dawoodi bohras, ismaili khojas, and konkani muslims.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਭੋਜਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਥਿਏਟਰਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ.
culture mumbai's culture is a blend of traditional festivals, food, music, and theatres.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the city offers a cosmopolitan and diverse lifestyle with a variety of food, entertainment, and night life, available in a form and abundance comparable to that in other world capitals.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੈ.
mumbai's history as a major trading centre has led to a diverse range of cultures, religions, and cuisines coexisting in the city.

ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅਨੌਖਾ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this unique blend of cultures is due to the migration of people from all over india since the british period.

ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤੀ ਫਾਲਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
mumbai is the birthplace of indian phalke laid the foundations with silent movies followed by marathi the oldest film broadcast took place in the early 20th century.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਹਨ.
mumbai also has a large number of cinema halls that feature bollywood, marathi and hollywood movies.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦਾ ਮੁੰਬਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the mumbai international film festival and the award ceremony of the filmfare awards, the oldest and prominent film awards given for hindi film industry in india, are held in mumbai.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ "ਥੀਏਟਰ ਅੰਦੋਲਨ" ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
despite most of the professional theatre groups that formed during the british raj having disbanded by the 1950s, mumbai has developed a thriving "theatre movement" tradition in marathi, hindi, english, and other regional languages.

ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਰਟ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਪਾਰਕ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
contemporary art is featured in both government-funded art spaces and private commercial galleries.

ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ modernਫ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the government-funded institutions include the jehangir art gallery and the national gallery of modern art.

ਬਾਂਬੇ ਦੀ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ 1833 ਵਿਚ ਬਣੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
built in 1833, the asiatic society of bombay is one of the oldest public libraries in the city.

ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵਾਸਤੂ ਸੰਘਰਹਾਲਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ waਫ ਵੇਲਜ਼ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the chhatrapati shivaji maharaj vastu sangrahalaya formerly the prince of wales museum is a renowned museum in south mumbai which houses rare ancient exhibits of indian history.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕ ਜੀਜਮਾਤਾ ਉਦਯਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਚਿੜੀਆਘਰ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਗਾਰਡਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ.
mumbai has a zoo named jijamata udyaan formerly victoria gardens , which also harbours a garden.

ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ, ਅਰਵਿੰਦ ਅਦੀਗਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the rich literary traditions of the city have been highlighted internationally by booker prize winners salman rushdie, aravind adiga.

ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਮੁੰਬਈ-ਅਧਾਰਤ ਲੇਖਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਹਨ ਆਪਟੇ, ਅਨੰਤ ਕਨੇਕਰ ਅਤੇ ਗੰਗਾਧਰ ਗਦਗਿਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਇਕ ਸਾਲਾਨਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਸਨਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
marathi literature has been modernised in the works of mumbai-based authors such as mohan apte, anant kanekar, and gangadhar gadgil, and is promoted through an annual sahitya akademi award, a literary honour bestowed by india's national academy of letters.

ਮੁੰਬਈ ਨਿਵਾਸੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੋਵੇਂ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
mumbai residents celebrate both western and indian festivals.

ਦੀਵਾਲੀ, ਹੋਲੀ, ਈਦ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ, ਨਵਰਾਤਰੀ, ਗੁੱਡ ਫਰਾਈਡੇ, ਦੁਸਹਿਰਾ, ਮੋਹਰਰਾਮ, ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ.
diwali, holi, eid, christmas, navratri, good friday, dussera, moharram, ganesh chaturthi, durga puja and maha shivratri are some of the popular festivals in the city.

ਕਲਾ ਘੋੜਾ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਇਕ ਕਲਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the kala ghoda arts festival is an exhibition of a world of arts that encapsulates works of artists in the fields of music, dance, theatre, and films.

8 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰਾ ਮੇਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ-ਲੰਬੇ ਸਲਾਨਾ ਮੇਲੇ ਨੂੰ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਜੀਸਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
a week-long annual fair known as bandra fair, starting on the following sunday after 8 september, is celebrated by people of all faiths, to commemorate the nativity of mary, mother of jesus, on 8 september.

ਬੰਗੰਗਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਮਟੀਡੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੰਗਾਂਗਾ ਟੈਂਕ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the banganga festival is a two-day music festival, held annually in the month of january, which is organised by the maharashtra tourism development corporation mtdc at the historic banganga tank in mumbai.

ਐਲੀਫੈਂਟਾ ਹਰ ਫਰਵਰੀ 'ਤੇ ਐਲੀਫੈਂਟਾ' ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the elephanta every february on the elephanta dedicated to classical indian dance and music and attracts performers from across the country.

ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚ 1 ਮਈ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿਵਸ, 1 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਗੁੜੀ ਪਦਵਾ ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
public holidays specific to the city and the state include maharashtra day on 1 may, to celebrate the formation of maharashtra state on 1 may 1960, and gudi padwa which is the new year's day for marathi people.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰachesੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ.
beaches are a major tourist attraction in the city.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰumੇ ਗਿਰਗਾਉਂ ਚੌਪੱਟੀ, ਜੁਹੂ ਬੀਚ, ਦਾਦਰ ਚੌਪੱਟੀ, ਗੋਰਾਈ ਬੀਚ, ਮਾਰਵੇ ਬੀਚ, ਵਰਸੋਵਾ ਬੀਚ, ਮਧ ਬੀਚ, ਅਕਸਾ ਬੀਚ, ਅਤੇ ਮਨੋਰੀ ਬੀਚ ਹਨ.
the major beaches in mumbai are girgaum chowpatty, juhu beach, dadar chowpatty, gorai beach, marve beach, versova beach, madh beach, aksa beach, and manori beach.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰੇ ਤੈਰਨ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਗਿਰਗਾਮ ਚੌਪੱਟੀ ਅਤੇ ਜੁਹੂ ਬੀਚ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
most of the beaches are unfit for swimming, except girgaum chowpatty and juhu beach.

ਐਸਲ ਵਰਲਡ ਇੱਕ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਗੋਰਾਇ ਬੀਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਥੀਮ ਵਾਟਰ ਪਾਰਕ, ​​ਵਾਟਰ ਕਿੰਗਡਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
essel world is a theme park and amusement centre situated close to gorai beach, and includes asia's largest theme water park, water kingdom.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਐਡਲੇਬਜ਼ ਇਮੇਜਿਕਾ ਮੁੰਬਈ-ਪੁਣੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਤੋਂ ਖੋਪੋਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
adlabs imagica opened in april 2013 is located near the city of khopoli off the mumbai-pune expressway.

ਮੀਡੀਆ ਮੁੰਬਈ ਕੋਲ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ.
media mumbai has numerous newspaper publications, television and radio stations.

ਮਰਾਠੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਖਬਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਟਾਈਮਜ਼, ਨਵਾਕਾਲ, ਲੋਕਮਤ, ਲੋਕਸੱਤਾ, ਮੁੰਬਈ ਚੌਫ਼ਰ, ਸਮਾਣਾ ਅਤੇ ਸਕਾਲ ਹਨ.
marathi dailies enjoy the maximum readership share in the city and the top marathi language newspapers are maharashtra times, navakaal, lokmat, loksatta, mumbai chaufer, saamana and sakaal.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਲੇ ਹਨ ਸਪਤਾਹਿਕ ਸਕਾਲ, ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਿਕਾ, ਲੋਕਰਾਜਯ, ਲੋਕਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ।
popular marathi language magazines are saptahik sakaal, grihashobhika, lokrajya, lokprabha & chitralekha.

ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਗਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਮਿਡ-ਡੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਡੀ ਐਨ ਏ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
popular english language newspapers published and sold in mumbai include the times of india, mid-day, hindustan times, dna india, and the indian express.

ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
newspapers are also printed in other indian languages.

ਮੁੰਬਈ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਖਬਾਰ ਬੰਬੇ ਸਮਾਚਾਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1822 ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
mumbai is home to asia's oldest newspaper, bombay samachar, which has been published in gujarati since 1822.

ਪਹਿਲੀ ਮਰਾਠੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬੰਬੇ ਦੁਰਪਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੰਬੇਕਰ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ 1832 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
bombay durpan, the first marathi newspaper, was started by balshastri jambhekar in mumbai in 1832.

ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੇ ਟੀਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਕੇਬਲ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
numerous indian and international television channels can be watched in mumbai through one of the pay tv companies or the local cable television provider.

ਮਹਾਂਨਗਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿ newsਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ.
the metropolis is also the hub of many international media corporations, with many news channels and print publications having a major presence.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਦੋ ਮੁਫਤ ਧਰਤੀਗਤ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕੇਬਲ ਨੈਟਵਰਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the national television broadcaster, doordarshan, provides two free terrestrial channels, while three main cable networks serve most households.

ਉਪਲੱਬਧ ਕੇਬਲ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ, ਜ਼ੀ ਟਾਕੀਜ਼, ਈਟੀਵੀ ਮਰਾਠੀ, ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਮੀ ਮਰਾਠੀ, ਡੀ ਡੀ ਸਹਿਯਦਰੀ ਸਾਰੇ ਮਰਾਠੀ ਚੈਨਲ, ਏਬੀਪੀ ਮਾਝਾ, ਆਈਬੀਐਨ-ਲੋਕਮਤ, ਜ਼ੀ 24 ਤਾਸ, ਈਐਸਪੀਐਨ, ਸਟਾਰ ਵਰਗੇ ਸਪੋਰਟਸ ਚੈਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਖੇਡਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਚੈਨਲ ਜਿਵੇਂ ਕਲਰਜ਼, ਸੋਨੀ, ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਨਿ newsਜ਼ ਚੈਨਲ ਜਿਵੇਂ ਸੀ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਆਵਾਜ਼, ਜ਼ੀ ਬਿਜ਼ਨਸ, ਈ ਟੀ ਨਾਓ ਅਤੇ ਬਲੂਮਬਰਗ ਯੂਟੀਵੀ.
the wide range of cable channels available includes zee marathi, zee talkies, etv marathi, star pravah, mi marathi, dd sahyadri all marathi channels , news channels such as abp majha, ibn-lokmat, zee 24 taas, sports channels like espn, star sports, national entertainment channels like colors, sony, zee tv and star plus, business news channels like cnbc awaaz, zee business, et now and bloomberg utv.

ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਨਿ mumbaiਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿਰਾ ਸਾਮਯ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
news channels entirely dedicated to mumbai include sahara samay mumbai.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੁਸਤੀ ਚੈਨਲ ਜ਼ਿੰਗ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
zing a popular bollywood gossip channel is also based out of mumbai.

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਡੀਟੀਐਚ ਨੇ ਅਜੇ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਪਨਾ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੁੰਜ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
satellite television dth has yet to gain mass acceptance, due to high installation costs.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡੀਟੀਐਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸ਼ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਸਕਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
prominent dth entertainment services in mumbai include dish tv and tata sky.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਐਫਐਮ ਬੈਂਡ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਏ ਐਮ ਬੈਂਡ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
there are twelve radio stations in mumbai, with nine broadcasting on the fm band, and three all india radio stations broadcasting on the am band.

ਮੁੰਬਈ ਕੋਲ ਵਪਾਰਕ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਰੀਅਸ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ.
mumbai also has access to commercial radio providers such as sirius.

ਸਾਲ 2006 ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੰਡੀਸ਼ਨਲ ਐਕਸੈਸ ਸਿਸਟਮ ਸੀਏਐਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਡਾਇਰੈਕਟ-ਟੂ-ਹੋਮ ਡੀਟੀਐਚ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾੜਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ.
the conditional access system cas started by the union government in 2006 met a poor response in mumbai due to competition from its sister technology direct-to-home dth transmission service.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ, ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
bollywood, the hindi film industry based in mumbai, produces around films every year.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਂਬੇ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ.
the name bollywood is a blend of bombay and hollywood.

2000 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
the 2000s saw a growth in bollywood's popularity overseas.

ਇਸ ਨੇ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸਿਨੇਮੇਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
this led filmmaking to new heights in terms of quality, cinematography and innovative story lines as well as technical advances such as special effects and animation.

ਫਿਲਮ ਸਿਟੀ ਸਮੇਤ ਗੋਰੇਗਾਓਂ ਵਿਚ ਸਟੂਡੀਓ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਲਮ ਸੈਟਾਂ ਲਈ ਸਥਾਨ ਹਨ.
studios in goregaon, including film city, are the location for most movie sets.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਟੀ ​​ਵੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ.
the city also hosts the marathi film industry which has seen increased popularity in recent years, and tv production companies.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਮ ਸੀ ਜੀ ਐਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ "ਮਿਉਂਸਿਪਲ ਸਕੂਲ" ਹਨ ਜਾਂ ਟਰੱਸਟਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
education schools schools in mumbai are either "municipal schools" run by the mcgm or private schools run by trusts or individuals , which in some cases receive financial aid from the government.

ਸਕੂਲ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਐਮਐਸਬੀਐਸਐਚਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਗਜਾਮੀਨੇਸਜ ਸੀਆਈਐਸਸੀਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਐਨਆਈਓਐਸ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਸੈਕੰਡਰੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੀਬੀਐਸਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਕਲੈਕਰੇਟ ਆਈ ਬੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਆਈ.ਜੀ.ਸੀ.ਐੱਸ.ਈ.
the schools are affiliated with either of the following boards maharashtra state board msbshse the all-india council for the indian school certificate examinations cisce the national institute of open schooling nios the central board for secondary education cbse the international baccalaureate ib the international general certificate of secondary education igcse .

ਮਰਾਠੀ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
marathi or english is the usual language of instruction.

ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
the primary education system of the mcgm is the largest urban primary education system in asia.

ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਅੱਠ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਰਾਠੀ, ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿਚ 485,531 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ 1,188 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
the mcgm operates 1,188 primary schools imparting primary education to 485,531 students in eight languages marathi, hindi, gujarati, urdu, english, tamil, telugu, and kannada .

ਐਮਸੀਜੀਐਮ ਆਪਣੇ 49 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ 55,576 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the mcgm also imparts secondary education to 55,576 students through its 49 secondary schools.

ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ 10 2 3 4 ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਟ੍ਰੀਮ ਆਰਟਸ, ਕਾਮਰਸ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
higher education under the 10 2 3 4 plan, students complete ten years of schooling and then enroll for two years in junior college, where they select one of three streams arts, commerce, or science.

ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is followed by either a general degree course in a chosen field of study, or a professional degree course, such as law, engineering and medicine.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕਾਲਜ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
most colleges in the city are affiliated with the university of mumbai, one of the largest universities in the world in terms of the number of graduates.

ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
the university of mumbai is one of the premier universities in india.

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਿ newsਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਫਰਮ ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਸਾਈਡਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਹ 41 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ.
it was ranked 41 among the top 50 engineering schools of the world by america's news broadcasting firm business insider in 2012 and was the only university in the list from the five emerging brics nations viz brazil, russia, india, china and south africa.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2013 ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ 5 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਲਈ ਕਯੂਐਸ ਬ੍ਰਿਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ 62 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਸੀ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ. , ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ.
moreover, the university of mumbai was ranked 5th in the list of best universities in india by india today in 2013 and ranked at 62 in the qs brics university rankings for 2013, a ranking of leading universities in the five brics countries brazil, russia, india, china and south africa .

ਕਿ qਐਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗਜ਼ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ 8 ਵੇਂ ਫੈਕਲਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪੇਪਰਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਮਾਲਕ 20 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪੇਪਰ 28 ਵੇਂ.
its strongest scores in the qs university rankings brics are for papers per faculty 8th , employer reputation 20th and citations per paper 28th .

2013 ਵਿੱਚ ਕਿsਐਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was ranked 10th among the top universities of india by qs in 2013.

ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 10 ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿ india'sਐਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਰਬੋਤਮ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ.
with 7 of the top ten indian universities being purely science and technology universities, it was india's 3rd best multi disciplinary university in the qs university ranking.

ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੰਬੇ, ਵੀਰਮਤਾ ਜੀਜਾਬਾਈ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿ vਟ ਵੀਜੇਟੀਆਈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ cheਫ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਯੂਆਈਸੀਟੀ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸਕੂਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਸ ਐਨ ਡੀ ਟੀ women'sਰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ।
the indian institute of technology bombay , veermata jijabai technological institute vjti , university institute of chemical technology uict which are india's premier engineering and technology schools, and sndt women's university are the other autonomous universities in mumbai.

ਥਦੋਮਲ ਸ਼ਾਹਨੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸੰਘੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਹੈ।
thadomal shahani engineering college is the first and the oldest private engineering college affiliated to the federal university of mumbai and is also pioneered to be the first institute in the city's university to offer undergraduate level courses in computer engineering, information technology, biomedical engineering and biotechnology.

1845 ਵਿਚ ਗਰਾਂਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੇਠ ਜੀ.ਐੱਸ
grant medical college established in 1845 and seth g.s.

ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਰ ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਜੀਜੀਭੋਏ ਸਮੂਹ ਆਫ਼ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕੇਈਈਐਮ ਹਸਪਤਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ.
medical college are the leading medical institutes affiliated with sir jamshedjee jeejeebhoy group of hospitals and kem hospital respectively.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ industrialਫ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਨਆਈਟੀਆਈਈ, ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਜੇਬੀਆਈਐਮਐਸ, ਨਰਸੀ ਮੌਂਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਨਐਮਆਈਐਮਐਸ, ਐਸ ਪੀ ਜੈਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਟੀਆਈਐਸਐਸ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਕੂਲ ਹਨ।
mumbai is also home to national institute of industrial engineering nitie , jamnalal bajaj institute of management studies jbims , narsee monjee institute of management studies nmims , s p jain institute of management and research, tata institute of social sciences tiss and several other management schools.

ਗੌਰਮਿੰਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸਿੰਡਨੈਮ ਕਾਲਜ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਲਾਅ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।
government law college and sydenham college, respectively the oldest law and commerce colleges in india, are based in mumbai.

ਸਰ ਜੇ ਜੇ
the sir j. j.

ਸਕੂਲ ਆਫ ਆਰਟ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
school of art is mumbai's oldest art institution.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ ਟੀਆਈਐਫਆਰ, ਅਤੇ ਭਾਬਾ ਐਟਮੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਬੀਏਆਰਸੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
mumbai is home to two prominent research institutions the tata institute of fundamental research tifr , and the bhabha atomic research centre barc .

ਬੀਏਆਰਸੀ, ਸੀਆਈਆਰਯੂਐਸਐਸ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, 40 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਰਿਐਕਟਰ, ਟਰੰਬੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਤੇ.
the barc operates cirus, a 40 mw nuclear research reactor at their facility in trombay.

ਸਪੋਰਟਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਡ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
sports cricket is more popular than any other sport in the city.

ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਸੰਸਕਰਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
due to a shortage of grounds, various modified versions generally referred to as gully cricket are played everywhere.

ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਵੀ ਘਰ ਹੈ।
mumbai is also home to the board of control for cricket in india bcci and indian premier league ipl .

ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 40 ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
the mumbai cricket team represents the city in the ranji trophy and has won 40 titles, the most by any team.

ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the city is also represented by the mumbai indians in the indian premier league.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ, ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹਨ.
the city has two international cricket grounds, the wankhede stadium and the brabourne stadium.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਜਿਮਖਾਨਾ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the first cricket test match in india was played in mumbai at the bombay gymkhana.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣਾ ਹੈ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ, ਜੋ ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the biggest cricketing event to be staged in the city so far is the final of the 2011 icc cricket world cup which was played at the wankhede stadium.

ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਫਾਈਨਲ ਅਤੇ ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ 2006 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ.
mumbai and london are the only two cities to have hosted both a world cup final and the final of an icc champions trophy which was played at the brabourne stadium in 2006.

ਫੁਟਬਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
football is another popular sport in the city, with the fifa world cup and the english premier league being followed widely.

ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਸਿਟੀ ਐਫਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਈ-ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਮੁੰਬਈ ਐਫਸੀ ਅਤੇ ਏਅਰ-ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the indian super league, mumbai city fc represents the city while in the i-league matches in the city are played at the cooperage ground , the city is represented by two teams mumbai fc and air-india.

ਜਦੋਂ ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਏਲੀਟ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
when the elite football league of india was introduced in august 2011, mumbai was noted as one of eight cities to be awarded a team for the inaugural season.

ਮੁੰਬਈ ਗਲੇਡੀਏਟਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਟੀਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ 2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।
named the mumbai gladiators, the team's first season was played in pune in late 2012, and it will be mumbai's first professional american football franchise.

ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਮਰੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਮੈਜਿਸਟਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
in hockey, mumbai is home to the mumbai marines and mumbai magicians in the world series hockey and hockey india league respectively.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮੈਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
matches in the city are played at the mahindra hockey stadium.

ਰਗਬੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਖੇਡ ਹੈ ਜੋ ਬੰਬੇ ਜਿਮਖਾਨਾ ਵਿਖੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
rugby is another growing sport in mumbai with league matches being held at the bombay gymkhana from june to november.

ਹਰ ਫਰਵਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਂਲਕਸ਼ਮੀ ਰੇਸਕੋਰਸ ਵਿਖੇ ਡਰਬੀ ਰੇਸਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
every february, mumbai holds derby races at the mahalaxmi racecourse.

ਮੈਕਡਵੇਲ ਦਾ ਡਰਬੀ ਵੀ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਟਰਫ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
mcdowell's derby is also held in february at the turf club in mumbai.

ਮਾਰਚ 2004 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ, ਐਫ 1 ਪਾਵਰਬੋਟ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫੋਰਸ ਇੰਡੀਆ ਐਫ 1 ਟੀਮ ਦੀ ਕਾਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in march 2004, the mumbai grand prix was part of the f1 powerboat world championship, and the force india f1 team car was unveiled in the city, in 2008.

ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣਾ ਐਫ 1 ਟਰੈਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਵੇ-ਮਲਾਡ ਜਾਂ ਪਨਵੇਲ-ਕਲਿਆਣ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ.
the city is planning to build its own f1 track and various sites in the city were being chalked out, of which the authorities have planned to zero down on marve-malad or panvel-kalyan land.

ਜੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਟ੍ਰੈਕ ਨੂੰ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 160 ਤੋਂ 200 ਹੈ 400 ਤੋਂ 500 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗਾ.
if approved, the track will be clubbed with a theme park and will spread over an area of some 160 to 200 ha 400 to 500 acres .

2004 ਵਿੱਚ, ਸਾਲਾਨਾ ਮੁੰਬਈ ਮੈਰਾਥਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ “ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੇਸ” ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 2004, the annual mumbai marathon was established as a part of "the greatest race on earth".

ਮੁੰਬਈ ਨੇ 2006 ਅਤੇ 2007 ਵਿਚ ਏਟੀਪੀ ਵਰਲਡ ਟੂਰ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੜੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਟੈਨਿਸ ਓਪਨ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
mumbai had also played host to the kingfisher airlines tennis open, an international series tournament of the atp world tour, in 2006 and 2007.

ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚਿਸ਼ੋਲਮ, ਹਿ huਜ, ਐਡੀ.
see also list of tallest buildings in mumbai list of tourist attractions in mumbai list of twin towns and sister cities in india mumbai wikipedia book notes references external links chisholm, hugh, ed.

1911.
1911 .

"ਬੰਬੇ ਸਿਟੀ".
"bombay city".

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਗ੍ਰੇਟਰ ਮੁੰਬਈ ਮਿialਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਜਪਿਜੀ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
official website of the municipal corporation of greater mumbai official city report japji sahib is a sikh prayer, that appears at the beginning of the holy scripture of the sikhs, the living guru, guru granth sahib.

ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
it was composed by guru nanak dev, the founder of sikhism.

ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 38 ਪੌੜੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅੰਤਮ ਸਲੋਕ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it is headed by mool mantra and followed by 38 paudis stanzas and completed with a final salok at the end of this composition.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਰ ਹੈ।
japji sahib is believed to be the first composition of guru nanak, and considered in sikhism as the faith's most comprehensive essence.

ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਾਣੀ ਜਾਂ 'ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਮੂਹ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਣੀ ਹੈ।
it is regarded amongst the most important bani or 'set of verses' by the sikhs, as it is the first bani in nitnem.

ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਕੀ ਹੈ.
it is notable for its discourse on what is true worship and the nature of god.

ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਦਾ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਹਿਣਾ ਹੈ.
it states that god is indescribable, the only true form of worship is acceptance of god, and to remain one with loving god, always.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
related to japji sahib is the jaapu sahib punjabi , the latter is found at the start of dasam granth and was composed by shri guru gobind singh ji.

ਦੀਪਕ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਜਪਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
japji is used in the sikh tradition at the initiation ceremony and during the cremation ritual.

ਜਪੁ ਦੇ ਅਰਥ ਜਪੁ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਅਰਥ ਹਨ ਜਪੁ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਥ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਜਪਣਾ ਹਨ।
meaning of japu following are some accepted meanings of jap the popular meanings of japu is to recite, to repeat, or to chant.

ਜਪ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਹੈ.
jap also means to understand.

ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਆਈਸਾ ਗਿਅਾਨ ਜਪੋ ਮਨ ਮੇਰੇ, ਹੋਵੋ ਚਕਰ ਸਚੇ ਕੇਰੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਜਪ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ।
gurbani cites aisa giaan japo man mere, hovo chakar sache kere, where the word jap means to understand wisdom.

ਤੱਤ: ਜਪੁਜੀ ਬਾਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕੇਵਲ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ, ਕੇਵਲ ਭੋਜਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
content the japji sahib opens hymn one cannot clean the mind just by cleaning the body, by silence alone one cannot find peace, by food alone one cannot satisfy one's hunger, to be purified one must abide in love of the divine.

ਭਜਨ 2 ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ ਚੜਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹੁਕਮ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ .
hymn 2 asserts that by god's command the ups and downs in life happen, it is he who causes suffering and happiness, it is he whose command brings release from rebirth, and it is his command by which one lives in perpetual cycles of rebirth from karma.

ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਜਨ states ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
with good karmas in past life and his grace is the gate of mukti liberation is found in him is everything, states hymn 4.

ਬਾਣੀ states ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੇਅੰਤ ਗੁਣ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
the hymn 5 states that he has endless virtues, so one must sing his name, listen, and keep the love for him in one's heart.

ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਬਦ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੂਝ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗੋਰਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਮਾਂ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ।
the guru's shabda word is the protecting sound and wisdom of the vedas, the guru is shiva, vishnu gorakh and brahma, and the guru is mother parvati and lakshmi.

ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ.
all living beings abide in him.

ਬਾਣੀ 6 ਤੋਂ 15 ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
hymns 6 to 15 describe the value of listening to the word and having faith, for it is the faith that liberates.

ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਅਤੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਰਾਜ ਭਜਨ 16 ਤੋਂ 19.
god is formless and indescribable, state hymns 16 to 19.

ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਭਜਨ 20 ਨੂੰ ਸਾਫ਼, ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is remembering his name that cleanses, liberates states hymn 20.

21 ਤੋਂ 27 ਦੇ ਭਜਨ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਉਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਧ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਯੋਗੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਚੁੱਪ ਰਿਸ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਬੁੱਧ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਨਿਮਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
hymns 21 through 27 revere the nature and name of god, stating that man's life is like a river that does not know the vastness of ocean it journeys to join, that all literature from vedas to puranas speak of him, brahma speaks, siddhas speak, yogi speaks, shiva speaks, the silent sages speak, the buddha speaks, the krishna speaks, the humble sewadars speak, yet one cannot describe him completely with all the words in the world.

ਭਜਨ states 30 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
hymn 30 states that he watches all, but none can see him.

ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਆਰੰਭ ਤੋਂ, ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ ਨਿਰੰਤਰ, ਭਜਨ states 31 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
god is the primal one, the pure light, without beginning, without end, the never changing constant, states hymn 31.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
japji sahib and jaap sahib the guru granth sahib starts with japji sahib, while dasam granth starts with jaap sahib.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
guru nanak is credited with the former, while guru gobind singh is credited with the latter.

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਕ ਸਟੋਟਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
jaap sahib is structured as a stotra that are commonly found in 1st millennium ce hindu literature.

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ, ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਜ-ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਅਤੇ 199 ਪਉੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ।
the jaap sahib, unlike japji sahib, is composed predominantly in braj-hindi and sanskrit language, with a few arabic words, and with 199 stanzas is longer than japji sahib.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਕ ਉਸਤਤਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ, ਪਿਆਰ, ਜਨਮ ਨਹੀਂ, ਅਖੀਰਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ 950 ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ 900 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕ ਅਸੀਮ ਸਦੀਵੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ.
the japu sahib is, like japji sahib, a praise of god as the unchanging, loving, unborn, ultimate power and includes within it 950 names of god, starting with brahma, shiva, vishnu and moving on to over 900 names and avatars of gods and goddesses found in hindu traditions, with the assertion that these are all manifestations of the one, the limitless eternal creator.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਿਸ੍ਰਨਾਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਸਹਿਸ੍ਰਨਾਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is similar to sahasranama texts of india, and for this reason this part is also called as akal sahasranama.

ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਖੁਦਾ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਰਗੇ ਰੱਬ ਲਈ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the text includes arabic words for god such as khuda and allah.

ਜਪੁ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਰਗੜਾ, ਰਚਨਾ ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the japu sahib includes a mention of god as wielder of weapons, consistent with the martial spirit of dasam granth.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਪਜੀ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸੁਣੋ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਡੀਓ ਸੁਣੋ ਡਾ downloadਨਲੋਡ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਅਨੁਵਾਦ - ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗਣਤੰਤਰ, ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
references external links japji in english listen download audio of japji sahib listen download fast version of japji sahib contemporary translations of japji sahib japji sahib - bani in punjabi with english translation & transliteration india, officially the republic of india , is a country in south asia.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1.2 ਅਰਬ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ.
it is the seventh-largest country by area, the second-most populous country with over 1.2 billion people , and the most populous democracy in the world.

ਇਹ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is bounded by the indian ocean on the south, the arabian sea on the southwest, and the bay of bengal on the southeast.

ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਚੀਨ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it shares land borders with pakistan to the west china, nepal, and bhutan to the northeast and myanmar burma and bangladesh to the east.

ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੈ.
in the indian ocean, india is in the vicinity of sri lanka and the maldives.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
india's andaman and nicobar islands share a maritime border with thailand and indonesia.

ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀਸੀਈ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
the indian subcontinent was home to the urban indus valley civilisation of the 3rd millennium bce.

ਅਗਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚੇ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ.
in the following millennium, the oldest scriptures associated with hinduism began to be composed.

ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰੀਕਰਨ ਪਹਿਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀ ਸੀ ਈ ਵਿਚ ਉੱਭਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
social stratification, based on caste, emerged in the first millennium bce, and buddhism and jainism arose.

ਮੁ politicalਲੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਸੁਰਤਾ ਮੌਰਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਮੱਧ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ.
early political consolidations took place under the maurya and gupta empires the later peninsular middle kingdoms influenced cultures as far as southeast asia.

ਮੱਧਯੁਗ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਅਨ, ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਆਏ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉੱਭਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
in the medieval era, judaism, zoroastrianism, christianity, and islam arrived, and sikhism emerged, all adding to the region's diverse culture.

ਉੱਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਵਿਜਯਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਏਕਤਾ ਹੋ ਗਈ.
much of the north fell to the delhi sultanate the south was united under the vijayanagara empire.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ.
the economy expanded in the 17th century in the mughal empire.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਆਇਆ, ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆਇਆ.
in the mid-18th century, the subcontinent came under british east india company rule, and in the mid-19th under british crown rule.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਉੱਭਰਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਹਿੰਸਕ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।
a nationalist movement emerged in the late 19th century, which later, under mahatma gandhi, was noted for non-violent resistance and led to india's independence in 1947.

2015 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਡੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਬਰਾਬਰ ਕਰਕੇ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ.
in 2015, the indian economy was the world's seventh largest by nominal gdp and third largest by purchasing power parity.

1991 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
following market-based economic reforms in 1991, india became one of the fastest-growing major economies and is considered a newly industrialised country.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਗਰੀਬੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ publicੁਕਵੀਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
however, it continues to face the challenges of poverty, corruption, malnutrition, and inadequate public healthcare.

ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀ ਫੌਜ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੌਜੀ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
a nuclear weapons state and regional power, it has the third largest standing army in the world and ranks sixth in military expenditure among nations.

ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਤੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 7 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
india is a federal constitutional republic governed under a parliamentary system and consists of 29 states and 7 union territories.

ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਵਚਨਵਾਦੀ, ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
it is a pluralistic, multilingual and multi-ethnic society and is also home to a diversity of wildlife in a variety of protected habitats.

ਕਥਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹਿੰਦੂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
etymology the name india is derived from indus, which originates from the old persian word hindu.

ਬਾਅਦ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸਿੰਧੂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਕ ਅਪੀਲ ਸੀ।
the latter term stems from the sanskrit word sindhu, which was the historical local appellation for the indus river.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਡੋਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ “ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੋਕ” ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the ancient greeks referred to the indians as indoi , which translates as "the people of the indus".

ਭੂਗੋਲਿਕ ਸ਼ਬਦ ਭਰਤ, ਜਿਸਦਾ ਐਲਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
the geographical term bharat , pronounced , which is recognised by the constitution of india as an official name for the country, is used by many indian languages in its variations.

ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਮ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਮੂਲ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵਧਦੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
it is a modernisation of the historical name bharatavarsha, which traditionally referred to the indian subcontinent and gained increasing currency from the mid-19th century as a native name for india.

ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀਸੀਈ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤਾਸ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਗੋਤ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
scholars believe it to be named after the vedic tribe of bharatas in the second millennium b.c.e.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is also traditionally associated with the rule of the legendary emperor bharata.

ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੀਪਲਜ਼ ਸਟੇਟ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ "ਗਣਤੰਤਰ" ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ.
literally, people's state is the sanskrit hindi term for "republic" dating back to the ancient times.

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਇਕ ਤੀਸਰੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁਪੂ.ਪੂ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨਾਮ ਹੈ
hindustan is a persian name for india dating back to the 3rd century b.c.e.

ਇਹ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it was introduced into india by the mughals and widely used since then.

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਭਿੰਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
its meaning varied, referring to a region that encompassed northern india and pakistan or india in its entirety.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਾਮ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
currently, the name may refer to either the northern part of india or the entire country.

ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ।
history ancient india the earliest authenticated human remains in south asia date to about 30,000 years ago.

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੀਮਬੇਟਕਾ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਆਸਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਲਗਭਗ ਸਮਕਾਲੀ ਮੇਸੋਲਿਥਿਕ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਸਾਈਟਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
nearly contemporaneous mesolithic rock art sites have been found in many parts of the indian subcontinent, including at the bhimbetka rock shelters in madhya pradesh.

ਲਗਭਗ 7000 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀ ਗਈ ਨਿਓਲਿਥਿਕ ਬਸਤੀਆਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਮੇਹਰਗੜ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈਆਂ.
around 7000 bce, the first known neolithic settlements appeared on the subcontinent in mehrgarh and other sites in western pakistan.

ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀ ਸੀ ਈ ਦੌਰਾਨ ਫੈਲਿਆ।
these gradually developed into the indus valley civilisation, the first urban culture in south asia it flourished during bce in pakistan and western india.

ਮੁਹਾਂਜੋ-ਦਾਰੋ, ਹੜੱਪਾ, ਧੋਲਾਵੀਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀਬੰਗਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਭਿਅਤਾ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ.
centred around cities such as mohenjo-daro, harappa, dholavira, and kalibangan, and relying on varied forms of subsistence, the civilisation engaged robustly in crafts production and wide-ranging trade.

ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਚੈਲਕੋਲਿਥਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਰਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ.
during the period bce, in terms of culture, many regions of the subcontinent transitioned from the chalcolithic to the iron age.

ਵੇਦ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the vedas, the oldest scriptures associated with hinduism, were composed during this period, and historians have analysed these to posit a vedic culture in the punjab region and the upper gangetic plain.

ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਪਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
most historians also consider this period to have encompassed several waves of indo-aryan migration into the subcontinent.

ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉੱਭਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਜਾਰੀਆਂ, ਯੋਧਿਆਂ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਿਆ।
the caste system arose during this period, creating a hierarchy of priests, warriors, free peasants and traders, and lastly the indigenous peoples who were regarded as impure and small tribal units gradually coalesced into monarchical, state-level polities.

ਡੈੱਕਨ ਪਠਾਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੁੱਖਪੰਚ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
on the deccan plateau, archaeological evidence from this period suggests the existence of a chiefdom stage of political organisation.

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਬੇਵਕੂਫਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਇਸ ਦੌਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤੀ, ਸਿੰਜਾਈ ਟੈਂਕੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
in southern india, a progression to sedentary life is indicated by the large number of megalithic monuments dating from this period, as well as by nearby traces of agriculture, irrigation tanks, and craft traditions.

6 ਵੇਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੇ 16 ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱ .ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮਹਾਜਨਪਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
in the late vedic period, around the 6th century bce, the small states and chiefdoms of the ganges plain and the north-western regions had consolidated into 16 major oligarchies and monarchies that were known as the mahajanapadas.

ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਨੇ ਗੈਰ-ਵੈਦਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ਧਰਮ ਬਣ ਗਏ।
the emerging urbanisation gave rise to non-vedic religious movements, two of which became independent religions.

ਜੈਨ ਧਰਮ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸਾਲ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ.
jainism came into prominence during the life of its exemplar, mahavira.

ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਬੁੱ exੇ ਜੀਵਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬੁੱਧ ਦਾ ਜੀਵਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਰਜ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
buddhism, based on the teachings of gautama buddha attracted followers from all social classes excepting the middle class chronicling the life of the buddha was central to the beginnings of recorded history in india.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਠ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in an age of increasing urban wealth, both religions held up renunciation as an ideal, and both established long-lasting monastic traditions.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੱਕ, ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਮੌਰਯਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਭਰਨ ਲਈ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
politically, by the 3rd century bce, the kingdom of magadha had annexed or reduced other states to emerge as the mauryan empire.

ਇਕ ਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਮੁ regionsਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the empire was once thought to have controlled most of the subcontinent excepting the far south, but its core regions are now thought to have been separated by large autonomous areas.

ਮੌਰੀਅਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਉਨਾ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਟਰੀਵਾਦ ਦਾ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਧਾਮ ਦੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਵਕਾਲਤ ਲਈ.
the mauryan kings are known as much for their empire-building and determined management of public life as for ashoka's renunciation of militarism and far-flung advocacy of the buddhist dhamma.

ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 200 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ 200 ਸਾ.ਯੁ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਰੋਮ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੈਰਾਸ, ਚੋਲਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। .
the sangam literature of the tamil language reveals that, between 200 bce and 200 ce, the southern peninsula was being ruled by the cheras, the cholas, and the pandyas, dynasties that traded extensively with the roman empire and with west and south-east asia.

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ womenਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ।
in north india, hinduism asserted patriarchal control within the family, leading to increased subordination of women.

ਚੌਥੀ ਅਤੇ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਨਮੂਨਾ ਬਣ ਗਈ.
by the 4th and 5th centuries, the gupta empire had created in the greater ganges plain a complex system of administration and taxation that became a model for later indian kingdoms.

ਗੁਪਤਾ ਅਧੀਨ, ਰੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ।
under the guptas, a renewed hinduism based on devotion rather than the management of ritual began to assert itself.

ਇਸ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮਿਲੇ ਸਨ.
the renewal was reflected in a flowering of sculpture and architecture, which found patrons among an urban elite.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਫੁੱਲਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ.
classical sanskrit literature flowered as well, and indian science, astronomy, medicine, and mathematics made significant advances.

ਮੱਧਯੁਵ ਭਾਰਤ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੱਧਯੁਗ ਯੁੱਗ, 600 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 1200 ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ, ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
medieval india the indian early medieval age, 600 ce to 1200 ce, is defined by regional kingdoms and cultural diversity.

ਜਦੋਂ ਕੰਨੋਜ ਦੇ ਹਰਸ਼ਾ, ਜਿਸਨੇ 606 ਤੋਂ 647 ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ ਇੰਡੋ-ਗੈਂਗੈਟਿਕ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੱਕੜ ਦੇ ਚਾਲਕਯ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
when harsha of kannauj, who ruled much of the indo-gangetic plain from 606 to 647 ce, attempted to expand southwards, he was defeated by the chalukya ruler of the deccan.

ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਾਲਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ.
when his successor attempted to expand eastwards, he was defeated by the pala king of bengal.

ਜਦੋਂ ਚਾਲੁਕਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਪੱਲਵਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਚੋਲਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ.
when the chalukyas attempted to expand southwards, they were defeated by the pallavas from farther south, who in turn were opposed by the pandyas and the cholas from still farther south.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਸਕ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
no ruler of this period was able to create an empire and consistently control lands much beyond his core region.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੇਸਟੋਰਲ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਧ ਰਹੀ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਾਸਕ ਜਮਾਤਾਂ ਸਨ।
during this time, pastoral peoples whose land had been cleared to make way for the growing agricultural economy were accommodated within caste society, as were new non-traditional ruling classes.

ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖੇਤਰੀ ਮਤਭੇਦ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੀ।
the caste system consequently began to show regional differences.

6 ਵੀਂ ਅਤੇ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਭਗਤੀ ਬਾਣੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
in the 6th and 7th centuries, the first devotional hymns were created in the tamil language.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ.
they were imitated all over india and led to both the resurgence of hinduism and the development of all modern languages of the subcontinent.

ਭਾਰਤੀ ਰਾਇਲਟੀ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ, ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਬਣ ਗਏ.
indian royalty, big and small, and the temples they patronised, drew citizens in great numbers to the capital cities, which became economic hubs as well.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਕਸਬੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ.
temple towns of various sizes began to appear everywhere as india underwent another urbanisation.

8 ਵੀਂ ਅਤੇ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਮਿਆਂਮਾਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਲਾਓਸ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ. ਜਾਵਾ.
by the 8th and 9th centuries, the effects were felt in south-east asia, as south indian culture and political systems were exported to lands that became part of modern-day myanmar, thailand, laos, cambodia, vietnam, philippines, malaysia, and java.

ਇਸ ਵਪਾਰੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ.
indian merchants, scholars, and sometimes armies were involved in this transmission south-east asians took the initiative as well, with many sojourning in indian seminaries and translating buddhist and hindu texts into their languages.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਸਲਿਮ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਬੀਲੇ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1206 ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
after the 10th century, muslim central asian nomadic clans, using swift-horse cavalry and raising vast armies united by ethnicity and religion, repeatedly overran south asia's north-western plains, leading eventually to the establishment of the islamic delhi sultanate in 1206.

ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ.
the sultanate was to control much of north india, and to make many forays into south india.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਸ਼ਾ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
although at first disruptive for the indian elites, the sultanate largely left its vast non-muslim subject population to its own laws and customs.

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੰਗੋਲੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਰਹੱਸਵਾਦੀ, ਵਪਾਰੀ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਪਮਹਾਦੀਪ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੰਕਰੇਟਿਕ ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
by repeatedly repulsing mongol raiders in the 13th century, the sultanate saved india from the devastation visited on west and central asia, setting the scene for centuries of migration of fleeing soldiers, learned men, mystics, traders, artists, and artisans from that region into the subcontinent, thereby creating a syncretic indo-islamic culture in the north.

ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the sultanate's raiding and weakening of the regional kingdoms of south india paved the way for the indigenous vijayanagara empire.

ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸ਼ੈਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ, ਸਾਮਰਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
embracing a strong shaivite tradition and building upon the military technology of the sultanate, the empire came to control much of peninsular india, and was to influence south indian society for long afterwards.

ਮੁ modernਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈ ਗਿਆ.
early modern india in the early 16th century, northern india, being then under mainly muslim rulers, fell again to the superior mobility and firepower of a new generation of central asian warriors.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਮਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੇ ਕੁਲੀਨ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਵਿਵਸਥਿਤ, ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਸ਼ਾਸਨ ਹੋਇਆ।
the resulting mughal empire did not stamp out the local societies it came to rule, but rather balanced and pacified them through new administrative practices and diverse and inclusive ruling elites, leading to more systematic, centralised, and uniform rule.

ਕਬਾਇਲੀ ਬੰਧਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸਕਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ, ਇੱਕ ਪਰਸੀਆਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਸਮਰਾਟ ਜਿਸਦਾ ਨੇੜੇ-ਇਲਾਹੀ ਰੁਤਬਾ ਸੀ.
eschewing tribal bonds and islamic identity, especially under akbar, the mughals united their far-flung realms through loyalty, expressed through a persianised culture, to an emperor who had near-divine status.

ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮਦਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
the mughal state's economic policies, deriving most revenues from agriculture and mandating that taxes be paid in the well-regulated silver currency, caused peasants and artisans to enter larger markets.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਤੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੰਬੰਧਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ .ਾਂਚੇ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੋਈ.
the relative peace maintained by the empire during much of the 17th century was a factor in india's economic expansion, resulting in greater patronage of painting, literary forms, textiles, and architecture.

ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰਾਠਿਆਂ, ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲਵਰਤਨ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਜਰਬੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ.
newly coherent social groups in northern and western india, such as the marathas, the rajputs, and the sikhs, gained military and governing ambitions during mughal rule, which, through collaboration or adversity, gave them both recognition and military experience.

ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੁਲੀਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ.
expanding commerce during mughal rule gave rise to new indian commercial and political elites along the coasts of southern and eastern india.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਲੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ.
as the empire disintegrated, many among these elites were able to seek and control their own affairs.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਧਦੇ ਧੁੰਦਲੇ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਸਣੇ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਸਨ.
by the early 18th century, with the lines between commercial and political dominance being increasingly blurred, a number of european trading companies, including the english east india company, had established coastal outposts.

ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਵਧੇਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਸੈਨਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਿਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਰਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਨ. 1765 ਤਕ ਬੰਗਾਲ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਈ।
the east india company's control of the seas, greater resources, and more advanced military training and technology led it to increasingly flex its military muscle and caused it to become attractive to a portion of the indian elite both these factors were crucial in allowing the company to gain control over the bengal region by 1765 and sideline the other european companies.

ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਅਮੀਰਾਂ ਤਕ ਇਸ ਦੀ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1820 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਬਹੁਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
its further access to the riches of bengal and the subsequent increased strength and size of its army enabled it to annex or subdue most of india by the 1820s.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
india was then no longer exporting manufactured goods as it long had, but was instead supplying the british empire with raw materials, and many historians consider this to be the onset of india's colonial period.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ madeੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਚੇਤੰਨ nonੰਗ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
by this time, with its economic power severely curtailed by the british parliament and itself effectively made an arm of british administration, the company began to more consciously enter non-economic arenas such as education, social reform, and culture.

ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ 1848 ਅਤੇ 1885 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
modern india historians consider india's modern age to have begun sometime between 1848 and 1885.

1848 ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੇ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਰੱਖੀ.
the appointment in 1848 of lord dalhousie as governor general of the east india company set the stage for changes essential to a modern state.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਅਤੇ ਹੱਦਬੰਦੀ, ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1835 ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
these included the consolidation and demarcation of sovereignty, the surveillance of the population, and the education of citizens english education act 1835 .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ, ਰੇਲਵੇ, ਨਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ.
technological them, railways, canals, and the introduced not long after their introduction in europe.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ 1857 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, disaffection with the company also grew during this time, and set off the indian rebellion of 1857.

ਅਨੇਕ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਸਲੂਕ ਸਣੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ।
fed by diverse resentments and perceptions, including invasive british-style social reforms, harsh land taxes, and summary treatment of some rich landowners and princes, the rebellion rocked many regions of northern and central india and shook the foundations of company rule.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ 1858 ਦੁਆਰਾ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਭੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ.
although the rebellion was suppressed by 1858, it led to the dissolution of the east india company and to the direct administration of india by the british government.

ਇਕ ਏਕਤਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਰ ਸੀਮਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਜੋਂ ਕੋਮਲਤਾ ਭਰੀ।
proclaiming a unitary state and a gradual but limited british-style parliamentary system, the new rulers also protected princes and landed gentry as a feudal safeguard against future unrest.

ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ, ਆਖਰਕਾਰ 1885 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
in the decades following, public life gradually emerged all over india, leading eventually to the founding of the indian national congress in 1885.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਆਰਥਿਕ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
the rush of technology and the commercialisation of agriculture in the second half of the 19th century was marked by economic small farmers became dependent on the whims of far-away markets.

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਕਾਲ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਕਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
there was an increase in the number of large-scale famines, and, despite the risks of infrastructure development borne by indian taxpayers, little industrial employment was generated for indians.

ਵਪਾਰਕ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਵੇਂ ਨਹਿਰ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਪਤ ਲਈ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
there were also salutary effects commercial cropping, especially in the newly canalled punjab, led to increased food production for internal consumption.

ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅਕਾਲ ਦੀ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
the railway network provided critical famine relief, notably reduced the cost of moving goods, and helped nascent indian-owned industry.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਲੱਖ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
after world war i, in which approximately one million indians served, a new period began.

ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤ ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
it was marked by british reforms but also repressive legislations, by more strident indian calls for self-rule, and by the beginnings of a nonviolent movement of non-co-operation, of which mohandas karamchand gandhi would become the leader and enduring symbol.

1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੌਲੀ ਵਿਧਾਨਕ ਸੁਧਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਜਿੱਤੀਆਂ.
during the 1930s, slow legislative reform was enacted by the british the indian national congress won victories in the resulting elections.

ਅਗਲਾ ਦਹਾਕਾ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਸਹਿਯੋਗਤਾ ਲਈ ਆਖਰੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਉਭਾਰ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।
the next decade was beset with crises indian participation in world war ii, the congress's final push for non-co-operation, and an upsurge of muslim nationalism.

ਸਭ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਕੇ ਦੋ ਰਾਜਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਭੜਾਸ ਕੱ .ੀ ਗਈ।
all were capped by the advent of independence in 1947, but tempered by the partition of india into two states india and pakistan.

ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਸ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੀ, ਜੋ 1950 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਤੰਤਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
vital to india's self-image as an independent nation was its constitution, completed in 1950, which put in place a secular and democratic republic.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in the 60 years since, india has had a mixed record of successes and failures.

ਇਹ ਨਾਗਰਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਸਰਗਰਮ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਵਾਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
it has remained a democracy with civil liberties, an active supreme court, and a largely independent press.

ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧਵਰਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਵਾਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
economic liberalisation, which was begun in the 1990s, has created a large urban middle class, transformed india into one of the world's fastest-growing economies, and increased its geopolitical clout.

ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਗਲੋਬਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਵੱਧਦੀ ਹੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
indian movies, music, and spiritual teachings play an increasing role in global culture.

ਫਿਰ ਵੀ, ਮਾਓਵਾਦੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਖਵਾਦ ਦੁਆਰਾ, ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗਰੀਬੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
yet, india is also shaped by seemingly unyielding poverty, both rural and urban by religious and caste-related violence by maoist-inspired naxalite insurgencies and by separatism in jammu and kashmir and in northeast india.

ਇਸ ਦਾ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਖੇਤਰੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ।
it has unresolved territorial disputes with china and with pakistan.

1998 ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਰੰਜਿਸ਼ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ.
the nuclear rivalry came to a head in 1998.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਿਰੰਤਰ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀਆਂ ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਦੇ ਪਛੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਟੀਚਾ ਹੈ.
india's sustained democratic freedoms are unique among the world's newer nations however, in spite of its recent economic successes, freedom from want for its disadvantaged population remains a goal yet to be achieved.

ਭੂਗੋਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ, ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਦੇ ਉਪਰ ਪਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
geography india comprises the bulk of the indian subcontinent, lying atop the indian tectonic plate, and part of the indo-australian plate.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਤਮਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ million 75 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਟ, ਤਦ ਦੱਖਣੀ ਸੁਪਰ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰloੇ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ.
india's defining geological processes began 75 million years ago when the indian plate, then part of the southern supercontinent gondwana, began a north-eastward drift caused by seafloor spreading to its south-west, and later, south and south-east.

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਟੇਥੀਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
simultaneously, the vast tethyn oceanic crust, to its northeast, began to subduct under the eurasian plate.

ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਥਰਾ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ.
these dual processes, driven by convection in the earth's mantle, both created the indian ocean and caused the indian continental crust eventually to under-thrust eurasia and to uplift the himalayas.

ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਪਲੇਟ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੂਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਦੀ-ਰਹਿਤ ਨਲਕੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੰਡੋ-ਗੈਂਗੇਟਿਕ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ.
immediately south of the emerging himalayas, plate movement created a vast trough that rapidly filled with river-borne sediment and now constitutes the indo-gangetic plain.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਦੁਆਰਾ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਣਾ ਥਰ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ.
cut off from the plain by the ancient aravalli range lies the thar desert.

ਅਸਲ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the original indian plate survives as peninsular india, the oldest and geologically most stable part of india.

ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਉੱਤਰ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਤਪੁਰਾ ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਦਾਇਰਾ ਹੈ.
it extends as far north as the satpura and vindhya ranges in central india.

ਇਹ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚੇਨ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ-ਅਮੀਰ ਛੋਟੇ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਤੱਕ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
these parallel chains run from the arabian sea coast in gujarat in the west to the coal-rich chota nagpur plateau in jharkhand in the east.

ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦਾ ਲੈਂਡਮਾਸ, ਡੈੱਕਨ ਪਠਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ ranੇ ਦੁਆਰਾ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫਲੈੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਠਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਚੱਟਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ.
to the south, the remaining peninsular landmass, the deccan plateau, is flanked on the west and east by coastal ranges known as the western and eastern ghats the plateau contains the country's oldest rock formations, some over one billion years old.

ਅਜਿਹੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ, ਭਾਰਤ 44 'ਅਤੇ 30' ਉੱਤਰੀ अक्षांश ਅਤੇ 7 'ਅਤੇ 25' ਪੂਰਬੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ.
constituted in such fashion, india lies to the north of the equator between 44' and 30' north latitude and 7' and 25' east longitude.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਸ ਦੂਰੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 7,517 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4,700 ਮੀਲ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, 5,423 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,400 ਮੀਲ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ, ਨਿਕੋਬਾਰ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਟਾਪੂ ਚੇਨਜ਼ ਨਾਲ 2,094 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,300 ਮੀਲ.
india's coastline measures 7,517 kilometres 4,700 mi in length of this distance, 5,423 kilometres 3,400 mi belong to peninsular india and 2,094 kilometres 1,300 mi to the andaman, nicobar, and lakshadweep island chains.

ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਾਰਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਤੱਟ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ 43% ਰੇਤਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰachesੇ 11% ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ 46% ਮੂਡਫਲੇਟ ਜਾਂ ਮਾਰਸ਼ਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
according to the indian naval hydrographic charts, the mainland coastline consists of the following 43% sandy beaches 11% rocky shores, including cliffs and 46% mudflats or marshy shores.

ਵੱਡੀਆਂ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਚ ਵਗਦੇ ਹਨ.
major himalayan-origin rivers that substantially flow through india include the ganges and the brahmaputra, both of which drain into the bay of bengal.

ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਕੋਸੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ gradਾਲਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਗੰਭੀਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਾਹ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
important tributaries of the ganges include the yamuna and the kosi the latter's extremely low gradient often leads to severe floods and course changes.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ steੇਰੀ gradਾਂਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਵਿਚ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਮਹਾਨਦੀ, ਕਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਤਪਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ.
major peninsular rivers, whose steeper gradients prevent their waters from flooding, include the godavari, the mahanadi, the kaveri, and the krishna, which also drain into the bay of bengal and the narmada and the tapti, which drain into the arabian sea.

ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਛ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਿਕ ਰਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਡੈਲਟਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਹੈ.
coastal features include the marshy rann of kutch of western india and the alluvial sundarbans delta of eastern india the latter is shared with bangladesh.

ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਦੋ ਪੁਰਾਲੇਪੋ ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਹਨ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂ, ਜੋ ਅੰਡੇਮਾਨ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਦੇ ਕੋਰਲ ਐਟੋਲਸ ਹਨ.
india has two archipelagos the lakshadweep, coral atolls off india's south-western coast and the andaman and nicobar islands, a volcanic chain in the andaman sea.

ਭਾਰਤੀ ਜਲਵਾਯੂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ.
the indian climate is strongly influenced by the himalayas and the thar desert, both of which drive the economically and culturally pivotal summer and winter monsoons.

ਹਿਮਾਲਿਆ ਠੰਡੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਾਟਾਬੈਟਿਕ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਵਿਥਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the himalayas prevent cold central asian katabatic winds from blowing in, keeping the bulk of the indian subcontinent warmer than most locations at similar latitudes.

ਥਾਰ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਨਮੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਮੌਨਸੂਨ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਬਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the thar desert plays a crucial role in attracting the moisture-laden south-west summer monsoon winds that, between june and october, provide the majority of india's rainfall.

ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸਮੂਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਰਮ ਖੰਡੀ, ਗਰਮ ਖੰਡੀ, ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਨਮੀ ਅਤੇ ਮੌਨਟੇਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ.
four major climatic groupings predominate in india tropical wet, tropical dry, subtropical humid, and montane.

ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਭਾਰਤ ਇੰਡੋਮਾਲਿਆ ਈਕੋਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
biodiversity india lies within the indomalaya ecozone and contains three biodiversity hotspots.

17 ਮੈਗਾਡੀਵਰਸੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਇਹ ਸਾਰੇ स्तनਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ 8.6%, ਸਾਰੇ ਏਵੀਅਨ ਦਾ 13.7%, ਸਾਰੇ ਰਿਸਪ੍ਰਿਚੀਆਂ ਦਾ 7.9%, ਸਾਰੇ उभਯੋਗੀ ਦਾ 6%, ਸਾਰੇ ਪਿਸਕੀਨ ਦਾ 12.2%, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ 6.0% ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
one of 17 megadiverse countries, it hosts 8.6% of all mammalian, 13.7% of all avian, 7.9% of all reptilian, 6% of all amphibian, 12.2% of all piscine, and 6.0% of all flowering plant species.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ 21.2% ਲੈਂਡਮਾਸ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ 10% ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 12.2% ਦਰਮਿਆਨੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੱਤਾ 40% ਹਨ.
about 21.2% of the country's landmass is covered by forests tree canopy density 10% , of which 12.2% comprises moderately or very dense forests tree canopy density 40% .

ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਐਂਡਮੀਜ਼ਮ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 33%, ਅਤੇ ਸ਼ੋਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਰਗਿਆਂ ਵਿਚ.
endemism is high among plants, 33%, and among ecoregions such as the shola forests.

ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅੰਡੇਮਾਨ ਟਾਪੂ, ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰਮ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਜੰਗਲ ਤਕ ਹੈ.
habitat ranges from the tropical rainforest of the andaman islands, western ghats, and north-east india to the coniferous forest of the himalaya.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਰਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਮੀਦਾਰ ਪਤਝੜ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਪਤਝੜ ਸਾਗ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦਿਵਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਬਾਬਲ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਡਾ ਜੰਗਲ ਹੈ.
between these extremes lie the moist deciduous sal forest of eastern india the dry deciduous teak forest of central and southern india and the babul-dominated thorn forest of the central deccan and western gangetic plain.

ਚਿਕਿਤਸਕ ਨਿੰਮ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਰੁੱਖ ਹੈ.
the medicinal neem, widely used in rural indian herbal remedies, is a key indian tree.

ਮੋਹੰਜੋ-ਦਾਰੋ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਿੱਪਲ ਅੰਜੀਰ ਦਾ ਦਰੱਖਤ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਸ਼ੇਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
the luxuriant pipal fig tree, shown on the seals of mohenjo-daro, shaded gautama buddha as he sought enlightenment.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੌਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਟ ਅੱਜ ਤੋਂ 105 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
many indian species descend from taxa originating in gondwana, from which the indian plate separated more than 105 million years before present.

ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਾਮੀ ਲਹਿਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਲਾਰਸੀਅਨ ਲੈਂਡਮਾਸ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਇਆ.
peninsular india's subsequent movement towards and collision with the laurasian landmass set off a mass exchange of species.

20 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਐਪੀਚਲ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
epochal volcanism and climatic changes 20 million years ago forced a mass extinction.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ स्तनਧਾਰੀ ਦੋ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
mammals then entered india from asia through two zoogeographical passes flanking the rising himalaya.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ .8tiles..% ਸਰੀਪਨ ਅਤੇ 55.8..8% ਦੋਹਰਾਜੀ ਸਧਾਰਣ ਜੀਵ ਹਨ, ਸਿਰਫ 12.6% ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਅਤੇ 4.5% ਪੰਛੀ ਹਨ.
thus, while 45.8% of reptiles and 55.8% of amphibians are endemic, only 12.6% of mammals and 4.5% of birds are.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੀਲਗਿਰੀ ਪੱਤੇ ਦਾ ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦਾ ਬੈੱਡ ਡੋਮ ਦਾ ਡੱਡੀ ਹੈ.
among them are the nilgiri leaf monkey and beddome's toad of the western ghats.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 172 ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐੱਨ. ਨਾਮਜ਼ਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਾਂ 2.9% ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ.
india contains 172 iucn-designated threatened animal species, or 2.9% of endangered forms.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ, ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ, ਬਰਫ਼ ਦਾ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਗਿਰਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਈਕਲੋਫੇਨਾਕ-ਰਹਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
these include the asiatic lion, the bengal tiger, the snow leopard and the indian white-rumped vulture, which, by ingesting the carrion of diclofenac-laced cattle, nearly became extinct.

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਬਜ਼ੇ ਨੇ ਅਨੇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
the pervasive and ecologically devastating human encroachment of recent decades has critically endangered indian wildlife.

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪਹਿਲਾਂ 1935 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in response the system of national parks and protected areas, first established in 1935, was substantially expanded.

ਸੰਨ 1972 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਬਚਾਅ ਐਕਟ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 1980 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸੋਧਾਂ 1988 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
in 1972, india enacted the wildlife protection act and project tiger to safeguard crucial wilderness the forest conservation act was enacted in 1980 and amendments added in 1988.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਜੀਵ-ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਜੀਵਸਫੀਅਰ ਦੇ ਵਰਲਡ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ 25 ਪੰਜੇ ਵਾਟਰਲੈਂਡਸ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ।
india hosts more than five hundred wildlife sanctuaries and thirteen biosphere reserves, four of which are part of the world network of biosphere reserves twenty-five wetlands are registered under the ramsar convention.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ।
politics india is the world's most populous democracy.

ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਗਣਰਾਜ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
a parliamentary republic with a multi-party system, it has six recognised national parties, including the indian national congress and the bharatiya janata party bjp , and more than 40 regional parties.

ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਸੱਜੇਪੱਖੀ।
the congress is considered centre-left in indian political culture, and the bjp right-wing.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੇ 1980 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
for most of the period between india first became a the late 1980s, the congress held a majority in the parliament.

ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੰਚ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
since then, however, it has increasingly shared the political stage with the bjp, as well as with powerful regional parties which have often forced the creation of multi-party coalitions at the centre.

ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ, 1951, 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿਚ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਅਸਾਨ ਜਿੱਤੀਆਂ।
in the republic of india's first three general elections, in 1951, 1957, and 1962, the jawaharlal nehru-led congress won easy victories.

1964 ਵਿਚ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ, 1966 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ, ਜੋ 1967 ਅਤੇ 1971 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਚੋਣ ਜਿੱਤਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ ਸਨ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
on nehru's death in 1964, lal bahadur shastri briefly became prime minister he was succeeded, after his own unexpected death in 1966, by indira gandhi, who went on to lead the congress to election victories in 1967 and 1971.

ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, 1977 ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
following public discontent with the state of emergency she declared in 1975, the congress was voted out of power in 1977 the then-new janata party, which had opposed the emergency, was voted in.

ਇਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਚੱਲੀ।
its government lasted just over three years.

1980 ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 1984 ਵਿਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵੇਖੀ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਅਸਾਨ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
voted back into power in 1980, the congress saw a change in leadership in 1984, when indira gandhi was assassinated she was succeeded by her son rajiv gandhi, who won an easy victory in the general elections later that year.

ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਲਈ ਚੱਲੀ।
the congress was voted out again in 1989 when a national front coalition, led by the newly formed janata dal in alliance with the left front, won the elections that government too proved relatively short-lived, lasting just under two years.

1991 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪੂਰਨ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
elections were held again in 1991 no party won an absolute majority.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕੱਲੇ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪੀਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।
the congress, as the largest single party, was able to form a minority government led by p. v. narasimha rao.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੜਬੜ ਦਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 1996 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ.
a two-year period of political turmoil followed the general election of 1996.

ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ.
several short-lived alliances shared power at the centre.

ਬੀਜੇਪੀ ਨੇ ਸੰਨ 1996 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਫਰੰਟ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣੇ, ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
the bjp formed a government briefly in 1996 it was followed by two comparatively long-lasting united front coalitions, which depended on external support.

1998 ਵਿਚ, ਭਾਜਪਾ ਇਕ ਸਫਲ ਗੱਠਜੋੜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਗੱਠਜੋੜ, ਐਨ.ਡੀ.ਏ. ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ.
in 1998, the bjp was able to form a successful coalition, the national democratic alliance nda .

ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਐਨਡੀਏ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸ, ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।
led by atal bihari vajpayee, the nda became the first non-congress, coalition government to complete a five-year term.

2004 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫਲ ਗਠਜੋੜ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਗੱਠਜੋੜ, ਯੂ.ਪੀ.ਏ.
in the 2004 indian general elections, again no party won an absolute majority, but the congress emerged as the largest single party, forming another successful coalition the united progressive alliance upa .

ਇਸ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
it had the support of left-leaning parties and mps who opposed the bjp.

ਸਾਲ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਪੀਏ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the upa returned to power in the 2009 general election with increased numbers, and it no longer required external support from india's communist parties.

ਉਸ ਸਾਲ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ 1957 ਅਤੇ 1962 ਵਿਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ.
that year, manmohan singh became the first prime minister since jawaharlal nehru in 1957 and 1962 to be re-elected to a consecutive five-year term.

2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਬਣੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
in the 2014 general election, the bjp became the first political party since 1984 to win a majority and govern without the support of other parties.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।
the prime minister of india is narendra modi, who was formerly chief minister of gujarat.

ਗੌਰਮਿੰਟ ਇੰਡੀਆ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
government india is a federation with a parliamentary system governed under the constitution of india, which serves as the country's supreme legal document.

ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਤੰਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ"।
it is a constitutional republic and representative democracy, in which "majority rule is tempered by minority rights protected by law".

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘਵਾਦ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
federalism in india defines the power distribution between the federal government and the states.

ਸਰਕਾਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਜਾਂਚਾਂ ਅਤੇ ਬਕਾਇਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the government abides by constitutional checks and balances.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਜਿਹੜਾ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਤੰਤਰ ਹੈ।
the constitution of india, which came into effect on 26 january 1950, states in its preamble that india is a sovereign, socialist, secular, democratic republic.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਾਲਾ "ਅਰਧ-ਸੰਘੀ" ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਸੰਘੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
india's form of government, traditionally described as "quasi-federal" with a strong centre and weak states, has grown increasingly federal since the late 1990s as a result of political, economic, and social changes.

ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the federal government comprises three branches executive the president of india is the head of state and is elected indirectly by a national electoral college for a five-year term.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the prime minister of india is the head of government and exercises most executive power.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਸੀਟਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
appointed by the president, the prime minister is by convention supported by the party or political alliance holding the majority of seats in the lower house of parliament.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਕੌਂਸਲ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
the executive branch of the indian government consists of the president, the vice-president, and the council of cabinet being its executive by the prime minister.

ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਤਰੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਦਨ ​​ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
any minister holding a portfolio must be a member of one of the houses of parliament.

ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਭਾ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
in the indian parliamentary system, the executive is subordinate to the legislature the prime minister and his council are directly responsible to the lower house of the parliament.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੋ-ਪਾਰਲੀਲੀਅਨ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਇੰਟ ਹੈ ।
legislative the legislature of india is the bicameral parliament.

ਇਹ ਇੱਕ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ "ਸਟੇਟ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਟੇਟਸ" ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੂੰ "ਲੋਕ ਸਭਾ" (ਲੋਕ ਸਭਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
it operates under a westminster-style parliamentary system and comprises the upper house called the rajya sabha "council of states" and the lower called the lok sabha "house of the people" .

ਰਾਜ ਸਭਾ ਇਕ ਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 245 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the rajya sabha is a permanent body that has 245 members who serve in staggered six-year terms.

ਬਹੁਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੌਮੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most are elected indirectly by the state and territorial legislatures in numbers proportional to their state's share of the national population.

ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 5 545 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਵੋਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all but two of the lok sabha's 545 members are directly elected by popular vote they represent individual constituencies via five-year terms.

ਬਾਕੀ ਦੋ ਮੈਂਬਰ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿਚੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ adequateੁਕਵੀਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the remaining two members are nominated by the president from among the anglo-indian community, in case the president decides that they are not adequately represented.

ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਇਕਮਾਤਰ ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ, 24 ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
judicial india has a unitary three-tier independent judiciary that comprises the supreme court, headed by the chief justice of india, 24 high courts, and a large number of trial courts.

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਕੋਲ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਪੀਲ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ।
the supreme court has original jurisdiction over cases involving fundamental rights and over disputes between states and the centre it has appellate jurisdiction over the high courts.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਜਾਂ ਰਾਜ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
it has the power both to declare the law and to strike down union or state laws which contravene the constitution, as well as to invalidate any government action it deems unconstitutional.

ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਜ਼ ਭਾਰਤ ਇਕ ਸੰਘ ਹੈ ਜੋ 29 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 7 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ.
subdivisions india is a federation composed of 29 states and 7 union territories.

ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨੇ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਹਨ।
all states, as well as the union territories of puducherry and the national capital territory of delhi, have elected legislatures and governments, both patterned on the westminster model.

ਬਾਕੀ ਪੰਜ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the remaining five union territories are directly ruled by the centre through appointed administrators.

1956 ਵਿਚ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1956, under the states reorganisation act, states were reorganised on a linguistic basis.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ structureਾਂਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
since then, their structure has remained largely unchanged.

ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each state or union territory is further divided into administrative districts.

ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੱਗੇ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the districts in turn are further divided into tehsils and ultimately into villages.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਫੌਜੀ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੁਹਿਰਦ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਹਨ।
foreign relations and military since its independence in 1947, india has maintained cordial relations with most nations.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਡੀਲੌਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਠਜੋੜ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
in the 1950s, it strongly supported decolonisation in africa and asia and played a lead role in the non-aligned movement.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1987 ਤੋਂ 1990 ਦਰਮਿਆਨ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਰਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ 1988 ਦੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ।
in the late 1980s, the indian military twice intervened abroad at the invitation of neighbouring countries a peace-keeping operation in sri lanka between 1987 and 1990 and an armed intervention to prevent a 1988 coup d' attempt in maldives.

ਭਾਰਤ ਨੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ 1947, 1965, 1971 ਅਤੇ 1999 ਵਿਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਯੁੱਧ ਲੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
india has tense relations with neighbouring pakistan the two nations have gone to war four times in 1947, 1965, 1971, and 1999.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਯੁੱਧ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਲੜੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੌਥੀ, 1971 ਦੀ ਲੜਾਈ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ।
three of these wars were fought over the disputed territory of kashmir, while the fourth, the 1971 war, followed from india's support for the independence of bangladesh.

1962 ਦੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ 1965 ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਇਰ ਸੀ।
after waging the 1962 sino-indian war and the 1965 war with pakistan, india pursued close military and economic ties with the soviet union by the late 1960s, the soviet union was its largest arms supplier.

ਰੂਸ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧ ਹਨ।
aside from ongoing strategic relations with russia, india has wide-ranging defence relations with israel and france.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ.
in recent years, it has played key roles in the south asian association for regional cooperation and the world trade organisation.

ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਚਾਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ 35 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਲਈ 100,000 ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the nation has provided 100,000 military and police personnel to serve in 35 un peacekeeping operations across four continents.

ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਮੇਲਨ, ਜੀ 8 5 ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਪੱਖੀ ਫੋਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
it participates in the east asia summit, the g8 5, and other multilateral forums.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ "ਲੁਕ ਈਸਟ" ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਏਸੀਆਨ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਰਥਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੁਰੱਖਿਆ.
india has close economic ties with south america, asia, and africa it pursues a "look east" policy that seeks to strengthen partnerships with the asean nations, japan, and south korea that revolve around many issues, but especially those involving economic investment and regional security.

ਚੀਨ ਨੇ 1964 ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ।
china's nuclear test of 1964, as well as its repeated threats to intervene in support of pakistan in the 1965 war, convinced india to develop nuclear weapons.

ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ 1974 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭੂਮੀਗਤ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
india conducted its first nuclear weapons test in 1974 and carried out further underground testing in 1998.

ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਟੈਸਟ-ਬਾਨ ਸੰਧੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ-ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
despite criticism and military sanctions, india has signed neither the comprehensive nuclear-test-ban treaty nor the nuclear non-proliferation treaty, considering both to be flawed and discriminatory.

ਭਾਰਤ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ਦਾ “ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ” ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ “ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਿਘਾਰ” ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਤਿਕੋਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
india maintains a "no first use" nuclear policy and is developing a nuclear triad capability as a part of its "minimum credible deterrence" doctrine.

ਇਹ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ defenseਾਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ.
it is developing a ballistic missile defence shield and, in collaboration with russia, a fifth-generation fighter jet.

ਹੋਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਾਂਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਿਹੰਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other indigenous military projects involve the design and implementation of vikrant-class aircraft carriers and arihant-class nuclear submarines.

ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
since the end of the cold war, india has increased its economic, strategic, and military co-operation with the united states and the european union.

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
in 2008, a civilian nuclear agreement was signed between india and the united states.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਪਲਾਇਰ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਣਜ ਵਪਾਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।
although india possessed nuclear weapons at the time and was not party to the nuclear non-proliferation treaty, it received waivers from the international atomic energy agency and the nuclear suppliers group, ending earlier restrictions on india's nuclear technology and commerce.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ ਛੇਵਾਂ ਡੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ.
as a consequence, india became the sixth de facto nuclear weapons state.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ, ਫਰਾਂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕ ਪਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸਮਝੌਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
india subsequently signed co-operation agreements involving civilian nuclear energy with russia, france, the united kingdom, and canada.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ 1.325 ਮਿਲੀਅਨ ਸਰਗਰਮ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਮਾਂਡਰ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the president of india is the supreme commander of the nation's armed forces with 1.325 million active troops, they compose the world's third-largest military.

ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ, ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਣਨੀਤਕ ਫੋਰਸਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਸਮੂਹ ਅਸਾਮ ਰਾਈਫਲਜ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਰੰਟੀਅਰ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
it comprises the indian army, the indian navy, and the indian air force auxiliary organisations include the strategic forces command and three paramilitary groups the assam rifles, the special frontier force, and the indian coast guard.

ਸਾਲ 2011 ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ 36.03 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 1.83% ਸੀ।
the official indian defence budget for 2011 was us 36.03 billion, or 1.83% of gdp.

ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਲਈ, 40.44 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਬਜਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
for the fiscal year spanning , us 40.44 billion was budgeted.

2008 ਦੀ ਸਿਪਰੀ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਫੌਜੀ ਖਰਚ 72.7 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ.
according to a 2008 sipri report, india's annual military expenditure in terms of purchasing power stood at us 72.7 billion.

2011 ਵਿੱਚ, ਸਲਾਨਾ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਵਿੱਚ 11.6% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਟਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
in 2011, the annual defence budget increased by 11.6%, although this does not include funds that reach the military through other branches of government.

ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ, ਭਾਰਤ 2007 ਤੋਂ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ 10% ਫੰਡ ਦਿੱਤੇ।
as of 2012, india is the world's largest arms importer between 2007 and 2011, it accounted for 10% of funds spent on international arms purchases.

ਫੌਜੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ।
much of the military expenditure was focused on defence against pakistan and countering growing chinese influence in the indian ocean.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਆਈਐਮਐਫ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਨਾਮਾਤਰ 2.183 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ 7 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 8.027 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦ ਕੇ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਪੀ ਪੀ ਪੀ.
economy according to the international monetary fund imf , the indian economy in 2015 was nominally worth us 2.183 trillion it is the 7th-largest economy by market exchange rates, and is, at us 8.027 trillion, the third-largest by purchasing power parity, or ppp.

ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 8. of% ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ reaching.१% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
with its average annual gdp growth rate of 5.8% over the past two decades, and reaching 6.1% during , india is one of the world's fastest-growing economies.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ 140 ਵੇਂ ਅਤੇ ਪੀਪੀਪੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਚ 129 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
however, the country ranks 140th in the world in nominal gdp per capita and 129th in gdp per capita at ppp.

1991 ਤੱਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਨ।
until 1991, all indian governments followed protectionist policies that were influenced by socialist economics.

ਵਿਆਪਕ ਰਾਜ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਘੇਰਿਆ ਹੈ.
widespread state intervention and regulation largely walled the economy off from the outside world.

1991 ਵਿੱਚ ਅਦਾਇਗੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਸੰਤੁਲਨ ਨੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਹੈ.
an acute balance of payments crisis in 1991 forced the nation to liberalise its economy since then it has slowly moved towards a free-market system by emphasising both foreign trade and direct investment inflows.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਹੈ.
india's recent economic model is largely capitalist.

1 ਜਨਵਰੀ 1995 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
india has been a member of wto since 1 january 1995.

labor66..6 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ, 2011 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ.
the 486.6-million worker indian labour force is the world's second-largest, as of 2011.

ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦਾ 55.6%, ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ 26.3% ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ 18.1% ਬਣਦਾ ਹੈ.
the service sector makes up 55.6% of gdp, the industrial sector 26.3% and the agricultural sector 18.1%.

ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਰਕਮ 70 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
india's foreign exchange remittances were us 70 billion in year 2014, the largest in the world, contributed to its economy by 25 million indians working in foreign countries.

ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਚਾਵਲ, ਕਣਕ, ਤੇਲ ਬੀਜ, ਸੂਤੀ, ਜੂਟ, ਚਾਹ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਆਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major agricultural products include rice, wheat, oilseed, cotton, jute, tea, sugarcane, and potatoes.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਰਸਾਇਣ, ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਸਟੀਲ, ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਉਪਕਰਣ, ਸੀਮੈਂਟ, ਖਣਨ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major industries include textiles, telecommunications, chemicals, pharmaceuticals, biotechnology, food processing, steel, transport equipment, cement, mining, petroleum, machinery, and software.

2006 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਚ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ 24% ਰਿਹਾ ਜੋ 1985 ਵਿਚ 6% ਸੀ.
in 2006, the share of external trade in india's gdp stood at 24%, up from 6% in 1985.

ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 1.68% ਸੀ, ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉੱਨੀਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ.
in 2008, india's share of world trade was 1.68% in 2011, india was the world's tenth-largest importer and the nineteenth-largest exporter.

ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸਾਮਾਨ, ਗਹਿਣੇ, ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
major exports include petroleum products, textile goods, jewellery, software, engineering goods, chemicals, and leather manufactures.

ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਾਮਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਰਤਨ, ਖਾਦ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major imports include crude oil, machinery, gems, fertiliser, and chemicals.

2001 ਤੋਂ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 14% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 42% ਹੋ ਗਿਆ.
between 2001 and 2011, the contribution of petrochemical and engineering goods to total exports grew from 14% to 42%.

ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
india was the second largest textile exporter after china in the world in calendar year 2013.

2007 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ 7.5% ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ gingਸਤਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਘੰਟਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
averaging an economic growth rate of 7.5% for several years prior to 2007, india has more than doubled its hourly wage rates during the first decade of the 21st century.

ਸੰਨ 1985 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਕਰੀਬਨ 431 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਵਰਗ 2030 ਤੱਕ 580 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
some 431 million indians have left poverty since 1985 india's middle classes are projected to number around 580 million by 2030.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 51 ਵਾਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 17 ਵੇਂ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 24 ਵਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੂਝ ਵਿੱਚ 44 ਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ 39 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2010 ਤੱਕ ਕਈ ਉੱਨਤ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ।
though ranking 51st in global competitiveness, india ranks 17th in financial market sophistication, 24th in the banking sector, 44th in business sophistication, and 39th in innovation, ahead of several advanced economies, as of 2010.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 15 ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਆ outsਟਸੋਰਸਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 7 ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 2009 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਕੂਲ ਆਉਟਸੋਰਸਿੰਗ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
with 7 of the world's top 15 information technology outsourcing companies based in india, the country is viewed as the second-most favourable outsourcing destination after the united states, as of 2009.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਖਪਤਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, 2030 ਤੱਕ ਪੰਜਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਣਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
india's consumer market, the world's eleventh-largest, is expected to become fifth-largest by 2030.

ਵਾਧੇ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਡੀਪੀ 1991 ਵਿਚ 329 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, 2010 ਵਿਚ ਇਹ 1,265 ਅਮਰੀਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 2016 ਤਕ ਇਹ 2,110 ਅਮਰੀਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੇਗਾ।
driven by growth, india's nominal gdp per capita has steadily increased from us 329 in 1991, when economic liberalisation began, to us 1,265 in 2010, and is estimated to increase to us 2,110 by 2016 however, it has remained lower than those of other asian developing countries such as indonesia, malaysia, philippines, sri lanka, and thailand, and is expected to remain so in the near future.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
however, it is higher than pakistan, nepal, afghanistan, bangladesh and others.

2011 ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਸਵਾਟਰਹਾhouseਸ ਕੂਪਰਸ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਾਨਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ 2045 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
according to a 2011 pricewaterhousecoopers report, india's gdp at purchasing power parity could overtake that of the united states by 2045.

ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਸਲਾਨਾ 8ਸਤਨ 8% ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 2050 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ.
during the next four decades, indian gdp is expected to grow at an annualised average of 8%, making it potentially the world's fastest-growing major economy until 2050.

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧਾ.
the report highlights key growth factors a young and rapidly growing working-age population growth in the manufacturing sector because of rising education and engineering skill levels and sustained growth of the consumer market driven by a rapidly growing middle class.

ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੁਧਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ agriculturalਾਂਚੇ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ, ਕਿਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ, ਸਿੱਖਿਆ, energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the world bank cautions that, for india to achieve its economic potential, it must continue to focus on public sector reform, transport infrastructure, agricultural and rural development, removal of labour regulations, education, energy security, and public health and nutrition.

ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ, ਇਕਾਨੋਮਿਸਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਯੂਨਿਟ ਈਆਈਯੂ ਨੇ 160 ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਭਾਰਤ ਬੰਗਲੌਰ ਦੂਜੇ, ਮੁੰਬਈ ਤੀਜੇ, ਚੇਨਈ 6 ਵੇਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 8 ​​ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸਨ।
in 2016, the economist intelligence unit eiu released a list of the top 10 cheapest cities in the world, based on the cost of 160 products and services, of which four were in india bangalore 2nd , mumbai 3rd , chennai 6th and new delhi 8th .

ਸੈਕਟਰਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਉਦਯੋਗ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 227 ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2013 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
sectors india's telecommunication industry, the world's fastest-growing, added 227 million subscribers during the period , and after the first quarter of 2013, india surpassed japan to become the third largest smartphone market in the world after china and the us.

ਭਾਰਤੀ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਉਦਯੋਗ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ, ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਰੀ ਵਿਚ 26% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਚ 36% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
the indian automotive industry, the world's second fastest growing, increased domestic sales by 26% during , and exports by 36% during .

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 250 ਗੀਗਾਵਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 8% ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਹੈ.
india's capacity to generate electrical power is 250 gigawatts, of which 8% is renewable.

2011 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਆਈ ਟੀ ਉਦਯੋਗ ਨੇ 2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਮਾਲੀਆ 100 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 7.5% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਚ 26% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
at the end of 2011, the indian it industry employed 2.8 million professionals, generated revenues close to us 100 billion equalling 7.5% of indian gdp and contributed 26% of india's merchandise exports.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਗਲੋਬਲ ਫਾਰਮਾ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the pharmaceutical industry in india is among the significant emerging markets for global pharma industry.

ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ 2020 ਤੱਕ 48.5 ਅਰਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the indian pharmaceutical market is expected to reach 48.5 billion by 2020.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਰ ਐਂਡ ਡੀ ਖਰਚ ਬਾਇਓਫਰਮਾਸਿceutਟੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਦਾ 60% ਬਣਦਾ ਹੈ.
india's r & d spending constitutes 60% of the biopharmaceutical industry.

ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 12 ਬਾਇਓਟੈਕ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
india is among the top 12 biotech destinations of the world.

ਭਾਰਤੀ ਬਾਇਓਟੈਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ 15.1% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਆਮਦਨੀ 204.4 ਬਿਲੀਅਨ inr ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਤੋਂ 235.24 ਬਿਲੀਅਨ inr 3.94 ਬੀ ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਜੂਨ 2013 1 ਅਮਰੀਕੀ ਲਗਭਗ.
the indian biotech industry grew by 15.1% in , increasing its revenues from 204.4 billion inr indian rupees to 235.24 billion inr 3.94 b us exchange rate june 2013 1 us approx.

60 ਆਈ.ਐੱਨ.
60 inr .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ 2% ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
although hardly 2% of indians pay income taxes.

ਗਰੀਬੀ ਹਾਲ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ.
poverty despite impressive economic growth during recent decades, india continues to face socio-economic challenges.

2006 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 1.25 ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ 1981 ਵਿਚ 60% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2005 ਵਿਚ 42% ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਇਸ ਵਿਚ 21% ਸੀ. 2011.
in 2006, india contained the largest number of people living below the world bank's international poverty line of us 1.25 per day, the proportion having decreased from 60% in 1981 to 42% in 2005 under its later revised poverty line, it was 21% in 2011.

ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 30.7% ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਹੈ।
30.7% of india's children under the age of five are underweight.

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 15% ਆਬਾਦੀ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਹੈ.
according to a food and agriculture organization report in 2015, 15% of the population is undernourished.

ਮਿਡ-ਡੇਅ ਮੀਲ ਸਕੀਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the mid-day meal scheme attempts to lower these rates.

1991 ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 2007 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬਾਂ ਨਾਲੋਂ 3.2 ਗੁਣਾ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।
since 1991, economic inequality between india's states has consistently grown the per-capita net state domestic product of the richest states in 2007 was 3.2 times that of the poorest.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ 462 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ।
corruption in india is perceived to have increased significantly, with one report estimating the illegal capital flows since independence to be us 462 billion.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ, 18 ਮਿਲੀਅਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਿਚ ਹਨ.
india has the highest number of people living in conditions of slavery, 18 million, most of whom are in bonded labour.

ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 12.6 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਖਤਰਨਾਕ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
india has the largest number of child labourers under the age of 14 in the world with an estimated 12.6 million children engaged in hazardous occupations.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ 2011 ਦੀਆਂ ਆਰਜ਼ੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ 1,210,193,422 ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
demographics with 1,210,193,422 residents reported in the 2011 provisional census report, india is the world's second-most populous country.

ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ 21.54% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ 17.64% ਵਧੀ ਹੈ.
its population grew by 17.64% during , compared to 21.54% growth in the previous decade .

ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ, 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ 940 lesਰਤਾਂ ਹਨ.
the human sex ratio, according to the 2011 census, is 940 females per 1,000 males.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗੀ ਉਮਰ 24.9 ਸੀ.
the median age was 24.9 in the 2001 census.

1951 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ 361.1 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the first post-colonial census, conducted in 1951, counted 361.1 million people.

ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ "ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ" ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ।
medical advances made in the last 50 years as well as increased agricultural productivity brought about by the "green revolution" have caused india's population to grow rapidly.

ਭਾਰਤ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
india continues to face several public health-related challenges.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ lifeਰਤਾਂ ਦੀ ਉਮਰ .6 69..6 ਸਾਲ ਅਤੇ ਮਰਦ 67 67..3 ਹੈ.
life expectancy in india is at 68 years with life expectancy for women being 69.6 years and for men being 67.3.

ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਡਾਕਟਰ ਹਨ.
there are around 50 physicians per 100,000 indians.

1991 ਤੋਂ 2001 ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 31.2% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the number of indians living in urban areas has grown by 31.2% between 1991 and 2001.

ਫਿਰ ਵੀ, 2001 ਵਿਚ, 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
yet, in 2001, over 70% lived in rural areas.

ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਾ ਪੱਧਰ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ 27.81% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ 31.16% ਹੋ ਗਿਆ।
the level of urbanisation increased from 27.81% in 2001 census to 31.16% in 2011 census.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ 1991 ਤੋਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਸੀ।
the slowing down of the overall growth rate of population was due to the sharp decline in the growth rate in rural areas since 1991.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ, ਬੰਗਲੌਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 53 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।
according to the 2011 census, there are 53 million-plus urban agglomerations in india among them mumbai, delhi, kolkata, chennai, bangalore, hyderabad and ahmedabad, in decreasing order by population.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ amongਰਤਾਂ ਵਿਚ 74.04% 65.46% ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 82.14% ਸੀ.
the literacy rate in 2011 was 74.04% 65.46% among females and 82.14% among males.

ਦਿਹਾਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਾਖਰਤਾ ਪਾੜਾ ਜੋ 2001 ਵਿਚ 21.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਕ ਸੀ, 2011 ਵਿਚ ਘਟ ਕੇ 16.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਕ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ.
the rural urban literacy gap which was 21.2 percentage points in 2001, dropped to 16.1 percentage points in 2011.

ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ।
the improvement in literacy rate in rural area is two times that in urban areas.

ਕੇਰਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਹਿਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਥੇ .9 .9. lite rate% ਸਾਖਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ .8 63..82% ਹੈ।
kerala is the most literate state with 93.91% literacy while bihar the least with 63.82%.

ਭਾਰਤ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 74% ਅਤੇ ਦ੍ਰਾਵਿੜੀਆਂ 24% ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
india is home to two major language families indo-aryan spoken by about 74% of the population and dravidian 24% .

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਸਟੋਰਾਸੀਆਟਿਕ ਅਤੇ ਸਿਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
other languages spoken in india come from the austroasiatic and sino-tibetan language families.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਕੌਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
india has no national language.

ਹਿੰਦੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
hindi, with the largest number of speakers, is the official language of the government.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਸਹਾਇਕ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ" ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ.
english is used extensively in business and administration and has the status of a "subsidiary official language" it is important in education, especially as a medium of higher education.

ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 22 “ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ” ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
each state and union territory has one or more official languages, and the constitution recognises in particular 22 "scheduled languages".

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 212 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 7.5% ਬਣਦੇ ਹਨ।
the constitution of india recognises 212 scheduled tribal groups which together constitute about 7.5% of the country's population.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 79.8% ਸੀ, ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ 14.23% ਬਾਕੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 2.30%, ਸਿੱਖ ਧਰਮ 1.72%, ਬੁੱਧ ਧਰਮ 0.70% ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ 0.36% ਸਨ।
the 2011 census reported that the religion in india with the largest number of followers was hinduism 79.8% of the population , followed by islam 14.23% the remaining were christianity 2.30% , sikhism 1.72% , buddhism 0.70% and jainism 0.36% .

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ, ਜੈਨ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਅਤੇ ‘ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਤੀਸਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ।
india has the world's largest hindu, sikh, jain, zoroastrian, and ' populations, and has the third-largest muslim largest for a non-muslim majority country.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ 4,500 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
culture indian cultural history spans more than 4,500 years.

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ. 1700 500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ., ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਮਲ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ,,, ਅਤੇ, ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
during the vedic period c. 1700 500 bce , the foundations of hindu philosophy, mythology, theology and literature were laid, and many beliefs and practices which still exist today, such as , , , and , were established.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ, ਈਸਾਈ, ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
india is notable for its religious diversity, with hinduism, buddhism, sikhism, islam, christianity, and jainism among the nation's major religions.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਯੋਗ ਸੂਤਰ, ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ, ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the predominant religion, hinduism, has been shaped by various historical schools of thought, including those of the upanishads, the yoga sutras, the bhakti movement, and by buddhist philosophy.

ਕਲਾ ਅਤੇ architectਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਭਾਰਤੀ ureਾਂਚੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ architectਾਂਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਯਾਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
art and architecture much of indian architecture, including the taj mahal, other works of mughal architecture, and south indian architecture, blends ancient local traditions with imported styles.

ਇਸ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਵਿਚ ਵਰਨਾਕੂਲਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੇਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
vernacular architecture is also highly regional in it flavours.

ਵਾਸਤੁ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ" ਜਾਂ "ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ" ਅਤੇ ਮਮੂਨੀ ਮਯਾਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਮਝੀ ਗਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
vastu shastra, literally "science of construction" or "architecture" and ascribed to mamuni mayan, explores how the laws of nature affect human dwellings it employs precise geometry and directional alignments to reflect perceived cosmic constructs.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱ myਲਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਾਸਤੂ-ਪੁਰਸ਼ ਮੰਡਾਲਾ ਹੈ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਗ ਜਿਸ ਵਿਚ "ਸੰਪੂਰਨ" ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ.
as applied in hindu temple architecture, it is influenced by the shilpa shastras, a series of foundational texts whose basic mythological form is the vastu-purusha mandala, a square that embodied the "absolute".

ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਗਰਾ ਵਿਚ 1631 ਅਤੇ 1648 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਲਾ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ".
the taj mahal, built in agra between 1631 and 1648 by orders of emperor shah jahan in memory of his wife, has been described in the unesco world heritage list as "the jewel of muslim art in india and one of the universally admired masterpieces of the world's heritage".

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੰਡੋ-ਸੇਰੇਸੈਨਿਕ ਰਿਵਾਈਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮੀ ureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ.
indo-saracenic revival architecture, developed by the british in the late 19th century, drew on indo-islamic architecture.

ਸਾਹਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਾਹਿਤਕ ਲਿਖਤਾਂ, ਸੰਨ 1700 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ 1200 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚਕਾਰ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਨ।
literature the earliest literary writings in india, composed between 1700 bce and 1200 ce, were in the sanskrit language.

ਇਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ, ਨਾਟਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਨਤਾ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
prominent works of this sanskrit literature include epics such as the and the ramayana, the dramas of such as the the recognition of , and poetry such as the .

ਕਾਮਸੂਤਰ, ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
kamasutra, the famous book about sexual intercourse also originated in india.

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 600 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ 300 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2,381 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
developed between 600 bce and 300 ce in south india, the sangam literature, consisting of 2,381 poems, is regarded as a predecessor of tamil literature.

14 ਵੀਂ ਤੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਰਗੇ ਭਗਤ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਉੱਭਰਨ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀਆਂ.
from the 14th to the 18th centuries, india's literary traditions went through a period of drastic change because of the emergence of devotional poets such as , , and guru .

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ, ਮੱਧਯੁਗ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ.
this period was characterised by a varied and wide spectrum of thought and expression as a consequence, medieval indian literary works differed significantly from classical traditions.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਣਨ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਰੁਚੀ ਲਈ.
in the 19th century, indian writers took a new interest in social questions and psychological descriptions.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
in the 20th century, indian literature was influenced by the works of bengali poet and novelist rabindranath tagore, who was a recipient of the nobel prize in literature.

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
performing arts indian music ranges over various traditions and regional styles.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੋ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਸੰਗਠਨ ਉੱਤਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
classical music encompasses two genres and their various folk offshoots the northern hindustani and southern carnatic schools.

ਖੇਤਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਾਉਲਾਂ ਦੀ ਸਿੰਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਅਦ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਰੂਪ ਹੈ.
regionalised popular forms include filmi and folk music the syncretic tradition of the bauls is a well-known form of the latter.

ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
indian dance also features diverse folk and classical forms.

ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੋਕ ਨਾਚਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੰਗੜਾ, ਅਸਾਮ ਦਾ ਬਿਹੂ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਛਾਹ, ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਗਰਬਾ ਅਤੇ ਡਾਂਡੀਆ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਘੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਲਵਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
among the better-known folk dances are the bhangra of punjab, the bihu of assam, the chhau of odisha, west bengal and jharkhand, garba and dandiya of gujarat, ghoomar of rajasthan, and the lavani of maharashtra.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਅੱਠ ਨਾਚ ਫਾਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਤੱਤ ਹਨ, ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
eight dance forms, many with narrative forms and mythological elements, have been accorded classical dance status by india's national academy of music, dance, and drama.

ਇਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਥਕ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਕਥਕਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀਅਤਮ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁਚੀਪੁੜੀ, ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਮਨੀਪੁਰੀ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਓਡੀਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸੱਤਰੀ ਹਨ।
these are bharatanatyam of the state of tamil nadu, kathak of uttar pradesh, kathakali and mohiniyattam of kerala, kuchipudi of andhra pradesh, manipuri of manipur, odissi of odisha, and the sattriya of assam.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
theatre in india melds music, dance, and improvised or written dialogue.

ਅਕਸਰ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਧਾਰਤ, ਪਰ ਮੱਧਯੁਗੀ ਰੋਮਾਂਸ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਭਾਵੈ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਤਮਾਸ਼ਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਬੁਰਕਾਥ, ਤੇਰੁਕੱਕੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਯਕਸ਼ਾਗਣਾ.
often based on hindu mythology, but also borrowing from medieval romances or social and political events, indian theatre includes the bhavai of gujarat, the jatra of west bengal, the nautanki and ramlila of north india, tamasha of maharashtra, burrakatha of andhra pradesh, terukkuttu of tamil nadu, and the yakshagana of karnataka.

ਮੋਸ਼ਨ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿਨਮਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
motion pictures, television the indian film industry produces the world's most-watched cinema.

ਅਸਾਮੀਆ, ਬੰਗਾਲੀ, ਭੋਜਪੁਰੀ, ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਪੰਜਾਬੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਰਾਠੀ, ਓਡੀਆ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਖੇਤਰੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
established regional cinematic traditions exist in the assamese, bengali, bhojpuri, hindi, kannada, malayalam, punjabi, gujarati, marathi, odia, tamil, and telugu languages.

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਆਮਦਨੀ ਦੇ 75% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
south indian cinema attracts more than 75% of national film revenue.

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਮਾਧਿਅਮ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
television broadcasting began in india in 1959 as a state-run medium of communication, and had slow expansion for more than two decades.

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the state monopoly on television broadcast ended in the 1990s and, since then, satellite channels have increasingly shaped popular culture of indian society.

ਅੱਜ, ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੀਡੀਆ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ 2012 ਤੱਕ 554 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਵੀ ਖਪਤਕਾਰ ਹਨ, ਉਪਚਾਰ ਅਤੇ ਜਾਂ ਕੇਬਲ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲੇ 462 ਮਿਲੀਅਨ, ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੈਸ 350 ਮਿਲੀਅਨ, ਰੇਡੀਓ 156 ਮਿਲੀਅਨ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ 37 ਮਿਲੀਅਨ.
today, television is the most penetrative media in india industry estimates indicate that as of 2012 there are over 554 million tv consumers, 462 million with satellite and or cable connections, compared to other forms of mass media such as press 350 million , radio 156 million or internet 37 million .

ਪਕਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਰਾਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
cuisine indian cuisine encompasses a wide variety of regional and traditional cuisines, often depending on a particular state such as maharashtrian cuisine .

ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ, ਚਾਵਲ, ਸਾਰੀ ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸੂਰ ਅਕਸਰ ਲਾਲ ਦਾਲ, ਤੂਰ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਮਟਰ, ਉੜ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਅਤੇ ਮੂੰਗ ਦੇ ਮੂੰਗ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
staple foods of indian cuisine include pearl millet , rice, whole-wheat flour , and a variety of lentils, such as masoor most often red lentils , toor pigeon peas , urad black gram , and mong mung beans .

ਦਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਧੂਲੀ ਮੂੰਗ ਜਾਂ ਧੂਲੀ ਵੰਡ.
lentils may be used whole, example, dhuli moong or dhuli split.

ਸਪਲਿਟ ਦਾਲ, ਜਾਂ ਦਾਲ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
split lentils, or dal, are used extensively.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਾਲੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੂਰਪ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the spice trade between india and europe is often cited by historians as the primary catalyst for europe's age of discovery.

ਸੁਸਾਇਟੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਲੜੀਬੰਦੀ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
society traditional indian society is sometimes defined by social hierarchy.

ਭਾਰਤੀ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ.
the indian caste system embodies much of the social stratification and many of the social restrictions found in the indian subcontinent.

ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਾਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਐਂਡੋਗਾਮਸ ਖਾਨਦਾਨੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਜਾਤਾਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
social classes are defined by thousands of endogamous hereditary groups, often termed as , or "castes".

ਭਾਰਤ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਅਛੂਤਤਾ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
india declared untouchability to be illegal in 1947 and has since enacted other anti-discriminatory laws and social welfare initiatives.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
at the workplace in urban india and in international or leading indian companies, the caste related identification has pretty much lost its importance.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪਿੱਤਰਵਾਦੀ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਰਵਾਇਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਪਰਿਵਾਰ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
family values are important in the indian tradition, and multi-generational patriarchal joint families have been the norm in india, though nuclear families are becoming common in urban areas.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਹਨ.
an overwhelming majority of indians, with their consent, have their marriages arranged by their parents or other elders in the family.

ਵਿਆਹ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
marriage is thought to be for life, and the divorce rate is extremely low.

2001 ਤੱਕ, ਸਿਰਫ 1.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਰਤੀ divਰਤਾਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ.
as of 2001, just 1.6 percent of indian women were divorced but this figure was rising due to their education and economic independence.

ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਆਮ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ womenਰਤਾਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ.
child marriages are common, especially in rural areas many women wed before reaching 18, which is their legal marriageable age.

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ infਰਤ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਾਰਨ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਲ 2005 ਵਿਚ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ thanਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਵਧੇਰੇ ਮਰਦ ਸਨ।
female infanticide and female foeticide in the country have caused a discrepancy in the sex ratio, as of 2005 it was estimated that there were 50 million more males than females in the nation.

ਹਾਲਾਂਕਿ 2011 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
however a report from 2011 has shown improvement in the gender ratio.

ਦਾਜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ, ਭਾਵੇਂ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the payment of dowry, although illegal, remains widespread across class lines.

ਦਾਜ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੁਲਹਨ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਧਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
deaths resulting from dowry, mostly from bride burning, are on the rise.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਹਨ.
many indian festivals are religious in origin.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੀਵਾਲੀ, ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ, ਥਾਈ ਪੋਂਗਲ, ਹੋਲੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਈਦ ਉਲ-ਫਿਤਰ, ਬਕਰ-ਆਈਡ, ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the best known include diwali, ganesh chaturthi, thai pongal, holi, durga puja, eid ul-fitr, bakr-id, christmas, and vaisakhi.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਜਯੰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
india has three national holidays which are observed in all states and union territories republic day, independence day and gandhi jayanti.

ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹ, ਨੌਂ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
other sets of holidays, varying between nine and twelve, are officially observed in individual states.

ਕਪੜੇ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 4000 ਬੀਸੀਈ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
clothing cotton was domesticated in india by 4000 bce.

ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
traditional indian dress varies in colour and style across regions and depends on various factors, including climate and faith.

ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਾਂ ਲਈ ਸਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਧੋਤੀ ਜਾਂ ਲੂੰਗੀ ਵਰਗੇ ਲਿਪੜੇ ਕੱਪੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
popular styles of dress include draped garments such as the sari for women and the dhoti or lungi for men.

ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ forਰਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਜੋਗ ਜਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਟਰਾsersਜ਼ਰ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਕਮੀਜ਼, ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
stitched clothes, such as the shalwar kameez for women and combinations or european-style trousers and shirts for men, are also popular.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਅਸਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਰਤਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਤਾਜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
use of delicate jewellery, modelled on real flowers worn in ancient india, is part of a tradition dating back some 5,000 years gemstones are also worn in india as talismans.

ਖੇਡਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਦੇਸੀ ਖੇਡ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਬੱਡੀ, ਖੋ ਖੋ, ਪਹਿਲਵਾਨੀ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ-ਡਾਂਡਾ.
sports in india, several traditional indigenous sports remain fairly popular, such as kabaddi, kho kho, pehlwani and gilli-danda.

ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱ formsਲੇ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲੈਰੱਪਯੱਟੂ, ਮੁਸਤੀ ਯੁੱਧਾ, ਸਿਲੰਬਮ, ਅਤੇ ਮਾਰਮਾ ਆਦਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ.
some of the earliest forms of asian martial arts, such as kalarippayattu, musti yuddha, silambam, and marma adi, originated in india.

ਸ਼ਤਰੰਜ, ਜਿਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
chess, commonly held to have originated in india as , is regaining widespread popularity with the rise in the number of indian grandmasters.

ਪਚੀਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਰਚੀਸੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
pachisi, from which parcheesi derives, was played on a giant marble court by akbar.

ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਡੇਵਿਸ ਕੱਪ ਟੀਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਟੈਨਿਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the improved results garnered by the indian davis cup team and other indian tennis players in the early 2010s have made tennis increasingly popular in the country.

ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਓਲੰਪਿਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।
india has a comparatively strong presence in shooting sports, and has won several medals at the olympics, the world shooting championships, and the commonwealth games.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਵਿਚ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਸਾਇਨਾ ਨੇਹਵਾਲ ਅਤੇ ਪੀਵੀ ਸਿੰਧੂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਦੋ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਹਿਲਾ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ, ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other sports in which indians have succeeded internationally include badminton saina nehwal and p v sindhu are two of the top ranked female badminton players in the world , boxing, and wrestling.

ਫੁੱਟਬਾਲ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਗੋਆ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
football is popular in west bengal, goa, tamil nadu, kerala, and the north-eastern states.

ਭਾਰਤ ਨੇ 2017 ਦੇ ਫੀਫਾ ਅੰਡਰ -17 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
india is scheduled to host the 2017 fifa u-17 world cup.

ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
field hockey in india is administered by hockey india.

ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ 1975 ਦੇ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਲ 2016 ਤੱਕ ਅੱਠ ਸੋਨੇ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
the indian national hockey team won the 1975 hockey world cup and have, as of 2016, taken eight gold, one silver, and two bronze olympic medals, making it the sport's most successful team in the olympics.

ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ।
india has also played a major role in popularising cricket.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹੁਣ ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਹੈ.
thus, cricket is, by far, the most popular sport in india.

ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ 1983 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 2007 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਰਲਡ ਟੀ -20, 2002 ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਿਆਂ 2013 ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ।
the indian national cricket team won the 1983 and 2011 cricket world cup events, the 2007 icc world twenty20, shared the 2002 icc champions trophy with sri lanka, and won 2013 icc champions trophy.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ, ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ, ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ, ਈਰਾਨੀ ਟਰਾਫੀ, ਅਤੇ ਐਨ ਕੇ ਪੀ ਸਾਲਵੇ ਚੈਲੇਂਜਰ ਟਰਾਫੀ ਘਰੇਲੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ।
cricket in india is administered by the board of control for cricket in india bcci the ranji trophy, the duleep trophy, the deodhar trophy, the irani trophy, and the nkp salve challenger trophy are domestic competitions.

ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਟੀ -20 ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the bcci also conducts an annual twenty20 competition known as the indian premier league.

ਭਾਰਤ ਨੇ 1951 ਅਤੇ 1982 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ਿਆਈ ਖੇਡਾਂ 1987, 1996 ਅਤੇ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
india has hosted or co-hosted several international sporting events the 1951 and 1982 asian games the 1987, 1996, and 2011 cricket world cup tournaments the 2003 afro-asian games the 2006 icc champions trophy the 2010 hockey world cup and the 2010 commonwealth games.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਓਪਨ, ਮੁੰਬਈ ਮੈਰਾਥਨ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਫ ਮੈਰਾਥਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਸਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major international sporting events held annually in india include the chennai open, the mumbai marathon, the delhi half marathon, and the indian masters.

ਪਹਿਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ 1 ਇੰਡੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ, 2011 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ 2014 ਤੋਂ f1 ਸੀਜ਼ਨ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the first formula 1 indian grand prix featured in late 2011 but has been discontinued from the f1 season calendar since 2014.

ਭਾਰਤ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ.
india has traditionally been the dominant country at the south asian games.

ਇਸ ਦਬਦਬੇ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਚਾਰ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤੇ ਹਨ.
an example of this dominance is the basketball competition where team india won three out of four tournaments to date.

ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਖੇਲ ਰਤਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ ਐਥਲੈਟਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਰਵਉਚ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the rajiv gandhi khel ratna and the arjuna award are the highest forms of government recognition for athletic achievement the dronacharya award is awarded for excellence in coaching.

ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ੍ਰਮਣੀ ਦੀ ਝਲਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੂਗੋਲ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਜਨਗਣਨਾਤਮਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੈੱਬ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ "ਭਾਰਤ".
see also outline of india index of india-related articles notes references bibliography overview etymology history geography biodiversity politics foreign relations and military economy demographics culture external links government official website of government of india government of india web directory general information "india".

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ.
the world factbook.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ
central intelligence agency.

ਡੀਸੀਓਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਖੇ ਯੂਸੀਬੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਗੋਵਪਬਸ ਇੰਡੀਆ ਬੀਬੀਸੀ ਨਿ newsਜ਼ ਤੋਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਐਟਲਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਗੁਰਮੁਖੀ an ਇਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। , ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ 10 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ 2015 ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
india at dmoz india from ucb libraries govpubs india from the bbc news wikimedia atlas of india geographic data related to india at openstreetmap key development forecasts for india from international futures punjabi shahmukhi gurmukhi € is an indo-aryan language spoken by over 100 million native speakers worldwide, making it the 10th most widely spoken language 2015 in the world.

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।
it is the native language of the punjabi people who inhabit the historical punjab region of pakistan and india.

ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਇਕ ਅਖੌਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
among the indo-european languages it is unusual in being a tonal language.

ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ 11 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
punjabi is the most widely spoken language in pakistan, the 11th most widely spoken in india and the third-most spoken native language in the indian subcontinent.

ਕੈਨੇਡਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
punjabi is the fourth-most spoken language in the united kingdom and third-most spoken native language after english and french in canada.

ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ.
the language also has a significant presence in the united arab emirates, united states, saudi arabia, and australia.

ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the punjabi language is written in the shahmukhi and gurumukhi scripts, making it one of the relatively few languages written in more than one script.

ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਪੰਜ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
history etymology the word punjabi is derived from the word panj- , persian for "five waters", referring to the five major eastern tributaries of the indus river.

ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ "ਪੰਜ" ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਅਤੇ "" "ਐਵਨ ਦੇ ਅਵ-ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹਨ.
panj is cognate with sanskrit and greek "five", and " " is cognate with the av- of avon.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the historical punjab region, now divided between india and pakistan, is defined physiographically by the indus river and these five tributaries.

ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ, ਇਕ ਹੋਰ ਸਤਲੁਜ ਦੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ.
one of the five, the beas river, is a tributary of another, the sutlej.

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱ punjabi ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭਾਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
origin of the punjabi language punjabi developed from sanskrit through prakrit language and later sanskrit corruption or corrupted speech from 600 bc sanskrit gave birth to many regional languages in diffrerent parts of india.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these all languages are called prakrit language collectively.

ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ।
shauraseni prakrit was one of these prakrit languages, which was spoken in north and north-western india and punjabi and western dialects of hindi developed from this prakrit.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ੌਰਾਸੇਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਨੇ ਸ਼ੌਰਸੇਨੀ ਅਪ੍ਰਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਤਿਤ ਰੂਪ ਸੀ।
later in northern india shauraseni prakrit gave rise to shauraseni aparbhsha, which was a degenerated form of prakrit.

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਤਿਤ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ.
punjabi emerged as an apabhramsha, a degenerated form of prakrit, in the 7th century a.d. and became stable by the 10th century.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਥ ਕਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ.
by the 10th century, many nath poets were associated with earlier punjabi works.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
arabic and persian influence on punjabi arabic and persian influence in the historical punjab region began with the late first millennium muslim conquests on the indian subcontinent.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਸੀਆਈ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਸਮੇਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the persian language was introduced in the subcontinent a few centuries later by various persianized central asian turkic and afghan dynasties including that of mahmud of ghazni.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
many persian and arabic words were incorporated in punjabi.

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਲ ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨਾਲੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ।
punjabi has more persian and arabic vocabulary than bengali, marathi, and gujarati due to the proximity of the punjab with western asia.

ਇਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਰਦੂ, ਵਧੇਰੇ ਪਰਸੈਸੀਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
it is noteworthy that the hindustani language divided into hindi, with more sanskritisation, and urdu, with more persianisation, but in punjabi both sanskrit and persian words are used with a liberal approach to language.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਹ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ.
later, it was influenced by portuguese and english, though these influences have been minor in comparison to persian and arabic.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਿੰਦੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲਦੇ ਹਨ.
however, in india english words in the official language are more widespread than hindi.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੱਤਵੀਂ-ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਹੈ।
geographic distribution punjabi is the most widely spoken language in pakistan, the seventh-most widely spoken in india and spoken punjabi diaspora in various countries.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
pakistan punjabi is the most widely spoken language in pakistan.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
punjabi is the provincial language in the punjab province of pakistan.

44.15% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
punjabi is spoken as a native language by over 44.15% of pakistanis.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 70.0% ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ।
about 70.0% of the people of pakistan speak punjabi as either their first or second language, and for some as their third language.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
lahore, the capital of the punjab province of pakistan, is the largest punjabi-speaking city in the world.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 86% ਮੂਲ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, فیصل آباد ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ %२% ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਹਨ, ਜਿਥੇ .2 .2..2% ਵਸਨੀਕ ਹਨ।
86% of the total population of lahore is native punjabi and islamabad, the capital of pakistan, is 72% native punjabis at 3rd after faisalabad where 98.2% are native.

ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
there are also large number of punjabi speakers in karachi.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 1981 ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਰਾਕੀ, ਪੋਥੋਹਾਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦਕੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
in the 1981 national census of pakistan the saraiki, pothohari and hindko dialects of the western punjabi were accorded the status of separate languages, which explains the decrease of the percentage of punjabi speakers.

ਇੰਡੀਆ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ, ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
india punjabi is spoken as a native language, second language, or third language by about 30 million people in india.

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
punjabi is the official language of the indian states of punjab, haryana and delhi.

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਅੰਬਾਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਹਨ.
some of its major urban centres in northern india are ambala, ludhiana, amritsar, chandigarh, jalandhar, and delhi.

ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, .
punjabi diaspora punjabi is also spoken as a minority language in several other countries where punjabi people have emigrated in large numbers, such as the united states, australia, the united kingdom, and canada, where it is the fourth-most-commonly used language, .

ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ million 76 ਮਿਲੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, २०११ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ million 2011 ਮਿਲੀਅਨ, ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ 3.3 ਮਿਲੀਅਨ, 2006 ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ 8 368,,., ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ।
there were 76 million punjabi speakers in pakistan in 2008, 33 million in india in 2011, 1.3 million in the uk in 2000, 368,000 in canada in 2006, and smaller numbers in other countries.

ਸਰਕਾਰੀ ਰੁਤਬਾ ਪਿਛਲੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
official status punjabi has had a rich literary history and a wide geographical for back centuries, but before 1947 it had never been official language.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਫਾਰਸੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਸੀ।
previous governments in the area of the punjab had favoured persian, hindustani, or even earlier standardised versions of local registers as the language of the court or government.

1849 ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
after the annexation of the sikh empire by the british east india company following the second anglo-sikh war in 1849, the british policy of establishing a uniform language for administration was expanded into the punjab.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਉੱਤਰੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
the british empire employed hindi and urdu in its administration of north-central and north-west india, while in the north-east of india, bengali was used as the language of administration.

ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ.
despite its lack of official sanction, the punjabi language continued to flourish as an instrument of cultural production, with rich literary traditions continuing until modern times.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ, ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the sikh religion, with its gurmukhi script, played a special role in standardising and providing education in the language via gudwaras, while writers of all religions continued to produce poetry, prose, and literature in the language.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
in india, punjabi is one of the 22 scheduled languages of india.

ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
it is the first official language of the indian state of punjab.

ਉਰਦੂ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
punjabi has also second official status in delhi along with urdu, haryana.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਰਦੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
in pakistan, no regional ethnic language has been granted official status at the national level, and as such punjabi is not an official language at the national level, even though it is the most spoken language in pakistan after urdu.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਬਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
it is, however, the official provincial language of punjab, pakistan, the second largest and the most populous province of pakistan as well as in islamabad capital territory.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਂਗ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the only two official national languages in pakistan are urdu and english, which are considered the lingua francas of pakistan.

ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
modern punjabi standard punjabi however punjabi is spoken in many dialects in an area from islamabad to delhi.

ਮਾਝੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ, ਮੀਡੀਆ ਆਦਿ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the majhi dialect has been adopted as standard punjabi in pakistan and india for education, media etc.

ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂਮੁਖੀ ਵਿਚ ਮਾਝੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ।
the majhi in shahmukhi in gurumukhi € dialect originated in the majha region of the punjab.

ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the majha region consists central districts of pakistani punjab and in india around amritsar and gurdaspur regions, known.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਨ.
the two most important cities in this area are lahore and amritsar.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
in india technical words in standard punjabi are loaned from sanskrit similarly to other major indian languages, but it generously uses arabic, persian, and english words also in the official language.

ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ, ਹਿੰਦੀ, ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in this sense, punjabi is different from hindi, bangla and gujrati languages, where emphasis is given only to words from the sanskrit language.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਦਫ਼ਤਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in india, punjabi is written in the script in offices, schools, and media.

ਗੁਰੂਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਲਿਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਗੈਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਘ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱ officialਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
gurumukhi is considered the standard script for punjabi, though it is often unofficially written in the devanagari or latin scripts due to influence from hindi and english, india's two primary official languages at the union-level.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਫਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ.
in pakistan, punjabi is generally written using the script, created from a modification of the persian script.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਰਦੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
in pakistan, punjabi loans technical words from persian and arabic languages, just like urdu does.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਆਧੁਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
punjabi in modern culture punjabi is becoming more acceptable among punjabis in modern media and communications.

ਪੰਜਾਬੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
punjabi has always been an integral part of indian cinema.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
a large number of hindi movies now incorporate punjabi vocabulary in music and dialogue.

ਪੰਜਾਬੀ ਪੌਪ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
punjabi pop and folk songs are very popular both in india and pakistan at the national level.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the number of students opting for punjabi literature has increased in pakistani punjab.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
punjabi cinema in india has also seen a revival and more and more punjabi movies are being produced.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਆਈਏਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ।
in india, the number of students opting for punjabi literature as an optional subject in ias examinations has increased along with the success rate of the students.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
punjabi music is very popular today throughout the world.

ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
dialects and related languages punjabi has variously been assigned to either the northwestern group of indo-aryan together with lahnda and sindhi or to the central group together with hindi .

ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਾਝੀ, ਦੁਆਬੀ, ਮਾਲਵਈ, ਪਵਾਧੀ, ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the major dialects of punjabi include majhi, doabi, malwai, powadhi, pothohari, and multani.

ਹੋਰ ਸ਼ਾਹਪੁਰੀ ਜਾਂ ਸਰਗੋਧਾ ਉਪਭਾਸ਼ਾ, ਧਨੀ, ਝਾਂਗੋਚੀ ਚਾਂਗਵੀ, ਜੰਗਲੀ ਰਚਨਾਵੀ, ਹਿੰਦਕੋ, ਜੰਡਾਲੀ, ਜਾਫਰੀ ਖੇਤਰਾਨੀ, ਚੇਨਾਵਰੀ ਆਦਿ ਹਨ।
others are shahpuri or sargodha dialect, dhani, jhangochi changvi, jangli rachnavi, hindko, jandali, jafri khetrani, chenavari etc.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੁਆਲੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਝੀ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵੱਕਾਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
standard dialect the majhi € dialect spoken around amritsar and lahore is punjabi's prestige dialect.

ਮਾਝੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਝੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਕਸੂਰ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਠਾਨਕੋਟ, ਓਕਰਾ, ਪਕਪਟਨ, ਸਾਹੀਵਾਲ, ਨਾਰੋਵਾਲ, ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਚਨੀਓਟ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ.
majhi is spoken in the heart of punjab in the region of majha, which spans lahore, amritsar, gurdaspur, kasur, tarn taran, faisalabad, nankana sahib, pathankot, okara, pakpattan, sahiwal, narowal, sheikhupura, sialkot, chiniot, gujranwala and gujrat districts.

ਮਾਝੀ ਨਾਸਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੈਰ-ਨਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
majhi retains the nasal consonants and , which have been superseded elsewhere by non-nasals and respectively.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਮਾਝੀ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਫ਼ਾਰਸੀਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ.
the majhi and lahnda spoken in pakistan is more persianized in vocabulary, and the usage of the sounds , and is more common.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਬਬਾਰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ.
in the following table, it should be noted that tabbar in both dialects is informal in india, punjabi is written in , a standardised script.

ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ‘ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the word gurmukhi translates into 'from the guru's mouth'.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਬਦਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, "ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ" ਅਰਥ ਵਾਲੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
in pakistan, the script, meaning "from the king's mouth", based on the persian abjad is used.

ਧੁਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਲੰਮੇ ਸ੍ਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਾਸਿਕ ਐਨਾਲਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
phonology the long vowels the vowels with also have nasal analogues.

ਟੋਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਰ ਹਨ ਜੋ ਗੁਆਚੀਆਂ ਬੁੜ ਬੁੜ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗਾਂ ਦੀ "ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ" ਲੜੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ.
tone punjabi has three phonemically distinct tones that developed from the lost murmured or "voiced aspirate" series of consonants.

ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਧੁਨੀ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ - ਘਟ ਰਹੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
phonetically the tones are rising or rising-falling contours and they can span over one syllable or two, but phonemically they can be distinguished as high, mid, and low.

ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੁੜ ਬੁੜ ਵਿਅੰਜਨ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਅਰਥ ਦਸਵੰਧ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ “ਘੋੜੇ” ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨੀਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ.
a historical murmured consonant voiced aspirate consonant in word initial position became tenuis and left a low tone on the two syllables following it "horse".

ਇੱਕ ਸਟੈਮ-ਫਾਈਨਲ ਬੁੜ ਬੁੜ ਵਿਅੰਜਨ ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਅਕਤੂਬਰ" ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸਿਲੇਬਲਾਂ' ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਧੁਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ.
a stem-final murmured consonant became modally voiced and left a high tone on the two syllables preceding it "october".

ਇੱਕ ਸਟੈਮ-ਮੀਡੀਅਲ ਬੁੜ ਬੁੜ ਵਿਅੰਜਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਵਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਵਰ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਕੁਝ ਜਗਾਉਣ ਲਈ" ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਧੁਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ.
a stem-medial murmured consonant which appeared after a short vowel and before a long vowel became modally voiced and left a low tone on the two syllables following it "to have something lit".

ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਧੁਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
other syllables have mid tone.

ਵਿਆਕਰਣ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ, ਕੇਸ ਮਾਰਕਿੰਗ, ਕਿਰਿਆ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੈ।
grammar the grammar of the punjabi language concerns the word order, case marking, verb conjugation, and other morphological and syntactic structures of the punjabi language.

ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the main article discusses the grammar of modern standard punjabi as defined by the sources cited therein.

ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਿਕ ਲਿਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ਜੋ ਇਕ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਹੈ।
writing systems punjabi has two major writing systems in use gurmukhi, which is a brahmic script derived from the script, and shahmukhi, which is an arabic script.

ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਅਰਥ "ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ" ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ"।
the word gurmukhi translates into "guru's mouth", and shahmukhi means "from the king's mouth".

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
in the punjab province of pakistan, the script used is shahmukhi and differs from the urdu alphabet in having four additional letters.

ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
in the indian states of punjab, haryana and delhi and other parts of india, the script is generally used for writing punjabi.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਿਕ ਲਿਪੀਆਂ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
historically, various local brahmic scripts including were also in use.

ਨਮੂਨਾ ਪਾਠ ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਟੈਕਸਟ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
sample text this sample text was taken from the punjabi wikipedia article on lahore.

ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਲਹੌਰ i. lok de lahaur i. ਲਾਹੌਰ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿਲ i. ਲਹੌਰ ਦੇ ਤੇ ਮੈਂ. te lok ikk de i.
gurmukhi shahmukhi transliteration lahaur i. lok de lahaur i. lahor , te i te is dil i. lahaur de te i. te lok ikk de i.

ਅਨੁਵਾਦ ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
translation lahore is the capital city of the pakistani punjab.

ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
after a number of people from karachi, lahore is the second largest city.

ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਹੈ।
lahore is pakistan's political stronghold and education capital and so it is also the heart of pakistan.

ਲਾਹੌਰ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਿਆ ਹੈ।
lahore lies on the bank of the ravi river.

ਅਤੇ, ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
and, its population is close to ten million people.

ਆਈਪੀਏ ਸਾਹਿਤ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਯੁੱਗ, ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ 11 ਵੇਂ ਨਾਥ ਯੋਗ-ਗੋਰਕਸ਼ਨਾਥ ਅਤੇ ਚਰਪਤਨਾਹ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਪੱਤਣ ਦਾ ਫ਼ਰੀਦੀਨ ਗੰਜਾਸ਼ਕਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
ipa literature development main article punjabi literature medieval era, mughal and sikh period the earliest punjabi literature is found in the fragments of writings of the 11th nath yogis € gorakshanath and charpatnah which is primarily spiritual and mystical in tone.fariduddin ganjshakar of pak pattan is generally recognised as the first major poet of the punjabi language.

ਤਕਰੀਬਨ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ.
roughly from the 11th century to 19th century, many great sufi saints and poets preached in the punjabi language.

ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bulle shah is considered one of the greatest sufi poets.

ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ, ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਾਫ, ਅਲੀ ਹੈਦਰ, ਸਲੇਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸਫੂਰੀ ਪੁੱਤਰ ਹਜ਼ਰਤ ਮਾਈ ਸਫੂਰਾ ਕਾਦੀਰੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੂਫੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਬੜੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ।
punjabi sufi poetry developed under shah hussain , sultan bahu , shah sharaf , ali haider , saleh muhammad safoori son of hazrat mai safoora qadiriyya, whom ali haider had given great tribute and bulleh shah .

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
the sikh religion originated in the 15th century in the punjab region and punjabi is the predominant language spoken by sikhs.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
most portions of the guru granth sahib use the punjabi language written in gurmukhi, though punjabi is not the only language used in sikh scriptures.

ਜਨਮਸਾਖੀ,, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਥਾ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਦ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਮੁ examplesਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।
the janamsakhis €, , stories on the life and legend of guru nanak , are early examples of punjabi prose literature.

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿੱਸੇ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। '
the punjabi language is famous for its rich literature of qisse , ’ , most of the which are about love, passion, betrayal, sacrifice, social values and a common man's revolt against a larger system.

ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
the qissa of heer ranjha by waris shah is among the most popular of punjabi qissas.

ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਫਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਸੋਹਨੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਹਾਫਿਜ਼ ਬਰਖੁਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਸੱਸੂਈ ਪੁੰਨੂਨ ਸੀ. .
other popular stories include sohni mahiwal by fazal shah, mirza sahiban by hafiz barkhudar , sassui punnhun by hashim shah c. .

1843, ਅਤੇ ਕਾਦਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕਿੱਸਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ.
1843 , and qissa puran bhagat by qadaryar .

ਵੌਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵੀਰਿਕ ਗਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
heroic ballads known as vaar enjoy a rich oral tradition in punjabi.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਰਾਂ ਹਨ ਚੰਦੀ ਦੀ ਵਾਰ, ਨਾਦਬੱਤ ਨਦੀਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਜੰਗਨਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ.
famous vaars arechandi di var , nadir shah di vaar by najabat,jangnama of shah mohammad .

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਨਾਵਲ, ਅਲੀਜ਼ਾਬੇਤਨ ਨਾਟਕ, ਮੁਫਤ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।
british raj era and post-independence period the victorian novel, elizabethan drama, free verse and modernism entered punjabi literature through the introduction of british education during the raj.

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੰਦਾ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ, ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਦਮਨ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਫ ਕੁੰਜਾਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਲੇਖਕ ਹਨ।
nanak singh , vir singh, ishwar nanda, amrita pritam , puran singh , dhani ram chatrik , diwan singh and ustad daman , mohan singh and shareef kunjahi are some legendary punjabi writers of this period.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਜ਼ਮ ਹੁਸੈਨ ਸਯਦ, ਫਖਰ ਜ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ, ਸ਼ਫਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਅਹਿਮਦ ਸਲੀਮ, ਅਤੇ ਨਜ਼ਮ ਹੁਸੈਨ ਸਯਦ, ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ, ਪੀਰ ਹਾਦੀ ਅਬਦੁਲ ਮੰਨਾਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।
after independence of pakistan and india najm hossein syed, fakhar zaman and afzal ahsan randhawa, shafqat tanvir mirza, ahmad salim, and najm hosain syed, munir niazi, pir hadi abdul mannan enriched punjabi literature in pakistan, whereas amrita pritam , jaswant singh rahi , shiv kumar batalvi , surjit patar and pash are some of the more prominent poets and writers from india.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਦੋਂ 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੀਂ ਕੌਮ ਦੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਏਕਤਾ ਵਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ.
punjabi language in pakistan when pakistan was created in 1947, english and urdu were chosen as the national language of pakistan, the latter due to its association with south asian muslim nationalism and because the leaders of the new nation wanted a unifying national language instead of promoting one ethnic group's language over another.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 251 ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਦੋਂਕਿ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
article 251 of the constitution of pakistan declares that that these two languages would be the only official languages at the national level, while provincial governments would be allowed to make provisions for the use of other languages.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1972 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
eventually, punjabi was granted status as a provincial language in punjab province, while the sindhi language was given official status in 1972 after 1972 language violence in sindh.

ਸੂਬਾਈ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੰਜਾਬ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
despite gaining official recognition at the provincial level, punjabi is not a language of instruction for primary or secondary school students in punjab province unlike sindhi and pashto in other provinces .

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
pupils in secondary schools can choose the language as an elective, while punjabi instruction or study remains rare in higher education.

ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ 1970 ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
one notable example is the teaching of punjabi language and literature by the university of the punjab in lahore which began in 1970 with the establishment of its punjabi department.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
in the cultural sphere, there are many books, plays, and songs being written or produced in the punjabi-language in pakistan.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
until the 1970s, there were a large number of punjabi-language films being produced by the lollywood film industry, however since then urdu has become a much more dominant language in film production.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਹੌਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
additionally, television channels in punjab province centred on the lahore area are broadcast in urdu.

ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਆਲੋਚਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
the preeminence of urdu in both broadcasting and the lollywood film industry is seen by critics as being detrimental to the health of the language.

ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਣ, ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਨੀਵੀਂ-ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਚਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਜਿਹਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
language demands in punjab province the use of urdu and english as the near exclusive languages of broadcasting, the public sector, and formal education have led some to fear that punjabi in pakistan is being relegated to a low-status language and that it is being denied an environment where it can flourish.

ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਾਏ ਨੂੰ ਗੂੰਜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਇਨਕਾਰ "ਉਰਦੂ-ਇਕਾਈਆਂ" ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਈ ਡਬਲਯੂ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਂਗਰਸ ਡਬਲਯੂ ਪੀ ਸੀ ਨੇ ਖਵਾਜਾ ਫਰੀਦ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ.
several prominent educational leaders, researchers, and social commentators have echoed the opinion that the intentional promotion of urdu and the continued denial of any official sanction or recognition of the punjabi language amounts to a process of "urdu-isation" that is detrimental to the health of the punjabi language in august 2015, the pakistan academy of letters, international council iwc and world punjabi congress wpc organised the khawaja farid conference and demanded that a punjabi-language university should be established in lahore and that punjabi language should be declared as the medium of instruction at the primary level.

ਸਤੰਬਰ, 2015 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।
in september 2015, a case was filed in supreme court of pakistan against government of punjab, pakistan as it did not take any step to implement the punjabi language in the province.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜਾਬ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
additionally, several thousand punjabis gather in lahore every year on international mother language day.

ਜਮਾਤ-ਉਦ-ਦਾਵਾ ਜੂਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਸਈਦ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ- ਜੀਭ.
hafiz saeed, chief of jama'at-ud-da'wah jud has questioned pakistan's decision to adopt urdu as its national language in a country where majority of people speak punjabi language, citing his interpretation of islamic doctrine as encouraging education in the mother-tongue.

ਚਿੰਤਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜੋ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬੀ ਬੋਰਡ, ਖੋਜ ਗੜ੍ਹ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਪੀਸ ਐਂਡ ਸੈਕੂਲਰ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਅਦਬੀ ਸੰਗਤ, ਖਕਸਰ ਤਹਿਰੀਕ, ਸਾਂਝ, ਮਾਨ ਬੋਲੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਕਾਜ਼, ਸੇਵਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਸਮੂਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਫੋਰਮ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਅਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਥ ਫੋਰਮ, ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਫੋਰਮ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ।
the list of thinktanks, political organisations, cultural projects, and individuals that demand authorities at the national and provincial level to promote the use of the language in the public and official spheres includes cultural and research institutes punjabi adabi board, the khoj garh research centre, punjabi prachar, institute for peace and secular studies, adbi sangat, khaaksaar tehreek, saanjh, maan boli research centre, punjabi sangat pakistan, punjabi markaz, sver international trade unions and youth groups punjabi writers forum, national students federation, punjabi union-pakistan, punjabi national conference, national youth forum, punjabi writers forum, national students federation, punjabi union, pakistan, and the punjabi national conference.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਕ ਜਟਾਲਾ, ਫਰਹਦ ਇਕਬਾਲ, ਡੀਪ ਸਈਦਾ, ਖਲੀਲ ਓਜਲਾ, ਅਫਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ, ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ ਪੌਲ, ਮਜ਼ਹਰ ਤਰਮਾਜ਼ੀ, ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਸੂਫੀ, ਬੀਆ ਜੇ, ਤੋਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਚੱਠਾ ਅਤੇ ਬਿਲਾਲ ਸ਼ਕੇਰ ਕਾਹਲੂਨ, ਨਜ਼ੀਰ ਕਾਹੂਤ ਵੀ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਰਦੂ ਨੂੰ “ਇਕਜੁਟ” ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਤਹਿਦਾ ਕੌਮੀ ਅੰਦੋਲਨ, ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫਰੰਟੀਅਰ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ.
notable activists include tariq jatala, farhad iqbal, diep saeeda, khalil ojla, afzal sahir, jamil ahmad paul, mazhar tirmazi, mushtaq sufi, biya je, tohid ahmad chattha and bilal shaker kahaloon, nazeer kahut there are also several political organisations that openly endorse the promotion of urdu as "unifying" national language, such as the muttahida quami movement, communist party of pakistan frontier dialects issue in punjabi due to many historical, religious and political reasons, the punjabi language has faced questions about the relatedness or unity of the dialects native to the frontier areas of the punjabi speaking region.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਈ ਬੋਲੀ-ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਛਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as with many language-dialect controversies, issues of identity play a role in the varying opinions on the subject.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ "ਪੰਜਾਬੀ" ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
for example, the sikh community of the punjab region identify their ethnicity and language as "punjabi", regardless of the dialect they speak.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਪੀਕਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
with the muslim and hindu communities, political and regional identities impact the self-identification of both individual speakers and scholars.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਡੋਗਰੀ ਅਤੇ ਸਰਾਇਕੀ ਦੋ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
regarding the question of whether a region's native speech is considered an independent language or a dialect of punjabi, dogri and seraiki are two that are commonly debated.

ਲਹਿੰਦਾ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦਕੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਾਂਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
the speeches of the lahnda dialect continuum, including saraiki and hindko, are considered as dialects of punjabi by many linguists but as distinct languages by others.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦਵੰਦ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਤਬਦੀਲੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕੁਝ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੀ "ਭਾਸ਼ਾ" ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in indo-aryan dialectology generally, the presence of transitional dialects creates problems in assigning some dialects to one or another "language".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁ coreਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਤਭੇਦ ਹੋਏ ਹਨ.
however, over the last century there has usually been little disagreement when it comes to defining the core region of the punjabi language.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਰਜ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਗੈਰਸਨ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਚੰਦ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ‘ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ’ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। , ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
the british linguist george abraham grierson came to the conclusion that a group of dialects known collectively as "western punjabi" spoken north and west of the punjab heartland, in the indus valley itself and on the lower reaches of the other four tributaries excluding the beas river , in fact constituted a language distinct from punjabi.

ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਮ "ਲਹਿੰਦਾ" 1919 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਲੈਂਗਵੇਜ ਸਰਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਲਐਸਆਈ ਦੀ ਇਕ ਖੰਡ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ।
he named this group of dialects "lahnda" in a volume of the language survey of india lsi published in 1919.

ਉਸਨੇ "ਦੱਖਣੀ ਲਹਿੰਡਾ" ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮੂਹ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੁਣ ਸਰਾਇਕੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
he grouped as "southern lahnda" the dialects that are now recognised as saraiki.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿਚ 1981 ਵਿਚ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦਕੋ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ "ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਿਚ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in the national census of pakistan 1981 saraiki and hindko previously categorised as "western punjabi" , got the status of separate languages, which explains the decrease in the percentage of punjabi speakers.

ਡੋਗਰੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
dogri is spoken in hilly areas of jammu and kashmir and northern himachal pradesh specially by hindus.

22 ਦਸੰਬਰ 2003 ਨੂੰ, ਡੋਗਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।
on 22 december 2003, dogri was recognised as a national language of india in the indian constitution.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੋਗਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਹਾਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ.
however sikhs speaking dogri or other pahari dialects identifies themselves as punjabi speaker.

ਮੁਲਤਾਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ - ਮੁਲਤਾਨੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
multani question in pakistan and india -multani dialects speakers are diveded between pakistan and india.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ।
in pakistan punjabi is not given official status and it did not provide a chance to unite whole punjab to follow standard punjabi unlike from indian punjab.

ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
punjabi began to face disputes about dialects from areas extremely far in north or south punjab region.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਮੰਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਸੰਬਰ 1953 ਵਿਚ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
punjabi language in india in the 1950s, the linguistic groups across india sought statehood, which led to the establishment of the states reorganisation commission in dec 1953.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
at that time, the punjab state of india included present-day states of punjab, haryana and himachal pradesh some parts along with chandigarh.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੂਬਾ "ਸੂਬੇ" ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸੀ।
punjabi suba movement was aimed at creation of a punjabi-majority subah "province" in the punjab region of india in the 1950s.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ meantੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਵੰਡਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਵਿਚ 60% ਬਹੁਮਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
the government of india was wary of carving out a separate punjabi language state, because it effectively meant dividing the state along religious lines sikhs would form a 60% majority in the resulting punjabi state.

1947 ਵਿਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਕ ਧਰਮ-ਅਧਾਰਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋਏ, ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਸਿੱਖ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ।
fresh from the memory of the violent religion-based partition of india in 1947, the punjabi hindus were also concerned about living in a sikh-majority state.

ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹਿੰਦੂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ “ਮਾਂ ਬੋਲੀ” ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਪੱਖਪਾਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਲੀਲ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਇਕੱਲੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀ।
the hindu newspapers from jalandhar, exhorted the punjabi hindus to declare hindi as their "mother tongue", so that the punjabi suba proponents could be deprived of the argument that their demand was solely linguistic.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
this later created a rift between hindus and sikhs of punjab.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੇਸ ਸਟੇਟਸ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the case for creating a punjabi suba was presented to the states reorganisation commission.

ਸਤੰਬਰ 1966 ਵਿਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in september 1966, the indira gandhi-led union government accepted the demand, and punjab was trifurcated as per the punjab reorganisation act.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉਹ ਖੇਤਰ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਹਰਿਆਣਵੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਾਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
areas in the south of punjab that spoke the haryanvi dialect of hindi formed the new state of haryana, while the areas that spoke the pahari dialects were merged to himachal pradesh a union territory at the time .

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ।
the remaining areas, except chandigarh, formed the new punjabi-majority state.

1966 ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਸੀ 63.7..7%.
until 1966, punjab was a hindu majority state 63.7% .

ਪਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
but during the linguistic partition, the hindu-majority districts were removed from the state.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
chandigarh, the planned city built to replace punjab's pre-partition capital lahore, was claimed by both haryana and punjab.

ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਹੱਲ ਦੇ ਬਕਾਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ.
pending resolution of the dispute, it was declared as a separate union territory which would serve as the capital of both the states.

ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ properlyੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹਨ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
but still some sikh organisations hold the view that trifurcation was not properly carried out, as many punjabi speaking districts went to haryana, since haryana has second largest punjabi speaking population of india & many of its districts are punjabi dominated or have large minorities.

ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਸਕੂਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਹਰਕਤਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
there are still movements to end discrimination to punjabi language implement it in punjabi majority areas like chandigarh, haryana, delhi, uttar pradesh, jammu and kashmir and many institutes like schools-colleges in punjab state itself where punjabi language is ignored.

ਬੌਰੀਆ, ਬਾਜ਼ੀਗੜੀ, ਭੰਡ, haਾਹਾ, ਗੋਜਰੀ, ਲਹਿੰਦਾ, ਲੁਬਾਣਾ, diਦੀ, ਰਾਏ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਸੈਂਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
punjabi language dialects like bauria, bazigari, bhand, dhaha, gojri, lahanda, lubana, odi, rai sikhi and sansi are also becoming extinct in punjab, india.

1950 ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1960 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ।
there is hindi imposition since 1950s and 1960s in state against punjabi language.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਉਦਯੋਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
despite a rich heritage of punjabi literature, punjabi television serial industry in indian punjab has totally disappeared.

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਲਾਗੂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਸੋਧ ਐਕਟ, 2008 ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ। ਪੀਐਸਈਬੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਸੀਬੀਐਸਈ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਆਈਸੀਐਸਈ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲੇਗਾ।
in 2008 by a landmark decision, the punjab government and punjab legislative assembly legislated the punjab languages amendment act, 2008 to make the study of punjabi compulsory up to class tenth in government and private schools applying equally to the schools affiliated to the punjab school education board pseb , central board of secondary education cbse and indian certificate of secondary education icse throughout punjab and all the official work in the government offices and semi-government institutions would be carried on in punjabi.

ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਮ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
all official correspondence and the official work in all colleges and universities in the state would also be carried in the punjab language.

ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
institutes working for punjabi punjabi university it was established on the 30 april 1962, and is only the second university in the world to be named after a language, after hebrew university of israel.

ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।
research centre for punjabi language technology, punjabi university, patiala.

ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਮੁ technologiesਲੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਮੁ materialsਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, punjabiਨਲਾਈਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਉਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਦਫ਼ਤਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਈਬਰ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
it is working for development of core technologies for punjabi, digitisation of basic materials, online punjabi teaching, developing software for office use in punjabi, provinding common platform to punjabi cyber community.

ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਨਾਦ ਦੇ ਉਲਟ ਅਤੇ ਗੁਰੂਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨ ਅਨੁਵਾਦ ਸੰਦ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
machine translation tool for punjabi to hindi, punjabi to urdu nad vice versa and machine transliteration system between gurumukhi and shahmukhi scripts are very popular.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, 2014 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ enਨਲਾਈਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
punjabipedia an online encyclopaedia is also launched by patiala university in 2014.

hanਾਹਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ - dhaਾਹਨ ਇਨਾਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the dhahan prize -the dhahan prize was created award literary works produced in punjabi around the world.

ਇਨਾਮ ਦੋਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ 25,000 ਸੀਡੀਐਨ ਦੇ ਕੇ ਨਵੀਂ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the prize encourages new writing by awarding 25,000 cdn annually to one book of published in either of the two punjabi scripts, gurmukhi or shahmukhi.

5,000 ਸੀਡੀਐਨ ਦੇ ਦੋ ਦੂਸਰੇ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
two second prizes of 5,000 cdn are also awarded, with the provision that both scripts are represented among the three winners.

ਧਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਨੇਡਾ ਇੰਡੀਆ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸੀ ਆਈ ਈ ਐਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the dhahan prize is awarded by canada india education society cies .

ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
software software are available for punjabi language for almost all platforms.

ਇਹ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਹਨ.
these software are mainly in gurmukhi script.

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਇਨਪੇਜ ਡੈਸਕਟਾਪ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਪੈਕੇਜ ਹੈ।
nowadays, nearly all punjabi newspapers, magazines, journals, and periodicals are composed on computers via various punjabi software programmes, the most widespread of which is inpage desktop publishing package.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਨੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿਸਟਾ, ਐਮਸੋਫਿਸ 2007, ਐਮਸੋਫਿਸ 2010, ਐਮਸੋਫਿਸ 2013, ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਪੈਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
microsoft has included punjabi language support in all new versions of windows and both windows vista, msoffice 2007, msoffice 2010, msoffice 2013, are available in punjabi through language interface pack support.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੀਨਕਸ ਡੈਸਕਟਾਪ ਡਿਸਟਰੀਬਿ .ਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
most linux desktop distributions allow the easy installation of punjabi support and translations as well.

ਐਪਲ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੀਬੋਰਡ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗੂਗਲ, ​​ਗੂਗਲ ਸਰਚ, ਗੂਗਲ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਟ, ਗੂਗਲ ਪੰਜਾਬੀ ਇਨਪੁਟ ਟੋਲਸ ਗੈਲਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਗੈਲਰੀ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੁੱਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮਸ਼ੀਨ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਗੈਰਸਨ, ਜਾਰਜ ਏ.
apple implemented the punjabi language keyboard across mobile devicesgoogle also provide many applications in punjabi language like google search, google translate, google punjabi input tols gallery see also punjabi wikipedia languages of pakistan languages of india list of indian languages by total speakers list of punjabi-language newspapers hindi-to-punjabi machine translation system notes references grierson, george a. .

ਗੈਰੀਸਨ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਇੰਡੀਆ.
grierson's linguistic survey of india.

ਕਲਕੱਤਾ.
calcutta.

ਮਾਸਿਕਾ, ਕੋਲਿਨ.
masica, colin.

1991.
1991.

ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ.
the indo-aryan languages.

ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵ.
cambridge univ.

ਪ੍ਰੈਸ.
press.

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਭਾਟੀਆ, ਤੇਜ.
further reading bhatia, tej.

1993 ਅਤੇ 2010.
1993 and 2010.

ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਬੋਧ-ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਵਿਆਕਰਣ।
punjabi a cognitive-descriptive grammar.

ਲੰਡਨ ਰਾoutਟਲੇਜ.
london routledge.

ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਕਰਣ.
series descriptive grammars.

ਗਿੱਲ ਐਚ.ਐੱਸ.
gill h.s.

ਅਤੇ ਗਲੇਸਨ, ਐਚ.ਏ.
and gleason, h.a.

1969.
1969.

ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇਕ ਹਵਾਲਾ ਵਿਆਕਰਣ।
a reference grammar of punjabi.

ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਰਣ.
revised edition.

ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
patiala, punjab, india languages department, punjab university.

ਸ਼ੈਕਲ, ਸੀ. 1972.
shackle, c. 1972.

ਪੰਜਾਬੀ.
punjabi.

ਲੰਡਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਪ੍ਰੈਸ.
london english universities press.

ਚੋਪੜਾ, ਆਰ. ਐਮ., ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਵਰਡਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਇੰਡੋ-ਇਰਾਨਿਕਾ ਖੰਡ .53 ਵਿਚ.
chopra, r. m., perso-arabic words in panjabi, in indo-iranica vol.53 .

ਚੋਪੜਾ, ਆਰ ਐਮ., ਦਿ ਲੀਗਸੀ ਆਫ਼ ਦਿ ਪੰਜਾਬ, 1997, ਪੰਜਾਬਬੀ ਬ੍ਰੈਡਰੀ, ਕਲਕੱਤਾ.
chopra, r. m.., the legacy of the punjab, 1997, punjabee bradree, calcutta.

ਸਿੰਘ, ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ 2004.
singh, chander shekhar 2004 .

ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਪੈਰਾਡਿਜ਼ਮ.
punjabi prosody the old tradition and the new paradigm.

ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਪੋਲਗਾਸੋਵਿਤਾ ਸਿਕੁਰੁ ਪ੍ਰਕਾਸਕਾਯੋ.
sri lanka polgasowita sikuru prakasakayo.

ਸਿੰਘ, ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ 2014.
singh, chander shekhar 2014 .

ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ.
punjabi intonation an experimental study.

ਮੁਏਨਚੇਨ ਲਿੰਕੋਮ ਯੂਰੋਪਾ.
muenchen lincom europa.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚਲੋ ਯੂਟਿ onਬ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਸਿੱਖੋ ਸਿੱਖੋ ਕਿਵੇਂ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਮੁਹਾਰਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗਿਣਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸਿੱਖੀ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਸਿੱਖਣ ਜਾਂ ਸਿੱਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਟਾਈਪਿੰਗ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਬੋਰਡ ਤੇ ਕੁਝ ਮੁੱ punjabiਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੋ pronounce, ਸਿੱਖ ਤੋਂ ਭਾਵ, "ਚੇਲਾ" ਜਾਂ "ਸਿੱਖਿਅਕ", ਇਕ ਪੰਥਕਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
external links let's learn punjabi animation punjabi film on youtube english to punjabi dictionary learn how to read gurmukhi, muharni and count in gurmukhi punjabi listen to some basic punjabi words on wikibabel online punjabi keyboard for typing in punjabi sikhism , or sikhi punjabi € , pronounced , from sikh, meaning a "disciple", or a "learner" , is a panentheistic religion that originated in the punjab region of the indian subcontinent during the 15th century.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
it is one of the youngest of the major world religions.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ, ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ.
the fundamental beliefs of sikhism, articulated in the sacred scripture guru granth sahib, include faith and meditation on the name of the one creator, unity of all humankind, engaging in selfless service, striving for social justice for the benefit and prosperity of all, and honest conduct and livelihood while living a householder's life.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ 25-28 ਮਿਲੀਅਨ ਅਨੁਸਰਣ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ।
sikhism has 25-28 million adherents worldwide and is the ninth-largest religion in the world.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ, ਅਤੇ ਅਗਾਮੀ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
sikhism is based on the spiritual teachings of guru nanak, the first guru, and the ten successive sikh gurus.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1520 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਮੁੱ coreਲਾ ਅਧਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
guru nanak established kartarpur creator's town around 1520 and gathered the original core of the sikh panth community there.

ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸਦੀਵੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
after the death of the tenth guru, guru gobind singh, the sikh scripture, guru granth sahib, became the literal embodiment of the eternal, impersonal guru, where the scripture's word serves as the spiritual guide for sikhs.

ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸੱਚ 'ਤੇ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਹੈ.
an indian religion, sikhism rejects claims that any particular religious tradition has a monopoly on absolute truth.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਮ ਜਪੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ "ਪੰਜ ਚੋਰਾਂ" ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ। ਲਾਲਚ, ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ.
sikhism emphasizes simran meditation on the words of the guru granth sahib , that can be expressed musically through kirtan or internally through nam japo repeat god's name as a means to feel god's presence, and to have control over the "five thieves" lust, rage, greed, attachment and conceit .

ਹੱਥ ਵਿਚ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hand in hand, secular life is considered to be intertwined with the spiritual life.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ "ਸਚਿਆਈ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ" ਦਾ "ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਜੀਵਨ" ਜੀਉਣਾ ਅਲੰਭਾਵੀ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਆਦਰਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਹੈ ਜੋ "ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ." , ਅਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰੇਗਾ ".
guru nanak taught that living an "active, creative, and practical life" of "truthfulness, fidelity, self-control and purity" is above the metaphysical truth, and that the ideal man is one who "establishes union with god, knows his will, and carries out that will".

ਉਸਨੇ ਲੰਗਰ ਜਾਂ ਫਿਰਕੂ ਰਸੋਈ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਸਕੇ.
he also established the system of the langar, or communal kitchen, in order to demonstrate the need to share and have equality between all people.

ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਾਈ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪੀਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਸਹਿ-ਰਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
guru hargobind, the sixth sikh guru, established the political temporal miri and spiritual piri realms to be mutually coexistent.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the development of sikhism was influenced by the bhakti movement, however, sikhism was not simply an extension of the bhakti movement.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
sikhism developed while the region was being ruled by the mughal empire.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
two of the sikh gurus guru arjan and guru tegh bahadur, after they refused to convert to islam, were tortured and executed by the mughal rulers.

ਇਸਲਾਮਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਜ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਜੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the islamic era persecution of sikhs triggered the founding of the khalsa, as an order for freedom of conscience and religion.

ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਤੋਂ "ਸੰਤ-" ਇੱਕ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a sikh is expected to embody the qualities of a "sant- " a saint-soldier.

ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਇਕ ਲਿਖਤ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
sikh terminology the majority of sikh scriptures were originally written in alphabet, a script standardised by guru angad out of scripts used in north india.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚੇਲੇ.
adherents of sikhism are known as sikhs, which means students or disciples of the guru.

ਐਂਗਲਜਾਈਜ਼ਡ ਸ਼ਬਦ 'ਸਿੱਖੀਮਿਸ' ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਿੱਖੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ "ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਮਾਰਗ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
the anglicized word 'sikhism' is derived from the punjabi verb sikhi, with roots in sikhana to learn , and sikhi connotes the "temporal path of learning".

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਕ ਮਨੌਧਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੈ।
sikhism is a monistic religion and states that there is one supreme entity holding control of the entire universe.

ਇਸ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਆਈਕ ਓਂਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this entity is referred to as ik onkar.

ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਹੈ.
philosophy and teachings the basis of sikhism lies in the teachings of guru nanak and his successors.

ਸਿੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ "ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਬੋਧ ਸਭਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
the essence of sikh teaching is summated by guru nanak's words "realization of truth is higher than all else.

ਉੱਚਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਚਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ".
higher still is truthful living".

ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
sikh teaching emphasizes the principle of equality of all humans and rejects discrimination on the basis of caste, creed, and gender.

ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
sikh principles encourage living life as a householder.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਪੰਥਵਾਦੀ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਵਿਅੰਗਵਾਦੀ ਰੂਪ ਹੈ।
sikhism is a monistic form of monotheistic panentheistic religion.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, "ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨਿਰਲੇਪ, ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖ ਹੈ ਅਰਥਾਤ, ਸਰੀਰਕ ਅੱਖ, ਉੱਕਾ ਅਤੇ ਅਲਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ.
in sikhism, the concept of "god" is shapeless, timeless, and invisible i.e., unable to be seen with the physical eye , akaal, and alakh.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ "ਰੱਬ" ਦੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕਤਾ "1" ਹੈ.
the beginning of the first composition of sikh scripture is the figure "1" the universality of "god".

ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ" ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਇਕ ਓਂਕਾਰ ਹੈ.
it states that "god" is omnipresent and infinite with power over everything, and is signified by the term ik onkar.

ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ "ਰੱਬ" ਅਤੇ "ਪਰਮਾਤਮਾ" ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸੀ.
sikhs believe that before creation, all that existed was "god" and "god's" hukam will or order .

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇਕ ਸਰਵ ਓਲੰਪਿਕ, ਇਕ ਸਰਵਉੱਚ ਸੱਚਾਈ ਜਾਂ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੱਬ ਦਾ ਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the concept of god god in sikhism is known as ik onkar, the one supreme reality or the all-pervading spirit which is taken to mean god .

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮਰਦਾਨਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
this spirit has no gender in sikhism, though translations may present it as masculine.

ਇਹ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰੂਪ ਦੇ।
it is also akaal purkh beyond time and space and nirankar without form .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾਨਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
in addition, nanak wrote that there are many worlds on which it has created life.

ਨਾਨਕ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ ਦੀ ਸਮਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।
nanak further states that the understanding of akaal is beyond human beings, but at the same time not wholly unknowable.

ਅਕਾਲ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਸਾਰਵ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
akaal is omnipresent sarav in all creation and visible everywhere to the spiritually awakened.

ਨਾਨਕ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੱਖ" ਜਾਂ "ਦਿਲ" ਤੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਵਰਗੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲਈ ਮਨਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
nanak stressed that god must be seen from "the inward eye", or the "heart", of a human being devotees must meditate to progress towards enlightenment of heavenly life.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਖਤ ਵਰਤੋਂ ਰੱਬ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
guru nanak emphasized the revelation through meditation, as its rigorous application permits the existence of communication between god and human beings.

ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਹਰ ਅਗਲੇ ਰਾਗ ਵਿਚ, ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ - ਲਿੱਪੀ ਅੰਤਰਨ ਇਕਾਤ ਸਤਿ i - u ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰ u ਏ i saibhan gur a i ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
the mul mantar, the opening line of the guru granth sahib and each subsequent raga, mentions ik oankar € transliteration ikk sat i - u purakh u nirabha'u niravair u a i saibhan gur a i .

“ਇਥੇ ਇਕ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ!
"there is but one all-pervading spirit, and truth is its name!

ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਇਹ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿਖਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ! "
it exists in all creation it does not fear it does not hate it is timeless and universal and self-existent, you will come to know it through seeking knowledge and learning!"

ਦੁਨਿਆਵੀ ਭਰਮ ਇਕ ਅਸਥਾਈ ਭੁਲੇਖੇ ਜਾਂ "ਬੇਵਕੂਫੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮੁ devਲੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਜੋ ਸਿਰਫ ਭੁਲੇਖੇ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ.
worldly illusion as a temporary illusion or "unreality" one of the core deviations from the pursuit of god and salvation where worldly attractions which give only illusory temporary satisfaction and pain which distract the process of the devotion of god.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਾਨਕ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਹੈ।
however, nanak emphasised as not a reference to the unreality of the world, but of its values.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਹਉਮੈ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
in sikhism, the influences of ego, anger, greed, attachment, and as the five believed to be particularly distracting and hurtful.

ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੰਸਾਰ ਕਾਲੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੁਆਰਾ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
sikhs believe the world is currently in a state of kali yuga age of darkness because the world is led astray by the love of and attachment to maya.

ਪੰਜ ਚੋਰ 'ਚੋਰ' ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਸਿਰਫ ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਠੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the fate of people vulnerable to the five thieves ' chor' , is separation from god, and the situation may be remedied only after intensive and relentless devotion.

ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਕਾਲ ਦਾ ਅਕਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੰਕਾਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।
the timeless truth according to guru nanak the supreme purpose of human life is to reconnect with akal the timeless one , however, egotism is the biggest barrier in doing this.

ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
using the guru's teaching remembrance of the divine word or the name of the lord leads to the end of egotism.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਬਦ 'ਗੁਰੂ' ਦਾ ਅਰਥ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ "ਆਤਮਾ" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
guru nanak designated the word 'guru' meaning teacher to mean the voice of "the spirit" the source of knowledge and the guide to salvation.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਓਂਕਾਰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਗੁਰੂ "ਅਕਾਲ" ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੋ ਹੈ.
as ik onkar is universally immanent, guru is indistinguishable from "akal" and are one and the same.

ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
one connects with guru only with accumulation of selfless search of truth.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਜੋ ਬਚਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ultimately the seeker realizes that it is the consciousness within the body which is seeker follower of the word that is the true guru.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜਨ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ।
the human body is just a means to achieve the reunion with truth.

ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੱਚਾਈ ਚਮਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
once truth starts to shine in a person's heart, the essence of current and past holy books of all religions is understood by the person.

ਮੁਕਤੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਦੀ ਅੰਤਮ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਅਕਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਸਾਂਝ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨਮੁਕਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
liberation guru nanak's teachings are founded not on a final destination of heaven or hell but on a spiritual union with the akal which results in salvation or jivanmukta liberation whilst alive , a concept also found in hinduism.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
guru gobind singh makes it clear that human birth is obtained with great fortune, therefore one needs to be able to make the most of this life.

ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
sikhs believe in reincarnation and karma concepts found in hinduism and buddhism.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ "ਰੱਬ ਦੀ ਮਿਹਰ," ਨਾਦਰ, ਮੇਹਰ, ਕ੍ਰਿਪਾ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
however, in sikhism both karma and liberation "is modified by the concept of god's grace" nadar, mehar, kirpa, karam etc.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ "ਸਰੀਰ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ"।
guru nanak states "the body takes birth because of karma, but salvation is attained through grace".

ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਕਰੋ, ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ।
to get closer to god sikhs avoid the evils of maya, keep the everlasting truth in mind, practice shabad kirtan, meditate on naam, and serve humanity.

ਸਿੱਖ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਿਸੰਗ ਜਾਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਰਸਤਾ ਹੈ।
sikhs believe that being in the company of the satsang or sadh sangat is one of the key ways to achieve liberation from the cycles of reincarnation.

ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
power and meditation shakti and bhakti sikhism was influenced by bhakti movement, but it was not simply an extension of the bhakti movement.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਭਗਤੀ ਸੰਤਾਂ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
sikhism, for instance, disagreed with some views of bhakti saints kabir and ravidas.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਇੱਕ ਭੱਤੀ ਸੰਤ ਸਨ।
guru nanak, the first sikh guru and the founder of sikhism, was a bhakti saint.

ਉਸਨੇ ਜੋਨ ਮੇਲੇਲਡ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਕਿ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਭਗਤੀ ਹੈ.
he taught, states jon mayled, that the most important form of worship is bhakti.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ, ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਣ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ.
guru arjan, in his sukhmani sahib, recommended the true religion is one of loving devotion to god.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੁਝਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
the sikh scripture guru granth sahib includes suggestions on how a sikh should perform constant bhakti.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਸੰਪਰਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ "ਨਿਰਗੁਨੀ ਭਗਤੀ" ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
some scholars call sikhism a bhakti sect of indian traditions, adding that it emphasizes "nirguni bhakti", that is loving devotion to a divine without qualities or physical form.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਾਗੁਨੀ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ.
however, sikhism also accepts saguni concept, that is a divine with qualities and form.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਸੂਫੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
while western scholarship generally places sikhism as arising primarily within a hindu bhakti movement milieu while recognizing some sufi islamic influences, indian sikh scholars disagree and state that sikhism transcended the environment it emerged from.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ-ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
some sikh sects outside the punjab-region of india, such as those found in maharashtra and bihar, practice aarti with lamps during bhakti in a sikh gurdwara.

ਪਰ, ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵੇ ਦੀ ਆਰਤੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵਰਜਦੇ ਹਨ.
but, most sikh gurdwaras forbid the ceremonial use of lamps aarti during their bhakti practices.

ਭੱਟੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
while emphasizing bhakti, the sikh gurus also taught that the spiritual life and secular householder life are intertwined.

ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਸਾਰ ਅਨੰਤ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
in sikh worldview, the everyday world is part of the infinite reality, increased spiritual awareness leads to increased and vibrant participation in the everyday world.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਸੋਨਾਲੀ ਮਰਵਾਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਚਿਆਈ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ" ਦੀ "ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਨੂੰ ਜੀਵਣਤਮਕ ਸੱਚ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ.
guru nanak, states sonali marwaha, described living an "active, creative, and practical life" of "truthfulness, fidelity, self-control and purity" as being higher than the metaphysical truth.

ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਜਸੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਪੀਰੀ ਖੇਤਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਰਹਿਤ ਹਨ।
the 6th sikh guru, guru hargobind, after guru arjan martyrdom and faced with oppression by the islamic mughal empire, affirmed the philosophy that the political temporal miri and spiritual piri realms are mutually coexistent.

9 ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਰਸ਼ ਸਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਿਮਰਨ ਗੁਣ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
according to the 9th sikh guru, tegh bahadur, the ideal sikh should have both shakti power that resides in the temporal , and bhakti spiritual meditative qualities .

ਇਸ ਨੂੰ 10 ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤ ਸੈਨਿਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this was developed into the concept of the saint soldier by the 10th sikh guru, gobind singh.

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਰਵਿੰਦ-ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਡੈਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸਵੈ-ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾ" ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਇਕेशਤਾਵਾਦ ਲਗਭਗ ਬੇਲੋੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ".
the concept of man as elaborated by guru nanak, states arvind-pal singh mandair, refines and negates the "monotheistic concept of self god", and "monotheism becomes almost redundant in the movement and crossings of love".

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਸਵੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ" ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੋਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, "ਵਿਛੋੜਾ-ਮਿਸ਼ਰਣ, ਸਵੈ-ਹੋਰ, ਕਿਰਿਆ-ਅਸਮਰੱਥਾ, ਲਗਾਵ-ਨਿਰਲੇਪਤਾ," ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ".
the goal of man, taught the sikh gurus, is to end all dualities of "self and other, i and not-i", attain the "attendant balance of separation-fusion, self-other, action-inaction, attachment-detachment, in the course of daily life".

ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
singing and music sikhs refer to the hymns of the gurus as gurbani the guru's word .

ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਾਇਨ ਹੈ।
shabad kirtan is the singing of gurbani.

ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਤੀਹ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀ ਬਾਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਤੁਕਬੰਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
the entire verses of guru granth sahib are written in a form of poetry and rhyme to be recited in thirty one ragas of the classical indian music as specified.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ.
however, the exponents of these are rarely to be found amongst the sikhs who are conversant with all the ragas in the guru granth sahib.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਬ ਉੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਹਿਤ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਨਾ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
guru nanak started the shabad kirtan tradition and taught that listening to kirtan is a powerful way to achieve tranquility while meditating singing of the glories of the supreme timeless one god with devotion is the most effective way to come in communion with the supreme timeless one.

ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਵ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਵਾਈਏ ਹਨ।
the three morning prayers for sikhs consist of japji sahib, jaap sahib and tav-prasad savaiye.

ਬਪਤਿਸਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖ - ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ, ਜਲਦੀ ਉਠੋ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ।
baptized sikhs - amritdharis, rise early and meditate and then recite all the five banis of nitnem before breakfast.

ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਦੀ ਯਾਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਦੀ ਯਾਦ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ.
remembrance of the divine name a key practice by sikhs is remembrance of the divine name naam the name of the lord .

ਇਹ ਚਿੰਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਜਪਣ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
this contemplation is done through japna repetition of the divine name or naam simran remembrance of the divine name through recitation .

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਦੁਹਰਾ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਗਤੀ ਅਭਿਆਸ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the verbal repetition of the name of god or a sacred syllable has been an ancient established practice in religious traditions in india, however, sikhism developed naam-simran as an important bhakti practice.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਜਾਂ "ਬ੍ਰਹਮ ਹੁਕਮ" ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਨ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੈ।
guru nanak's ideal is the total exposure of one's being to the divine name and a total conforming to dharma or the "divine order".

ਨਾਨਕ ਨੇ ਪੰਜ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ "ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਵਧਣਾ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ.
nanak described the result of the disciplined application of as a "growing towards and into god" through a gradual process of five stages.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਖੀਰਲਾ ਸਚ ਸੱਚ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਰੂਹ ਦਾ ਅੰਤਮ ਮੇਲ.
the last of these is sach the realm of truth final union of the spirit with god.

ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ, ਭਗਤ ਹਉਮੈ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
service and action the sikh gurus taught that by constantly remembering the divine name nam simaran and through selfless service, or , the devotee overcomes egoism haumai .

ਇਹ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਬੁਰਾਈਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮੁ rootਲੀ ਜੜ ਹੈ.
this, it states, is the primary root of five evil impulses and the cycle of rebirth.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਹਨ "ਤਨ" - ਸਰੀਰਕ ਸੇਵਾ "ਮਨੁੱਖ" - ਮਾਨਸਿਕ ਸੇਵਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ "ਧੰਨ" - ਪਦਾਰਥਕ ਸੇਵਾ.
service in sikhism takes three forms "tan" - physical service "man" - mental service such as studying to help others and "dhan" - material service.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਕਿਰਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ "ਇਮਾਨਦਾਰ ਕੰਮ" ਹੈ.
sikhism stresses kirat that is "honest work".

ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਜਾਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
sikh teachings also stress the concept of sharing, or , giving to the needy for the benefit of the community.

ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ "ਜਸਟਿਸ" ਅਤੇ "ਰੀਸਟੋਰਟਿਵ ਜਸਟਿਸ" ਅਤੇ "ਬ੍ਰਹਮ ਇਨਸਾਫ" ਨੈਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
justice and equality sikhism regards "justice" and "restorative justice" and "divine justice" as trumping any subjective codes of moral order.

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਸ਼ਬਦ "ਨਿਆਉ" ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨਿਆਂ.
the word in punjabi used to depict this is "niau" which means justice.

"ਧਰਮ" ਧਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਨੈਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ "ਨਿਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ."
the word "dharam" righteousness is also used to convey justice "in the sense of the moral order".

"ਧਰਮ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਿਆਂ, ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੈ।"
"an attack on dharam is an attack on justice, on righteousness, and on the moral order generally".

ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬੇਕਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਟੀਲ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਤਲਵਾਰ ਕੱ ​​drawਣੀ ਸਹੀ ਹੈ".
according to the tenth sikh guru, guru gobind singh "when all efforts to restore peace prove useless and no words avail, lawful is the flash of steel, it is right to draw the sword".

ਮਰਦ ਅਤੇ menਰਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਅਧਿਕਾਰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
men and women are equal in sikhism and share the same rights.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਹਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ femaleਰਤ ਪੁਜਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, womenਰਤਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
in contrast, while other faiths have been arguing in recent times on female priest ordination, women have been leading prayers at sikh temples since the founding of sikhism.

ਦਸ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਜਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰ।
ten gurus and authority the term guru comes from the sanskrit , meaning teacher, guide, or mentor.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ 1469 ਤੋਂ 1708 ਤੱਕ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the traditions and philosophy of sikhism were established by ten gurus from 1469 to 1708.

ਹਰੇਕ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ.
each guru added to and reinforced the message taught by the previous, resulting in the creation of the sikh religion.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
guru nanak was the first guru and appointed a disciple as successor.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਅੰਤਮ ਗੁਰੂ ਸਨ.
guru gobind singh was the final guru in human form.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1708 ਵਿਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ।
before his death, guru gobind singh decreed in 1708, that the granth would be the final and perpetual guru of the sikhs.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਮਾਨ ਹੈ।
guru nanak stated that his guru is god who is the same from the beginning of time to the end of time.

ਨਾਨਕ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਮੁੱਖੀ, ਰੱਬ ਦਾ ਦਾਸ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਰੱਬ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
nanak claimed to be god's mouthpiece, god's slave and servant and even god's dog, but maintained that he was only a guide and teacher, was neither a reincarnation of god nor in any way related to god.

ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
nanak stated that the human guru is mortal and not divine, who is to be respected and loved but not worshipped.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ, ਜਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਕ ਜੀਵਿਤ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
when guru, or satguru the true guru is used in gurbani it is often referring to the internal soul rather than a living guru.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਏ.
guru angad succeeded guru nanak.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਤੀਸਰੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਆਇਆ.
later, an important phase in the development of sikhism came with the third successor, guru amar das.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਜਨਮ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜੁਝਾਰੂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
guru nanak's teachings emphasised the pursuit of salvation guru amar das began building a cohesive community of followers with initiatives such as sanctioning distinctive ceremonies for birth, marriage, and death.

ਅਮਰਦਾਸ ਨੇ ਵੀ ਮੰਜੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਲਾਈਕਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਇਕ ਡਾਇਓਸੀਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
amar das also established the manji comparable to a diocese system of clerical supervision.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਹੜਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
guru amar das's successor and son-in-law guru ram das founded the city of amritsar, which is home of the harimandir sahib and regarded widely as the holiest city for all sikhs.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਜੋ ਸ਼ੱਕੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
guru arjan was captured by mughal authorities who were suspicious and hostile to the religious order he was developing.

ਉਸ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਇਕ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ.
his persecution and death inspired his successors to promote a military and political organization of sikh communities to defend themselves against the attacks of mughal forces.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਇਕ ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕਮਿ aਨਿਟੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
the sikh gurus established a mechanism which allowed the sikh religion to react as a community to changing circumstances.

ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ, ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ ਦੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਤਖਤ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਬੈਠਾ ਹੈ।
the sixth guru, guru hargobind, was responsible for the creation of the concept of akal takht throne of the timeless one , which serves as the supreme decision-making centre of sikhism and sits opposite the harmandir sahib.

ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਪੰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਿੱਸਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸਾਖੀ ਜਾਂ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਵਿਖੇ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the sarbat a representative portion of the khalsa panth historically gathers at the akal takht on special festivals such as vaisakhi or hola mohalla and when there is a need to discuss matters that affect the entire sikh nation.

ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇਕ ਹੁਕਮ ਹੈ ਜੋ ਸਰਬੱਤ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a literally, guru's intention is an order passed by the sarbat in the presence of the granth .

ਏ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
a may only be passed on a subject that affects the fundamental principles of sikh religion it is binding upon all sikhs.

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ, ਹਦਾਇਤ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਆਰਡਰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the term literally, edict or royal order is often used interchangeably with the term .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੁਕਮ ਹੈ.
however, a formally refers to a hymn from the granth which is a given order to sikhs.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਕਸਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the word guru in sikhism also refers to akal purkh god , and god and guru are often synonymous in gurbani sikh writings .

ਸਿੰਘਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਵਤਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਅਗੰਮੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰੰਤੂ "ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਨਬੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰੂਹ ਹੈ।"
sikhism does not subscribe to the theory of incarnation or the concept of prophethood, states singha, but "it has a pivotal concept of guru he is not an incarnation of god, not even a prophet he is an illumined soul."

ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮੁੱ primaryਲਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।
scripture there is one primary scripture for the sikhs the granth .

ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is sometimes synonymously referred to as the granth.

ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਰ, ਗ੍ਰੰਥ ਸ਼ਾਬਦਿਕ, ਪਹਿਲਾ ਖੰਡ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ 1604 ਵਿੱਚ ਰਚਿਤ ਪੋਥੀ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
chronologically, however, the granth literally, the first volume, refers to the version of the scripture created by guru arjan in 1604.

ਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅੰਤਮ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ.
the granth is the final expanded version of the scripture compiled by guru gobind singh.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while the guru granth sahib is an unquestioned scripture in sikhism, another important religious text, the dasam granth, does not enjoy universal consensus, and is considered a secondary scripture by many sikhs.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ 1603 ਤੋਂ 1604 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
adi granth the granth was compiled primarily by bhai gurdas under the supervision of guru arjan between the years 1603 and 1604.

ਇਹ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ।
it is written in the script, which is a descendant of the script used in the punjab at that time.

ਇਸ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the script was standardised by guru angad, the second guru of the sikhs, for use in the sikh scriptures and is thought to have been influenced by the and scripts.

ਮੱਧਯੁਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਭੱਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
an authoritative scripture was created to protect the integrity of hymns and teachings of the sikh gurus, and thirteen hindu and two muslim bhagats of the bhakti movement sant tradition in medieval india.

ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਨੰਦ, ਨਾਮਦੇਵ, ਪੀਪਾ, ਰਵਿਦਾਸ, ਬੇਨੀ, ਭੀਖਨ, ਧੰਨਾ, ਜੈਦੇਵ, ਪਰਮਾਨੰਦ, ਸਾਧਨਾ, ਸੈਨ, ਸੂਰਦਾਸ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਮੁਸਲਿਮ ਭਗਤਾਂ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਫਰੀਦ ਸਨ।
the thirteen hindu bhagats whose teachings were entered into the text included ramananda, namdev, pipa, ravidas, beni, bhikhan, dhanna, jaidev, parmanand, sadhana, sain, surdas, trilochan, while the two muslim bhagats were kabir and sufi saint farid.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
guru granth sahib the guru grant sahib is the holy scripture of the sikhs, and regarded as the living guru.

ਸੰਕਲਨ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1678 ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
compilation the final version of the granth was compiled by guru gobind singh in 1678.

ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਲ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ.
it consists of the original granth with the addition of guru tegh bahadur's hymns.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੋਕ ਸੱਤ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ।
the predominant bulk of guru granth sahib is compositions by seven sikh gurus guru nanak, guru angad, guru amar das, guru ram das, guru arjan, guru teg bahadur and guru gobind singh.

ਇਸ ਵਿਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮਾਨੰਦ, ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤਾਂ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ।
it also contains the traditions and teachings of thirteen hindu bhakti movement sants saints such as ramananda, namdev among others, and two muslim saints namely kabir and the sufi sheikh farid.

ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ 6,000 ਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤਾਲ-ਮੇਲ ਵਿਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
the text comprises 6,000 line compositions , which are poetically rendered and set to rhythmic ancient north indian classical form of music.

ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਤੀਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the bulk of the scripture is classified into thirty-one , with each granth subdivided according to length and author.

ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the hymns in the scripture are arranged primarily by the in which they are read.

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤੀ ਧਰਮ ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
language and script the main language used in the scripture is known as sant , a language related to both punjabi and hindi and used extensively across medieval northern india by proponents of popular devotional religion bhakti .

ਇਹ ਪਾਠ ਗੁਰੂਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the text is printed in gurumukhi script, believed to have been developed by guru angad, but it shares the indo-european roots found in numerous regional languages of india.

ਉਪਦੇਸ਼ ਟੌਰਕਲ ਬਰੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚਲੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਸਮਾਜ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
teachings the vision in the guru granth sahib, states torkel brekke, is a society based on divine justice without oppression of any kind.

ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ä ਆਈਐਸਓ 15919 ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਏਕਾ ਸਤੀ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਗੁਰ।
the granth begins with the mantra, an iconic verse created by nanak punjabi € iso 15919 transliteration ika sati purakhu nirabha'u niravairu gura .

ਸਰਲ ਲਿਪੀ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ik ਸਤਿ ਪੁਰਖ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰ ਗੁਰ।
simplified transliteration ik sat purkh nirbha'u nirvair gur .

ਅਨੁਵਾਦ ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹੈ, ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ ਰੂਪ, ਅਣਜੰਮੀ, ਸਵੈ-ਮੌਜੂਦ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ.
translation one god exists, truth by name, creative power, without fear, without enmity, timeless form, unborn, self-existent, by the guru's grace.

ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸਦੀਵੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਕਿ ਪੋਥੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ã à ç ã ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਸਭ ਹੁਕਮ ਹੈ ਗ੍ਰੰਥ .
as guru after the death of the tenth guru, guru gobind singh, the guru granth sahib became the literal embodiment of the eternal, impersonal guru, where the scripture's word serves as the spiritual guide for sikhs punjabi ‹ ˆ ‚ ‹ transliteration sabb hukam hai granth.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
english all sikhs are commanded to take the granth as guru.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਜਾਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹਰ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ.
the guru granth sahib is installed in sikh gurdwara temple many sikhs bow or prostrate before it on entering the temple, and just like rama or krishna symbols are cared for in some large hindu temples, the guru granth sahib is installed every morning and put to bed at night in many gurdwaras.

ਗ੍ਰੰਥ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the granth is revered as eternal and the spiritual authority.

ਮਾਈਰਵੋਲਡ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਕ ਵਸਤੂਆਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਜੀਵਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਜਿ .ਂਦੇ ਹਨ.
myrvold notes that copies of the guru granth sahib are not regarded as material objects, but as living subjects which are alive.

ਸਿੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਖੁਦ "ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ", ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਨਕਲ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਬਲੀ ਉਸ ਪਲ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਦੀਵੀ "ਆਤਮਾ" ਗੁਰੂ ਦਾ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਜੀਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
sikhs are well aware that the book itself "cannot come alive in a human sense," they treat it as a person, for which funerary services are performed when the copy is old and damaged he fire sacrifice defines the moment when the eternal "spirit" of the guru separates from the scriptural body and the guru's temporal manifestation ceases to live.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਨਿਆਂਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜੋ ਦਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in india the guru granth sahib is even officially recognized by the supreme court of india as a judicial person which can receive donations and own land.

ਫਿਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਪਾਠ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, ਪਾਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੁਦ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
yet, some sikhs also warn that, without true comprehension of the text, veneration for the text can lead to bibliolatry, with the concrete form of the teachings becoming the object of worship instead of the teachings themselves.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਾਰਵਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਇਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ.
relation to hinduism and islam the sikh scripture uses hindu terminology extensively, with hundreds of references to the vedas, and the names of gods and goddesses in hindu bhakti movement traditions, such as vishnu, shiva, brahma, parvati, lakshmi, saraswati, rama, krishna in order to explain its divine message.

ਇਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਈਸ਼ਵਰ, ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ “ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਨਾਮ” ਹਨ।
it also refers to the spiritual concepts in hinduism ishvara, bhagavan, brahman and the concept of god in islam allah to assert that these are just "alternate names for the almighty one".

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੇਦਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚਲਾ ਸਿੰਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪੁਲ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਸੁੰਨਤ ਵਰਗੇ ਮੁਸਲਿਮ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਪੁ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਕਾਰਪੇਟ, ​​ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨਾ ਜਿਵੇਂ ਧਾਗਾ ਪਹਿਨਣਾ ਜਾਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨਾ.
while the guru granth sahib acknowledges and respects the god in the vedas, puranas and quran, it does not imply a syncretic bridge between hinduism and islam, but emphasizes focusing on japu repeating mantra with the name of god , instead of muslim practices such as circumcision or praying on carpet, or hindu rituals such as wearing thread or praying in river.

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਪਾਠ ਹਨ।
dasam granth the dasam granth is a scripture of sikhs which contains texts attributed to the guru gobind singh.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜਿੰਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the dasam granth is important to a great number of sikhs, however it does not have the same authority as the guru granth sahib.

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਾਵੈਏ, ਅਤੇ ਬੈਂਤ ਚੌਪਈ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀਆਂ ਨਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
some compositions of the dasam granth like jaap sahib, amrit savaiye , and benti chaupai are part of the daily prayers nitnem for sikhs.

ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ, ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ।
the dasam granth is largely versions of hindu mythology from the puranas, secular stories from a variety of sources called charitro pakhyan tales to protect careless men from perils of lust.

ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਸਕਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਿਸ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੈ।
five versions of dasam granth exist, and the authenticity of the dasam granth is amongst the most debated topics within sikhism.

ਇਸ ਪਾਠ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪਾਠ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ।
the text played a significant role in sikh history, but in modern times parts of the text have seen antipathy and discussion among sikhs.

ਜਨਮਸਾਖੀ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਉਹ ਲਿਖਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਨਾਨਕ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
janamsakhis the literally birth stories , are writings which profess to be biographies of nanak.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਖਤ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਹਗੀਨੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
although not scripture in the strictest sense, they provide a hagiographic look at nanak's life and the early start of sikhism.

ਇੱਥੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are contradictory and sometimes and they are not held in the same regard as other sources of scriptural knowledge.

ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
observances observant sikhs adhere to long-standing practices and traditions to strengthen and express their faith.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਠ ਦਾ ਪਾਠ ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਵਾਲਿਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਪੁ ਜਾਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਜਾਪ ਦੇ ਉਠਣ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the daily recitation from memory of specific passages from the granth , especially the japu or , literally chant hymns is recommended immediately after rising and bathing.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਹਵਾਲੇ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
family customs include both reading passages from the scripture and attending the gurdwara also , meaning the doorway to god sometimes transliterated as gurudwara .

ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਹਰ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ.
there are many gurdwaras prominently constructed and maintained across india, as well as in almost every nation where sikhs reside.

ਧਰਮ, ਪਿਛੋਕੜ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਜਾਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਹਨ.
gurdwaras are open to all, regardless of religion, background, caste, or race.

ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਗਾਉਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
worship in a gurdwara consists chiefly of singing of passages from the scripture.

ਸਿੱਖ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣਗੇ.
sikhs will commonly enter the gurdwara, touch the ground before the holy scripture with their foreheads.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।
the recitation of the eighteenth century is also customary for attending sikhs.

ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਰੱਬੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the recalls past sufferings and glories of the community, invoking divine grace for all humanity.

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲੰਗਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਥਾ ਜਾਂ ਕਮਿ mealਨਿਟੀ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ.
the gurdwara is also the location for the historic sikh practice of "langar" or the community meal.

ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਲਈ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਹਨ.
all gurdwaras are open to anyone of any faith for a free meal, always vegetarian.

ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਖਾਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੁਆਰਾ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
people eat together, and the kitchen is maintained and serviced by sikhs.

ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵੈਸਾਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੀਆਂ ਹਨ।
sikh festivals events the festivals in sikhism mostly commemorate the lives of the gurus and sikh martyrs, the most sacred events being vaisakhi and the births of guru nanak, guru ram das and guru gobind singh.

ਐਸਜੀਪੀਸੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ, ਨਵੇਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the sgpc, the sikh organisation in charge of upkeep of the historical gurdwaras of punjab, organises celebrations based on the new nanakshahi calendar.

ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
this calendar is highly controversial among sikhs and is not universally accepted.

ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
sikh festivals include the following gurpurbs are celebrations or commemorations based on the lives of the sikh gurus.

ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they tend to be either birthdays or celebrations of sikh martyrdom.

ਸਾਰੇ ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ 'ਤੇ ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਹੈ.
all ten gurus have gurpurbs on the nanakshahi calendar, but it is guru nanak and guru gobind singh who have a gurpurb that is widely celebrated in gurdwaras and sikh homes.

ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੁਰਪੁਰਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਬਰਸੀ ਹੈ.
the martyrdoms are also known as a shaheedi gurpurbs, which mark the martyrdom anniversary of guru arjan and guru tegh bahadur.

2011 ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਟਾਵਰਨ ਦਿਵਸ ਸਿੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since 2011 the gurpurb of guru har rai march 14 has been celebrated as sikh vatavaran diswas sikh environment day .

ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ.
guru har rai was the seventh guru, known as a gentle man who cared for animals and the environment.

ਇਹ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ, ਕੂੜੇਦਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the day is marked by worldwide events, including tree plantings, rubbish clearances and celebrations of the natural world.

ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਲੂਸ ਗਾਇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
nagar kirtan involves the processional singing of holy hymns throughout a community.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਸਾਖੀ ਜਾਂ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਹੈ.
while practiced at any time, it is customary in the month of visakhi or vaisakhi .

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਗਵੇਂ ਲੁੱਟੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਫਲੋਟ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
traditionally, the procession is led by the saffron-robed panj piare the five beloved of the guru , who are followed by the guru granth sahib, the holy sikh scripture, which is placed on a float.

ਵਿਸਾਖੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਰੇਡ ਅਤੇ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
vaisakhi which includes parades and nagar kirtan occurs on 13 april.

ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਜੋ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਆਇਆ ਸੀ, ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ 11 ਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵਤਾ ਤੱਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ।
sikhs celebrate it because on this day which fell on 30 march 1699, the tenth guru, gobind singh, inaugurated the khalsa, the 11th body of guru granth sahib and leader of sikhs till eternity.

ਬੰਦੀ ਛੋਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ, ਕਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1619 ਨੂੰ ਕੈਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
bandi chhor celebrates guru hargobind's release from the gwalior fort, with several innocent hindu kings who were also imprisoned by jahangir, on 26 october 1619.

ਇਹ ਦਿਵਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this day usually commemorated on the same day of hindu festival of diwali.

ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਲਸ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੜਨ ਅਤੇ ਸਵਾਰਨ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਟੀਮ ਯੋਧਾ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
hola mohalla occurs the day after holi and is when the khalsa gather at anandpur and display their individual and team warrior skills, including fighting and riding.

ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰਸਮਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ।
ceremonies and customs guru nanak taught that rituals, religious ceremonies, or idol worship are of little use and sikhs are discouraged from fasting or going on pilgrimages.

ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਪਰ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
sikhs do not believe in converting people but converts to sikhism by choice are welcomed.

ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the morning and evening prayers take around two hours a day, starting in the very early morning hours.

ਪਹਿਲੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜਪੁਜੀ ਹੈ.
the first morning prayer is guru nanak's jap ji.

ਜਪੁ, ਭਾਵ "ਪਾਠ", ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ asੰਗ ਹੈ.
jap, meaning "recitation", refers to the use of sound, as the best way of approaching the divine.

ਕੰਘੀ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਜਪਣਾ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ asੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
like combing hair, hearing and reciting the sacred word is used as a way to comb all negative thoughts out of the mind.

ਦੂਸਰੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਜਾਪ ਹੈ.
the second morning prayer is guru gobind singh's universal jaap sahib.

ਗੁਰੂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬੀਜ ਦੇ ਬੀਜ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ.
the guru addresses god as having no form, no country, and no religion but as the seed of seeds, sun of suns, and the song of songs.

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੱਬ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
the jaap sahib asserts that god is the cause of conflict as well as peace, and of destruction as well as creation.

ਭਗਤ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
devotees learn that there is nothing outside of god's presence, nothing outside of god's control.

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਨਿਜੀ ਮਨਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਰਨ।
devout sikhs are encouraged to begin the day with private meditations on the name of god.

ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਖੱਬੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
upon a child's birth, the guru granth sahib is opened at a random point and the child is named using the first letter on the top left hand corner of the left page.

ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਖੀਰਲਾ ਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਕੌਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇਕ ਵਾਰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
all boys are given the last name singh, and all girls are given the last name kaur this was once a title which was conferred on an individual upon joining the khalsa .

ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ageੁਕਵੀਂ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਵਰਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ.
sikhs are required to marry when they are of a sufficient age child marriage is taboo , and without regard for the future spouse's caste or descent.

ਸਿੱਖ ਅਨੰਦ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
sikhs are joined in wedlock through the anand ceremony.

ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜੋੜਾ ਚਾਰ ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the marriage ceremony is performed in the company of the guru granth sahib around which the couple circles four times.

ਰਸਮ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ “ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਾਨ” ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after the ceremony is complete, the husband and wife are considered "a single soul in two bodies.

“, ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
", according to sikh religious rites, neither husband nor wife is permitted to divorce unless special circumstances arise.

ਇਕ ਸਿੱਖ ਜੋੜਾ ਜੋ ਤਲਾਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a sikh couple that wishes to divorce may be able to do so in a civil court.

ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਅਕਸਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
upon death, the body of a sikh is usually cremated.

ਜੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੱosਣ ਦੇ ਕੋਈ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ meansੰਗ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
if this is not possible, any respectful means of disposing the body may be employed.

ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the and prayers are performed during the funeral ceremony known as antim .

ਬਪਤਿਸਮਾ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸਰਬਸੰਮਤੀ” ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਮੂਹਕ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸਮ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
baptism and the khalsa khalsa meaning "sovereign" is the collective name given by guru gobind singh to those sikhs who have been initiated by taking part in a ceremony called ammrit nectar ceremony .

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਭੜਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਥਾਵਾਚਕ ਅਰਦਾਸਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ.
during this ceremony, sweetened water is stirred with double-edged sword while liturgical prayers are sung and is offered to the initiating sikh, who ritually drinks it.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੇਲੇ ਇਸ ਰਸਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ.
many adherents of sikhism do not undergo this ceremony, but still adhere to some components of the faith and identify as sikhs.

ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿੱਖ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬਪਤਿਸਮਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the initiated sikh, considered reborn, is referred to as khalsa sikh, while those who do not get baptized are referred to as sahajdhari sikhs.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਸਮ ਵਿਸਾਖੀ ਤੇ ਹੋਇਆ ਜੋ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the first time that this ceremony took place was on vaisakhi, which fell on 30 march 1699 at anandpur sahib in punjab.

ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੀ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ।
it was on that occasion that gobind singh baptised the five beloved ones, who in turn baptised guru gobind singh himself.

ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸ਼ੇਰ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਕੌਰ, ਅਰਥਾਤ "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ", ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੱਖ lesਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
to males who initiated, the last name singh, meaning "lion", was given, while the last name kaur, meaning "princess", was given to baptized sikh females.

ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
baptised sikhs ritually wear five items, called the five ks in punjabi known as or , at all times.

ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਬੇਕਾਰ ਵਾਲ, ਛੋਟੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਘੀ, ਗੋਲਾਕਾਰ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਰੇਸਲੈੱਟ, ਤਲਵਾਰ ਖੰਜਰ, ਅਤੇ ਕੱਚੇਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਡਰਗਰਾਮ.
the five items are uncut hair , small wooden comb , circular steel or iron bracelet , sword dagger , and kacchera special undergarment .

ਪੰਜ ks ਦੇ ਦੋਨੋ ਅਮਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ.
the five ks have both practical and symbolic purposes.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
history guru nanak , the founder of sikhism, was born in the village of , now called nankana sahib in present-day pakistan .

ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਖੱਤਰੀ ਹਿੰਦੂ ਸਨ।
his parents were khatri hindus.

ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਰੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੇ ਮੋਹ ਲਿਆ ਸੀ.
as a boy, nanak was fascinated by god and religion.

ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਜਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਅਜੀਬ medੰਗ ਨਾਲ ਮਨਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
he would not partake in religious rituals or customs and oddly meditated alone.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
his desire to explore the mysteries of life eventually led him to leave home and take missionary journeys.

ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਾਨਕ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਭੱਟੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ.
in his early teens, nanak caught the attention of the local landlord rai bular bhatti, who was moved by his amazing intellect and divine qualities.

ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਭੱਟੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ, ਨਾਨਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੇ।
rai bular bhatti was witness to many incidents in which nanak enchanted him and as a result rai bular bhatti and nanak's sister bibi nanki, became the first persons to recognise the divine qualities in nanak.

ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
both of them then encouraged and supported nanak to study and travel.

ਤੀਹ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਇਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਬੇਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੁੱਬ ਦਿੱਤਾ.
at the age of thirty, nanak went missing and was presumed to have drowned after going for one of his morning baths to a local stream called the kali bein.

ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਇਥੇ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ”, “”।
he reappeared three days later and declared "there is no hindu, there is no muslim" in punjabi, " " .

ਇਹ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ.
it was from this moment that nanak would begin to spread the teachings of what was then the beginning of sikhism.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਹੀ ਵਿਵਾਦ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਸਫਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵੱਲ, ਦੂਜਾ ਦੱਖਣ ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵੱਲ, ਤੀਜਾ ਉੱਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ ਵੱਲ , ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਦੌਰਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਗਦਾਦ ਅਤੇ ਮੱਕਾ ਵੱਲ.
although the exact account of his itinerary is disputed, hagiographic accounts state he made five major journeys, spanning thousands of miles, the first tour being east towards bengal and assam, the second south towards andhra and tamil nadu, the third north towards kashmir, ladakh, and to mount sumeru in tibet, and the fourth tour west towards baghdad and mecca.

ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਦੌਰੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ .ੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ.
in his last and final tour, he returned to the banks of the ravi river to end his days.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
there are two competing theories on guru nanak's teachings.

ਇਕ, ਕੋਲ ਅਤੇ ਸਾਂਭੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜਨਮਸਾਖੀਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
one, according to cole and sambhi, is based on hagiographical janamsakhis, and states that nanak's teachings and sikhism were a revelation from god, and not a social protest movement nor any attempt to reconcile hinduism and islam in the 15th century.

ਦੂਸਰੇ ਰਾਜ, ਨਾਨਕ ਗੁਰੂ ਸਨ।
the other states, nanak was a guru.

ਸਿੰਘਾ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਵਤਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਅਗੰਮ ਵਾਕ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
according to singha, "sikhism does not subscribe to the theory of incarnation or the concept of prophethood.

ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਣਾ ਹੈ.
but it has a pivotal concept of guru.

ਉਹ ਰੱਬ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਨਹੀਂ, ਨਬੀ ਵੀ ਨਹੀਂ.
he is not an incarnation of god, not even a prophet.

ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਹ ਹੈ। ”
he is an illumined soul."

ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
the hagiographical janamsakhis were not written by nanak, but by later followers without regard for historical accuracy, and contain numerous legends and myths created to show respect for nanak.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਲ ਅਤੇ ਸੰਭੀ ਸ਼ਬਦ, ਕੇਵਲ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the term revelation, clarify cole and sambhi, in sikhism is not limited to the teachings of nanak, they include all sikh gurus, as well as the words of past, present and future men and women, who possess divine knowledge intuitively through meditation.

ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਿਹੜੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the sikh revelations include the words of non-sikh bhagats, some who lived and died before the birth of nanak, and whose teachings are part of the sikh scriptures.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਮੰਡੇਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ "ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿੱਧੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ"।
the adi granth and successive sikh gurus repeatedly emphasized, states mandair, that sikhism is "not about hearing voices from god, but it is about changing the nature of the human mind, and anyone can achieve direct experience and spiritual perfection at any time".

ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱ in ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੱਧਯੁਗ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਨਿਰਗੁਣ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
scholars state that in its origins, sikhism was influenced by the nirguni formless god tradition of bhakti movement in medieval india.

ਨਾਨਕ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਗਤੀ ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
nanak was raised in a hindu family and belonged to the bhakti sant tradition.

ਲੂਯਿਸ ਫੇਨੇਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਤ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਭੱਟੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
the roots of the sikh tradition are, states louis fenech, perhaps in the sant-tradition of india whose ideology grew to become the bhakti tradition.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੇਨੇਚ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਕੈਨਨ, ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕੈਨਨ, ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੂਝ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ".
furthermore, adds fenech, "indic mythology permeates the sikh sacred canon, the guru granth sahib and the secondary canon, the dasam granth and adds delicate nuance and substance to the sacred symbolic universe of the sikhs of today and of their past ancestors".

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸੰਨ 1539 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਰੂਘਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ।
growth of sikhism in 1539, guru nanak chose his disciple as a successor to the guruship rather than either of his sons.

ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਗੁਰੂ ਬਣ ਗਿਆ।
was named guru angad and became the second guru of the sikhs.

ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਨਾਨਕ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਵਸ ਗਿਆ ਸੀ।
nanak conferred his choice at the town of kartarpur on the banks of the river ravi, where nanak had finally settled down after his travels.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਕੋਈ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂਘਰ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਨਕ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ।
though sri chand was not an ambitious man, the udasis believed that the guruship should have gone to him, since he was a man of pious habits in addition to being nanak's son.

ਨਾਨਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਖਡੂਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖੀਵੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
on nanak's advice, guru angad moved from kartarpur to khadur, where his wife khivi and children were living, until he was able to bridge the divide between his followers and the udasis.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
guru angad continued the work started by guru nanak and is widely credited for standardising the script as used in the sacred scripture of the sikhs.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 1552 ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਬਣੇ.
guru amar das became the third sikh guru in 1552 at the age of 73.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸਮੇਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ.
goindval became an important centre for sikhism during the guruship of guru amar das.

ਉਸਨੇ ਪੁਰਦਾਹ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਵਰਜਦਿਆਂ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
he preached the principle of equality for women by prohibiting purdah and sati.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਲੰਗਰ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
guru amar das also encouraged the practice of langar and made all those who visited him attend before they could speak to him.

1567 ਵਿਚ, ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਮ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ.
in 1567, emperor akbar sat with the ordinary and poor people of the punjab to have .

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ 146 ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 52 womenਰਤਾਂ ਸਨ।
guru amar das also trained 146 apostles of which 52 were women, to manage the rapid expansion of the religion.

1574 ਵਿਚ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਈ ਸੋ theੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
before he died in 1574 aged 95, he appointed his son-in-law , a khatri of the sodhi clan, as the fourth sikh guru.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਦਿੱਤਾ।
became guru ram das and vigorously undertook his duties as the new guru.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
he is responsible for the establishment of the city of ramdaspur later to be named amritsar.

ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
before ramdaspur, amritsar was known as guru da chakk.

ਸੰਨ 1581 ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਪੁੱਤਰ ਸੀ.
in 1581, guru son of the fourth the fifth guru of the sikhs.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਨੇ ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
in addition to being responsible for building the harimandir sahib, he prepared the sikh sacred text known as the granth literally the first book and included the writings of the first five gurus and other enlightened hindu and muslim saints.

1606 ਵਿਚ, ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਨਾ ਬਦਲਿਆ।
in 1606, he was tortured and killed by the mughal emperor jahangir, for refusing to make changes to the granth and for not converting to islam.

ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਜਲਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
his martyrdom is considered a watershed event in the history of sikhism.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉੱਨਤੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ.
political advancement guru hargobind became the sixth guru of the sikhs.

ਇਸ ਨੇ ਦੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜਾਣੇ.
he carried two for spiritual and the other for temporal reasons known as and in sikhism .

ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇ ਅਤੇ 10 ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਖਿਅਤ ਲੜਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ.
sikhs grew as an organized community and under the 10th guru the sikhs developed a trained fighting force to defend their independence.

1644 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਇਕ ਗੁਰੂ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, 1661 ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ.
in 1644, guru har rai became guru followed by guru har krishan, the boy guru, in 1661.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
guru har krishan helped to heal many sick people.

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
coming into contact with so many people every day, he too was infected and taken seriously ill and later died.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਕੋਈ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
no hymns composed by these three gurus are included in the guru granth sahib.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ 1665 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਬਣੇ ਅਤੇ 1675 ਤਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
guru tegh bahadur became guru in 1665 and led the sikhs until 1675.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ofਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
guru tegh bahadur was executed by aurangzeb for helping to protect one's right to freedom of religion, after a delegation of kashmiri pandits came to him for help when the emperor began to persecute those who refused to convert to islam.

ਉਸਦੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।
he was succeeded by his son, gobind rai who was just nine years old at the time of his father's death.

ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈ ਲਿਆ - ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
gobind rai further militarised his followers, and was baptised by the “ when he inaugurated the khalsa on 30 march 1699.

ਇਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
from here on in he was known as guru gobind singh.

ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸਿੱਖ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
from the time of nanak the sikhs had significantly transformed.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੁ sikhਲੇ ਸਿੱਖ ਆਤਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
even though the core sikh spiritual philosophy was never affected, the followers now began to develop a political identity.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵਧਦਾ ਗਿਆ.
conflict with mughal authorities escalated during the lifetime of guru teg bahadur and guru gobind singh.

ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਉਭਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਰੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਨ 1699 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
sikh confederacy and the rise of the khalsa the tenth guru of sikhism, guru gobind singh, inaugurated the khalsa the collective body of all initiated sikhs as the sikh temporal authority in the year 1699.

ਖਾਲਸਾ ਇਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਤਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
the khalsa is a disciplined community that combines its spiritual purpose and goals with political and military duties.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਅਤਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ।
shortly before his death, guru gobind singh proclaimed the granth the sikh holy scripture to be the ultimate spiritual authority for the sikhs, to be worshipped and bowed to.

ਸਿੱਖ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੱਧ ਰਹੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ।
the sikh khalsa's rise to power began in the 17th century during a time of growing militancy against mughal rule.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
the creation of a sikh empire began when guru gobind singh sent a sikh general, banda singh bahadur, to fight the mughal rulers of india and those who had committed atrocities against pir buddhu shah.

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਮੁੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁਗਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰਹਿੰਦ ਵੱਲ ਵਧਾਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ।
banda singh advanced his army towards the main muslim mughal city of sirhind and, following the instructions of the guru, punished all the culprits.

ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਰਹਿਰਾਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਅਰਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਇਕ ਪਠਾਣ ਕਾਤਲ ਨੇ ਚਾਕੂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
soon after the invasion of sirhind, while resting in his chamber after the rehras prayer guru gobind singh was stabbed by a pathan assassin hired by mughals.

ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
gobind singh killed the attacker with his sword.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਰਜਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ 'ਤੇ ਟਾਂਕਾ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸਖ਼ਤ ਕਮਾਨ' ਤੇ ਝੁਕ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
though a european surgeon stitched the guru's wound, the wound re-opened as the guru tugged at a hard strong bow after a few days, causing profuse bleeding that led to gobind singh's death.

ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਬਣਿਆ।
after the guru's death, baba banda singh bahadur became the commander-in-chief of the khalsa.

ਉਸਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਜਾਂ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦਿੱਤੀ।
he organized the civilian rebellion and abolished or halted the zamindari system in time he was active and gave the farmers proprietorship of their own land.

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫਾਰੁਖ ਸਿਯਰ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੇ ਉਸਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ।
banda singh was executed by the emperor farrukh siyar after refusing the offer of a pardon if he converted to islam.

ਦਲ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸੰਘ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ 1799 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
the confederacy of sikh warrior bands known as misls alongside the development of the dal khalsa achieved a series of sweeping military and diplomatic victories, eventually creating a sikh empire in the punjab under the emperor, maharaja ranjit singh in 1799.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਗਭਗ 200,000 ਵਰਗ ਮੀਲ 520,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੁਣ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਹੈ।
the sikh empire had its capital in lahore, spread over almost 200,000 square miles 520,000 square kilometres comprising what is now afghanistan, pakistan and northern india.

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the sikh nation's embrace of military and political organisation made it a considerable regional force in 19th century india and allowed it to retain control of the sikh empire in the face of numerous local uprisings.

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕ੍ਰਮ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the order, traditions and discipline developed over centuries culminated at the time of ranjit singh to give rise to a common religious and social identity.

1839 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਗਾੜ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰਸਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੋersਿਆਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ.
after the death of ranjit singh in 1839, the sikh empire fell into disorder and, after the assassination of several successors, eventually fell on the shoulders of his youngest son, maharaja duleep singh.

ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
soon after, the british began to attack the sikh kingdom.

ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਗਰੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ।
both british and sikh sides sustained heavy losses of both troops and materials in the hard-fought first and second anglo-sikh wars.

ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the empire was eventually annexed by the united kingdom, bringing the punjab under the british raj.

1920 ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸੁਪਰੀਮ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ।
in 1920 sikhs formed the shiromani gurdwara prabandhak committee sgpc, the supreme gurdwara management committee to preserve sikhs' religious and political organizations.

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ।
in essence, it protected the sikh's religious, political, and social life from being destroyed and violated.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਿੱਖ ਮਰਦ ਅਤੇ .ਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
thus, the sgpc became the modern version of the guru panth given that the committee consisted of elected sikh men and women.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪੁਜਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
in addition, unlike the british, this committee had no authority over the granthi priests .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
these elected members were paid employees who simply oversaw the activities taking place in sikh historic sites.

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਵੰਡ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਆਨ ਟਾਲਬੋਟ ਅਤੇ ਗੁਰਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਕਈ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਹਨ।
partition of the violence that was accompanied by the partition of india, historians ian talbot and gurharpal singh write there are numerous eyewitness accounts of the maiming and mutilation of victims.

ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਕੈਟਾਲਾਗ ਵਿੱਚ ਗਰਭਵਤੀ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨੋਕ ਝੋਕਣਾ, ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਜਣਨਿਆਂ ਦਾ ਕੱਟਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the catalogue of horrors includes the disembowelling of pregnant women, the slamming of babies' heads against brick walls, the cutting off of victims limbs and genitalia and the display of heads and corpses.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ.
while previous communal riots had been deadly, the scale and level of brutality was unprecedented.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ 'ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਸਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
although some scholars question the use of the term 'genocide' with respect to the partition massacres, much of the violence manifested as having genocidal tendencies.

ਇਹ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was designed to cleanse an existing generation as well as prevent its future reproduction.

ਨਵੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਏ।
the newly formed governments were completely unequipped to deal with migrations of such staggering magnitude, and massive violence and slaughter occurred on both sides of the border.

ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, 200,000 'ਤੇ ਘੱਟ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ 1000,000' ਤੇ ਉੱਚ ਅਨੁਮਾਨ.
estimates of the number of deaths vary, with low estimates at 200,000 and high estimates at 1,000,000.

ਸੰਯੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ 16 ਅਗਸਤ ਦੀ ਹੰਗਾਮੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the emergency meeting of the joint defense council on 16 august agreed to strengthen the punjab boundary force as quickly as possible.

ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਤਰਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਲਾਹੌਰ, ਅੰਬਾਲਾ, ਜੈਲੰਦੂਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗਏ।
nehru and liquat visited lahore, ambala, jilandur and amritsar together to see for themselves what was going on and to appeal for peace.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਟਵਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਤੂਫਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
they tried to remind everyone that both india and pakistan had pledged to protect the minorities after the partition and that there was no need for anyone to move home but they were shouting against the hurricane.

ਹਰ ਨਵਾਂ ਕਤਲੇਆਮ, ਹਰ ਨਵੇਂ ਕਤਲੇਆਮ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਪਿਆਸ ਲਿਆਂਦੀ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕ ਵਾਹਨਾਂ' ਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਹੂ ਦਾ ਚੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ.
each new outrage, each new massacre brought the thirst for revenge and desperate need to flee from the terror as the scale of disaster mounted, tara singh and other sikh leaders toured the province in military vehicles, appealing to stop the violence, but their followers had tasted blood, and it was too late for tara singh to stop what he had begun.

ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁ oppositionਲੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸਨ।
sikhs faced initial opposition from the government in forming a linguistic state that other states in india were afforded.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਅਹਿੰਸਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
the akali dal started a non-violence movement for sikh and punjabi rights.

ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ 1977 ਵਿਚ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੋਰ ਅਤਿਵਾਦੀ ਹੱਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
jarnail singh bhindranwale emerged as a leader of the damdami taksal in 1977 and promoted a more militant solution to the problem.

ਜੂਨ 1984 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
in june 1984, indian prime minister indira gandhi ordered the indian army to launch operation blue star to remove bhindranwale and his followers from the darbar sahib.

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਫੌਜ ਦੇ ਅਭਿਆਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
bhindranwale and his accompanying followers, as well as many innocent sikhs visiting the temple, were killed during the army's operations.

ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in october, indira gandhi was assassinated by two of her sikh bodyguards.

ਇਹ ਕਤਲ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the assassination was followed by the 1984 anti-sikh riots.

ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਕਲੇਸ਼।
and hindu-sikh conflicts in punjab, as a reaction to operation blue star and the assassination.

ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੋ ਉਪਾਵਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
sikh people sikhs firmly believe in sewa service to community and god and simran remembrance of god , the two tenets of sikh life.

ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਕਨ੍ਹਈਆ, ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਪਨੇਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the list of prominent sikhs in humanitarian activities include bhai kanhaiya , bhagat puran singh , bhai trilochan singh panesar .

ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਕਲਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ ਉਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ.
according to sewa singh kalsi, the sikh people have gained a reputation through history for being sturdy, hardworking and adventurous they are a people who have earned the reputation for being extremely brave and loyal soldiers.

ਉਹ ਇਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਲੋਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they have also become known for being a militant people.

ਸੰਨ 1968 ਵਿੱਚ, ਯੋਗੀ ਭਜਨ ਨੇ 3ho ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲੀਨੀ ਯੋਗਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੋਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ।
beginning in 1968, yogi bhajan later of the 3ho movement began to teach classes kundalini yoga, resulting in a number of non-punjabi converts to sikhism known as white sikhs in the united states.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੈਰ-ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਕਨੇਡਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ.
since then, thousands of non-punjabis have taken up the sikh belief and lifestyle primarily in the united states, canada, latin america, the far east and australia.

2010 ਤੋਂ, ਸਿੱਖ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਨੇ ਦਿ ਸਿੱਖ ਅਵਾਰਡਜ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
since 2010, the sikh directory has organized the sikh awards, the first sikh award ceremony in the world.

ਸਿੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
sikh castes although the sikh gurus and sikh religious teachings criticize the hierarchy of the caste system, the caste system is still present in some sikh communities.

ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the caste system is most commonly still employed in rural punjabi villages.

ਜੋਰਕਾ ਦੇ ਸਨਰਇੰਦਰ ਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਦਲਿਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ।
according to sunrinder s, jodhka, the sikh religion does not advocate discrimination against any caste or creed, however, in practice, sikhs belonging to the landowning dominant castes have not shed all their prejudices against the lower castes or dalits.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਫ਼ਿਰਕੂ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਜਾਂ ਪਰੋਸਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
while dalits would be allowed entry into the village gurudwaras they would not be permitted to cook or serve langar communal meal .

ਇਸ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਜੁਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
therefore, wherever they could mobilise resources, the dalits of punjab have tried to construct their own gurudwara and other local level institutions in order to attain a certain degree of cultural autonomy.

1953 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰ, ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨ ਲਈਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਛੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ।
in 1953, the government of india acceded to the demands of the sikh leader, master tara singh, to include sikh castes of the converted untouchables in the list of scheduled castes.

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ, 140 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਸੀਟਾਂ ਘੱਟ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ।
in the shiromani gurdwara prabandhak committee, 20 of the 140 seats are reserved for low-caste sikhs.

60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਜਾਟ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਖੇਤੀ ਜਾਤੀ ਹੈ।
over 60% of sikhs belong to the jat caste, which is an agrarian caste.

ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਕਸਰ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਅਰੋੜਾ ਜਾਤੀਆਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
despite being very small in numbers, the often wealthy mercantile khatri and arora castes wield considerable influence within the sikh community.

ਦੂਜੀਆਂ ਆਮ ਸਿੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸੈਨੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਰਾਜਪੂਤ, ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਕਾਰੀਗਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਾਲ, ਕੰਬੋਜ ਪੇਂਡੂ ਜਾਤੀ, ਲਾਬਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਮਜ਼ਹਬੀ ਚੂਹੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਚਮਾਰਾਂ।
other common sikh castes include the sainis,the kashyap rajput, the ramgarhias artisans , the prajapatis artisan s, the ahluwalias formerly kalals , the kambojs rural caste , the labanas and the two dalit castes, known in sikh terminology as the mazhabis the chuhras and the ramdasias the chamars .

ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ।
sikh diaspora sikhism is the ninth-largest amongst the major world religions, and one of the youngest.

ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਥੇ 25.8 ਮਿਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.39% ਬਣਦੇ ਹਨ.
worldwide, there are 25.8 million sikhs, which makes up 0.39% of the world's population.

ਲਗਭਗ 75% ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਹਨ।
approximately 75% of sikhs live in the punjab, where they constitute about 60% of the state's population.

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਗੁਆਂ statesੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਸਿਖਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
large communities of sikhs live in the neighboring states such as indian state of haryana which is home to the second largest sikh population in india with 1.1 million sikhs as per 2001 census, and large communities of sikhs can be found across india.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਸਿਰਫ 2% ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
however, sikhs only comprise about 2% of the indian population.

ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਸਰੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਅਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ।
sikh migration to canada began in the 19th century and led to the creation of significant sikh communities, predominantly in south vancouver, british columbia, surrey, british columbia, and brampton, ontario.

ਅੱਜ ਮੰਦਰ, ਅਖਬਾਰ, ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਬਹੁ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
today temples, newspapers, radio stations, and markets cater to these large, multi-generational indo-canadian groups.

ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਛੋਰ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
sikh festivals such as vaisakhi and bandi chhor are celebrated in those canadian cities by the largest groups of followers in the world outside the punjab.

ਸਿੱਖ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ।
sikhs also migrated to east africa, west africa, the middle east, southeast asia, the united kingdom as well as united states and australia.

ਇਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜੀ ਕਿਰਤ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾੜੇ ਭਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
these communities developed as sikhs migrated out of punjab to fill in gaps in imperial labour markets.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in the early twentieth century a significant community began to take shape on the west coast of the united states.

ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਫਿਜੀ, ਨੇਪਾਲ, ਚੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਇਰਾਕ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਆਬਾਦੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
smaller populations of sikhs are found within many countries in western europe, mauritius, malaysia, fiji, nepal, china, pakistan, afghanistan, iraq, singapore, mexico, the united states and many other countries.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀਆਂ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਕੱਟਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਿਆ ਹੈ।
prohibitions in sikhism some prohibitions include cutting hair cutting hair is forbidden in sikhism for those who have taken the amrit initiation ceremony.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਜਾਂ ਖਾਲਸੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
these amritdhari or khalsa sikhs are required to keep unshorn hair.

ਨਸ਼ਾ ਨਸ਼ਾ “ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ” ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ, ਗੈਰ-ਚਿਕਿਤਸਕ ਦਵਾਈਆਂ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
intoxication consumption of alcohol, non-medicinal drugs, tobacco, and other intoxicants is forbidden in sikhism according to the "sikh rahit maryada".

ਖਾਲਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਜੋ ਕੋਈ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਪਛੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
a khalsa amritdhari sikh who consumes any intoxicant is considered patit lapsed, and may be readmitted into khalsa only if re-baptized.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਿਹੰਗ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੀਲੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਨੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੰਗ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in contrast, nihangs of sikh tradition who protect sikh shrines wearing visible and ready weaponry along with their notable blue turbans, practice meditation with the aid of cannabis.

ਨਿਯਮਤ ਸਿੱਖ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
regular sikhs, in practice however, socially consume some alcohol, while smoking has been historically infrequent among sikhs.

ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੁਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹ ਤੇ ਕੀਰਤਨ, ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
priestly class sikhism does not have priests, but does have liturgical service which employs people for a salary to sing hymns kirtan , officiate an puja or marriage, and perform services at a gurdwara.

ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ.
any sikh can become a granthi to look after the guru granth sahib, and any sikh is free to read from the guru granth sahib.

ਮੀਟ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਮਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਲਾਲ methodੰਗ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਗਰਮਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
eating meat sikhs are strictly prohibited from eating meat from animals slaughtered by halal method, known as kutha meat, where the animal is killed by exsanguination via throat-cutting .

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਮੀਟ ਨਹੀਂ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
typically meat is not served in community free meals such as langar.

ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਵ
in some small sikh sects, i.e.

ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਜਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।
akhand kirtani jatha eating any meat is believed to be forbidden, but this is not a universally held belief.

ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧਾ ਮਾਸ ਮੀਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਝਟਕਾ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the meat eaten by sikhs is sourced from jhatka method of producing meat.

ਜ਼ਨਾਹ ਵਰਜਿਤ ਹੈ.
adultery is forbidden.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਸਿੱਖ ਧਰਮ" ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references further reading external links "sikhism".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਨਲਾਈਨ.
britannica online.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਐੱਜ਼. ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਅਰੰਭਕ ਲੇਖ.
sikhism at dmoz religion & a number of introductory articles on sikhism from the bbc sikh history web portal sikhs.org srigranth.org a computer is a device that can be instructed to carry out an arbitrary set of arithmetic or logical operations automatically.

ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜ-ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the ability of computers to follow a sequence of operations, called a program, make computers very applicable to a wide range of tasks.

ਅਜਿਹੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
such computers are used as control systems for a very wide variety of industrial and consumer devices.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਓਵਨ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਫੈਕਟਰੀ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੋਬੋਟ ਅਤੇ ਕੰਪਿ .ਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ.
this includes simple special purpose devices like microwave ovens and remote controls, factory devices such as industrial robots and computer assisted design, but also in general purpose devices like personal computers and mobile devices such as smartphones.

ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਹੋਰ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the internet is run on computers and it connects millions of other computers.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸਧਾਰਣ ਮੈਨੂਅਲ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਬੈਕਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
since ancient times, simple manual devices like the abacus aided people in doing calculations.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਮਕੈਨੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਲੰਬੇ edਖੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਮਜ਼ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਪੈਟਰਨ.
early in the industrial revolution, some mechanical devices were built to automate long tedious tasks, such as guiding patterns for looms.

20 ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੂਝਵਾਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਨਾਲਾਗ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ.
more sophisticated electrical machines did specialized analog calculations in the early 20th century.

ਪਹਿਲੇ ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੈਲਕੂਲੇਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the first digital electronic calculating machines were developed during world war ii.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਪਿ ofਟਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੰਨਗੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ.
the speed, power, and versatility of computers has increased continuously and dramatically since then.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਟਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਸੀਪੀਯੂ ਅਤੇ ਮੈਮੋਰੀ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ.
conventionally, a modern computer consists of at least one processing element, typically a central processing unit cpu , and some form of memory.

ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤੱਤ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰਤੀਬ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇਕਾਈ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the processing element carries out arithmetic and logical operations, and a sequencing and control unit can change the order of operations in response to stored information.

ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸਸ ਕੀਬੋਰਡ, ਮਾiceਸ, ਜਾਏਸਟਿੱਕ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
peripheral devices include input devices keyboards, mice, joystick, etc.

, ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣ ਸਕਰੀਨਾਂ, ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
, output devices monitor screens, printers, etc.

, ਅਤੇ ਇੰਪੁੱਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, 2000 ਦੇ ਯੁੱਗ ਟੱਚਸਕ੍ਰੀਨ.
, and input output devices that perform both functions e.g., the 2000s-era touchscreen .

ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਉਪਕਰਣ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ.
peripheral devices allow information to be retrieved from an external source and they enable the result of operations to be saved and retrieved.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕੰਪਿ "ਟਰ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਰਿਚਰਡ ਬ੍ਰੈਥਵੈਟ ਦੁਆਰਾ "ਯੋਂਗ ਮੈਨਜ਼ ਗਲੇਨਿੰਗਜ਼" ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 1613 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, "ਮੈਂ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਕੰਪਿ readਟਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਰਥੀਮੈਟਿਸ਼ਿਅਨ ਜੋ ਕਿ ਈਯੂਅਰ ਹੈ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗਾ. "
etymology according to the oxford english dictionary, the first known use of the word "computer" was in 1613 in a book called the yong mans gleanings by english writer richard braithwait "i haue read the truest computer of times, and the best arithmetician that euer breathed, and he reduceth thy dayes into a short number."

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਗਣਨਾ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ.
this usage of the term referred to a person who carried out calculations or computations.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ ਉਸੇ ਅਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
the word continued with the same meaning until the middle of the 20th century.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਜੋ ਕੰਪਿutਟੇਸ਼ਨਾਂ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ.
from the end of the 19th century the word began to take on its more familiar meaning, a machine that carries out computations.

eਨਲਾਈਨ ਐਟੀਮੋਲੋਜੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ "ਕੰਪਿ40ਟਰ" ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਰਤੋਂ "1640 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ" ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ ਜੋ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ," ਇਹ ਕੰਪਿ "ਟ ਵੀ.
the online etymology dictionary gives the first attested use of "computer" in the "1640s, "one who calculates," this is an "... agent noun from compute v. ".

eਨਲਾਈਨ ਐਟੀਮੋਲੋਜੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ "ਕੈਲਕੁਲੇਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ" ਦੇ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1897 ਤੋਂ ਹੈ. "
the online etymology dictionary states that the use of the term to mean "calculating machine" of any type is from 1897."

eਨਲਾਈਨ ਐਟੀਮੋਲੋਜੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ "ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ" ਤੋਂ 19 ... 1945 ਤੋਂ ਇਸ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ, "ਟਿuringਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ" ਵਜੋਂ "ਮਿਤੀ" ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ.
the online etymology dictionary indicates that the "modern use" of the term, to mean "programmable digital electronic computer" dates from "... 1945 under this name theoretical from 1937, as turing machine".

ਇਤਿਹਾਸ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗਣਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
history pre-20th century devices have been used to aid computation for thousands of years, mostly using one-to-one correspondence with fingers.

ਮੁ countingਲੇ ਕਾਉਂਟਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸ ਸ਼ਾਇਦ ਟੈਲੀ ਸਟਿਕ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸੀ.
the earliest counting device was probably a form of tally stick.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਪਜਾ c ਕ੍ਰਿਸੇਂਟ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਕੈਲਕੁਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗੋਲੇ, ਕੋਨਸ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
later record keeping aids throughout the fertile crescent included calculi clay spheres, cones, etc.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਅਨਾਜ, ਖੋਖਲੇ ਪੱਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਲ ਕੀਤੇ.
which represented counts of items, probably livestock or grains, sealed in hollow unbaked clay containers.

ਕਾਉਂਡਿੰਗ ਡੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
the use of counting rods is one example.

ਐਬੈਕਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the abacus was initially used for arithmetic tasks.

ਰੋਮਨ ਅਬੈਕਸ 2400 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਬਾਬੀਲੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the roman abacus was developed from devices used in babylonia as early as 2400 bc.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਲੇਖਾਕਾਰੀ ਬੋਰਡਾਂ ਜਾਂ ਟੇਬਲ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ ਗਈ ਹੈ.
since then, many other forms of reckoning boards or tables have been invented.

ਇੱਕ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾ countingਂਟਿੰਗ ਹਾ inਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਟੇ .ੇ ਕੱਪੜੇ ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਸਨ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਰਕਮ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ.
in a medieval european counting house, a checkered cloth would be placed on a table, and markers moved around on it according to certain rules, as an aid to calculating sums of money.

ਐਂਟੀਕੈਥੀਰਾ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਡੇਰਾਕ ਜੇ ਡੀ ਸੋਲਲਾ ਕੀਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਐਨਾਲਾਗ "ਕੰਪਿ computerਟਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the antikythera mechanism is believed to be the earliest mechanical analog "computer", according to derek j. de solla price.

ਇਹ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was designed to calculate astronomical positions.

ਇਹ 1901 ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਕੀਥੀਰਾ ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਐਂਟੀਕੀਥੀਰਾ ਦੇ ਕਿੱਥੇਰਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਿਤੀ 100 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
it was discovered in 1901 in the antikythera wreck off the greek island of antikythera, between kythera and crete, and has been dated to circa 100 bc.

ਐਂਟੀਕਿਥੀਰਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ.
devices of a level of complexity comparable to that of the antikythera mechanism would not reappear until a thousand years later.

ਖਣਿਜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਮਾਪ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਏਡਜ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
many mechanical aids to calculation and measurement were constructed for astronomical and navigation use.

ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਇਕ ਸਿਤਾਰਾ ਚਾਰਟ ਸੀ ਜਿਸਦੀ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਲ-ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the planisphere was a star chart invented by al- in the early 11th century.

ਏਸਟ੍ਰੋਲੇਬ ਦੀ ਖੋਜ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹਿਪਾਰਕੁਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the astrolabe was invented in the hellenistic world in either the 1st or 2nd centuries bc and is often attributed to hipparchus.

ਪਲੈਨਸਪੇਅਰ ਅਤੇ ਡਾਇਓਪਟ੍ਰਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ, ਐਸਟ੍ਰੋਲਾਬ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ anੰਗ ਨਾਲ ਇਕ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸੀ ਜੋ ਗੋਲਾਕਾਰ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ.
a combination of the planisphere and dioptra, the astrolabe was effectively an analog computer capable of working out several different kinds of problems in spherical astronomy.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਅਤੇ ਗੀਅਰ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਐਸਟ੍ਰੋਲੇਬ ਦੀ ਕਾ 12 1235 ਵਿਚ ਇਸਫਾਹਨ, ਪਰਸੀਆ ਦੇ ਅਬੀ ਬਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ- ਅਲ-ਪਹਿਲਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਗੇਅਰਡ ਲੂਨਿਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ ਐਸਟ੍ਰੋਲੇਬ ਦੀ ਕਾven ਕੱ ,ੀ ਗਈ, ਇਕ ਗੀਅਰ ਟ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਗੀਅਰ ਪਹੀਏ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਚਤ-ਵਾਇਰਡ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ , ਲਗਭਗ 1000 ਈ.
an astrolabe incorporating a mechanical calendar computer and gear-wheels was invented by abi bakr of isfahan, persia in 1235. al- invented the first mechanical geared lunisolar calendar astrolabe, an early fixed-wired knowledge processing machine with a gear train and gear-wheels, circa 1000 ad.

ਇਹ ਸੈਕਟਰ, ਇੱਕ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਕਰਣ, ਅਨੁਪਾਤ, ਤਿਕੋਣ ਵਿਧੀ, ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਘਣ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਨੂੰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਬੰਦੂਕ, ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the sector, a calculating instrument used for solving problems in proportion, trigonometry, multiplication and division, and for various functions, such as squares and cube roots, was developed in the late 16th century and found application in gunnery, surveying and navigation.

ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਇਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਲਿੰਕੇਜ ਨਾਲ ਟਰੇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਧਨ ਸੀ.
the planimeter was a manual instrument to calculate the area of a closed figure by tracing over it with a mechanical linkage.

ਸਲਾਇਡ ਨਿਯਮ ਲਾਗੇਡਿਥਮ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the slide rule was invented around , shortly after the publication of the concept of the logarithm.

ਇਹ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਭਾਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿਟਰ ਹੈ.
it is a hand-operated analog computer for doing multiplication and division.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਾਈਡ ਨਿਯਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਜੋੜਿਆ ਸਕੇਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਵਰਗ ਅਤੇ ਵਰਗ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਕਿਬ ਅਤੇ ਕਿ rootsਬ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੌਸੈਰੀਥਮਜ਼ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਨੇਸ਼ੀਅਲਜ਼, ਸਰਕੂਲਰ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਬੋਲਿਕ ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as slide rule development progressed, added scales provided reciprocals, squares and square roots, cubes and cube roots, as well as transcendental functions such as logarithms and exponentials, circular and hyperbolic trigonometry and other functions.

ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਲਾਈਡ ਨਿਯਮ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਲਕੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ.
aviation is one of the few fields where slide rules are still in widespread use, particularly for solving problems in light aircraft.

ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਅਸਾਨਤਾ ਲਈ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲੀਨੀਅਰ ਸਲਾਈਡ ਨਿਯਮ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰਕੂਲਰ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
to save space and for ease of reading, these are typically circular devices rather than the classic linear slide rule shape.

ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਦਾਹਰਣ e6b ਹੈ.
a popular example is the e6b.

1770 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਪਿਅਰੇ ਜੈਕੇਟ ਡ੍ਰੋਜ਼, ਸਵਿੱਸ ਵਾਚਮੇਕਰ, ਨੇ ਇਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਗੁੱਡੀ ਆਟੋਮੇਟਾ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਕੁਇਲ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲਿਖ ਸਕਦੀ ਸੀ.
in the 1770s pierre jaquet-droz, a swiss watchmaker, built a mechanical doll automata that could write holding a quill pen.

ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਹੀਏ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੱਖਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਸੰਦੇਸ਼, ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
by switching the number and order of its internal wheels different letters, and hence different messages, could be produced.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤੌਰ ਤੇ "ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ" ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in effect, it could be mechanically "programmed" to read instructions.

ਦੋ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੁੱਡੀ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡੀ ਆਰਟ ਐਚ ਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ.
along with two other complex machines, the doll is at the d'art et d'histoire of , switzerland, and still operates.

1872 ਵਿਚ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਥੌਮਸਨ ਦੁਆਰਾ ਕੱtedੀ ਗਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ shallਿੱਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸੀ.
the tide-predicting machine invented by sir william thomson in 1872 was of great utility to navigation in shallow waters.

ਇਹ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਵਧੀ ਲਈ ਆਟੋਮੈਟਿਕਲੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it used a system of pulleys and wires to automatically calculate predicted tide levels for a set period at a particular location.

ਡਿਫਰੈਂਸਲ ਐਨਾਲਾਈਜ਼ਰ, ਇਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਜੋ ਏਕੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਏਕੀਕਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਡਿਸਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the differential analyser, a mechanical analog computer designed to solve differential equations by integration, used wheel-and-disc mechanisms to perform the integration.

1876 ​​ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਉਸਾਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਾਲ-ਐਂਡ-ਡਿਸਕ ਇੰਟੀਗਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਆਉਟਪੁੱਟ ਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1876 lord kelvin had already discussed the possible construction of such calculators, but he had been stymied by the limited output torque of the ball-and-disk integrators.

ਇੱਕ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇੰਟੀਗਰੇਟਰ ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੇ ਅਗਲੇ ਇੰਟੀਗਰੇਟਰ, ਜਾਂ ਗ੍ਰਾਫਿੰਗ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਕੱrove ਦਿੱਤਾ.
in a differential analyzer, the output of one integrator drove the input of the next integrator, or a graphing output.

ਟਾਰਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ ਇਕ ਪੇਸ਼ਗੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ.
the torque amplifier was the advance that allowed these machines to work.

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਨੇਨੇਵਰ ਬੁਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ.
starting in the 1920s, vannevar bush and others developed mechanical differential analyzers.

ਪਹਿਲਾ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸ ਚਾਰਲਸ ਬੇਬੇਜ, ਇੱਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਪੌਲੀਮੈਥ, ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਮਯੂਬਲ ਕੰਪਿ ofਟਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
first computing device charles babbage, an english mechanical engineer and polymath, originated the concept of a programmable computer.

"ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
considered the "father of the computer", he conceptualized and invented the first mechanical computer in the early 19th century.

ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨਲ ਗਣਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਫਰਕ ਇੰਜਣ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1833 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਇਕ ਐਨਾਲਿਟੀਕਲ ਇੰਜਣ ਸੰਭਵ ਸੀ.
after working on his revolutionary difference engine, designed to aid in navigational calculations, in 1833 he realized that a much more general design, an analytical engine, was possible.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਦਾ ਇੰਪੁੱਟ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਪੰਚ ਦੇ ਕਾਰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ, ਇੱਕ methodੰਗ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੈਕਨੀਕਲ ਲੂਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਕਕਾਰਡ ਲੂਮ.
the input of programs and data was to be provided to the machine via punched cards, a method being used at the time to direct mechanical looms such as the jacquard loom.

ਆਉਟਪੁੱਟ ਲਈ, ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਰ, ਇੱਕ ਕਰਵ ਪਲਾਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟੀ ਹੋਵੇਗੀ.
for output, the machine would have a printer, a curve plotter and a bell.

ਮਸ਼ੀਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਾਰਡਾਂ ਤੇ ਨੰਬਰ ਪੰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ.
the machine would also be able to punch numbers onto cards to be read in later.

ਇੰਜਣ ਨੇ ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਤਰਕ ਇਕਾਈ, ਕੰਡੀਸ਼ਨਲ ਬ੍ਰਾਂਚਿੰਗ ਅਤੇ ਲੂਪਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿuringਰਿੰਗ-ਸੰਪੂਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the engine incorporated an arithmetic logic unit, control flow in the form of conditional branching and loops, and integrated memory, making it the first design for a general-purpose computer that could be described in modern terms as turing-complete.

ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ.
the machine was about a century ahead of its time.

ਉਸਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਸਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਇਹ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ.
all the parts for his machine had to be made by hand this was a major problem for a device with thousands of parts.

ਆਖਰਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
eventually, the project was dissolved with the decision of the british government to cease funding.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵੱਧਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
babbage's failure to complete the analytical engine can be chiefly attributed to difficulties not only of politics and financing, but also to his desire to develop an increasingly sophisticated computer and to move ahead faster than anyone else could follow.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ, ਹੈਨਰੀ ਬੈਬੇਜ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇੰਜਨ ਦੀ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਮਿੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸੰਸਕਰਣ 1888 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
nevertheless, his son, henry babbage, completed a simplified version of the analytical engine's computing unit the mill in 1888.

ਉਸਨੇ 1906 ਵਿਚ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਫਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ.
he gave a successful demonstration of its use in computing tables in 1906.

ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿ computersਟਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਪਿ manyਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵੱਧਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਿ ofਟਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਮਾਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
analog computers during the first half of the 20th century, many scientific computing needs were met by increasingly sophisticated analog computers, which used a direct mechanical or electrical model of the problem as a basis for computation.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ .ਟਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ.
however, these were not programmable and generally lacked the versatility and accuracy of modern digital computers.

ਪਹਿਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਇਕ ਜ਼ਹਿਰੀ-ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਥੌਮਸਨ ਨੇ 1872 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the first modern analog computer was a tide-predicting machine, invented by sir william thomson in 1872.

ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ, ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪਿ computerਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਵ੍ਹੀਲ-ਐਂਡ-ਡਿਸਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਏਕੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੀ ਸੰਕਲਪ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਰਡ ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਭਰਾ ਜੇਮਜ਼ ਥੌਮਸਨ ਦੁਆਰਾ 1876 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the differential analyser, a mechanical analog computer designed to solve differential equations by integration using wheel-and-disc mechanisms, was conceptualized in 1876 by james thomson, the brother of the more famous lord kelvin.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, 1927 ਤੋਂ ਐਮਆਈਟੀ ਵਿਖੇ ਐਚ ਐਲ ਹੇਜ਼ਨ ਅਤੇ ਵਨੇਨੇਵਰ ਬੁਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ.
the art of mechanical analog computing reached its zenith with the differential analyzer, built by h. l. hazen and vannevar bush at mit starting in 1927.

ਇਹ ਜੇਮਜ਼ ਥੌਮਸਨ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਟੀਗਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਐਚ ਡਬਲਯੂ ਨੀਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੱtedੀ ਗਈ ਟਾਰਕ ਐਂਪਲੀਫਾਇਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
this built on the mechanical integrators of james thomson and the torque amplifiers invented by h. w. nieman.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਇਹਨਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
a dozen of these devices were built before their obsolescence became obvious.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪਿ machinesਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪਿ computersਟਰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਖਾਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਲਾਈਡ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ.
by the 1950s the success of digital electronic computers had spelled the end for most analog computing machines, but analog computers remained in use during the 1950s in some specialized applications such as education control systems and aircraft slide rule .

ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈੱਕਨਿਕਲ 1938 ਤਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੇਵੀ ਨੇ ਇਕ ਪਣਡੁੱਬੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਕਨਿਕਲ ਐਨਾਲਾਗ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
digital computers electromechanical by 1938 the united states navy had developed an electromechanical analog computer small enough to use aboard a submarine.

ਇਹ ਟੋਰਪੀਡੋ ਡੇਟਾ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਲਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਟਾਰਪੀਡੋ ਨੂੰ ਫਾਇਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
this was the torpedo data computer, which used trigonometry to solve the problem of firing a torpedo at a moving target.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
during world war ii similar devices were developed in other countries as well.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਸਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈੱਕਨੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਵਿੱਚ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਕੈਨੀਕਲ ਰੀਲੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ.
early digital computers were electromechanical electric switches drove mechanical relays to perform the calculation.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਦੀ ਗਤੀ ਘੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਆਲ-ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕੰਪਿ byਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੈਕਿumਮ ਟਿedਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ.
these devices had a low operating speed and were eventually superseded by much faster all-electric computers, originally using vacuum tubes.

ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕੌਨਰਾਡ ਜ਼ੂਸ ਦੁਆਰਾ 1939 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ z2, ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਕਨਿਕਲ ਰੀਲੇਅ ਕੰਪਿ ofਟਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ.
the z2, created by german engineer konrad zuse in 1939, was one of the earliest examples of an electromechanical relay computer.

1941 ਵਿਚ, ਜ਼ੂਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ z3 ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਕਨਿਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਸ਼ੀਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ.
in 1941, zuse followed his earlier machine up with the z3, the world's first working electromechanical programmable, fully automatic digital computer.

ਜ਼ੈਡ 3 ਨੂੰ 2000 ਰੀਲੇਅ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ 22 ਬਿੱਟ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਹਰਟਜ਼ ਦੀ ਘੜੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the z3 was built with 2000 relays, implementing a 22 bit word length that operated at a clock frequency of about hz.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੋਡ ਨੂੰ ਪੰਚ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀ ਦੇ 64 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀਬੋਰਡ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
program code was supplied on punched film while data could be stored in 64 words of memory or supplied from the keyboard.

ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਨਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲੋਟਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਨੰਬਰ.
it was quite similar to modern machines in some respects, pioneering numerous advances such as floating point numbers.

ਚਾਰਲਸ ਬੇਬੇਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਖਤ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਕ ਬਾਈਨਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਪਲਬਧ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਜ਼ੂਸ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਾਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਨ.
rather than the harder-to-implement decimal system used in charles babbage's earlier design , using a binary system meant that zuse's machines were easier to build and potentially more reliable, given the technologies available at that time.

ਜ਼ੈਡ 3 ਟਿuringਰਿੰਗ ਪੂਰੀ ਸੀ.
the z3 was turing complete.

ਵੈੱਕਯੁਮ ਟਿ .ਬਜ਼ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਿਟ ਦੇ ਤੱਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮਕੈਨੀਕਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਗਣਨਾ ਨੇ ਐਨਾਲਾਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
vacuum tubes and digital electronic circuits purely electronic circuit elements soon replaced their mechanical and electromechanical equivalents, at the same time that digital calculation replaced analog.

1930 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਰਿਸਰਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਟੌਮੀ ਫੁੱਲ ਨੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
the engineer tommy flowers, working at the post office research station in london in the 1930s, began to explore the possible use of electronics for the telephone exchange.

ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਉਸਨੇ 1934 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੈੱਕਯੁਮ ਟਿ usingਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ.
experimental equipment that he built in 1934 went into operation five years later, converting a portion of the telephone exchange network into an electronic data processing system, using thousands of vacuum tubes.

ਯੂਐਸ ਵਿਚ, ਆਇਓਵਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੌਹਨ ਵਿਨਸੈਂਟ ਅਟਾਨਾਸੋਫ ਅਤੇ ਕਲਿਫੋਰਡ ਈ. ਬੇਰੀ ਨੇ 1942 ਵਿਚ ਕੰਪਿ aਟਰ ਏ ਬੀ ਸੀ ਦਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾ “ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ”.
in the us, john vincent atanasoff and clifford e. berry of iowa state university developed and tested the computer abc in 1942, the first "automatic electronic digital computer".

ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਲ-ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 300 ਵੈੱਕਯੁਮ ਟਿ .ਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਸਿਟਰ ਮੈਮੋਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਡਰੱਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
this design was also all-electronic and used about 300 vacuum tubes, with capacitors fixed in a mechanically rotating drum for memory.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਲੇਟਲੇ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਜਰਮਨ ਸੈਨਿਕ ਸੰਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ.
during world war ii, the british at bletchley park achieved a number of successes at breaking encrypted german military communications.

ਜਰਮਨ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਮਸ਼ੀਨ, ਐਨੀਗਮਾ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਮਕੈਨੀਕਲ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the german encryption machine, enigma, was first attacked with the help of the electro-mechanical bombes.

ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜਰਮਨ ਲੋਰੇਂਜ ਐਸ ਜੇਡ 40 42 ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ, ਮੈਕਸ ਨਿ newਮਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲੋਸਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ.
to crack the more sophisticated german lorenz sz 40 42 machine, used for high-level army communications, max newman and his colleagues commissioned flowers to build the colossus.

ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 1943 ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਲੋਸਸ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਤਾਏ.
he spent eleven months from early february 1943 designing and building the first colossus.

ਦਸੰਬਰ 1943 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੋਲੋਸਸ ਨੂੰ ਬਲੈਚਲੇ ਪਾਰਕ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ 18 ਜਨਵਰੀ 1944 ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 5 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
after a functional test in december 1943, colossus was shipped to bletchley park, where it was delivered on 18 january 1944 and attacked its first message on 5 february.

ਕੋਲੋਸਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸੀ.
colossus was the world's first electronic digital programmable computer.

ਇਸ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਲਵ ਵੈਕਿumਮ ਟਿ .ਬ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
it used a large number of valves vacuum tubes .

ਇਸ ਵਿਚ ਪੇਪਰ-ਟੇਪ ਇਨਪੁਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡੇਟਾ ਤੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬੁਲੀਅਨ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੌਂਫਿਗਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਟਿuringਰਿੰਗ-ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ.
it had paper-tape input and was capable of being configured to perform a variety of boolean logical operations on its data, but it was not turing-complete.

ਨੌਂ ਐਮ ਕੇ ii ਕੋਲਸੀ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਐਮ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਮ ਕੇ ii ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਸ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਣੀਆਂ.
nine mk ii colossi were built the mk i was converted to a mk ii making ten machines in total .

ਕੋਲੋਸਸ ਮਾਰਕ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ 1500 ਥਰਮੋਨਿਕ ਵਾਲਵ ਟਿ .ਬ ਸਨ, ਪਰ 2400 ਵਾਲਵ ਵਾਲਾ ਮਾਰਕ ii, ਮਾਰਕ 1 ਨਾਲੋਂ 5 ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੌਖਾ ਸੀ, ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ.
colossus mark i contained 1500 thermionic valves tubes , but mark ii with 2400 valves, was both 5 times faster and simpler to operate than mark 1, greatly speeding the decoding process.

ਯੂਐਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ eniac ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਅੰਕੀਅਲ ਇੰਟੀਗਰੇਟਰ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਪਹਿਲਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸੀ.
the u.s.-built eniac electronic numerical integrator and computer was the first electronic programmable computer built in the us.

ਹਾਲਾਂਕਿ eniac ਕੋਲੂਸਸ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਟਿuringਰਿੰਗ-ਸੰਪੂਰਨ ਸੀ.
although the eniac was similar to the colossus, it was much faster, more flexible, and it was turing-complete.

ਕੋਲੋਸਸ ਵਾਂਗ, ਈ ਐਨ ਆਈ ਏ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ "ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ" ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸਦੇ ਪੈਚ ਕੇਬਲ ਅਤੇ ਸਵਿਚ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਟੋਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ.
like the colossus, a "program" on the eniac was defined by the states of its patch cables and switches, a far cry from the stored program electronic machines that came later.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਲੱਗਸ ਅਤੇ ਸਵਿਚਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂਅਲ ਰੀਸੈਟ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
once a program was written, it had to be mechanically set into the machine with manual resetting of plugs and switches.

ਇਸ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਉੱਚ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ.
it combined the high speed of electronics with the ability to be programmed for many complex problems.

ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼, ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ 5000 ਵਾਰ ਜੋੜ ਜਾਂ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it could add or subtract 5000 times a second, a thousand times faster than any other machine.

ਇਸਦੇ ਗੁਣਾ, ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਵਰਗ ਰੂਟ ਦੇ ਮੈਡੀulesਲ ਵੀ ਸਨ.
it also had modules to multiply, divide, and square root.

ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਮੈਮੋਰੀ 20 ਬਾਈਟਸ ਤਕਰੀਬਨ 80 ਬਾਈਟ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ.
high speed memory was limited to 20 words about 80 bytes .

ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਜੌਨ ਮੌਚਲੀ ਅਤੇ ਜੇ. ਪ੍ਰੈਸਪਰ ਏਕਰਟ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, eniac ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ 1943 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1945 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ.
built under the direction of john mauchly and j. presper eckert at the university of pennsylvania, eniac's development and construction lasted from 1943 to full operation at the end of 1945.

ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ 30 ਟਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 200 ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 18,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੈਕਿumਮ ਟਿ andਬਾਂ, 1,500 ਰੀਲੇਅ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੋਧਕ, ਕੈਪੇਸਿਟਰ ਅਤੇ ਇੰਡਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the machine was huge, weighing 30 tons, using 200 kilowatts of electric power and contained over 18,000 vacuum tubes, 1,500 relays, and hundreds of thousands of resistors, capacitors, and inductors.

ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ ofਟਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਐਲਨ ਟਿuringਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸੈਮੀਨਲ 1936 ਦੇ ਪੇਪਰ, ਆਨ ਕੰਪਿutਟੇਬਲ ਨੰਬਰਾਂ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
modern computers concept of modern computer the principle of the modern computer was proposed by alan turing in his seminal 1936 paper, on computable numbers.

ਟਿuringਰਿੰਗ ਨੇ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਯੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਿuringਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
turing proposed a simple device that he called "universal computing machine" and that is now known as a universal turing machine.

ਉਸਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜੋ ਟੇਪ ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਕੰਪਿutਟੇਬਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he proved that such a machine is capable of computing anything that is computable by executing instructions program stored on tape, allowing the machine to be programmable.

ਟਿuringਰਿੰਗ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਣਾ ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the fundamental concept of turing's design is the stored program, where all the instructions for computing are stored in memory.

ਵੋਨ ਨਿumanਮਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਣਾ ਇਸ ਕਾਗਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
von neumann acknowledged that the central concept of the modern computer was due to this paper.

ਟਿuringਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਗਣਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਸਤੂ ਇਸ ਦਿਨ ਹਨ.
turing machines are to this day a central object of study in theory of computation.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਮੈਮੋਰੀ ਸਟੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿuringਰਿੰਗ-ਸੰਪੂਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਲਗੋਰਿਦਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਿuringਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
except for the limitations imposed by their finite memory stores, modern computers are said to be turing-complete, which is to say, they have algorithm execution capability equivalent to a universal turing machine.

ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਪਿ machinesਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਨ.
stored programs early computing machines had fixed programs.

ਇਸਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਵਾਇਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੁੜ structਾਂਚੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
changing its function required the re-wiring and re-structuring of the machine.

ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਬਦਲ ਗਿਆ.
with the proposal of the stored-program computer this changed.

ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਇੱਕ ਹਦਾਇਤ ਸੈੱਟ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੋ ਕੰਪਿ theਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
a stored-program computer includes by design an instruction set and can store in memory a set of instructions a program that details the computation.

ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਾਰ ਐਲਨ ਟਿuringਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ 1936 ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the theoretical basis for the stored-program computer was laid by alan turing in his 1936 paper.

1945 ਵਿਚ ਟਿuringਰਿੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਟੋਰਡ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ developingਟਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in 1945 turing joined the national physical laboratory and began work on developing an electronic stored-program digital computer.

ਉਸਦੀ 1945 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ "ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ" ਅਜਿਹੇ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ.
his 1945 report "proposed electronic calculator" was the first specification for such a device.

ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜੌਨ ਵਨ ਨਿumanਮਨ ਨੇ ਵੀ 1945 ਵਿਚ ਈ.ਡੀ.ਵੀ.ਏ.ਸੀ. ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਖਰੜਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
john von neumann at the university of pennsylvania also circulated his first draft of a report on the edvac in 1945.

ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਸਮਾਲ-ਸਕੇਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਸ਼ੀਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬੇਬੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸੀ.
the manchester small-scale experimental machine, nicknamed baby, was the world's first stored-program computer.

ਇਹ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਦੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਸੀ. ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਟੌਮ ਕਿੱਲਬਰਨ ਅਤੇ ਜੀਓਫ ਟੂਟਿਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 21 ਜੂਨ 1948 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਇਆ ਸੀ.
it was built at the victoria university of manchester by frederic c. williams, tom kilburn and geoff tootill, and ran its first program on 21 june 1948.

ਇਹ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਟਿ .ਬ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਸਟਬੇਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲਾ ਰਲਵੇਂ-ਪਹੁੰਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਟੋਰੇਜ ਉਪਕਰਣ.
it was designed as a testbed for the williams tube, the first random-access digital storage device.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਿ timeਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਮੁੱimਲਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੰਪਿ toਟਰ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮਸ਼ੀਨ ਸੀ.
although the computer was considered "small and primitive" by the standards of its time, it was the first working machine to contain all of the elements essential to a modern electronic computer.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਐਸਐਸਈਐਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਕੰਪਿ computerਟਰ, ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਮਾਰਕ 1 ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
as soon as the ssem had demonstrated the feasibility of its design, a project was initiated at the university to develop it into a more usable computer, the manchester mark 1.

ਮਾਰਕ 1 ਫੇਰ ਬਦਲ ਕੇ ਫਰੈਂਟੀ ਮਾਰਕ 1 ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਬਣ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਆਮ-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਕੰਪਿ .ਟਰ.
the mark 1 in turn quickly became the prototype for the ferranti mark 1, the world's first commercially available general-purpose computer.

ਫਰੈਂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਫਰਵਰੀ 1951 ਵਿਚ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
built by ferranti, it was delivered to the university of manchester in february 1951.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੱਤ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ 1953 ਅਤੇ 1957 ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈੱਲ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
at least seven of these later machines were delivered between 1953 and 1957, one of them to shell labs in amsterdam.

ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਟਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਜੇ. ਲਾਇਨਜ਼ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਕੰਪਿ decidedਟਰਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
in october 1947, the directors of british catering company j. lyons & company decided to take an active role in promoting the commercial development of computers.

ਐਲਈਓ i ਕੰਪਿ computerਟਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1951 ਵਿਚ ਚਾਲੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਤ ਰੁਟੀਨ ਦਫਤਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲਾਇਆ.
the leo i computer became operational in april 1951 and ran the world's first regular routine office computer job.

ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਬਾਈਪੋਲਰ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਦੀ ਕਾ 1947 1947 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ.
transistors the bipolar transistor was invented in 1947.

1955 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਟਰਾਂਜਿਸਟਾਂ ਨੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਵੈਕਿ .ਮ ਟਿ .ਬਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ "ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ" ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਮਿਲਿਆ.
from 1955 onwards transistors replaced vacuum tubes in computer designs, giving rise to the "second generation" of computers.

ਵੈਕਿumਮ ਟਿ .ਬਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਟਰਾਂਜਿਸਟਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਕਿumਮ ਟਿ .ਬਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਦਿਓ.
compared to vacuum tubes, transistors have many advantages they are smaller, and require less power than vacuum tubes, so give off less heat.

ਸਿਲੀਕਾਨ ਜੰਕਸ਼ਨ ਟਰਾਂਜਿਸਟ ਵੈੱਕਯੁਮ ਟਿ .ਬਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ, ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ, ਸੇਵਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ.
silicon junction transistors were much more reliable than vacuum tubes and had longer, indefinite, service life.

ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਾਈਜ਼ਡ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸੰਖੇਪ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਈਨਰੀ ਲੌਜਿਕ ਸਰਕਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
transistorized computers could contain tens of thousands of binary logic circuits in a relatively compact space.

ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ, ਟੌਮ ਕਿੱਲਬਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਵਾਲਵ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ ਵਿਕਸਤ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਣਾਈ.
at the university of manchester, a team under the leadership of tom kilburn designed and built a machine using the newly developed transistors instead of valves.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਰਾਂਸਿਸਟੋਰਾਈਜ਼ਡ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ, 1953 ਵਿਚ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਉਥੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
their first transistorised computer and the first in the world, was operational by 1953, and a second version was completed there in april 1955.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ ਇਸਦੇ 125 ਕਿਲੋਹਰਟਜ਼ ਕਲਾਕ ਵੇਵਫਾਰਮਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਡਰੱਮ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਰਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਲਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਾਈਜ਼ਡ ਕੰਪਿ wasਟਰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
however, the machine did make use of valves to generate its 125 khz clock waveforms and in the circuitry to read and write on its magnetic drum memory, so it was not the first completely transistorized computer.

ਇਹ ਫਰਕ 1955 ਦੇ ਹਰਵੇਲ ਕੈਡੇਟ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰਵੇਲ ਵਿਖੇ ਪਰਮਾਣੂ researchਰਜਾ ਖੋਜ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
that distinction goes to the harwell cadet of 1955, built by the electronics division of the atomic energy research establishment at harwell.

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਿਟ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਪਾਵਰ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮਹਾਨ ਪੇਸ਼ਗੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੋਈ.
integrated circuits the next great advance in computing power came with the advent of the integrated circuit.

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਾਇਲ ਰਡਾਰ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਕ ਰਾਡਾਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ, ਜੌਫਰੀ ਡਬਲਯੂ.ਏ.
the idea of the integrated circuit was first conceived by a radar scientist working for the royal radar establishment of the ministry of defence, geoffrey w.a.

ਮੂਰਖ.
dummer.

ਡੁਮਰ ਨੇ 7 ਮਈ 1952 ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿਚ ਕੁਆਲਟੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸ ਇਨ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰੈਸ ਆਨ ਸਿੰਪੋਜਿਅਮ ਵਿਖੇ ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਵੇਰਵਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
dummer presented the first public description of an integrated circuit at the symposium on progress in quality electronic components in washington, d.c. on 7 may 1952.

ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜੈਕ ਕਿਲਬੀ ਅਤੇ ਫੇਅਰਚਾਈਲਡ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵਿਖੇ ਰਾਬਰਟ ਨੋਇਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੇ ਵਿਹਾਰਕ ਆਈ.ਸੀ. ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ ਗਈ ਸੀ.
the first practical ics were invented by jack kilby at texas instruments and robert noyce at fairchild semiconductor.

ਕਿਲਬੀ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1958 ਵਿਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦਿਆਂ, 12 ਸਤੰਬਰ 1958 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਉਦਾਹਰਣ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
kilby recorded his initial ideas concerning the integrated circuit in july 1958, successfully demonstrating the first working integrated example on 12 september 1958.

6 ਫਰਵਰੀ 1959 ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੇਟੈਂਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਕਿਲਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ "ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਦੱਸਿਆ ... ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹਨ."
in his patent application of 6 february 1959, kilby described his new device as "a body of semiconductor material ... wherein all the components of the electronic circuit are completely integrated".

ਨੋਇਸ ਵੀ ਕਿੱਲਬੀ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।
noyce also came up with his own idea of an integrated circuit half a year later than kilby.

ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਪ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱ .ਿਆ ਜੋ ਕਿੱਲਬੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
his chip solved many practical problems that kilby's had not.

ਫੇਅਰਚਾਈਲਡ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵਿਖੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਿਲਿਕਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕਿੱਲਬੀ ਦਾ ਚਿੱਪ ਜਰਮਨਿਅਮ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
produced at fairchild semiconductor, it was made of silicon, whereas kilby's chip was made of germanium.

ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਇਕ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ.
this new development heralded an explosion in the commercial and personal use of computers and led to the invention of the microprocessor.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਡਿਵਾਈਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਸੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦ "ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ" ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਵਾਦਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲ-ਚਿੱਪ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਇੰਟੈੱਲ 4004 ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਟੇਡ ਹਾਫ, ਫੈਡਰਿਕੋ ਫੱਗਿਨ, ਅਤੇ ਇੰਟੇਲ ਤੇ ਸਟੈਨਲੇ ਮਜੌਰ ਦੁਆਰਾ.
while the subject of exactly which device was the first microprocessor is contentious, partly due to lack of agreement on the exact definition of the term "microprocessor", it is largely undisputed that the first single-chip microprocessor was the intel 4004, designed and realized by ted hoff, federico faggin, and stanley mazor at intel.

ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮਾਇਨਟਾਈਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ, ਪੋਰਟੇਬਲ ਕੰਪਿ computersਟਰ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
mobile computers become dominant with the continued miniaturization of computing resources, and advancements in portable battery life, portable computers grew in popularity in the 2000s.

ਉਹੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੈਪਟਾਪ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਰਟੇਬਲ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਨੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿularਟਿੰਗ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸੈਲੂਲਰ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the same developments that spurred the growth of laptop computers and other portable computers allowed manufacturers to integrate computing resources into cellular phones.

ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਟੇਬਲੇਟ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 2q 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 237 ਮਿਲੀਅਨ ਉਪਕਰਣ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ.
these so-called smartphones and tablets run on a variety of operating systems and have become the dominant computing device on the market, with manufacturers reporting having shipped an estimated 237 million devices in 2q 2013.

ਕਿਸਮਾਂ ਕੰਪਿ typicallyਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪਿ digitalਟਰ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਪਿ hyਟਰ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕੰਪਿ sਟਰ ਅਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਪਿ personalਟਰ ਨਿਜੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਲੈਪਟਾਪ ਮਿੰਨੀ ਕੰਪਿ mainਟਰ ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿ superਟਰ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿ hardwareਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਸ਼ਬਦ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥੂਲ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਹਨ .
types computers are typically classified based on their uses based on uses analog computer digital computer hybrid computer based on sizes smartphone micro computer personal computer laptop mini computer mainframe computer super computer hardware the term hardware covers all of those parts of a computer that are tangible physical objects.

ਸਰਕਟਾਂ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਚਿੱਪਸ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਾਰਡ, ਸਾ soundਂਡ ਕਾਰਡਸ, ਮੈਮੋਰੀ ਰੈਮ, ਮਦਰਬੋਰਡ, ਡਿਸਪਲੇਅ, ਪਾਵਰ ਸਪਲਾਈ, ਕੇਬਲ, ਕੀਬੋਰਡ, ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਅਤੇ "ਮਾiceਸ" ਇੰਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣ ਸਾਰੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਹਨ.
circuits, computer chips, graphic cards, sound cards, memory ram , motherboard, displays, power supplies, cables, keyboards, printers and "mice" input devices are all hardware.

ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇ ਇੱਕ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਗਣਿਤ ਦਾ ਤਰਕ ਇਕਾਈ alu, ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ, ਮੈਮੋਰੀ, ਅਤੇ ਇਨਪੁਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ io ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
history of computing hardware other hardware topics a general purpose computer has four main components the arithmetic logic unit alu , the control unit, the memory, and the input and output devices collectively termed i o .

ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਬੱਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਦੇ ਹਨ.
these parts are interconnected by buses, often made of groups of wires.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਖਰਬਾਂ ਛੋਟੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰਕਟਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਵਿਚ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦ ਜਾਂ ਚਾਲੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
inside each of these parts are thousands to trillions of small electrical circuits which can be turned off or on by means of an electronic switch.

ਹਰੇਕ ਸਰਕਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬਾਈਨਰੀ ਅੰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਰਕਟ ਇਸ ਤੇ ਹੋਵੇ ਤਾਂ "1" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ "0" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
each circuit represents a bit binary digit of information so that when the circuit is on it represents a "1", and when off it represents a "0" in positive logic representation .

ਸਰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕ ਦੇ ਦਰਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਹੋਰ ਸਰਕਟਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the circuits are arranged in logic gates so that one or more of the circuits may control the state of one or more of the other circuits.

ਇਨਪੁਟ ਉਪਕਰਣ ਜਦੋਂ ਅਣਪ੍ਰੋਸੇਸਡ ਡੇਟਾ ਕੰਪਿ inputਟਰ ਤੇ ਇਨਪੁਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਟਾ ਉੱਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
input devices when unprocessed data is sent to the computer with the help of input devices, the data is processed and sent to output devices.

ਇਨਪੁਟ ਉਪਕਰਣ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਜਾਂ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the input devices may be hand-operated or automated.

ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੀ ਐਕਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀ ਪੀ ਯੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the act of processing is mainly regulated by the cpu.

ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਨਪੁਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਕੀਬੋਰਡ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰਾ ਡਿਜੀਟਲ ਵੀਡੀਓ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਟੈਬਲੇਟ ਚਿੱਤਰ ਸਕੈਨਰ ਜੋਇਸਟਿਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫੋਨ ਮਾouseਸ ਓਵਰਲੇ ਕੀਬੋਰਡ ਟ੍ਰੈਕਬਾਲ ਟੱਚਸਕ੍ਰੀਨ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣ ਜਿਸ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਕੰਪਿ outputਟਰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some examples of hand-operated input devices are computer keyboard digital camera digital video graphics tablet image scanner joystick microphone mouse overlay keyboard trackball touchscreen output devices the means through which computer gives output are known as output devices.

ਆਉਟਪੁੱਟ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਮਾਨੀਟਰ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਪੀਸੀ ਸਪੀਕਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਸਾਉਂਡ ਕਾਰਡ ਵੀਡੀਓ ਕਾਰਡ ਕੰਟਰੋਲ ਇਕਾਈ ਅਕਸਰ ਇਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਯੰਤਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੰਪਿ theਟਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਕੰਪਿ .ਟਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ.
some examples of output devices are computer monitor printer pc speaker projector sound card video card control unit the control unit often called a control system or central controller manages the computer's various components it reads and interprets decodes the program instructions, transforming them into control signals that activate other parts of the computer.

ਐਡਵਾਂਸਡ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ.
control systems in advanced computers may change the order of execution of some instructions to improve performance.

ਸਾਰੇ ਸੀਪੀਯੂ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕਾ counterਂਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲ ਇਕ ਰਜਿਸਟਰ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀ ਹਿਦਾਇਤ ਨੂੰ ਕਿਸ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ.
a key component common to all cpus is the program counter, a special memory cell a register that keeps track of which location in memory the next instruction is to be read from.

ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਸਰਲ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਦਮ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੀ ਪੀ ਯੂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਾ counterਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਹਦਾਇਤ ਲਈ ਕੋਡ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ.
the control system's function is as that this is a simplified description, and some of these steps may be performed concurrently or in a different order depending on the type of cpu read the code for the next instruction from the cell indicated by the program counter.

ਹਦਾਇਤਾਂ ਲਈ ਅੰਤਮ ਕੋਡ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਕਮਾਂਡਾਂ ਜਾਂ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਡੀਕੋਡ ਕਰੋ.
decode the numerical code for the instruction into a set of commands or signals for each of the other systems.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਕਾ counterਂਟਰ ਨੂੰ ਵਧਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਅਗਲੀਆਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰੇ.
increment the program counter so it points to the next instruction.

ਮੈਮੋਰੀ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਇਨਪੁਟ ਡਿਵਾਈਸ ਤੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਡਾਟਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪੜ੍ਹੋ.
read whatever data the instruction requires from cells in memory or perhaps from an input device .

ਇਸ ਲੋੜੀਂਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੋਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the location of this required data is typically stored within the instruction code.

ਇੱਕ alu ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ.
provide the necessary data to an alu or register.

ਜੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ alu ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿਓ.
if the instruction requires an alu or specialized hardware to complete, instruct the hardware to perform the requested operation.

alu ਤੋਂ ਨਤੀਜਾ ਵਾਪਸ ਕਿਸੇ ਮੈਮੋਰੀ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜੰਤਰ ਤੇ ਲਿਖੋ.
write the result from the alu back to a memory location or to a register or perhaps an output device.

ਕਦਮ 1 ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਓ.
jump back to step 1 .

ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਾਉਂਟਰ ਸੰਕਲਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਏਏਯੂ ਵਿਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
since the program counter is conceptually just another set of memory cells, it can be changed by calculations done in the alu.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਕਾ counterਂਟਰ ਤੇ 100 ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ 100 ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
adding 100 to the program counter would cause the next instruction to be read from a place 100 locations further down the program.

ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਕਾ counterਂਟਰ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਛਾਲਾਂ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਿ instructionsਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦੁਹਰਾਏ ਗਏ ਲੂਪ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਤੀਆ ਹਦਾਇਤਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
instructions that modify the program counter are often known as "jumps" and allow for loops instructions that are repeated by the computer and often conditional instruction execution both examples of control flow .

ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਿਸ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਯੂਨਿਟ ਇੱਕ ਹਦਾਇਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕੰਪਿ programਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੀਪੀਯੂ ਡਿਜ਼ਾਇਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਸਕੈਂਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਕੋਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ. ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ.
the sequence of operations that the control unit goes through to process an instruction is in itself like a short computer program, and indeed, in some more complex cpu designs, there is another yet smaller computer called a microsequencer, which runs a microcode program that causes all of these events to happen.

ਸੈਂਟਰਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਸੀਪੀਯੂ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਨਿਟ, ਏਐਲਯੂ, ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਸੀਪੀਯੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
central processing unit cpu the control unit, alu, and registers are collectively known as a central processing unit cpu .

ਮੁ cpਲੇ ਸੀਪੀਯੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਸੀਪੀਯੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਸਰਕਿਟ ਉੱਤੇ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
early cpus were composed of many separate components but since the mid-1970s cpus have typically been constructed on a single integrated circuit called a microprocessor.

ਗਣਿਤ ਦਾ ਤਰਕ ਇਕਾਈ alu alu ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
arithmetic logic unit alu the alu is capable of performing two classes of operations arithmetic and logic.

ਗਣਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਏ ਐਲ ਯੂ ਸਮਰਥ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋੜ ਅਤੇ ਘਟਾਓ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੁਣਾ, ਭਾਗ, ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ ਕਾਰਜ ਜਿਵੇਂ ਸਾਈਨ, ਕੋਸਾਈਨ, ਆਦਿ, ਅਤੇ ਵਰਗ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the set of arithmetic operations that a particular alu supports may be limited to addition and subtraction, or might include multiplication, division, trigonometry functions such as sine, cosine, etc., and square roots.

ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਪੂਰੀ ਸੰਖਿਆ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਅਸਲ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਫਲੋਟਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੀਮਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਾਲ.
some can only operate on whole numbers integers whilst others use floating point to represent real numbers, albeit with limited precision.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਜੋ ਸਿਰਫ ਸਰਲ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, any computer that is capable of performing just the simplest operations can be programmed to break down the more complex operations into simple steps that it can perform.

ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅੰਕ-ਗਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਏਏਲਯੂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
therefore, any computer can be programmed to perform any arithmetic it will take more time to do so if its alu does not directly support the operation.

ਇੱਕ ਏ ਐਲਯੂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਲੀਅਨ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ "64 65 ਤੋਂ 65 ਵੱਡਾ ਹੈ?"
an alu may also compare numbers and return boolean truth values true or false depending on whether one is equal to, greater than or less than the other "is 64 greater than 65?"

ਤਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਲੀਅਨ ਤਰਕ ਅਤੇ, ਓਰ, ਐਕਸਓਆਰ, ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
logic operations involve boolean logic and, or, xor, and not.

ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸ਼ਰਤ ਦੇ ਬਿਆਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬੁਲੀਅਨ ਤਰਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these can be useful for creating complicated conditional statements and processing boolean logic.

ਸੁਪਰਕੈਲਰ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਪਲ ਏਐਲਯੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
superscalar computers may contain multiple alus, allowing them to process several instructions simultaneously.

ਗਰਾਫਿਕਸ ਪ੍ਰੋ ਐੱਸਸਰ ਅਤੇ ਸਿਮਡ ਅਤੇ ਐਮਆਈਐਮਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਏਏਯੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
graphics processors and computers with simd and mimd features often contain alus that can perform arithmetic on vectors and matrices.

ਮੈਮੋਰੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
memory a computer's memory can be viewed as a list of cells into which numbers can be placed or read.

ਹਰੇਕ ਸੈੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਵਾਲਾ "ਪਤਾ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੋ ਨੰਬਰ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
each cell has a numbered "address" and can store a single number.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ "123 ਨੰਬਰ 1357 ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਪਾਉਣ" ਜਾਂ "ਸੈੱਲ 1357 ਵਿਚਲੇ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਸੈੱਲ 2468 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਸੈੱਲ 1595 ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ."
the computer can be instructed to "put the number 123 into the cell numbered 1357" or to "add the number that is in cell 1357 to the number that is in cell 2468 and put the answer into cell 1595."

ਮੈਮੋਰੀ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the information stored in memory may represent practically anything.

ਚਿੱਠੀਆਂ, ਨੰਬਰ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
letters, numbers, even computer instructions can be placed into memory with equal ease.

ਕਿਉਂਕਿ ਸੀ ਪੀ ਯੂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਕੇ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ.
since the cpu does not differentiate between different types of information, it is the software's responsibility to give significance to what the memory sees as nothing but a series of numbers.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਮੈਮੋਰੀ ਸੈਲ ਬਾਇਨਰੀ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਬਿੱਟ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in almost all modern computers, each memory cell is set up to store binary numbers in groups of eight bits called a byte .

ਹਰੇਕ ਬਾਈਟ 256 ਵੱਖਰੇ ਨੰਬਰ 28 256 ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ 0 ਤੋਂ 255 ਜਾਂ 127 ਤੱਕ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each byte is able to represent 256 different numbers 28 256 either from 0 to 255 or to 127.

ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਈਟਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੋ, ਚਾਰ ਜਾਂ ਅੱਠ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
to store larger numbers, several consecutive bytes may be used typically, two, four or eight .

ਜਦੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਦੇ ਪੂਰਕ ਸੰਕੇਤ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when negative numbers are required, they are usually stored in two's complement notation.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਵ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਕਸਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ.
other arrangements are possible, but are usually not seen outside of specialized applications or historical contexts.

ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a computer can store any kind of information in memory if it can be represented numerically.

ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਟਰਾਂ ਕੋਲ ਅਰਬਾਂ ਜਾਂ ਖਰਬਾਂ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਹੈ.
modern computers have billions or even trillions of bytes of memory.

ਸੀਪੀਯੂ ਵਿੱਚ ਮੈਮੋਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਮੈਮੋਰੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the cpu contains a special set of memory cells called registers that can be read and written to much more rapidly than the main memory area.

ਇੱਥੇ cpu ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੋ ਅਤੇ ਸੌ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
there are typically between two and one hundred registers depending on the type of cpu.

ਹਰ ਵਾਰ ਡਾਟਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਮੈਮੋਰੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਟਾ ਆਈਟਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
registers are used for the most frequently needed data items to avoid having to access main memory every time data is needed.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਟਾ 'ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਮੈਮੋਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਜੋ ਕਿ ਏਏਯੂ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਕਸਰ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੰਪਿ theਟਰ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
as data is constantly being worked on, reducing the need to access main memory which is often slow compared to the alu and control units greatly increases the computer's speed.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੈਮੋਰੀ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਬੇਤਰਤੀਬੇ-ਐਕਸੈਸ ਮੈਮੋਰੀ ਜਾਂ ਰੈਮ ਰੀਡ-ਓਨਲੀ ਮੈਮੋਰੀ ਜਾਂ ਰੋਮ ਰੈਮ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ cpu ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੋਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਟੇ ਅਤੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨਾਲ ਲੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਪੀ ਯੂ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੋ.
computer main memory comes in two principal varieties random-access memory or ram read-only memory or rom ram can be read and written to anytime the cpu commands it, but rom is preloaded with data and software that never changes, therefore the cpu can only read from it.

ਰੋਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਪਿ theਟਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
rom is typically used to store the computer's initial start-up instructions.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਰੈਮ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੋਮ ਆਪਣੇ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in general, the contents of ram are erased when the power to the computer is turned off, but rom retains its data indefinitely.

ਇੱਕ ਪੀਸੀ ਵਿੱਚ, ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੀਆਈਓਐਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੰਪਿ hardਟਰ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ ਤੋਂ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਰੈਮ ਵਿੱਚ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਚਾਲੂ ਜਾਂ ਰੀਸੈਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in a pc, the rom contains a specialized program called the bios that orchestrates loading the computer's operating system from the hard disk drive into ram whenever the computer is turned on or reset.

ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ rom ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in embedded computers, which frequently do not have disk drives, all of the required software may be stored in rom.

ਰੋਮ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਫਰਮਵੇਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨਾਲੋਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਰਗਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
software stored in rom is often called firmware, because it is notionally more like hardware than software.

ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਰੋਮ ਅਤੇ ਰੈਮ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਡਾਟਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਲਿਖਣਯੋਗ ਵੀ ਹੈ.
flash memory blurs the distinction between rom and ram, as it retains its data when turned off but is also rewritable.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰੋਮ ਅਤੇ ਰੈਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਬੇਲੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
it is typically much slower than conventional rom and ram however, so its use is restricted to applications where high speed is unnecessary.

ਵਧੇਰੇ ਸੂਝਵਾਨ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਰੈਮ ਕੈਸ਼ ਯਾਦਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਰਜਿਸਟਰ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਮੈਮੋਰੀ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
in more sophisticated computers there may be one or more ram cache memories, which are slower than registers but faster than main memory.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਚੇ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਕੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਪਰੋਗਰਾਮਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਖਲ ਦੀ.
generally computers with this sort of cache are designed to move frequently needed data into the cache automatically, often without the need for any intervention on the programmer's part.

ਇਨਪੁਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ioio ਉਹ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
input output i o i o is the means by which a computer exchanges information with the outside world.

ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਜੋ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਇੰਪੁੱਟ ਜਾਂ ਆਉਟਪੁਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
devices that provide input or output to the computer are called peripherals.

ਇੱਕ ਆਮ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ onਟਰ ਤੇ, ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕੀਬੋਰਡ ਅਤੇ ਮਾ mouseਸ, ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਸਪਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
on a typical personal computer, peripherals include input devices like the keyboard and mouse, and output devices such as the display and printer.

ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵ, ਫਲਾਪੀ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵ ਅਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵ ਦੋਵੇਂ ਇੰਪੁੱਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
hard disk drives, floppy disk drives and optical disc drives serve as both input and output devices.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ i o. io ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੈ io ਡਿਵਾਈਸਸ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿ cpਟਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੈਮੋਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਕੰਪਿ inਟਰ ਵਿਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
computer networking is another form of i o. i o devices are often complex computers in their own right, with their own cpu and memory.

ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਵੱਧ ਛੋਟੇ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ 3 ਡੀ ਗਰਾਫਿਕਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a graphics processing unit might contain fifty or more tiny computers that perform the calculations necessary to display 3d graphics.

ਆਧੁਨਿਕ ਡੈਸਕਟੌਪ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਕੰਪਿ containਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਓਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੀ ਪੀਯੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
modern desktop computers contain many smaller computers that assist the main cpu in performing i o.

ਇੱਕ 2016-ਯੁੱਗ ਦੇ ਫਲੈਟ ਸਕ੍ਰੀਨ ਡਿਸਪਲੇਅ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਰਕਟਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
a 2016-era flat screen display contains its own computer circuitry.

ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਣ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
multitasking while a computer may be viewed as running one gigantic program stored in its main memory, in some systems it is necessary to give the appearance of running several programs simultaneously.

ਇਹ ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
this is achieved by multitasking i.e.

ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਪਿ rapidlyਟਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ.
having the computer switch rapidly between running each program in turn.

ਇਕ ਅਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਇੰਟਰੱਪਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੰਪਿ periodਟਰ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰਨਾ.
one means by which this is done is with a special signal called an interrupt, which can periodically cause the computer to stop executing instructions where it was and do something else instead.

ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਥੇ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੰਮ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
by remembering where it was executing prior to the interrupt, the computer can return to that task later.

ਜੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ" ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ.
if several programs are running "at the same time".

ਫਿਰ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਕਈ ਸੌ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
then the interrupt generator might be causing several hundred interrupts per second, causing a program switch each time.

ਕਿਉਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ typicallyਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਇੰਸਟੈਂਟ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
since modern computers typically execute instructions several orders of magnitude faster than human perception, it may appear that many programs are running at the same time even though only one is ever executing in any given instant.

ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਦੇ ਇਸ methodੰਗ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਸਮਾਂ-ਸਾਂਝਾਕਰਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ "ਟੁਕੜਾ" ਵਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this method of multitasking is sometimes termed "time-sharing" since each program is allocated a "slice" of time in turn.

ਸਸਤਾ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਾ ਸੀ.
before the era of inexpensive computers, the principal use for multitasking was to allow many people to share the same computer.

ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਲਟੀਟਾਸਕਿੰਗ ਇਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਲਈ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਕਿ ਇਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਹੌਲੀ ਇੰਪੁੱਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
seemingly, multitasking would cause a computer that is switching between several programs to run more slowly, in direct proportion to the number of programs it is running, but most programs spend much of their time waiting for slow input output devices to complete their tasks.

ਜੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਾ theਸ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕੀ-ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕੁੰਜੀ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ "ਸਮਾਂ ਟੁਕੜਾ" ਨਹੀਂ ਲਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ.
if a program is waiting for the user to click on the mouse or press a key on the keyboard, then it will not take a "time slice" until the event it is waiting for has occurred.

ਇਹ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਗਤੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਣ.
this frees up time for other programs to execute so that many programs may be run simultaneously without unacceptable speed loss.

ਮਲਟੀਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੁਝ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਈ ਸੀਪੀਯੂ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਿਰਫ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿutersਟਰਾਂ, ਮੇਨਫ੍ਰੇਮ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
multiprocessing some computers are designed to distribute their work across several cpus in a multiprocessing configuration, a technique once employed only in large and powerful machines such as supercomputers, mainframe computers and servers.

ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਸਰਕਿਟ ਪਰਸਨਲ ਅਤੇ ਲੈਪਟਾਪ ਕੰਪਿ multiਟਰਾਂ ਤੇ ਮਲਟੀਪ੍ਰੋਸੈਸਸਰ ਅਤੇ ਮਲਟੀ-ਕੋਰ ਮਲਟੀਪਲ ਸੀਪੀਯੂ ਹੁਣ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੇਠਲੇ-ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
multiprocessor and multi-core multiple cpus on a single integrated circuit personal and laptop computers are now widely available, and are being increasingly used in lower-end markets as a result.

ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿ particularਟਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ architectਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁ storedਲੇ ਸਟੋਰ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ architectਾਂਚੇ ਅਤੇ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
supercomputers in particular often have highly unique architectures that differ significantly from the basic stored-program architecture and from general purpose computers.

ਉਹ ਅਕਸਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੀ ਪੀਯੂ, ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਉੱਚ-ਸਪੀਡ ਇੰਟਰਕਨੈਕਟਸ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਪਿ .ਟਿੰਗ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they often feature thousands of cpus, customized high-speed interconnects, and specialized computing hardware.

ਅਜਿਹੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
such designs tend to be useful only for specialized tasks due to the large scale of program organization required to successfully utilize most of the available resources at once.

ਸੁਪਰ ਕੰਪਿutersਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ, ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਖੌਤੀ "ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਰਲਲ" ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
supercomputers usually see usage in large-scale simulation, graphics rendering, and cryptography applications, as well as with other so-called "embarrassingly parallel" tasks.

ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਿ theਟਰ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥਕ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਡੇਟਾ, ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ, ਆਦਿ.
software software refers to parts of the computer which do not have a material form, such as programs, data, protocols, etc.

ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੰਕੋਡਡ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
software is that part of a computer system that consists of encoded information or computer instructions, in contrast to the physical hardware from which the system is built.

ਕੰਪਿ softwareਟਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੈਰ-ਚੱਲਣਯੋਗ ਡੇਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ documentਨਲਾਈਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ.
computer software includes computer programs, libraries and related non-executable data, such as online documentation or digital media.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
computer hardware and software require each other and neither can be realistically used on its own.

ਜਦੋਂ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ibm pc ਅਨੁਕੂਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਵਿੱਚ bios rom ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਫਰਮਵੇਅਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when software is stored in hardware that cannot easily be modified, such as with bios rom in an ibm pc compatible computer, it is sometimes called "firmware".

ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੂਸਰੀਆਂ ਸਿਰਫ ਉੱਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
operating systems languages there are thousands of different programming intended to be general purpose, others useful only for highly specialized applications.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਿਹੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
application software programs the defining feature of modern computers which distinguishes them from all other machines is that they can be programmed.

ਕਹਿਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਕੰਪਿ typeਟਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗੀ.
that is to say that some type of instructions the program can be given to the computer, and it will process them.

ਵਨ ਨਿumanਮਨ architectਾਂਚੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਟਰਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਇਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
modern computers based on the von neumann architecture often have machine code in the form of an imperative programming language.

ਵਿਹਾਰਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਕੰਪਿ programਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲੱਖਾਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਅਤੇ ਵੈਬ ਬ੍ਰਾsersਜ਼ਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ.
in practical terms, a computer program may be just a few instructions or extend to many millions of instructions, as do the programs for word processors and web browsers for example.

ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਗੀਗਾਫਲੌਪਸ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a typical modern computer can execute billions of instructions per second gigaflops and rarely makes a mistake over many years of operation.

ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
large computer programs consisting of several million instructions may take teams of programmers years to write, and due to the complexity of the task almost certainly contain errors.

ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ architectਾਂਚਾ ਇਹ ਭਾਗ ਬਹੁਤੇ ਆਮ ਰੈਮ ਮਸ਼ੀਨ-ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
stored program architecture this section applies to most common ram machine-based computers.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਸਧਾਰਣ ਹਨ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ, ਕੁਝ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਭੇਜਣਾ, ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣਾ ਆਦਿ.
in most cases, computer instructions are simple add one number to another, move some data from one location to another, send a message to some external device, etc.

ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these instructions are read from the computer's memory and are generally carried out executed in the order they were given.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਿ specializedਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਲਈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਚੱਲਣ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, there are usually specialized instructions to tell the computer to jump ahead or backwards to some other place in the program and to carry on executing from there.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਜੰਪ" ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these are called "jump" instructions or branches .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕ੍ਰਮ ਕੁਝ ਪਿਛਲੇ ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਕੁਝ ਬਾਹਰੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਣ.
furthermore, jump instructions may be made to happen conditionally so that different sequences of instructions may be used depending on the result of some previous calculation or some external event.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਿਟਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਪੂਟਾਈਨਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ "ਯਾਦ" ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਜੰਪ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਦਾਇਤਾਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਹਦਾਇਤ.
many computers directly support subroutines by providing a type of jump that "remembers" the location it jumped from and another instruction to return to the instruction following that jump instruction.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
program execution might be likened to reading a book.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਤਰਤੀਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲਚਸਪ ਨਹੀਂ ਹਨ.
while a person will normally read each word and line in sequence, they may at times jump back to an earlier place in the text or skip sections that are not of interest.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਕੰਪਿ sometimesਟਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
similarly, a computer may sometimes go back and repeat the instructions in some section of the program over and over again until some internal condition is met.

ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿ humanਟਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this is called the flow of control within the program and it is what allows the computer to perform tasks repeatedly without human intervention.

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਜੇਬ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਬਟਨ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ ਦੋ ਨੰਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ.
comparatively, a person using a pocket calculator can perform a basic arithmetic operation such as adding two numbers with just a few button presses.

ਪਰ 1 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1,000 ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਟਨ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਣਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਨੇੜਿ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ.
but to add together all of the numbers from 1 to 1,000 would take thousands of button presses and a lot of time, with a near certainty of making a mistake.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਕੰਪਿ simpleਟਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਧਾਰਣ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
on the other hand, a computer may be programmed to do this with just a few simple instructions.

ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਐਮਆਈਪੀਐਸ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਿ furtherਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ.
the following example is written in the mips assembly language once told to run this program, the computer will perform the repetitive addition task without further human intervention.

ਇਹ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਵੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪੀਸੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it will almost never make a mistake and a modern pc can complete the task in a fraction of a second.

ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਡ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਡ ਵਜੋਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਹਦਾਇਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੋਡ ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਓਪਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
machine code in most computers, individual instructions are stored as machine code with each instruction being given a unique number its operation code or opcode for short .

ਦੋ ਨੰਬਰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਕਮਾਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਓਪਕੋਡ ਕਮਾਂਡ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਓਪਕੋਡ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ.
the command to add two numbers together would have one opcode the command to multiply them would have a different opcode, and so on.

ਸਧਾਰਣ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਸੌ ਚੁਣਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the simplest computers are able to perform any of a handful of different instructions the more complex computers have several hundred to choose from, each with a unique numerical code.

ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਮੈਮਰੀ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਹ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਕੋਡ ਨੂੰ ਵੀ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
since the computer's memory is able to store numbers, it can also store the instruction codes.

ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਸੂਚੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੰਪਿ dataਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਕੀ ਡੇਟਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this leads to the important fact that entire programs which are just lists of these instructions can be represented as lists of numbers and can themselves be manipulated inside the computer in the same way as numeric data.

ਕੰਪਿ theyਟਰ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੌਨ ਨਿumanਮਨ, ਜਾਂ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the fundamental concept of storing programs in the computer's memory alongside the data they operate on is the crux of the von neumann, or stored program, architecture.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੰਪਿ mightਟਰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in some cases, a computer might store some or all of its program in memory that is kept separate from the data it operates on.

ਹਾਰਵਰਡ ਮਾਰਕ i ਕੰਪਿ computerਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is called the harvard architecture after the harvard mark i computer.

ਆਧੁਨਿਕ ਵੋਨ ਨਿumanਮਨ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਹਾਰਵਰਡ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਪੀਯੂ ਕੈਚ ਵਿਚ.
modern von neumann computers display some traits of the harvard architecture in their designs, such as in cpu caches.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੰਪਿ machineਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿ machineਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੰਬੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁ computersਲੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ edਖਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲਤੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ.
while it is possible to write computer programs as long lists of numbers machine language and while this technique was used with many early computers, it is extremely tedious and potentially error-prone to do so in practice, especially for complicated programs.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਰ ਮੁ basicਲੀ ਹਦਾਇਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ add, sub, mult ਜਾਂ jump.
instead, each basic instruction can be given a short name that is indicative of its function and easy to remember a mnemonic such as add, sub, mult or jump.

ਇਹ ਨੀਮੋਨਿਕਸ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these mnemonics are collectively known as a computer's assembly language.

ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿ somethingਟਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਜੋ ਕੰਪਿ actuallyਟਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸੈਂਬਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
converting programs written in assembly language into something the computer can actually understand machine language is usually done by a computer program called an assembler.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੰਪਿ forਟਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
programming language programming languages provide various ways of specifying programs for computers to run.

ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
unlike natural languages, programming languages are designed to permit no ambiguity and to be concise.

ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
they are purely written languages and are often difficult to read aloud.

ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੰਪਾਈਲਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਐਂਸੇਬਲਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਡ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਕ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਦੁਆਰਾ ਰਨ ਟਾਈਮ' ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are generally either translated into machine code by a compiler or an assembler before being run, or translated directly at run time by an interpreter.

ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sometimes programs are executed by a hybrid method of the two techniques.

ਘੱਟ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਲੀ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਪਿ toਟਰ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
low-level languages machine languages and the assembly languages that represent them collectively termed low-level programming languages tend to be unique to a particular type of computer.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਏਆਰਐਮ architectਾਂਚਾ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੀ ਵੀਡੀਓਗੈਮ ਇੱਕ x86 ਸੀਪੀਯੂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਜੋ ਪੀਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
for instance, an arm architecture computer such as may be found in a smartphone or a hand-held videogame cannot understand the machine language of an x86 cpu that might be in a pc.

ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਾਨ ਹੈ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
high-level languages third generation language though considerably easier than in machine language, writing long programs in assembly language is often difficult and is also error prone.

ਇਸ ਲਈ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਧੇਰੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
therefore, most practical programs are written in more abstract high-level programming languages that are able to express the needs of the programmer more conveniently and thereby help reduce programmer error .

ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੰਪਾਈਲਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
high level languages are usually "compiled" into machine language or sometimes into assembly language and then into machine language using another computer program called a compiler.

ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਟੀਚੇ ਦੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨਾਲ ਘੱਟ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ structureਾਂਚੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
high level languages are less related to the workings of the target computer than assembly language, and more related to the language and structure of the problem s to be solved by the final program.

ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿ languageਟਰਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਪਾਈਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is therefore often possible to use different compilers to translate the same high level language program into the machine language of many different types of computer.

ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ architectਾਂਚੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਕੰਸੋਲਜ਼ ਲਈ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
this is part of the means by which software like video games may be made available for different computer architectures such as personal computers and various video game consoles.

ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਹ 4 ਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 3 ਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ.
fourth generation languages these 4g languages are less procedural than 3g languages.

4 ਜੀਐਲ ਦਾ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the benefit of 4gl is that they provide ways to obtain information without requiring the direct help of a programmer.

ਇੱਕ 4 ਜੀਐਲ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਐਸਕਿqlਐਲ ਹੈ.
an example of a 4gl is sql.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵਰਤਣਾ, ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਡਾਟਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
program design program design of small programs is relatively simple and involves the analysis of the problem, collection of inputs, using the programming constructs within languages, devising or using established procedures and algorithms, providing data for output devices and solutions to the problem as applicable.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਬਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ, ਮੋਡੀulesਲ, ਰਸਮੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੈਰਾਡਿਜ਼ਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
as problems become larger and more complex, features such as subprograms, modules, formal documentation, and new paradigms such as object-oriented programming are encountered.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਈਨ ਕੋਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਰਸਮੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
large programs involving thousands of line of code and more require formal software methodologies.

ਵੱਡੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬੌਧਿਕ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the task of developing large software systems presents a significant intellectual challenge.

ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਅਨੁਸੂਚੀ ਅਤੇ ਬਜਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਉੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ.
producing software with an acceptably high reliability within a predictable schedule and budget has historically been difficult the academic and professional discipline of software engineering concentrates specifically on this challenge.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਗ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ "ਬੱਗ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
bugs errors in computer programs are called "bugs".

ਉਹ ਸੁਹਿਰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they may be benign and not affect the usefulness of the program, or have only subtle effects.

ਪਰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ "ਹੈਂਗ" ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾ mouseਸ ਕਲਿਕਸ ਜਾਂ ਕੀਸਟ੍ਰੋਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਪੁਟ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ.
but in some cases, they may cause the program or the entire system to "hang", becoming unresponsive to input such as mouse clicks or keystrokes, to completely fail, or to crash.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੁੱਕੇ ਬੱਗ ਕਈ ਵਾਰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਗਲਤ ਮਨਸੂਬੇ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਬੱਗ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੋਡ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਸਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਲਈ.
otherwise benign bugs may sometimes be harnessed for malicious intent by an unscrupulous user writing an exploit, code designed to take advantage of a bug and disrupt a computer's proper execution.

ਬੱਗ ਅਕਸਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
bugs are usually not the fault of the computer.

ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਸਿਰਫ ਉਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਗ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਰੋਗਰਾਮਰ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
since computers merely execute the instructions they are given, bugs are nearly always the result of programmer error or an oversight made in the program's design.

ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਕੰਪਾਈਲਰ ਦੇ ਡਿਵੈਲਪਰ, ਐਡਮਿਰਲ ਗ੍ਰੇਸ ਹੋਪਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਿ deadਟਿੰਗ ਵਿੱਚ "ਬੱਗਸ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਤ ਕੀੜਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 1947 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਮਾਰਕ ii ਦੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਵਿੱਚ ਰੀਲੇਅ ਦੀ ਘਾਟ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
admiral grace hopper, an american computer scientist and developer of the first compiler, is credited for having first used the term "bugs" in computing after a dead moth was found shorting a relay in the harvard mark ii computer in september 1947.

ਫਰਮਵੇਅਰ ਫਰਮਵੇਅਰ ਇਕ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੰਪਿ hardwareਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵਾਂ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਜਿਵੇਂ bios ਚਿੱਪ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
firmware firmware is the technology which has the combination of both hardware and software such as bios chip inside a computer.

ਇਹ ਚਿੱਪ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਮਦਰਬੋਰਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ bios ਸੈਟ ਅਪ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਹੈ.
this chip hardware is located on the motherboard and has the bios set up software stored in it.

ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਿਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
networking and the internet computers have been used to coordinate information between multiple locations since the 1950s.

ਯੂਐਸ ਫੌਜ ਦੀ ਐਸਈਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਬੇਰ.
the u.s. military's sage system was the first large-scale example of such a system, which led to a number of special-purpose commercial systems such as sabre.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in the 1970s, computer engineers at research institutions throughout the united states began to link their computers together using telecommunications technology.

ਇਸ ਯਤਨ ਨੂੰ ਆਰਪੀਏ ਹੁਣ ਡਾਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਰਪਨੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the effort was funded by arpa now darpa , and the computer network that resulted was called the arpanet.

ਉਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਪਨੇਟ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
the technologies that made the arpanet possible spread and evolved.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ.
in time, the network spread beyond academic and military institutions and became known as the internet.

ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਦੇ ਉੱਭਰਨ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿ theਟਰ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
the emergence of networking involved a redefinition of the nature and boundaries of the computer.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਹੋਰ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਡਿਵਾਈਸਿਸ, ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਿ ofਟਰ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਜੋਂ.
computer operating systems and applications were modified to include the ability to define and access the resources of other computers on the network, such as peripheral devices, stored information, and the like, as extensions of the resources of an individual computer.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਸਨ, ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਈਥਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਏਡੀਐਸਐਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਸਤੀਆਂ, ਤੇਜ਼ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਈ-ਮੇਲ ਅਤੇ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈੱਬ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੰਪਿ spreadਟਰ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਲਗਭਗ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਬਣ.
initially these facilities were available primarily to people working in high-tech environments, but in the 1990s the spread of applications like e-mail and the world wide web, combined with the development of cheap, fast networking technologies like ethernet and adsl saw computer networking become almost ubiquitous.

ਦਰਅਸਲ, ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੋ ਕਿ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਅਚਾਨਕ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ.
in fact, the number of computers that are networked is growing phenomenally.

ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
a very large proportion of personal computers regularly connect to the internet to communicate and receive information.

"ਵਾਇਰਲੈੱਸ" ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ, ਅਕਸਰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਬੋਤਮ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ.
"wireless" networking, often utilizing mobile phone networks, has meant networking is becoming increasingly ubiquitous even in mobile computing environments.

ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਪਿ aਟਰ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਨਾ ਹੀ ਰੈਮ, ਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਵੀ ਹੈ.
misconceptions human computer a computer does not need to be electronic, nor even have a processor, nor ram, nor even a hard disk.

ਜਦੋਂ ਕਿ "ਕੰਪਿ "ਟਰ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈ "ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਕੰਪਿutesਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਯੋਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨ ਜੋ ਉੱਚ-ਗਤੀ ਵਾਲੀ ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਤਰਕਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਟੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ , ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ. "
while popular usage of the word "computer" is synonymous with a personal electronic computer, the modern definition of a computer is literally "a device that computes, especially a programmable electronic machine that performs high-speed mathematical or logical operations or that assembles, stores, correlates, or otherwise processes information."

ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕੰਪਿਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਹੈ.
any device which processes information qualifies as a computer, especially if the processing is purposeful.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੰਪਿ computersਟਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਕਿumਮ ਟਿ .ਬਾਂ ਤੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਾਂ ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ.
unconventional computing historically, computers evolved from mechanical computers and eventually from vacuum tubes to transistors.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਜਿੰਨੇ ਲਚਕਦਾਰ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਪਿਉਟੇਸ਼ਨਲ ਕੰਪਿ systemsਟਰਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
however, conceptually computational systems as flexible as a personal computer can be built out of almost anything.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਬਿਲੀਅਰਡ ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਿਲਿਅਰਡ ਬਾਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਜਿਸਦਾ ਅਕਸਰ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, a computer can be made out of billiard balls billiard ball computer an often quoted example.

ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ photਟਰ ਫੋਟੋਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਟਰਾਂਜਿਸਟਰਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
more realistically, modern computers are made out of transistors made of photolithographed semiconductors.

ਭਵਿੱਖ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ optਪਟੀਕਲ ਕੰਪਿ computersਟਰ, ਡੀਐਨਏ ਕੰਪਿ computersਟਰ, ਤੰਤੂ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਖੋਜ ਹੈ.
future there is active research to make computers out of many promising new types of technology, such as optical computers, dna computers, neural computers, and quantum computers.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਿ compਟੇਬਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most computers are universal, and are able to calculate any computable function, and are limited only by their memory capacity and operating speed.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਖਾਸ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਕੁਝ ਮਾਡਰਨ ਇਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਫੈਕਟਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however different designs of computers can give very different performance for particular problems for example quantum computers can potentially break some modern encryption algorithms by quantum factoring very quickly.

ਕੰਪਿ architectਟਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਪੈਰਾਡਿਜ਼ਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿ architectਟਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਜ਼ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿ vsਟਰ ਬਨਾਮ ਕੈਮੀਕਲ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਕੇਲਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਬਨਾਮ ਵੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨਾਨ-ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਮੈਮੋਰੀ ਐਕਸੈਸ ਏਐਸਏ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਰਜਿਸਟਰ ਮਸ਼ੀਨ ਬਨਾਮ ਸਟੈਕ ਮਸ਼ੀਨ ਹਾਰਵਰਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਬਨਾਮ ਵਨ ਨਿumanਮਨ architectਾਂਚਾ ਸੈਲੂਲਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕੰਪਿ aਟਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਅਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
computer architecture paradigms there are many types of computer architectures quantum computer vs. chemical computer scalar processor vs. vector processor non-uniform memory access numa computers register machine vs. stack machine harvard architecture vs. von neumann architecture cellular architecture of all these abstract machines, a quantum computer holds the most promise for revolutionizing computing.

ਤਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਰ ਹਨ ਜੋ ਉਪਰੋਕਤ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਂ ਐਨਾਲਾਗ ਪੈਰਾਡਿਗਮਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
logic gates are a common abstraction which can apply to most of the above digital or analog paradigms.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the ability to store and execute lists of instructions called programs makes computers extremely versatile, distinguishing them from calculators.

ਥੀਸਿਸ ਇਸ ਬਹੁਪੱਖੀਤਾ ਦਾ ਗਣਿਤਿਕ ਬਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਜਿਸਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਮਰੱਥਾ ਟਿuringਰਿੰਗ-ਪੂਰਨ ਹੈ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the thesis is a mathematical statement of this versatility any computer with a minimum capability being turing-complete is, in principle, capable of performing the same tasks that any other computer can perform.

ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੰਪਿ netਟਰ ਨੈਟਬੁੱਕ, ਸੁਪਰ ਕੰਪਿuterਟਰ, ਸੈਲਿularਲਰ ਆਟੋਮੈਟਨ, ਆਦਿ.
therefore, any type of computer netbook, supercomputer, cellular automaton, etc.

ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਸੀ ਗਣਨਾਤਮਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
is able to perform the same computational tasks, given enough time and storage capacity.

ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ solveੰਗ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰੇਗਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਹੱਲ, ਸੰਭਾਵਤ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ, ਜਾਂ ਕੋਡ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ.
artificial intelligence a computer will solve problems in exactly the way it is programmed to, without regard to efficiency, alternative solutions, possible shortcuts, or possible errors in the code.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜੋ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ .ਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
computer programs that learn and adapt are part of the emerging field of artificial intelligence and machine learning.

ਪੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੰਪਿersਟਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ.
professions and organizations as the use of computers has spread throughout society, there are an increasing number of careers involving computers.

ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
the need for computers to work well together and to be able to exchange information has spawned the need for many standards organizations, clubs and societies of both a formal and informal nature.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਨੋਟ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਕੰਪਿutersਟਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਵਾਰਹੋਲ ਐਂਡ ਦਿ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ 23 ਜੁਲਾਈ 1936 7 ਮਈ 1973 ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਸ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਜਨੂੰਨ, ਪੈਥੋ, ਵਿਛੋੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਕਸ਼ਟ.
see also references notes external links media related to computers at wikimedia commons wikiversity has a quiz on this article warhol & the computer shiv kumar batalvi 23 july 1936 7 may 1973 was a punjabi language poet, who was most known for his romantic poetry, noted for its heightened passion, pathos, separation and lover's agony.

ਉਹ 1967 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੁਰਾਤਨ ਭਗਤ, ਲੂਣਾ 1965 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨਾਟਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ. ਜਿਸ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਵਿਧਾ ਵੀ ਬਣਾਈ.
he became the youngest recipient of the sahitya akademi award in 1967, given by sahitya akademi india's national academy of letters , for his epic verse play based on the ancient legend of puran bhagat, loona 1965 , now considered a masterpiece in modern punjabi literature, and which also created a new genre, of modern punjabi kissa.

ਅੱਜ, ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
today, his poetry stands in equal footing, amongst that by stalwarts of modern punjabi poetry, like mohan singh poet and amrita pritam, all of whom are popular on both sides of indo-pakistan border.

ਜੀਵਨੀ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1936 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੁਝ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1937 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਰਕੜ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਾਰਾ ਪਿੰਡ ਲੋਹਟੀਅਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਪੰਡਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਪਾਲ ਕੋਲ ਆਏ ਸਨ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ .ਰਤ.
biography shiv kumar was born on 23 july 1936 though a few documents related to him state 8 october 1937 in village bara pind lohtian, shakargarh tehsil, sialkot district now in punjab province, pakistan , to pandit krishan gopal, village tehsildar in the revenue department, and shanti devi, a housewife.

1947 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਟਾਲਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਕ ਪਟਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੁ primaryਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
in 1947, when he was aged 11, his family moved to batala gurdaspur district after partition of india, where his father continued his work as a patwari and young shiv received his primary education.

ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠ ਪਿਆ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਝਲਕ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ.
allegedly, he was a dreamy child, often vanishing for the duration of the day, to be found lying under trees by the riverbank close to the mandir or hindu temple outside the village, lost in a brown reverie.

ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਰਮਾਇਣ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਟਕ ਰਹੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਚਰਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੇਂਡੂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
he appears to have been fascinated by local renditions of the hindu epic ramayana, as well as wandering minstrel singers, snake charmers and the like which feature as metaphors in his poetry, giving it a uniquely rural flavour.

ਸਿੱਖਿਆ ਉਸਨੇ 1953 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ, ਦਸਵੀਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐੱਫ.ਐੱਸ.ਸੀ. ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।
education he completed his matriculation in 1953, from punjab university, and enrolled in the f.sc.

ਬੇਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਬਟਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਐਸ.ਐਨ.
program at baring union christian college, batala, though before completing his degree he moved to s.n.

ਕਾਲਜ, ਕਾਦੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਈ ਵਧੇਰੇ suitedੁਕਵਾਂ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
college, qadian, where he joined the arts program more suited to his persona, though he left that too in the second year.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਜਨਾਥ ਵਿਚ ਇਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਥੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੱਧ ਵਿਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
thereafter he joined a school at baijnath, himachal pradesh to do a diploma in civil engineering, here again he left it in the middle.

ਅੱਗੇ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
next he studied for some time at govt.

ਰਿਪੁਦਮਨ ਕਾਲਜ, ਨਾਭਾ.
ripudaman college, nabha.

ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਾਦੀਆਂ ਵਿਖੇ ਪਟਵਾਰੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ.
youngest recipient of sahitya akademi award later in life, his father got a job as patwari at qadian, it was during this period, that he produced some of his best work.

ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਥਾ 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪੀਰਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਾ ਦਿ ਸਕਾਰਫ sਫ ਸੋਰੋਜ਼ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ।
his first anthology of poems was published in 1960, titled piran da paraga the scarf of sorrows , which became an instant success.

ਬਟਾਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸੀਨੀਅਰ ਲੇਖਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲਗਨ ਅਤੇ ਬਰਕਤ ਰਾਮ ਯੁਮਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕਥਨ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭੇ ਹੇਠ ਲੈ ਗਿਆ।
some senior writers of batala, including jaswant singh rahi, kartar singh balgan and barkat ram yumman, as the saying goes, took him under their wings.

1965 ਵਿਚ, ਉਹ 1967 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਸ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਾਟਕ, ਲੂਣਾ 1965 ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ.
in 1965, he became the youngest recipient of the sahitya akademi award in 1967, for his magnum opus, a verse play loona 1965 .

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
his poetry recitations, and singing his own verse, made him and his work even more popular amongst the masses.

ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 1968 ਵਿਚ, ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਪੀ.ਆਰ.ਓ.
soon after his marriage, in 1968, he shifted to chandigarh, where he joined the state bank of india, as a pro.

ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਖਰਾਬ ਸਿਹਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in the following years, bad health plagued him, though he continued to write prolifically.

ਪਿਆਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹ ਬੈਜਨਾਥ ਦੇ ਇੱਕ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ.
love life he met a girl named maina at a fair in baijnath.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਲੀਨਾ ਮਾਇਨਾ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ।
when he went back to look for her in her hometown, he heard the news of her death and wrote his elegy maina.

ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਭਾਗਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰਨ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ.
this episode was to prefigure numerous other partings that would serve as material to distil into poems.

ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਪੀਸੋਡ ਉਸਦਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ.
perhaps the most celebrated such episode is his fascination for gurbaksh singh preetlari's daughter who left for the us and married someone else.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ 'ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਯਾਰ ਬਨਾਇਆ' ਲਿਖਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਿਆਰ ਕਵਿਤਾ.
when he heard of the birth of her first child, shiv wrote 'main ek shikra yaar banaya', perhaps his most famous love poem.

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੇਗੀ.
it's said that when she had her second child, someone asked shiv whether he would write another poem.

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ 'ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ?
shiv replied 'have i become responsible for her?

ਕੀ ਮੈਂ ਹਰ ਵਾਰ ਉਸ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?'
am i to write a poem on her every time she gives birth to a child?'

ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਨ ਓਡਾ ਥਕਾ ਲਾਇਆ ਹੋਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
sounds much better in punjabi main oda theka leya hoyaa?

ਓਹੋ ਬਚੈ ਬਨੈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੇਨ ਓਡੇ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਬਨੈ ਜਾਵਨ?
oho bacche banayi jave te main ode te kavita banayi javan?

ਉਹ loveਰਤ ਪਿਆਰ ਹਾਲੇ ਵੀ 2017 ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹੈ.
that lady love is still alive as in 2017 and leading a sad and melancholy life far away from india.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਇਕ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੂਰ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
during a recent visit to india she confided in a close friend that shiv holds a special place in her heart and she also finds the image of shiv in some distant stars.

ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਣੇ ਅਧਿਆਇ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ.
she doesn't wish to open the old chapters due to sensitivites of two families involved in it.

ਆਓ ਉਮੀਦ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ !!
let's hope and wish that millions of shiv's fans are told the other side of the story, some day !!

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 5 ਫਰਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕੀਰੀ ਮੰਗਿਆਲ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਕੀ ਅਰੁਣਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਮੇਹਰਬਾਨ 1968 ਅਤੇ ਪੂਜਾ 1969 ਸਨ।
personal life on 5 february 1967 he married, aruna, a brahmin girl, from kirri mangyal, gurdaspur district, and later the couple had two children, meharban 1968 and puja 1969 .

ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮਈ 1972 ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਡਾ: ਗੁਪਾਲ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕੈਲਾਸ਼ ਪੁਰੀ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ drਕੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਾਹਤ ਵਜੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
the trip to england in may 1972, shiv visited england on the invitation of dr. gupal puri and mrs. kailash puri he had been looking forward to his first trip abroad as a welcome relief from the drudgery of his life in chandigarh.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚੇ ਮੁਕਾਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
when he arrived in england, his popularity and fame had already reached a high point among the punjabi community.

ਉਸ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
his arrival was announced in the local indian papers with headlines and pictures.

ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ.
he spent a busy time in england.

ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ।
a number of public functions and private parties were arranged in his honour where he recited his poetry.

ਡਾ: ਗੁਪਾਲ ਪੁਰੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੰਡਨ ਨੇੜੇ ਕੋਵੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
dr. gupal puri arranged the first large function in coventry, near london, to welcome shiv.

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਸੰਤੋਖ, ਕੁਲਦੀਪ ਤੱਖਰ ਅਤੇ ਤਰਸੇਮ ਪੁਰੇਵਾਲ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।
a large number of his fans and punjabi poets, including santokh singh santokh, kuldip takhar and tarsem purewal and many others attended this function.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਰੋਚੈਸਟਰ ਕੈਂਟ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
another large gathering was organised at rochester kent in his honour.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਸ: ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ.
the famous artist s. sobha singh was also present who had travelled on his own expense to see shiv.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਬਾਕਾਇਦਾ ਖਬਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿed ਲਈ.
his engagements in england were regularly reported in the local indian media and the bbc television once interviewed him.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਲੰਦਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਉਸ ਦੀ ਅਸਫਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਖਰੀ ਤੂੜੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ.
while punjabi community got their opportunity to listen to shiv on various occasions, his stay in london proved to be the last straw for his failing health.

ਉਹ ਦੇਰ ਨਾਲ ਰੁਕਦਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਦੇ 2 00 ਜਾਂ 2 30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ ਸਨ.
he would stay late and continue to drink until 2 00 or 2 30 in the morning at parties or at home engaged in discussions with his hosts and other people who would come to visit him.

ਉਹ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੌਚ ਦੇ ਕੁਝ ਘੁੱਟੇ ਲੈ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
he would wake up after a short sleep around 4 00 a.m. and begin his day by again taking a couple of sips of scotch.

ਕੌਰ 1998.
kaur 1998 .

ਅੰਤਮ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 1972 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ ਸੀ।
the final days when shiv returned from england in september 1972, his health had declined visibly.

ਉਹ ਹੁਣ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਆਲੋਚਨਾ ਬਾਰੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
he was now bitterly complaining about the undue criticism of his poetry by the progressive and leftist writers.

ਉਸਨੇ ਖੁੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
he openly started talking about his disappointment at the unjustified condemnation of his poetry.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗੀ, ਫਿਰ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।
within a couple of months after his return from england, his health started sinking, never to recover again.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
he was in a dire financial predicament during those days and felt that most of his friends had deserted him in his time of need.

ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਰੁਣਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 16 ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਹੋਇਆ।
his wife, aruna, somehow managed to get him admitted in a hospital in sector 16 of chandigarh where he received treatment for a few days.

ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਛੱਡ ਗਿਆ।
a couple of months later, he was admitted in a hospital in amritsar, but left it on his own against the advice of his doctors.

ਉਹ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਸ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਬਟਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
he want to die in a hospital and simply walked out of the hospital and went to his family home in batala.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ, ਕਿਆਰੀ ਮੰਗਿਆਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪਿੰਡ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
he was later shifted to the village of his in-laws, kiri mangial, a small village near the border with pakistan.

ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ 6 ਮਈ 1973 ਦੀ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਕਿਰਤੀ ਮੰਗਿਆਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
shiv kumar batalvi died in kiri mangial during the early morning hours of 6 may 1973.

ਮੌਤ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਸਿਹਤ 6 ਮਈ 1973 ਦੀ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਕਿਰੀ ਮੰਗੀਲ ਵਿਚ ਵਿਗੜ ਗਈ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਪੀਜੀਆਈ ਹਸਪਤਾਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
death shiv kumar batalvi's health deteriorated in kiri mangial during the early morning hours of 6 may 1973 whereupon he was brought to pgi hospital, chandigarh.

ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ 36 ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 7 ​​ਮਈ 1973 ਨੂੰ ਪੀਜੀਆਈ ਹਸਪਤਾਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
shiv kumar batalvi died in the 36th year of his life on 7 may 1973 in pgi hospital,chandigarh.

ਸ਼ਿਵ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ।
shiv did not die in the hospital.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਕੀਰਤ ਮੰਗਿਆਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਸੀ।
he died in his inlaws house in kirit mangayal where he went to meet his wife and kids.

ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਥੇ ਸ਼ਿਫਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
he never shifted there.

ਉਹ ਸਿਰਫ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਟਾਲਾ ਚਲੀ ਗਈ।
he shifted from chandigarh to batala only.

ਵਿਰਾਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਾਨਵ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਲਵਿਦਾ ਫੇਅਰਵੈੱਲ 1974 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ, ਮਰੇ-ਮੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
legacy one of his anthology, alvida farewell was published posthumously in 1974, by the guru nanak dev university, amritsar.

ਸਰਬੋਤਮ ਲੇਖਕ ਦਾ 'ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਐਵਾਰਡ' ਹਰ ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
'shiv kumar batalvi award' for best writer, is given each year.

ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੇ ਗਾਈਆਂ ਸਨ।
in media many of his poems were sung by deedar singh pardesi.

ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ-ਚਿੱਤਰਾ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ ਹਨ।
jagjit singh-chitra singh, and surinder kaur, have also sung many of his poems.

ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਕਵਿਤਾ "ਮਈ ਨੀ ਮਾਏ" ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਰੂਪਕ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
nusrat fateh ali khan's rendition of one of his poem "maye ni maye" is known for its soulfulness and imagery.

ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਐਲਬਮ, ਰੱਬੀ 2004 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ, "ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ".
in a recent album, rabbi 2004 , by rabbi shergill features, his poem, "ishtihar".

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਲਬਮ' ਘਾਮ 'ਵੀ ਕੀਤੀ।
punjabi folk singer, hans raj hans also did a popular album, 'gham', on the poetry of shiv kumar.

2005 ਵਿਚ, ਇਕ ਸੰਕਲਨ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ, ਇਕ ਕੁੜੀ ਜੀਦਾ ਨਾ ਮੁਹੱਬਤ ... '' ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ।
in 2005, a compilation album was released, titled, ek kudi jida naa mohabbat... 'shiv kumar batalvi, with numbers sung by mahendra kapoor, jagjit singh and asa singh mastana.

2004 ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਦਰਿਆ ਨਾਮੀ ਨਾਟਕ' ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਭਵਨ ', ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 2004, punjabi play titled dardaan da darya based on the life of shiv kumar was performed at 'punjab kala bhavan', chandigarh.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
several of his poems have been adapted for movies, e.g.

“ਅਜ ਦਿਨ ਦੀ ਛੜੀਏ ਤੇਰੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ,” ਨੂੰ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਲਵ ਅਜ ਕਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਤੁਰੰਤ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਿਆ।
"ajj din chhadeya tere rang varga," was adapted in 2009 hindi movie love aaj kal which became an instant hit.

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਉਸੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਐਲਬਮ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ "ਪੰਚਾਇ ਹੋ ਜਵਾਨ" ਜਸਲੀਨ ਰਾਇਲ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲਬਮ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ' 'ਮਾਈ ਨੀ ਮਈ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇਕ ਹੋਰ ਗੀਤ "ਮਾਈ ਨੀ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
in 2012, album titled "panchee ho javan" based on same titled poem written by shiv kumar batalvi was sung by jasleen royal and the album also contains another song "maye ni" based on the poem "maye ni maye".

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੋ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਸੂਰੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਿਜ ਅਹਿਮਦ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰੈਪ ਜੋੜੀ "ਸਵੇਟ ਸ਼ਾਪ ਬੁਆਏਜ਼" ਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤ "ਬਟਾਲਵੀ" ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪਾਠ ਕੁੱਤੇ ਜੀਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਦੌਰਾਨ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਈਕਾਮ ਟੀ.ਵੀ.
in 2014, rap duo "swet shop boys", consisting of indo-american himanshu suri, and british pakistani riz ahmed, released a song entitled "batalvi" which sampled shiv kumar batalvi's own recitation of ek kudi jida naam mohabbat from an interview done with aikam tv in the early 1970s.

ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the songs lyrics explore issues regarding cultural identity faced by many second-generation south asians living in the west.

ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਏਕ ਕੁੜੀ ਜਿਹਦਾ ਨਾਮ ਮੁਹੱਬਤ ਘੁੰਮ ਹੈ" ਆਲੀਆ ਭੱਟ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਨੇ ਉੜਤਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।
his poem"ek kudi jihda naam mohabbat ghum hai"featuring alia bhatt sung by diljit dosanjh featured in udta punjab.

ਕੰਮ ਪੀਰਨਾ ਪਰਾਗਾ ਦ ਗਮ ਦਾ ਦੁਖ 1960 ਮੇਨੂ ਵਿਦਾ ਕਰੋ ਬੋਲੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾਈ 1963 ਗਜ਼ਲਾਨ ਤੇ ਗੀਤ ਆਰਤੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ 1971 ਲਾਜਵੰਤੀ ਮੈਨੂੰ ਛੋਹ ਨਹੀਂ 1961 ਏਟੀਏ ਦੀਅਨ ਚਿਰੀਅਨ ਸਪਾਰਜ ਆਟਾ 1962.
works piran da paraga the scarf of sorrows 1960 mainu vida karo bid me farewell 1963 gazlan te geet aarti prayer 1971 lajwanti touch me not 1961 atte dian chirian the sparrows of flour 1962 .

ਲੂਣਾ 1967 ਮੇਨ ਟੀ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ 1970 ਦਰਮਨੰਦਨ ਦੀਅਨ ਆਹੀਨ ਐਸਓਜੀ ਅਲਵਿਦਾ ਫੇਅਰਵੈਲ 1974 ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਵ ਸੰਗਰੇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਕੰਮ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ.
loona 1967 main te main i and me 1970 dardmandan dian aahin sog alvida farewell 1974 shiv kumar sampuran kav sangreh complete works lahore book shop, ludhiana.

ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬੈਤਲਵੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਚੋਣ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, 1993.
birha da sultan, a selection from shiv kumar betalvi's poems , selected by amrita pritam, sahitya akademi, 1993.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7201-417-1.
isbn 81-7201-417-1.

ਲੂਨਾ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਟੀਆਰ.
luna english , tr.

ਬੀਐਮ ਦੁਆਰਾ
by g.p.

ਭੱਟਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, 2005, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-260-1873-9.
bhatta, sahitya akademi, 2005, isbn 81-260-1873-9.

ਹਵਾਲੇ https://youtube.com ਵਾਚ? v zbx nlzv7uu ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋ: ਐਸ.ਸੋਜ਼ ਦੁਆਰਾ, ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ.
references https www.youtube.com watch?v zbx nlzv7uu further reading makers of indian literature shiv kumar batalvi, by prof. s.soze, published by sahitya akademi, 2001.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-260-0923-3.
isbn 81-260-0923-3.

ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਜੀਵਨ ਏਤੇ ਰਚਨਾ ਸ਼ਿਵ ਬਟਾਲਵੀ ਏ ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਪੈਸ਼ਨ ਗਾਇਕਾ, ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, 1979 ਦੁਆਰਾ, ਸਟਰਲਿੰਗ ਪਬਲੀਸ਼ਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ lccn 79-905007.
shiv kumar batalvi jeevan ate rachna shiv batalvi a solitary and passionate singer, by om prakash sharma, 1979, sterling publishers, new delhi lccn 79-905007.

ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤੋਲਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ।
shiv kumar batalvi, jiwan te rachna, by jeet singh sitola.

ਧਰਮ ਪਾਲ ਸਿੰਗੋਲਾ ਦੁਆਰਾ ਐਲਸੀਸੀਐਨ 83-900413 ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਵੀ ਜਗਤ।
lccn 83-900413 shiv kumar da kavi jagat, by dharam pal singola.

ਐਲ ਸੀ ਸੀ ਐਨ 79-900386 ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਰਚਨਾ ਸਮਸਰ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪੁੰਨੀ ਦੁਆਰਾ.
lccn 79-900386 shiv kumar, rachna samsar, by amarik singh punni.

ਐਲਸੀਸੀਐਨ 90-902390 ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ, ਕਵੀ ਵਿਚਾਰ ਬਿਰਾਹ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਦੁਆਰਾ.
lccn 90-902390 shiv kumar, kavi vich birah by surjit singh kanwal.

ਐਲ ਸੀ ਸੀ ਐਨ-88-9019 767676 ex ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸ਼ਿਵ ਬਟਾਲਵੀ, www.sivivbatalvi.com ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ 'ਤੇ ਇਕ ਜੀਵਨੀ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ july ਜੁਲਾਈ 9 18 18 28 28 28 ਦਸੰਬਰ, born 1971 born born ਦਾ ਜਨਮ ਹੰਸ ਰਾਜ, ਇੱਕ ਕਵੀ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ.
lccn 88-901976 external links shiv batalvi , www.shivbatalvi.com a biography on shiv kumar batalvi a great collection of shiv kumar batalvi's poems nanak singh 4 july 1897 28 december 1971 , born hans raj, was a poet, songwriter and novelist in the punjabi language.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ।
his writing in support of india's independence movement led the british to arrest him.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
he published several novels which won him literary acclaim.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹ ਹੰਸ ਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰੀਬ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ.
early life he was born as hans raj to a poor punjabi hindu family in the jhelum district now in pakistan and changed his name to nanak singh after adopting sikhism.

ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
due to poverty, he did not receive a formal education.

ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ.
he started his writing career at an early age, writing verses on historical events.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
later, nanak singh started to write devotional songs, encouraging sikhs to join the gurdwara reform movement.

1918 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
in 1918, he published his first book satguru mehma containing hymns in praise of the sikh gurus, which is considered his first commercial success.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਵਿਸਾਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰੈਲੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 379 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
role in freedom struggle on 13 april 1919, british troops shot and killed 379 peaceful rally participants in what became known as the jallianwala bagh massacre on baisakhi punjabi new year day in amritsar.

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਰੈਲੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਦੋ ਦੋਸਤ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
nanak singh was present at the rally in which two of his friends were killed.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਜਿਸਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
this incident impelled nanak singh to write khooni visakhi bloody baisakhi punjabi new year , an epic poem that mocked and targeted colonial rule.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਭੜਕਾ. ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।
the british government became extremely concerned about his provocative writing and banned the book.

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
nanak singh also participated in independence struggle by joining the akali movement.

ਉਸਨੇ ਅਕਾਲੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
he began editing akali papers.

ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਵੇਖੀ।
this also was noticed by the british government.

ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਸਟਲ ਜੇਲ, ਲਾਹੌਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
singh was charged with participation in unlawful political activities and was sent to borstal jail, lahore.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਵਿਤਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
he described the savagery and oppression of the british on peaceful sikhs during the guru ka bagh morcha demonstration in his second book of poetry, zakhmi dil.

ਇਹ ਜਨਵਰੀ 1923 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was published in january 1923 and was banned within two weeks.

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ।
nanak singh wrote novels while in jail.

ਉਸਨੇ ਲੰਮੇ ਹੱਥੀਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨੇ ਲਿਖੇ।
he wrote over 40,000 pages in long hand gurmukhi punjabi script.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 1960 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
he was recognized with many awards, including punjab's highest literary award in 1960.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ, ਇਕ ਮੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਨ ਇਕ ਮਿਆਨ ਅਤੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ, 1959, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨ, 1962 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ.
his great historical novel, ik mian do talwaran one sheath and two swords, 1959 , won him highest literary honour, the sahitya akademi award in 1962.

ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਨੇ 1942 ਵਿਚ ਪਵਿਤਰ ਪਾਪੀ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
prolific writer he wrote the novel pavitar paapi in 1942.

ਨਾਵਲ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the novel became immensely popular and won him literary acclaim.

ਇਸ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਉੱਘੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਫਲ ਮੋਸ਼ਨ ਤਸਵੀਰ ਪਵਿਤਰ ਪਾਪੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
it was translated into hindi and several other indian languages and was adapted into a successful motion picture pavitra paapi in 1968 by his ardent admirer, balraj sahani.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ 28 ਵੇਂ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪੇ ਤੇ ਹੈ।
currently, the novel is in its 28th reprint in punjabi.

ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ, ਨਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੇਂਟਲੀ ਸਿਨੇਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
his grandson, navdeep singh suri, translated the book into english saintly sinner .

ਟ੍ਰਿਬਿ .ਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, “ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਤੀਹ ਤੋਂ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ।
quoting the tribune, "nanak singh was the best selling novelist in india for thirty to forty years.

ਉਸਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
he wrote over 50 books including novels and collection of short stories.

ਉਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
he made significant contributions to various literary genres.

ਉਸਦੇ ਲਈ ਚਰਿੱਤਰ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ.
for him character was the determination of incident and incident the illustration of character.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਸ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਹੈ।
his greatest contribution to punjabi fiction is its secularisation.

ਉਸਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ. "
he depicted excerpts from contemporary life, cloaked with a veil of romantic idealism."

ਚਿਤ ਲਾਹੂ ਚਿੱਟੇ ਲਹੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਲਾਲ ਕਾਰਪੋਲੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।"
in his novel chitta lahu white blood , nanak singh writes, "it seems to imply that in the lifeblood of our society, red corpuscles have disappeared."

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ ਨੇ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ ਨਾਮ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
in 2011, nanak singh's grandson, dilraj singh suri, translated chitta lahu into english titled white blood .

ਨਾਵਲਕਾਰ ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਪੋਤੀ ਨਤਾਸ਼ਾ ਤਾਲਸਤਾਏ ਨੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ ਦਾ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
natasha tolstoy, granddaughter of novelist leo tolstoy, translated nanak singh's novel chitta lahu into russian.

ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਨਾਵਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਪੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਗਈ।
she visited nanak singh in amritsar to present the first copy of the translated novel to him.

ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲ ਦੁਆਰਾ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਖੇਡੋ, ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਨਾਵਲ ਆਸਤਕ ਨਾਸਤਕ ਆਦਮ ਖੋਰ ਅਧ-ਖੀਰੀਆ ਫੁੱਲ ਐੱਗ ਦੀ ਖੇਡ ਐਨ-ਸਾਈਟ ਜ਼ਖਮ ਬੀ.ਏ.
bibliography books by nanak singh novel, stories, play, translated novel aastak nastak adam khor adh-khiria phul agg di khed an-site zakham b.a.

ਪਾਸ ਬਾਂਜਰ ਭੂਆ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਛੱਲਾਵਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਚਿਤ ਲਾਹੂ ਚੋਦ ਚਾਨਨ ਧੁੰਦਲੇ ਪਰਚਾਵੇਨ ਦੁਰ ਕਿਨਾਰਾ ਫੌਲਾਦੀ ਫੁੱਲ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਡਾਕੂ ਗਗਨ ਦਮਾਮਾ ਬਾਜੀਆ ਗੰਗਾਜਾਲੀ ਵੀਚ ਸ਼ਰਬ ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੰਜੁਆਨ ਹਰ ਹਰਿ ਮੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਨ ਜੀਵਣ ਸੰਗਰਾਮ ਕਾਗਟਨ ਦੀ ਬੇਰੀ ਕਲਕ ਚੜੰਗ ਕਾਲੀ ਕੋਇ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਰੀ ਲਾਂਮਾ ਪਿੰਡਾ ਲਵ ਮੈਰਜ ਮੰਝਧਾਰ ਮਤਰਿਏ ਮਾਨ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੇਰੀਅਨ ਸਦੀਵੀ ਯਾਦ ਮਿੱਠੀ ਹੋ ਫੁੱਲ ਮਿੱਠਾ ਮੌਹੜਾ ਨਸੂਰ ਪਾੱਪ ਦੀ ਖੱਟੀ ਪੈਰਾਸਿਟ ਪੱਥਰ ਡੀ ਖੰਬ ਪਾਥਰ ਕੰਬਾ ਪਤਝੜ ਦੇ ਡੀ ਪਾਂਗੀਰ ਪੱਪੀ ਪੀਰ ਦ ਦੇਵਤਾ ਪੀਰ ਦੀਜ ਪਿਆਰਾ ਵੀਚ ਰਜਨੀ ਸਾਰ ਸਤੀ ਸੰਗਮ ਸਰਪਿਅਨ ਰੁਹਾਨ ਸੋਲਨ ਦੀ ਸੇਜ ਸੁਮਨ ਕਾਂਤਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜਿਲਡ ਸੁਪਨੀਅਨ ਦੀ ਕਬਰ ਸਵਰਗ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਰਿਸ ਤਾਸ਼ ਦੀ ਅਦਾਤ ਤਸਵੀਰ ਡਵੇਨ ਪੇਸ ਥਾਂਡੀਅਨ ਛਵਾਨ ਤੂਤ ਖੰਭ ਤੂਤੀ ਵੀਨਾ ਵਾਦਾ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਨੀਆਂ ਵਰਗੀਨ ਸਰਪ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਟ ਵਿਰਾਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ 1997 ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਗਈ ਸੀ.
pass banjar bhooa charhdi kala chhalawa chitrakar chitta lahu chod chanan dhundle parchhaven dur kinara fauladi phull france da daku gagan damama bajia gangajali vich sharab gharib di duniya hanjuan de har ik mian do talwaran jivan sangram kagtan di beri kal chakkar kati hoyee patang kallo khoon de sohile koi haria boot rahio ri lamma painda love marriage manjhdhar matreyee maan meri duniya merian sadivi yadan middhe hoe phull mittha mauhra nasoor paap di khatti paraschit pathar de khamb pathar kamba patjhar de panchhi pavitar papi piar da devta piar di duniya prem sangeet pujari rabb apne asli rup vich rajni saarh sati sangam sarapian roohan soolan di sej suman kanta sunehri jild supnian di kabar swarg te usde varis taash di aadat tasvir de doven pase thandian chhavan tutte khambh tutti veena vadda doctor te hor kahanian var nahin sarap vishwas ghaat legacy his centenary was celebrated in 1997.

ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
in singh's honour, prime minister inder kumar gujral released a postal stamp in 1998.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ, "ਤਿਕੋਣ" ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰੋਨ, "ਮਾਪ" ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
references external links trigonometry from greek , "triangle" and metron, "measure" is a branch of mathematics that studies relationships involving lengths and angles of triangles.

ਭੂਮਿਕਾ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੱਕ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੇਤ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ।
the field emerged in the hellenistic world during the 3rd century bc from applications of geometry to astronomical studies.

ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸੱਜੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੇ, ਜੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਇਕ ਕੋਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the 3rd-century astronomers first noted that the lengths of the sides of a right-angle triangle and the angles between those sides have fixed relationships that is, if at least the length of one side and the value of one angle is known, then all other angles and lengths can be determined algorithmically.

ਇਹ ਗਣਨਾਵਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਿਕੋਣੀ ਮਿਸ਼੍ਰਤਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਲਈ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਣਿਤ ਦੋਵਾਂ inੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿrierਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਾਂ ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਣ, ਵਿਚ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਕੋਣੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਜਿੰਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ.
these calculations soon came to be defined as the trigonometric functions and today are pervasive in both pure and applied mathematics fundamental methods of analysis such as the fourier transform, for example, or the wave equation, use trigonometric functions to understand cyclical phenomena across many applications in fields as diverse as physics, mechanical and electrical engineering, music and acoustics, astronomy, ecology, and biology.

ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਵੀ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ.
trigonometry is also the foundation of surveying.

ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਸੱਜੇ-ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਤਿਕੋਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਕ ਕੋਣ 90 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
trigonometry is most simply associated with planar right-angle triangles each of which is a two-dimensional triangle with one angle equal to 90 degrees .

ਗੈਰ-ਸੱਜੇ-ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਗੈਰ-ਸੱਜਾ-ਕੋਣ ਤਿਕੋਣਾ ਦੋ ਸੱਜੇ-ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋਹੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the applicability to non-right-angle triangles exists, but, since any non-right-angle triangle on a flat plane can be bisected to create two right-angle triangles, most problems can be reduced to calculations on right-angle triangles.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੱਜੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
thus the majority of applications relate to right-angle triangles.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਗੋਲਾਕਾਰ ਤਿਕੋਣੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ, ਗੋਲਾਕਾਰ 'ਤੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਨਿਰੰਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁ fundamentalਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
one exception to this is spherical trigonometry, the study of triangles on spheres, surfaces of constant positive curvature, in elliptic geometry a fundamental part of astronomy and navigation .

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਕਰ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਹਾਈਪਰਬੋਲਿਕ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
trigonometry on surfaces of negative curvature is part of hyperbolic geometry.

ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਤਿਕੋਣ ਮਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਮੁicsਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਕੋਰਸ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਕੋਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ.
trigonometry basics are often taught in schools, either as a separate course or as a part of a precalculus course.

ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਨੂੰ 360 ਡਿਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ, ਕੋਣ ਮਾਪ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
history sumerian astronomers studied angle measure, using a division of circles into 360 degrees.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮਾਨ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅਤੇ ਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀਵਤ methodੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ.
they, and later the babylonians, studied the ratios of the sides of similar triangles and discovered some properties of these ratios but did not turn that into a systematic method for finding sides and angles of triangles.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੂਬੀਅਨ ਇਕ ਅਜਿਹਾ methodੰਗ ਵਰਤਿਆ.
the ancient nubians used a similar method.

ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ, ਯੂਨਲਿਡ ਅਤੇ ਆਰਚੀਮੀਡੀਜ਼ ਵਰਗੇ ਹੈਲਨਿਸਟਿਕ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੱਕਰਵਾਂ ਵਿਚ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਕੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਤ੍ਰਿਕੋਣਗਾਮੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in the 3rd century bc, hellenistic mathematicians such as euclid and archimedes studied the properties of chords and inscribed angles in circles, and they proved theorems that are equivalent to modern trigonometric formulae, although they presented them geometrically rather than algebraically.

140 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ, ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਦੇ ਨਾਈਸੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਹਿਪਾਰਕੁਸ ਨੇ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੇਬਲ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਸਾਈਨ ਵੈਲਯੂ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਟੇਬਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਿਕੋਣੀ ਅਤੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ.
in 140 bc, hipparchus from nicaea, asia minor gave the first tables of chords, analogous to modern tables of sine values, and used them to solve problems in trigonometry and spherical trigonometry.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ. ਵਿਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਆਏ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਮਿਸਰੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਟਾਲਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਲਮਾਗੇਟ ਦੇ ਬੁੱਕ 1, ਦੇ 11 ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਟੋਮੋਨਿਮੀ ਟੇਬਲ ਦੀ ਜੀਵ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਚ ਛਾਪੀ।
in the 2nd century ad, the greco-egyptian astronomer ptolemy from alexandria, egypt printed detailed trigonometric tables ptolemy's table of chords in book 1, chapter 11 of his almagest.

ਟੌਲੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿਕੋਣ ਮਿਣਤੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਰਤੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਸੀਨ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਹੈ.
ptolemy used chord length to define his trigonometric functions, a minor difference from the sine convention we use today.

ਉਹ ਮੁੱਲ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪਾਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਟੌਲੇਮੀ ਦੇ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਦੋ ਵਾਰ ਕੋੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਦੋ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the value we call sin can be found by looking up the chord length for twice the angle of interest in ptolemy's table, and then dividing that value by two.

ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਟੇਬਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਦੀਆਂ ਲੰਘੀਆਂ, ਅਤੇ ਟੌਲੇਮੀ ਦਾ ਉਪਚਾਰ ਮੱਧਕਾਲੀ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ, ਇਸਲਾਮਿਕ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਅਗਲੇ 1200 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਤਿਕੋਣੀ-ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ.
centuries passed before more detailed tables were produced, and ptolemy's treatise remained in use for performing trigonometric calculations in astronomy throughout the next 1200 years in the medieval byzantine, islamic, and, later, western european worlds.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਈਨ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਿਆ ਸਿਧੰਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਰੀਆਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the modern sine convention is first attested in the surya siddhanta, and its properties were further documented by the 5th century ad indian mathematician and astronomer aryabhata.

ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਿਤਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
these greek and indian works were translated and expanded by medieval islamic mathematicians.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਿਤਕਾਰ ਸਾਰੇ ਛੇ ਤਿਕੋਣ ਮਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲਾਕਾਰਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
by the 10th century, islamic mathematicians were using all six trigonometric functions, had tabulated their values, and were applying them to problems in spherical geometry.

ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਚੀਨੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
at about the same time, chinese mathematicians developed trigonometry independently, although it was not a major field of study for them.

ਟ੍ਰਾਈਓਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਟੌਲੇਮੀ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅਲਮਾਗੇਟ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲ ਬਟਾਨੀ ਅਤੇ ਨਸੀਰ ਅਲ-ਦੀਨ ਅਲ-ਟੂਸੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
knowledge of trigonometric functions and methods reached western europe via latin translations of ptolemy's greek almagest as well as the works of persian and arabic astronomers such as al battani and nasir al-din al-tusi.

ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਗਣਨਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਚਨਾ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਰਮਨ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੇਜੀਓਮੋਂਟੈਨਸ ਦੁਆਰਾ ਡੀ ਟ੍ਰਾਇੰਗੂਲਿਸ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਾਰਡਿਨਲ ਬੈਸੀਲੋਸ ਬੇਸਾਰਿਅਨ ਦੁਆਰਾ ਐਲਮਾਜੈਸਟ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ. ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ.
one of the earliest works on trigonometry by a northern european mathematician is de triangulis by the 15th century german mathematician regiomontanus, who was encouraged to write, and provided with a copy of the almagest, by the byzantine greek scholar cardinal basilios bessarion with whom he lived for several years.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਟਰੈਬਾਈਜ਼ੈਂਡ ਦੇ ਕ੍ਰੀਟਨ ਜਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਅਲਮਾਜਟ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਲੈਟਿਨ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
at the same time, another translation of the almagest from greek into latin was completed by the cretan george of trebizond.

ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਨਿਕੋਲਸ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁ basicਲੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਬਸ bਰਬੀਅਮ ਕੋਇਲੇਸਟਿਅਮ ਦੇ ਦੋ ਅਧਿਆਇ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ.
trigonometry was still so little known in 16th-century northern europe that nicolaus copernicus devoted two chapters of de revolutionibus orbium coelestium to explain its basic concepts.

ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਤਿਕੋਣ ਗਣਿਤ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਗਈ.
driven by the demands of navigation and the growing need for accurate maps of large geographic areas, trigonometry grew into a major branch of mathematics.

ਬਰਥੋਲੋਮੀਅਸ ਪਿਟਿਸਕਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰੀਆ ਨੂੰ 1595 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
bartholomaeus pitiscus was the first to use the word, publishing his trigonometria in 1595.

ਗੇਮਾ ਫ੍ਰੀਸੀਅਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gemma frisius described for the first time the method of triangulation still used today in surveying.

ਇਹ ਲਿਓਨਹਾਰਡ uleਲਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
it was leonhard euler who fully incorporated complex numbers into trigonometry.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇਮਜ਼ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕੋਲਿਨ ਮੈਕਲਾਉਰਿਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ.
the works of the scottish mathematicians james gregory in the 17th century and colin maclaurin in the 18th century were influential in the development of trigonometric series.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਬਰੂਕ ਟੇਲਰ ਨੇ ਆਮ ਟੇਲਰ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ.
also in the 18th century, brook taylor defined the general taylor series.

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੇ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਣ 90 ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੀਸਰਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੋਣ 180 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
overview if one angle of a triangle is 90 degrees and one of the other angles is known, the third is thereby fixed, because the three angles of any triangle add up to 180 degrees.

ਦੋ ਤੀਬਰ ਕੋਣ ਇਸ ਲਈ 90 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਉਹ ਪੂਰਕ ਕੋਣ ਹਨ.
the two acute angles therefore add up to 90 degrees they are complementary angles.

ਇੱਕ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕੋਣ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
the shape of a triangle is completely determined, except for similarity, by the angles.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੋਣ ਜਾਣ ਜਾਣ ਤੇ, ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
once the angles are known, the ratios of the sides are determined, regardless of the overall size of the triangle.

ਜੇ ਇਕ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਹੋਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ.
if the length of one of the sides is known, the other two are determined.

ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਐਂਗਲ ਏ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਤਿਕੋਣ ਮਿਣਤੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਨਾਲ ਅੰਕੜੇ ਸਾਈਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪਾਪ ਵਿਚਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਣ ਦੇ ਉਲਟ ਪੱਖ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these ratios are given by the following trigonometric functions of the known angle a, where a, b and c refer to the lengths of the sides in the accompanying figure sine function sin , defined as the ratio of the side opposite the angle to the hypotenuse.

ਪਾਪ ਇੱਕ ਉਲਟ ਅਨੁਮਾਨ ਇੱਕ ਸੀ.
sin a opposite hypotenuse a c .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਪਾਪ ਇਕ ਫਰੈਕ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਟੈਕਸਟ੍ਰਾਮ ਹਾਈਪੋਟੇਨਸ ਫ੍ਰੈਕ ਏ, ਸੀ,,.
displaystyle sin a frac textrm opposite textrm hypotenuse frac a ,c , ,.

ਕੋਸਿਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕੌਸ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਲੱਤ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ.
cosine function cos , defined as the ratio of the adjacent leg to the hypotenuse.

ਕੋਸ ਏ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਾਈਪੋਟੀਨਜ ਬੀ ਸੀ.
cos a adjacent hypotenuse b c .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਕੋਸ ਇਕ ਫ੍ਰੈਕ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਟੈਕਸਟ੍ਰਾਮ ਹਾਈਪੋਟੀਨਜ ਫ੍ਰੈਕ ਬੀ, ਸੀ,,.
displaystyle cos a frac textrm adjacent textrm hypotenuse frac b ,c , ,.

ਟੈਂਜੈਂਟ ਫੰਕਸ਼ਨ ਟੈਨ, ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਲੱਤ ਦੇ ਉਲਟ ਲੱਤ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ.
tangent function tan , defined as the ratio of the opposite leg to the adjacent leg.

ਟੈਨ ਇੱਕ ਉਲਟ ਨਾਲ ਲਗਦੇ a b a c c b c c frac b, c, frac sin a cos a,.
tan a opposite adjacent a b a c c b a c frac b ,c , frac sin a cos a ,.

ਇਕ ਕ੍ਰਿਪਾ ਇਕ ਸੱਜੇ ਤਿਕੋਣ ਵਿਚ 90 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੈ ਇਹ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਪਾਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਣ a ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the hypotenuse is the side opposite to the 90 degree angle in a right triangle it is the longest side of the triangle and one of the two sides adjacent to angle a.

ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਲੱਤ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਣ a ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
the adjacent leg is the other side that is adjacent to angle a.

ਉਲਟ ਪੱਖ ਉਹ ਪਾਸਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਣ a ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
the opposite side is the side that is opposite to angle a.

ਲੰਬਵਤ ਅਤੇ ਅਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਲਟ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the terms perpendicular and base are sometimes used for the opposite and adjacent sides respectively.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ-ਕੋਹ-ਟੋਆ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਸਹੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਈਨ, ਕੋਸਾਈਨ ਜਾਂ ਟੈਂਜੈਂਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ.
many people find it easy to remember what sides of the right triangle are equal to sine, cosine, or tangent, by memorizing the word soh-cah-toa see below under mnemonics .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਕੋਸੈਕੰਟ ਸੀਸੀਐਸ ਜਾਂ ਕੋਸੈਕ, ਸੈਕਿੰਡ ਸੈਕਿੰਡ ਅਤੇ ਕੋਟੈਂਜੈਂਟ ਕੋਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੀਸੀਐਸ ਏ 1 ਪਾਪ ਏ ਹਾਇਪੋਟੇਨਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀਏ, ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਸੀਸੀਆਰ ਏ ਫਰੈਕ 1 ਪਾਪ ਏ ਫ੍ਰੈਕ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਹਾਈਪੋਟੇਨਸ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਫ੍ਰੈਕ ਸੀਏ, ਸਕਿੰਟ ਏ 1 ਕੋਸ ਏ. ਹਾਈਪੋਟੇਨਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸੀਬੀ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਸਕਿੰਟ ਏ ਫ੍ਰੈਕ 1 ਕੋਸ ਇਕ ਫ੍ਰੈਕ ਟੈਕਸਟੋਰਪ ਹਾਈਪੋਟੇਨਸ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਫ੍ਰੈਕ ਸੀਬੀ, ਕੋਟ ਏ 1 ਟੈਨ ਏ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕੋਸ ਏ ਪਾਪ ਏ ਬੀ.
the reciprocals of these functions are named the cosecant csc or cosec , secant sec , and cotangent cot , respectively csc a 1 sin a hypotenuse opposite c a , displaystyle csc a frac 1 sin a frac textrm hypotenuse textrm opposite frac c a , sec a 1 cos a hypotenuse adjacent c b , displaystyle sec a frac 1 cos a frac textrm hypotenuse textrm adjacent frac c b , cot a 1 tan a adjacent opposite cos a sin a b a .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਕੋਟ ਏ ਫ੍ਰੈਕ 1 ਟੈਨ ਏ ਫ੍ਰੈਕ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਟੈਕਸਟ੍ਰਮ ਉਲਟ ਫ੍ਰੈਕ ਕੌਸ ਏ ਪਾਪ ਏ ਫ੍ਰੈਕ ਬੀ ਏ.
displaystyle cot a frac 1 tan a frac textrm adjacent textrm opposite frac cos a sin a frac b a .

ਉਲਟਾ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਰਕਸੀਨ, ਆਰਕੋਸਾਈਨ ਅਤੇ ਆਰਕਟੈਂਜੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the inverse functions are called the arcsine, arccosine, and arctangent, respectively.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are arithmetic relations between these functions, which are known as trigonometric identities.

ਕੋਸਾਈਨ, ਕੋਟੇਨਜੈਂਟ, ਅਤੇ ਕੋਸੇਕੈਂਟ ਇਸ ਲਈ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੋਨ, ਸੰਖੇਪ, ਪੂਰਕ ਕੋਣ ਦੇ ਸਾਈਨ, ਟੈਂਜੈਂਟ ਅਤੇ ਸਕਿੰਟ ਹਨ.
the cosine, cotangent, and cosecant are so named because they are respectively the sine, tangent, and secant of the complementary angle abbreviated to "co-".

ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਈਨਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕੋਸਾਈਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਹੁਦਰੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
with these functions, one can answer virtually all questions about arbitrary triangles by using the law of sines and the law of cosines.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਦੇ ਬਾਕੀ ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੋਣ ਜਾਂ ਦੋ ਐਂਗਲ ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਸਾ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these laws can be used to compute the remaining angles and sides of any triangle as soon as two sides and their included angle or two angles and a side or three sides are known.

ਇਹ ਨਿਯਮ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਬਹੁਭੁਜ ਨੂੰ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਮੇਲਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
these laws are useful in all branches of geometry, since every polygon may be described as a finite combination of triangles.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਉਪਰੋਕਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਰਫ 0 ਅਤੇ 90 ਡਿਗਰੀ 0 ਅਤੇ 2 ਰੇਡੀਅਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
extending the definitions the above definitions only apply to angles between 0 and 90 degrees 0 and 2 radians .

ਇਕਾਈ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਟ੍ਰਿਕੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
using the unit circle, one can extend them to all positive and negative arguments see trigonometric function .

ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨਿਯਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ 360 ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਰੇਡੀਅਨ.
the trigonometric functions are periodic, with a period of 360 degrees or radians.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
that means their values repeat at those intervals.

ਟੈਂਜੈਂਟ ਅਤੇ ਕੋਟੇਨਜੈਂਟ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 180 ਡਿਗਰੀ ਜਾਂ ਰੇਡੀਅਨ.
the tangent and cotangent functions also have a shorter period, of 180 degrees or radians.

ਟ੍ਰਿਕੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੈਲਕੂਲਸ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਲੜੀ ਤੋਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਪਰੋਕਤ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the trigonometric functions can be defined in other ways besides the geometrical definitions above, using tools from calculus and infinite series.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਤਿਕੋਣ ਮਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
with these definitions the trigonometric functions can be defined for complex numbers.

ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਘਾਤਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ.
the complex exponential function is particularly useful.

exiyexxyy ਪਾਪ y.
e x i y e x cos y i sin y .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਈ x ਆਈ ਆਈ ਐਕਸ ਕੋਸ ਵਾਈ ਆਈ ਪਾਪ ਵਾਈ.
displaystyle e x iy e x cos y i sin y .

uleਲਰ ਅਤੇ ਡੀ ਮੋਇਵਰੇ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵੇਖੋ.
see euler's and de moivre's formulas.

ਮੋਨਮੋਨਿਕਸ ਮਿਨੀਮੋਨਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਤ੍ਰਿਕੋਣਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਹੈ.
mnemonics a common use of mnemonics is to remember facts and relationships in trigonometry.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੱਜੇ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ, ਕੋਸਾਈਨ ਅਤੇ ਟੈਂਜੈਂਟ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਤਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for example, the sine, cosine, and tangent ratios in a right triangle can be remembered by representing them and their corresponding sides as strings of letters.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਮਾਨਮਿਕ ਹੈ ਸੋ-ਸੀਏਏਐਚ-ਟੋਆ ਸਾਈਨ ਓਪੋਜਿਟ ਹਾਈਪੋਟੇਨਸ ਕੋਸਿਨ ਅਡਜੱਸਟ ਹਾਈਪੋਟੇਨਸ ਟੈਂਜੈਂਟ ਓਪਸਿਟ ਐਡਜੈਸੈਂਟ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ themੰਗ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਸੁਣਾਉਣਾ ਅਰਥਾਤ, ਸੋਹ-ਸੀਏਏਐਚ-ਟੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸੋ-ਟੂ-ਯੂ-ਓ' ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. '.
for instance, a mnemonic is soh-cah-toa sine opposite hypotenuse cosine adjacent hypotenuse tangent opposite adjacent one way to remember the letters is to sound them out phonetically i.e., soh-cah-toa, which is pronounced 'so- -toe-uh' .

ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕੁਝ ਓਲਡ ਹਿੱਪੀ ਕੈਚ ਇਕ ਹੋਰ ਹਿੱਪੀ ਟ੍ਰਿਪਿਨ 'ਤੇ ਐਸਿਡ".
another method is to expand the letters into a sentence, such as "some old hippie caught another hippie trippin' on acid".

ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਟੇਬਲਾਂ ਲਈ ਮੁ trigਲੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ.
calculating trigonometric functions trigonometric functions were among the earliest uses for mathematical tables.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਪਸੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਹੈ.
such tables were incorporated into mathematics textbooks and students were taught to look up values and how to interpolate between the values listed to get higher accuracy.

ਸਲਾਈਡ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕੇਲ ਸਨ.
slide rules had special scales for trigonometric functions.

ਅੱਜ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਕੋਲ ਮੁੱਖ ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪਾਪ, ਕੋਸ, ਟੈਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੀ.ਆਈ.ਸੀ. ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟਿਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਟਨ ਹਨ.
today, scientific calculators have buttons for calculating the main trigonometric functions sin, cos, tan, and sometimes cis and their inverses .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੋਣ ਮਾਪਣ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਡਿਗਰੀ, ਰੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗਰੇਡੀਅਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
most allow a choice of angle measurement methods degrees, radians, and sometimes gradians.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਫੰਕਸ਼ਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most computer programming languages provide function libraries that include the trigonometric functions.

ਬਹੁਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਚਿਪਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਫਲੋਟਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਯੂਨਿਟ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੇ ਤਿਕੋਣੋਮੀਤਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
the floating point unit hardware incorporated into the microprocessor chips used in most personal computers has built-in instructions for calculating trigonometric functions.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਸ ਇੱਥੇ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ.
applications there is an enormous number of uses of trigonometry and trigonometric functions.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਤਿਕੋਣੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ, ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for instance, the technique of triangulation is used in astronomy to measure the distance to nearby stars, in geography to measure distances between landmarks, and in satellite navigation systems.

ਸਾਈਨ ਅਤੇ ਕੋਸਾਈਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the sine and cosine functions are fundamental to the theory of periodic functions, such as those that describe sound and light waves.

ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿਹੜੇ ਤਿਕੋਣੋਤਰੀ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਕੋਣੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਵਰਗੀ ਆਬਜੈਕਟ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਕਾਰ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ, ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਡੀਓ ਸਿੰਥੇਸਿਸ, ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਆਪਟਿਕਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੀਏਟੀ ਸਕੈਨ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ, ਫਾਰਮੇਸੀ, ਰਸਾਇਣ, ਨੰਬਰ ਥਿ andਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕ੍ਰਿਪਟੋਲੋਜੀ, ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਭੂਮੀ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਜੀਓਡੀਸੀ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਚਿੱਤਰ ਚਿੱਤਰਨ, ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ, ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਕ੍ਰਿਸਟਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿਕਾਸ.
fields that use trigonometry or trigonometric functions include astronomy especially for locating apparent positions of celestial objects, in which spherical trigonometry is essential and hence navigation on the oceans, in aircraft, and in space , music theory, audio synthesis, acoustics, optics, electronics, biology, medical imaging cat scans and ultrasound , pharmacy, chemistry, number theory and hence cryptology , seismology, meteorology, oceanography, many physical sciences, land surveying and geodesy, architecture, image compression, phonetics, economics, electrical engineering, mechanical engineering, civil engineering, computer graphics, cartography, crystallography and game development.

ਪਾਈਥਾਗੋਰਿਅਨ ਪਹਿਚਾਣ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣ ਪਾਈਥਾਗੋਰਿਅਨ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਲ ਪਾਪ 2 ਨੂੰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ 2 ਏ ਕੌਸ 2 ਏ 1 ਡਿਸਪਲੇ ਸਟਾਈਲ ਪਾਪ 2 ਇਕ ਕੌਸ 2 ਏ 1 ਟੈਨ 2 ਏ 1 ਸੈਕਿੰਡ 2 ਇਕ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਟੈਨ 2 ਏ 1 ਸਕਿੰਟ 2 ਇਕ ਕੋਟ 2 ਏ 1 ਸੀਸੀਐਸ 2 ਇੱਕ ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ ਕੋਟ 2 ਏ 1 ਸੀਸੀਸੀ 2 ਇੱਕ ਐਂਗਲ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਪਾਪ ਏਬੀ ਪਾਪ ਏ ਕੌਸ ਬੀ ਕੌਸ ਏ ਪਾਪ ਬੀ ਡਿਸਪਲੇਸਾਈਲ ਪਾਪ ਏ ਐਮ ਬੀ ਪਾਪ ਕੌਸ ਬੀ ਪੀ ਕੌਸ ਏ ਪਾਪ ਬੀ ਕੋਸ ਏ ਬੀ ਕੋਸ ਏ ਕੌਸ ਬੀ ਪਾਪ ਏ ਪਾਪ ਬੀ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਕੋਸ ਏ ਐੱਮ, ਬੀ ਕੋਸ ਏ ਕੌਸ ਬੀ ਐਮ ਪੀ ਪਾਪ ਏ ਪਾਪ ਬੀ ਟੈਨ ਏ ਬੀ ਟੈਨ ਏ ਟੈਨ ਬੀ tan ਟੈਨ ਏ ਟੈਨ ਬੀ ਡਿਸਪਲੇਸ ਟੈਨ ਏ ਐਮ ਪੀ ਫ੍ਰੈਕ ਟੈਨ ਏ ਐਮ ਟੈਨ ਬੀ m ਐਮ ਪੀ ਟੈਨ ਏ ਟੈਨ ਬੀ ਕੋਟ ਏਬੀ ਕੋਟ ਏ ਕੋਟ ਬੀ c ਕੋਟ ਬੀ ਕੋਟ ਇੱਕ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਕੋਟ ਏ ਐਮ ਬੀ ਫ੍ਰੈਕ ਕੋਟ ਏ ਕਾਟ ਬੀ ਐਮਪੀ 1 ਕੋਟ ਬੀ ਪੀ ਐਮ ਕੋਟ ਇਕ ਆਮ ਫਾਰਮੂਲੇ ਟ੍ਰਿਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੁਝ ਸਮੀਕਰਣ ਸਾਰੇ ਕੋਣਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pythagorean identities the following identities are related to the pythagorean theorem and hold for any value sin 2 a cos 2 a 1 displaystyle sin 2 a cos 2 a 1 tan 2 a 1 sec 2 a displaystyle tan 2 a 1 sec 2 a cot 2 a 1 csc 2 a displaystyle cot 2 a 1 csc 2 a angle transformation formulae sin a b sin a cos b cos a sin b displaystyle sin a pm b sin a cos b pm cos a sin b cos a b cos a cos b sin a sin b displaystyle cos a pm b cos a cos b mp sin a sin b tan a b tan a tan b 1 tan a tan b displaystyle tan a pm b frac tan a pm tan b 1 mp tan a tan b cot a b cot a cot b 1 cot b cot a displaystyle cot a pm b frac cot a cot b mp 1 cot b pm cot a common formulae certain equations involving trigonometric functions are true for all angles and are known as trigonometric identities.

ਕੁਝ ਪਹਿਚਾਣ ਇਕ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some identities equate an expression to a different expression involving the same angles.

ਇਹ ਟ੍ਰਿਕੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
these are listed in list of trigonometric identities.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਪਛਾਣ
triangle identities that relate the sides and angles of a given triangle are listed below.

ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਵਿਚ, ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਇਕ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਕੋਣ ਹਨ ਅਤੇ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ, ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in the following identities, a, b and c are the angles of a triangle and a, b and c are the lengths of sides of the triangle opposite the respective angles as shown in the diagram .

ਸਾਈਨਾਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸਾਈਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਜਿਸਨੂੰ ਮਨਮਾਨੀ ਤਿਕੋਣਾ ਲਈ “ਸਾਈਨ ਨਿਯਮ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਪਾਪ ਏ ਬੀ ਪਾਪ ਬੀ ਸੀ ਪਾਪ ਸੀ 2 ਆਰ ਏਬੀਸੀ 2, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਫ੍ਰੈਕ ਏ ਪਾਪ ਏ ਫ੍ਰੈਕ ਬੀ ਪਾਪ ਬੀ ਫ੍ਰੈਕ ਸੀ ਪਾਪ ਸੀ 2 ਆਰ ਫ੍ਰੈਕ ਅਬੀਸੀ 2 ਡੈਲਟਾ, ਜਿੱਥੇ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਡੈਲਟਾ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰ, ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਦੇ ਆਰਕੈਸੀਬ੍ਰਾਡ ਸਰਕਲ ਦਾ ਘੇਰਾ ਹੈ ਆਰ ਅਬਕਾਬਕੈਬਕਬਕਾ.
law of sines the law of sines also known as the "sine rule" for an arbitrary triangle states a sin a b sin b c sin c 2 r a b c 2 , displaystyle frac a sin a frac b sin b frac c sin c 2r frac abc 2 delta , where displaystyle delta is the area of the triangle and r is the radius of the circumscribed circle of the triangle r a b c a b c a b c a b c b c a .

ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਆਰ ਫ੍ਰੈਕ ਐਬੀਸੀ ਸਕ੍ਰੇਟ ਏ ਬੀ ਸੀ ਏ-ਬੀ ਸੀ ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਬੀ ਸੀ-ਏ.
displaystyle r frac abc sqrt a b c a-b c a b-c b c-a .

ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
another law involving sines can be used to calculate the area of a triangle.

ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਾ ਕੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅੱਧੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਣ ਦੇ ਸਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਖੇਤਰ 1 2 a ਬੀ ਪਾਪ ਸੀ.
given two sides a and b and the angle between the sides c, the area of the triangle is given by half the product of the lengths of two sides and the sine of the angle between the two sides area 1 2 a b sin c .

ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਐਮਬਾਕਸ ਏਰੀਆ ਡੈਲਟਾ ਫ੍ਰੈਕ 1 2 ਅਬ ਪਾਪ ਸੀ. ਕੋਸਾਇਨਾਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕੋਸਾਈਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਸਾਈਨ ਫਾਰਮੂਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ "ਕੋਸ ਨਿਯਮ" ਪਾਈਥਾਗੋਰਿਅਨ ਪ੍ਰਮੇਯ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ ਮਨਮਾਨੇ ਤਿਕੋਣਾਂ c 2 a 2 b 2 2 ab cos c , ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ c 2 a 2 b 2 -2ab cos c, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਸ c a 2 b 2 c 2 2 ab.
displaystyle mbox area delta frac 1 2 ab sin c. law of cosines the law of cosines known as the cosine formula, or the "cos rule" is an extension of the pythagorean theorem to arbitrary triangles c 2 a 2 b 2 2 a b cos c , displaystyle c 2 a 2 b 2 -2ab cos c, , or equivalently cos c a 2 b 2 c 2 2 a b .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਕੋਸ ਸੀ ਫ੍ਰੈਕ ਏ 2 ਬੀ 2-ਸੀ 2 2 ਐਬ.
displaystyle cos c frac a 2 b 2 -c 2 2ab .

, ਕੋਸਾਈਨਜ਼ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੇਰੋਨ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
, the law of cosines may be used to prove heron's formula, which is another method that may be used to calculate the area of a triangle.

ਇਹ ਫਾਰਮੂਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਸੈਮੀਪੀਰੀਮੀਟਰ s 1 2 ਏਬੀਸੀ ਹੈ, ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ s frac 1 2 abc, ਤਾਂ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਏਰੀਆ ssbsbscabc 4 r ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ mbox ਏਰੀਆ ਡੈਲਟਾ ਹੈ sqrt s sb sc frac abc 4r, ਜਿੱਥੇ ਆਰ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਰੇਡੀਅਸ ਹੈ.
this formula states that if a triangle has sides of lengths a, b, and c, and if the semiperimeter is s 1 2 a b c , displaystyle s frac 1 2 a b c , then the area of the triangle is area s s a s b s c a b c 4 r displaystyle mbox area delta sqrt s s-a s-b s-c frac abc 4r , where r is the radius of the circumcircle of the triangle.

ਟੈਂਜੈਂਟਸ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਟੇਨਜੈਂਟਸ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਬਾਬ ਟੈਨ ਟੈਨ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਫ੍ਰੈਕ ਅਬ ਫ੍ਰੈਕ ਟੈਨ ਖੱਬੇ ਟੀਫ੍ਰੈਕ 1 2 ਏਬੀ ਰਾਈਟ ਟੈਨ ਖੱਬੇ ਟਫ੍ਰੈਕ 1 2 ਏਬੀ ਰਾਈਟ ਯੂਲਰ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਯੂਲਰ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਈਕਸ ਕੋਸ xi sin x displaystyle e ix cos xi sin x, ਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨ, ਕੋਸਾਈਨ ਅਤੇ ਟੈਂਜੈਂਟ ਲਈ ਨਿਮਨਲਿਖਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਤਮਕ ਪਛਾਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਇਕਾਈ i sin xeixeix 2 i, cos xeixeix 2, tan xieixeixeixeix.
law of tangents the law of tangents a b a b tan tan displaystyle frac a-b a b frac tan left tfrac 1 2 a-b right tan left tfrac 1 2 a b right euler's formula euler's formula, which states that e i x cos x i sin x displaystyle e ix cos x i sin x , produces the following analytical identities for sine, cosine, and tangent in terms of e and the imaginary unit i sin x e i x e i x 2 i , cos x e i x e i x 2 , tan x i e i x e i x e i x e i x .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਸਾਈਨ ਐਕਸ ਫ੍ਰੈੱਕ ਈ ਆਈਐਕਸ-ਈ-ਆਈਕਸ i ਆਈ, ਕਿੱਕੁਆਡ ਕੋਸ ਐਕਸ ਫ੍ਰੈਕ ਈ ਆਈਐਕਸ ਈ-ਐਕਸ,, ਕਿੱਕੁਆਡ ਟੈਨ ਐਕਸ ਫ੍ਰੈਕ ਆਈ ਈ-ਐਕਸ-ਈਐਕਸ ਈ ਆਈਐਕਸ ਈ-ਐਕਸ.
displaystyle sin x frac e ix -e -ix 2i , qquad cos x frac e ix e -ix 2 , qquad tan x frac i e -ix -e ix e ix e -ix .

ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਬਾਇਓਰ, ਕਾਰਲ ਬੀ.
see also references bibliography boyer, carl b.

1991.
1991.

ਗਣਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
a history of mathematics second ed.

ਜੌਨ ਵਿਲੀ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਆਈ.ਐੱਸ.ਬੀ.ਐੱਨ. 0-471-54397-7.
john wiley & sons, inc. isbn 0-471-54397-7.

ਹੇਜ਼ਵਿਨੇਲ, ਮਿਸ਼ੀਅਲ, ਐਡ.
hazewinkel, michiel, ed.

2001, "ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ", ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਗਣਿਤ, ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-55608-010-4 ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਐਮ.
2001 , "trigonometric functions", encyclopedia of mathematics, springer, isbn 978-1-55608-010-4 christopher m. linton 2004 .

ਯੁਡੋਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੇਟਿਕਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੇਮੀ ਤੱਕ.
from eudoxus to einstein a history of mathematical astronomy .

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਵੇਸਟੀਨ, ਏਰਿਕ ਡਬਲਯੂ. "ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਐਡਿਸ਼ਨ ਫਾਰਮੂਲਾ".
weisstein, eric w. "trigonometric addition formulas".

ਮੈਥਵਰਲਡ.
mathworld.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਖਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਟ੍ਰਾਈਗੋਨੋਮੈਟਰੀ, ਅਲਫਰਡ ਮੋਨਰੋ ਕੇਨੀਅਨ ਅਤੇ ਲੂਈ ਇੰਗੋਲਡ ਦੁਆਰਾ ਦਿ ਮੈਕਮਿਲਨ ਕੰਪਨੀ, 1914 ਦੁਆਰਾ ਮੁਫਤ onlineਨਲਾਈਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਲੈਕਚਰ
external links khan academy trigonometry, free online micro lectures trigonometry by alfred monroe kenyon and louis ingold, the macmillan company, 1914.

ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਪੂਰਾ ਟੈਕਸਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in images, full text presented.

ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਬੈਨਕਰ ਦੀ ਤਿਕੋਣੀ ਮੈਟਰੀ ਬੁਝਾਰਤ ਤੇ ਕਨਵਰੈਂਸ ਡੇਵ ਦੇ ਸ਼ਾਰਟ ਕੋਰਸ ਟ੍ਰਿਕੋਨੋਮੈਟਰੀ ਵਿਚ ਕਲਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡੇਵਿਡ ਜੋਇਸ ਦੁਆਰਾ, ਮਾਈਕਲ ਕੋਰਲ ਦੁਆਰਾ, ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਟ੍ਰਿਕੋਨੋਮੈਟਰੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੀ ਐਨ ਯੂ ਫ੍ਰੀ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਧੀਨ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਵਜੋਂ ਅੰਬਰਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ - ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
benjamin banneker's trigonometry puzzle at convergence dave's short course in trigonometry by david joyce of clark university trigonometry, by michael corral, covers elementary trigonometry, distributed under gnu free documentation license amritsar pronunciation punjabi punjabi pronunciation , historically also known as and colloquially as ambarsar, is a city in north-western india which is the administrative headquarters of the amritsar district - located in the majha region of the indian state of punjab.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,132,761 ਸੀ।
according to the 2011 census, the population of amritsar was 1,132,761.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ 217 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 135 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the city is situated 217 km 135 mi northwest of state capital chandigarh.

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਵਾਹਗਾ ਬਾਰਡਰ ਸਿਰਫ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17.4 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
it is near pakistan, with the wagah border being only 28 km 17.4 mi away.

ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ 50 ਕਿਮੀ 31.1 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the nearest city is lahore, the second largest city in pakistan, located 50 km 31.1 mi to the west.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 49.4% ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 48% ਹੈ।
hinduism and sikhism are the main religions of amritsar city, practised by 49.4% and 48% of the total population, respectively.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ।
amritsar is home to the harmandir sahib commonly known as the golden temple , the spiritual and cultural centre for the sikh religion.

ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਇਕੱਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਵਸਨੀਕ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਹੈ।
this important sikh shrine attracts more visitors than the taj mahal with more than 100,000 visitors on weekdays alone and is the most popular destination for non-resident indians nri in the whole of india.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀਟ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਹੈ।
the city also houses the akal takht, the highest seat of earthly authority of the khalsa, and the committee responsible for the upkeep of gurdwaras.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਰਾਮਤੀਰਥ ਮੰਦਰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the ramtirth temple situated at amritsar is believed to be the ashram site of maharishi valmiki, the writer of ramayana.

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮਤੀਰਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਾਵਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
according to the hindu mythology, goddess sita gave birth to lava and kusha, sons of lord rama at ramtirth ashram.

ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਮਤੀਰਥ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
large number of people visit ramtirth temple at annual fair.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਾਵਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
nearby cities to amritsar, lahore and kasoor were said to be founded by lava and kusha, respectively.

ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਵਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਨੇ ਰਸਮ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਦੁਰਗਿਆਨਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
during ashvamedha yagna by lord rama, lava and kush captured the ritual horse and tied lord hanuman to a tree near to today's durgiana temple.

ਨਵਰਾਤਰਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
during navratra festivities it is considered to be auspicious by hindu population of the city to visit that temple.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਕਾਰਪੈਟ ਅਤੇ ਫੈਬਰਿਕ, ਖੇਤੀ ਉਪਜ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the main commercial activities of amritsar include tourism, carpets and fabrics, farm produce, handicrafts, service trades, and light engineering.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਅਮੀਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ 1919 ਵਿਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the city is known for its rich cuisine, and culture, and for the jallianwala bagh massacre in 1919 under british rule.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੈਂਟਰਲ ਖਾਲਸਾ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ independenceਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ।
amritsar is home to central khalsa orphanage, which was once home to udham singh, a prominent figure in the indian independence movement.

ਗਾਂਧੀ ਗਰਾਉਂਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਖੇਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਏ.ਜੀ.ਏ. ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
gandhi ground is the main sports complex in the city which is home to the amritsar games association, aga .

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਗਾਮੀ ਯੋਜਨਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
amritsar has been chosen as one of the heritage cities for hriday - heritage city development and augmentation yojana scheme of government of india.

ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
history amritsar is one of the largest cities of the punjab state in india.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱ t ਤੁੰਗ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚੌਂਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ 1574 ਵਿਚ ਤੁੰਗ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 700 ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਂ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the city origin lies in the village of tung, and was named after the lake founded by the fourth sikh guru ram das in 1574 on land bought by him for 700 rupees from the owners of the village of tung.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸੰਨ 1570 ਵਿਚ ਇਕ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ 1564 ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਸੰਤੋਖਸਰ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
earlier, guru ram das had begun building santokhsar sarovar, near the village of sultanwind in 1564 according to one source in 1570 .

ਇਹ 1588 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ.
it could not be completed before 1588.

1574 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ.
in 1574, guru ram das built his residence and moved to this place.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
at that time, it was known as guru da chakk.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਹ ਚੱਕ ਰਾਮ ਦਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ.
later, it came to be known as chakk ram das.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
amritsar's central walled city has narrow streets mostly developed in the 17th and 18th century.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਕ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਕ ਅਜੀਬ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਟਰਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the city is a peculiar example of an introverted planning system with unique areas called katras.

ਕੈਟਰਾਸ ਸਵੈ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਲੱਖਣ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
the katras are self-styled residential units that provided unique defence system during attacks on the city.

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਐਡਵਰਡ ਹੈਰੀ ਡਾਇਰ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ, ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਖਾਲਸ ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ.
jallianwala bagh massacre the jallianwala bagh massacre, involving the killing of hundreds of indian civilians on the orders of a senior british military officer, reginald edward harry dyer, took place on 13 april 1919 in the heart of amritsar, the holiest city of the sikhs, on a day sacred to them as the birth anniversary of the khalsa vaisakhi day .

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਦੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ wallਾਹੁਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਨ.
in the punjab, during world war i , there was considerable unrest particularly among the sikhs, first on account of the demolition of a boundary wall of gurdwara rakab ganj at new delhi and later because of the activities and trials of the ghadarites, almost all of whom were sikhs.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਸੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਨੇਤਾਵਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਕਾਰਨ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਵਰੀ 1915 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ , ਥੀਓਸੋਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਜਿਸ ਨੇ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1916 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in india as a whole, too, there had been a spurt in political activity mainly owing to the emergence of two leaders mahatma gandhi who after a period of struggle against the british in south africa, had returned to india in january 1915, and annie besant , head of the theosophical society of india, who on 11 april 1916 established the home rule league with autonomy for india as its goal.

ਦਸੰਬਰ 1916 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਲਖਨ at ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ “ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਰਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇਤੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ। “.
in december 1916, the indian national congress, at its annual session held at lucknow, passed a resolution asking the king to issue a proclamation announcing that it is the "aim and intention of british policy to confer self-government on india at an early date".

10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਮਾਇਤੀਆਂ, ਸੱਤਿਆ ਪਾਲ ਅਤੇ ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲਿ ਨੂੰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
on 10 april 1919, satya pal and saifuddin kitchlew, two popular proponents of the satyagraha movement led by gandhi, were called to the deputy commissioner's residence, arrested and sent off by car to dharamsetla, a hill town, now in himachal pradesh.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਆਮ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
this led to a general strike in amritsar.

ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਸਮੂਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਲਗਭਗ 50,000 ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਏ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅੱਗੇ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
excited groups of citizens soon merged into a crowd of about 50,000 marching on to protest to the deputy commissioner against the arrest of the two leaders.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੀੜ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਫੁੱਟ-ਬਰਿੱਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the crowd, however, was stopped and fired upon near the railway foot-bridge.

ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12 ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 20 ਅਤੇ 30 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
according to the official version, the number of those killed was 12 and of those wounded between 20 and 30.

ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੂਤ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਤੋਂ 30 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
evidence before an inquiry of the indian national congress put the number of the dead between 20 and 30.

ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ.
three days later, on 13 april, the traditional festival of baisakhi, thousands of sikhs, muslims and hindus gathered in the jallianwala bagh.

ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ 16 30 ਵਜੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਕ ਘੰਟਾ ਬਾਅਦ, ਡਾਇਰ ਪੈਂਸਠ ਗੋਰਖਾ ਅਤੇ 25 ਪੰਨੇ ਬਲੂਚੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ.
an hour after the meeting began as scheduled at 16 30, dyer arrived with a group of sixty-five gurkha and twenty-five baluchi soldiers.

ਭੀੜ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੇ ਬਗੈਰ, ਡਾਇਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਭੀੜ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਭਾਗਾਂ ਵੱਲ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ.
without warning the crowd to disperse, dyer blocked the main exits and ordered his troops to begin shooting toward the densest sections of the crowd.

ਫਾਇਰਿੰਗ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਮਿੰਟ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।
firing continued for approximately ten minutes.

ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 379 ਦੱਸੀ ਗਈ।
a british inquiry into the massacre placed the death toll at 379.

ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਗਭਗ 1000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
the indian national congress determined that approximately 1,000 people were killed.

ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜਨਸੰਖਿਆ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ।
partition of 1947 partition of british india into india and pakistan had a most profound effect on the demographics, economics, culture, political and social structures of amritsar.

ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁ linesਲੀਆਂ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ.
the state of punjab was divided between india and pakistan and amritsar became a border city, often on the front lines of india-pakistan wars.

ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ 30 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 50% ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
prior to partition, the muslim league wanted to incorporate amritsar into pakistan because of the amritsar's proximity to lahore a distance of 30 miles and a nearly 50% muslim population, but the city became part of india.

ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲਾਹੌਰ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 50% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
the indian national congress had similar aims of incorporating lahore into india as lahore was the cultural, economic, and political capital of undivided punjab and hindus and sikhs constituted nearly 50% of the population, but lahore became a part of pakistan.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
amritsar and lahore experienced some of the worst communal riots during the partition of india.

ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਕਾਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
muslim residents of amritsar left the city en-masse leaving their homes and property behind because of violent anti-muslim riots in amritsar.

ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫਿਰਕੂ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੱacਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪਿਆ।
similar scenes of communal carnage against hindus and sikhs were witnessed in lahore and led to their mass evacuation.

ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ, ਕਾਲਾ ਅਫਗਾਨਾ, ਅਬਦੁੱਲ ਕਲਾਂ, ਰਸ਼ੀਦ ਬੱਲ, ਲਹੌਰੀ, ਸ਼ਾਹਪੁਰ, ਸ਼ਾਹਕੋਟ, ਅਲੀਪੁਰ, ਅਲੀਵਾਲ, ਅੱਲ੍ਹਾਬਾਦ, ਫਤਿਹਬਾਦ, ਚੱਕ, ਗੁੱਜਾ ਚੱਕ, ਜੱਟਨ, ਚੀਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
important muslim dominated villages in amritsar district prior to partition include sultanpur, kala afgana, abdul kalan, rasheed bal, lahorie, shahpur, shahkot, alipur, aliwal, allahbad, fatehbad, chak, guza chak, jattan, cheema.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ 6 ਜੂਨ 1984 ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸੀ ਜੋ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
operation blue star operation blue star 6 june 1984 was an indian military operation ordered by indira gandhi, then prime minister of india to curb and remove sikh militants from the golden temple in amritsar.

ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੇ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਬਖਤਰਬੰਦ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the operation was carried out by indian army troops with tanks and armoured vehicles.

ਫੌਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਚਿਤ ਵਾਚਿਆਂ ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ.
militarily successful, the operation aroused immense controversy, and the government's justification for the timing and style of the attack are hotly debated.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
operation blue star was included in the top 10 political disgraces by india today magazine.

ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 83 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, 493 ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
official reports put the number of deaths among the indian army at 83, with 493 civilians and sikh militants killed.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੀਬੀਆਈ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਰੈਫਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in addition, the cbi is considered responsible for seizing historical artefacts and manuscripts in the sikh reference library before burning it down.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
four months after the operation, on 31 october 1984, indira gandhi was assassinated by two of her sikh bodyguards in what is viewed as an act of vengeance.

ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
following her assassination, more than 3,000 sikhs were killed in anti-sikh pogroms.

ਆਪ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਹੀ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਹੈ.
within the sikh community itself, operation blue star has taken on considerable historical significance.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 31 ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography and climate amritsar is located at 31.

74. h, ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਸਰਾ ਹੈ.
74. h, second only in india to the bhopal shatabdi express.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ 5 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ hours 445 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 2.5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰੇਗੀ.
it will travel the 445 km between the two cities in 2.5 hours compared to the current time of 5 hours .

ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਤਾਈ ਹੈ।
companies from japan, china, uk and canada have expressed an interest in the project.

ਲਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਮਈ 2008 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ.
the contract for building the line were to be awarded at the end of may 2008.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
other lines of this kind have proposed in mumbai, ahmedabad, pune, and kolkata.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਲ 6 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਅਰਥਾਤ 1 ਏ.
amritsar railway station has 6 platforms namely 1a.

ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 10 ਤੋਂ 12 ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਹਨ.
and there are proposals for expanding it to 10 to 12 platforms.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਵਰਨਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਨ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੋਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰਾਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 1 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸੜਕ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ connectedੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
important trains amritsar shatabdi express new delhi amritsar swarna shatabdi express amritsar haridwar jan shatabdi express road amritsar is located on the historic grand trunk road g.t road , also known as national highway 1, and therefore very well connected to the road network.

ਅੰਬਾਲਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਦਿੱਲੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
daily bus services run to and from ambala, patiala, delhi, chandigarh and jammu.

ਜੀ.ਟੀ. ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ 450,000,000 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
rs 450,000,000 is being spent to expand the amritsar-jalandhar stretch of g.t.

ਚਾਰ ਮਾਰਗੀ ਤੱਕ ਸੜਕ.
road to four lanes.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤਕ ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚਾਰ ਮਾਰਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਐਲੀਵੇਟਿਡ ਸੜਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2010, elevated road with four lanes connected to the national highway for better access to the golden temple has been started.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ, ਰਿਕਸ਼ਾ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ, ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
for transportation within amritsar city, rickshaws, auto rickshaws, taxis and buses are available.

ਅੰਤਰ-ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਦਿੱਲੀ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
inter-city buses are available from amritsar to chandigarh, delhi, shimla, jalandhar and ludhiana.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਐੱਸ. ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ.
amritsar brts the government of punjab pledged rs.

ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੀਆਰਟੀਐਸ ਲਈ 580 ਕਰੋੜ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ।
580 crore 100 million dollars for the amritsar brts for the city.

ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੀਆਰਟੀਐਸ ਆਵਾਜਾਈ ਭੀੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ.
it is hoped that amritsar brts will help relieve traffic congestion and improve air quality.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੀਆਰਟੀਐਸ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮੈਟਰੋਬਸ ਨੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।
the amritsar brts or amritsar metrobus has commenced operations and is open to the public.

ਸਿਟੀ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
city bus service is also present in the city.

ਪੁਰਾਣੀ ਗ੍ਰਾਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
amritsar is also connected with lahore, pakistan via the old grand trunk road.

ਯਾਤਰੀ ਸਥਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੁਰਗਿਆਨਾ ਮੰਦਰ ਜਲੀਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਾਹਗਾ ਬਾਰਡਰ ਮਾਤਾ ਲਾਲ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਮਾਡਲ ਟਾ templeਨ ਸਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਪਿੰਡ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਾਰ ਹੀਰੋਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਰਬਨ ਹਾਟ ਫੂਡ ਸਟ੍ਰੀਟ ਆਨੰਦ ਗਾਰਡਨ ਹਰੀਕੇ ਵੈਟਲੈਂਡ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਬੀਬੀ ਕੇ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗਲੋਬਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡੇਵ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਸਕੂਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਹੋਲੀ ਹਾਰਟ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਸਕੂਲ ਪੁਲਿਸ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਸਨੀਕ ਜੁੜਵੇਂ ਕਸਬੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਟਾਕੇਅਰ ਸਿਟੀ, ਆਕਲੈਂਡ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ 2009 ਬੈਕਰਸਫੀਲਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, 2011 ਸੈਂਡਵੈਲ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਗੈਲਰੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਝਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਅਮ੍ਰ ਦੀ ਇਸ ਦੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਿਰਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਨੋਰਮਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਣਕ ਟ੍ਰੀਟਿਕਮ ਐਸ ਪੀ ਪੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀ. ਐਸਟਿਅਮ ਇਕ ਅਨਾਜ ਹੈ ਜੋ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੈ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਫਲ ਇਕ ਕੈਰੀਓਪਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਲੇਵੈਂਟ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
tourist places in amritsar harmandir sahib gobindgarh fort durgiana temple jallianwala bagh wagah border mata lal devi temple model town temple sadda pind heritage village punjab state war heroes memorial urban haat food street anand garden harike wetland educational institutions indian institute of management, amritsar amritsar college of engineering and technology bbk dav college for women, amritsar delhi public school, amritsar global institute, amritsar government medical college, amritsar guru nanak dev university dav international school, amritsar khalsa college, amritsar st. francis school, amritsar dav college, amritsar holy heart presidency school police dav public school, amritsar notable residents twin towns cities waitakere city, auckland, new zealand 2009 bakersfield, california, united states 2011 sandwell, england gallery see also amritsar district tarn taran district majha sikhism references external links official website of district of amritsar official website of amritsar municipal corporation amritsar hriday city maharaja ranjit singh panorama places to visit in amritsar wheat triticum spp., most commonly t. aestivum is a cereal grain botanically, a type of fruit called a caryopsis , originally from the levant region but now cultivated worldwide.

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ 9 74 million ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਕੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਚਾਵਲ 9 9 million ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ।
in 2016, world production of wheat was 749 million tonnes, making it the second most-produced cereal after maize 1.03 billion tonnes , with more than rice 499 million tonnes .

1960 ਤੋਂ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
since 1960, world production of wheat and other grain crops has tripled and is expected to grow further through the middle of the 21st century.

ਇਹ ਅਨਾਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਭੋਜਨ 220.4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ, 2014 ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਮੀਨ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this grain is grown on more land area than any other commercial food 220.4 million hectares, 2014 .

ਕਣਕ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਡਾ ਹੈ.
world trade in wheat is greater than for all other crops combined.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਣਕ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਗਭਗ 13% ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਉੱਚ ਹੈ.
globally, wheat is the leading source of vegetal protein in human food, having a protein content of about 13%, which is relatively high compared to other major cereals and staple foods.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 000000 b ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the archaeological record suggests that wheat was first cultivated in the regions of the fertile crescent around 9600 bce.

ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਅਨਾਜ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਣਕ ਕਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਰੀ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਟਰੋਕ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
when eaten as the whole grain, wheat is a source of multiple nutrients and dietary fiber, and is associated with lower risk of several diseases, including coronary heart disease, stroke, cancer and type 2 diabetes.

ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਸੇਲੀਐਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਨਾਨ-ਸੇਲੀਅਕ ਗਲੂਟਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਗਲੂਟਨ ਐਟੈਕਸੀਆ ਅਤੇ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ ਹਰਪੀਟੀਫਾਰਮਿਸ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in a small part of the general population, gluten the major part of wheat protein can trigger coeliac disease, non-coeliac gluten sensitivity, gluten ataxia and dermatitis herpetiformis.

ਮੁੱ c ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਵਾ harvestੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਰੂਪਾਂ 'ਖੇਡਾਂ' ਨੂੰ ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
origin cultivation and repeated harvesting and sowing of the grains of wild grasses led to the creation of domestic strains, as mutant forms 'sports' of wheat were preferentially chosen by farmers.

ਘਰੇਲੂ ਕਣਕ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੀਜ ਕਟਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਠੋਰ ਰੇਚੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
in domesticated wheat, grains are larger, and the seeds inside the spikelets remain attached to the ear by a toughened rachis during harvesting.

ਜੰਗਲੀ ਤਣਾਅ ਵਿਚ, ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੈਚਿਸ ਕੰਨ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਾਇਕਲੇਟ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
in wild strains, a more fragile rachis allows the ear to easily shatter and disperse the spikelets.

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ itsਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ itsਗੁਣਾਂ ਨੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ 'ਇਤਫਾਕੀ' ਚੋਣ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
selection for these traits by farmers might not have been deliberately intended, but simply have occurred because these traits made gathering the seeds easier nevertheless such 'incidental' selection was an important part of crop domestication.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਣਕ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸੁਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬੀਜ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ mechanੰਗਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਣਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਰੇਲੂ ਤਣਾਅ ਜੰਗਲੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੇ.
as the traits that improve wheat as a food source also involve the loss of the plant's natural seed dispersal mechanisms, highly domesticated strains of wheat cannot survive in the wild.

ਲਗਭਗ 8000 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਣਕ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਉਪਜਾtile ਕ੍ਰੈਸੇਂਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
cultivation of wheat began to spread beyond the fertile crescent after about 8000 bce.

ਜੇਰੇਡ ਡਾਇਮੰਡ 8800 ਬੀਸੀਈ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਜਾ c ਕ੍ਰਿਸੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਮਰ ਕਣਕ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
jared diamond traces the spread of cultivated emmer wheat starting in the fertile crescent sometime before 8800 bce.

ਜੰਗਲੀ ਅੰਮਰ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੱਖਣੀ ਲੇਵੈਂਟ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 9600 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
archaeological analysis of wild emmer indicates that it was first cultivated in the southern levant with finds dating back as far as 9600 bce.

ਜੰਗਲੀ ਈਨਕੌਰਨ ਕਣਕ ਦਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਕਰਾਕਾਦੈਗ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
genetic analysis of wild einkorn wheat suggests that it was first grown in the karacadag mountains in southeastern turkey.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਈਨਕੋਰਨ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅਬੂ ਹੂਰੇਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਰਾਕਾਦਗ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕਨੋਰਨ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
dated archeological remains of einkorn wheat in settlement sites near this region, including those at abu hureyra in syria, suggest the domestication of einkorn near the karacadag mountain range.

ਈਰਾਕ-ਐਡ-ਡੱਬ ਤੋਂ ਦੋ ਅਨਾਜ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕਬੌਰੀ ਕਣਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਰਬਨ -14 ਮਿਤੀ ਅਬੂ ਹੁਰੀਰਾ ਵਿਖੇ 7800 ਤੋਂ 7500 ਸਾਲ ਬੀਸੀਈ ਹੈ.
with the anomalous exception of two grains from iraq ed-dubb, the earliest carbon-14 date for einkorn wheat remains at abu hureyra is 7800 to 7500 years bce.

ਕੈਰਾਡੈਗ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾtedੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਯਨੂ ਅਤੇ 00 8400 b ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ 00 86ure between ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੀਓਲਿਥਿਕ ਦੌਰ ਵਿਚ ਹੈ.
remains of harvested emmer from several sites near the karacadag range have been dated to between 8600 at cayonu and 8400 bce abu hureyra , that is, in the neolithic period.

ਇਰਾਕ ਐਡ-ਡੱਬ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਹਾੜ ਨੇੜੇ ਦਮਿਸ਼ਕ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ, ਟੇਲ ਅੱਸਵਦ ਦੇ ਮੁੱ levelsਲੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਰਬਨ -14 ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ.
with the exception of iraq ed-dubb, the earliest carbon-14 dated remains of domesticated emmer wheat were found in the earliest levels of tell aswad, in the damascus basin, near mount hermon in syria.

ਇਹ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਲੇਮ ਵੈਨ ਜ਼ੀਇਸਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਜੋਹਾਨਾ ਬਾਕਰ-ਹੀਰੇਸ ਦੁਆਰਾ 8800 ਬੀਸੀਈ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
these remains were dated by willem van zeist and his assistant johanna bakker-heeres to 8800 bce.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਵੀ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਟੇਲ ਅੱਸਵਦ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਸ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਘਰੇਲੂ ਦਾਣੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਣਜਾਣ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਆਏ।
they also concluded that the settlers of tell aswad did not develop this form of emmer themselves, but brought the domesticated grains with them from an as yet unidentified location elsewhere.

ਈਮਰ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ greece00000 b ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਲਦੀ ਹੀ 000000 b. ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ 5000 ਬੀ.ਸੀ.ਈ.
the cultivation of emmer reached greece, cyprus and india by 6500 bce, egypt shortly after 6000 bce, and germany and spain by 5000 bce.

"ਮੁ egypਲੇ ਮਿਸਰੀਅਨ ਰੋਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤੰਦੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ."
"the early egyptians were developers of bread and the use of the oven and developed baking into one of the first large-scale food production industries."

3000 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੱਕ, ਕਣਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਸਲਜ਼ ਅਤੇ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
by 3000 bce, wheat had reached the british isles and scandinavia.

ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਿਆ.
a millennium later it reached china.

ਹੈਕਸਾਪਲੋਇਡ ਕਣਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਡੀ ਐਨ ਏ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬਰਾਮਦ ਤਕਰੀਬਨ 00 6400--6200. b ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the oldest evidence for hexaploid wheat has been confirmed through dna analysis of wheat seeds, dating to around 6400-6200 bce, recovered from .

ਪਹਿਲੀ ਪਛਾਣ ਯੋਗ ਰੋਟੀ ਕਣਕ ਟ੍ਰੀਟਿਕਮ ਐਸਟੇਸਟਿਅਮ, ਜੋ ਕਿ ਖਮੀਰ ਵਾਲੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਲੂਟਨ ਹੈ, ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੈਕਸੀਡੋਨੀਆ ਦੇ ਅਸੀਰੋਸ ਵਿਖੇ ਲਗਭਗ 1350 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਦਾਣੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿਚ ਡੀ ਐਨ ਏ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the first identifiable bread wheat triticum aestivum with sufficient gluten for yeasted breads has been identified using dna analysis in samples from a granary dating to approximately 1350 bce at assiros in macedonia.

ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ, ਕਣਕ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਫੈਲਦੀ ਰਹੀ.
from asia, wheat continued to spread throughout europe.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ, ਕਣਕ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਤੌੜਾ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਛੱਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the british isles, wheat straw thatch was used for roofing in the bronze age, and was in common use until the late 19th century.

ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਬੀਜ ਲਗਾਉਣ ਵਿਚ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ, ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਹਾਰਕ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
farming techniques technological advances in soil preparation and seed placement at planting time, use of crop rotation and fertilizers to improve plant growth, and advances in harvesting methods have all combined to promote wheat as a viable crop.

ਲਗਭਗ 3000 ਬੀ.ਸੀ.ਈ ਵਿਚ ਘੋੜੇ ਦੇ ਕਾਲੇ ਲੀਵਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਲ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੀ ਕਾationsਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜੋ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ.
agricultural cultivation using horse collar leveraged plows at about 3000 bce was one of the first innovations that increased productivity.

ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬੀਜ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਬੀਜ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
much later, when the use of seed drills replaced broadcasting sowing of seed in the 18th century, another great increase in productivity occurred.

ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਣਕ ਦੀ ਉਪਜ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਬੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ methodsੰਗ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ.
yields of pure wheat per unit area increased as methods of crop rotation were applied to long cultivated land, and the use of fertilizers became widespread.

ਸੁਧਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੱਡਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱapਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ‘ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ’, ਟਰੈਕਟਰ-ਖਿੱਚੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮਾਂ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨੌਰਿਨ 10 ਕਣਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ।
improved agricultural husbandry has more recently included threshing machines and reaping machines the 'combine harvester' , tractor-drawn cultivators and planters, and better varieties see green revolution and norin 10 wheat .

ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸਥਾਰ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
great expansion of wheat production occurred as new arable land was farmed in the americas and australia in the 19th and 20th centuries.

ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਕਣਕ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ.
genetics wheat genetics is more complicated than that of most other domesticated species.

ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੇ ਦੋ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਿਪਲੋਇਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਰ ਪੌਲੀਪਲਾਈਡਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਇਡ ਜਾਂ ਛੇ ਹੈਕਸਾਪਲਾਈਡ ਦੇ ਚਾਰ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some wheat species are diploid, with two sets of chromosomes, but many are stable polyploids, with four sets of chromosomes tetraploid or six hexaploid .

ਇਕਨਕੋਰਨ ਕਣਕ ਟੀ. ਮੋਨੋਕੋਕਮ ਡਿਪਲੀਟਡ ਏ.ਏ. ਹੈ, ਸੱਤ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੇ ਦੋ ਪੂਰਕ, 2 ਐਨ 14.
einkorn wheat t. monococcum is diploid aa, two complements of seven chromosomes, 2n 14 .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਈਡ ਕਣਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
most tetraploid wheats e.g.

emmer ਅਤੇ durum ਕਣਕ ਜੰਗਲੀ emmer, ਟੀ. ਡਾਈਕੋਕੋਇਡਜ਼ ਤੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
emmer and durum wheat are derived from wild emmer, t. dicoccoides.

ਜੰਗਲੀ ਈਮਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਿਪਲੋਇਡ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ, ਟੀ. ਯੂਆਰਟੂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬੱਕਰੇਗਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਜੀਲੋਪਸ ਸੇਰਸੀ ਜਾਂ ਏਈ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
wild emmer is itself the result of a hybridization between two diploid wild grasses, t. urartu and a wild goatgrass such as aegilops searsii or ae.

ਸਪੈਲੋਟਾਈਡਜ਼.
speltoides.

ਅਣਜਾਣ ਘਾਹ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੀ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਏਜੀਲੌਪਜ਼ ਸਪੈਲਟਾਈਡਸ ਹੈ.
the unknown grass has never been identified among now surviving wild grasses, but the closest living relative is aegilops speltoides.

ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਜਿਹੜੀ ਜੰਗਲੀ emmer ਏ.ਏ.ਬੀ.ਬੀ. ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜੰਗਲੀ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the hybridization that formed wild emmer aabb occurred in the wild, long before domestication, and was driven by natural selection.

ਹੈਕਸਾਪਲਾਈਡ ਕਣਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।
hexaploid wheats evolved in farmers' fields.

ਜਾਂ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਅੰਮਰ ਜਾਂ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਇਕ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਡਿਪਲੋਇਡ ਘਾਹ ਏਜੀਲੌਪਸ ਟੌਸਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜਡ ਹੈਕਸਾਪਲਾਈਡ ਕਣਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸਪੈਲਿੰਗ ਕਣਕ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਕਣਕ.
either domesticated emmer or durum wheat hybridized with yet another wild diploid grass aegilops tauschii to make the hexaploid wheats, spelt wheat and bread wheat.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਅਰਡ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਡਿਪਲੋਇਡ ਕਣਕ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ।
these have three sets of paired chromosomes, three times as many as in diploid wheat.

ਕਣਕ ਦੇ ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ.
the presence of certain versions of wheat genes has been important for crop yields.

ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਐਲਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
apart from mutant versions of genes selected in antiquity during domestication, there has been more recent deliberate selection of alleles that affect growth characteristics.

ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੱਕੇ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਕਣਕ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ 'ਡਵਾਰਫਿੰਗ' ਗੁਣ ਲਈ ਜੀਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੇ ਝਾੜ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਸਨ, ਇਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੌਰਮਨ ਬੋਰਲਾਗ ਦੁਆਰਾ.
genes for the 'dwarfing' trait, first used by japanese wheat breeders to produce short-stalked wheat, have had a huge effect on wheat yields worldwide, and were major factors in the success of the green revolution in mexico and asia, an initiative led by norman borlaug.

ਬੁੱਧੀ ਜੀਨ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
dwarfing genes enable the carbon that is fixed in the plant during photosynthesis to be diverted towards seed production, and they also help prevent the problem of lodging.

'ਲਾਜਿੰਗ' ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਕੰਨ ਦੀ ਡੰਡੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਣਕ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਾਹ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
'lodging' occurs when an ear stalk falls over in the wind and rots on the ground, and heavy nitrogenous fertilization of wheat makes the grass grow taller and become more susceptible to this problem.

1997 ਤਕ, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਣਕ ਦੇ 81% ਰਕਬੇ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਬੌਨ ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਪਜ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
by 1997, 81% of the developing world's wheat area was planted to semi-dwarf wheats, giving both increased yields and better response to nitrogenous fertilizer.

ਟ੍ਰੀਟਿਕਮ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜੀਨਸ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ, ਅਤੇ ਰਾਈ ਵਰਗੇ ਘਾਹ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਰਹੇ ਹਨ.
wild grasses in the genus triticum and related genera, and grasses such as rye have been a source of many disease-resistance traits for cultivated wheat breeding since the 1930s.

ਹੇਟਰੋਸਿਸ, ਜਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਜੋਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਮੱਕੀ ਦੇ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਐਫ 1 ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਿਚ ਆਮ ਹੈਕਸਾਪਲੋਇਡ ਕਣਕ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੱਕੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਕੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੈ-ਪਰਾਗਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
heterosis, or hybrid vigor as in the familiar f1 hybrids of maize , occurs in common hexaploid wheat, but it is difficult to produce seed of hybrid cultivars on a commercial scale as is done with maize because wheat flowers are perfect and normally self-pollinate.

ਵਪਾਰਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਦਾ ਬੀਜ ਰਸਾਇਣਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਬੂਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਇਟੋਪਲਾਸਮਿਕ ਨਰ ਸਟੀਰਿਲਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ.
commercial hybrid wheat seed has been produced using chemical hybridizing agents these chemicals selectively interfere with pollen development, or naturally occurring cytoplasmic male sterility systems.

ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਯੂਰਪ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਰਾਂਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਰਹੀ ਹੈ.
hybrid wheat has been a limited commercial success in europe particularly france , the united states and south africa.

ਐਫ 1 ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਸਧਾਰਣ methodੰਗ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਤ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟ ਕਰਨਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
f1 hybrid wheat cultivars should not be confused with the standard method of breeding inbred wheat cultivars by crossing two lines using hand emasculation, then selfing or inbreeding the progeny many ten or more generations before release selections are identified to be released as a variety or cultivar.

ਜੰਗਲੀ ਬੱਕਰੀ ਕਣਕ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਏਜੀਲੋਪਸ ਟੌਸਚੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹੈਕਸਾਪਲਾਈਡ ਹੁਣ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਣਕ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
synthetic hexaploids made by crossing the wild goatgrass wheat ancestor aegilops tauschii and various durum wheats are now being deployed, and these increase the genetic diversity of cultivated wheats.

ਸਟੋਮੇਟਾ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਛੋਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗੈਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਪੱਤੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
stomata or leaf pores are involved in both uptake of carbon dioxide gas from the atmosphere and water vapor losses from the leaf due to water transpiration.

ਇਹਨਾਂ ਗੈਸ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮੁ physਲੀ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂਚ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਕਾਰਬਨ ਆਈਸੋਟੋਪ ਅਧਾਰਤ methodsੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
basic physiological investigation of these gas exchange processes has yielded valuable carbon isotope based methods that are used for breeding wheat varieties with improved water-use efficiency.

ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੁੱਕੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਕਣਕ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
these varieties can improve crop productivity in rain-fed dry-land wheat farms.

2010 ਵਿੱਚ, ਬੀਬੀਐਸਆਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੂਕੇ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਣਕ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਬਸੰਤ ਲਾਈਨ 42 ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਣਕ ਦੇ 95% ਡੀਕੋਡ ਕੀਤਾ ਹੈ।
in 2010, a team of uk scientists funded by bbsrc announced they had decoded the wheat genome for the first time 95% of the genome of a variety of wheat known as chinese spring line 42 .

ਇਹ ਜੀਨੋਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਮੁ formatਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਨੋਟੇਟਿਡ ਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this genome was released in a basic format for scientists and plant breeders to use but was not a fully annotated sequence which was reported in some of the media.

29 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਰੋਟੀ ਕਣਕ ਦਾ ਇੱਕ ਜਰੂਰੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
on 29 november 2012, an essentially complete gene set of bread wheat was published.

ਟੀ ਦੇ ਐਸਟੇਸਿਅਮ ਸੀਵੀ ਤੋਂ ਕੁਲ ਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਸੀਡੀਐਨਏ ਦੀਆਂ ਰੈਂਡਮ ਸ਼ਾਟਗਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ.
random shotgun libraries of total dna and cdna from the t. aestivum cv.

ਚਾਈਨੀਜ਼ ਸਪਰਿੰਗ ਸੀਐਸ 42 ਰੋਚੇ 454 ਪਾਈਰੋਸੇਕੁਂਸਰ ਵਿੱਚ ਸੀਐਸ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਜੀਐਸਐਫਐਲਐਕਸ ਟਾਇਟਨੀਅਮ ਅਤੇ ਜੀਐਸ ਐਫਐਲਐਕਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ 85 ਜੀਬੀ ਸੀਕੁਐਂਸ 220 ਮਿਲੀਅਨ ਰੀਡ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 5 ਐਕਸ ਜੀਨੋਮ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ 94,000 ਅਤੇ 96,000 ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
chinese spring cs42 were sequenced in roche 454 pyrosequencer using gs flx titanium and gs flx platforms to generate 85 gb of sequence 220 million reads , equivalent to 5x genome coverage and identified between 94,000 and 96,000 genes.

ਇਹ ਤਰਤੀਬ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਲਗਭਗ 96,000 ਜੀਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਆਰਥੋਲੋਸਸ ਜੀਨ ਸੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this sequence data provides direct access to about 96,000 genes, relying on orthologous gene sets from other cereals.

ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਮਝ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
and represents an essential step towards a systematic understanding of biology and engineering the cereal crop for valuable traits.

ਸੀਰੀਅਲ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਕੁਦਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮੈਪਿੰਗ, ਵਿਆਪਕ ਕਰਾਸ ਅਤੇ ਪਰਦੇਸੀ ਅੰਤਰ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ, ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟੋਮ ਵਿਚ ਸਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿotਕਲੀਓਟਾਈਡ ਪੋਲੀਮੋਰਫਿਜ਼ਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਜੀਨਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਐਪੀਜੀਨੇਟਿਕ ਸੋਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
its implications in cereal genetics and breeding includes the examination of genome variation, association mapping using natural populations, performing wide crosses and alien introgression, studying the expression and nucleotide polymorphism in transcriptomes, analyzing population genetics and evolutionary biology, and studying the epigenetic modifications.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਨਜੀਐਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਮਾਰਕਰਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ.
moreover, the availability of large-scale genetic markers generated through ngs technology will facilitate trait mapping and make marker-assisted breeding much feasible.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੇਟਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਰਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਟਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਐਪੀਜੀਨੇਟਿਕਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਖੰਡ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦੇ ਪੰਨੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਜਨਮ ਰੇਖਾ ਵਿਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕ੍ਰਾਸਓਵਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਨਕਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਰਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ.
moreover, the data not only facilitate in deciphering the complex phenomena such as heterosis and epigenetics, it may also enable breeders to predict which fragment of a chromosome is derived from which parent in the progeny line, thereby recognizing crossover events occurring in every progeny line and inserting markers on genetic and physical maps without ambiguity.

ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ.
in due course, this will assist in introducing specific chromosomal segments from one cultivar to another.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ nesਰਜਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਪਾਚਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਜੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ ਕਣਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
besides, the researchers had identified diverse classes of genes participating in energy production, metabolism and growth that were probably linked with crop yield, which can now be utilized for the development of transgenic wheat.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਣਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੀਨੋਮ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਐਸ ਐਨ ਪੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਵਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗੀ.
thus whole genome sequence of wheat and the availability of thousands of snps will inevitably permit the breeders to stride towards identifying novel traits, providing biological knowledge and empowering biodiversity-based breeding.

ਪੌਦੇ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਲੈਂਡਰੇਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਕਿਸਾਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਆਬਾਦੀ ਜੋ ਅਕਸਰ ਰੂਪ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
plant breeding in traditional agricultural systems wheat populations often consist of landraces, informal farmer-maintained populations that often maintain high levels of morphological diversity.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਲੈਂਡਰੇਸਾਂ ਹੁਣ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
although landraces of wheat are no longer grown in europe and north america, they continue to be important elsewhere.

ਕਣਕ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਲਾਈਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the origins of formal wheat breeding lie in the nineteenth century, when single line varieties were created through selection of seed from a single plant noted to have desired properties.

ਕਣਕ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂਡੇਲੀਅਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
modern wheat breeding developed in the first years of the twentieth century and was closely linked to the development of mendelian genetics.

ਨਹਿਰੀ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਮਿਆਰੀ handੰਗ ਹੈ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਸਵੈ-ਸੇਵਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤ ਨੂੰ ਬੀਜ ਦੇਣਾ.
the standard method of breeding inbred wheat cultivars is by crossing two lines using hand emasculation, then selfing or inbreeding the progeny.

ਚੋਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਨ ਕਈ ਕਿਸਮ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 10 ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਨ ਹਨ.
selections are identified shown to have the genes responsible for the varietal differences ten or more generations before release as a variety or cultivar.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਅਨਾਜ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ, ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਿਟੀ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਐਬਿਓਟਿਕ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the major breeding objectives include high grain yield, good quality, disease and insect resistance and tolerance to abiotic stresses, including mineral, moisture and heat tolerance.

ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੂਲਰ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਸਟੈਗਨੋਸਪੋਰਾ ਨੋਡੋਰਮ ਬਲੌਚ ਨੂੰ ਗਲੂਮ ਬਲੌਚ, ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਧੱਬੇ ਵਾਲਾ ਜੰਗਾਲ, ਪਾ powderਡਰਰੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ, ਸੇਪਟੋਰੀਆ ਟ੍ਰਿਟੀਸੀ ਧੱਫੜ, ਕਈ ਵਾਰ ਪੱਤੇ ਦਾ ਧੱਬਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. , ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਦੇ ਜੰਗਾਲ, ਫੁਸਾਰਿਅਮ ਸਿਰ ਝੁਲਸਣਾ, ਤਨ ਦਾ ਧੱਬਾ ਅਤੇ ਸਟੈਮ ਜੰਗਾਲ.
the major diseases in temperate environments include the following, arranged in a rough order of their significance from cooler to warmer climates eyespot, stagonospora nodorum blotch also known as glume blotch , yellow or stripe rust, powdery mildew, septoria tritici blotch sometimes known as leaf blotch , brown or leaf rust, fusarium head blight, tan spot and stem rust.

ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਧੱਬੇ ਦੇ ਧੱਬੇ ਨੂੰ ਹੇਲਿੰਥੋਸਪੋਰੀਅਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁਲਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in tropical areas, spot blotch also known as helminthosporium leaf blight is also important.

ਕਣਕ ਵੀ ਗਾਮਾ, ਐਕਸਰੇ, ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਠੋਰ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ.
wheat has also been the subject of mutation breeding, with the use of gamma, x-rays, ultraviolet light, and sometimes harsh chemicals.

ਇਨ੍ਹਾਂ methodsੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਨ ਜੋ 1960 ਤਕ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਉੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the varieties of wheat created through these methods are in the hundreds going as far back as 1960 , more of them being created in higher populated countries such as china.

ਉੱਚ ਅਨਾਜ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੀ ਰੋਟੀ ਕਣਕ ਨੂੰ ਗਾਮਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
bread wheat with high grain iron and zinc content was developed through gamma radiation breeding.

ਆਧੁਨਿਕ ਰੋਟੀ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਗਲੂਟਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਨਸਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਰੈੱਡਾਂ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
modern bread wheat varieties have been cross-bred to contain greater amounts of gluten, which affords significant advantages for improving the quality of breads and pastas from a functional point of view.

ਗਲੂਟਨ ਦੀ ਇਸ ਦੇ ਅਨੌਖੇ ਵਿਸਕੋਲੇਸਟਿਕ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gluten is appreciated for its unique viscoelastic properties.

ਇਹ ਆਟੇ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾਪਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
it gives elasticity to dough and is responsible for gas-retaining properties.

ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਸਵੈ-ਪਰਾਗਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਿਸਮਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 90 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ।
hybrid wheat because wheat self-pollinates, creating hybrid varieties is extremely labor-intensive the high cost of hybrid wheat seed relative to its moderate benefits have kept farmers from adopting them widely despite nearly 90 years of effort.

f1 ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
f1 hybrid wheat cultivars should not be confused with wheat cultivars deriving from standard plant breeding.

ਹੇਟਰੋਸਿਸ ਜਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਜੋਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਮੱਕੀ ਦੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਐਫ 1 ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਆਮ ਹੈਕਸਾਪਲੋਇਡ ਕਣਕ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੱਕੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਕੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹਨ, ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੈ-ਪਰਾਗਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
heterosis or hybrid vigor as in the familiar f1 hybrids of maize occurs in common hexaploid wheat, but it is difficult to produce seed of hybrid cultivars on a commercial scale as is done with maize because wheat flowers are perfect in the botanical sense, meaning they have both male and female parts, and normally self-pollinate.

ਵਪਾਰਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਦਾ ਬੀਜ ਰਸਾਇਣਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਿਯਮਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬੂਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਟੋਪਲਾਸਮਿਕ ਮਰਦ ਸਟਰਿਲਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ.
commercial hybrid wheat seed has been produced using chemical hybridizing agents, plant growth regulators that selectively interfere with pollen development, or naturally occurring cytoplasmic male sterility systems.

ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਕਣਕ ਯੂਰਪ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਰਾਂਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਰਹੀ ਹੈ.
hybrid wheat has been a limited commercial success in europe particularly france , the united states and south africa.

ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਜੰਗਲੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇਕਨੌਰਨ, ਮਿਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡੀਆਂ ਹਨ।
hulled versus free-threshing wheat the four wild species of wheat, along with the domesticated varieties einkorn, emmer and spelt, have hulls.

ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਕਠੋਰ ਗਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਘੇਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਰਧ ਭੁਰਭੁਰਤ ਰਛੀ ਜਿਹੜੀ ਖੰਭੇ ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this more primitive morphology in evolutionary terms consists of toughened glumes that tightly enclose the grains, and in domesticated wheats a semi-brittle rachis that breaks easily on threshing.

ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਣਕ ਦੇ ਕੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the result is that when threshed, the wheat ear breaks up into spikelets.

ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਕੀ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ, ਹੱਲਾਂ ਅਤੇ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
to obtain the grain, further processing, such as milling or pounding, is needed to remove the hulls or husks.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਖੁਰਾਕੀ ਜਾਂ ਨੰਗੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਅਤੇ ਆਮ ਕਣਕ ਵਿਚ, ਗਲੂਮ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧੱਫੜ ਸਖ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in contrast, in free-threshing or naked forms such as durum wheat and common wheat, the glumes are fragile and the rachis tough.

ਝਾੜ ਪਾਉਣ ਤੇ, ਤੂੜੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
on threshing, the chaff breaks up, releasing the grains.

ਹੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਕਣਕ ਅਕਸਰ ਸਪਾਈਕਲੈਟਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਖਤ ਗੱਮ ਸੰਪੰਨ ਅਨਾਜ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
hulled wheats are often stored as spikelets because the toughened glumes give good protection against pests of stored grain.

ਨਾਮਕਰਨ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਣਕ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
naming there are many botanical classification systems used for wheat species, discussed in a separate article on wheat taxonomy.

ਇੱਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
the name of a wheat species from one information source may not be the name of a wheat species in another.

ਇੱਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ ਬਨਾਮ ਬਸੰਤ ਕਣਕ.
within a species, wheat cultivars are further classified by wheat breeders and farmers in terms of growing season, such as winter wheat vs. spring wheat.

ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਮਗਰੀ.
protein content.

ਬਰੈੱਡ ਕਣਕ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੁਝ ਸਟਾਰਚ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਨਰਮ ਕਣਕ ਵਿਚ 10% ਤੋਂ ਸਖਤ ਕਣਕ ਵਿਚ 15% ਹੈ.
bread wheat protein content ranges from 10% in some soft wheats with high starch contents, to 15% in hard wheats.

ਕਣਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਗਲੂਟਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ.
the quality of the wheat protein gluten.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਇੱਕ ਕਣਕ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਟੋਰੇ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this protein can determine the suitability of a wheat to a particular dish.

ਰੋਟੀ ਦੇ ਕਣਕ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਲਚਕੀਲਾ ਗਲੂਟਨ ਖਮੀਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਫਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਚਕੀਲਾ ਗਲੂਟਨ ਪਾਸਟਾ ਨੂੰ ਪਤਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a strong and elastic gluten present in bread wheats enables dough to trap carbon dioxide during leavening, but elastic gluten interferes with the rolling of pasta into thin sheets.

ਪਾਸਤਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਵਿਚਲਾ ਗਲੂਟਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲਚਕੀਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the gluten protein in durum wheats used for pasta is strong but not elastic.

ਅਨਾਜ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ, ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਅੰਬਰ.
grain color red, white or amber .

ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਬ੍ਰੈਨ ਲੇਅਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਫੀਨੋਲਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਕਾਰਨ ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
many wheat varieties are reddish-brown due to phenolic compounds present in the bran layer which are transformed to pigments by browning enzymes.

ਚਿੱਟੀ ਕਣਕ ਵਿਚ ਫਿਨੋਲਿਕਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾingਨਿੰਗ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਲ ਪਹੀਏ ਨਾਲੋਂ ਸਵਾਦ ਘੱਟ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
white wheats have a lower content of phenolics and browning enzymes, and are generally less astringent in taste than red wheats.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਅਤੇ ਸੂਜੀ ਦੇ ਆਟੇ ਦਾ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਲਾਲਟੇਨ ਨਾਮੀ ਕੈਰੋਟੀਨੋਇਡ ਪਿਗਮੈਂਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਚਕ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਹੀਣ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the yellowish color of durum wheat and semolina flour made from it is due to a carotenoid pigment called lutein, which can be oxidized to a colorless form by enzymes present in the grain.

ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕਿਸਮਾਂ ਹੈਕਸਾਪਲੋਇਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਮ ਕਣਕ ਜਾਂ ਬਰੈੱਡ ਕਣਕ ਟੀ. ਐਸਟਿਜ਼ੀਅਮ ਇਕ ਹੈਕਸਾਪਲਾਈਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
major cultivated species of wheat hexaploid species common wheat or bread wheat t. aestivum a hexaploid species that is the most widely cultivated in the world.

ਸਪੈਲ ਟੀ. ਸਪੈਲਟਾ ਇਕ ਹੋਰ ਹੈਕਸਾਪਲੋਇਡ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
spelt t. spelta another hexaploid species cultivated in limited quantities.

ਸਪੈਲਿੰਗ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਆਮ ਕਣਕ ਟੀ. ਐਸਟੇਸਿਅਮ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਨਾਮ ਨੂੰ ਟੀ. ਐਸਟੇਸਟਿਅਮ ਐਸ ਐਸ ਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
spelt is sometimes considered a subspecies of the closely related species common wheat t. aestivum , in which case its botanical name is considered to be t. aestivum ssp.

ਸਪੈਲਟਾ.
spelta.

ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਈਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੁਰਮ ਟੀ. ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟੈਟ੍ਰੋਪਲਾਈਡ ਰੂਪ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਣਕ ਹੈ.
tetraploid species durum t. durum the only tetraploid form of wheat widely used today, and the second most widely cultivated wheat.

ਏਮਰ ਟੀ. ਡਾਈਕੋਕਸ ਇਕ ਟੈਟ੍ਰੋਪਲਾਈਡ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ.
emmer t. dicoccon a tetraploid species, cultivated in ancient times but no longer in widespread use.

ਖੋਰਸਨ ਟੀ. ਟਰਗਿਦਮ ਐਸਐਸਪੀ.
khorasan t. turgidum ssp.

ਟੂਰੈਨਿਕਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਟੂਰੈਨਿਕਮ ਇੱਕ ਟੈਟ੍ਰੋਪਲਾਈਡ ਕਣਕ ਦੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੈ.
turanicum, also called t. turanicum is a tetraploid wheat species.

ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਖੁਰਾਸਾਨ ਅਜੋਕੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is an ancient grain type khorasan refers to a historical region in modern-day afghanistan and the northeast of iran.

ਇਹ ਅਨਾਜ ਆਧੁਨਿਕ ਕਣਕ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਦੁਗਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਗਿਰੀਦਾਰ ਸੁਆਦ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this grain is twice the size of modern-day wheat and is known for its rich nutty flavor.

ਡਿਪਲੋਇਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਈਨਕੌਰਨ ਟੀ. ਮੋਨੋਕੋਕਮ ਇਕ ਡਿਪਲੋਇਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ.
diploid species einkorn t. monococcum a diploid species with wild and cultivated variants.

emmer ਕਣਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਘਰੇਲੂ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ.
domesticated at the same time as emmer wheat, but never reached the same importance.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਲਾਸੀਆਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦੁਰਮ ਬਹੁਤ ਸਖਤ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦਾਣੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਸਟਾ ਅਤੇ ਬਲਘੂਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਉੱਚੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲੂਟਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਸੂਜੀ ਦਾ ਆਟਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
classes used in the united states the classes used in the united states are durum very hard, translucent, light-colored grain used to make semolina flour for pasta & bulghur high in protein, specifically, gluten protein.

ਹਾਰਡ ਰੈਡ ਸਪਰਿੰਗ ਹਾਰਡ, ਬ੍ਰਾishਨ, ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਣਕ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਹਾਰਡ ਪੱਕੇ ਮਾਲ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hard red spring hard, brownish, high-protein wheat used for bread and hard baked goods.

ਬਰੈੱਡ ਆਟਾ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਗਲੂਟਨ ਫਲੋਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖਤ ਲਾਲ ਬਸੰਤ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
bread flour and high-gluten flours are commonly made from hard red spring wheat.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਨੀਐਪੋਲਿਸ ਅਨਾਜ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is primarily traded at the minneapolis grain exchange.

ਹਾਰਡ ਰੈਡ ਸਰਦੀ ਕਠੋਰ, ਭੂਰਾ, ਮਿੱਠੀ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਣਕ ਰੋਟੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਖਤ ਪੱਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਈ ਦੇ ਕਰੱਪਸ ਲਈ ਪੇਸਟਰੀ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਫਲੋਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ.
hard red winter hard, brownish, mellow high-protein wheat used for bread, hard baked goods and as an adjunct in other flours to increase protein in pastry flour for pie crusts.

ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅਨਲੈਚਡ ਆਲ-ਮਕਸਦ ਫਲੋਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਸਖਤ ਲਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some brands of unbleached all-purpose flours are commonly made from hard red winter wheat alone.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਟਰੇਡ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is primarily traded on the kansas city board of trade.

ਇਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ "ਟਰਕੀ ਲਾਲ ਕਣਕ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਮੇਨੋਨਾਇਟ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਸਾਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
one variety is known as "turkey red wheat", and was brought to kansas by mennonite immigrants from russia.

ਨਰਮ ਰੈਡ ਸਰਦੀ ਨਰਮ, ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲੀ ਕਣਕ ਕੇਕ, ਪਾਈ ਕ੍ਰਾਸਟਸ, ਬਿਸਕੁਟ ਅਤੇ ਮਫਿਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
soft red winter soft, low-protein wheat used for cakes, pie crusts, biscuits, and muffins.

ਕੇਕ ਦਾ ਆਟਾ, ਪੇਸਟਰੀ ਆਟਾ, ਅਤੇ ਬੇਕਿੰਗ ਪਾ powderਡਰ ਅਤੇ ਨਮਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਵੈ-ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਆਟਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਨਰਮ ਲਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cake flour, pastry flour, and some self-rising flours with baking powder and salt added, for example, are made from soft red winter wheat.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਵਪਾਰ ਮੰਡਲ' ਤੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is primarily traded on the chicago board of trade.

ਕਠੋਰ ਚਿੱਟਾ ਸਖਤ, ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਧੁੰਦਲਾ, ਚੱਕੀ, ਦਰਮਿਆਨੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਣਕ ਸੁੱਕੇ, ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hard white hard, light-colored, opaque, chalky, medium-protein wheat planted in dry, temperate areas.

ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
used for bread and brewing.

ਨਰਮ ਚਿੱਟਾ ਨਰਮ, ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਣਕ ਪਤਲੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
soft white soft, light-colored, very low protein wheat grown in temperate moist areas.

ਪਾਈ crusts ਅਤੇ ਪੇਸਟਰੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ.
used for pie crusts and pastry.

ਪੈਸਟਰੀ ਦਾ ਆਟਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਕਈ ਵਾਰ ਨਰਮ ਚਿੱਟੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pastry flour, for example, is sometimes made from soft white winter wheat.

ਲਾਲ ਕਣਕ ਨੂੰ ਬਲੀਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚਿੱਟੇ ਪਹੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਣਸਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ' ਤੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
red wheats may need bleaching therefore, white wheats usually command higher prices than red wheats on the commodities market.

ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱਚੀ ਕਣਕ ਨੂੰ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਸਖ਼ਤ ਦੁਰਮ ਕਣਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਸੂਜੀ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਮਾਲਟ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕਣਕ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭੁੰਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਕਿਆ, ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਲਗੂਰ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਛਾਲੇ.
as a food raw wheat can be ground into flour or, using hard durum wheat only, can be ground into semolina germinated and dried creating malt crushed or cut into cracked wheat parboiled or steamed , dried, crushed and de-branned into bulgur also known as groats.

ਜੇ ਕੱਚੀ ਕਣਕ ਮਿੱਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੀ ਭੂਆ ਜਾਂ ਕੋਠੇ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
if the raw wheat is broken into parts at the mill, as is usually done, the outer husk or bran can be used several ways.

ਕਣਕ ਰੋਟੀ, ਦਲੀਆ, ਪਟਾਕੇ, ਬਿਸਕੁਟ, ਮੂਸਲੀ, ਪੈਨਕੇਕਸ, ਪੱਕੀਆਂ, ਪੇਸਟਰੀ, ਕੇਕ, ਕੂਕੀਜ਼, ਮਫਿਨ, ਰੋਲ, ਡੌਨਟ, ਗਰੇਵੀ, ਬੋਜ਼ਾ ਇਕ ਫਰਮੀਟ ਡ੍ਰਿੰਕ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ.
wheat is a major ingredient in such foods as bread, porridge, crackers, biscuits, muesli, pancakes, pies, pastries, cakes, cookies, muffins, rolls, doughnuts, gravy, boza a fermented beverage , and breakfast cereals.

ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ, ਗਲੂਟੇਨ ਆਟੇ ਵਿਚ ਵਿਸਕੋਲੇਸਟਿਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਣਕ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਰੋਟੀ, ਨੂਡਲਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in manufacturing wheat products, gluten is valuable to impart viscoelastic functional qualities in dough, enabling the preparation of diverse nutritious foods such as breads, noodles, and pasta that facilitate wheat consumption.

ਪੋਸ਼ਣ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਕਣਕ 327 ਕੈਲੋਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 20% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੁੱਲ, ਕਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ, ਮੈਂਗਨੀਜ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਨਿਆਸੀਨ ਟੇਬਲ ਦਾ ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤ ਹੈ.
nutrition in 100 grams, wheat provides 327 calories and is a rich source 20% or more of the daily value, dv of multiple essential nutrients, such as protein, dietary fiber, manganese, phosphorus and niacin table .

ਕਈ ਬੀ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੁਰਾਕ ਖਣਿਜ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ.
several b vitamins and other dietary minerals are in significant content.

ਕਣਕ 13% ਪਾਣੀ, 71% ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਅਤੇ 1.5% ਚਰਬੀ ਹੈ.
wheat is 13% water, 71% carbohydrates, and 1.5% fat.

ਇਸ ਦੀ 13% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਮਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਣਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ 75-80% ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਲੂਟਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਚਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
its 13% protein content is comprised mostly of gluten as 75-80% of total wheat protein, which upon digestion, contributes amino acids for human nutrition.

ਚੌਧਰੀ
ch.

ਕੋਲੀਨ ਕੈ ਕੈਲਸੀਅਮ ਫੇ ਆਇਰਨ ਐਮਜੀ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਪੀ ਫਾਸਫੋਰਸ ਕੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾ ਸੋਡੀਅਮ ਜ਼ਿੰਕ ਜ਼ਿੰਕ ਕੂ ਕਾਪਰ ਐਮ ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਸੇ ਸੇਲੀਨੀਅਮ% ਡੀਵੀ% ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੁੱਲ.
choline ca calcium fe iron mg magnesium p phosphorus k potassium na sodium zn zinc cu copper mn manganese se selenium %dv % daily value i.e.

ਡੀ.ਆਰ.ਆਈ. ਡਾਈਟਰੀ ਰੈਫਰੈਂਸ ਦਾ% ਨੋਟ ਨੋਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਡੀਵੀ ਵਿਚ ਹਨ.
% of dri dietary reference intake note all nutrient values including protein and fiber are in %dv per 100 grams of the food item.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
significant values are highlighted in light gray color and bold letters.

ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਕਮੀ% ਓਵੋ-ਲੈਕਟੋ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਪ੍ਰੋ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਗੁਣਵ ਕੁਆਲਟੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਡਾਈਜੈਸਟੇਬਲਿਟੀ ਲਈ ਵਿਵਸਥ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਉਬਾਲ ਕੇ ਉਬਲਣ ਕਾਰਨ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਕਤਮ ਕਮੀ.
cooking reduction % maximum typical reduction in nutrients due to boiling without draining for ovo-lacto-vegetables group q quality of protein in terms of completeness without adjusting for digestability.

100 g 3.5 hardਜ਼ ਕਠੋਰ ਲਾਲ ਸਰਦੀ ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 12.6 g 0.44 oਂਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 1.5 g 0.053 zਂਸ ਓਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 71 g 2.5 zਂਜ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅੰਤਰ, 12.2 g 0.43 oਂਜ਼ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ, ਅਤੇ 3.2 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ 0.00011 zਂਸ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ 17% ਕਠੋਰ ਲਾਲ ਬਸੰਤ ਕਣਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 15.4 ਗ੍ਰਾਮ 0.54 zਂਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕੁੱਲ ਚਰਬੀ ਦਾ 1.9 g 0.067 zਂਜ਼, ਅੰਤਰ ਦੁਆਰਾ 68 g 2.4 zਂਜ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, 12.2 g 0.43 zਂਜ਼ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ 3.6 ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ 0.00013 zਂਜ਼ ਆਇਰਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ 20%.
100 g 3.5 oz of hard red winter wheat contain about 12.6 g 0.44 oz of protein, 1.5 g 0.053 oz of total fat, 71 g 2.5 oz of carbohydrate by difference , 12.2 g 0.43 oz of dietary fiber, and 3.2 mg 0.00011 oz of iron 17% of the daily requirement the same weight of hard red spring wheat contains about 15.4 g 0.54 oz of protein, 1.9 g 0.067 oz of total fat, 68 g 2.4 oz of carbohydrate by difference , 12.2 g 0.43 oz of dietary fiber, and 3.6 mg 0.00013 oz of iron 20% of the daily requirement .

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖਪਤ ਕਣਕ 218,000,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਧ 540,000,000 ਏਕੜ ਵਿਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਫਸਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ।
worldwide consumption wheat is grown on more than 218,000,000 hectares 540,000,000 acres , larger than for any other crop.

ਕਣਕ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਡਾ ਹੈ.
world trade in wheat is greater than for all other crops combined.

ਚਾਵਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਣਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਹੈ.
with rice, wheat is the world's most favored staple food.

ਇਹ ਕਣਕ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 4,000 ਮੀ.
it is a major diet component because of the wheat plant's agronomic adaptability with the ability to grow from near arctic regions to equator, from sea level to plains of tibet, approximately 4,000 m 13,000 ft above sea level.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਣਕ ਖਾਣਯੋਗ, ਲਚਕਦਾਰ, ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in addition to agronomic adaptability, wheat offers ease of grain storage and ease of converting grain into flour for making edible, palatable, interesting and satisfying foods.

ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਣਕ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ.
wheat is the most important source of carbohydrate in a majority of countries.

ਕਣਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਣਕ ਹਨ.
the most common forms of wheat are white and red wheat.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਣਕ ਦੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
however, other natural forms of wheat exist.

ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ, ਪੀਲੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਕਣਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other commercially minor but nutritionally promising species of naturally evolved wheat species include black, yellow and blue wheat.

ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਰਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਣਕ ਮਨੁੱਖੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਮੁ primaryਲੇ ਭੋਜਨ ਹਨ.
health effects consumed worldwide by billions of people, wheat is a significant food for human nutrition, particularly in the least developed countries where wheat products are primary foods.

ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਅਨਾਜ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਣਕ ਕਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
when eaten as the whole grain, wheat is a healthy food source of multiple nutrients and dietary fiber recommended for children and adults in several daily servings amounting to about one third of total food intake.

ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੂਰੀ ਕਣਕ ਸੁਧਾਰੀ ਸੂਖਮ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ.
as a common component of breakfast cereals, whole wheat is associated with improved micronutrient intake and lower risk of several diseases.

ਗੈਸਟਰ੍ੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਸਿਹਤ, ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਜੋਖਮ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
its effects on gastrointestinal health, risk of obesity and cognition need further evaluation.

ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਕਣਕ ਬਹੁ-ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੋਨਰੀ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਟ੍ਰੋਕ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਸਮੇਤ ਘੱਟ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ.
by supplying high dietary fiber content, whole wheat in the diet contributes toward lowering the risk of multiple diseases, including coronary heart disease, stroke, cancer and type 2 diabetes, with lower all-cause mortality.

ਕਣਕ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਅਨਾਜ ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਫਾਈਬਰ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਘੱਟ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਕੈਂਸਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ "ਅਤੇ" ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਫਾਈਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ".
manufacturers of foods containing wheat as a whole grain in specified amounts are allowed a health claim for marketing purposes in the united states, stating "low fat diets rich in fiber-containing grain products, fruits, and vegetables may reduce the risk of some types of cancer, a disease associated with many factors" and "diets low in saturated fat and cholesterol and rich in fruits, vegetables, and grain products that contain some types of dietary fiber, particularly soluble fiber, may reduce the risk of heart disease, a disease associated with many factors".

ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
dietary fiber may also help people feel full and therefore help with a healthy weight.

ਅੱਗੇ, ਕਣਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪੂਰਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਖਣਿਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
further, wheat is a major source for natural and biofortified nutrient supplementation, including dietary fiber, protein and dietary minerals.

ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਗਲੂਟੇਨ ਸੇਲੀਐਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
concerns in genetically susceptible people, gluten a major part of wheat protein can trigger coeliac disease.

ਸਿਲਿਅਕ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 1% ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
coeliac disease affects about 1% of the general population in developed countries.

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਕੇਸ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਲਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
there is evidence that most cases remain undiagnosed and untreated.

ਇਕੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਸਰਦਾਰ ਇਲਾਜ ਇਕ ਸਖਤ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਗਲੂਟਨ ਮੁਕਤ ਖੁਰਾਕ ਹੈ.
the only known effective treatment is a strict lifelong gluten-free diet.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਲੀਐਕ ਬਿਮਾਰੀ ਕਣਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਣਕ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
while coeliac disease is caused by a reaction to wheat proteins, it is not the same as a wheat allergy.

ਗਲੂਟਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ- ਸਿਲਿਆਕ ਗਲੂਟਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 0.5% ਤੋਂ 13%, ਗਲੂਟਨ ਐਟੈਕਸੀਆ ਅਤੇ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ ਹਰਪੀਟੀਫਾਰਮਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other diseases triggered by eating gluten are non-coeliac gluten sensitivity, estimated to affect 0.5% to 13% of the general population , gluten ataxia and dermatitis herpetiformis.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਕਣਕ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
comparison with other staple foods the following table shows the nutrient content of wheat and other major staple foods in a raw form.

ਇਹਨਾਂ ਸਟੈਪਲਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਰੂਪ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
raw forms of these staples, however, are not edible and cannot be digested.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਉਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
these must be sprouted, or prepared and cooked as appropriate for human consumption.

ਫੁੱਟੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਪਕਾਏ ਗਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਐਂਟੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਇਸ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਰੂਪ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
in sprouted or cooked form, the relative nutritional and anti-nutritional contents of each of these grains is remarkably different from that of raw form of these grains reported in this table.

ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਪਕਾਉਣ ਦੇ methodੰਗ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਕਾਉਣਾ, ਉਬਾਲ ਕੇ, ਪਕਾਉਣਾ, ਤਲਨਾ, ਆਦਿ.
in cooked form, the nutrition value for each staple depends on the cooking method for example baking, boiling, steaming, frying, etc.

ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਵਾvesੀ ਕੀਤੀ ਕਣਕ ਦਾ ਦਾਣਾ ਜੋ ਕਿ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਿਣਸ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
commercial use harvested wheat grain that enters trade is classified according to grain properties for the purposes of the commodity markets.

ਕਣਕ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਕਣਕ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਵਰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ.
wheat buyers use these to decide which wheat to buy, as each class has special uses, and producers use them to decide which classes of wheat will be most profitable to cultivate.

ਕਣਕ ਦੀ ਨਕਦ ਫਸਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਝਾੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਮੱਧਮ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ, ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਆਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਕਾਉਣ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
wheat is widely cultivated as a cash crop because it produces a good yield per unit area, grows well in a temperate climate even with a moderately short growing season, and yields a versatile, high-quality flour that is widely used in baking.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੋਟੀਆਂ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਰੋਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਈ ਅਤੇ ਜਵੀ ਦੀਆਂ ਬਰੈੱਡ.
most breads are made with wheat flour, including many breads named for the other grains they contain, for example, most rye and oat breads.

ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਖਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਸਰਪਲੱਸ ਹੈ.
the popularity of foods made from wheat flour creates a large demand for the grain, even in economies with significant food surpluses.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਦੇ ਘੱਟ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in recent years, low international wheat prices have often encouraged farmers in the united states to change to more profitable crops.

1998 ਵਿਚ, 60 ਪੌਂਡ 27 ਕਿੱਲੋ ਬੂਟੇ ਦੀ ਵਾ harvestੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 2.68 ਪ੍ਰਤੀ ਸੀ.
in 1998, the price at harvest of a 60 pounds 27 kg bushel was 2.68 per.

ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸੀਬੀਓਟੀ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਭਾਅ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some information providers, following cbot practice, quote the wheat market in per ton denomination.

ਯੂਐਸਡੀਏ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ 1998 ਵਿਚ busਸਤਨ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਖਰਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੁਸ਼ੇਲ 1.43 ਸਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਬੁਸ਼ੇਲ 3.97 ਸਨ.
a usda report revealed that in 1998, average operating costs were 1.43 per bushel and total costs were 3.97 per bushel.

ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ, ਕਣਕ ਦਾ acਸਤਨ .7ਸਤਨ .7ਸਤਨ .7.7. bus ਬੁਸ਼ੈਲ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 24.243535 met ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਤੀ ਫਾਰਮ ,१,00०० ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮੁੱਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚ 173,681 ਪ੍ਰਤੀ ਫਾਰਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 17,402 ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿਚ।
in that study, farm wheat yields averaged 41.7 bushels per acre 2.2435 metric ton hectare , and typical total wheat production value was 31,900 per farm, with total farm production value including other crops of 173,681 per farm, plus 17,402 in government payments.

ਘੱਟ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਸਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਦੇ ਅੰਤਰ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ.
there were significant profitability differences between low- and high-cost farms, mainly due to crop yield differences, location, and farm size.

ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖਪਤ 2016 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 749 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸੀ.
production and consumption in 2016, global wheat production was 749 million tonnes.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
wheat is the primary food staple in north africa and the middle east, and is growing in uses in asia.

ਚਾਵਲ ਦੇ ਉਲਟ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧੇਰੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁੱਲ 47% ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
unlike rice, wheat production is more widespread globally, though 47% of the world total in 2014 was produced by just four countries china, india, russia and the united states table .

ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਕ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਗਲੋਬਲ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 5 ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਪਰ 1955 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਕਣਕ ਦੇ ਫਸਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ 20% ਘੱਟ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
historical factors in the 20th century, global wheat output expanded by about 5-fold, but until about 1955 most of this reflected increases in wheat crop area, with lesser about 20% increases in crop yields per unit area.

ਹਾਲਾਂਕਿ 1955 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਣਕ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਦਰ ਵਿਚ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
after 1955 however, there was a ten-fold increase in the rate of wheat yield improvement per year, and this became the major factor allowing global wheat production to increase.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਸਨ.
thus technological innovation and scientific crop management with synthetic nitrogen fertilizer, irrigation and wheat breeding were the main drivers of wheat output growth in the second half of the century.

ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ.
there were some significant decreases in wheat crop area, for instance in north america.

ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਉਗਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬੀਜ ਲਈ ਕਟਾਈ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਹੈ.
better seed storage and germination ability and hence a smaller requirement to retain harvested crop for next year's seed is another 20th century technological innovation.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਣਕ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਅਗਲੀ ਫਸਲ ਲਈ ਬੀਜ ਵਜੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਫੀਡ ਦੀ ਖਪਤ ਲਈ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਬਚੇ.
in medieval england, farmers saved one-quarter of their wheat harvest as seed for the next crop, leaving only three-quarters for food and feed consumption.

1999 ਤਕ, ਕਣਕ ਦੀ ਆਲਮੀ seedਸਤਨ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦਾ ਲਗਭਗ 6% ਸੀ.
by 1999, the global average seed use of wheat was about 6% of output.

ਕਈ ਕਾਰਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਣਕ ਦਾ ਝਾੜ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਆਰਥਿਕ ਮੁਨਾਫ਼ਾ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਨੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ.
several factors are currently slowing the rate of global expansion of wheat production population growth rates are falling while wheat yields continue to rise, and the better economic profitability of other crops such as soybeans and maize, linked with investment in modern genetic technologies, has promoted shifts to other crops.

ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭਕਾਰੀ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 10 ਟਨ ਪੈਦਾਵਾਰ.
farming systems in 2014, the most productive crop yields for wheat were in ireland, producing 10 tonnes per hectare.

ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪਾੜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਕਣਕ ਦਾਣਾ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਵਾ harvestੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਾਟਾ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਘਾਟ, ਸਟੋਰੇਜ ਦੀ ਅਯੋਗ ਤਕਨੀਕ, ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਅਯੋਗ ਅਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥਾ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ.
in addition to gaps in farming system technology and knowledge, some large wheat grain producing countries have significant losses after harvest at the farm and because of poor roads, inadequate storage technologies, inefficient supply chains and farmers' inability to bring the produce into retail markets dominated by small shopkeepers.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਣਕ ਦੇ ਕੁਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਖੇਤੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ 10% ਗਰੀਬ ਭੰਡਾਰਨ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਵਾਧੂ ਰਕਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
various studies in india, for example, have concluded that about 10% of total wheat production is lost at farm level, another 10% is lost because of poor storage and road networks, and additional amounts lost at the retail level.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਸਿੰਜਾਈ ਦਾ ਦਾਣਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
in the punjab region of india and pakistan, as well as north china, irrigation has been a major contributor to increased grain output.

ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਰਧ-ਬਾਂਦਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ, ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
more widely over the last 40 years, a massive increase in fertilizer use together with the increased availability of semi-dwarf varieties in developing countries, has greatly increased yields per hectare.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨਸ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 25 ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੈ.
in developing countries, use of mainly nitrogenous fertilizer increased 25-fold in this period.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
however, farming systems rely on much more than fertilizer and breeding to improve productivity.

ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਦੱਖਣੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਫਸਲੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਉੱਗ ਰਹੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਣਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 300 ਮਿਲੀਮੀਟਰ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਵਾਲੀ ਖਾਦ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ।
a good illustration of this is australian wheat growing in the southern winter cropping zone, where, despite low rainfall 300 mm , wheat cropping is successful even with relatively little use of nitrogenous fertilizer.

ਇਹ 'ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਫਸਲ' ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੀਗ ਸਿਸਟਮ ਵਾਲੀਆਂ ਫਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਘੁੰਮਣ ਵਿਚ ਇਕ ਕਨੋਲਾ ਫਸਲ ਸਮੇਤ ਕਣਕ ਦੇ ਝਾੜ ਵਿਚ 25% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this is achieved by 'rotation cropping' traditionally called the ley system with leguminous pastures and, in the last decade, including a canola crop in the rotations has boosted wheat yields by a further 25%.

ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਿੱਟੀ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ eਰਜਾ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in these low rainfall areas, better use of available soil-water and better control of soil erosion is achieved by retaining the stubble after harvesting and by minimizing tillage.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰ, ਨੀਤੀ, ਸੈਕਟਰ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰ ਹਨ।
geographical variation there are substantial differences in wheat farming, trading, policy, sector growth, and wheat uses in different regions of the world.

ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ ਕਣਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਰਾਮਦਕਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ 33.2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ, ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ 19.8 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ 19.6 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 18 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਅਤੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ 13.8 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸਨ.
the largest exporters of wheat in 2013 were, in order of exported quantities united states 33.2 million tonnes , canada 19.8 million tonnes , france 19.6 million tonnes , australia 18 million tonnes , and the russian federation 13.8 million tonnes .

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਿਸਰ 10.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 7.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ 6.7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ, ਅਲਜੀਰੀਆ 6.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ 6.2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸਨ।
the largest importers of wheat in 2013 were, in order of imported quantities egypt 10.3 million tonnes , brazil 7.3 million tonnes , indonesia 6.7 million tonnes , algeria 6.3 million tonnes and japan 6.2 million tonnes .

ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਧ ਰਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦਾ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਹੋਰ ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
in the rapidly developing countries of asia and africa, westernization of diets associated with increasing prosperity is leading to growth in per capita demand for wheat at the expense of the other food staples.

ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਕਣਕ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ.
in the past, there has been significant governmental intervention in wheat markets, such as price supports in the us and farm payments in the eu.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਦ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in the eu, these subsidies have encouraged heavy use of fertilizer inputs with resulting high crop yields.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ, ਸਿੱਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in australia and argentina, direct government subsidies are much lower.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦਾ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਖੇਤ ਦਾ ਝਾੜ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 330 ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ।
most productive the average annual world farm yield for wheat in 2014 was 3.3 tonnes per hectare 330 grams per square meter .

ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਕਣਕ ਦੇ ਫਾਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਰਹੇ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ hectਸਤਨ 10.0 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ 9.2, ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ 8.6.
ireland wheat farms were the most productive in 2014, with a nationwide average of 10.0 tonnes per hectare, followed by the netherlands 9.2 , and germany, new zealand and the united kingdom each with 8.6 .

ਫਿuresਚਰਜ਼ ਕੰਟਰੈਕਟ ਕਣਕ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟ੍ਰੇਡ, ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੇਡ, ਅਤੇ ਮਿਨੀਆਪੋਲਿਸ ਗਰੇਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਖੇ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਮਾਰਚ ਐਚ, ਮਈ ਕੇ, ਜੁਲਾਈ ਐਨ, ਸਤੰਬਰ ਯੂ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਜ਼ੈੱਡ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
futures contracts wheat futures are traded on the chicago board of trade, kansas city board of trade, and minneapolis grain exchange, and have delivery dates in march h , may k , july n , september u , and december z .

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਸਲੀ ਵਿਕਾਸ ਕਣਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 110 ਅਤੇ 130 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਸਮ, ਬੀਜ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
agronomy crop development wheat normally needs between 110 and 130 days between sowing and harvest, depending upon climate, seed type, and soil conditions winter wheat lies dormant during a winter freeze .

ਸਰਬੋਤਮ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝ ਰੱਖੇ.
optimal crop management requires that the farmer have a detailed understanding of each stage of development in the growing plants.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਬਸੰਤ ਖਾਦ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਫੰਜਾਈਡਾਈਡਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਿਯਮਕ ਸਿਰਫ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖਾਸ ਪੜਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in particular, spring fertilizers, herbicides, fungicides, and growth regulators are typically applied only at specific stages of plant development.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ zadoks ਪੈਮਾਨੇ' ਤੇ z31 ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1 ਸੈਮੀ.
for example, it is currently recommended that the second application of nitrogen is best done when the ear not visible at this stage is about 1 cm in size z31 on zadoks scale .

ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
knowledge of stages is also important to identify periods of higher risk from the climate.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮਾਤਾ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਬੂਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਂਟੀਸਿਸ ਅਤੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੜਾਅ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦੁਆਰਾ ਬਦਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, pollen formation from the mother cell, and the stages between anthesis and maturity are susceptible to high temperatures, and this adverse effect is made worse by water stress.

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਲਾਭ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਫਲੈਗ ਪੱਤਾ' ਆਖਰੀ ਪੱਤਾ ਕਦੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੱਤਾ ਅਨਾਜ ਭਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 75% ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
farmers also benefit from knowing when the 'flag leaf' last leaf appears, as this leaf represents about 75% of photosynthesis reactions during the grain filling period, and so should be preserved from disease or insect attacks to ensure a good yield.

ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਫੀਕਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੈਡੋਕਸ ਸਕੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
several systems exist to identify crop stages, with the feekes and zadoks scales being the most widely used.

ਹਰ ਪੈਮਾਨਾ ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਫਸਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
each scale is a standard system which describes successive stages reached by the crop during the agricultural season.

ਰੋਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫੰਜਾਈ, ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
diseases there are many wheat diseases, mainly caused by fungi, bacteria, and viruses.

ਬਿਮਾਰੀ ਰੋਕੂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌਦੇ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਫਸਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ.
plant breeding to develop new disease-resistant varieties, and sound crop management practices are important for preventing disease.

ਫੰਗੀਸਾਈਡਜ਼, ਫੰਗਲ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਲਾਗਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
fungicides, used to prevent the significant crop losses from fungal disease, can be a significant variable cost in wheat production.

ਪੌਦੇ ਰੋਗਾਂ ਕਾਰਨ ਕਣਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਮਿਸੂਰੀ ਵਿਚ% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
estimates of the amount of wheat production lost owing to plant diseases vary between % in missouri.

ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਣਕ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ ਹਨ.
a wide range of organisms infect wheat, of which the most important are viruses and fungi.

ਮੁੱਖ ਕਣਕ-ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਬੀਜ-ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ-ਪੈਦਾ ਖੁਰਕ, ਬੀਜ-ਪੈਦਾ-ਕਰਨ ਸਟੈਗੋਨੋਸਪੋਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਪਟੋਰੀਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਆਮ ਬੰਟ ਦੀ ਬਦਬੂ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਅਤੇ looseਿੱਲੀ ਧੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the main wheat-disease categories are seed-borne diseases these include seed-borne scab, seed-borne stagonospora previously known as septoria , common bunt stinking smut , and loose smut.

ਇਹ ਉੱਲੀਮਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these are managed with fungicides.

ਪੱਤਾ- ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਝੁਲਸ ਰੋਗ ਪਾ powderਡਰਰੀ ਫ਼ਫ਼ੂੰਦੀ, ਪੱਤਾ ਜੰਗਲੀ, ਸੇਪਟੋਰੀਆ ਟ੍ਰਿਟੀਸੀ ਪੱਤਾ ਧੱਫੜ, ਸਟੈਗਨੋਸਪੋਰਾ ਸੇਪਟੋਰੀਆ ਨੋਡੋਰਮ ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਗਲੂਮ ਧੱਬੇ, ਅਤੇ ਫੁਸਾਰਿਅਮ ਸਿਰ ਦੀ ਖੁਰਕ.
leaf- and head- blight diseases powdery mildew, leaf rust, septoria tritici leaf blotch, stagonospora septoria nodorum leaf and glume blotch, and fusarium head scab.

ਤਾਜ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ‘ਟੈਕ-ਆਲ’ ਅਤੇ ਸੇਫਲੋਸਪੋਰੀਅਮ ਪੱਟੀ.
crown and root rot diseases two of the more important of these are 'take-all' and cephalosporium stripe.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
both of these diseases are soil borne.

ਸਟੈਸਟ ਜੰਗਾਲ ਰੋਗ, ਬੇਸੀਡੀਓਮੀਓਸਿਟ ਫੰਜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ
stem rust diseases caused by basidiomycete fungi e.g.

ug99 ਵਾਇਰਸ ਰੋਗ ਕਣਕ ਦੇ ਸਪਿੰਡਲ ਸਟ੍ਰੀਕ ਮੋਜ਼ੇਕ ਪੀਲੇ ਮੋਜ਼ੇਕ ਅਤੇ ਜੌਂ ਦਾ ਪੀਲਾ ਬੌਣਾ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਾਇਰਸ ਰੋਗ ਹਨ.
ug99 viral diseases wheat spindle streak mosaic yellow mosaic and barley yellow dwarf are the two most common viral diseases.

ਰੋਧਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
control can be achieved by using resistant varieties.

ਕੀੜੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੇਪੀਡੋਪਟੇਰਾ ਬਟਰਫਲਾਈ ਅਤੇ ਕੀੜਾ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਲਾਰਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਬਲਦੀ, ਜੰਗਾਲ ਮੋ -ੇ-ਗੰ,, ਸੈੱਟਸੀਅਸ ਇਬਰਾਨੀ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕੜਵਾਹਟ ਕੀੜਾ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਪੌਦੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
pests wheat is used as a food plant by the larvae of some lepidoptera butterfly and moth species including the flame, rustic shoulder-knot, setaceous hebrew character and turnip moth.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੰਬੇ-ਪੂਛ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧਵਾਪੜੀ ਅਤੇ ਚੂਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
early in the season, many species of birds, including the long-tailed widowbird, and rodents feed upon wheat crops.

ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਨਵੇਂ ਲਗਾਏ ਬੀਜ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਬੂਟੇ ਖੋਦ ਕੇ ਅਤੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਫਸਲ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these animals can cause significant damage to a crop by digging up and eating newly planted seeds or young plants.

ਉਹ ਪੱਕਣ ਵਾਲੀ ਸਪਾਈਕ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦੇਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਫਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can also damage the crop late in the season by eating the grain from the mature spike.

ਅਨਾਜ ਵਿਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਵਾ recentੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਘਾਟੇ ਇਕੱਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਰਾਂ, ਚੁੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ.
recent post-harvest losses in cereals amount to billions of dollars per year in the united states alone, and damage to wheat by various borers, beetles and weevils is no exception.

ਭੰਡਾਰਨ ਦੌਰਾਨ ਚੂਹੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤ ਦੇ ਚੂਹੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਲੇਗ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟਕ buildੰਗ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
rodents can also cause major losses during storage, and in major grain growing regions, field mice numbers can sometimes build up explosively to plague proportions because of the ready availability of food.

ਕਣਕ ਦੀ ਵਾ -ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੇਵਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ “ਕੀਟ-ਓ-ਗ੍ਰਾਫ” ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਣਕ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ।
to reduce the amount of wheat lost to post-harvest pests, agricultural research service scientists have developed an "insect-o-graph," which can detect insects in wheat that are not visible to the naked eye.

ਉਪਕਰਣ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਦੀ ਪਿੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the device uses electrical signals to detect the insects as the wheat is being milled.

ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਇੰਨੀ ਸਟੀਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 300,000 ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 5-10 ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the new technology is so precise that it can detect 5-10 infested seeds out of 300,000 good ones.

ਭੰਡਾਰ ਕੀਤੇ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਮੁੱਲ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
tracking insect infestations in stored grain is critical for food safety as well as for the marketing value of the crop.

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ਬ੍ਰੈਨ ਚਾਫ ਘਾਟੇ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਝੁੰਡ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕਣਕ ਦੀ ਕਣਕ ਦੀ ਕਣਕ ਕਣਕ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਦਾ ਤੇਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਣਕ ਦੇ ਚਟਾਨ ਸਾਰੇ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀਜ਼ਨਅਮ ਲੇਖ "ਕਣਕ" ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼ ਐਟ੍ਰੀਬਿ-ਸ਼ਨ- ਤਹਿਤ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੇਅਰਆਅਲਾਈਕ 3.0. un ਅਨਪੋਰਟਪੋਰਟ ਲਾਇਸੈਂਸ, ਪਰ ਜੀਐਫਡੀਐਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ.
see also bran chaff deficit irrigation husk list of cereals taxonomy of wheat wheatberry wheat germ oil wheat production in the united states wheat middlings whole wheat flour references this article incorporates material from the citizendium article "wheat", which is licensed under the creative commons attribution-sharealike 3.0 unported license but not under the gfdl.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਬੋਨਜੀਅਨ, ਏਪੀ, ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਜੇ
further reading bonjean, a.p., and w.j.

ਅੰਗਸ ਸੰਪਾਦਕ.
angus editors .

ਵਰਲਡ ਕਣਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕਣਕ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।
the world wheat book a history of wheat breeding.

ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਪਬਲੀ., ਪੈਰਿਸ.
lavoisier publ., paris.

1131 ਪੀ.ਪੀ.
1131 pp.

2001.
2001 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 2-7430-0402-9 ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ, ਓਲਾਫ, ਐਡੀ.
isbn 2-7430-0402-9 christen, olaf, ed.

2009, ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਕਣਕ.
2009 , winterweizen.

ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਦਾਸ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਪ੍ਰੋਫਿਸ, ਡੀ.ਐਲ.ਜੀ.-ਵਰਲਾਗਸ-ਜੀ.ਐੱਮ.ਬੀ.ਐੱਚ., ਆਈ.ਐੱਸ.ਬੀ.ਐੱਨ. ਵਿੰਡਸ, ਲੰਡਨ 1983 ਦੇ ਹੈੱਡ ਐੱਲ., ਐਚਸਿਸਨ ਜੇ., ਅਤੇ ਗੇਟਸ ਏ. ਇਨਗਰਾਈਡਡ ਏ ਹਿ bਮਨ ਬਾਇਓ-ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ ਕਣਕ.
das handbuch profis in german , dlg-verlags-gmbh, isbn 978-3-7690-0719-0 garnsey peter, grain for rome, in garnsey p., hopkins k., whittaker c. r. editors , trade in the ancient economy, chatto & windus, london 1983 head l., atchison j., and gates a. ingrained a human bio-geography of wheat.

ਐਸ਼ਗੇਟ ਪਬਲ., ਬਰਲਿੰਗਟਨ.
ashgate publ., burlington.

246 ਪੀ.ਪੀ.
246 pp.

2012.
2012 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-4094-3787-1 ਜੈਸਨੀ ਨੌਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਐਕਸ ਆਫਿਸਿਨਾ ਟੈਂਪਲੀ, ਬਰੂਗਿਸ 1950 ਜੈਸਨੀ ਨੌਮ, ਦਿ ਵਹੀਟਸ ਆਫ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਣੀ, ਜੇ. ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਪ੍ਰੈਸ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ 1944 ਹੇਜ਼ਰ ਚਾਰਲਸ ਬੀ., ਸੀਡ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ.
isbn 978-1-4094-3787-1 jasny naum, the daily bread of ancient greeks and romans, ex officina templi, brugis 1950 jasny naum, the wheats of classical antiquity, j. hopkins press, baltimore 1944 heiser charles b., seed to civilisation.

ਖਾਣੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1990 ਹਰਲਨ ਜੈਕ ਆਰ., ਕ੍ਰਾਪਸ ਐਂਡ ਮੈਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਐਗਰੋਨੋਮੀ, ਮੈਡੀਸਨ 1975 ਪਦੂਲੋਸੀ, ਐਸ ਹੈਮਰ, ਕੇ. ਹੈਲਰ, ਜੇ., ਐਡੀ.
the story of food, harvard university press, 1990 harlan jack r., crops and man, american society of agronomy, madison 1975 padulosi, s. hammer, k. heller, j., eds.

1996.
1996 .

ਹਲਕੇ ਕਣਕ.
hulled wheats.

ਘੱਟ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ.
promoting the conservation and use of underutilized and neglected crops.

4. ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪਲਾਂਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰਿਸੋਰਸ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਰੋਮ, ਇਟਲੀ.
4. international plant genetic resources institute, rome, italy.

ਸਾਲਟਿਨੀ ਐਂਟੋਨੀਓ, ਦੇ ਬੀਜ.
saltini antonio, i semi della .

ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਣਕ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਮੱਕੀ, ਪ੍ਰਫੇਸ ਫੂ ਲੂਗੀ ਬ੍ਰੀਆ, ਐਵੀਨਿ. ਮੀਡੀਆ, ਬੋਲੋਗਨਾ 1996 ਸਾਓਰ ਜੋਨਾਥਨ ਡੀ.
grano, riso e mais nella storia delle umane, prefazione di luigi brea, avenue media, bologna 1996 sauer jonathan d., geography of crop plants.

ਏ ਸਿਲੈਕਟ ਰੋਸਟਰ, ਸੀ.ਆਰ.ਸੀ. ਪ੍ਰੈਸ, ਬੋਕਾ ਰੈਟਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਟ੍ਰਾਈਡਿਕਮ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਪਰਡਿ university ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟ੍ਰੀਟਿਕਮ ਅਸਟੇਟਿਅਮ ਤੱਥ, ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਅ, ਅਤੇ ਜਿਓਚੇਮਬੀਓ ਮਿਸਲ ਵਿਖੇ ਫੁੱਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਉਭਰੇ ਸਨ. ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ.
a select roster, crc press, boca raton external links triticum species at purdue university triticum aestivum facts, developmental stages, and inflorescence at geochembio misl generally refers to the sovereign states of the sikh confederacy that rose during the 18th century in the punjab region of the indian subcontinent.

ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਂਟੋਨੀ ਪੋਲੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ "ਕੁਲੀਨ ਗਣਤੰਤਰ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the misls formed a commonwealth that was described by antoine polier as an "aristocratic republic".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਸਲਾਂ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਮਿਸਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
although the misls were unequal in strength, and each misl attempted to expand its territory and access to resources at the expense of others, they acted in unison in relation to other states.

ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
the misls held biannual meetings of their legislature, the sarbat khalsa in amritsar.

ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸੈਨਿਕ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮੁ foughtਲੇ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
history in order to withstand the persecution of shah jahan and other mughal rulers, several of the later sikh gurus established military forces and fought the mughal empire and hindu hill chiefs in the early and middle mughal-sikh wars.

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
banda singh bahadur continued sikh resistance to the mughal empire until his defeat at the battle of gurdas nangal.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਥਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਫੌਜੀ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
for several years sikhs found refuge in the jungles and the himalayan foothills until they organized themselves into military bands known as jathas.

ਮਿਸਲਜ਼ ਮਿਲਟਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਰ ਮਿਸਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
list of misls military each misl was made up of members of soldiers, whose loyalty was given to the misl's leader.

ਇੱਕ ਮਿਸਲ ਕੁਝ ਸੌ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a misl could be composed of a few hundred to tens of thousands soldiers.

ਹਰ ਸਿਪਾਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਸੀ.
every soldier was free to join any misl he chose and free to cancel his membership of the misl to whom he belonged.

ਉਹ, ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he could, if he wanted, cancel his membership of his old misl and join another.

ਜੇ ਮਿਸਲਦਾਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕਮਾਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੈਰਨਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੋਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਜਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ.
the barons would allow their armies to combine or coordinate their defences together against a hostile force if ordered by the misldar supreme commander.

ਇਹ ਹੁਕਮ ਸਿਰਫ ਫੌਜੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these orders were only issued in military matters affecting the whole sikh community.

ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਖਤਰਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣਗੇ.
these orders would normally be related to defense against external threats, such as afghan military attacks.

ਲੜਾਈ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਮੁਨਾਫਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਦੁਆਰਾ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the profits of a fighting action were divided by the misls to individuals based on the service rendered after the conflict using the sardari system.

ਸਿੱਖ ਕੰਨਫੈਡਰੇਸੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ structureਾਂਚੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬਾਰਨਜ਼ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ.
the sikh confederacy is a description of the political structure, of how all the barons' kingdoms interacted with each other politically together in punjab.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਲਕੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਸੀ.
although misls varied in strength, the use of primarily light cavalry with a smaller amount heavy cavalry was uniform throughout all of the sikh misls.

ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
cavalrymen in a misl were required to supply their own horses and equipment.

ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਇੱਕ ਬਰਛੀ, ਮੈਚਲੌਕ ਅਤੇ ਸਕੈਮੀਟਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ.
a standard cavalryman was armed with a spear, matchlock, and scimitar.

ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਹਰ ਮਿਸਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
how the armies of the sikh misls received payment varied with the leadership of each misl.

ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਫਾਸਲੰਦਾਰੀ' ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜੋ ਵਾ sixੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the most prevalent system of payment was the 'fasalandari' system soldiers would receive payment every six months at the end of a harvest.

ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੀਲਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਗੁਰੀਲਾ ਫੌਜ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
cavalry tactics fauja singh considers the sikh misls to be guerrilla armies, although he notes that the sikh misls generally had greater numbers and a larger number of artillery pieces than a guerrilla army would.

ਮਿਸਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਜਾਂ ਮਰਾਠਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਤੋਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ.
the misls were primarily cavalry based armies and employed less artillery than mughal or maratha armies.

ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ .ਾਲਿਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ.
the misls adapted their tactics to their strength in cavalry and weakness in artillery and avoided pitched battles.

ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਕਈ ਝੜਪਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਦਿੱਤਾ.
misls organized their armies around bodies of horsemen and their units fought battles in a series of skirmishes, a tactic which gave them an advantage over fighting pitched battles.

ਘੋੜਸਵਾਰ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸਪੇਟਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੋਡ ਕਰਨਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੀਆਂ.
bodies of cavalry would attack a position, retreat, reload their muskets, and return to attack it again.

ਮਿਸਲ ਫੀਲਡ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ, ਇਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿਚੋਂ ਇਕਾਈ ਦਾ ਕੱਟਣਾ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਲਾਉਣਾ, ਹਿੱਟ-ਐਂਡ-ਰਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣਾ, ਕੈਂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the tactics used by misl field armies include flanking an enemy, obstructing river passages, cutting off a unit from its supplies, intercepting messengers, attacking isolated units like foraging parties, employing hit-and-run tactics, overrunning camps, and attacking baggage trains.

ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਮਿਸਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਪਰ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲਏ ਸਨ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਫਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ. ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਜਾਗ.
to fight large armies the misl would completely evacuate the areas in front of the enemy's marching route but follow in the rear of the opposition and reconquer areas the enemy had just captured, threaten agents of the enemy with retribution, and sweep over the countryside in the wake of the enemy's withdrawal.

ਰਨਿੰਗ ਸਕਾਈਮਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਜਨੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਸੀ.
the running skirmish was a tactic unique to the sikh cavalrymen which was notable for its effectiveness and the high degree of skill required to execute it.

ਜੌਰਜ ਥਾਮਸ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਫੋਰਸਟਰ, ਸਮਕਾਲੀ ਲੇਖਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਗਵਾਹ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ.
george thomas and george forster, contemporary writers who witnessed it described its use separately in their accounts of the military of the sikhs.

ਜਾਰਜ ਫੋਰਸਟਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ "ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਹ ਤੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਕਾਰਬਾਈਨ ਗੋਲੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਘੋੜੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਲਗਭਗ 100 ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸੇ sameੰਗ ਨੂੰ ਲੋਡ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
george forster noted "a party from forty to fifty, advance in a quick pace to a distance of carbine shot from the enemy and then, that the fire may be given with the greatest certainty, the horses are drawn up and their pieces discharged, when speedily, retiring about a 100 paces, they load and repeat the same mode of annoying the enemy.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਇੰਨੇ ਕੁ ਮਾਹਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਹੱਥ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਕੈਂਟਰ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਏ. "
their horses have been so expertly trained to a performance of this operation that on receiving a stroke of hand, they stop from a full canter."

ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਸਾਂ ਸਨ।
administration the sikh misls had four different classes of administrative divisions.

ਪਾਤਦਾਰੀਆਂ, ਮਿਸਲਡਾਰੀ, ਟਾਬਦਰੀ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਮਿਸਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮਿਸਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ.
the patadari, misaldari, tabadari, and jagirdari were the different systems of land tenure used by the misls, and land granted by the misl left the responsibility of establishing law and order to the owner of the land.

ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਸਰਦਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟਾਬਦਰੀ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਸਰਦਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
the land under the direct administration of the chief of the misl was known as the sardari and the tabadari and jagirdari systems used land directly given by the chief from the sardari.

ਪੱਤੜੀ ਅਤੇ ਮਿਸਲਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਮਿਸਲ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਟਾਬਡੇਰੀ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੱਡੇ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ.
the patadari and misaldari systems formed the basis of a misl, while tabadari and jagirdari lands would only be created after large acquisitions of land.

ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜੋ ਇਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਉਹ ਬਾਕੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ.
the type of system that was used in an area depended on the importance of the chief sardar of the area to the rest of the misl.

ਪਾਟਾਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿਸਲ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਸਲ methodੰਗ ਸੀ.
the patadari system affected newly annexed territories and was the original method used by the misls in administrating land.

ਪਾਤਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਰਕੁੰਡਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ.
the patadari system relied on the cooperation of surkundas, the rank of a leader of a small party of cavalrymen.

ਮਿਸਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਰਸਲ ਉਸ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਸੀ ਜਿੰਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।
the chief of the misl would take his her portion and divide the other parcels among his sardars proportional to the number of cavalrymen they had contributed to the misl.

ਫਿਰ ਸਰਦਾਰ ਆਪਣੇ ਪਾਰਸਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਰਕੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਰਕੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ.
the sardars would then divide their parcels among their surkundas, and then the surkundas subdivided the land they received among their individual cavalrymen.

ਬਸਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਕਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਰਕੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਆਤਾਂ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
the surkundas receiving parcels of land with settlements were required to fortify them and establish fines and laws for their zamindars and ryots.

ਪੱਤੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਾਰਸਲ ਵੇਚੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
parcels of land in the patadari system could not be sold, but could be given to relatives in an inheritance.

ਪਟਾਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਸਨ.
the soldiers who received parcels from the patadari system held their land in complete freedom.

ਮਿਸਲਡਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ.
the misaldari system applied to sardars with a small number of cavalrymen as well as independent bodies of cavalrymen who voluntarily attached themselves to a misl.

ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀਆਂ.
they kept the lands they held before joining the misl as an allotment for their cooperation with the misl.

ਮਿਸਲਦਾਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਿਸਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
the leaders of these groups, called misaldars, could transfer their allegiance and land to another misl without punishment.

ਟਾਡਾਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਦੇ ਤਾਬੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the tabadari system referred to land under the control of a misl's tabadars.

ਯਾਰਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਟਾਡਾਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
tabadars served a similar function to retainers in europe.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਦੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ.
they were required to serve as cavalrymen to the misl and were subservient to the misl's leader.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਾਬੜਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਸਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ.
although tabadars received their land as a reward, their ownership was subject entirely on the misl's leader.

ਮਿਸਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਟਾਡਾਦਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਸਿਰਫ ਖਾਨਦਾਨੀ ਸਨ.
the tabadari grants were only hereditary on the choice of the chief of the misl.

ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਸੀ.
the jagirdari system used the grant of jagirs by the chief of the misl.

ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਨਿਰਭਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ "ਚੰਗੇ ਹੱਕਦਾਰ" ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
jagirs were given by the chief of the misl to relations, dependents, and people who "deserved well".

ਜਾਗੀਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ.
the owners of jagirs were subservient to the chief of the misl as their ownership was subject his her needs.

ਟਾਬਦਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਜਗੀਰਦਾਰ ਨਿੱਜੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮਿਸਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ.
like the tabadars, jagirdars were subject to personal service when the chief of the misl requested.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਗੀਰਾਂ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪੈਸਾ ਆਪਣੀ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਟਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾ mountਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
however, because jagirs entailed more land and profit, they were required to use the money generated by their jagirs to equip and mount a quota of cavalrymen depending on the size of their jagir.

ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਮਲ ਵਿਚ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਮਿਸਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵਾਰਸ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
jagirdari grants were hereditary in practice but a misl's chief could revoke the rights of the heir.

ਟਾਬਡਰੀ ਜਾਂ ਜਗਾਦਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਸਿੱਧੀ ਸਰਦਾਰੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗੀ।
upon the death of the owner of a tabadari or jagadari grant, the land would revert to direct control of the chief sardari .

ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਿਸਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵੰਡਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ ਜੋ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ.
territory the two main divisions in territory between the misls were between those who were in the malwa region and those who were in the majha region.

ਜਦੋਂਕਿ 11 ਮਿਸਲ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਨ, ਇਕ, ਫੁਲਕਿਅਨ ਮਿਸਲ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸੀ.
while eleven of the misls were north of the sutlej river, one, the phulkian misl was south of the sutlej.

ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚਲੇ ਸਿੱਖ ਮਾਝੇ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂਕਿ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖ ਮਾਲਵਾ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
the sikhs north of the sutlej river were known as the majha sikhs while the sikhs that lived south of the sutlej river were known as the malwa sikhs.

ਛੋਟੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬ ਵਿਚ ਧਨੀਬੇਬ ਸਿੰਘ, ਜੇਚ ਦੁਆਬ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਸਿੰਘ, ਰੇਚਨਾ ਦੁਆਬ ਵਿਚ ਧਰਪੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦੁਆਬ ਵਿਚ ਦੁਆਬਾ ਸਿੰਘ ਸਨ।
in the smaller territories were the dhanigeb singhs in the sind sagar doab, the gujrat singhs in the jech doab, the dharpi singhs in the rechna doab, and the doaba singhs in the jalandhar doab.

ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚਲੀ womenਰਤਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ thesikhkmisl.com ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਜਾਂ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
sikh women in state affairs bibliography see also notes references external links thesikhkmisl.com jehlam river or jhelum river is a river that flows in the indian and pakistani controlled portions of kashmir, and punjab in pakistan.

ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੱਛਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
it is the westernmost of the five rivers of punjab, and passes through jhelum district.

ਇਹ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੁਲ ਲੰਬਾਈ 725 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 450 ਮੀਲ ਹੈ।
it is a tributary of the chenab river and has a total length of about 725 kilometres 450 mi .

ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅੰਜੁਮ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਤਰਿ-ਏ-ਝਲਮ ਵਿਚ ਜੇਹਲਮ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਵਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ.
etymology anjum sultan shahbaz recorded some stories of the name jhelum in his book tareekh-e-jhelum as many writers have different opinions about the name of jhelum.

ਇਕ ਸੁਝਾਅ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਝਲੁਮਾਬਾਦ ਜਲ੍ਹਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
one suggestion is that in ancient days jhelumabad was known as jalham.

ਜੇਹਲਮ ਸ਼ਬਦ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਲ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੈਮ ਬਰਫ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the word jhelum is reportedly derived from the words jal pure water and ham snow .

ਇਹ ਨਾਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵਗਣ ਵਾਲੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱins ਬਰਫ ਨਾਲ himaੱਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the name thus refers to the waters of a river flowing besides the city which have their origins in the snow-capped himalayas.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਦਾਰਾ-ਏ-ਆਜ਼ਮ" ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਨੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਜਾ-ਏ-ਆਲਮ" ਕਿਹਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ. ਫਲੈਗ ਕਰੋ ".
however, some writers believe that when "dara-e-azam" reached a certain place on the river bank after winning many battles, he fixed his flag at that place and called it "ja-e-alam" which means "place of the flag".

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ "ਜਾ-ਏ-ਆਲਮ" ਤੋਂ ਜੇਹਲਮ ਬਣ ਗਿਆ.
with the passage of time it became jhelum from "ja-e-alam".

ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਵਿਟਾਸਟਾ ਹੈ।
the sanskrit name of this river is vitasta.

ਨਦੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਰਿਆ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੀਲਾਮਾਤਾ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the river got this name from the mythological incident regarding the origin of the river as explained in nilamata purana.

ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸਯਪ ਦੁਆਰਾ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਆਉਣ।
goddess parvati was requested by sage kasyapa to come to kashmir for purification of the land from evil practices and impurities of pisachas living there.

ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ.
goddess parvati then assumed the form of a river in the nether world.

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਨੀਲਾ ਵੇਰੀਨਾਗ ਬਸੰਤ ਦੇ ਘਰ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਬਰਛੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ.
then lord shiva made a stroke with his spear near the abode of nila verinag spring .

ਬਰਛੇ ਦੇ ਉਸ ਸਟਰੋਕ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ.
by that stroke of the spear, goddess parvati came out of the nether world.

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸਟਾਸਟ ਰੱਖਿਆ।
shiva himself named her as vitasta.

ਉਸਨੇ ਬਰਛੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਟਾਸਟੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਨਾਲ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਪ ਨੂੰ ਵਧਾਏ ਅੰਗੂਠੇ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਗੁੱਟ ਅਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 9 ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਇੰਚ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਦਰਿਆ - ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ - ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਟਾਸਟਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
he had excavated with the spear a ditch measuring one vitasti a particular measure of length defined either as a long span between the extended thumb and little finger, or as the distance between the wrist and the tip of the fingers, and said to be about 9 inches , through which the river - gone to the nether world - had come out, so she was given the name vitasta by him.

ਇਤਿਹਾਸ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਗਵੇਦ ਅਤੇ ਹਾਈਡੈਸਪਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
history the river jhelum is called in the rigveda and hydaspes by the ancient greeks.

ਵਿਤਸਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਫੀਮ, ਨੂੰ ਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ theਗਵੇਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the vitasta sanskrit , fem., also, is mentioned as one of the major rivers by the holy scriptures the rigveda.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਪਤਾ-ਸਿੰਧੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
it has been speculated that the must have been one of the seven rivers sapta-sindhu mentioned so many times in the rigveda.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਵਯਥ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ.
the name survives in the kashmiri name for this river as vyeth.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਭਰਥਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
according to the major religious work srimad bhagavatam, the is one of the many transcendental rivers flowing through land of bharata, or ancient india.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਾੜ ਸਨ ਅਤੇ ਡਾਇਨੀਸਿਆਕਾ ਭਾਗ 26, ਲਾਈਨ 350 ਵਿੱਚ ਕਵੀ ਨਨਨਸਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਈਡੈਸਪਸ ਨੂੰ ਟਾਇਟਨ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ-ਦੇਵਤਾ ਥੌਮਸ ਅਤੇ ਕਲਾਉਡ- ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾ.
the river was regarded as a god by the ancient greeks, as were most mountains and streams the poet nonnus in the dionysiaca section 26, line 350 makes the hydaspes a titan-descended god, the son of the sea-god thaumas and the cloud-goddess elektra.

ਉਹ ਆਈਰਿਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਸਤਰੰਗੀ ਬੱਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਹਾਰਪੀਜ਼ ਦਾ ਖੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਰਾ ਸੀ.
he was the brother of iris, the goddess of the rainbow, and half-brother to the harpies, the snatching winds.

ਕਿਉਂਕਿ ਨਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਹਾਇਡਸਪੇਸ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
since the river is in a country foreign to the ancient greeks, it is not clear whether they named the river after the god, or whether the god hydaspes was named after the river.

ਮਹਾਨ ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹਾਈਡੈਸਪਸ ਨਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬੀ ਸੀ 326 ਵਿਚ ਜੇਹਲਮ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜੇ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
alexander the great and his army crossed the jhelum in bc 326 at the battle of the hydaspes river where he defeated the indian king, porus.

ਅਰੀਰੀਅਨ ਅਨਾਬਸਿਸ, 29 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸਾਰਿਆ "ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਹਾਇਡੈਸਪਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ", ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਨੇ ਬੁਕੇਫਲਾ ਜਾਂ ਬੁਸਫਲਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘੋੜੇ ਬੁਕੇਫਲਸ ਜਾਂ ਬੂਸੀਫਲਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਜਲਾਲਪੁਰ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
according to arrian anabasis, 29 , he built a city "on the spot whence he started to cross the river hydaspes", which he named bukephala or bucephala to honour his famous horse bukephalus or bucephalus which was buried in jalalpur sharif.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੁਕੇਫਾਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਜੇਹਲਮ ਸਿਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ.
it is thought that ancient bukephala was near the site of modern jhelum city.

ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਮਨਸੂਰ ਬਹਜ਼ਾਦ ਬੱਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੁਕੇਫਲਸ ਨੂੰ ਜਲਾਲਪੁਰ ਸ਼ਰੀਫ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮੰਡੀ ਬਹਾਉਦੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਫਾਲੀਆ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ, ਬੂਸਫਲਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੀ।
according to a historian of gujrat district, mansoor behzad butt, bukephalus was buried in jalalpur sharif, but the people of mandi bahauddin, a district close to jehlum, believed that their tehsil phalia was named after bucephalus, alexander's dead horse.

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਾਲੀਆ ਨਾਮ ਬੁਸਪਲਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਸੀ.
they say that the name phalia was the distortion of the word bucephala.

ਜੇਹਲਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਹਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the waters of the jhelum are allocated to pakistan under the terms of the indus waters treaty.

ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
india is working on a hydropower project on a tributary of jhelum river to establish first-use rights on the river water over pakistan as per the indus waters treaty.

ਕੋਰਸ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੀਰ ਪੰਜਲ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਵੇਰੀਨਾਗ ਬਸੰਤ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ.
course the river jhelum rises from verinag spring situated at the foot of the pir panjal in the south-eastern part of the valley of kashmir.

ਇਹ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਵੂਲਰ ਝੀਲ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਤੰਗ ਖੱਡ ਵਿਚੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
it flows through srinagar and the wular lake before entering pakistan through a deep narrow gorge.

ਨੀਲਮ ਨਦੀ, ਜੋਹਲਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਡੋਮਲ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਗਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਕਘਨ ਦਰਿਆ ਦੀ ਕੁੰਹਾਰ ਨਦੀ ਹੈ.
the neelum river, the largest tributary of the jhelum, joins it, at domel muzaffarabad, as does the next largest, the kunhar river of the kaghan valley.

ਇਹ ਸਰਕਲ ਬਕੋੋਟ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੋਹਲਾ ਬ੍ਰਿਜ ਉੱਤੇ ਬਾਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
it also connects with rest of pakistan and pakistani kashmir on kohala bridge east of circle bakote.

ਫਿਰ ਇਹ ਪੁੰਛ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੀਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਮੰਗਲਾ ਡੈਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is then joined by the poonch river, and flows into the mangla dam reservoir in the district of mirpur.

ਜੇਹਲਮ ਜ਼ੇਲਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the jhelum enters the punjab in the jhelum district.

ਉੱਥੋਂ, ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਚਾਜ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
from there, it flows through the plains of pakistan's punjab, forming the boundary between the chaj and sindh sagar doabs.

ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਝੰਗ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਮੂ ਵਿਖੇ ਚੇਨਾਬ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ.
it ends in a confluence with the chenab at trimmu in district jhang.

ਚਨਾਬ ਸਤਲੁਜ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਨਦ ਨਦੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਿਠਾਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
the chenab merges with the sutlej to form the panjnad river which joins the indus river at mithankot.

ਡੈਮ ਅਤੇ ਬੈਰੇਜ ਸਿੰਧ ਬੇਸਿਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ structuresਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੇਠਲਾ ਮੰਗਲਾ ਡੈਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, 1967 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਡੈਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੰਡਾਰਣ ਸਮਰੱਥਾ 5,900,000 ਏਕੜ ਫੁੱਟ 7.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਰਸੂਲ ਬੈਰਾਜ, 1967 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਹਾਅ 850,000 s 24,000 s ਹੈ.
dams and barrages water control structures are being built as a result of the indus basin project, including the following mangla dam, completed in 1967, is one of the largest earthfill dams in the world, with a storage capacity of 5,900,000 acre feet 7.3 km3 rasul barrage, constructed in 1967, has a maximum flow of 850,000 s 24,000 s .

ਚਰੀਨਾਬ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਮਰੀ ਸ਼ਾਹ ਸਖੀਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, 1939 ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਮੂ ਬੈਰਾਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 645,000 s 18,000 s ਹੈ.
trimmu barrage, constructed in 1939 some 90 km from mari shah sakhira town, at the confluence with the chenab, has maximum discharge capacity of 645,000 s 18,000 s .

ਹਰਨਪੁਰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬ੍ਰਿਜ ਚੱਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਮਲਾਕਵਾਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
haranpur victoria bridge constructed in 1933 approximate 5 km from malakwal near chak nizam village.

ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਲਕੇ ਵਾਹਨ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਹੈ.
its length is 1 km mainly used by pakistan railways but there is a passage for light vehicles, motorcycles, cycles and pedestrians at one side.

ਨਹਿਰਾਂ ਉੱਪ ਝੀਲਮ ਨਹਿਰ ਮੰਗਲਾ ਡੈਮ ਤੋਂ ਚਨਾਬ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ.
canals the upper jhelum canal runs from mangla dam to the chenab.

ਰਸੂਲ-ਕਦੀਰਾਬਾਦ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਰਸੂਲ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਚਨਾਬ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the rasul-qadirabad link canal runs from the rasul barrage to the chenab.

ਚਸ਼ਮਾ-ਜੇਲਮ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਚੰਦਮਾ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਸਿੰਧ ਨਦੀ 'ਤੇ ਰਸੂਲ ਬੈਰਾਜ ਦੇ ਝੀਲਮ ਨਦੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the chashma-jhelum link canal runs from the chashma barrage on the indus river to the jhelum river downstream of rasul barrage.

ਇਹ ਮਾਰੀ ਸ਼ਾਹ ਸਖੀਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 25 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
this is 40 kilometres 25 mi from mari shah sakhira town.

ਗੈਲਰੀ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਲਿਵਯੁਸ.ਆਰ.ਓ. ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਾਈਡਾਸਪਸ ਦੀ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਹੈ.
gallery references external links livius.org pictures of the hydaspes the chenab river is a major river of india and pakistan.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it forms in the upper himalayas in the lahaul and spiti district of himachal pradesh, india, and flows through the jammu region of jammu and kashmir into the plains of the punjab, pakistan.

ਸਿੰਨਾ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਹਿਤ ਚਨਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the waters of the chenab are allocated to pakistan under the terms of the indus waters treaty.

ਇਤਿਹਾਸ ਨਦੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਆਸਿਕਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ - ਜਾਂ ਇਸਕਮਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਐਸੀਸਾਈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ।
history the river was known to indians in the vedic period as chandrabhaga sanskrit — , also asikni sanskrit € or iskmati sanskrit and as acesines to the ancient greeks.

325 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਅਜੋਕੇ ਸ਼ਰੀਫ ਜਾਂ ਮਿਥਨਕੋਟ ਜਾਂ ਚਾਚਰਨ ਵਿਖੇ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਧਾਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
in 325 bc, alexander the great allegedly founded the town of alexandria on the indus present day uch sharif or mithankot or chacharan in pakistan at the confluence of the indus and the combined stream of punjab rivers currently known as the panjnad river .

ਚਿੱਤਰ ਗੈਲਰੀ ਹਵਾਲੇ ਰਵੀ ਪੰਜਾਬੀ urdu, ਉਰਦੂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ €, ਹਿੰਦੀ a ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
image gallery references the ravi punjabi €, urdu , sanskrit €, , hindi € is a transboundary river crossing northwestern india and eastern pakistan.

ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਛੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ”।
it is one of six rivers of the indus system in punjab region punjab means "five rivers" .

ਰਾਵੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the waters of ravi are allocated to india under indus water treaty.

1960 ਦੀ ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
under the indus waters treaty of 1960, the waters of the ravi and five other rivers are divided between india and pakistan.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਧੂ ਬੇਸਿਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰ-ਬੇਸਿਨ ਜਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਸਿੰਚਾਈ, ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ.
subsequently, the indus basin project has been developed in pakistan and many inter-basin water transfers, irrigation, hydropower and multipurpose projects have been built in india.

ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਇਰਾਵਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਇਰਾਵਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
history according to ancient history traced to vedas, the ravi river was known as iravati also spelt eeraveti the ravi was known as parushani or iravati to indians in vedic times and as hydraotes to the ancient greeks.

ਦਸ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਯਾਸਕਾ ਨਿਰੁਕਤ 9.26 ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਹੈ।
part of the battle of the ten kings was fought on a river, which according to yaska nirukta 9.26 refers to the iravati river ravi river in the punjab.

ਭੂਗੋਲ ਰਾਵੀ ਨਦੀ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਦੀ, ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਹੈੱਡਵੇਟਰ ਬਣਦੀ ਹੈ.
geography the ravi river, a transboundary river of india and pakistan, is an integral part of the indus river basin and forms the headwaters of the indus basin.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the waters of the ravi river drain into the arabian sea indian ocean through the indus river in pakistan.

ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਰਾ ਭੰਗਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਂਗੜਾ ਵਿੱਚ ਚੜਦੀ ਹੈ.
the river rises in the bara bhangal, district kangra in himachal pradesh, india.

ਇਹ ਨਦੀ 720 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 450 ਮੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਵਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 14,442 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5,576 ਵਰਗ ਮੀ.
the river drains a total catchment area of 14,442 square kilometres 5,576 sq mi in india after flowing for a length of 720 kilometres 450 mi .

ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦਿਆਂ, ਇਹ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਅਤੇ ਧੌਲਾਧਰ ਰੇਂਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਤਿਕੋਣੀ ਜ਼ੋਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
flowing westward, it is hemmed by the pir panjal and dhauladhar ranges, forming a triangular zone.

ਦਰਿਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਰੋਤ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਮੁਲਤਾਨ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ.
river course source reach the ravi river originates in the himalayas in the multhan tehsil of kangra district of himachal pradesh, india.

ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਨਦੀ ਹੈ.
it follows a north-westerly course and is a perennial river.

ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ, 14,000 ਫੁੱਟ 4,300 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੜਦੀ ਹੈ।
it is the smallest of the five punjab rivers that rises from glacier fields at an elevation of 14,000 feet 4,300 m , on the southern side of the mid himalayas.

ਇਹ ਬਾਰਾਭੰਗਲ, ਬਾਰਾ ਬਾਂਸੂ ਅਤੇ ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
it flows through barabhangal, bara bansu and chamba districts.

ਇਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਰੈਪਿਡਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ.
it flows in rapids in its initial reaches with boulders seen scattered in the bed of the river.

ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਇਕ ਨਦੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ bedਲਾਨ ਨਾਲ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ 343 ਮੀਟਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ ਪਿਘਲ ਕੇ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਹੈ.
the ravi river in this reach flows in a gorge with a river bed slope of 183 feet per mile 34.7 m km and is mostly fed by snow melt, as this region lies in a rain shadow.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ, ਬੁੱਧੂ ਅਤੇ ਮਾਈ ਜਾਂ ਧੋਣਾ ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ 64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 40 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
two of its major tributaries, the buddhu and mai or dhona join 64 kilometres 40 mi downstream from its source.

ਬੁਧਿਲ ਨਦੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਲਾਹੂਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੀਮਹੇਸ਼ ਕੈਲਾਸ਼ ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਮਨੀਮਹੇਸ਼ ਝੀਲ ਤੋਂ 4,080 ਮੀਟਰ 13,390 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ।
the budhil river rises in lahul range of hills and is sourced from the manimahesh kailash peak and the manimahesh lake, at an elevation of 4,080 metres 13,390 ft , and both are hindu pilgrimage sites.

ਬੁਧੀਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ 72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 45 ਮੀਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦਾ ਬਿਸਤਰਾ opeਲਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਲ 59.5 ਮੀਟਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the entire length of budhil is 72 kilometres 45 mi where it has a bed slope of 314 feet per mile 59.5 m km .

ਇਹ ਭਰਮਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it flows through the ancient capital of bharmwar, now known as bharmour in himachal pradesh.

ਭਰਮੌਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬੁੱਧਲ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਉਦਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਸੀ।
during , the raja of bharmour had considered the budhil valley as an excellent source of deodar trees for supply to the british raj.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਖੇਤਰ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
however, a part of the forest surrounding the temple was considered sacred and declared a reserved area.

ਦੂਜੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਮਾਈ, ਕਾਲੀ ਦੇਬੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਚੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 30 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਨਾਥ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ, 69 366 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਲ ਦੀ 69ਲਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ.
the second tributary, the mai, rises at kali debi pass, and flows for 48 kilometres 30 mi , with a bed slope of 366 feet per mile 69.3 m km , from its source at trilokinath to its confluence with the ravi.

ਇਸ ਘਾਟੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
this valley was also exploited for its forest wealth during the english period.

ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਜੋ ਚੰਬੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਭਰਮੌਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਿਓਲ ਨਦੀ ਹੈ.
another major tributary that joins the ravi river, just below bharmour, the old capital of chamba, is the seul river from the northern direction.

ਦਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਮੀਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the valley formed by the river was also exploited for its rich timber trees.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਛੱਤ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾ are ਹਨ ਅਤੇ "ਚੰਬਾ ਦੇ ਬਾਗ਼" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
however, the valley has large terraces, which are very fertile and known as "the garden of chamba".

ਇੱਥੇ ਉੱਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
crops grown here supply grains to the capital region and to dalhousie town and its surrounding areas.

ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਜੋ ਬਿਸੋਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਉਹ ਸੀਵਾ ਹੈ.
one more major tributary that joins the ravi river near bissoli is the siawa.

ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਬਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਜਾ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
this river was also exploited for its forest resources, controlled by the then raja of chamba originating from the jammu region.

ਘਾਟੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਈਲ ਨਦੀ, ਬੈਰਾ-ਨਾਲਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
the valley is also formed by another major tributary that joins seul river, the baira-nalla.

ਇਸ ਦਾ ਸਬ-ਬੇਸਿਨ ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟਿਸਾ ਦੇ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
its sub-basin is in the chamba district, located above tissa.

ਬੈਰਾ ਪੀਰ ਪੰਜਲ ਰੇਂਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ opਲਾਨ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
baira drains the southern slopes of the pir panjal range.

ਘਾਟੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਾ ਭਿੰਨਤਾ 5,321 ਮੀਟਰ 17,457 ਫੁੱਟ ਅਤੇ 2,693 ਮੀਟਰ 8,835 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
the valley has an elevation variation between 5,321 metres 17,457 ft and 2,693 metres 8,835 ft .

ਤੰਤ ਗੈਰੀ ਇਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਰਮੌਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਂਜ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ.
tant gari is another small tributary that rises from the subsidiary hill ranges of the pir panjal range east of bharmour.

ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਘਾਟੀ u- ਅਕਾਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੌਰਡਰਾਂ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਮੋਰੇਨਿਕ ਜਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the valley formed by this stream is u-shaped with a river bed scattered with boulders and glacial morainic deposits.

ਮੁੱਖ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਚੰਬਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ, ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ.
main ravi river the main ravi river flows through the base of dalhousie hill, past the chamba town.

ਇਹ 856 ਮੀਟਰ 2,807 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਲੰਮਾ ਪੁਲ ਸੀ.
it is at an elevation of 856 metres 2,807 ft where a long wooden bridge existed to cross the ravi river .

ਇਹ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਧੋਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਧੌਲਾਧਾਰ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਇਕ ਖੱਡਾ ਕੱਟਦਾ ਹੈ.
it flows into the south-west, near dalhousie, and then cuts a gorge in the dhauladhar range, before entering the punjab plain near madhopur and pathankot.

ਫਿਰ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 50 ਮੀਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ.
it then flows along the border for 80 kilometres 50 mi before entering pakistan and joining the chenab river.

ਨਦੀ ਦੀ ਕੁਲ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 725 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 450 ਮੀਲ ਹੈ.
the total length of the river is about 725 kilometres 450 mi .

ਉਜ ਦਰਿਆ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।
ujh river is another major tributary of the ravi river.

ਇਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਭਾਦੜਵਾਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ, 4,300 ਮੀਟਰ 14,100 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਹੈ.
its source is in the kailash mountains at an elevation of 4,300 metres 14,100 ft , close to the bhaderwah mountains in jammu district.

100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62 ਮੀਲ ਤਕ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੈਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਰਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after flowing for 100 kilometres 62 mi , it joins ravi at nainkot in pakistan.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 26 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 16 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਰਬੀ ਕੰ onੇ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ "ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਨਦੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the ravi flows past lahore in pakistan 26 kilometres 16 mi below amritsar in india it is called "the river of lahore" since that city is on its eastern bank.

ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਦੀ ਕਮਾਲੀਆ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਹਿਮਦਪੁਰ ਸਿਆਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
after passing through lahore the river takes a turn at kamlia and then debouches into the chenab river, south of the town of ahmadpur sial.

ਇਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰ onੇ ਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਕਬਰ ਅਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੀ ਕਬਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹਦਰਾ ਬਾਗ਼ ਹੈ।
on its western bank is the town of shahdara bagh with the tomb of jahangir and the tomb of noor jahan.

ਨਦੀ ਦਾ ਰਾਹ ਬਦਲਣਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਨਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
change of river course according to satellite imagery studies carried out over a period of 20 years between and , the river coursing along the border meanders substantially in the alluvial plains of the amritsar and gurdaspur districts of punjab.

ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
this has resulted in successive damage in the indian territory as a result of the river changing its course towards india.

ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੋਏ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਿਆ ਸਿਖਲਾਈ structuresਾਂਚੇ ਹਨ।
the reason attributed to this change in the course of the river is massive river training structures bunds constructed by pakistan in its part of the river, close to the old course of the river.

ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤਬਦੀਲੀ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ift.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ mi. mi ਮੀਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ.
the shift in the course of the river is reported to be 4.8 kilometres 3.0 mi towards india.

ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਵਗ ਰਹੀ ਅੰਤਰ-ਸੀਮਾ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਵਿਚ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸ ਕੱ toਣਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ.
river water pollution in the trans-boundary ravi river flowing from india to pakistan, in urban areas of lahore the pollution levels in the river discharge are reportedly very high, which is attributed to careless disposal of large amount of industrial and agricultural waste water and faulty drainage systems in both countries.

ਲਾਹੌਰ ਸਿਫੋਂ ਤੋਂ ਬਾਲੋਕੀ ਹੈੱਡਕ੍ਰਾਫਜ਼ ਤਕ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਇਕ 72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 45 ਮੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀਡੀ, ਸੀਆਰ, ਪੀਟੀ ਅਤੇ ਕਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a 72-kilometre 45 mi stretch of the ravi river from lahore siphon to baloki headworks indicates heavy contamination of the water and sediment with cd, cr, pt and cu.

ਦਰਿਆ ਦਾ ਨਲਕਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਲਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਦੀ ਵਿਚ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਕਾਸ 'ਤੇ ਕੁਝ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the river sediments are highly contaminated and have become secondary source for pollution of the river water, even though some control over unauthorised discharges into the river have been checked.

ਇਸ ਲਈ, ਨਦੀ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਚਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਗਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
hence, measures to check metal re-mobilization from sediments into the river flows needs attention.

ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਡਰੇਨੇਜ ਹਧਰਮ ਡਰੇਨ, ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ।
the worst affected drainage is the hadharaam drain, a tributary of the ravi river.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੈ.
it is also a trans-border problem involving both india and pakistan.

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਯੂ ਐਨ ਡੀ ਪੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
a undp funded a special programme was launched in 2006 to address the issue in both countries.

ਬਨਸਪਤੀ ਇਸ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਡੀਓਡਰ, ਅਖਰੋਟ, ਕੁਆਰਕਸ ਆਈਲੈਕਸ, ਮਲਬੇਰੀ, ਐਲਡਰ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਈਨ ਪਿਨਸ ਗੇਰਾਡੀਆਨਾ, ਮਰੋੜਿਆ ਸਾਈਪ੍ਰੈਸ ਕਪਰੇਸ ਟੋਰੂਲੋਸਾ, ਚਿਨਾਰ ਪਲੈਟਨਸ ਓਰੀਐਂਟਾਲੀਸ, ਡੈਫਨੇ ਪਪੀਰੇਸਿਆ, ਸੀਡਰਲਾ ਸੇਰਟਾ, ਅਤੇ ਸੀਸੋ, ਜੈਤੂਨ ਅਤੇ ਕੱਕਾਰਸ ਹਨ.
vegetation the ravi valley in its upper reaches has deodar, walnut, quercus ilex, mulberry, alder, edible pine pinus gerardiana , twisted cypress cupressus torulosa , chinar platanus orientalis , daphne papyracea, cedrela serata, and sisso, olive and kakkar raus .

ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hydrology the waters of the ravi river are allocated to india under the indus waters treaty, signed by india and pakistan.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਹ ਨਦੀ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਰਾਜਾਂ, ਹਰਿਆਣਾ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਰਵੀ ਬਿਆਸ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦੁਆਰਾ 1986 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਦੇਸ਼.
within india, the river is under the jurisdiction of the riparian states of punjab and himachal and non-riparian states of haryana, kashmir and rajasthan, but management is presided by the supreme court of india and the ravi beas tribunal, set up in 1986 for the purpose.

ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਵੀ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 1902 ਵਿਚ ਮਾਧੋਪੁਰ ਹੈੱਡਵਰਕ ਸੀ.
pre-partition utilisation on the ravi river, the earliest project built was the madhopur headworks, in 1902.

ਇਹ ਇਕ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਟੋਰੇਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉੱਪਰੀ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੇ ਵਹਿਣ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਾਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਿੰਚਾਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is a run-of-the river project no storage envisaged to divert flows through the upper bari doab canal also known as central bari doab canal to provide irrigation in the command area of the then unified india.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਦੁਆਬ ਨੂੰ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੇਚਨਾ ਦੁਆਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਜਾਂ ਮਾਝੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
doabas formed by the ravi river are known as the rechna doab between the chenab and the ravi river, and the bari doab or majha between the ravi and the beas river.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 1.821 ਕਿicਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,476,000 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
government of india has assessed the pre-partition use in india punjab as 1.821 cubic kilometres 1,476,000 .

ਪਣਬਿਜਲੀ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 2294 ਮੈਗਾਵਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
hydropower the hydropower potential of ravi river system has been assessed as 2294 mw.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਪਾਵਰ ਸੰਭਾਵਨਾ 198 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਬੈਰਾ ਸੁਇਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, 1994 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ 540 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਚਮੇਰਾ -1, ਰਣਜਿਤਸਗਰ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ 1999 ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ 300 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਚਮੇਰਾ -2 ਹੈ। ਚਮੇਰਾ -1 ਦੇ ਅਪਸਟ੍ਰੀਮ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ 2004 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the hydropower potential developed since the 1980s is through installation of baira suil hydroelelectric power project of 198 mw capacity, the chamera-i of 540 mw capacity commissioned in 1994, the ranjitsagar multipurpose project 600 mw completed in 1999 and the chamera-ii of 300 mw capacity in the upstream of chamera-i commissioned in 2004.

ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਖ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸਿੰਜਾਈ, ਪਣ ਬਿਜਲੀ, ਹੜ੍ਹ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਵੀ ਥੀਨ ਡੈਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੈ।
multipurpose development the major multipurpose project irrigation, hydropower, flood control, development of fisheries, tourism and so forth built on the river is the ranjit sagar dam also known as thein dam as it is in thein village .

ਖੱਬਾ ਕਿਨਾਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਕੰਡਾ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਹੈ.
the left bank is in punjab and the right bank is in jammu and kashmir.

ਇਹ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰmੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਮਾਧੋਪੁਰ ਹੈੱਡ ਵਰਕਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 15 ਮੀਲ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ.
it is located on the main stem of the ravi river, about 24 kilometres 15 mi upstream of madhopur headworks built during pre-partition time .

ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸਿੰਧ ਸੰਧੀ ਅਧੀਨ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ, ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਯੋਗਤਾ ਉਪਯੋਗਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਿੰਨ ਪੂਰਬੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
the project is an outcome of the development plan conceived for the use of the waters of three eastern rivers allocated to india under the indus treaty, namely the sutlej, the beas and the ravi, for irrigation, hydropower generation and other consumptive uses.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1912 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 61 ਮੀਟਰ 200 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a proposal for building a storage dam on the ravi river was initially planned in 1912, envisaging a 61 metres 200 ft high dam.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਹ 1954 ਤਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ.
a committee later conducted a survey of the area, but it was not until 1954 that geologists fully inspected the project area.

1957 ਵਿਚ, ਰਾਵੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭੰਡਾਰਨ ਡੈਮ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੀ.
in 1957, a storage dam was proposed on the ravi river for irrigation purposes only.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the power generation aspect was not considered then.

ਇਹ ਸਿਰਫ 1964 ਵਿਚ ਹੀ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was only in 1964 that the project was conceived for multipurpose development and submitted to government of india for approval.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
finally, in april 1982, the project was approved for construction by the government of india.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਚ 160 ਮੀਟਰ 520 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਧਰਤੀ ਬੱਜਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਡੈਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕੁੱਲ ਸਿੰਚਾਈ ਸੰਭਾਵਤ 348,000 ਹੈਕਟੇਅਰ 860,000 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ 600 ਮੈਗਾਵਾਟ 4 ਯੂਨਿਟ ਦੀ 150 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਹੈ.
the project, as built now, has a 160-metre 520 ft high earth gravel shell dam with a gross irrigation potential of 348,000 hectares 860,000 acres of land and power generation of 600 mw 4 units of 150 mw capacity each .

ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਦੀ ਭੂ-ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਥਾਪਨਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧੌਲਾਧਰ ਅਤੇ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਛੱਤਾਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਸੱਚੀਂ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ "ਸੀਆਈਐਸ-ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਕਨੀਕੀ structਾਂਚਾਗਤ, ਲਿਥੋਲੋਜੀਕਲ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the geomorpohological setting of the river basin, which has a large number of terraces between dhauladhar and pir panjal ranges, is attributed to the truly himalayan characteristics of the river reflecting the "cis-himalayan tectonic structural, lithological and climatic conditions.

ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ".
obviously it is different from the antecedent indus and sutlej".

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਵੰਡ ਸੰਧੀ ਮੁੱਖ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਠਲੀ ਪਹੁੰਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
international water-sharing treaty the upper reaches of the main indus river and its tributaries lie in india whereas the lower reaches are in pakistan.

ਅਗਸਤ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
following the partition of india in august 1947, a dispute arose between india and pakistan on sharing of the waters of the indus river basin.

ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਦਖਲ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1960 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਕ ਸੰਧੀ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
the dispute was resolved with the intervention of the world bank and a treaty was signed in 1960 on sharing of the indus waters between india and pakistan.

ਸਿੰਧ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪੱਛਮੀ ਨਦੀਆਂ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੂਰਬੀ ਨਦੀਆਂ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the indus system of rivers comprises the three western rivers in the indus, the jhelum and chenab together with three eastern rivers the sutlej, the beas and the ravi.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1960 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
to establish the ownership of these waters, an indus water treaty was signed between india and pakistan on 1 april 1960, under monitoring of the world bank.

ਇਸ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਧਾਰਾ 5.1 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹੋਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰ bankੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
the treaty, under article 5.1, envisages the sharing of waters of the rivers ravi, beas, sutlej, jhelum and chenab which join the indus river on its left bank eastern side in pakistan.

ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
according to this treaty, ravi, beas and sutlej, which constitute the eastern rivers, are allocated for exclusive use by india before they enter pakistan.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇਹਨਾਂ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਸੰਧੀ.
however, a transition period of 10 years was permitted in which india was bound to supply water to pakistan from these rivers until pakistan was able to build the canal system for utilisation of waters of jhelum, chenab and the indus itself, allocated to it under the treaty.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਪੱਛਮੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ।
similarly, pakistan has exclusive use of the western rivers jhelum, chenab and indus but with some stipulations for development of projects on these rivers in india.

ਪੂਰਬੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
pakistan also received one-time financial compensation for the loss of water from the eastern rivers.

31 ਮਾਰਚ 1970 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ.
since 31 march 1970, after the 10-year moratorium, india has secured full rights for use of the waters of the three rivers allocated to it.

ਸੰਧੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਭਾਜਨ ਹੋ ਗਿਆ।
the treaty resulted in partitioning of the rivers rather than sharing of their waters.

ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।
under this treaty, the two countries also agreed to exchange data and co-operate in matters related to the treaty.

ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ, ਸੰਧੀ ਨੇ ਸਥਾਈ ਸਿੰਧ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
for this purpose, treaty envisaged creation of the permanent indus commission, with a commissioner appointed by each country.

ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਇਕਲੌਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਨਦੇਹੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਜਾਂ 1971 ਦੀ ਲੜਾਈ.
the indus waters treaty is the only international treaty that has been implemented over the last 60 years with due diligence and sincerity by both india and pakistan, in spite of many wars fought between the two countries the treaty was not revoked either by india or pakistan during the 1965 or the 1971 war .

ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਅਗਸਤ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
interstate water dispute even prior to the partition of india in august 1947, india had developed projects on the river ravi and beas river system.

ਜਦੋਂ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਾ actionਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
when the treaty was under debate, india had taken advance action to develop the three rivers, which were eventually allocated to it under the treaty.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੰਧੀ ਵਾਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਾਰ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਪੈਪਸੂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ' ਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
according to a directive of the government of india, planning for development of the ravi and beas rivers was initiated concurrently with the treaty negotiations, which involved four riparian states of punjab, pepsu this was merged with punjab and subsequently punjab was divided, and additionally the haryana state was created , himachal pradesh, rajasthan and jammu and kashmir j&k within the ambit of the already developed bhakra nangal dam project on the sutlej river.

ਦੋ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੰਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਪਰੀ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ 3.86 ਘਣ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,130,000 ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਿਸਟਮ 1959 ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 1915.
a review of the flows in the two river systems revealed that prior to partition of the country and up to the time of the signing of the indus treaty, 3.86 cubic kilometres 3,130,000 of water was used by major irrigation systems such as the upper bari doab canal system 1959 and the lower bari doab canal system 1915 .

ਦੋਵਾਂ ਨਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਅਣਵਰਤੀ ਵਹਾਅ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 19.22 ਘਣ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 15,580,000 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੈਪਸੂ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
the unused flow in the two river systems was assessed at 19.22 cubic kilometres 15,580,000 , which was planned to be developed by the four states of j&k, pepsu, punjab and rajasthan.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੈਪਸੂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੋ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਨਾਲ, ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਦੀ ਜਲ ਵਿਵਾਦ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
however, with the merger of pepsu with punjab and subsequent bifurcation of punjab into two states, a dispute arose on the allocation of ravi and beas waters for which a tribunal was set up under the interstate river water disputes act.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਦਾਅਵੇ ਵਜੋਂ, ਹਰਿਆਣਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਚਕੂਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
as a counter claim to the exclusive claims of punjab, haryana claims that a small part of haryana state lying north in panchkula district is part of sutlej river basin area in addition to punjab and himachal pradesh in india.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਰਾਜ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
thus haryana claims to be a riparian state of indus river basin.

1966 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
following the reorganisation of the state of punjab in 1966, haryana state was created.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 24 ਮਾਰਚ 1976 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 1966 31 ਦੇ 1966 ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 78 ਦੀ ਉਪ-ਧਾਰਾ i ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਪਲੱਸ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
this was followed by a notification by the government of india dated 24 march 1976 allocating the surplus waters between punjab and haryana in due consideration of the powers conferred by sub section i of section 78 of the punjab reorganization act, 1966 31 of 1966 .

ਇਸ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
the allocation was challenged in the supreme court by haryana.

31 ਦਸੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 25.36 ਕਿicਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 20,560,000 ਪ੍ਰੀਪ੍ਰੀਟਿਸ਼ਨ ਵਰਤੋਂ 3.86 ਘਣ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,130,000 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ 260,000 ਏਕੜ ਫੁੱਟ 0.32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ3 ਏ ਦੇ ਮਧੋਪੁਰ ਬਿਆਸ ਲਿੰਕ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਜਿਟ ਘਾਟੇ ਦੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਵਹਾਅ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ -19.55 ਕਿicਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ, 15,850,000 ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲੜੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
a tripartite agreement followed on 31 december 1981, based on the revised mean annual flows from the flow series of assessed as 25.36 cubic kilometres 20,560,000 prepartition use of 3.86 cubic kilometres 3,130,000 and transit losses in the madhopur beas link of 260,000 acre feet 0.32 km3 -a-vis the figure of 19.55 cubic kilometres 15,850,000 assessed in earlier allocation, which was based on the flow series of .

ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਤੋਂ 17,170,000 ਏਕੜ ਫੁੱਟ 21.18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ ਫੁੱਟ ਐਮਏਐਫ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ 3.50 ਐਮਏਐਫ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ 0.20 ਐਮਏਐਫ ਹਿੱਸਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 0.65maf.
the revised assessed surplus supplies of 17,170,000 acre feet 21.18 km3 from flow and storage was allocated as share of punjab 4.22 million acre-ft maf share of haryana 3.50 maf share of rajasthan 8.60 maf quantity earmarked for delhi water supply 0.20 maf share of jammu & kashmir 0.65maf with some specific provisions.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
however, the legality of this agreement was challenged by punjab.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 24 ਜੁਲਾਈ 1985 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਤ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
this was followed by the punjab accord signed by the then prime minister of india rajiv gandhi and sant harchand singh longowal, president of the shiromani akali dal, on 24 july 1985.

ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ 1.7.1985 ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਬਿਆਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਉਹ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
this accord stipulated that the farmers of punjab, haryana and rajasthan will continue to get water not less than what they are using from the ravi beas system as on 1.7.1985.

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ.
waters used for consumptive purposes will also remain unaffected.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰਾ 9.2 ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
quantum of usage claimed shall be verified by the tribunal referred to in paragraph 9.2 below.

9.2 ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਨੂੰ ਨਿਰਣੇ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
9.2 the claim of punjab and haryana regarding the shares in their remaining waters shall be referred for adjudication to a tribunal to be presided over by supreme court judge.

ਇਸ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦ ਹੋਣਗੇ।
the decision of this tribunal will be rendered within six months and would be binding on both parties.

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਦਮ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣਗੇ 9.3 ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਐਸਵਾਈਐਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ
all legal and constitutional steps in this respect to be taken expeditiously 9.3 the construction of sutlej yamuna link s.y.l.

ਨਹਿਰ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ.
canal shall continue.

ਨਹਿਰ ਅਗਸਤ 1986 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
the canal shall be completed by august 1986.

ਉਪਰੋਕਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਵੀ ਐਂਡ ਬਿਆਸ ਵਾਟਰਸ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਆਰਬੀਡਬਲਯੂਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਰਾਜੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਬੰਦੋਬਸਤ ਰਾਜੀਵ-ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤਾ, 1985 ਦੇ ਅੰਤਰ-ਪੈਰਾ ਦੇ 9.3 ਅਤੇ 9.2 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ. ਬਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ.
following the above accord, ravi & beas waters tribunal rbwt came to be set up in april 1986, in pursuance of paragraphs 9.1 & 9.2 of punjab settlement rajiv-longowal accord, 1985 inter-alia to adjudicate the claims of punjab and haryana in ravi-beas waters.

ਹਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਸੀ.
the terms of reference was set and also the time for submission of the report.

ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਨੇ 30 ਜਨਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ ਸੀ।
the tribunal submitted its report on 30 january 1987.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਪੋਰਟ ਲੜਾਈ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ "ਇਸ ਰਵੀ ਬਿਆਸ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ, 1987 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ."
however, the report was contested as rajasthan also moved an application "seeking explanation and guidance regarding the report of this ravi beas waters tribunal, 1987".

ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
the tribunal is further examining the matter.

ਪਾਰਟੀ ਰਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪਣੀ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਸੇਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
it is yet to submit its further report to the government on the pleas submitted by the party states and the central government also seeking explanation guidance on its earlier report.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਆਫ ਐਗਰੀਮੈਂਟਸ ਐਕਟ, 2004 ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮਾਨਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।
in the mean time, a presidential reference on punjab termination of agreements act, 2004 is pending before the honorable supreme court.

ਇਸ ਲਈ, ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਰਿਪੋਰਟ ਹੁਣ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
hence, the further hearings of the tribunal and its final report are now enjoined on the outcome of the supreme court hearing of the presidential reference.

ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਯਮੁਨਾ ਲਿੰਕ ਐਸਵਾਈਐਲ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
punjab has not allowed the construction of the sutlej yamuna link syl canal in its territory for transferring haryana share of water from the indus river basin.

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪਈ ਐਸਵਾਈਐਲ ਨਹਿਰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਾਹਤ ਲਈ ਵਿਲਕ ਰਹੀ ਹੈ।
the syl canal lying in haryana was completed but idling for want of water from the sutlej river.

ਜੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੇਪ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬਚੀ ਨਹਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
if haryana is interested in getting its water share as per the agreements, it can construct the remaining canal via himachal pradesh area bypassing punjab area totally by tapping water directly from the bhakra nangal reservoir located in himachal pradesh.

ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਐਸਵਾਈਐਲ ਗੂਗਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ.
the minimum drawdown level of bhakra nangal reservoir and the topography in himachal state is suitable for the syl refer google earth .

ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਫੈਲ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ, ਗੁੜਗੁਆਨ, ਪੰਚਕੁਲਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਦਿ ਦੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
additional water from sutlej river is very much useful to augment drinking water supplies of ever expanding cities like delhi, gurgoan, panchkula, chandigarh, etc.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂਰੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ.
in addition to meet the agriculture and industrial requirements in entire haryana state.

ਪੰਜਾਬ ਰਣਜੀਤਸਾਗਰ ਡੈਮ ਅਤੇ ਮਾਧੋਪੁਰ ਹੈੱਡ ਵਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਵੀ ਨਦੀ 'ਤੇ 206 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸ਼ਾਹਪੁਰਕੰਡੀ ਡੈਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣ' ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
punjab is contemplating to construct 206 mw shahpurkandi dam project hydro electric project on the ravi river between ranjitsagar dam and madhopur head works.

ਨਦੀ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this stretch of the river is forming boundary between j & k state and punjab state.

ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਇਕਪਾਸੜ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਨੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
since punjab had unilaterally exited from the earlier water sharing agreements, j & k state refused the project construction.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 54,000 ਹੈਕਟੇਅਰ 133,000 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਬਸੰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਰਾਵੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
also j & k state is going ahead with the construction of ravi canal originating from basantpur to irrigate 54,000 hectares 133,000 acres of land in jammu region.

ਇਹ ਨਹਿਰ ਰੰਗੀਸਾਗਰ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੇਠਲੀ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੱ wouldੇਗੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
this canal would draw river water by pumping the water released downstream from the rangitsagar reservoir for which j & k state is not required to take consent from punjab as it is not bound by earlier river water sharing agreements.

ਇੰਟਰਬੇਸਿਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਟਰਬੇਸਿਨ ਜਲ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ implementedੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
interbasin water transfer transfer of surplus water from one basin to another, termed as interbasin water transfer has been effectively implemented on the ravi river.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਵੀ-ਬਿਆਸ ਲਿੰਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the surplus waters of the ravi river have been transferred directly first to the beas river through the ravi-beas link.

ਬਿਆਸ ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ ਦੁਆਰਾ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਲਿੰਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਾਖੜਾ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a further link from beas river to the sutlej river by the beas sutlej link augments storage of the bhakra reservoir in india.

ਸਪਤਾ ਸਿੰਧੂ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ।
see also sapta sindhu indus waters treaty ranjit sagar dam project external links indian climate change from harappa period.

ਸਿੰਧ ਤਬਦੀਲੀ.
indus transition.

ਕਲੈਘੋਰਨ, ਐਚ. 2001.
cleghorn, h. 2001 .

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ.
report upon the forests of the punjab and the western himalaya.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ
ravi river.

ਇੰਡਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
indus publishing.

ਪੀਪੀ.
pp.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7387-120-5.
isbn 81-7387-120-5.

ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010.
retrieved 14 april 2010.

ਗਰਗ, ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ 1999.
garg, santosh kumar 1999 .

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦ.
international and interstate river water disputes.

ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
laxmi publications.

ਪੀਪੀ.
pp.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7008-068-1.
isbn 81-7008-068-1.

ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010.
retrieved 14 april 2010.

ਜੈਨ, ਸ਼ਾਰਦ.ਕੇ.
jain, sharad.k.

ਪੁਸ਼ਪੇਂਦਰ ਕੇ. ਅਗਰਵਾਲ ਵਿਜੇ ਪੀ ਸਿੰਘ 2007.
pushpendra k. agarwal vijay p. singh 2007 .

ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ.
hydrology and water resources of india.

ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ.
springer.

ਪੀਪੀ.
pp.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-4020-5179-4.
isbn 1-4020-5179-4.

ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010.
retrieved 14 april 2010.

ਭਾਰਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਸਾਲਾ, ਵਾਲੀਅਮ 60.
the indian geographical journal, volume 60.

ਭਾਰਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ.
indian geographical society.

1985. ਪੀ. 188.
1985. p. 188.

ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010.
retrieved 14 april 2010.

ਹਵਾਲੇ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਬਿਆਸ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਵਿਪਾਸਾ ਯੂਨਾਨੀ, ਹਾਈਫਾਸਿਸ, ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਹੈ.
references the beas river also known as the or bias, sanskrit, vipasa greek, hyphasis , is a river in north india.

ਇਹ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਪਰਬਤ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 470 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 290 ਮੀਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਹੈ.
the river rises in the himalayas in central himachal pradesh, india, and flows for some 470 kilometres 290 mi to the sutlej river in the indian state of punjab.

ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 470 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 290 ਮੀਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਬੇਸਿਨ 20,303 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7,839 ਵਰਗ ਮੀਲ ਵੱਡੀ ਹੈ.
its total length is 470 kilometres 290 mi and its drainage basin is 20,303 square kilometres 7,839 sq mi large.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਜਿਕੁਜਾ, ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਪਾਸਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਇਫਾਸਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
etymology the river was also known as arjikuja of the vedas, or vipasa to the ancient indians, and the hyphasis to the ancient greeks.

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਆਸ, ਬੀ ਨਾਲ ਵਿਆਸ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਖਰੀ ਸਵਰ ਦਾ ਕੱਟਣਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ. ਸਰੋਤ ਝੀਲ, ਵਿਆਸ ਕੁੰਡ.
it is said that beas is a misnomer for vyasa exchange of b with v and always truncation of the last vowel is common in north indian languages and is named after veda vyasa, the presiding patron of the river he is said to have created it from its source lake, the vyas kund.

ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ 326 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਬੀ-ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
history the beas river marks the eastern-most border of alexander the great's conquests in 326 bc.

ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
it was one of the rivers which created problems in alexander's invasion of india.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਇਥੇ 326 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
his troops mutinied here in 326 bce, refusing to go any further they had been away from home for eight years.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤੰਬੂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਵੇਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ.
alexander shut himself in his tent for three days, but when his men did not change their desires he gave in, raising twelve colossal altars to mark the limit and glory of his expedition.

ਰਾਜੇਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਕਾਵਯਾਮੀਂਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁੱਜਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਰਾਜਾ ਮਹੀਪਲਾ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਰਸਤੇ ਤਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
according to the kavyamimansa of rajasekhara, the kingdom-territories of the gurjara-pratihara monarch mahipala i extended as far as the upper course of the river beas in the north-west.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਨਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਿਆਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in the 20th century, the river was developed under the beas project for irrigation and hydroelectric power generation purposes.

ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਪੌਂਗ ਡੈਮ 1974 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 87 ਮੀਲ ਦੇ ਉਪਰ ਵੱਲ, ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ 1977 ਵਿਚ.
the second-phase pong dam was completed in 1974 followed by the first-phase 140 kilometres 87 mi upstream, pandoh dam in 1977.

ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਨੇ ਮੁ initiallyਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਲਵਾੜਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਿੰਚਾਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਲਈ ਇੱਕ station station m ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
the pong dam served initially to primarily provide irrigation below talwara but was soon developed as well for power generation its power station has a 360 mw installed capacity.

ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ 990 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇਹਰ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the pandoh dam diverts the river through a system of tunnels and channels to the 990 mw dehar power station on the sutlej river, connecting both rivers.

ਕੋਰਸ ਨਦੀ ਕੁੱਲੂ ਦੇ ਰੋਹਤਾਂਗ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 4,361 ਮੀਟਰ 14,308 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਤੇ ਚੜਦੀ ਹੈ.
course the river rises 4,361 metres 14,308 ft above sea-level on the southern face of rohtang pass in kullu.

ਇਹ ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲੇ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਧੋਲ ਵਿਖੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 590 ਮੀਟਰ 1,940 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ.
it traverses the mandi district and enters the kangra district at sandhol, 590 metres 1,940 ft above sea-level.

ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਰਸਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬਿਆਸ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
during its lower course the beas is crossed by numerous ferries, many of which consist of inflated skins darais .

ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰੇਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੀਰਥਲ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 300 ਮੀਟਰ 980 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
near reh in kangra district it divides into three channels, which reunite after passing mirthal, 300 metres 980 ft above sea-level.

ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣਦੀ ਹੈ.
on meeting the sivalik hills in hoshiarpur, the river sweeps sharply northward, forming the boundary with kangra district.

ਫਿਰ ਸਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ਿਆਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
then bending round the base of the sivalik hills, it takes the southerly direction, separating the districts of gurdaspur and hoshiapur.

ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ ਲਈ ਜੱਲੰਦੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਨਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਬਣਦੀ ਹੈ.
after touching the jullundur district for a short distance, the river forms the boundary between amritsar and kapurthala.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ 470 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 290 ਮੀਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
finally the beas joins the river sutlej at the south-western boundary of kapurthala district of punjab after a total course of 470 kilometres 290 mi .

ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਸਹਾਇਕ ਬੈਂਸ, ਬੰਗੰਗਾ, ਲੂਨੀ ਅਤੇ andਹਲ ਹਨ.
the chief tributaries are bain, banganga, luni and uhal.

ਸਤਲੁਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਨੇੜੇ ਉਚ ਵਿਖੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜਨਦ ਨਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਿਠਾਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sutlej continues into pakistani punjab and joins the chenab river at uch near bahawalpur to form the panjnad river the latter in turn joins the indus river at mithankot.

ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੰਧ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the water of the beas river is allocated to india under the terms of the indus waters treaty between india and pakistan.

ਦੁਖਾਂਤ 8 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ, ਲਾਰਜੀ ਡੈਮ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਫਾਟਕ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ 24 ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੂਰ ਓਪਰੇਟਰ, ਡੁੱਬ ਗਏ ਸਨ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਹੀ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ.
tragedy on 8 june 2014, 24 engineering students, and one tour operator, were drowned when the flood gates of the larji dam were opened, allegedly without proper warnings and procedure.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਚਾਨਕ 5 ਤੋਂ 6 ਫੁੱਟ 1.5 ਤੋਂ 1.8 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਧਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ.
the water level rose suddenly to 5 to 6 feet 1.5 to 1.8 m , and the surge carried the students away.

ਹਵਾਲੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਬਣਤਰ, ,ਾਂਚੇ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
references chemistry is a branch of physical science that studies the composition, structure, properties and change of matter.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਗੁਣ, ਪਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਤਰ-ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
chemistry includes topics such as the properties of individual atoms, how atoms form chemical bonds to create chemical compounds, the interactions of substances through intermolecular forces that give matter its general properties, and the interactions between substances through chemical reactions to form different substances.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
chemistry is sometimes called the central science because it bridges other natural sciences, including physics, geology and biology.

ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਲਈ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵੇਖੋ.
for the differences between chemistry and physics see comparison of chemistry and physics.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀਮੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ.
the history of chemistry can be traced to alchemy, which had been practiced for several millennia in various parts of the world.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਬਦ ਰਸਾਇਣ ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ, ਧਾਤੂ, ਦਰਸ਼ਨ, ਜੋਤਿਸ਼, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
etymology the word chemistry comes from alchemy, which referred to an earlier set of practices that encompassed elements of chemistry, metallurgy, philosophy, astrology, astronomy, mysticism and medicine.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਲੀਡ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਮ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀਆਂ, ਅੰਦੋਲਨ, ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਰੂਪਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. , ਉਤਾਰਨਾ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣਾ ਅਤੇ 4 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਯੂਨਾਨ-ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਲਕੀਮਿਸਟ ਜ਼ੋਸੀਮੋਸ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋੜਨਾ.
it is often seen as linked to the quest to turn lead or another common starting material into gold, though in ancient times the study encompassed many of the questions of modern chemistry being defined as the study of the composition of waters, movement, growth, embodying, disembodying, drawing the spirits from bodies and bonding the spirits within bodies by the early 4th century greek-egyptian alchemist zosimos.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਇਕ ਅਲਕੀਮਿਸਟ ਨੂੰ 'ਕੈਮਿਸਟ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ "ਰਸਾਇਣ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚ '-ry' ਪਿਛੇਤਰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ.
an alchemist was called a 'chemist' in popular speech, and later the suffix "-ry" was added to this to describe the art of the chemist as "chemistry".

ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਅਲਕੀਮੀ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲ- ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the modern word alchemy in turn is derived from the arabic word al- .

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ.
in origin, the term is borrowed from the greek or .

ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਲ-ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਚੇਮੀ ਜਾਂ ਕਿਮੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਹੈ.
this may have egyptian origins since al- is derived from the greek , which is in turn derived from the word chemi or kimi, which is the ancient name of egypt in egyptian.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਲ- ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇਕੱਠੇ ਸੁੱਟਣਾ".
alternately, al- may derive from , meaning "cast together".

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
definition in retrospect, the definition of chemistry has changed over time, as new discoveries and theories add to the functionality of the science.

ਸੰਨ 1661 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਬੋਇਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, "ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ.
the term "chymistry", in the view of noted scientist robert boyle in 1661, meant the subject of the material principles of mixed bodies.

1663 ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਗਲੇਸਰ ​​ਨੇ "ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ" ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਾ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪਦਾਰਥ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਕਰਨਾ ਹੈ.
in 1663 the chemist christopher glaser described "chymistry" as a scientific art, by which one learns to dissolve bodies, and draw from them the different substances on their composition, and how to unite them again, and exalt them to a higher perfection.

ਸ਼ਬਦ "ਰਸਾਇਣ" ਦੀ 1730 ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਰਜ ਅਰਨਸਟ ਸਟਾਹਲ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਿਕਸਡ, ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ.
the 1730 definition of the word "chemistry", as used by georg ernst stahl, meant the art of resolving mixed, compound, or aggregate bodies into their principles and of composing such bodies from those principles.

1837 ਵਿੱਚ, ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਡੋਮਸ ਨੇ ਅਣੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦ "ਰਸਾਇਣ" ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ.
in 1837, jean-baptiste dumas considered the word "chemistry" to refer to the science concerned with the laws and effects of molecular forces.

ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਦੋਂ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਤਕ, 1947 ਵਿਚ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ - ਲਿਨਸ ਪਾਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਗੁਣ.
this definition further evolved until, in 1947, it came to mean the science of substances their structure, their properties, and the reactions that change them into other substances - a characterization accepted by linus pauling.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, 1998 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੇਮੰਡ ਚਾਂਗ ਨੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ "ਰਸਾਇਣ" ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਤਾ.
more recently, in 1998, professor raymond chang broadened the definition of "chemistry" to mean the study of matter and the changes it undergoes.

ਇਤਿਹਾਸ ਮੁlyਲੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਬੁਲਿਅਨ, ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
history early civilizations, such as the egyptians babylonians, indians amassed practical knowledge concerning the arts of metallurgy, pottery and dyes, but didn't develop a systematic theory.

ਕਲਾਸਿਕ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮੁੱ chemicalਲਾ ਰਸਾਇਣਕ ਧਾਰਣਾ ਉੱਭਰ ਕੇ ਚਾਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਸਤੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਕਿ ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਉਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਸਨ ਜਿੱਥੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
a basic chemical hypothesis first emerged in classical greece with the theory of four elements as propounded definitively by aristotle stating that fire, air, earth and water were the fundamental elements from which everything is formed as a combination.

ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂਵਾਦ bc40 bc ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡੈਮੋਕਰਿਟਸ ਅਤੇ ਏਪੀਕੁਰਸ ਵਰਗੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
greek atomism dates back to 440 bc, arising in works by philosophers such as democritus and epicurus.

50 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ, ਰੋਮਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਲੂਕਰੇਟੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਡੀ ਰੀਰਮ ਨੈਟੂਰਾ ਆਨ ਦਿ ਨੇਚਰ ਆਫ਼ ਥਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
in 50 bc, the roman philosopher lucretius expanded upon the theory in his book de rerum natura on the nature of things .

ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂਵਾਦ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵੀ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
unlike modern concepts of science, greek atomism was purely philosophical in nature, with little concern for empirical observations and no concern for chemical experiments.

ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਲਮੀਕੀਆ ਦੀ ਕਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਲ ਗਈ, ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਜਾਦੂ ਅਤੇ ਜਾਦੂਗਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in the hellenistic world the art of alchemy first proliferated, mingling magic and occultism into the study of natural substances with the ultimate goal of transmuting elements into gold and discovering the elixir of eternal life.

ਕੰਮ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਸਟਿਲਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਆਸਕ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੈਨੋਪੋਲਿਸ ਦਾ ਯੂਨਾਨ-ਮਿਸਰੀ ਜ਼ੋਸੀਮੋਸ ਸੀ.
work, particularly the development of distillation, continued in the early byzantine period with the most famous practitioner being the 4th century greek-egyptian zosimos of panopolis.

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਲਮੀਨੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪੂਰੀ ਅਰਬ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਲੈਟਿਨ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਏ ਗਏ।
alchemy continued to be developed and practised throughout the arab world after the muslim conquests, and from there, and from the byzantine remnants, diffused into medieval and renaissance europe through latin translations.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲ-ਅਲ-, ਅਵਿਸੇੰਨਾ ਅਤੇ ਅਲ-ਕਿਦੀ ਨੇ ਅਲਮੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਲ-ਟੂਸੀ ਨੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਯੋਗ ਹੈ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਪਰ ਅਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
some influential muslim chemists, al- al- , avicenna and al-kindi refuted the theories of alchemy, particularly the theory of the transmutation of metals and al-tusi described a version of the conservation of mass, noting that a body of matter is able to change but is not able to disappear.

ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਰਸਾਇਣ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੌਲੀ ਅਤੇ slowਖਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਮੁ earlyਲਾ ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ ਮੁ muslimਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫਾਰਸੀ ਜਾਂ ਅਰਬ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਇਬਨ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ "ਗੈਬਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਹੈ "ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chemistry as science the development of the modern scientific method was slow and arduous, but an early scientific method for chemistry began emerging among early muslim chemists, beginning with the 9th century persian or arabian chemist ibn known as "geber" in europe , who is sometimes referred to as "the father of chemistry".

ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਅਲਕੀਮਿਸਟਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ.
he introduced a systematic and experimental approach to scientific research based in the laboratory, in contrast to the ancient greek and egyptian alchemists whose works were largely allegorical and often unintelligble.

ਸਰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​methodsੰਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਆਕਸਫੋਰਡ, ਰਾਬਰਟ ਬੋਇਲ, ਰਾਬਰਟ ਹੂਕੇ ਅਤੇ ਜੌਨ ਮੇਯੋਵ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਲਕੀਕੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
under the influence of the new empirical methods propounded by sir francis bacon and others, a group of chemists at oxford, robert boyle, robert hooke and john mayow began to reshape the old alchemical traditions into a scientific discipline.

ਬੁਆਏਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਸਿਕ ਰਸਾਇਣ ਟੈਕਸਟ ਸਕੈਪਟਿਕਲ ਕਾਇਮਿਸਟ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਅਲਮੀਕੀ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boyle in particular is regarded as the founding father of chemistry due to his most important work, the classic chemistry text the sceptical chymist where the differentiation is made between the claims of alchemy and the empirical scientific discoveries of the new chemistry.

ਉਸਨੇ ਬੋਇਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ, ਕਲਾਸੀਕਲ "ਚਾਰ ਤੱਤਾਂ" ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਯੰਤਰਵਾਦੀ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਖਤ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he formulated boyle's law, rejected the classical "four elements" and proposed a mechanistic alternative of atoms and chemical reactions that could be subject to rigorous experiment.

ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਲਣ ਦੀ ਜੜ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਜੋਰਜ ਅਰਨਸਟ ਸਟਾਹਲ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿtonਟਨ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਐਨਾਲਾਗ, ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਸਾਇਣ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਂਟੋਇਨ ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ, ਸਹੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the theory of phlogiston a substance at the root of all combustion was propounded by the german georg ernst stahl in the early 18th century and was only overturned by the end of the century by the french chemist antoine lavoisier, the chemical analogue of newton in physics who did more than any other to establish the new science on proper theoretical footing, by elucidating the principle of conservation of mass and developing a new system of chemical nomenclature used to this day.

ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਹਵਾ 'ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਜਿਸਦੀ ਖੋਜ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
before his work, though, many important discoveries had been made, specifically relating to the nature of 'air' which was discovered to be composed of many different gases.

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਸਫ ਬਲੈਕ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕੈਮਿਸਟ ਅਤੇ ਡੱਚਮੈਨ ਜੇ.
the scottish chemist joseph black the first experimental chemist and the dutchman j.

ਬੀ. ਵੈਨ ਹੇਲਮੋਂਟ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਨੇ 1754 ਵਿਚ 'ਫਿਕਸਡ ਏਅਰ' ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੈਨਰੀ ਕੈਵੇਨਡਿਸ਼ ਨੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੋਸੇਫ ਪ੍ਰੈਸਟਲੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ, ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੈਲਮ ਸ਼ੀਲੇ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
b. van helmont discovered carbon dioxide, or what black called 'fixed air' in 1754 henry cavendish discovered hydrogen and elucidated its properties and joseph priestley and, independently, carl wilhelm scheele isolated pure oxygen.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੌਹਨ ਡਾਲਟਨ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ‘ਪਰਮਾਣੂ’ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
english scientist john dalton proposed the modern theory of atoms that all substances are composed of indivisible 'atoms' of matter and that different atoms have varying atomic weights.

ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਜੇ ਜੇ ਬਰਜ਼ਲਿਅਸ ਅਤੇ ਹਿਮਫਰੀ ਡੇਵੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਲੇਸੈਂਡ੍ਰੋ ਵੋਲਟਾ ਦੁਆਰਾ ਵੋਲਟਿਕ ileੇਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾ. ਨੇ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਸੀ.
the development of the electrochemical theory of chemical combinations occurred in the early 19th century as the result of the work of two scientists in particular, j. j. berzelius and humphry davy, made possible by the prior invention of the voltaic pile by alessandro volta.

ਡੇਵੀ ਨੇ ਅਲਕਾਲੀ ਧਾਤਾਂ ਸਮੇਤ 9 ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਲੱਭੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ.
davy discovered nine new elements including the alkali metals by extracting them from their oxides with electric current.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਲੀਅਮ ਪ੍ਰੋoutਟ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸੀ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁਣਕ ਸੀ.
british william prout first proposed ordering all the elements by their atomic weight as all atoms had a weight that was an exact multiple of the atomic weight of hydrogen.

ਏਆਰ ਨਿlandsਲੈਂਡਜ਼ ਨੇ ਤੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਰਣੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਮਿੱਤਰੀ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਸ ਲੋਥਰ ਮੇਅਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਤੱਤ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a. r. newlands devised an early table of elements, which was then developed into the modern periodic table of elements in the 1860s by dmitri mendeleev and independently by several other scientists including julius lothar meyer.

ਵਿਅਲੀਅਮ ਰਮਸੇ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਰੈਲਿਹ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਖੰਡ ਗੈਸਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਗੈਸਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰਣੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਗਿਆ.
the inert gases, later called the noble gases were discovered by william ramsay in collaboration with lord rayleigh at the end of the century, thereby filling in the basic structure of the table.

ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਜਸਟਸ ਵਾਨ ਲੀਬੀਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਦੁਆਰਾ ਯੂਰੀਆ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੋ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਿਤ ਜੀਵ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ.
organic chemistry was developed by justus von liebig and others, following friedrich 's synthesis of urea which proved that living organisms were, in theory, reducible to chemistry.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿਚ 1852 ਵਿਚ ਐਡਵਰਡ ਫ੍ਰੈਂਕਲੈਂਡ ਦੀ ਬੌਲੈਂਸ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਜੇਮਡਬਲਿ g ਗਿਬਜ਼ ਅਤੇ ਸਵੈਂਟੇ ਅਰਨੇਨੀਅਸ ਨੂੰ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਮਝ ਸੀ.
other crucial 19th century advances were an understanding of valence bonding edward frankland in 1852 and the application of thermodynamics to chemistry j. w. gibbs and svante arrhenius in the 1870s .

ਰਸਾਇਣਕ structureਾਂਚਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਸਾਇਣ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ.
chemical structure at the turn of the twentieth century the theoretical underpinnings of chemistry were finally understood due to a series of remarkable discoveries that succeeded in probing and discovering the very nature of the internal structure of atoms.

1897 ਵਿਚ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੇ ਜੇ ਥੌਮਸਨ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੇਕਰੇਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜਾ ਪਿਅਰੇ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਕਿieਰੀ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵਿਟੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ.
in 1897, j. j. thomson of cambridge university discovered the electron and soon after the french scientist becquerel as well as the couple pierre and marie curie investigated the phenomenon of radioactivity.

ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅਰਨੇਸਟ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਦੇ ਪਾਂਧੀ ਖਿੰਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵਿਟੀ ਨੂੰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ.
in a series of pioneering scattering experiments ernest rutherford at the university of manchester discovered the internal structure of the atom and the existence of the proton, classified and explained the different types of radioactivity and successfully transmuted the first element by bombarding nitrogen with alpha particles.

ਐਟਮੀ structureਾਂਚੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੀਲਜ਼ ਬੋਹਰ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਮੋਸੇਲੀ ਨੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ.
his work on atomic structure was improved on by his students, the danish physicist niels bohr and henry moseley.

ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਅਣੂ orਰਬਿਟਲਾਂ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਿਨਸ ਪਾਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗਿਲਬਰਟ ਐਨ ਲੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the electronic theory of chemical bonds and molecular orbitals was developed by the american scientists linus pauling and gilbert n. lewis.

ਸਾਲ 2011 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਲ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the year 2011 was declared by the united nations as the international year of chemistry.

ਇਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਪਯੂਰ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was an initiative of the international union of pure and applied chemistry, and of the united nations educational, scientific, and cultural organization and involves chemical societies, academics, and institutions worldwide and relied on individual initiatives to organize local and regional activities.

ਆਧੁਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪਰਮਾਣੂ ਬਣਤਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਮਾਡਲ ਹੈ.
principles of modern chemistry the current model of atomic structure is the quantum mechanical model.

ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਾਇਣ ਮੁ startsਲੇ ਕਣਾਂ, ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ, ਅਣੂਆਂ, ਪਦਾਰਥਾਂ, ਧਾਤਾਂ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
traditional chemistry starts with the study of elementary particles, atoms, molecules, substances, metals, crystals and other aggregates of matter.

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਠੋਸ, ਤਰਲ ਜਾਂ ਗੈਸ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸੁਮੇਲ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this matter can be studied in solid, liquid, or gas states, in isolation or in combination.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਅੰਤਰ, ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the interactions, reactions and transformations that are studied in chemistry are usually the result of interactions between atoms, leading to rearrangements of the chemical bonds which hold atoms together.

ਅਜਿਹੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਰਸਾਇਣ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
such behaviors are studied in a chemistry laboratory.

ਰਸਾਇਣ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the chemistry laboratory stereotypically uses various forms of laboratory glassware.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਲਾਸਵੇਅਰ ਰਸਾਇਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however glassware is not central to chemistry, and a great deal of experimental as well as applied industrial chemistry is done without it.

ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਭਿੰਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਹੈ.
a chemical reaction is a transformation of some substances into one or more different substances.

ਅਜਿਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ.
the basis of such a chemical transformation is the rearrangement of electrons in the chemical bonds between atoms.

ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it can be symbolically depicted through a chemical equation, which usually involves atoms as subjects.

ਰਸਾਇਣਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
the number of atoms on the left and the right in the equation for a chemical transformation is equal.

ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ayਹਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when the number of atoms on either side is unequal, the transformation is referred to as a nuclear reaction or radioactive decay.

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ theਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁ basicਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the type of chemical reactions a substance may undergo and the energy changes that may accompany it are constrained by certain basic rules, known as chemical laws.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਐਂਟਰੋਪੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
energy and entropy considerations are invariably important in almost all chemical studies.

ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਪੜਾਅ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chemical substances are classified in terms of their structure, phase, as well as their chemical compositions.

ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
they can be analyzed using the tools of chemical analysis, e.g.

ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ.
spectroscopy and chromatography.

ਰਸਾਇਣਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੈਮਿਸਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
scientists engaged in chemical research are known as chemists.

ਬਹੁਤੇ ਕੈਮਿਸਟ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
most chemists specialize in one or more sub-disciplines.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕਈ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਮੈਟਰ ਹਨ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਰਾਮ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
several concepts are essential for the study of chemistry some of them are matter in chemistry, matter is defined as anything that has rest mass and volume it takes up space and is made up of particles.

ਉਹ ਕਣ ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਰਾਮ ਮਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਪੁੰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਨ.
the particles that make up matter have rest mass as well - not all particles have rest mass, such as the photon.

ਮਾਮਲਾ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
matter can be a pure chemical substance or a mixture of substances.

ਐਟਮ ਪਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਮੁ unitਲੀ ਇਕਾਈ ਹੈ.
atom the atom is the basic unit of chemistry.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਘਣੀ ਕੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਕਲਾ cloudਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it consists of a dense core called the atomic nucleus surrounded by a space called the electron cloud.

ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਿਪਟਣ ਵਾਲੇ ਨਿonsਟ੍ਰੋਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿ nucਕਲੀonsਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਕਲਾ cloudਡ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the nucleus is made up of positively charged protons and uncharged neutrons together called nucleons , while the electron cloud consists of negatively charged electrons which orbit the nucleus.

ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in a neutral atom, the negatively charged electrons balance out the positive charge of the protons.

ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਸੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਨਿleਕਲੀਅਨ ਦਾ ਪੁੰਜ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨਾਲੋਂ 1,836 ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਇਸਦੇ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਨਾਲੋਂ 10,000 ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the nucleus is dense the mass of a nucleon is 1,836 times that of an electron, yet the radius of an atom is about 10,000 times that of its nucleus.

ਪਰਮਾਣੂ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੱਤ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੋਗੇਟਿਵਿਟੀ, ਆਇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸੰਭਾਵਤ, ਤਰਜੀਹੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ, ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਖਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹੀ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਧਾਤੂ, ionic, ਸਹਿਕਰਮ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the atom is also the smallest entity that can be envisaged to retain the chemical properties of the element, such as electronegativity, ionization potential, preferred oxidation state s , coordination number, and preferred types of bonds to form e.g., metallic, ionic, covalent .

ਐਲੀਮੈਂਟ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਨਿ nucਕਲੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ z ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
element a chemical element is a pure substance which is composed of a single type of atom, characterized by its particular number of protons in the nuclei of its atoms, known as the atomic number and represented by the symbol z.

ਪੁੰਜ ਸੰਖਿਆ ਇਕ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the mass number is the sum of the number of protons and neutrons in a nucleus.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਤੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਿ theਕਲੀ ਇਕੋ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਪੁੰਜ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਇਕੋ ਪਰਮਾਣੂ ਹੋਣ ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੁੰਜ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੋਟੋਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although all the nuclei of all atoms belonging to one element will have the same atomic number, they may not necessarily have the same mass number atoms of an element which have different mass numbers are known as isotopes.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿleਕਲੀ ਵਿਚ 6 ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12 ਜਾਂ 13 ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
for example, all atoms with 6 protons in their nuclei are atoms of the chemical element carbon, but atoms of carbon may have mass numbers of 12 or 13.

ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤੱਤ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the standard presentation of the chemical elements is in the periodic table, which orders elements by atomic number.

ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਜਾਂ ਕਾਲਮਾਂ, ਅਤੇ ਪੀਰੀਅਡਜ ਜਾਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the periodic table is arranged in groups, or columns, and periods, or rows.

ਆਵਰਤੀ ਟੇਬਲ ਨਿਯਮਿਤ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ.
the periodic table is useful in identifying periodic trends.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਤ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
compound a compound is a pure chemical substance composed of more than one element.

ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
the properties of a compound bear little similarity to those of its elements.

ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਨਾਮਕਰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਪਯੂਰ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਆਈਯੂਪੀਏਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the standard nomenclature of compounds is set by the international union of pure and applied chemistry iupac .

ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਨਾਮ ਜੈਵਿਕ ਨਾਮਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
organic compounds are named according to the organic nomenclature system.

ਅਣਜਾਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਕਾਰਜੀਵ ਨਾਮਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
inorganic compounds are named according to the inorganic nomenclature system.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਮੀਕਲ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟਸ ਸਰਵਿਸ ਨੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਕਾਂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in addition the chemical abstracts service has devised a method to index chemical substances.

ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੀਏਐਸ ਰਜਿਸਟਰੀ ਨੰਬਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in this scheme each chemical substance is identifiable by a number known as its cas registry number.

ਅਣੂ ਇਕ ਅਣੂ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਟੁੱਟ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
molecule a molecule is the smallest indivisible portion of a pure chemical substance that has its unique set of chemical properties, that is, its potential to undergo a certain set of chemical reactions with other substances.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ.
however, this definition only works well for substances that are composed of molecules, which is not true of many substances see below .

ਅਣੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਵਲੈਂਟ ਬਾਂਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ structureਾਂਚਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
molecules are typically a set of atoms bound together by covalent bonds, such that the structure is electrically neutral and all valence electrons are paired with other electrons either in bonds or in lone pairs.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਅਣੂ ਇਯੋਨ ਤੋਂ ਉਲਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
thus, molecules exist as electrically neutral units, unlike ions.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਅਣੂ" ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਣੂ ਆਯੋਨ ਜਾਂ ਪੌਲੀਆਟੋਮਿਕ ਆਇਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when this rule is broken, giving the "molecule" a charge, the result is sometimes named a molecular ion or a polyatomic ion.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਣੂ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਣੂ ਆਯੋਜਨ ਸਿਰਫ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁੰਜ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸ਼ਤੀਰ.
however, the discrete and separate nature of the molecular concept usually requires that molecular ions be present only in well-separated form, such as a directed beam in a vacuum in a mass spectrometer.

ਚਾਰਜਡ ਪੌਲੀਆਟੋਮਿਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਲਿਡਜ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਸਲਫੇਟ ਜਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ "ਅਣੂ" ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ.
charged polyatomic collections residing in solids for example, common sulfate or nitrate ions are generally not considered "molecules" in chemistry.

ਕੁਝ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰੈਡੀਕਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some molecules contain one or more unpaired electrons, creating radicals.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੈਡੀਕਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ ਕੋਈ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
most radicals are comparatively reactive, but some, such as nitric oxide no can be stable.

"ਅਯੋਗ" ਜਾਂ ਨੇਬਲ ਗੈਸ ਤੱਤ ਹੀਲੀਅਮ, ਨਿਓਨ, ਅਰਗੋਨ, ਕ੍ਰਿਪਟਨ, ਕੈਨਨ ਅਤੇ ਰੇਡਨ ਇਕੱਲੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਵੱਖਰੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਣੂਆਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਤਰੀਕਾ.
the "inert" or noble gas elements helium, neon, argon, krypton, xenon and radon are composed of lone atoms as their smallest discrete unit, but the other isolated chemical elements consist of either molecules or networks of atoms bonded to each other in some way.

ਪਛਾਣਣ ਯੋਗ ਅਣੂ ਜਾਣੂ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਕਈ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ, ਖੰਡ, ਗੈਸੋਲੀਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਾਰਮਾਸਿ .ਟੀਕਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
identifiable molecules compose familiar substances such as water, air, and many organic compounds like alcohol, sugar, gasoline, and the various pharmaceuticals.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੱਖਰੇ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਠੋਸ ਛਾਲੇ, ਪਰਦੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਅਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, not all substances or chemical compounds consist of discrete molecules, and indeed most of the solid substances that make up the solid crust, mantle, and core of the earth are chemical compounds without molecules.

ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਸਾਲਿਡਸ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਂ ਪਛਾਣਨ ਯੋਗ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਘਾਟ.
these other types of substances, such as ionic compounds and network solids, are organized in such a way as to lack the existence of identifiable molecules per se.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਦੁਹਰਾਓ ਬਣਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਾਰਮੂਲਾ ਇਕਾਈਆਂ ਜਾਂ ਇਕਾਈ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
instead, these substances are discussed in terms of formula units or unit cells as the smallest repeating structure within the substance.

ਅਜਿਹੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਖਣਿਜ ਲੂਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਬਲ ਲੂਣ, ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਵਰਗੇ ਠੋਸ, ਧਾਤੂ, ਅਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿਲਿਕਾ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕੇਟ ਖਣਿਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ.
examples of such substances are mineral salts such as table salt , solids like carbon and diamond, metals, and familiar silica and silicate minerals such as quartz and granite.

ਅਣੂ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one of the main characteristics of a molecule is its geometry often called its structure.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਇਟੋਮਿਕ, ਟ੍ਰਾਈਆਟੋਮਿਕ ਜਾਂ ਟੈਟਰਾ ਪਰਮਾਣੂ ਅਣੂਆਂ ਦਾ triਾਂਚਾ ਮਾਮੂਲੀ, ਲੀਨੀਅਰ, ਐਂਗੂਲਰ ਪਿਰਾਮਿਡਲ ਆਦਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
while the structure of diatomic, triatomic or tetra atomic molecules may be trivial, linear, angular pyramidal etc.

ਪੋਲੀਆਟੋਮਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦਾ thatਾਂਚਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਛੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੁਭਾਅ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the structure of polyatomic molecules, that are constituted of more than six atoms of several elements can be crucial for its chemical nature.

ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
substance and mixture a chemical substance is a kind of matter with a definite composition and set of properties.

ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a collection of substances is called a mixture.

ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਹਵਾ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ.
examples of mixtures are air and alloys.

ਤਿਲ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਮਾਪ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mole and amount of substance the mole is a unit of measurement that denotes an amount of substance also called chemical amount .

ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਨੂੰ 0.01 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਕਾਰਬਨ -12 ਦੇ 12 ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਾਰਬਨ -12 ਪਰਮਾਣੂ ਅਨਬਾਉਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ.
the mole is defined as the number of atoms found in exactly 0.012 kilogram or 12 grams of carbon-12, where the carbon-12 atoms are unbound, at rest and in their ground state.

ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਐਵੋਗਾਡਰੋ ਸਥਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 6 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the number of entities per mole is known as the avogadro constant, and is determined empirically to be approximately 6. .

ਮੋਲਰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਘੋਲ ਦੀ ਇਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
molar concentration is the amount of a particular substance per volume of solution, and is commonly reported in .

ਪੜਾਅ ਖਾਸ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਵਰਗੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਸਾਇਣਕ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
phase in addition to the specific chemical properties that distinguish different chemical classifications, chemicals can exist in several phases.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ, ਰਸਾਇਣਕ ਵਰਗੀਕਰਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥੋਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੜਾਅ ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ.
for the most part, the chemical classifications are independent of these bulk phase classifications however, some more exotic phases are incompatible with certain chemical properties.

ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਤਾਪਮਾਨ.
a phase is a set of states of a chemical system that have similar bulk structural properties, over a range of conditions, such as pressure or temperature.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਰਿਫਰੇਕਟੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
physical properties, such as density and refractive index tend to fall within values characteristic of the phase.

ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱ theੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਲਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਸਟਮ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the phase of matter is defined by the phase transition, which is when energy put into or taken out of the system goes into rearranging the structure of the system, instead of changing the bulk conditions.

ਕਈ ਵਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਇਕ reteੁੱਕਵੀਂ ਸੀਮਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿਰੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇਕ ਅਤਿਅੰਤਕਾਰੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sometimes the distinction between phases can be continuous instead of having a discrete boundary, in this case the matter is considered to be in a supercritical state.

ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਤਿਕੋਣੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾਵਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ convenientੁਕਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਹੈ.
when three states meet based on the conditions, it is known as a triple point and since this is invariant, it is a convenient way to define a set of conditions.

ਪੜਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਠੋਸ, ਤਰਲ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ.
the most familiar examples of phases are solids, liquids, and gases.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਮਲਟੀਪਲ ਠੋਸ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many substances exhibit multiple solid phases.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਠੋਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਅਲਫ਼ਾ, ਗਾਮਾ ਅਤੇ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਹਨ ਜੋ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
for example, there are three phases of solid iron alpha, gamma, and delta that vary based on temperature and pressure.

ਠੋਸ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚਲਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a principal difference between solid phases is the crystal structure, or arrangement, of the atoms.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੜਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਲ-ਪੜਾਅ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ.
another phase commonly encountered in the study of chemistry is the aqueous phase, which is the state of substances dissolved in aqueous solution that is, in water .

ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਾਜ਼ਮਾ, ਕੰਡੈਂਸੇਟਸ ਅਤੇ ਫਰਮੀਓਨਿਕ ਕੰਨਡੇਨੇਟਸ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਮੈਗਨੈਟਿਕ ਅਤੇ ਫੇਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪੜਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
less familiar phases include plasmas, condensates and fermionic condensates and the paramagnetic and ferromagnetic phases of magnetic materials.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਣੂ ਪੜਾਅ ਤਿੰਨ-ਆਯਾਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ, ਦੋ-ਆਯਾਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਐਨਾਲੌਗਜ਼ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਲਈ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
while most familiar phases deal with three-dimensional systems, it is also possible to define analogs in two-dimensional systems, which has received attention for its relevance to systems in biology.

ਬਾਂਡਿੰਗ ਐਟਮਾਂ ਨੂੰ ਅਣੂ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
bonding atoms sticking together in molecules or crystals are said to be bonded with one another.

ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ theਲਣ ਵਾਲੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਸੰਤੁਲਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a chemical bond may be visualized as the multipole balance between the positive charges in the nuclei and the negative charges oscillating about them.

ਸਧਾਰਣ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ, giesਰਜਾ ਅਤੇ ਵੰਡ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
more than simple attraction and repulsion, the energies and distributions characterize the availability of an electron to bond to another atom.

ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡ ਇੱਕ ਸਹਿਜ ਬਾਂਡ, ਇੱਕ ਆਇਓਨਿਕ ਬਾਂਡ, ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਵੈਨ ਡੇਰ ਵਾਲਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a chemical bond can be a covalent bond, an ionic bond, a hydrogen bond or just because of van der waals force.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਭਾਵਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each of these kinds of bonds is ascribed to some potential.

ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਪਰਸਪਰ ਕਿਰਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
these potentials create the interactions which hold atoms together in molecules or crystals.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਧਾਰਣ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੈਲੇਂਸ ਬਾਂਡ ਸਿਧਾਂਤ, ਵੈਲੈਂਸ ਸ਼ੈੱਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਪੇਅਰ ਰਿਪਲੇਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਵੀਐਸਪੀਆਰ, ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੰਬਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਅਣੂ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in many simple compounds, valence bond theory, the valence shell electron pair repulsion model vsepr , and the concept of oxidation number can be used to explain molecular structure and composition.

ਇਕ ਆਇਯੋਨਿਕ ਬਾਂਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਾਤ ਆਪਣੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਕੈਟੇਸ਼ਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਫਿਰ ਨਾਨ-ਮੈਟਲ ਐਟਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਅਯੋਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
an ionic bond is formed when a metal loses one or more of its electrons, becoming a positively charged cation, and the electrons are then gained by the non-metal atom, becoming a negatively charged anion.

ਦੋਨੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਯਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਇਯੋਨਿਕ ਬਾਂਡ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਿੱਚ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ.
the two oppositely charged ions attract one another, and the ionic bond is the electrostatic force of attraction between them.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੋਡੀਅਮ ਨਾ, ਇੱਕ ਧਾਤ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾ ਕੇਸ਼ਨ ਬਣਨ ਲਈ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲੋਰੀਨ ਕਲ, ਇੱਕ ਨਾਨ-ਧਾਤ, ਇਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
for example, sodium na , a metal, loses one electron to become an na cation while chlorine cl , a non-metal, gains this electron to become .

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਖਿੱਚ ਕਾਰਨ ਆਇਨਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਨੈਕਲ, ਜਾਂ ਆਮ ਟੇਬਲ ਲੂਣ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the ions are held together due to electrostatic attraction, and that compound sodium chloride nacl , or common table salt, is formed.

ਸਹਿਮੰਤਰ ਬਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜੋੜੇ ਦੋ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਾਂਡਬੰਦ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਣੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in a covalent bond, one or more pairs of valence electrons are shared by two atoms the resulting electrically neutral group of bonded atoms is termed a molecule.

ਪਰਮਾਣੂ ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿੱਚ ਅੱਵਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਕੌਫੀਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
atoms will share valence electrons in such a way as to create a noble gas electron configuration eight electrons in their outermost shell for each atom.

ਪਰਮਾਣੂ ਜੋ ਇਸ inੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ ਅੱਠ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਟ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
atoms that tend to combine in such a way that they each have eight electrons in their valence shell are said to follow the octet rule.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਿਰ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਪਰਮਾਣੂ ਦੂਹਰਾ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਨੋਬਲ ਗੈਸ ਹੀਲੀਅਮ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ.
however, some elements like hydrogen and lithium need only two electrons in their outermost shell to attain this stable configuration these atoms are said to follow the duet rule, and in this way they are reaching the electron configuration of the noble gas helium, which has two electrons in its outer shell.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਥਿoriesਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਆਇਓਨਿਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
similarly, theories from classical physics can be used to predict many ionic structures.

ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੈਲੈਂਸ ਬੌਂਡ ਸਿਧਾਂਤ ਘੱਟ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਪਹੁੰਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਣੂ bਰਬਿਟਲ ਸਿਧਾਂਤ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
with more complicated compounds, such as metal complexes, valence bond theory is less applicable and alternative approaches, such as the molecular orbital theory, are generally used.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ bitਰਬਿਟਲਾਂ ਤੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇਖੋ.
see diagram on electronic orbitals.

energyਰਜਾ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, itsਰਜਾ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਗੁਣ ਹੈ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ, ਅਣੂ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੇ .ਾਂਚੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
energy in the context of chemistry, energy is an attribute of a substance as a consequence of its atomic, molecular or aggregate structure.

ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
since a chemical transformation is accompanied by a change in one or more of these kinds of structures, it is invariably accompanied by an increase or decrease of energy of the substances involved.

ਕੁਝ energyਰਜਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਐਂਟਸ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
some energy is transferred between the surroundings and the reactants of the reaction in the form of heat or light thus the products of a reaction may have more or less energy than the reactants.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਅੰਤਿਮ ਅਵਸਥਾ erਰਜਾ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਉਲਟ ਹੈ.
a reaction is said to be exergonic if the final state is lower on the energy scale than the initial state in the case of endergonic reactions the situation is the reverse.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਐਕਸੋਡੋਰਮਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਐਂਡੋਥਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਗਰਮੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
a reaction is said to be exothermic if the reaction releases heat to the surroundings in the case of endothermic reactions, the reaction absorbs heat from the surroundings.

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਐਕਟਿਵ energyਰਜਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ energyਰਜਾ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
chemical reactions are invariably not possible unless the reactants surmount an energy barrier known as the activation energy.

ਦਿੱਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਟੀ 'ਤੇ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਸਰਗਰਮ energyਰਜਾ ਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਬੋਲਟਜ਼ਮਾਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਕ ਈ ਈ ਕੇਟੀ ਦੁਆਰਾ - ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਣੂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਟੀ' ਤੇ ਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ. ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਰ ਦੀ ਘਾਤਕ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਐਰੇਨੀਅਸ ਸਮੀਕਰਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the speed of a chemical reaction at given temperature t is related to the activation energy e, by the boltzmann's population factor e e kt - that is the probability of a molecule to have energy greater than or equal to e at the given temperature t. this exponential dependence of a reaction rate on temperature is known as the arrhenius equation.

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ energyਰਜਾ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the activation energy necessary for a chemical reaction to occur can be in the form of heat, light, electricity or mechanical force in the form of ultrasound.

ਇਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਕਲਪ ਮੁਕਤ energyਰਜਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਂਟਰੋਪੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਸਾਇਣਕ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ.
a related concept free energy, which also incorporates entropy considerations, is a very useful means for predicting the feasibility of a reaction and determining the state of equilibrium of a chemical reaction, in chemical thermodynamics.

ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਗੀਬਜ਼ ਮੁਕਤ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਜੀ 0 ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਡੈਲਟਾ ਜੀ ਲੀਕ 0, ਜੇ ਇਹ ਸਿਫ਼ਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a reaction is feasible only if the total change in the gibbs free energy is negative, g 0 displaystyle delta g leq 0 , if it is equal to zero the chemical reaction is said to be at equilibrium.

ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਅਣੂਆਂ ਲਈ limitedਰਜਾ ਦੀਆਂ ਸੀਮਿਤ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
there exist only limited possible states of energy for electrons, atoms and molecules.

ਇਹ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
these are determined by the rules of quantum mechanics, which require quantization of energy of a bound system.

ਉੱਚ energyਰਜਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਅਣੂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the atoms molecules in a higher energy state are said to be excited.

ਇੱਕ ਉਤੇਜਿਤ energyਰਜਾ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਣੂ ਪਰਮਾਣੂ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the molecules atoms of substance in an excited energy state are often much more reactive that is, more amenable to chemical reactions.

ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸਦੀ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ byਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the phase of a substance is invariably determined by its energy and the energy of its surroundings.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ energyਰਜਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਤਰਤੀਬ ਜਾਂ ਠੋਸ ਵਰਗੇ ਵਧੇਰੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ h2o ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਅਣੂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਦੁਆਰਾ.
when the intermolecular forces of a substance are such that the energy of the surroundings is not sufficient to overcome them, it occurs in a more ordered phase like liquid or solid as is the case with water h2o a liquid at room temperature because its molecules are bound by hydrogen bonds.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਐਚ 2 ਐੱਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਨਕ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਅਣੂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਡਾਈਪੋਲ-ਡਾਇਪੋਲ ਇੰਟਰਐਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ.
whereas hydrogen sulfide h2s is a gas at room temperature and standard pressure, as its molecules are bound by weaker dipole-dipole interactions.

ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਇਕ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ energyਰਜਾ ਕੁਆਂਟਾ ਦੇ ਅਕਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the transfer of energy from one chemical substance to another depends on the size of energy quanta emitted from one substance.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਰਮੀ energyਰਜਾ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਕੰਪੋਨਲ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਫੋਨਿਆਂ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ energyਰਜਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੋਟੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
however, heat energy is often transferred more easily from almost any substance to another because the phonons responsible for vibrational and rotational energy levels in a substance have much less energy than photons invoked for the electronic energy transfer.

ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪੋਨੈਂਟਲ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ofਰਜਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਮੀ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
thus, because vibrational and rotational energy levels are more closely spaced than electronic energy levels, heat is more easily transferred between substances relative to light or other forms of electronic energy.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਉੱਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਰੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
for example, ultraviolet electromagnetic radiation is not transferred with as much efficacy from one substance to another as thermal or electrical energy.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸਪੈਕਟਰਲ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ.
the existence of characteristic energy levels for different chemical substances is useful for their identification by the analysis of spectral lines.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਅਕਸਰ ਰਸਾਇਣਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
different kinds of spectra are often used in chemical spectroscopy, e.g.

ਆਈਆਰ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ, ਐਨਐਮਆਰ, ਈਐਸਆਰ, ਆਦਿ.
ir, microwave, nmr, esr, etc.

ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਿਮੋਟ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ.
spectroscopy is also used to identify the composition of remote objects - like stars and distant galaxies - by analyzing their radiation spectra.

ਰਸਾਇਣਕ energyਰਜਾ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the term chemical energy is often used to indicate the potential of a chemical substance to undergo a transformation through a chemical reaction or to transform other chemical substances.

ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ withਰਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
reaction when a chemical substance is transformed as a result of its interaction with another substance or with energy, a chemical reaction is said to have occurred.

ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਇਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ "ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਂ ਹੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਸੇ energyਰਜਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ.
a chemical reaction is therefore a concept related to the "reaction" of a substance when it comes in close contact with another, whether as a mixture or a solution exposure to some form of energy, or both.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ energyਰਜਾ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
it results in some energy exchange between the constituents of the reaction as well as with the system environment, which may be designed laboratory glassware.

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਣੂ ਦੇ ਗਠਨ ਜਾਂ ਭੰਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ, ਅਣੂ ਤੋੜ ਕੇ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੇ ਅਣੂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
chemical reactions can result in the formation or dissociation of molecules, that is, molecules breaking apart to form two or more smaller molecules, or rearrangement of atoms within or across molecules.

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਤੋੜਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
chemical reactions usually involve the making or breaking of chemical bonds.

ਆਕਸੀਕਰਨ, ਕਮੀ, ਭੰਗ, ਐਸਿਡ-ਬੇਸ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਅਣੂ ਪੁਨਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ.
oxidation, reduction, dissociation, acid-base neutralization and molecular rearrangement are some of the commonly used kinds of chemical reactions.

ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a chemical reaction can be symbolically depicted through a chemical equation.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਹੀ ਹੈ.
while in a non-nuclear chemical reaction the number and kind of atoms on both sides of the equation are equal, for a nuclear reaction this holds true only for the nuclear particles viz.

ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ.
protons and neutrons.

ਉਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sequence of steps in which the reorganization of chemical bonds may be taking place in the course of a chemical reaction is called its mechanism.

ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਕਦਮਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਗਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a chemical reaction can be envisioned to take place in a number of steps, each of which may have a different speed.

ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
many reaction intermediates with variable stability can thus be envisaged during the course of a reaction.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਧੀ ਗਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਉਤਪਾਦ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹਨ.
reaction mechanisms are proposed to explain the kinetics and the relative product mix of a reaction.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ mechanਾਂਚੇ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
many physical chemists specialize in exploring and proposing the mechanisms of various chemical reactions.

ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਈ ਅਨੁਭਵੀ ਨਿਯਮ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
several empirical rules, like the rules often come in handy while proposing a mechanism for a chemical reaction.

ਆਈਯੂਪੀਏਸੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ "ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ."
according to the iupac gold book, a chemical reaction is "a process that results in the interconversion of chemical species."

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਜਾਂ ਮਤਰੇਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
accordingly, a chemical reaction may be an elementary reaction or a stepwise reaction.

ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਕੋਂਮਰਫਾਰਮਸ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an additional caveat is made, in that this definition includes cases where the interconversion of conformers is experimentally observable.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਯੋਗ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣੂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਕੋ ਅਣੂ ਇਕਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੈ.
such detectable chemical reactions normally involve sets of molecular entities as indicated by this definition, but it is often conceptually convenient to use the term also for changes involving single molecular entities i.e.

'ਸੂਖਮ ਰਸਾਇਣਕ ਘਟਨਾਵਾਂ'.
'microscopic chemical events' .

ਆਇਨ ਅਤੇ ਲੂਣ ਇਕ ਆਇਨ ਇਕ ਚਾਰਜਡ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਇਕ ਐਟਮ ਜਾਂ ਇਕ ਅਣੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
ions and salts an ion is a charged species, an atom or a molecule, that has lost or gained one or more electrons.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਗੁਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਆਇਨ ਜਾਂ ਕੈਟੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when an atom loses an electron and thus has more protons than electrons, the atom is a positively charged ion or cation.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਆਇਨ ਜਾਂ ਆਯੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when an atom gains an electron and thus has more electrons than protons, the atom is a negatively charged ion or anion.

ਕੇਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਐਨਿਓਨਜ਼ ਨਿਰਪੱਖ ਲੂਣਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਾਈਟਿਸ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾ ਅਤੇ ਆਇਨਾਂ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਨੈਕਲ.
cations and anions can form a crystalline lattice of neutral salts, such as the na and ions forming sodium chloride, or nacl.

ਪੋਲੀਆਟੋਮਿਕ ਆਇਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਜੋ ਐਸਿਡ-ਬੇਸ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਫਾਸਫੇਟ ਹਨ.
examples of polyatomic ions that do not split up during acid-base reactions are hydroxide and phosphate .

ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਗੈਸਿਓ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ionized ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੁਆਰਾ.
plasma is composed of gaseous matter that has been completely ionized, usually through high temperature.

ਐਸਿਡਿਟੀ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦਤਾ ਇੱਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਅਧਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
acidity and basicity a substance can often be classified as an acid or a base.

ਇੱਥੇ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ ਜੋ ਐਸਿਡ-ਬੇਸ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there are several different theories which explain acid-base behavior.

ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਰਨੀਅਸ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਨੀਅਮ ਦੇ ਤੱਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the simplest is arrhenius theory, which states than an acid is a substance that produces hydronium ions when it is dissolved in water, and a base is one that produces hydroxide ions when dissolved in water.

ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਸਿਡ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
according to theory, acids are substances that donate a positive hydrogen ion to another substance in a chemical reaction by extension, a base is the substance which receives that hydrogen ion.

ਇਕ ਤੀਸਰਾ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤ ਲੇਵਿਸ ਐਸਿਡ-ਬੇਸ ਥਿ .ਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡਾਂ ਦੇ ਗਠਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
a third common theory is lewis acid-base theory, which is based on the formation of new chemical bonds.

ਲੇਵਿਸ ਥਿ .ਰੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਸਿਡ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਂਡ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਧਾਰ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਨਵਾਂ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਜੋੜਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
lewis theory explains that an acid is a substance which is capable of accepting a pair of electrons from another substance during the process of bond formation, while a base is a substance which can provide a pair of electrons to form a new bond.

ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
according to this theory, the crucial things being exchanged are charges.

ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਅਧਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
there are several other ways in which a substance may be classified as an acid or a base, as is evident in the history of this concept.

ਐਸਿਡ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
acid strength is commonly measured by two methods.

ਇੱਕ ਮਾਪ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਿਡਿਟੀ ਦੀ ਐਰਰਨੀਅਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ, ਪੀਐਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਨੀਅਮ ਆਇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਲੋਗਰੀਥਮਿਕ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
one measurement, based on the arrhenius definition of acidity, is ph, which is a measurement of the hydronium ion concentration in a solution, as expressed on a negative logarithmic scale.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘੋਲ ਜੋ ਘੱਟ ph ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਨੀਅਮ ਆਇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
thus, solutions that have a low ph have a high hydronium ion concentration, and can be said to be more acidic.

ਹੋਰ ਮਾਪ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਐਸਿਡ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਐਸਿਡ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਐਸਿਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ.
the other measurement, based on the definition, is the acid dissociation constant ka , which measures the relative ability of a substance to act as an acid under the definition of an acid.

ਭਾਵ, ਉੱਚ ਕਾ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਘੱਟ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
that is, substances with a higher ka are more likely to donate hydrogen ions in chemical reactions than those with lower ka values.

ਰੈਡੌਕਸ ਰੈਡੌਕਸ ਦੀ ਕਮੀ-ਆਕਸੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
redox redox reduction-oxidation reactions include all chemical reactions in which atoms have their oxidation state changed by either gaining electrons reduction or losing electrons oxidation .

ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ, ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਜਾਂ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
substances that have the ability to oxidize other substances are said to be oxidative and are known as oxidizing agents, oxidants or oxidizers.

ਇਕ ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
an oxidant removes electrons from another substance.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਦੂਜੀਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ, ਰੀਡਯੂਕੈਂਟੈਂਟ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
similarly, substances that have the ability to reduce other substances are said to be reductive and are known as reducing agents, reductants, or reducers.

ਇਕ ਰੇਡੈਕਟੈਂਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a reductant transfers electrons to another substance, and is thus oxidized itself.

ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਨੂੰ "ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ" ਇਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦਾਨੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
and because it "donates" electrons it is also called an electron donor.

ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਤੇ ਕਮੀ ਸਹੀ idੰਗ ਨਾਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਤਬਾਦਲਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
oxidation and reduction properly refer to a change in oxidation actual transfer of electrons may never occur.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਾਧੇ, ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਮੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
thus, oxidation is better defined as an increase in oxidation number, and reduction as a decrease in oxidation number.

ਸੰਤੁਲਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਸਾਇੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਈ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. , ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
equilibrium although the concept of equilibrium is widely used across sciences, in the context of chemistry, it arises whenever a number of different states of the chemical composition are possible, as for example, in a mixture of several chemical compounds that can react with one another, or when a substance can be present in more than one kind of phase.

ਸੰਤੁਲਨ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸਥਿਰ ਅਣੂ ਅਕਸਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
a system of chemical substances at equilibrium, even though having an unchanging composition, is most often not static molecules of the substances continue to react with one another thus giving rise to a dynamic equilibrium.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕਲਪ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਵਰਗੇ ਮਾਪਦੰਡ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ.
thus the concept describes the state in which the parameters such as chemical composition remain unchanged over time.

ਰਸਾਇਣਕ ਕਾਨੂੰਨ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਣਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ.
chemical laws chemical reactions are governed by certain laws, which have become fundamental concepts in chemistry.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸਬ-ਸਬਸਿਪਲਾਈਨਜ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਉਪ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some of them are practice subdisciplines chemistry is typically divided into several major sub-disciplines.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਕ੍ਰਾਸ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਵੀ ਹਨ.
there are also several main cross-disciplinary and more specialized fields of chemistry.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਰਸਾਇਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ.
analytical chemistry is the analysis of material samples to gain an understanding of their chemical composition and structure.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਰਸਾਇਣ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
analytical chemistry incorporates standardized experimental methods in chemistry.

ਇਹ methodsੰਗ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
these methods may be used in all subdisciplines of chemistry, excluding purely theoretical chemistry.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਰਸਾਇਣਾਂ, ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
biochemistry is the study of the chemicals, chemical reactions and chemical interactions that take place in living organisms.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਕਿਤਸਕ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਨਯੂਰੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ.
biochemistry and organic chemistry are closely related, as in medicinal chemistry or neurochemistry.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
biochemistry is also associated with molecular biology and genetics.

ਅਮੈਰੌਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
inorganic chemistry is the study of the properties and reactions of inorganic compounds.

ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਅਕਾਰਜੀਨਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ organਰਗਨੋਮੈਟਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਉਪ-ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿਚ.
the distinction between organic and inorganic disciplines is not absolute and there is much overlap, most importantly in the sub-discipline of organometallic chemistry.

ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਇਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸਮਝ ਹੈ.
materials chemistry is the preparation, characterization, and understanding of substances with a useful function.

ਖੇਤਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਚੌੜਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ.
the field is a new breadth of study in graduate programs, and it integrates elements from all classical areas of chemistry with a focus on fundamental issues that are unique to materials.

ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱ primaryਲੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਘੋਲ, ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਪੌਲੀਮਰ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਟਰਫੇਸਾਂ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
primary systems of study include the chemistry of condensed phases solids, liquids, polymers and interfaces between different phases.

ਨਿurਰੋਕੈਮਿਸਟਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ, ਪੇਪਟਾਇਡਜ਼, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਲਿਪਿਡ, ਸ਼ੱਕਰ, ਅਤੇ ਨਿleਕਲੀਕ ਐਸਿਡਾਂ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ, ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਉਹ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
neurochemistry is the study of neurochemicals including transmitters, peptides, proteins, lipids, sugars, and nucleic acids their interactions, and the roles they play in forming, maintaining, and modifying the nervous system.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ ਕਿ ਉਪ-ਪਰਮਾਣੂੰ ਕਣ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
nuclear chemistry is the study of how subatomic particles come together and make nuclei.

ਮਾਡਰਨ ਟਰਾਂਸਮੂਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿ nucਕਲਾਈਡਜ਼ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਤੀਜਾ ਅਤੇ ਸੰਦ ਹੈ.
modern transmutation is a large component of nuclear chemistry, and the table of nuclides is an important result and tool for this field.

ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਬਣਤਰ, ਗੁਣ, ਬਣਤਰ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
organic chemistry is the study of the structure, properties, composition, mechanisms, and reactions of organic compounds.

ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਪਿੰਜਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an organic compound is defined as any compound based on a carbon skeleton.

ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
physical chemistry is the study of the physical and fundamental basis of chemical systems and processes.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ enerਰਜਾ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
in particular, the energetics and dynamics of such systems and processes are of interest to physical chemists.

ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ, ਰਸਾਇਣਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਲੈਮਿਸਟਰੀ, ਅੰਕੜਾ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਐਸਟ੍ਰੋਸੈਮਿਸਟਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
important areas of study include chemical thermodynamics, chemical kinetics, electrochemistry, statistical mechanics, spectroscopy, and more recently, astrochemistry.

ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਅਣੂ ਭੌਤਿਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
physical chemistry has large overlap with molecular physics.

ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
physical chemistry involves the use of infinitesimal calculus in deriving equations.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਇਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is usually associated with quantum chemistry and theoretical chemistry.

ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਰਸਾਇਣਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
physical chemistry is a distinct discipline from chemical physics, but again, there is very strong overlap.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਇਣ ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤਰਕ ਦੁਆਰਾ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
theoretical chemistry is the study of chemistry via fundamental theoretical reasoning usually within mathematics or physics .

ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in particular the application of quantum mechanics to chemistry is called quantum chemistry.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਕੰਪਿ compਟੇਸ਼ਨਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਹੈ.
since the end of the second world war, the development of computers has allowed a systematic development of computational chemistry, which is the art of developing and applying computer programs for solving chemical problems.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸੰਘਣੇ ਪਦਾਰਥ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
theoretical chemistry has large overlap with theoretical and experimental condensed matter physics and molecular physics.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੂਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other disciplines within chemistry are traditionally grouped by the type of matter being studied or the kind of study.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਕਾਰਗਾਨਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਬਨ-ਅਧਾਰਤ ਪਦਾਰਥ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਜੀਵ-ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ, ਸਰੀਰਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਰਸਾਇਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ofਾਂਚੇ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ.
these include inorganic chemistry, the study of inorganic matter organic chemistry, the study of organic carbon-based matter biochemistry, the study of substances found in biological organisms physical chemistry, the study of chemical processes using physical concepts such as thermodynamics and quantum mechanics and analytical chemistry, the analysis of material samples to gain an understanding of their chemical composition and structure.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਉਭਰੇ ਹਨ, ਉਦਾ.
many more specialized disciplines have emerged in recent years, e.g.

ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਅਧਿਐਨ ਉਪ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
neurochemistry the chemical study of the nervous system see subdisciplines .

ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਗਰੋਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਐਸਟ੍ਰੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਰਸਾਇਣ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਰਸਾਇਣ, ਰਸਾਇਣਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਰਸਾਇਣਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੀਮੋ-ਇਨਫਰਮੇਟਿਕਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਰਸਾਇਣ, ਫੈਮੋਟੋਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਫਲੇਵਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਫਲੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਜੀਓ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਹਰੀ ਰਸਾਇਣ, ਹਿਸਟੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਇਮਿmunਮਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ , ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਾਇਣ, ਪਦਾਰਥ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਰਸਾਇਣ, ਮਕੈਨੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਚਿਕਿਤਸਕ ਰਸਾਇਣ, ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਣੂ ਮਕੈਨਿਕ, ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਰਸਾਇਣ, ਓਨੋਲੋਜੀ, ਆਰਗੋਮੈਟੈਲੀਕਲ ਰਸਾਇਣ, ਪੈਟਰੋਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਫਾਰਮਕੋਲੋਜੀ, ਫੋਟੋਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਭੌਤਿਕ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਫਾਈਟੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਰਸਾਇਣ, -ਸਟੇਟ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਸੋਨੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਸੁਪਰਮੋਲੋਕੁਲਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਸਤਹ ਰਸਾਇਣ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਥਰਮੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ.
other fields include agrochemistry, astrochemistry and cosmochemistry , atmospheric chemistry, chemical engineering, chemical biology, chemo-informatics, electrochemistry, environmental chemistry, femtochemistry, flavor chemistry, flow chemistry, geochemistry, green chemistry, histochemistry, history of chemistry, hydrogenation chemistry, immunochemistry, marine chemistry, materials science, mathematical chemistry, mechanochemistry, medicinal chemistry, molecular biology, molecular mechanics, nanotechnology, natural product chemistry, oenology, organometallic chemistry, petrochemistry, pharmacology, photochemistry, physical organic chemistry, phytochemistry, polymer chemistry, radiochemistry, solid-state chemistry, sonochemistry, supramolecular chemistry, surface chemistry, synthetic chemistry, thermochemistry, and many others.

ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗ ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
chemical industry the chemical industry represents an important economic activity worldwide.

ਸਾਲ 2013 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੇ 10.3% ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਨਾਲ 980.5 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the global top 50 chemical producers in 2013 had sales of us 980.5 billion with a profit margin of 10.3%.

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਐਟਕਿੰਸ, ਪੀਟਰ ਡੀ ਪੌਲਾ, ਜੂਲੀਓ 2009.
professional societies see also outline of chemistry glossary of chemistry terms common chemicals international year of chemistry list of chemists list of compounds list of important publications in chemistry comparison of software for molecular mechanics modeling list of unsolved problems in chemistry periodic systems of small molecules philosophy of chemistry references bibliography atkins, peter de paula, julio 2009 .

ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਤੱਤ 5 ਵੀਂ ਐਡੀ.
elements of physical chemistry 5th ed.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york oxford university press.

isbn 978-0-19-922672-6.
isbn 978-0-19-922672-6.

ਬੁਰੋਜ਼, ਐਂਡਰਿ hol ਹੋਲਮੈਨ, ਜਾਨ ਪਾਰਸਨਜ਼, ਐਂਡਰਿ p ਪਿਲਿੰਗ, ਗਵੇਨ ਪ੍ਰਾਈਸ, ਗੈਰੇਥ 2009.
burrows, andrew holman, john parsons, andrew pilling, gwen price, gareth 2009 .

ਰਸਾਇਣ .3
chemistry3.

ਇਟਲੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
italy oxford university press.

isbn 978-0-19-927789-6.
isbn 978-0-19-927789-6.

ਹਾ houseਸਕ੍ਰਾਫਟ, ਕੈਥਰੀਨ ਈ. ਸ਼ਾਰਪ, ਐਲਨ ਜੀ. 2008.
housecroft, catherine e. sharpe, alan g. 2008 .

ਅਜੀਵ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਤੀਜੀ ਐਡੀ.
inorganic chemistry 3rd ed.

ਹਾਰਲੋ, ਏਸੇਕਸ ਪੀਅਰਸਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ.
harlow, essex pearson education.

isbn 978-0-13-175553-6.
isbn 978-0-13-175553-6.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਐਟਕਿਨਜ਼, ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.
further reading popular reading atkins, p.w.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਦੀ ਫਿੰਗਰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-860941-8 ਐਟਕਿੰਸ, ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.
galileo's finger oxford university press isbn 0-19-860941-8 atkins, p.w.

ਐਟਕਿੰਸ ਦੇ ਅਣੂ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-521-82397-8 ਕੇਨ, ਸੈਮ.
atkins' molecules cambridge university press isbn 0-521-82397-8 kean, sam.

ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਚਮਚਾ - ਅਤੇ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਟੇਬਲ ਬਲੈਕ ਹੰਸ ਲੰਡਨ, 2010 ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸੱਚੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-552-77750-6 ਲੇਵੀ, ਪ੍ਰੀਮੋ ਦਿ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਟੇਬਲ ਪੈਨਗੁਇਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਟਾਲੀਅਨ ਤੋਂ ਰੇਮੰਡ ਰੋਸੇਨਥਲ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ 1984 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-14- 139944-7 ਸਟਵਰਟਕਾ, ਏ.
the disappearing spoon - and other true tales from the periodic table black swan london, 2010 isbn 978-0-552-77750-6 levi, primo the periodic table penguin books translated from the italian by raymond rosenthal 1984 isbn 978-0-14-139944-7 stwertka, a.

ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-515027-9 "ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ".
a guide to the elements oxford university press isbn 0-19-515027-9 "dictionary of the history of ideas".

10 ਮਾਰਚ, 2008 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on march 10, 2008.

"ਰਸਾਇਣ".
"chemistry".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ.
britannica.

6 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
6 11th ed.

1911. ਪੀ.ਪੀ.
1911. pp.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਟੈਕਸਟ ਬੁੱਕਸ ਐਟਕਿਨਸ, ਪੀ.ਡਬਲਯੂ., ਓਵਰਟਨ, ਟੀ., ਰਾਉਰਕੇ, ਜੇ., ਵੇਲਰ, ਐਮ ਅਤੇ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ, ਐੱਫ. ਸ਼੍ਰੀਵਰ ਅਤੇ ਐਟਕਿਨਸ ਅਕਾਰਗਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਚੌਥਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2006 ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-926463-5 ਚਾਂਗ, ਰੈਮੰਡ.
introductory undergraduate text books atkins, p.w., overton, t., rourke, j., weller, m. and armstrong, f. shriver and atkins inorganic chemistry 4th edition 2006 oxford university press isbn 0-19-926463-5 chang, raymond.

ਕੈਮਿਸਟਰੀ 6 ਵੀਂ ਐਡੀ.
chemistry 6th ed.

ਬੋਸਟਨ ਜੇਮਜ਼ ਐਮ. ਸਮਿਥ, 1998.
boston james m. smith, 1998.

isbn 0-07-115221-0.
isbn 0-07-115221-0.

ਕਲੇਡੇਨ, ਜੋਨਾਥਨ ਗ੍ਰੀਵਜ਼, ਨਿਕ ਵਾਰਨ, ਸਟੂਅਰਟ ਵਦਰਸ, ਪੀਟਰ 2001.
clayden, jonathan greeves, nick warren, stuart wothers, peter 2001 .

ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਪਹਿਲੀ ਐਡੀ.
organic chemistry 1st ed.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

isbn 978-0-19-850346-0.
isbn 978-0-19-850346-0.

ਵੋਏਟ ਅਤੇ ਵੋਏਟ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਲੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-471-58651-x ਐਡਵਾਂਸਡ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ-ਪੱਧਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਐਟਕਿੰਸ, ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.
voet and voet biochemistry wiley isbn 0-471-58651-x advanced undergraduate-level or graduate text books atkins, p.w.

ਸਰੀਰਕ ਰਸਾਇਣ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-879285-9 ਐਟਕਿੰਸ, ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.
physical chemistry oxford university press isbn 0-19-879285-9 atkins, p.w.

ਅਤੇ ਬਾਕੀ.
et al.

ਅਣੂ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਮੈਕਵਿੰਨੀ, ਆਰ. ਕਲਸਨਜ਼ ਵੈਲੇਂਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਸਾਇੰਸ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਸ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 0-19-855144-4 ਪਾਲਿੰਗ, ਐਲ. ਕੈਮੀਕਲ ਬਾਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੋਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 0-8014-0333-2 ਪਾਲਿੰਗ, ਐਲ., ਅਤੇ. ਵਿਲਸਨ, ਈ.ਬੀ.
molecular quantum mechanics oxford university press mcweeny, r. coulson's valence oxford science publications isbn 0-19-855144-4 pauling, l. the nature of the chemical bond cornell university press isbn 0-8014-0333-2 pauling, l., and wilson, e. b.

ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਡੋਵਰ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ isbn 0-486-64871-0 ਸਮਾਰਟ ਐਂਡ ਮੂਰ ਸੋਲਿਡ ਸਟੇਟ ਕੈਮਿਸਟ੍ਰੀ ਇਕ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਚੈਪਮੈਨ ਅਤੇ ਹਾਲ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-412-40040-5 ਸਟੀਫਨਸਨ, ਜੀ. ਗਣਿਤ ਦੇ scienceੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲੌਗਮੈਨ 0- 582-44416-0 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਮ ਰਸਾਇਣ ਸਿਧਾਂਤ, ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ.
introduction to quantum mechanics with applications to chemistry dover publications isbn 0-486-64871-0 smart and moore solid state chemistry an introduction chapman and hall isbn 0-412-40040-5 stephenson, g. mathematical methods for science students longman isbn 0-582-44416-0 external links general chemistry principles, patterns and applications.

ਇਕ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ, ਇਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਧਰਮ ਜੋ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
a sikh punjabi sikkh is a follower of sikhism, a monotheistic religion which originated during the 15th century in the punjab region of northwestern indian subcontinent.

"ਸਿੱਖ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the term "sikh" has its origin in the sanskrit words disciple, student or instruction .

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ i ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤਕ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਰਹਿਣਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ" ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਦੀ ਰਸਮ ".
a sikh, according to article i of the sikh rehat maryada the sikh code of conduct , is "any human being who faithfully believes in one immortal being ten gurus, from guru nanak to guru gobind singh guru granth sahib the teachings of the ten gurus and the baptism bequeathed by the tenth guru".

"ਸਿੱਖ" ਸਹੀ sikhੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ.
"sikh" properly refers to adherents of sikhism as a religion, not an ethnic group.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਸਲੀ-ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
however, because sikhism has seldom sought converts, most sikhs share strong ethno-religious ties.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਸਲੀ ਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
many countries, such as the united kingdom, therefore recognize sikh as a designated ethnicity on their censuses.

ਅਮਰੀਕੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਿੱਖਸ ਨੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਗਣਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ 'ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ' ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ" ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ। "
the american non-profit organization united sikhs has fought to have sikh included on the u.s. census as well, arguing that sikhs "self-identify as an 'ethnic group' " and believe "that they are more than just a religion."

ਮਰਦ ਸਿਖਾਂ ਕੋਲ "ਸਿੰਘ" ਸ਼ੇਰ ਹੈ, ਅਤੇ sikhsਰਤ ਸਿਖਾਂ ਵਿੱਚ "ਕੌਰ" ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਹੈ.
male sikhs have "singh" lion , and female sikhs have "kaur" princess as their middle or last name.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਿਖਾਂ ਨੇ - ਪਾਹੁਲ ਸਿੱਖ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਜ ਕੇਸ਼ ਕੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬੇਕਾਰ ਵਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ coveredੱਕ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਗ ਕੇੜਾ, ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦਾ ਬਰੇਸਲੈੱਟ ਕਿਰਪਾਨ, ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਗਟਰਾ ਦੀ ਪੱਟੜੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਕਸਰ ਪੱਟੀ ਕਛਹਿਰਾ, ਸੂਤੀ ਅੰਡਰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਕਾਂਗਾ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੰਘੀ.
sikhs who have undergone the - -pahul the sikh initiation ceremony may also be recognised by the five ks kesh, uncut hair which is kept covered, usually by a turban kara, an iron or steel bracelet a kirpan, a sword tucked into a gatra strap or a kamal kasar belt kachera, a cotton undergarment and kanga, a small wooden comb.

ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਰਦ ਅਤੇ sikhsਰਤ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪੱਗ ਨਾਲ coverੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
initiated male and female sikhs must cover their hair with a turban.

ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਤਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the greater punjab region is the historic homeland of the sikhs, although significant communities exist around the world.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਲਵੰਡੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲਨੌਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
history guru nanak , founder of sikhism, was born to mehta kalu and mata tripta, in the village of talwandi, now called nankana sahib, near lahore.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ।
guru nanak was a religious leader and social reformer.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1606 ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਨਾਲ ਹੋਈ।
however, sikh political history may be said to begin with the death of the fifth sikh guru, guru arjan dev, in 1606.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ.
religious practices were formalised by guru gobind singh on 30 march 1699.

ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
gobind singh initiated five people from a variety of social backgrounds, known as the panj piare the five beloved ones to form the khalsa, or collective body of initiated sikhs.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਫਿਰਕਿਆਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ​​ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
during the period of mughal rule in india several sikh gurus were killed by the mughals for opposing their persecution of minority religious communities including sikhs.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ.
sikhs subsequently militarized to oppose mughal rule.

ਅਫ਼ਗਾਨ, ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
after defeating the afghan, mughal and maratha invaders, the misls were formed, under sultan-ul-quam jassa singh ahluwalia.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਘ ਦੀ ਏਕਤਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਲਤਾਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੱਤਾ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਈਸਾਈਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the confederacy was unified and transformed into the sikh empire under maharaja ranjit singh bahadur, which was characterised by religious tolerance and pluralism, with christians, muslims and hindus in positions of power.

ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the empire is considered the zenith of political sikhism, encompassing kashmir, ladakh and peshawar.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਖੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਸੰਘ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
hari singh nalwa, the commander-in-chief of the sikh khalsa army in the north west frontier, expanded the confederacy to the khyber pass.

ਇਸ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸੈਨਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ.
its secular administration implemented military, economic and governmental reforms.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
after the annexation of the sikh kingdom by the british, the latter recognized the martial qualities of the sikhs and punjabis in general and started recruiting from that area.

1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹੇ।
during the 1857 indian mutiny, the sikhs stayed loyal to the british.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਗਲੇ 90 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਭਰਤੀ ਹੋਈ.
this resulted in heavy recruiting from punjab to the colonial army for the next 90 years of the british raj.

ਵੱਖਰੀ ਪੱਗ ਜਿਹੜੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
the distinct turban that differentiates a sikh from other turban wearers is a relic of the rules of the british indian army.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
the british colonial rule saw the emergence of many reform movements in india including punjab.

ਇਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1873 ਅਤੇ 1879 ਵਿਚ ਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
this included formation in 1873 and 1879 of the first and second singh sabha respectively.

ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the sikh leaders of the singh sabha worked to offer a clear definition of sikh identity and tried to purify sikh belief and practice.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ 1920 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਇਆ।
the later part of british colonial rule saw the emergence of the akali movement or the gurdwara reform movement to bring reform in the gurdwaras during the early 1920s.

ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਕਾਰਨ 1925 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the movement led to the introduction of sikh gurdwara bill in 1925, which placed all the historical sikh shrines in india under the control of shiromani gurdwara parbandhak committee sgpc .

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
the months leading up to the partition of india in 1947 were marked by conflict in the punjab between sikhs and muslims.

ਇਸ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ।
this caused the religious migration of punjabi sikhs and hindus from west punjab, mirroring a similar religious migration of punjabi muslims from east punjab.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਵੈਰ ਵਧਦਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਈ।
the 1960s saw growing animosity between sikhs and hindus in india, with the sikhs demanding the creation of a punjab state on a linguistic basis similar to other states in india.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
this was promised to sikh leader master tara singh by jawaharlal nehru, in return for sikh political support during negotiations for indian independence.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
although the sikhs obtained the punjab, they lost hindi-speaking areas to himachal pradesh, haryana and rajasthan.

1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
chandigarh was made a union territory and the capital of haryana and punjab on 1 november 1966.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਫਿਰ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਿੰਦੂ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗਰਮਾਇਆ ਗਿਆ।
tensions arose again during the late 1970s, fueled by sikh claims of discrimination and marginalisation by the hindu-dominated indian national congress party and tactics adopted by the prime minister indira gandhi.

ਕੈਥਰੀਨ ਫਰੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ 1975 ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ "ਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ" ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ "ਮਨਮੋਹਣੀ" ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੀ "ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨੀਤੀ" ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹ.
according to katherine frank, indira gandhi's assumption of emergency powers in 1975 resulted in the weakening of the "legitimate and impartial machinery of government," and her increasing "paranoia" about opposing political groups led her to institute a "despotic policy of playing castes, religions and political groups against each other for political advantage."

ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਖ ਮੰਗਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠੀ।
sikh leader jarnail singh bhindranwale articulated sikh demands for justice, and this triggered violence in the punjab.

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੀ 1984 ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the prime minister's 1984 defeat of bhindranwale led to an attack on the golden temple in operation blue star and to her assassination by her sikh bodyguards.

ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ।
gandhi's assassination resulted in an explosion of violence against sikh communities and the killing of thousands of sikhs throughout india.

1984 ਤੋਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ।
since 1984, relations between sikhs and hindus have moved toward a rapprochement aided by economic prosperity.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਿੰਦੂ ਸੱਜੇਪੱਖੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਆਰਐਸਐਸ ਦੁਆਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਅਵੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂ ਹਨ” ਸਿੱਖ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
however, a 2002 claim by the hindu right-wing rashtriya swayamsevak sangh rss that "sikhs are hindus" disturbed sikh sensibilities.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਨਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱ .ਦੀ ਹੈ।
the khalistan movement campaigns for justice for the victims of the violence, and for the political and economic needs of the punjab.

1999 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ 300 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਮਨਾਈ।
during the 1999 vaisakhi, sikhs worldwide celebrated the 300th anniversary of the creation of the khalsa.

ਕਨੇਡਾ ਪੋਸਟ ਨੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦੀ 300 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ with ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
canada post honoured sikh canadians with a commemorative stamp in conjunction with the 300th anniversary of vaisakhi.

9 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1999 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੇ.ਆਰ.
on april 9, 1999, indian president k.r.

ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ 300 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਦੇ ਸਮਾਰਕ 'ਤੇ ਇਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
narayanan issued a stamp commemorating the 300th anniversary of the khalsa.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ, ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇਗਾ.
culture and religious observations daily routine from the guru granth sahib, one who calls himself a sikh of the guru, the true guru, shall rise in the early morning hours and meditate on the lord's name.

ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦਿਆਂ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਸਾਫ਼ ਕਰੇ।
upon arising early in the morning, he is to bathe, and cleanse himself in the pool of nectar.

ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
following the instructions of the guru, he is to chant the name of the lord, har, har.

ਸਾਰੇ ਪਾਪ, ਕੁਕਰਮ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਮਿਟ ਜਾਣਗੇ.
all sins, misdeeds and negativity shall be erased.

ਤਦ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ, ਉਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਇਨ ਕਰੇ ਭਾਵੇਂ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ.
then, at the rising of the sun, he is to sing gurbani whether sitting down or standing up, he is to meditate on the lord's name.

ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਰਿ ਹਰਿ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਹ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਟੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ - ਕਿ ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one who meditates on my lord, har, har, with every breath and every morsel of food - that gursikh becomes pleasing to the guru's mind.

ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਮਿਹਰਬਾਨ ਅਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ - ਉਸ ਗੁਰਸਿਖ ਦੁਆਰਾ, ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
that person, unto whom my lord and master is kind and compassionate - upon that gursikh, the guru's teachings are bestowed.

ਨੌਕਰ ਨਾਨਕ ਉਸ ਗੁਰਸਿਖ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਆਪ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ।
servant nanak begs for the dust of the feet of that gursikh, who himself chants the naam, and inspires others to chant it.

ਪੰਜ ਕ ਪੰਜ ਪੰਜ ਕੁੰਜ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੰਜ ਲੇਖ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।
five ks the five ks panj kakaar are five articles of faith which all baptized sikhs amritdhari sikhs are obliged to wear.

ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਦੀ ਵੀ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the symbols represent the ideals of sikhism honesty, equality, fidelity, meditating on god and never bowing to tyranny.

ਪੰਜ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕੇਸ਼ ਅਨਕੱਟ ਵਾਲ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਕੰਗੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੰਘੀ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਕੱਚੇ ਸੂਤੀ ਅੰਡਰਜਮੈਂਟ ਦੇ ਹੇਠ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉੱਚਿਤ ਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ appropriateੁਕਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਧੋਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the five symbols are kesh uncut hair, usually tied and wrapped in a dastar kanga a wooden comb, usually worn under a dastar kachera cotton undergarments, historically appropriate in battle due to increased mobility when compared to a dhoti.

ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਕਚਿਰਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
worn by both sexes, the kachera is a symbol of chastity.

ਕਾਰਾ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਗਣ, ਇਕ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸਦੀਵਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਿਰਪਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਖੰਡਾ.
kara an iron bracelet, a weapon and a symbol of eternity kirpan an iron dagger in different sizes.

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖੰਜਰ ਪਹਿਨ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਰਵਡ ਤਲਵਾਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in the uk sikhs can wear a small dagger, but in the punjab they might wear a traditional curved sword from one to three feet in length.

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਹਨ ਰੀਬਾਬ, ਦਿਲਰੂਬਾ, ਤਾ taਸ, ਜੋਰੀ ਅਤੇ ਸਰਿੰਦਾ।
music and instruments the sikhs have a number of musical instruments the rebab, dilruba, taus, jori and sarinda.

ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾਉਣਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
playing the sarangi was encouraged by guru hargobind.

ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਗੀਤ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the rebab was played by bhai mardana as he accompanied guru nanak on his journeys.

ਜੋਰੀ ਅਤੇ ਸਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the jori and sarinda were introduced to sikh devotional music by guru arjan.

ਟਾਉਸ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੋਰ ਦਾ ਗਾਉਣਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਮੋਰ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ.
the taus was designed by guru hargobind, who supposedly heard a peacock singing and wanted to create an instrument mimicking its sounds taus is the persian word for peacock .

ਡਿਲਰੂਬਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਟੌਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸਾਧਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ.
the dilruba was designed by guru gobind singh at the request of his followers, who wanted a smaller instrument than the taus.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਨ.
after japji sahib, all of the shabad in the guru granth sahib were composed as raags.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this type of singing is known as gurmat sangeet.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੜਾਈ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ, ਸਿੱਖ ਮਨੋਬਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰਣਜੀਤ ਨਗਾਰਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ drੋਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ।
when they marched into battle, the sikhs would play a ranjit nagara victory drum to boost morale.

ਨਾਗਰਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ ਦੇ ਦੋ ਸਟਿਕਸ ਨਾਲ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
nagaras usually two to three feet in diameter, although some were up to five feet in diameter are played with two sticks.

ਵੱਡੇ umsੋਲਾਂ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਏ ਸਨ।
the beat of the large drums, and the raising of the nishan sahib, meant that the singhs were on their way.

ਆਬਾਦੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 27 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.39% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 83 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
demographics numbering about 27 million worldwide, sikhs make up 0.39 percent of the world population approximately 83 percent live in india.

ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ percent ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ.
about 76 percent of all sikhs live in the north indian state of punjab, where they form a majority about two-thirds of the population.

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13%, ਹਰਿਆਣਾ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ.
substantial communities of sikhs live in the indian states or union territories of chandigarh where they form 13% of the population, haryana more than 1.1 million , rajasthan, west bengal, uttar pradesh, delhi, maharashtra, uttarakhand, madhya pradesh, assam and jammu and kashmir.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ।
sikh migration from british india began in earnest during the second half of the 19th century, when the british completed their annexation of the punjab.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਖ਼ਾਸਕਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਲਈ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਹੋ ਗਏ।
the british raj recruited sikhs for the indian civil service particularly the british indian army , which led to sikh migration throughout india and the british empire.

ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਰਧ-ਕੁਸ਼ਲ ਸਿੱਖ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
during the raj, semiskilled sikh artisans were transported from the punjab to british east africa to help build railroads.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
sikhs emigrated from india after world war ii, most going to the united kingdom but many to north america.

ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਈਦੀ ਅਮੀਨ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
some sikhs who had settled in eastern africa were expelled by ugandan dictator idi amin in 1972.

ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
economics is a major factor in sikh migration, and significant communities exist in the united kingdom, the united states, malaysia, east africa, australia, singapore and thailand.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.1% ਹੈ।
due to this canada is the country that has the highest number of sikhs in proportion to the population in the world at 2.1% of canada's total population.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਦਰ ਉੱਚੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਆਏ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ .ਾਂਚੇ ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸਖਤ ਸਵਾਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।
although the rate of sikh migration from the punjab has remained high, traditional patterns of sikh migration favouring english-speaking countries particularly the united kingdom have changed during the past decade due to stricter immigration laws.

ਮੋਲੀਨਰ 2006 ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "1970 ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਸੰਭਵ ਸੀ", ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ।
moliner 2006 wrote that as a consequence of sikh migration to the uk "becom ing virtually impossible since the late 1970s", migration patterns evolved to continental europe.

ਇਟਲੀ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਰੈਜੀਓ ਐਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸੇਂਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਸਮੂਹ ਹਨ.
italy is a rapidly growing destination for sikh migration, with reggio emilia and vicenza having significant sikh population clusters.

ਇਟਾਲੀਅਨ ਸਿੱਖ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
italian sikhs are generally involved in agriculture, agricultural processing, the manufacture of machine tools and horticulture.

ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 1991 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 16.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ.
primarily for socio-economic reasons, indian sikhs have the lowest adjusted growth rate of any major religious group in india, at 16.9 percent per decade estimated from 1991 to 2001 .

ਜੌਹਨਸਨ ਅਤੇ ਬੈਰੇਟ 2004 ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਿੱਖ ਅਬਾਦੀ ਹਰ ਸਾਲ 392,633 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧੀ ਹੈ, 2004 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
johnson and barrett 2004 estimate that the global sikh population increases annually by 392,633 1.7 percent per year, based on 2004 figures this percentage includes births, deaths and conversions.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਜਾਤੀਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
castes guru nanak in sri granth sahib calls for treating everyone equal.

ਦੂਸਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ieਾਂਚੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਸਨ।
other sikh gurus also denounced the hierarchy of the caste system, however they all came from just one khatri caste.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
despite that social stratification exists in the sikh community.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਜਾਟ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੇਂਡੂ ਜਾਤੀ ਹੈ।
the bulk of the sikhs of punjab belong to the jat caste, which is a landowning rural caste.

ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰੀ ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਅਰੋੜਾ ਜਾਤੀਆਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
despite being small in numbers, the mercantile khatri and arora castes wield considerable influence within the sikh community.

ਦੂਜੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕਾਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆਸ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਹਬੀ ਅਤੇ ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
other sikh castes include the artisan castes ramgarhias, the ahluwalias formerly kalals brewers , and the two dalit castes, known in sikh terminology as the mazhabis and the ramdasias.

ਜੋਰਕਾ ਦੇ ਸਨਰਇੰਦਰ ਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਭਰੇ ਹਨ।
according to sunrinder s, jodhka, the sikh religion does not advocate discrimination against any caste or creed, however, in practice, sikhs belonging to the landowning dominant castes have not shed all their prejudices against the dalit castes.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਕਮਿ communਨਿਅਲ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਜਾਂ ਪਰੋਸਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
while dalits would be allowed entry into the village gurudwaras they would not be permitted to cook or serve langar communal meal .

ਇਸ ਲਈ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਉਹ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਜੁਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਦਲਿਤਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
therefore, wherever they could mobilise resources, the sikh dalits of punjab have tried to construct their own gurudwara and other local level institutions in order to attain a certain degree of cultural autonomy.

1953 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਆਗੂ, ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਛੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
in 1953, sikh leader, master tara singh, succeeded in winning the demands from government to include sikh castes of the converted untouchables in the list of scheduled castes.

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ, 140 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਸੀਟਾਂ ਘੱਟ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ।
in the shiromani gurdwara prabandhak committee, 20 of the 140 seats are reserved for low-caste sikhs.

1994 ਦੇ ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਾਰੇ ਰੈਂਕ ਦਾ 10 ਤੋਂ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਰਾਜ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ 3% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
according to a 1994 estimate, punjabis sikhs and non-sikhs comprised 10 to 15 percent of all ranks in the indian army, although the state contained less than 3% of the country's population.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਫੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਮੁੱins ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਟਿਮ ਮੈਕਗਿਰਕ ਦੁਆਰਾ 1991 ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 20% ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸਨ।
the indian government does not release religious or ethnic origins of the military personnel, but a 1991 report by tim mcgirk estimated that 20 percent of indian army officers were sikhs.

ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗੁਰਖਾਸ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਮਰਾਠਾ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਜਾਟ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੱਖ ਇਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਨਿਵੇਕਲੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਹੈ।
apart from the gurkhas recruited from nepal, the maratha light infantry from maharashtra and the jat regiment, the sikhs remain the one community to have exclusive regiments in the indian army.

ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਜਾਵਟੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 73 ਬੈਟਲ ਆਨਰਜ਼, 14 ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰਾਸ, 21 ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕ੍ਰਾਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, 15 ਥੀਏਟਰ ਆਨਰ, ਪੰਜ ਸੀਓਐਸ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਦੋ ਪਰਮ ਵੀਰ ਹਨ. ਚੱਕਰ, 14 ਮਹਾ ਵੀਰ ਚੱਕਰ, ਪੰਜ ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ, 67 ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਅਤੇ 1,596 ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ.
the sikh regiment is one of the most-decorated regiments in the army, with 73 battle honours, 14 victoria crosses, 21 first-class indian orders of merit equivalent to the victoria cross , 15 theatre honours, five coas unit citations, two param vir chakras, 14 maha vir chakras, five kirti chakras, 67 vir chakras and 1,596 other awards.

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜਨਰਲ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਹੈ, ਏਅਰਫੋਰਸ ਦਾ ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ।
the highest-ranking general in the history of the indian air force is a punjabi sikh, marshal of the air force arjan singh.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਜੂਨ 2007 ਵਿਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
plans by the united kingdom ministry of defence for a sikh infantry regiment were scrapped in june 2007.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 66 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
historically, most indians have been farmers and 66 percent of the indian population are engaged in agriculture.

ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਥੋੜੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਭਾਰਤ ਦੀ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 39 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।
indian sikhs are employed in agriculture to a lesser extent india's 2001 census found 39 percent of the working population of the punjab employed in this sector.

1960 ਵਿਆਂ ਦੀ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ "ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਜ਼ਤ ਤੱਕ" ਗਿਆ, ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜੋ “ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੋਟੀ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
the success of the 1960s green revolution, in which india went from "famine to plenty, from humiliation to dignity", was based in the punjab which became known as "the breadbasket of india" .

ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ punjabiਸਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਆਮਦਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ .ਸਤ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ।
the punjab is the wealthiest indian state per capita, with the average punjabi income three times the national average.

ਹਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ, ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਇਕਜੁੱਟਕਰਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ-ਵਿਕਸਤ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ।
the green revolution centred on indian farmers adopting more intensive and mechanised agricultural methods, aided by the electrification of the punjab, cooperative credit, consolidation of small holdings and the existing, british raj-developed canal system.

ਸਵੀਡਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ਼ਟੀਕ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਸੀ "ਸਿੱਖ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ, ਅਕਸਰ ਜਾਟ, ਜਿਸਦਾ ਹੌਂਸਲਾ, ਲਗਨ, ਉੱਦਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਬਤ ਹੋਈ"।
according to swedish political scientist ishtiaq ahmad, a factor in the success of the indian green revolution was the "sikh cultivator, often the jat, whose courage, perseverance, spirit of enterprise and muscle prowess proved crucial".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ.
however, not all aspects of the green revolution were beneficial.

ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੰਦਨਾ ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ "ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ" ਨੂੰ ਅਦਿੱਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਦੌਲਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤਣਾਅ ਲਈ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ.
indian physicist vandana shiva wrote that the green revolution made the "negative and destructive impacts of science on nature and society" invisible, and was a catalyst for punjabi sikh and hindu tensions despite a growth in material wealth.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਕਈ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਇੰਸ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
punjabi sikhs are engaged in a number of professions which include science, engineering and medicine.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਫਾਈਬਰ-ਆਪਟਿਕਸ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਨੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਵਿਗਿਆਨ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਸਾਇਮਨ ਸਿੰਘ ਹਨ.
notable examples are nuclear scientist piara singh gill who worked on the manhattan project , fibre-optics pioneer narinder singh kapany and physicist, science writer and broadcaster simon singh.

ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਯੂਕੇ-ਅਧਾਰਤ ਕਪੜੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨਿ look ਲੁੱਕ ਅਤੇ ਥਾਈ ਅਧਾਰਤ ਜਸਪਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in business, the uk-based clothing retailers new look and the thai-based jaspal were founded by sikhs.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਕੰਪਨੀ, ਰੈਨਬੈਕਸੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼, ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
india's largest pharmaceutical company, ranbaxy laboratories, is headed by sikhs.

ਯੂਕੇ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 82% ਕਰਦੇ ਹਨ.
uk sikhs have the highest percentage of home ownership 82 percent of any religious community.

ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਿੱਖ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਜਾਇਦਾਦ 000 000.. ਹੈ।
uk sikhs are the second-wealthiest after the jewish community religious group in the uk, with a median total household wealth of ,000.

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਠਕਰਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਠਕਰਾਲ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਵਿਚ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦਾ 25 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ.
in singapore kartar singh thakral expanded his family's trading business, thakral holdings, into total assets of almost 1.4 billion and is singapore's 25th-richest person.

ਸਿੱਖ ਬੌਬ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਬਪਤੀ ਹਨ।
sikh bob singh dhillon is the first indo-canadian billionaire.

ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the sikh diaspora has been most successful in north america.

ਸਿੱਖ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਮੌਂਟੀ ਪਨੇਸਰ, 400 ਮੀਟਰ ਦੌੜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਜੇਤੂ ਮਿਲਖਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਅਜੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ, ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਆਫ ਸਪਿਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗੇਂਦਬਾਜ਼, ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣੇ।
sikh intellectuals, sportsmen and artists include writer khushwant singh, england cricketer monty panesar, former 400m runner milkha singh, indian wrestler and actor dara singh, former indian hockey team captains ajitpal singh and balbir singh sr., former indian cricket captain bishen singh bedi, harbhajan singh india's most successful off spin cricket bowler , navjot singh sidhu former indian cricketer turned politician .

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ, ਪੂਨਮ illਿੱਲੋਂ, ਮਾਹੀ ਗਿੱਲ, ਈਸ਼ਾ ਦਿਓਲ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਨਾਗਰਾ, ਗੁਲ ਪਨਾਗ, ਮੋਨਾ ਸਿੰਘ, ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ, ਨਮਰਤਾ ਸਿੰਘ ਗੁਜਰਾਲ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਰਿੰਦਰ ਚੱhaਾ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
bollywood actresses include neetu singh, poonam dhillon, mahi gill, esha deol, parminder nagra, gul panag, mona singh, sunny leone, namrata singh gujral and director gurinder chadha, parminder gill .

ਸਿੱਖ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
sikhs have migrated worldwide, with a variety of occupations.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the sikh gurus preached ethnic and social harmony, and sikhs comprise a number of ethnic groups.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਅਰੇਨ, ਅਰੋੜਾ, ਭਟੜਾ, ਬੈਰਾਗੀ, ਬਣੀਆ, ਬਾਸੀਠ, ਬਾਵਰੀਆ, ਬਾਜੀਗਰ, ਭਾਬੜਾ, ਚਮਾਰ, ਛਿੰਬਾ, ਦਰਜ਼ੀ, ਧੋਬੀ, ਗੁੱਜਰ, ਜੱਟ, ਝਿੰਵਰ, ਕਹਾਰ, ਕਲਾਲ, ਕੰਬੋਜ, ਖੱਤਰੀ, ਕੁੰਮਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। , ਲਬਾਨਾ, ਲੋਹਾਰ, ਮਹਿਤਮ, ਮਜ਼੍ਹਬੀ, ਮੇਘ, ਮੀਰਾਸੀ, ਮੋਚੀ, ਮੋਹਿਆਲ, ਨਾਈ, ਰਾਜਪੂਤ, ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਸੈਣੀ, ਸਾਂਸੀ, ਸੁਧ, ਤਰਖਾਣ, ਕਸ਼ਯਪ ਰਾਜਪੂਤ।
those with over 1,000 members include the ahluwalia, arain, arora, bhatra, bairagi, bania, basith, bawaria, bazigar, bhabra, chamar, chhimba, darzi, dhobi, gujar, jatt, jhinwar, kahar, kalal, kamboj, khatri, kumhar, labana, lohar, mahtam, mazhabi, megh, mirasi, mochi, mohyal, nai, rajput, ramgarhia, saini, sansi, sudh, tarkhan, kashyap rajput .

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਹੰਗ ਜਾਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਹੁਕਮ ਬਣਿਆ ਸੀ।
an order of punjabi sikhs, the nihang or the akalis, was formed during ranjit singh's time.

ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ, ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਘੀਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
under their leader, akali phula singh, they won many battles for the sikh confederacy during the early 19th century.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in the indian and british armies sikhs supported the british during the indian rebellion of 1857.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿਚਲੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 100,000 20 ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਸੀ।
by the beginning of world war i, sikhs in the british indian army totaled over 100,000 20 percent of the force .

1945 ਤਕ ਚੌਦਾਂ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਰੌਸ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਰਿਕਾਰਡ.
until 1945 fourteen victoria crosses were awarded to sikhs, a per-capita regimental record.

2002 ਵਿਚ, ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹਿੱਲ ਉੱਤੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗੇਟਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵੀ.ਸੀ. ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਕਰਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ.
in 2002 the names of all sikh vc and george cross recipients were inscribed on the monument of the memorial gates on constitution hill, next to buckingham palace.

ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ।
chanan singh dhillon was instrumental in campaigning for the memorial.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਬਟਾਲੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਮਿਸਰ, ਫਿਲਸਤੀਨ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ, ਗੈਲੀਪੋਲੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਲੜੀਆਂ ਸਨ।
during world war i, sikh battalions fought in egypt, palestine, mesopotamia, gallipoli and france.

ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਛੇ ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਖੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਲ ਅਲਮੇਨ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਲੜਾਈ, ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿਚ ਅਤੇ 27 ਲੜਾਈ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
six battalions of the sikh regiment were raised during world war ii, serving in the second battle of el alamein, the burma and italian campaigns and in iraq and receiving 27 battle honours.

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
around the world, sikhs are commemorated in commonwealth cemeteries.

ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ 83,005 ਦਸਤਾਰ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 109,045 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ।
in the last two world wars 83,005 turban wearing sikh soldiers were killed and 109,045 were wounded fighting for the british empire.

ਸ਼ੈੱਲ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਕੋਈ ਸੁਰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਪੱਗ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।
during shell fire, they had no other head protection but the turban, the symbol of their faith.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਰਿਣੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਜਬੂਰ ਹਨ.
british people are highly indebted and obliged to sikhs for a long time.

ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ.
i know that within this century we needed their help twice and they did help us very well.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਮਾਣ, ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ.
as a result of their timely help, we are today able to live with honour, dignity, and independence.

ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਉਹ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਰ ਗਿਆ.
in the war, they fought and died for us, wearing the turbans.

ਡਾਇਸਪੋਰਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਦੂਰ ਪੂਰਬ, ਕੈਨੇਡਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
diaspora during the late 19th and early 20th centuries, sikhs began to emigrate to east africa, the far east, canada, the united states and the united kingdom.

1907 ਵਿਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲੰਦਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 1907 the khalsa diwan society was established in vancouver, and four years later the first gurdwara was established in london.

1912 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸਟਾਕਟਨ ਵਿਚ ਹੋਈ।
in 1912 the first gurdwara in the united states was founded in stockton, california.

ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਆਦਮੀ ਸਿੱਖ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ.
since sikhs like many middle eastern men wear turbans and keep beards, some people in western countries have mistaken sikh men for muslim or arabic and afghan men since the september 11 attacks and the iraq war.

9 11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੋodੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਫਰੈਂਕ ਰੋੱਕ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੋhiੀ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
several days after the 9 11 attacks sikh balbir singh sodhi was murdered by frank roque, who thought sodhi was connected with al-qaeda.

ਸੀ ਐਨ ਐਨ ਨੇ 9 11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ.
cnn suggested an increase in hate crimes against sikh men in the united states and the uk after the 9 11 attacks.

ਕਿਉਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਿੱਖ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਇਕਸਾਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
since sikhism has never actively sought converts, the sikhs have remained a relatively homogeneous ethnic group.

ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯੋਗੀ ਦੀਆਂ 3ho ਹੈਪੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲੀਨੀ ਯੋਗ ਅਧਾਰਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂ ਪਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the kundalini yoga-based activities of harbhajan singh yogi in his 3ho happy, healthy, holy organisation claim to have inspired a moderate growth in non-indian adherents of sikhism.

ਸੰਨ 1998 ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 7,800 3ho ਸਿੱਖ, ਜੋ ਬੋਲਚੋਰੀ ਵਜੋਂ as ਜਾਂ as ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਨਿ mexico ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ।
in 1998 an estimated 7,800 3ho sikhs, known colloquially as € or € sikhs, were mainly centred around , new mexico and los angeles, california.

ਸਿੱਖਸ ਐਂਡ ਦ ਸਿੱਖ ਅਮੈਰੀਕਨ ਲੀਗਲ ਡਿਫੈਂਸ ਐਂਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਫੰਡ ਨੇ 1925 ਦੇ ਓਰੇਗਨ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
sikhs and the sikh american legal defense and education fund overturned a 1925 oregon law banning the wearing of turbans by teachers and government officials.

ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
in an attempt to foster sikh leaders in the western world, youth initiatives by a number of organisations exist.

ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਅਲਾਇੰਸ northਫ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਸਿੰਪੋਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇਕ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ।
the sikh youth alliance of north america sponsors an annual sikh youth symposium, a public-speaking and debate competition held in gurdwaras throughout the u.s. and canada.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ।
there are a number of sikh office holders in canada.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਯੂ.ਐੱਸ
in the united states, the current u.s.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਰਾਜਦੂਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿੱਕੀ ਹੈਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ.
ambassador to the united nations and former governor of south carolina, nikki haley, was born and raised as a sikh, but converted to christianity after her marriage.

ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਦੋਵਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
she still actively attends both sikh and christian services.

ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਇਕ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਸ਼ੁੱਧ ਦੀ ਧਰਤੀ” ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
sikh nationalism and the khalistan movement the khalistan movement is a sikh nationalist movement, which seeks to create a separate country called punjabi , "the land of the pure" in the punjab region of south asia.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਤ ਗੁਆਂ indianੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵੀ।
the territorial definition of the proposed country ranges from the punjab state of india to the greater punjab region, including the neighbouring indian states.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਵਤਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the punjab region has been the traditional homeland for the sikhs.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ years२ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1767 ਤੋਂ 1799 ਤਕ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
before its conquest by the british it had been ruled by the sikhs for 82 years the sikh misls ruled over the entire punjab from 1767 to 1799, until their confederacy was unified into the sikh empire by maharajah ranjit singh.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ.
however, the region also has a substantial number of hindus and muslims, and before 1947, the sikhs formed the largest religious group only in the ludhiana district of the british province.

ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ 1940 ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਿਨਾਂ ਵਤਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
when the muslim league demanded a separate country for muslims via the lahore resolution of 1940, a section of sikh leaders grew concerned that their community would be left without any homeland following the partition of india between the hindus and the muslims.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
they put forward the idea of khalistan, envisaging it as a theocratic state covering a small part of the greater punjab region.

ਵੰਡ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
after the partition was announced, the majority of the sikhs migrated from the pakistani province of punjab to the indian province of punjab, which then included the parts of the present-day haryana and himachal pradesh.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੂਬਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
following india's independence in 1947, the punjabi suba movement led by the akali dal aimed at creation of a punjabi-majority state suba in the punjab region of india in the 1950s.

ਚਿੰਤਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਰਥ ਅਸਰਦਾਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
concerned that creating a punjabi-majority state would effectively mean creating a sikh-majority state, the indian government initially rejected the demand.

ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਚੱਕਬੰਦੀ ਅਤੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ.
after a series of protests, violent clampdowns on the sikhs, and the indo-pakistani war of 1965, the government finally agreed to partition the state, creating a new sikh-majority punjab state and splitting the rest of the region to the states of himachal pradesh, the new state haryana.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
subsequently, the sikh leaders started demanding more autonomy for the states, alleging that the central government was discriminating against punjab.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
although the akali dal explicitly opposed the demand for an independent sikh country, the issues raised by it were used as a premise for the creation of a separate country by the proponents of khalistan.

1971 ਵਿੱਚ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
in 1971, the khalistan proponent jagjit singh chauhan travelled to the united states.

ਉਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।
he placed an advertisement in the new york times proclaiming the formation of khalistan and was able to collect millions of dollars from the sikh diaspora.

12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, "ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਕੌਂਸਲ" ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
on 12 april 1980, he held a meeting with the indian prime minister indira gandhi before declaring the formation of "national council of khalistan", at anandpur sahib.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸੈਕਟਰੀ ਜਨਰਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
he declared himself as the president of the council and balbir singh sandhu as its secretary general.

ਮਈ 1980 ਵਿਚ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
in may 1980, jagjit singh chauhan travelled to london and announced the formation of khalistan.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
a similar announcement was made by balbir singh sandhu, in amritsar, who released stamps and currency of khalistan.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਈ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਸਟੰਟ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
the inaction of the authorities in amritsar and elsewhere was decried by akali dal headed by the sikh leader harchand singh longowal as a political stunt by the congress i party of indira gandhi.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਹਿਰ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਹੜੀ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਵਤਨ ਰਹੀ ਹੈ।
the khalistan movement reached its zenith in the 1970s and 1980s, flourishing in the indian state of punjab, which has a sikh-majority population and has been the traditional homeland of the sikh religion.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
various pro-khalistan outfits have been involved in a separatist movement against the government of india ever since.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
there are claims of funding from sikhs outside india to attract young people into these pro-khalistan militant groups.

1980 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਮਾਇਤੀ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
in the 1980s, some of the khalistan proponents turned to militancy, resulting in counter-militancy operations by the indian security forces.

ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ blue ਸਟਾਰ ਜੂਨ, 1984 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਆਗੂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
in one such operation, operation blue star june 1984 , the indian army led by the sikh general kuldip singh brar forcibly entered the harimandir sahib the golden temple to overpower the armed militants and the militant leader jarnail singh bhindranwale.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਸਰੀਰਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
the handling of the operation, damage to the akal takht which is one of the five seats of temporal physical religious authority of the sikhs and loss of life on both sides, led to widespread criticism of the indian government.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਈ।
many sikhs strongly maintain that the attack resulted in the desecration of the holiest sikh shrine.

ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the indian prime minister indira gandhi was assassinated by her two sikh bodyguards in retaliation.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1984 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਭੀੜ ਨੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
following her death, thousands of sikhs were massacred in the 1984 anti-sikh riots in delhi, termed as a genocide by the congress activists and mobs.

ਜਨਵਰੀ 1986 ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
in january 1986, the golden temple was occupied by militants belonging to all india sikh students federation and damdami taksal.

26 ਜਨਵਰੀ 1986 ਨੂੰ ਇਕੱਠ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
on 26 january 1986, the gathering passed a resolution favouring the creation of khalistan.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਕਈ ਬਾਗੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਿਦਰੋਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
subsequently, a number of rebel militant groups in favour of khalistan waged a major insurgency against the government of india.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਏ ਗੈਰ-ਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
indian security forces suppressed the insurgency in the early 1990s, but sikh political groups such as the khalsa raj party and sad a continued to pursue an independent khalistan through non-violent means.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਰਗਰਮ ਹਨ, ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pro-khalistan organisations such as dal khalsa international are also active outside india, supported by a section of the sikh diaspora.

ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਾਜ਼ਾ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਬੁਲਾ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।
in november 2015, a sarbat khalsa, or congregation of the sikh community was called in response to recent unrest in the punjab region.

ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ 13 ਮਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
the sarbat khalsa adopted 13 resolutions to strengthen sikh institutions and traditions.

12 ਵੇਂ ਮਤੇ ਨੇ 1986 ਵਿਚ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਮਤਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the 12th resolution reaffirmed the resolutions adopted by the sarbat khalsa in 1986, including the declaration of the sovereign state of khalistan.

ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿੱਖ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪੱਗ ਦਸਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
art and culture sikh art and culture are nearly synonymous with that of the punjab, and sikhs are easily recognised by their distinctive turban dastar .

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਕਾਰਨ, ਜਿਥੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the punjab has been called india's melting pot, due to the confluence of invading cultures from the rivers from which the region gets its name.

ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਸ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਹੈ.
sikh culture is therefore a synthesis of cultures.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ architectਾਂਚਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਸ ਐਸ ਭੱਟੀ ਨੇ "ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ "ਅਸਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੰਪੂਰਨ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦਾ ਮੂਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ"।
sikhism has forged a unique architecture, which s. s. bhatti described as "inspired by guru nanak's creative mysticism" and "is a mute harbinger of holistic humanism based on pragmatic spirituality".

17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
during the mughal and afghan persecution of the sikhs during the 17th and 18th centuries, the latter were concerned with preserving their religion and gave little thought to art and culture.

ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਤਬਾਹੀ ਜਾਂ ਲੁੱਟ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
with the rise of ranjit singh and the sikh raj in lahore and delhi, there was a change in the landscape of art and culture in the punjab hindus and sikhs could build decorated shrines without the fear of destruction or looting.

ਸਿੱਖ ਕਨਫੈਡਰੇਸੀ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਮਹਿਲਾਂ, ਬੁੰਗਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the sikh confederacy was the catalyst for a uniquely sikh form of expression, with ranjit singh commissioning forts, palaces, bungas residential places and colleges in a sikh style.

ਸਿੱਖ architectਾਂਚੇ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਝਰਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁੰਬਦਾਂ, ਕਪੋਲਿਆਂ, ਕੋਠੇ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਲੈਂਟਰਾਂ, ਅਲੰਕਿਤ ਗੁਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਰਗੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
sikh architecture is characterised by gilded fluted domes, cupolas, kiosks, stone lanterns, ornate balusters and square roofs.

ਸਿੱਖ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇਕ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a pinnacle of sikh style is harmandir sahib also known as the golden temple in amritsar.

ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਖੰਡਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਟਰੀਵਾਦੀ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਮਿਲਟਰੀ ਥੀਮ ਦੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ.
sikh culture is influenced by militaristic motifs with the khanda the most obvious , and most sikh for the relics of the a military theme.

ਇਹ ਥੀਮ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this theme is evident in the sikh festivals of hola mohalla and vaisakhi, which feature marching and displays of valor.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੂਸਰੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ", "ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ" ਅਤੇ "ਦੇਸੀ-ਸਭਿਆਚਾਰ" ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਰਾਜਨੀਤਿਕ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ”ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
although the art and culture of the sikh diaspora have merged with that of other indo-immigrant groups into categories like "british asian", "indo-canadian" and "desi-culture", a minor cultural phenomenon which can be described as "political sikh" has arisen.

ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੰਧਰਾ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰ ਕੌਰ ਸਿੰਘ “ਸਿੰਘ ਜੁੜਵਾਂ” ਵਰਗੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੈ।
the art of diaspora sikhs like amarjeet kaur nandhra and amrit and rabindra kaur singh the "singh twins" is influenced by their sikhism and current affairs in the punjab.

ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ apਾਲ਼ੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
bhangra and giddha are two forms of punjabi folk dancing which have been adapted and pioneered by sikhs.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ “ਭੰਗੜਾ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ”।
punjabi sikhs have championed these forms of expression worldwide, resulting in sikh culture becoming linked to bhangra although "bhangra is not a sikh institution but a punjabi one" .

ਪੇਂਟਿੰਗ ਸਿੱਖ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਕਾ ਹੈ।
painting sikh painting is a direct offshoot of the kangra school of painting.

1810 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
in 1810, ranjeet singh occupied kangra fort and appointed sardar desa singh majithia his governor of the punjab hills.

1813 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਗੁਲਰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਭੂਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
in 1813 the sikh army occupied guler state, and raja bhup singh became a vassal of the sikhs.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਨ ਨਾਲ, ਗੁਲੇਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ।
with the sikh kingdom of lahore becoming the paramount power, some of the pahari painters from guler migrated to lahore for the patronage of maharaja ranjeet singh and his sardars.

ਸਿੱਖ ਸਕੂਲ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ .ਾਲਿਆ.
the sikh school adapted kangra painting to sikh needs and ideals.

ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜਨਮਸਾਖੀਆ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ.
its main subjects are the ten sikh gurus and stories from guru nanak's janamsakhis.

ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸਦਕਾ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ।
the tenth guru, gobind singh, left a deep impression on the followers of the new faith because of his courage and sacrifices.

ਸਿੱਖ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਵੀ ਆਮ ਹਨ.
hunting scenes and portraits are also common in sikh painting.

ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ urnਰ ਦਸਤਾਰ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਫੁਟਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨੋਟਸ ਹੋਰ ਸਿੱਖਸ ਹਿਸਟਰੀ ਏ ਮਿਲਿਨੀਅਮ ਸਟੱਡੀ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ, ਨੋਇਲ ਕੁਇੰਟਨ ਕਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਨਾ।
see also list of sikhs list of sikh soldiers guru gobind singh mazhabi sikh ganga sagar urn turban training centre footnotes references and notes further reading the sikhs in history a millennium study by sangat singh, noel quinton king.

ਨਿ york ਯਾਰਕ 1995.
new york 1995.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-900650-2-5 ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਏ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਖੰਡ 1.
isbn 81-900650-2-5 a history of the sikhs volume 1 by khushwant singh.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਡੀਆ ਪੇਪਰਬੈਕਸ 13 ਜਨਵਰੀ 2005.
oxford india paperbacks 13 january 2005 .

isbn 0-19-567308-5 ਸਿਖ ਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ.
isbn 0-19-567308-5 the sikhs by patwant singh.

ਚਿੱਤਰ 17 ਜੁਲਾਈ 2001.
image 17 july 2001 .

isbn 0-385-50206-0 ਜੇ ਐਸ ਗਰੇਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ.
isbn 0-385-50206-0 the sikhs of the punjab by j. s. grewal.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1998.
published by cambridge university press 28 october 1998 .

isbn 0-521-63764-3.
isbn 0-521-63764-3.

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਡਬਲਯੂ.ਐੱਚ
the sikhs history, religion, and society by w.h.

ਮੈਕਲਿodਡ.
mcleod.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1989.
published by columbia university press 15 april 1989 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-231-06815-8 ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਮਰੀਕਨ ਰੀਕਰੈਪਸੁਅਲਾਈਜ਼ਿੰਗ ਕਲਚਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਮਾਈਕਲ ਐਂਜਲੋ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤੀ.
isbn 0-231-06815-8 the sikh diaspora tradition and change in an immigrant community asian americans reconceptualising culture, history, politics by michael angelo.

ਰਾoutਟਲੇਜ 1 ਸਤੰਬਰ 1997 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by routledge 1 september 1997 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8153-2985-7 ਗਲੋਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ, ਸਨਬਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, 2001, ਓਸੀਐਲਸੀ 499896556, ਗਲੋਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਆਫ਼ ਗੂਗਲ ਬੁਕਸ.
isbn 0-8153-2985-7 glory of sikhism by r. m. chopra, sanbun publishers, 2001, oclc 499896556, glory of sikhism at google books.

ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ, 2014, ਸਪੈਰੋ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-89140-99-1 ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ - ਐਚ ਓਬਰਾਏ - 1994 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-226-61592-8 "ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਆਫ਼ ਏ ਸਿੱਖ ਸਟੇਟ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ" ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਦਿੱਲੀ ਆਰੀਅਨ ਬੁੱਕਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, 2009, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-7305-386-3 ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ "ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ" , ਅਨੁਰਾਧਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2015.
the philosophical and religious thought of sikhism by r. m. chopra, 2014, sparrow publication, kolkata, isbn 978-81-89140-99-1 the construction of religious boundaries culture, identity, and diversity in the sikh tradition - h oberoi - 1994 university of chicago press, isbn 0-226-61592-8 "architectural heritage of a sikh state faridkot" by subhash parihar, delhi aryan books international, 2009, isbn 978-81-7305-386-3 "a study of religions" by r. m. chopra, anuradha prakashan, new delhi, 2015.

isbn 978-93-82339-94-6.
isbn 978-93-82339-94-6.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਡਿਸਕਸਰਸਿੱਖ.ਕਾੱਮ ਸਾਈਟ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ofੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਸਿੱਖ ਬੀਬੀਸੀ ਪੇਜ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਇੰਟਰਵਿractiveਜ਼ਿਕ ਸਰੋਤ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਨਾਮ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਬੰਦਿਆਂ, ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1699 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੀਵਾਨ ਤੇ.
external links discoversikhism.com site covering a range of sikh topics, beliefs and the sikh way of life sikhs.org general resource site introducing the main concepts of sikhism the bbc page on sikhism sikhphilosophy.net interactive resource on sikh philosoph sikh-history.com panj pyare punjabi , pi' “, literally the five beloved ones , is the name collectively given to the five sikh men, bhai daya singh ji, bhai dharam singh ji, bhai himmat singh ji, bhai mohkam singh ji and bhai sahib singh ji by guru gobind singh ji at the historic divan at anandpur sahib on 14th april 1699.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੰਡਾ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ
they formed the nucleus of the khalsa, as the first batch to receive khanda di pahul, i.e.

ਦੋ-ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ.
rites of the two-edged sword.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਪੰਚ, ਭਾਵ
in sikh theology, as in the south asian classical tradition generally, panj or paanch , i.e.

ਅੰਕ ਪੰਜ, ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ.
the numeral five, has a special significance.

ਜਪੁਜੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਖੰਡ, ਭਾਵ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
guru nanak in japji sahib refers to five khands, i.e.

ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਅ ਜਾਂ ਪੜਾਅ, ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਗਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੰਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
stages or steps in spiritual development, and calls a spiritually awakened person a panch.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਅਰਥ ਪੰਜ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਾ ਹੈ.
the ancient south asian socio-political institution panchayat meant a council of five elders.

ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ, ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੁਆਰਾ ਕਮਾਂਡ ਦੇਣ ਲਈ 100 ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
something like an inner council of five existed even in the time of the earlier gurus five sikhs accompanied guru arjan on his last journey to lahore the five were each given 100 armed sikhs to command by his successor, guru hargobind guru tegh bahadur, set out on his journey to delhi to court execution attended by five sikhs.

1699 ਈ. ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਤਕ, ਸਿੱਖ ਦੀਖਿਆ ਸਮਾਰੋਹ, ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ, ਨਾਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਰਨਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਚਰਨੋਦਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।
until the baisakhi of ad 1699, sikh initiation ceremony, charan pahul, comprised the administering of charanamrit or charanodak to the novitiate.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ਵਾਰਨ, i.23, ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਥਾ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ.
as bhai gurdas ji, varan, i.23, records, this was the practice guru nanak dev ji introduced for the sikhs.

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਨਵੀਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਆਗਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।
at the ceremony the novitiate quaffed water poured over the foot of the guru and vowed to follow the religious and moral injunctions as well as the code of communal conduct laid down.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਸੰਦਾਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਵੀ ਲਗਾਈ।
later, masands or local leaders, specially authorized by the gurus, also administered charan pahul.

ਬੰਸਰਵਾਲੀਨਾਮਾ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਧਰਮਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪੰਜ ਚੁਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਰਦਾਸ ਜਾਂ ਬੇਨਤੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
according to kesar singh chhibbar, bansavalinama, a modification was introduced in the time of guru hargobind when water, poured over the toe of the right foot of each of the five chosen sikhs assembled in a dharamsal, was received in a bowl and administered to the seekers after ardas or supplicatory prayer.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸੰਦਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਚਰਨ ਪਾਹੁਲ ਨੂੰ ਖੰਡਾ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ।
the calling of 5 volunteers guru gobind singh ji, who had abolished the institution of masands replaced charan pahul with khanda di pahul.

ਉਸਨੇ 1756 ਬੀ ਕੇ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਦੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕੇਸ਼ਗੜ੍ਹ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਸੈਂਬਲੀ ਤਲਬ ਕੀਤੀ।
he summoned a special assembly in the keshgarh fort at anandpur on the baisakhi day of 1756 bk 30 march 1699.

ਸਵੇਰ ਦੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ, ਅਤੇ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਕੋਈ ਸਮਰਪਤ ਸਿੱਖ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਦੇਵੇਗਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਥੇ ਅਤੇ ਹੁਣ?
after the morning devotions and kirtan, he suddenly stood up, drawn sword in hand, and, to quote bhai santokh singh, sri gur pratap suraj granth, spoke entire sangat is very dear to me but is there a devoted sikh who will give his head to me here and now?

ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ.
a need has arisen at this moment which calls for a head.

ਇੱਕ ਹਲਕਾ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ.
a hush fell over the assembly.

ਦਯਾ ਰਾਮ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਖੱਤਰੀ, ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
daya ram, a khatri of lahore, arose and offered himself.

ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਤੰਬੂ ਵੱਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਿਆ।
he walked behind the guru to a tent near by.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਲਹੂ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
guru gobind singh returned with his sword dripping blood and demanded another head.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਰ ਮੰਗਿਆ, ਇਸ ਵਾਰ ਹਸਟੀਨਾਪੁਰ ਤੋਂ ਇਕ ਜਾਟ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।
the guru again asked for another head, this time dharam singh, a jat from hastinapur, presented himself to the guru.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਕਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ.
guru gobind singh gave three more calls.

ਦੁਆਰਕਾ ਦਾ ਕੈਲੀਕੋ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਟੇਲਰ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ, ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹਿੰਮਤ ਰਾਏ, ਅਤੇ ਬਿਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਈ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
mohkam chand, a calico printer tailor from dwarka, himmat rai, a water-bearer from jagannath puri, and sahib chand, a barber from bidar, stood up one after another and advanced to offer their heads.

ਕੁਝ ਸਰੋਤ "ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ" ਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ - ਦਯਾ ਰਾਮ, ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡੱਲ ਦੇ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਦਾਸ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜੱਟਵਾੜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ, ਇੱਕ ਨਾਈ. ਗੁਰੁਬਿਲਾਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ, ਕੁਇਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਨੰਗਲ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਿੰਮਤ ਚੰਦ, ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸੰਗਤਪੁਰਾ ਦੇ ਕਾਹਰ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬੂਰੀਆ ਦੇ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਛਿੰਬ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤੰਬੂ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, 10.
some sources provide native places of "five loved-ones" as - daya ram, a khatri of the village of dall in the lahore district dharam das, a jat of the village of jatwara in the saharanpur district sahib chand, a barber of the village of nangal shahidan in the hoshiarpur district himmat chand, kahar of sangatpura in the patiala district and mohkam chand chhimba, of buriya in the ambala district guru sahib emerges guru gobind singh ji emerged from the tent in hand with the , says kuir singh, gurbilas patshahi 10.

ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦਾ ਭਗਵਾ ਰੰਗ ਦਾ ਚੋਗਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the disciples wore saffron-coloured raiment topped over with neatly tied turbans of the same colour.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ।
guru gobind singh, similarly dressed, introduced his chosen sikhs to the audience as panj pyare, the five devoted spirits beloved of the guru.

ਫਿਰ ਉਹ ਰਸਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ.
he then proceeded to perform the ceremony.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਖੰਡੇ ਨਾਲ ਭੁੰਨਦਾ ਰਿਹਾ, ਭਾਵ
filling an iron bowl with clean water, he kept churning it with a khanda, i.e.

ਦੋਹਰੀ ਤਲਵਾਰ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ.
double-edged sword, while reciting over it the sacred verses.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋਜੀ, ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਜੋ ਬੋਲੀ ਵੇਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
guru gobind wife mata jitoji, brought sugar crystals which were put into the vessel at the bidding.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਅਲਮੀਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
sweetness was thus mingled with the alchemy of iron.

ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅਮਰ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਹੁਣ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪੰਜ ਖਜੂਰ ਪੀਣ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੇ.
amrit, the nectar of immortality, was now ready and guru gobind singh gave the five sikhs each five palmsful of it to drink.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਸਟੀਲ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਤੋਂ ਬਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ.
at the end, all five of them quaffed from the steel bowl the remaining elixir binding themselves in new fraternal ties.

ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦਾ ਅਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹੁਣ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ.
their rebirth into this brotherhood meant the cancellation of their previous family ties, of the occupations which had hitherto determined their place in society, of their beliefs and creeds and of the rituals they had so far observed.

ਪੰਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਤੇ ਜਾਤੀ-ਰਹਿਤ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।
the five sikhs formed the nucleus of the self-abnegating, martial and casteless fellowship of the khalsa guru gobind singh ji had brought into being.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਰਥਾਤ ਸ਼ੇਰ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਪੰਜ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਹਿਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਵਾਲ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਾਂਘਾ, ਕੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਕੰਘੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਇਸ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟੋਕਨ ਵਿਚ ਚਿਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਕੈਰਾ, ਇਕ ਸਟੀਲ ਦਾ ਬਰੇਸਲੈੱਟ ਕੱਚਾ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨ, ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਛੋਟੇ ਬਰੇਚ, ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
they were given the surname of singh, meaning lion, and were ever to wear the five emblems of the khalsa kesh or unshorn hair and beard kangha, a comb in the kesh to keep it tidy as against the recluses who kept it matted in token of their having renounced the world kara, a steel bracelet kaccha, short breeches worn by soldiers and kirpan, a sword.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ, ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਣ, ਜਾਤਪਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
they were enjoined to succour the helpless and fight the oppressor, to have faith in one god and to consider all human beings equal, irrespective of caste and creed.

ਪੰਜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਸੀਸ-ਭੇਟ ਦਾ ਕਿੱਸਾ, ਭਾਵ
the five different castes the episode of sis-bhet, i.e.

ਸਿਰ ਦੀ ਭੇਟ ਭਾਈ ਕੁਇਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10 1751 ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਨ।
offering of the heads was recorded by bhai kuir singh in his gurbilas patshahi 10 1751 followed by bhai sukkha singh, bhai santokh singh, and others.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸੋਭਾ, ਅਤੇ ਬਾਂਸਾਵਲੀਨਾਮਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
earlier chronicles such as the sri gur sobha, and the bansavalinama do not narrate it in such detail.

ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਪੰਜ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ-ਇਕ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਚੇਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸਦੀ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
ratan singh bhangu, prachin panth prakash, simply says that sikhs were selected, one each from the five castes, that they had received instruction at the hands of guru gobind singh, was a devoted disciple and had been in residence at anandpur long enough to have been affected by its ambience of faith and sacrifice.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਇਹ ਇਤਫਾਕ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ.
as they volunteered individually it was a coincidence that they belonged to different castes and to different parts of india.

ਖੰਡਾ ਦੀ ਪਾਹੁਲ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਦੀਖਿਆ ਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵੀ.
khanda di pahul, introduced by guru gobind singh on 30 march 1699, became the established form of initiation for sikhs for all time to come so also the institution of the panj pyare.

ਦਰਅਸਲ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in fact, guru gobind singh had himself been initiated by the panj pyare as he had initiated them.

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਹੈ.
since then this has been the custom.

ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਪੰਜਾਂ ਅਰੰਭੇ ਸਿੱਖ, ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਸਿੱਖੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨੌਵੀਅਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
panj pyare, any five initiated sikhs reputed to be strictly following the rahit, or sikh discipline, are chosen to administer to the novitiates amrit, i.e.

ਖੰਡਾ ਦੀ ਪਾਹੁਲ.
khanda di pahul.

ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨਾ,
panj pyare are similarly chosen to perform other important ceremonies such as laying the cornerstone of a gurdwara building or inaugurating kar-seva, i.e.

ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਵੈਇੱਛਤ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਸਫਾਈ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਜਲੂਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ।
cleansing by voluntary labour of a sacred tank, or leading a religious procession, and to decide issues confronting a local sangat or community as a whole.

ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲਾਂ ਤੇ, ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਸਮੂਹ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੁਰੂ-ਪੰਥ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰਵ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
at crucial moments of history, panj pyare have collectively acted as supreme authority, representing the guru-panth.

ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗੜ੍ਹੀ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
during the battle of chamkaur, it was the last five surviving sikhs who, constituting themselves into the council of five, panj pyare, commanded guru gobind singh to leave the fortress and save himself to reassemble the sikhs.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
guru gobind singh had abolished the masand system and before he died, he also ended the line of living gurus.

ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
in the institution of panj pyare, he had created the nucleus of a casteless and democratic continuing society.

ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇਖੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਗੁਰਦਾਸ, ਭਾਈ, ਵਰਣ ਜੱਗੀ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ, ਐਡ., ਬੰਸਾਵਲੀਨਾਮਾ।
bibliography see concepts in sikhism gurdas, bhai, varan jaggi, rattan singh, ed., bansavalinama.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1972 muir ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10.
chandigarh, 1972 kuir singh, gurbilas patshahi 10.

ਪਟਿਆਲਾ, 1968 ਭੰਗੂ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਚਿਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
patiala, 1968 bhangu, ratan singh, prachin panth prakash.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1962 ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭੱਲਾ, ਸਰੂਪ ਦਾਸ, ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
amritsar, 1962 santokh singh, bhai, sri gur pratap suraj granth, amritsar, bhalla, sarup das, mahima prakash.

ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਪਟਿਆਲਾ, 1970, ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਦਾਸਵਿਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 1970 ਵਿਸਾਖੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 33 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਉਣ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ।
gian singh, giani, panth prakash, patiala, 1970 sukha singh, gurbilas dasvin patshahi, patiala, 1970 story of vasakhi guru gobind rai ji was 33 years old when he had divine inspiration to actuate his designs and make an undying legacy.

ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
every year at the time of baisakhi springtime , thousands of devotees would come to anandpur to pay their obeisance and seek the guru's blessings.

1699 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਸਮੂਹ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਸਾਲ ਵਿਸਾਖੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਮਲਾ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
in early 1699, months before baisakhi day, guru gobind rai sent special edicts to congregants far and wide that that year the baisakhi was going to be a unique affair.

ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਦਾੜ੍ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਲ ਨੂੰ ਨਾ ਕੱਟਣ.
he asked them not to cut any of their come with unshorn hair under their turbans and chunis, and for the men to come with full beards.

ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਵਸ, 30 ਮਾਰਚ, 1699 ਨੂੰ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਇਲਾਹੀ ਅਸਥਾਈ ਸੀਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ.
on baisakhi day, march 30, 1699, hundreds of thousands of people gathered around his divine temporal seat at anandpur sahib.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮੂਹ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।
the guru addressed the congregants with a most stirring oration on his divine mission of restoring their faith and preserving the sikh religion.

ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਦੀ ਬਜਾਇ ਬਰਾਬਰ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
after his inspirational discourse, he flashed his unsheathed sword and said that every great deed was preceded by equally great sacrifice he demanded one head for oblation.

“ਮੈਨੂੰ ਸਿਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ”, ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
"i need a head", he declared.

ਕੁਝ ਤ੍ਰਿਕਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
after some trepidation one person offered himself.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸਨੂੰ ਤੰਬੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਏ।
the guru took him inside a tent.

ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਦੀ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਰ ਮੰਗਿਆ.
a little later he reappeared with his sword dripping with blood, and asked for another head.

ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਹੋਰ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ.
one by one, four more earnest devotees offered their heads.

ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੰਬੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੂਨੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
every time the guru took a person inside the tent, he came out with a bloodied sword in his hand.

ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
thinking their guru to have gone berserk, the congregants started to disperse.

ਤਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸੂਟ ਪਹਿਨੇ ਪੰਜਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰੇ।
then the guru emerged with all five men dressed in orange suits with a blue bib.

ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਰੰਗ ਹਨ।
these are the colors of sikhism .

ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਪਾਹੁਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
he baptized the five in a new and unique ceremony called pahul, what sikhs today know as the baptism ceremony called amrit.

ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
then the guru asked those five baptized sikhs to baptize him as well.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਚੇਲਾ ਵਜੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋਵੇਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is how he became known as guru chela both teacher and student.

ਤਦ ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ "ਜਿਥੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਾਂ."
he then proclaimed that the panj five beloved be the embodiment of the guru himself "where there are panj pyare, there am i.

ਜਦ ਪੰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ. "
when the five meet, they are the holiest of the holy."

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ।
he said whenever and wherever five baptized amritdhari sikhs come together, the guru would be present.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੋ ਪੰਜ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ.
all those who receive amrit from five baptized sikhs will be infused with the spirit of courage and strength to sacrifice.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪੰਥ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ.
thus with these principles he established panth khalsa, the order of the pure ones.

ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ, ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ.
unique identity at the same time the guru gave his new khalsa a unique, indisputable, and distinct identity.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਾਣੇ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ, ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ।
the guru gave the gift of bana, the distinctive sikh clothing and headwear.

ਉਸਨੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਪੰਜ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।
he also offered five emblems of purity and courage.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਦੋਨੋ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅੱਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਪੰਜ ਕੇਸ਼, ਕੇਸ਼ ਦੇ, ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਤੋਹਫਾ ਹੈ.
these symbols, worn by all baptized sikhs of both sexes, are popularly known today as five ks kesh, unshorn hair this a gift from god.

ਕਾਂਘਾ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੰਘੀ ਇਹ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
kangha, the wooden comb it keeps the tangles out of sikhs hair which shows that god keeps the tangles out of your life.

ਕਾਰਾ, ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੰਗਣ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕੋਈ ਅਰੰਭ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
kara, the iron or steel bracelet which has no beginning or end which shows that god has no beginning or end.

ਕਿਰਪਾਨ, ਤਲਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹੋ.
kirpan, the sword you only use it to defend others weaker than you.

ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
you don't hurt anyone.

ਅਤੇ ਕਸ਼ਹਿਰਾ, ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚਲ ਸਕਣ.
and kashera, the underwear worn by sikhs in battle so they can move freely.

ਪਛਾਣਨ ਯੋਗ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕਦੀ ਵੀ ਕਾਇਰਤਾ ਪਿੱਛੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੁਪ ਸਕਦਾ ਸੀ।
by being identifiable, no sikh could never hide behind cowardice again.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜ਼ੁਲਮ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਘਟਾ ਰਹੀ ਸੀ।
political tyranny was not the only circumstance that was lowering people's morale.

ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ - ਭਾਰਤੀ "ਜਾਤੀ" ਪ੍ਰਣਾਲੀ - ਵਿਤਕਰਾਤਮਕ ਵਰਗ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ.
discriminatory class distinctions --the indian "caste" system-- promoted by hindu brahmins were responsible for the people's sense of degradation.

ਗੁਰੂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਗਾੜਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
the guru wanted to eliminate the anomalies caused by the caste system.

ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ ਕਿ ਉੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the constitution of the panj pyare was the living example of his dream both the high and low castes were amalgamated into one.

ਅਸਲ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖੱਤਰੀ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇਕ ਜਾਟ, ਕਿਸਾਨੀ ਇਕ ਛਿੰਬਾ, ਕੈਲੀਕੋ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਟੇਲਰ ਇਕ ਘੁਮਾਰ, ਜਲ-ਵਾਹਕ ਅਤੇ ਇਕ ਨਾਈ, ਇਕ ਨਾਈ ਸੀ।
among the original panj pyare, there was one khatri, shopkeeper one jat, farmer one chhimba, calico printer tailor one ghumar, water-carrier and one nai, a barber.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ।
the guru gave the surname of singh lion to every sikh and also took the name for himself.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਤੋਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਬਣੇ।
from guru gobind rai he became guru gobind singh.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ womenਰਤਾਂ ਰਾਇਲਟੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਨਾਮ ਕੌਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
he also pronounced that all sikh women embody royalty, and gave them the surname kaur princess .

ਵੱਖਰੀ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
with the distinct khalsa identity and consciousness of purity guru gobind singh gave all sikhs the opportunity to live lives of courage, sacrifice, and equality.

ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਵਸ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the birth of the khalsa is celebrated by sikhs every baisakhi day on april 13.

ਵਿਸਾਖੀ 1999 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੰਥ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਭੇਂਟ ਦੀ ਸਾਰੇ 300 ਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ marks ਦੀ 300 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ marks ਹੈ.
baisakhi 1999 marks the 300th anniversary of guru gobind singh's gift of panth khalsa to all sikhs everywhere.

ਹਵਾਲਾ ਸਿੰਘ, ਪਤਵੰਤ 1989.
references singh, patwant 1989 .

ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ.
the golden temple.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕਿਤਾਬਾਂ.
south asia books.

isbn 962-7375-01-2.
isbn 962-7375-01-2.

ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਹੈ।
punjabi gurmukhi is a type of upbeat popular music associated with punjabi culture.

ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ 1970 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was later developed in england starting in the 1970s by people from the punjab region of india and pakistan.

ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਧੁਨਿਕ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਬੈਂਡ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
history origins the roots of modern bhangra music date back to the early 1980s, when several punjabi bands started experimenting with western styles as well as traditional punjabi music.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ‘ਦਿ ਬਲੈਕ ਮਿਸ’, ‘ਦਿ ਸ਼ਾਟਸ’, ‘ਦਿ ਜੈਮਬੋ ਬੁਆਏ’ ਅਤੇ ‘ਦ ਸਾਥੀਜ਼’।
significant amongst these were 'the black mist', 'the shots', 'the jambo boys', and 'the saathies'.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਸਮੂਹ ਭੁਜੰਗੀ ਸਮੂਹ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1967 ਵਿੱਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਖਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਖਾਨਪੁਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
however, the first recording artist group of this type of music in the uk was bhujhangy group, founded by brothers balbir singh khanpur and dalbir singh khanpur in birmingham in 1967.

ਭੁਜੰਗੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸਟਾਰ ਏਜੰਸੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਲੇਬਲ ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਭਾਬੀਏ ਅਖ ਲਾਰ ਗੇਈ" ਸੀ।
bhujhangy group's first major hit was "bhabiye akh larr gayee" in the early 1970s, released on birmingham's oriental star agencies label.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਭੰਗੜੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਗੇ.
this was the first song to combine traditional asian music with modern western instruments, which would be followed by further developments of this in bhangra.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ 1970 ਦਾ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਭਰਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
united kingdom 1970s bhangra music was said to rise in britain in the 1970s by punjabi immigrants who took their native folk music and began experimenting by altering it using instruments from their host country.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਚੱਟਾਨ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
the new genre quickly became popular in britain replacing punjabi folk singers due to it being heavily influenced in britain by the infusion of rock music and a need to move away from the simple and repetitive punjabi folk music.

ਇਸ ਨੇ ਸਵੈ-ਚੇਤੰਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਭਾਵਨਾ, ਭਾਵ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸੰਕੇਤ, ਸਰੀਰਕ ਸੰਕੇਤ, ਇੱਛਾਵਾਂ, ਆਦਿ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਨਸਲਵਾਦੀ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇਪਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
it indicated the development of a self-conscious and distinctively rebellious british asian youth culture centred on an experiential sense of self, e.g., language, gesture, bodily signification, desires, etc., in a situation in which tensions with british culture and racist elements in british society had resulted in alienation in many minority ethnic groups, fostered a sense of need for an affirmation of a positive identity and culture, and provided a platform for british punjabi males to assert their masculinity.

1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਲਟੀਟੋਨ ਰਿਕਾਰਡ ਵਰਗੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਭੰਗੜਾ ਕਲਾਕਾਰ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਸਿਟਾਂ ਵੇਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਚੋਟੀ ਦੇ 40 ਯੂਕੇ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੰਗੜਾ ਕੈਸੇਟ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ. ਵੱਡੇ ਯੂਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਟੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਕੇ ਚਾਰਟਸ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in the 1980s, distributed by record labels such as multitone records, bhangra artists were selling over 30,000 cassettes a week in the uk, but no artists reached the top 40 uk chart despite these artists outselling popular british ones most of the bhangra cassette sales were not through the large uk record stores, whose sales were those recorded by the official uk charts company for creating their rankings.

ਗਰੁੱਪ ਅਲਾਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1977 ਵਿਚ ਚੰਨੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸਾ areaਥਾਲ, ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
the group alaap formed in 1977 co-founded by channi singh and harjeet gandhi both hail from southall, a punjabi area in london.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਲਬਮ ਤੇਰੀ ਚੁੰਨੀ ਡੀ ਸੀਤਾਰੇ 1982 ਵਿਚ ਮਲਟੀਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
their album teri chunni de sitaray was released in 1982 by multitone.

ਅਲਾਪ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਭੰਗੜਾ ਬੈਂਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
alaap was considered the first and original superstar bhangra band formed in the united kingdom.

ਚੰਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਲਈ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਓ ਬੀ ਈ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
channi singh has been awarded the obe by the british queen for his services to bhangra music and services charity for the british asian community.

ਸਹਿ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਰਜੀਤ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 2003 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
co-founder harjeet gandhi died in 2003.

1980 ਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ, ਜਾਂ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉਮਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ 1985 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਸੀ.
the 1980s is commonly known as the golden age, or the age of bhangra music, which lasted roughly from 1985 to 1993.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁ emphasisਲਾ ਜ਼ੋਰ ਮਧੁਰ ਰਿਫ 'ਤੇ ਸੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ਰ, ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ, ਇਕਰਡਿਯਨ ਜਾਂ ਗਿਟਾਰ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the primary emphasis during these times was on the melody riff, played out usually on a synthesizer, harmonium, accordion or a guitar.

ਲੋਕ ਸਾਧਨ ਘੱਟ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
the folk instruments were rarely used.

ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੰਗੜੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੈਂਡ ਗੋਲਡਨ ਸਟਾਰ ਹੈ.
one of the biggest bhangra stars of the last several decades is malkit singh and his band golden star.

ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਜੂਨ 1963 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸੈਨਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
singh was born in june 1963 in the village of hussainpur in punjab.

ਇਸਨੇ 1980 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ artsਫ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
he attended the lyallpur khalsa college, jalandhar, in punjab in 1980 to study for a bachelor of arts degree.

ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਨਾਚ ਸਿਖਾਇਆ।
there he met his mentor, professor inderjit singh, who taught him punjabi folk singing and bhangra dancing.

ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਨ, ਮਲਕੀਤ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤੇ।
due to singh's tutelage, malkit entered and won song contests during this time.

ਸੰਨ 1983 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਗਾਣਾ "ਗੁਰ ਨਲੋਂ ਇਸ਼ਕ ਮਿਠਾ" ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਨੱਚ ਗਿੱਧਾ ਵੀਚ, 1984 ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
in 1983, he won a gold medal at the guru nanak dev university in amritsar, punjab, for performing his song "gurh nalon ishq mitha", which later featured on his first album, nach gidhe wich, released in 1984.

ਇਹ ਐਲਬਮ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਬਿਲਗਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
this album was created with the assistance of bhangra musician, tarlochan singh bilga.

ਬੈਂਡ ਨੇ 27 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the band has toured 27 countries.

ਮਲਕੀਤ ਨੂੰ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੇ ਐਮ.ਬੀ.ਈ.
malkit has been awarded the mbe by the british queen for his services to bhangra music.

ਭੰਗੜਾ ਬੁਆਏ ਬੈਂਡ, ਸਹੋਤਾ, ਵੌਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ.
bhangra boy band, the sahotas, composed of five brothers from wolverhampton.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਭੰਗੜਾ, ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
their music is a fusion of bhangra, rock and dance.

ਹੀਰਾ, ਭੁਪਿੰਦਰ ਭਿੰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਧਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਮੋਰਚਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
heera, formed by bhupinder bhindi and fronted by kumar and dhami, was one of the most popular bands of the 1980s.

ਸਮੂਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਲਜੀਤ ਭਮਰਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਐਲਬਮਜ਼ 'ਜਗ ਵਾਲਾ ਮੇਲਾ', ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਤੋਂ ਹੀਰੇ, ਦੀਪਕ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਅਰਿਸ਼ਮਾ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
the group established itself with the albums jag wala mela, produced by kuljit bhamra, and diamonds from heera, produced by deepak khazanchi, on arishma records.

ਇਹ ਐਲਬਮਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੰਜਾਬੀ umsੋਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਭੰਗੜਾ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
these albums are notable for being amongst the first bhangra albums to mix punjabi drums and punjabi synthesizers with traditional british instruments successfully.

ਅਲਾਪ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਵਰਗੇ ਬੈਂਡਾਂ ਨੇ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਧੜਕਨ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਬਦਲਵੇਂ ਚਟਾਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਇਕ wayੰਗ ਵਜੋਂ “ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
bands like alaap and heera incorporated rock-influenced beats into bhangra, because it enabled "asian youth to affirm their identities positively" within the broader environment of alternative rock as an alternative way of expression.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਇਕ "ਇੰਟਰਮੇਜ਼ੋ ਸਭਿਆਚਾਰ" ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, "ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਕਮਿ .ਨਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ".
however, some believe that the progression of bhangra music created an "intermezzo culture" post-india's partition, within the unitary definitions of southeast asians within the diaspora, thus "establishing a brand new community in their home away from home".

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦ ਸਾਥੀਜ਼, ਪ੍ਰੀਮੀ ਸਮੂਹ, ਭੁਜੰਗੀ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਅਪਣਾ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
several other influential groups appeared around the same time, including the saathies, premi group, bhujungy group, and apna sangeet.

ਅਪਣਾ ਸੰਗੀਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ "ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਵਾਜਾਵੇ dhੋਲ" ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਮਈ 2009 ਵਿਚ ਬਰੇਕ-ਅਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੈਰਿਟੀ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
apna sangeet, best known for their hit "mera yaar vajavey dhol", re-formed for charity in may 2009 after a break-up.

ਜਦੋਂ ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਬੋਲ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
when bhangra and general indian sounds and lyrics were combined, british-asian artists began incorporating them in their music.

ਕੁਝ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਲੀ ਸਾਗੂ, ਤਲਵਿਨ ਸਿੰਘ, ਬਦਮਰਸ਼, ਬਲੈਕ ਸਟਾਰ ਲਾਈਨਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੱਪ-ਹੋਪ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ.
some asian artists, such as bally sagoo, talvin singh, badmarsh, black star liner are creating their own form of british hip-hop.

ਇਸ ਯੁੱਗ ਨੇ ਭੰਗੜਾ ਕਲਾ ਵੀ ਲਿਆਂਦੀ, ਜਿਹੜੀ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਬਾਗ਼ੀ ਸੀ।
this era also brought about bhangra art, which, like the bhangra music it represented was rebellious.

ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭੰਗੜਾ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਖਰੀ ਕਲਾਕਾਰੀ, ਲੋਗੋ, ਚਲਾਕ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਬੈਂਡ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੀ ਖੇਡਿਆ.
unlike folk music art, which consisted of a picture of the folk singer, bhangra recordings had details such as distinctive artwork, logos, clever album names and band musician listings who played what .

ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਾਕਾਰ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਸਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਧੜਕਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ, ਅਕਸਰ ਧੋਲ olੋਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਤੁੰਬੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
folk backlash in the mid 1990s, however, many artists returned to the original, traditional folk beats away from bhangra music, often incorporating more dhol drum beats and tumbi.

ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਤ ਨੂੰ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
this time also saw the rise of several young punjabi folk singers as a backlash to bhangra music.

ਉਹ ਡੀਜੇ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਹਿੱਪ ਹੋਪ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਮਿਲਾਏ.
they were aided by djs who mixed hip hop samples with folk singing.

1994 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ ਤਾਲ ਯੰਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਟੁੰਬੀ ਅਤੇ olੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਤੋਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਸੀ.
beginning around 1994, there was a trend towards the use of samples often sampled from mainstream hip hop mixed with traditional folk rhythm instruments, such as the tumbi and dhol.

ਲੋਕ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਪ-ਹੋਪ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਸਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
using folk instruments and hip-hop samples, along with relatively inexpensive folk vocals imported from punjab, punjabi folk music was able to cause the decline of bhangra music.

ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿਚ ਪਾਇਨੀਅਰਿੰਗ ਡੀਜੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਧਨ ਸਨ ਬੱਲੀ ਸਾਗੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਐਮ.ਸੀ.
pioneering djs instrumental in the decline of bhangra were bally sagoo and panjabi mc.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਲੇਬਲ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਦੇ ਰੋਸਟਰ ਓਐਸਏ ਅਤੇ ਨਛੁਰਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੀਮਿਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਲੇਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਪਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਰੀਮਿਕਸ ਕਰਨਾ ਆ outsਟਸੋਰਸ ਭੰਗੜਾ ਬੈਂਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਸਤਾ ਸੀ.
as djs who were initially hired by bhangra labels to remix the original recordings on the label's roster osa and nachural respectively , they along with the record labels quickly found that remixing folk singers from india was much cheaper than working with outsourced bhangra bands.

ਭੰਗੜੇ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1992 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
a pioneering folk singer that was instrumental in bhangra's demise was jazzy b, who debuted in 1992.

ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ, ਫੋਕ ਅਤੇ ਫੰਕੀ ਦੀਆਂ 55,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੁਣ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਨਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
having sold over 55,000 copies of his third album, folk and funky, he is now one of the best-selling punjabi folk artists in the world, with a vocal style likened to that of kuldip manak.

ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਆਪਣੀ "ਪੁਤ ਜੱਟਾਂ ਦੇ" ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ - ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ, ਮਨਮੋਹਨ ਵਾਰਿਸ, ਮੇਸ਼ੀ ਈਸ਼ਾਰਾ, ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ, ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ, ਸਰਦੂਲ ਸਿਕੰਦਰ, ਅਣਖੀ, ਸਤ ਰੰਗ, ਐਕਸਐਲਐਨਸੀ, ਬੀ 21, ਸ਼ਕਤੀ, ਸਹਾਰਾ, ਪਾਰਸ , ਪੀਡੀਐਮ, ਅਮਰ ਸਮੂਹ, ਸੰਗੀਤ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀ.
other influential folk artists include surinder shinda - famous for his "putt jattan de" - harbhajan mann, manmohan waris, meshi eshara, sarbjit cheema, hans raj hans, sardool sikander, anakhi, sat rang, xlnc, b21, shaktee, sahara, paaras, pdm, amar group, sangeet group, and bombay talkie.

ਸਟਾਰਡਮ ਨੂੰ ਕਈ ਸਫਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਡੀ.ਜੇ. ਸੀ.
a dj to rise to stardom with many successful hits was panjabi mc.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤਕ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
by the end of the 1990s, bhangra music had largely declined and been replaced with punjabi folk singers.

ਉਸੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਭੰਗੜਾ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡੀਜੇ ਦੁਆਰਾ ਲੈਪਟਾਪਾਂ 'ਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਸਤਾ ਗੈਰ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ.
the same folk singers bhangra bands had replaced a decade earlier were being utilized by djs to make relatively inexpensive non live music on laptops.

ਇਹ "ਫੋਲਖਾਪ" ਸ਼ੈਲੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ "ਬੀਟ" ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਨਮੂਨਿਆਂ 'ਤੇ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ.
this "folkhop" genre was short lived as records could not be officially released due to non clearance copyrights on samples used to create the "beat".

ਇਹ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
this continued until the end of the century.

ਫੋਲਖੋਪ ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਈ ਟੈਕ, ਬੀਪੀਆਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੋਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਫੋਕ ਡੀਜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਜੇ ਸੰਜ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਸਪਸ਼ਟ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
folkhop record labels such hi tech were investigated by bpi british phonographic industry for copyright infringement by way of uncleared samples on releases by folk djs such as dj sanj.

ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਭੰਗੜਾ ਡਿਗਦਾ ਰਿਹਾ, ਬਾਲੀ ਸਾਗੂ ਅਤੇ ਅਪਾਚੇ ਇੰਡੀਆ ਵਰਗੇ ਫੋਲਖਾਪ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਲੇਬਲ ਸੋਨੀ ਅਤੇ ਆਈਲੈਂਡ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
toward the end of the decade, bhangra continued to decline, with folkhop artists such as bally sagoo and apache indian signing with international recording labels sony and island.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਲਟੀਟੋਨ ਰਿਕਾਰਡਸ, 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਲੇਬਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਨੂੰ ਬੀ ਐਮ ਜੀ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ.
moreover, multitone records, one of the major recording labels associated with bhangra in britain in the 1980s and 1990s, was bought by bmg.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਪੈਪਸੀ ਵਪਾਰਕ ਕਲਾ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
a recent pepsi commercial launched in britain featured south asian actors and punjabi folk music.

2000 ਵਿਆਂ ਦੇ ਰੀਮਿਕਸ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਰੀਪਿਕਸ ਹਿੱਪ ਹੌਪ, ਫੋਲਖੋਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਰੀਮਿਕਸ ਕਰਨ ਲਈ purchasedਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
2000s remixes punjabi folk remixed with hip hop, known as folkhop, is most often produced when folk vocals are purchased online to be remixed in a studio.

ਲੋਕ ਗਾਇਨ ਅਕਸਰ ਰਵਾਇਤੀ ਧੁਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਨਵੇਂ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
folk vocals are usually sung to traditional melodies, that are often repeated with new lyrics.

ਕੁਝ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਡੀਜੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਘਰ, ਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਹਿੱਪ-ਹੋਪ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਸੁਆਦ ਮਿਲ ਸਕੇ।
some south asian djs, especially in america, have mixed punjabi folk music with house, reggae, and hip-hop to add a different flavor to punjabi folk.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਇਹ ਰੀਮਿਕਸ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ.
these remixes continued to gain popularity as the 1990s came to an end.

ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਡੀਜੀਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮ ਸੀ ਅਤੇ ਡੀ ਜੇ ਰੇਖਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this movement was established and proliferated by djs such as punjabi mc and dj rekha.

ਡੀਜੇ ਰੇਖਾ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਯੂਕੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੇਸਮੈਂਟ ਭੰਗੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dj rekha, originally from the uk, now resides in new york city running a club event series called basement bhangra.

ਇਹ ਮਾਸਿਕ ਸਮਾਗਮ ਘਰ ਅਤੇ ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਭੰਗੜਾ ਦੇ ਰੀਮਿਕਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these monthly events exhibit house and hip hop bhangra remixes.

ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੀਮਿਕਸ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਬੱਲੀ ਸਾਗੂ, ਇਕ ਇੰਗਲੈਂਡ-ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਚ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ-ਸਿੱਖ, ਸਿੱਖ ਹੈ.
a notable remix artist is bally sagoo, a punjabi-sikh, anglo-indian raised in birmingham, england.

ਸੱਗੂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ “ਥੋੜਾ ਤਬਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ।
sagoo described his music as "a bit of tablas, a bit of the indian sound.

ਪਰ ਬਾਸ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਲਿਆਓ, ਫੰਕੀ-ਡ੍ਰਮਰ ਬੀਟ ਲਿਆਓ, ਜੇਮਜ਼ ਬ੍ਰਾ .ਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਿਆਓ ", ਟਾਈਮ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ 1997 ਵਿਚ.
but bring on the bass lines, bring on the funky-drummer beat, bring on the james brown samples", to time magazine in 1997.

ਉਸਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
he was recently signed by sony.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦਲੇਰ ਮਹਿੰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਲੋਕ ਪੌਪ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
daler mehndi, a punjabi singer from india has a type of music known as "folk pop".

ਮਹਿੰਦੀ ਨੇ "ਬੋਲੋ ਤਾ ਰਾ ਰਾ" ਅਤੇ "ਹੋ ਜਾਗੀਗੀ ਬਾਲੇ ਬਾਲੇ" ਵਰਗੇ ਟਰੈਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ.
mehndi has released tracks such as "bolo ta ra ra" and "ho jayegee balle balle".

ਉਸਦਾ ਗਾਣਾ "ਤੁਨਕ ਤੁਨਕ ਤੁਨ" 1998 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
his song "tunak tunak tun" was released in 1998.

ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੱਛਮੀ ਹੇਮਸਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
canada & the united states punjabi immigrants have encouraged the growth of punjabi folk music in the western hemisphere rather than bhangra music.

ਭੰਗੜਾ ਉਦਯੋਗ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਧਿਆ ਹੈ.
the bhangra industry has grown in north america much less than in the united kingdom.

ਇੰਡੀਅਨ ਸ਼ੇਰ, ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੈਂਡ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੈ.
indian lion, a canadian folk artist explains what he thinks has caused this the reason there's a lot of bands in england is because there's a lot of work in england.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭੰਗੜਾ ਬੈਂਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1800 ਰੁਪਏ ਦਾ ਸ਼ਾਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ.
in england the tradition that's been going on for years now is that there's weddings happening up and down the country every weekend, and it's part of the culture that they have bhangra bands come and play, who get paid 1800 quid a shot, you know.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੈਂਡ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬੁੱਕ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most of the bands are booked up for the next two years.

ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੁਆਰਾ ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
and england is a country where you can wake up in the morning and by lunchtime you can be at the other end of the country, it helps.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਣ ਲਈ 3 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਰਕਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in canada it takes 3 days to get to the other side of the country, so there's no circuit there.

ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ 'ਤੇ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ ਰੱਖਣਾ ਕੋਈ ਰਵਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
and it isn't a tradition to have live music at weddings.

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਬੈਂਡ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਜੀਗ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ.
there are a few bands here that play a few gigs, but nothing major.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗੈਰ ਭੰਗੜਾ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨਮੋਹਨ ਵਾਰਿਸ, ਜੈਜ਼ੀ ਬੈਂਸ, ਕਮਲ ਹੀਰ, ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ, ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ, ਅਤੇ ਦੇਬੀ ਮਖਸੂਸਪੁਰੀ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀਮਿਕਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
north american non bhangra folk artists such as manmohan waris, jazzy bains, kamal heer, harbhajan mann, sarabjit cheema, and debi makhsoospuri have emerged and the remix market has grown.

2001 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਪ-ਰੂਪ, ਫੋਲਖੋਪ, ਨੇ ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੇ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਮਿਸੀ ਐਲਿਓਟ ਨੇ ਫੋਲਖਾਪ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਗਾਣਾ "ਗੇਟ urਰ ਫ੍ਰੀਕ ਆਨ" ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
in 2001, punjabi folk, and its hip-hop form, folkhop, began to exert an influence over us r&b music, when missy elliott released the folkhop-influenced song "get ur freak on".

2003 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਐਮਸੀ ਦੀ "ਮੁੰਡਿਆਨ ਤੋ ਬਚ ਕੇ" "ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ" ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਦੇ ਰੈਪਰ ਜੇ-ਜ਼ੈਡ ਨੇ ਕਵਰ ਕੀਤਾ.
in 2003, punjabi mc's "mundian to bach ke" "beware of the boys" was covered by the u.s. rapper jay-z.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦ ਫਿesਜੀਜ਼ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਪਰ ਪ੍ਰਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਕਲਪ ਭੰਗੜਾ ਬੈਂਡ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ.
additionally, american rapper pras of the fugees has recorded tracks with british alternative bhangra band swami.

ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੇਲੇਨਾ ਗੋਮੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੰਗੜਾ ਸਿੰਗਲ ਆਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ ਆਪਣੀ 2013 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੋ ਐਲਬਮ ਸਟਾਰ ਡਾਂਸ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ.
american singer and actress selena gomez released her bhangra single come & get it from her first solo album stars dance in 2013.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੰਗੜਾ ਸਿੰਗਲ ਸਸਤੀ ਥ੍ਰਿਲਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਦ ਇਜ਼ ਐਕਟਿੰਗ 2016 ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
australian singer and songwriter sia released her bhangra single cheap thrills from her seventh studio album this is acting in 2016.

ਬੋਲ ਭੰਗੜਾ ਬੋਲ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
lyrics bhangra lyrics, which generally cover social issues or love, are sung in punjabi.

ਭੰਗੜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਧਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸਧਾਰਨ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ.
bhangra lyrics were generally kept deliberately simple by the creators of the genre because the youth did not understand complex lyrics.

ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
traditional punjabi folk lyrics are generally more complex and often tell the tales of punjabi history.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੰਗੜੇ ਗਾਣੇ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਥੀਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ।
there are many bhangra songs devoted to punjabi pride themes and punjabi heroes.

ਬੋਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹਨ।
the lyrics are tributes to the cultural traditions of punjab.

ਖ਼ਾਸਕਰ udਧਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੰਗੜੇ ਟਰੈਕ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
in particular, many bhangra tracks have been written about udham singh and bhagat singh.

ਘੱਟ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ includeਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਡੁਪੱਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
less serious topics include beautiful women with their colourful duppattas.

ਬੋਲ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
lyrics can also be about crops and the coming of a new season.

ਭੰਗੜਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ "ਬੈਲੇ ਬੈਲੇ" ਜਾਂ "ਚੱਕਦੇ ਫੇਟ" ਚੀਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
bhangra is sung fiercely with strong lyrics often yelling "balle balle" or "chakde phate", which refer to celebration and or pride.

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਭੰਗੜਾ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਬੰਸ ਜੰਡੂ ਜੰਡੂ ਲਿੱਤਰਾਂਵਾਲਾ "ਗਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ" ਅਤੇ ਰਤਨ ਰੀਹਲ ਰੁੜਕੀ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable bhangra or punjabi lyricists include harbans jandu jandu littranwala "giddhian di rani" and rattan reehal rurki wala rattan .

ਭੰਗੜੇ ਲਈ ਯੰਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਧਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
instruments punjabi instruments contribute to bhangra.

ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ hੋਲ ਸੀ.
originally this was primarily the dhol.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਭੰਗੜੇ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁੰਬੀ, ਸਾਰੰਗੀ, olaੋਲਕ theੋਲ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ, ਬੰਸਰੀ, ਝੀਟਰ, ਫਰਿੱਡ, ਹਾਰਮੋਨਿਅਮ, ਤਬਲਾ, ਗਿਟਾਰ, ਮੈਂਡੋਲੀਨ, ਸੈਕਸੋਫੋਨ, ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ਰ, ਡਰੱਮ ਸੈਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਯੰਤਰ.
the 20th century has brought changes to the instruments that define bhangra, to include the tumbi, sarangi, dholak smaller than the dhol , flute, zither, fiddle, harmonium, tabla, guitar, mandolin, saxophone, synthesizer, drum set, and other western instruments.

ਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗਿਟਾਰ ਦੋਨੋ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ, ਬਾਸ, oudਡ, ਸਿਤਾਰ, ਤੁੰਬੀ, ਵਾਇਲਨ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the string instruments include the guitar both acoustic and electrical , bass, oud, sitar, tumbi, violin and sarangi.

ਫਾਹੀ, ਟੋਮਜ਼, hadੱਡ, ਡਫਲੀ, olkੋਲਕੀ ਅਤੇ ਡਮਰੂ ਹੋਰ ਡਰੱਮ ਹਨ.
the snare, toms, dhadd, dafli, dholki, and damru are the other drums.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਅਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਮਾਣਕ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡੀ ਟੁੰਬੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਭੰਗੜੇ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਾਲੀ ਚਮਕਿੱਲਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਉੱਚ-ਧੁਨ ਵਾਲਾ, ਸਿੰਗਲ-ਸਟਰਿੰਗ ਸਾਧਨ ਹੈ।
the tumbi, originally played by folk artists such as lalchand yamla jatt and kuldip manak in true folk recordings and then notably used by chamkila, a punjabi folk not bhangra singer, is a high-tone, single-string instrument.

ਪਰਕਸ਼ਨ ਭੰਗੜਾ ਅੱਜ 1994 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਰਾ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੀ.
percussion bhangra today has developed into a largely beat-based music genre, unlike before 1994, when it was slightly more mellow and classical.

ਪੰਡਿਤ ਦਿਨੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਲਜੀਤ ਭਮਰਾ, ਭਾਰਤੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਸਿਖਿਅਤ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਬਲਾ ਅਤੇ olkੋਲਕੀ ਨਾਲ ਅਲਾਪ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਵਰਗੇ ਬੈਂਡਾਂ ਲਈ।
pandit dinesh and kuljit bhamra were trained exponents of indian percussion and helped create the current british music, mainly with tabla and dholki for bands like alaap and heera.

15 ਸਾਲਾ ਪਰਸੋਸਨਿਸਟ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੁਲਾਰ ਉਰਫ
15-year-old percussionist bhupinder singh kullar, a.k.a.

ਹੈਂਡਸਵਰਥ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਟਿsyਬੀ ਨੇ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਝਰੀਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿ .ਜ਼ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਸਨ.
tubsy, of handsworth, birmingham, created a more contemporary style and groove that seemed to fuse more naturally with western music.

"olaੋਲਾ ਵਾਹਨ olaੋਲਾ" ਸਤਰੰਗ ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਬੰਬ ਟੁੰਬੀ ਸਫਰੀ ਬੁਆਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਵਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ.
songs such as "dhola veh dhola" satrang and albums such as bomb the tumbi safri boyz contained this new style.

ਸਾ londonਥਾਲ, ਲੰਡਨ ਦਾ ਸੁਨੀਲ ਕਲਿਆਣ ਤਬਲਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ 'ਤੇ ਸੈਸ਼ਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ।
sunil kalyan of southall, london, was a session musician on many songs and albums, playing the tabla.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਨੇ olੋਲ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ albumੋਲ ਬੀਟ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
sukhshinder shinda later introduced his style of dhol playing with the album dhol beat.

ਉਸਨੇ olੋਲ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਅਤੇ ਭਿੰਦਾ ਜੱਟ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
he added a very clean style of dhol playing and helped create the sound for artists such as jaswinder singh bains and bhinda jatt.

ਇਕ ਹੋਰ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਪਰਸੋਸ਼ਨਿਸਟ ਵੋਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਦਾ ਪਰਵਿੰਦਰ ਭਾਰਤ ਪਾਰਵ ਸੀ।
another notable percussionist was parvinder bharat parv of wolverhampton.

ਪਰਵ ਨੇ 80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੰਗੜਾ ਬੈਂਡਾਂ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਬੈਂਡਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਸਤਰੰਗ, ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਡੀਸੀਐਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
parv had played for many bhangra bands from the 80's, playing with bands such as, satrang, pardesi and then eventually joining the internationally acclaimed dcs.

ਡੀਸੀਐਸ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੌਰੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਟੈਵੀ ਵਾਂਡਰ ਹੈ.
after leaving dcs, parv continued to experiment with his art which resulted in a european tour with none other than the legend that is stevie wonder.

ਪੱਛਮੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜੀਵਤੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਸਕਣ.
cultural impact and resurgence of punjabi folk music in the west the third and fourth generation are generally unable to speak punjabi if their parents could hardly speak it.

ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਰੂਪ ਹੈ।
there is a move towards punjabi folk music which is the purest form of punjabi music.

ਬਹੁਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
much of the youth struggle to understand the lyrics, although, there are some children and young adults who have maintained their folk roots.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ-ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਜੱਟਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ-ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਜੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
another reason why some fans express an anti-folk sentiment is because many folk songs were written about sikh jatts whereas other punjabi sikhs were not jatt, so they disapproved of punjabi folk music.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਟ੍ਰੂ-ਸਕੂਲ, ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ, ਪੀਐਮਸੀ, ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ, ਪੱਪੀ ਗਿੱਲ, ਨਛੱਤਰ ਗਿੱਲ, ਪੰਮੀ ਬਾਈ ਅਤੇ ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿ fਜ ਹੈ.
however, today with artists like tru-skool, jazzy b, pmc, sukhshinder shinda, surinder shinda, pappi gill, nachattar gill, pammi bai and diljit dosanjh, punjabi folk has increased in popularity although it is fused in some cases.

ਆਈਟਿesਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੈਟਾਲਾਗਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
itunes has catalogs of many punjabi folk singers available.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅੰਡਰਗਰਾਉਂਡ ਮਲਟੀਟੋਨ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਦੇਖੋ ਭੰਗੜਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ olੋਲ ਸੰਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਫੁਲਖੋਪ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਿੱਥੇ ਭੰਗੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭੰਗੜਾ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿsਜ਼ www.bhangra.org ਹਾ ofਸ bਫ ਭੰਗੜਾ ਰੀਅਲ ਭੰਗੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀਡੀਓ ਗਾਣੇ ਇੰਡੀਆ ਸੰਗੀਤ - ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਡੋਮੇਨ ਅਤੇ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਰਜਿਸਟਰਡ.
see also music of the united kingdom asian underground multitone records list of bhangra artists dhol music of punjab punjab region punjabi culture folkhop references external links where bhangra lives bhangra news, music videos & interviews www.bhangra.org house of bhangra real bhangra punjabi video songs india music - the first ever indian music domain and web site registered.

ਸੱਚਾ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਇਕ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪੇਂਟੀਕਾਸਟਲ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the true jesus church is a christian church that originated in china during the pentecostal movement in the early twentieth century.

ਟੀਜੇਸੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇਸਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਚਰਚ ਹੈ.
the tjc is currently one of the largest christian groups in china and taiwan, as well as the largest non-denominational church in the world.

ਇਤਿਹਾਸ ਮਾਨਵ ਸੁਤੰਤਰ ਸਥਾਪਿਤ 1917 ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ 60 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਇਕ ਸੱਚਾ ਰੱਬ, ਮੁਕਤੀ, ਜਲ ਬਪਤਿਸਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦਾ ਬਪਤਿਸਮਾ, ਪੈਰ ਧੋਣਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਭਾ, ਸਬਤ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਦਾ ਦੂਜਾ ਆਉਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੱਚਾ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੱਚੀ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1917 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
history denomination independent established 1917 founder the lord jesus christ membership 1.5 million in 60 countries essential doctrines one true god, salvation, water baptism, baptism of the holy spirit, washing of feet, holy communion, sabbath saturday , and christ's second coming the history of the true jesus church origin the true jesus church was established in 1917 in beijing, china.

ਮੁ workersਲੇ ਕਾਮੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨ ਦੇ ਹਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ.
the early workers, having received the holy spirit and revelation of the true gospel, began preaching the truth of salvation to every province of china.

ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ.
the power of god manifested mightily through the presence of the holy spirit and through accompanying signs and miracles.

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ 1926 ਵਿਚ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ.
development in asia the gospel spread to taiwan in 1926 and rapidly to other parts of asia and the pacific.

ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਚਰਚ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਈਸਾਈ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ.
under guidance, the church developed rapidly throughout asia and became one of the largest christian churches in taiwan.

ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਚਰਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
development in other continents starting in the , churches were established in north america, europe, and australia.

ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ.
and under the continued guidance of the lord, the gospel has also reached africa, central and south america, and russia.

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਭੂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਕੌਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਕ 16 15-16 ਅਤੇ ਚਰਚ jn 21 15-17 ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ.
outlook the lord jesus commissioned his disciples to proclaim the gospel to every nation mark 16 15-16 and to attend to the spiritual needs of all believers in the church jn 21 15-17 .

ਅਸੀਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਵੇ.
we pray that the power and the guidance of the holy spirit will enable us to fulfill these commissions.

ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਇਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ.
we will continue to expand this ministry by reaching out to all people.

ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ.
through prayer, studying the scriptures and mutual encouragement, we strive to deepen the relationship with the lord.

ਆਖਰਕਾਰ, ਚਰਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ultimately, the church may present herself holy and pure to the lord.

ਕਿਉਂ € ਜੀਸਸ ਚਰਚ?
why € jesus church?

ਜਿਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਸਦਾ ਚਰਚ ਸੱਚਾ ਚਰਚ ਹੈ.
the god we worship is the true god thus his church is the true church.

ਪ੍ਰਭੂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਵੇਲ ਕਿਹਾ.
the lord jesus called himself the true vine.

ਚਰਚ, ਜਿਹੜਾ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚਾ ਚਰਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the church, which is his body, is therefore called the true church.

ਸੱਚੀ ਚਰਚ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the true church preaches the true and complete gospel, which is confirmed by the holy spirit, signs, and miracles.

ਹਵਾਲੇ 1 ਜੈਨ 5 20 ਜੇ ਐਨ 15 1,5 17 3 ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਗਠਨ ਆਕਲੈਂਡ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਚਰਚ ਹਨ, ਆਕਲੈਂਡ ਅਤੇ ਈਸਟ ਆਕਲੈਂਡ.
references 1 jn 5 20 jn 15 1,5 17 3 current organization auckland in auckland there are only two churches, auckland and east auckland.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚਰਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ.
even though the number of churches are small, there are many church members.

ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੱਚੀ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਤਿੰਨ-ਸਵੈ-ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਟੀਐਸਪੀਐਮ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਬਬਾਟਰੇਨਿਕ ਉਪ-ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
mainland china in mainland china most of the true jesus church congregations are members of the three-self patriotic movement, and usually meet on saturdays in tspm church buildings as separate sabbatarian sub-congregations.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੀ ਜੇ ਸੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਟੀਐਸਪੀਐਮ ਵਿੱਚ "ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ" ਹੋਰ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਚੀਨੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਚਰਚ ਹਨ.
however, since tjc practices such as healing and tongues are "frowned upon" in the tspm other congregations are independent chinese house churches.

ਤਾਇਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸਦੱਸ ਚਰਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਟੀਜੇਸੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਨਡ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
taiwan and the united states outside china member churches of the tjc look to the central synod of the tjc in california.

ਸੰਨ 1967 ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਜੇਸੀ ਚਰਚ ਦੇ ਨੇਤਾ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਡੈਲੀਗੇਟ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਤਾਈਚੁੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਇਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
in 1967 tjc church leaders from outside mainland china met for the first world delegates conference in taiwan, and an international headquarters was established in taichung, taiwan, where a seminary was opened.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ 1985 ਵਿਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਚਲੇ ਗਏ.
the headquarters was subsequently moved to california in 1985.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ, ਸੱਚੀ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪ ਚੌ ਤੋਂ.
united kingdom in the united kingdom, true jesus church congregations were established as a result of immigration patterns in the 1960s and 1970s, coming largely from malaysia and hong kong, the latter especially from ap chau.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉੱਤਰੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਸਟਰ, ਨਿcastਕੈਸਲ, ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ, ਐਲਗਿਨ ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ।
this would result in a number of congregations being established throughout the country, particularly in northern england and scotland, such as leicester, newcastle, sunderland, elgin, and edinburgh.

ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਚਰਚ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਲਗ ਨਾਲ, ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
beliefs practices the church practices baptism for both adults and infants, with holy communion.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
speaking in tongues is practiced and usually occurs while in prayer.

ਚਰਚ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the church believes that the sacraments must fulfill three requirements according to the scripture.

ਪਹਿਲੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
firstly, they must have been performed by jesus christ himself as an example.

ਦੂਜਾ, ਸੰਸਕਾਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਨ, ਸਵਰਗੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
secondly, the sacraments must be directly related to one's salvation, eternal life, entering the heavenly kingdom, and having a part with jesus.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਨੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
lastly, they must be of the sacraments which jesus christ instructed the disciples to perform as well.

ਇੱਥੇ ਦਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਰੱਬ ਦੀ ਸਹੀ worshipੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
there are ten essential doctrines and beliefs that the true jesus church believe in order to worship god correctly.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਬਪਤਿਸਮੇ ਦਾ alsoੰਗ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
according to them, one must speak in tongues as evidence of having the holy spirit the mode of baptism also determines salvation.

ਸਹੀ modeੰਗ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ andੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕੁਦਰਤੀ "ਜੀਵਿਤ" ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the correct mode should be with the head facing down in the manner of jesus' death and only in natural "living" water.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਟਰੱਸ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਟਰੂ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਚੀਨ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਟਰੂ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਜਨਰਲ ਮਹਾਂਸਭਾ ਟਰੂ ਜੀਸਸ ਚਰਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ womenਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਨਾਚ ਹੈ
references external links true jesus church official website true jesus church china general assembly true jesus church united states general assembly true jesus church united kingdom general assembly giddha punjabi , is a popular folk dance of women in punjab region of india and pakistan.

ਡਾਂਸ ਅਕਸਰ ਰਿੰਗ ਡਾਂਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਚ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਜਿੰਨਾ bਰਜਾਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਰੀ ਕਿਰਪਾ, ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the dance is often considered derived from the ancient dance known as the ring dance and is just as energetic as bhangra at the same time it manages to creatively display feminine grace, elegance and flexibilty.

ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੰਗੀਨ ਡਾਂਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it is a very colourful dance form which is now copied in all regions of the country.

thisਰਤਾਂ ਇਸ ਨਾਚ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮੌਕਿਆਂ' ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
women perform this dance mainly at festive or social occasions.

ਹਵਾਲੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਪੰਜਾਬੀ, ਭਾਵ ਸਦੀਵੀ ਦਾ ਤਖਤ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
references the akal takht punjabi , meaning throne of the timeless one, is one of five takhts seats of power of the sikh religion.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 290 ਮੀਲ 470 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is located in the harmandir sahib golden temple complex in amritsar, panjab, about 290 miles 470 km northwest of new delhi.

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਸੰਸਥਾ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਬੁਲਾਰੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the akal takht was built by guru hargobind as a place of justice and consideration of temporal issues the highest seat of earthly authority of the khalsa the collective body of the sikhs and the place of the jathedar, the highest spokesman of the sikh nation.

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਹਨ।
the current jathedar of akal takht is giani gurbachan singh.

ਇਤਿਹਾਸ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਮਾਰਤ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
history originally known as akal bunga, the building directly opposite the harmandir sahib was founded by sixth sikh guru, guru hargobind, as a symbol of political sovereignty and where spiritual and temporal concerns of the sikh people could be addressed.

ਬਾਬਾ ਬੁੱ andਾ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨੇ 9 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਕੰਕਰੀਟ ਸਲੈਬ ਬਣਾਇਆ.
along with baba buddha and bhai gurdas, the sixth sikh guru built a 9 foot high concrete slab.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ 15 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪੀਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ, ਉਸਦੀ ਅਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰ ਮੀਰੀ ਦਰਸਾਏ।
when guru hargobind revealed the platform on 15 june 1606, he put on two swords one indicated his spiritual authority piri and the other, his temporal authority miri .

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਅਤੇ ਮੱਸਾ ਰੰਗੜ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
in the 18th century, ahmed shah abdali and massa rangar led a series of attacks on the akal takht and harmandir sahib.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਅਖੱਲ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ।
hari singh nalwa, a general of ranjit singh, the maharaja, decorated the akhal takht with gold.

4 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
on 4 june 1984, the akal takht was damaged when the indian army stormed harmandir sahib during operation blue star.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੁੱਲੀ ਜਗ੍ਹਾ' ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਉੱਚਾ ਟਿੱਲਾ ਸੀ.
design the akal takht was built on a site where there existed only a high mound of earth across a wide open space.

ਇਹ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ ਸਨ.
it was a place where hargobind played as a child.

ਅਸਲ ਤਖ਼ਤ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੀ, 3.5 ਮੀਟਰ 11 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਬੈਠਦਾ ਸੀ.
the original takht was a simple platform, 3.5 metres 11 ft high, on which guru hargobind would sit in court to receive petitions and administer justice.

ਉਹ ਪੈਰਾਸੋਲ ਅਤੇ ਫਲਾਈਵਿਸ਼ਕ ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਇਲਟੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
he was surrounded by insignia of royalty such as the parasol and the flywhisk.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ ਹਵਾ ਦਾ ਅਰਧ-ਗੋਲਾਕਾਰ structureਾਂਚਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
later, there was an open-air semi-circular structure built on marble pillars and a gilded interior section.

ਇੱਥੇ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਕੰਧ ਪੈਨਲ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ.
there were also painted wall panels depicting europeans.

ਆਧੁਨਿਕ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾ structureਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ.
the modern building is a five story structure with marble inlay and a gold-leafed dome.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1700 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
three of the stories were added by ranjit singh in the 1700s.

ਸਮਕਾਲੀ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਪੇਂਟ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਚੂਨਾ ਪਲਾਸਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਮਿਲੀ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਲ structureਾਂਚੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਰਮਿੰਦਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ.
contemporary restoration work found a layer of paint decorated lime plaster that might have been part of the original structure but later than the time of harminder.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ 3 ਜੂਨ ਅਤੇ 8 ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਕ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਕੰਟਰੋਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ.
operation blue star between 3 june and 8 june 1984, the indian army conducted an operation, ordered by prime minister indira gandhi in order to establish control over the harmandir sahib complex in amritsar, punjab, and remove jarnail singh bhindranwale the jathedar of the akal takht and his followers from the complex buildings.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ destroyedਾਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
in the process, many other sikh gurdwaras were destroyed.

ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
re-building the indian government began to rebuild the akal takht.

ਸਿੱਖ ਨਵੇਂ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਰਕਾਰ" ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
sikhs called the new structure the sarkari takht the word sarkar in hindi and punjabi means "government" to indicate it had been built by the government and was not akal sacred .

ਸਿੱਖ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikh home minister, buta singh, was excommunicated for his role in building the new takht.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁੱਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਅਰਸੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
he was accepted back into the community after a period of penitence cleaning the devotees's utensils and shoes at the golden temple .

1986 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ 'ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ' ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
in 1986, the sikh nation called the 'sarbat khalsa' sikh commonwealth in which it declared khalistan as the homeland of the sikhs and also moved to rebuild akal takht that had been repaired by the indian government.

1986 ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸਰਕਾਰੀ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ andਾਹੁਣ ਅਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
in 1986, sikhs at amritsar decided to demolish the sarkari takht and build a new akal takht through the sikh tradition of kar seva and self-service.

1995 ਵਿਚ, ਇਕ ਨਵਾਂ, ਵੱਡਾ ਤਖ਼ਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ.
in 1995, a new, larger takht was completed.

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸਰਦਾਰ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ, ਅਕਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1980 ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ।
see also jathedar of akal takht references sources harjinder singh dilgeer the akal takht, sikh university press, 1980.

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਸਿੱਖ ਤਵਾਰੀਖ ਵੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੋਲ, ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ 2005.
harjinder singh dilgeer sikh twareekh vich akal takht sahib da role, sikh university press 2005.

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ, ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ 2005.
harjinder singh dilgeer akal takht sahib, concept and role, sikh university press 2005.

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਸਿੱਖ ਤਵਾਰੀਖ, ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ 2008.
harjinder singh dilgeer sikh twareekh, sikh university press 2008.

ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤਾਈ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ 2005 ਹੈ।
mohinder singh josh akal takht tay is da jathedar 2005.

ਦਰਸ਼ੀ ਏ ਆਰ ਦਿ ਗੋਲਡਨ ਡਿਫੈਂਡਰ ਸਿੰਘ ਪੀ.
darshi a. r. the gallant defender singh p. the golden temple.

ਸਾ southਥ ਏਸ਼ੀਆ ਬੁੱਕਸ 1989.
south asia books 1989.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-962-7375-01-2.
isbn 978-962-7375-01-2.

ਸਿੰਘ ਕੇ. ਐਡ.
singh k. ed.

ਸਿੱਖ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਸਮਝ।
new insights into sikh art.

ਮਾਰਗ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼.
marg publications.

2003.
2003 .

isbn 978-81-85026-60-2.
isbn 978-81-85026-60-2.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ 1 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪੱਤਰ, ਭਾਰਤ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ।
nomination of sri harimandir sahib for inclusion on the unesco world heritage list vol.1 nomination dossier, india 2003.

ਮੈਕਾਲਿਫ਼, ਐਮ.ਏ.
macauliffe, m. a.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੁਰੂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 1903.
the sikh religion its gurus sacred writings and authors low price publications, 1903.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-7536-132-4.
isbn 978-81-7536-132-4.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿਸ਼ਵਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡਾਟ ਕਾਮ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 1606 ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਤ 9 ਸਤੰਬਰ, 1950 ਮਾਰਚ 23, 1988 ਨਕਸਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦਾ ਕਲਮ ਨਾਮ ਸੀ 1970 ਵਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ।
external links worldgurudwara.com akal takht, amritsar established in 1606 takht sri darbar sahib akal takht shri akaal takhat images pash or paash september 9, 1950 march 23, 1988 was the pen name of avtar singh sandhu, one of the major poets of the naxalite movement in the punjabi literature of the 1970s.

ਉਸ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
he was killed by khalistani extremists on march 23, 1988.

ਉਸ ਦੇ ਕਠੋਰ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰ ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਝਲਕਦੇ ਸਨ.
his strongly left-wing views were reflected in his poetry.

ਮੁ lifeਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਉਹ ਤਲਵੰਡੀ ਸਲੇਮ, ਜਲੰਧਰ, ਪੰਜਾਬ, ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਗਦਿਆਂ, ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਾਂ, ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ, ਆਦਿ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰ।
early life and activism he was born in talwandi salem, jalandhar, punjab, growing up in the midst of the naxalite movement, a revolutionary movement waged in punjab against the landlords, industrialists, traders, etc.

ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
who control the means of production.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ਲੋਹ-ਕਥਾ ਆਇਰਨ ਟੇਲ, 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
he published his first book of revolutionary poems, loh-katha iron tale , in 1970.

ਉਸ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਭੜਕਾ. ਸੁਰ ਨੇ ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਉਭਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।
his militant and provocative tone raised the ire of the establishment and a murder charge was brought against him.

ਉਸਨੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਅਖੀਰ ਬਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
he spent nearly two years in jail, before being finally acquitted.

ਬਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਓਵਾਦੀ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਕ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਸੀਹਾਰ ਦਿ ਪਲਾ ਲਾਈਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
on acquittal, he became involved in punjab's maoist front, editing a literary magazine, siarh the plow line .

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ 1985 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ ਵਿਚ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
he became a popular political figure on the left during this period, and was awarded a fellowship at the punjabi academy of letters in 1985.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਐਂਟੀ-47 front ਫਰੰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
he toured the united kingdom and the united states the following year while in the u.s., he became involved with the anti-47 front, opposing sikh extremist violence.

ਮੌਤ 1988 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪਾਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸੀ।
death in the beginning of 1988 pash was in punjab for the renewal of his visa from the united states.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਹੰਸ ਰਾਜ ਨਾਲ 23 ਮਾਰਚ, 1988 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਖੂਹ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
a day before leaving for delhi, however, he was gunned down by khalistani militants along with his friend hans raj on the well in his village on march 23, 1988.

ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲੋਹ-ਕਥਾ ਆਇਰਨ-ਟੇਲ 1970, ਉਡਿਅਨ ਬਾਜ਼ਨ ਮਗੜ ਫਲਾਇੰਗ ਹਾਕਸ 1973 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਾਦਯ ਸਮਿਆਯਾਂ ਵਿਚ ਇਨ ਅਵਰ ਟਾਈਮਜ਼ 1978, ਅਤੇ ਖਿਲਰੇ ਹੋਯ ਵਰਕੀ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਪੰਨੇ 1989 ਖਿਲਰੇ ਹੋਇ ਵਰਕੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1989 ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਪੱਤਰ.
literary works loh-katha iron-tale 1970 , uddian bazan magar following the flying hawks 1973 , saadey samiyaan vich in our times 1978 , and khilre hoye varkey scattered pages 1989 khilre hoey varkey was posthumously published in 1989 after his death, followed by his journals and letters.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਚੋਣ ਪੰਜਾਬੀ, ਇਨਕਾਰ, 1997 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।
a selection of his poems in punjabi, inkar, was published in lahore in 1997.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
his poems have been translated in many languages including other indian languages, nepali and english.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪਾਸ਼ ਤੇਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕੋਇਨ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਈਬਲ, "ਕਿਤਾਬਾਂ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਰੱਬੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਉਪਜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ ਮਨੁੱਖ.
references external links pash's poetry pash by tejwant singh gill the bible from koine greek , , "the books" is a collection of sacred texts or scriptures that jews and christians consider to be a product of divine inspiration and a record of the relationship between god and humans.

ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
many different authors contributed to the bible.

ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਪਾਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਬਾਈਬਲ ਕੈਨਨ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਅਤੇ ਡਾਇਵਰਜਿੰਗ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ.
and what is regarded as canonical text differs depending on traditions and groups a number of bible canons have evolved, with overlapping and diverging contents.

ਈਸਾਈ ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਤੰਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the christian old testament overlaps with the hebrew bible and the greek septuagint the hebrew bible is known in judaism as the tanakh.

ਨਵਾਂ ਨੇਮ, ਮੁ christiansਲੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਸੀਹ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਕੋਇਨੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the new testament is a collection of writings by early christians, believed to be mostly jewish disciples of christ, written in first-century koine greek.

ਇਹ ਮੁ christianਲੇ ਈਸਾਈ ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ, ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these early christian greek writings consist of narratives, letters, and apocalyptic writings.

ਈਸਾਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੈਨਨ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਤਭੇਦ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪੋਕਰੀਫਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੂਚੀ ਜਿਹੜੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
among christian denominations there is some disagreement about the contents of the canon, primarily the apocrypha, a list of works that are regarded with varying levels of respect.

ਬਾਈਬਲ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਆ ਈਸਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
attitudes towards the bible also differ amongst christian groups.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਐਂਗਲੀਕਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਬਾਈਬਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚ ਇਕੱਲੇ ਸੋਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
roman catholics, anglicans and eastern orthodox christians stress the harmony and importance of the bible and sacred tradition, while protestant churches focus on the idea of sola scriptura, or scripture alone.

ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਭਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਸਮੂਹ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਸਾਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
this concept arose during the protestant reformation, and many denominations today support the use of the bible as the only source of christian teaching.

5 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
with estimated total sales of over 5 billion copies, the bible is widely considered to be the best-selling book of all time.

ਇਸ ਵਿਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਗੁਟਨਬਰਗ ਬਾਈਬਲ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਛਾਪੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਸੀ.
it has estimated annual sales of 100 million copies, and has been a major influence on literature and history, especially in the west where the gutenberg bible was the first mass-printed book.

ਬਾਈਬਲ ਚੱਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਛਾਪੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ.
the bible was the first book ever printed using movable type.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਬਾਈਬਲ ਲਾਤੀਨੀ ਬਾਈਬਲ ਤੋਂ ਹੈ, ਮੱਧਯੁਨੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੋਇਨ ਯੂਨਾਨੀ ਤਾ ਬਿਬਲੀਆ ਤੋਂ "ਕਿਤਾਬਾਂ" ਇਕਵਚਨ ਬਾਈਬਲ ਹੈ.
etymology the english word bible is from the latin biblia, from the same word in medieval latin and late latin and ultimately from koine greek ta biblia "the books" singular biblion .

ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਬਿਬਲਿਆ ਬਿਬਲੀਆ ਸੈਕਰਾ "ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ" ਲਈ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਿਬਲੀਆ ਨਿ neਟਰਲ ਬਹੁਵਚਨ ਜੀਨ ਹੈ. ਬਾਈਬਲ.
medieval latin biblia is short for biblia sacra "holy book", while biblia in greek and late latin is neuter plural gen. bibliorum .

ਇਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਕ ਨਾਰੀ ਵਿਧੀਵਤ ਨਾਮ ਬਿਬਲੀਆ, ਜੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ. ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇਕਵਚਨ ਵਜੋਂ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it gradually came to be regarded as a feminine singular noun biblia, gen. bibliae in medieval latin, and so the word was loaned as a singular into the vernaculars of western europe.

ਲਾਤੀਨੀ ਬਿਬਲਿਆ ਸੈਕਰਾ "ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ" ਯੂਨਾਨੀ ਤਾ ਬਿਬਲੀਆ ਤਾ ਹਾਜੀਆ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ".
latin biblia sacra "holy books" translates greek ta biblia ta hagia, "the holy books".

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ "ਕਾਗਜ਼" ਜਾਂ "ਸਕ੍ਰੌਲ" ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਸੀ ਅਤੇ "ਕਿਤਾਬ" ਲਈ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the word itself had the literal meaning of "paper" or "scroll" and came to be used as the ordinary word for "book".

ਇਹ ‚ਬਾਈਬਲੋਸ," ਮਿਸਰੀ ਪਪੀਯਰਸ "ਦਾ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਬਾਈਬਲੋਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਗ੍ਰੀਸ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪਪੀਯਰਸ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿੱਬਲ ਤੋਂ ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is the diminutive of ‚ byblos, "egyptian papyrus", possibly so called from the name of the phoenician sea port byblos also known as gebal from whence egyptian papyrus was exported to greece.

ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਬਾਈਬਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
the greek ta biblia lit.

"ਛੋਟੀਆਂ ਪਪੀਅਰਸ ਕਿਤਾਬਾਂ" ਸੀ "ਇਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਯਹੂਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ.
"little papyrus books" was "an expression hellenistic jews used to describe their sacred books the septuagint .

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਈਸਾਈ ਵਰਤੋਂ ਸੀ. 223 ਸਾ.ਯੁ.
christian use of the term can be traced to c. 223 ce.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਐੱਫ
the biblical scholar f.f.

ਬਰੂਸ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਾਇਸੋਸਟੋਮ ਆਪਣੀ ਹੋਮਿਲੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਮੈਥਿ in ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਤਾ ਬਿੱਬਲਿਆ "ਕਿਤਾਬਾਂ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
bruce notes that chrysostom appears to be the first writer in his homilies on matthew, delivered between 386 and 388 to use the greek phrase ta biblia "the books" to describe both the old and new testaments together.

ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਯਹੂਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ “ਸ਼ਾਸਤਰ” ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਪਵਿੱਤਰ” ਜਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਕਿਤਵੇਈ ਹੱਕੋਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸਾਈ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਈਬਲ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ “ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਈਬਲ”, ਜਾਂ “ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਈਬਲ”, ਈ.
textual history by the 2nd century bce, jewish groups began calling the books of the bible the "scriptures" and they referred to them as "holy," or in hebrew kitvei hakkodesh , and christians now commonly call the old and new testaments of the christian bible "the holy bible" in greek , or "the holy scriptures" , e .

ਸਟੀਫਨ ਲੰਗਟਨ ਦੁਆਰਾ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਰਾਬਰਟ ਐਸਟਿਨੇ ਦੁਆਰਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਤਾਬ, ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ਆਇਤ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the bible was divided into chapters in the 13th century by stephen langton and it was divided into verses in the 16th century by french printer robert estienne and is now usually cited by book, chapter, and verse.

ਪੂਰੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾੱਪੀ ਵੈਟੀਕਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਸੁੱਰਖਿਅਤ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਡੈਕਸ ਵੈਟੀਕਨਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the oldest extant copy of a complete bible is an early 4th-century parchment book preserved in the vatican library, and it is known as the codex vaticanus.

ਤਨਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨਕਲ ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
the oldest copy of the tanakh in hebrew and aramaic dates from the 10th century ce.

ਇਕ ਪੂਰੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਲਗੇਟ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨਕਲ ਕੋਡੈਕਸ ਅਮੀਆਟੀਨਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੈ.
the oldest copy of a complete latin vulgate bible is the codex amiatinus, dating from the 8th century.

ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੋਨ ਕੇ. ਰਿਚਸ, ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਮਿ communitiesਨਟੀਆਂ ਵਿਚ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹਨ”, ਅਤੇ “ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਸਨ ਇੱਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਾਕ ਹਨ।
development professor john k. riches, professor of divinity and biblical criticism at the university of glasgow, says that "the biblical texts themselves are the result of a creative dialogue between ancient traditions and different communities through the ages", and "the biblical texts were produced over a period in which the living conditions of the writers political, cultural, economic, and ecological varied enormously".

ਐਡਮਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮੰਦਰ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਤਿਮੋਥਿਉਸ ਐਚ. ਲਿਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ "ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ."
timothy h. lim, a professor of hebrew bible and second temple judaism at the university of edinburgh, says that the old testament is "a collection of authoritative texts of apparently divine origin that went through a human process of writing and editing."

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
he states that it is not a magical book, nor was it literally written by god and passed to mankind.

ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਨਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ. ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਸਿਰਫ ਤੌਰਾਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਨਾਖ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
parallel to the solidification of the hebrew canon c. 3rd century bce , only the torah first and then the tanakh began to be translated into greek and expanded, now referred to as the septuagint or the greek old testament.

ਈਸਾਈ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ, ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਇੰਜੀਲ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸਨ.
in christian bibles, the new testament gospels were derived from oral traditions in the second half of the first century ce.

ਰਿਚਜ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇੰਜੀਲਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੋਏ.
riches says that scholars have attempted to reconstruct something of the history of the oral traditions behind the gospels, but the results have not been too encouraging.

ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਘੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the period of transmission is short less than 40 years passed between the death of jesus and the writing of mark's gospel.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਸੀ.
this means that there was little time for oral traditions to assume fixed form.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the bible was later translated into latin and other languages.

ਜੌਨ ਰਿਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪੱਛਮੀ ਲਾਤੀਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ, ਸੀਰੀਆਕ, ਕਬਤੀ, ਈਥੋਪਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ।
john riches states that the translation of the bible into latin marks the beginning of a parting of the ways between western latin-speaking christianity and eastern christianity, which spoke greek, syriac, coptic, ethiopic, and other languages.

ਪੂਰਬੀ ਚਰਚਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਈਬਲਾਂ ਵਿਚ ਇਥੋਪਿਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਕੈਨਨ ਵਿਚ 81 ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਮਰਾਨ ਵਿਖੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the bibles of the eastern churches vary considerably the ethiopic orthodox canon includes 81 books and contains many apocalyptic texts, such as were found at qumran and subsequently excluded from the jewish canon.

ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੋਈ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
as a general rule, one can say that the orthodox churches generally follow the septuagint in including more books in their old testaments than are in the jewish canon.

ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਮਸੂਰੇਟਿਕ ਟੈਕਸਟ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ, ਜਾਂ ਤਨਾਖ ਦਾ ਇਬਰਾਨੀ ਪਾਠ ਹੈ।
hebrew bible the masoretic text is the authoritative hebrew text of the hebrew bible, or tanakh.

ਇਹ ਯਹੂਦੀ ਕੈਨਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਈਬਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਅੱਖਰ-ਪਾਠ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it defines the books of the jewish canon, and also the precise letter-text of these biblical books, with their vocalization and accentuation.

ਮਸੋਰੈਟਿਕ ਪਾਠ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਲਗਭਗ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਤੋਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਲੇਪੋ ਕੋਡੈਕਸ ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਪੂਰਨ ਨਕਲ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਟੌਰਾਹ ਭਾਗ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the oldest extant manuscripts of the masoretic text date from approximately the 9th century ce, and the aleppo codex once the oldest complete copy of the masoretic text, but now missing its torah section dates from the 10th century.

ਤਨਾਖ ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਮ "ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੰਡ, ਤੋਰਾਹ" ਅਧਿਆਪਨ ", ਨੇਵੀ'ਮ" ਨਬੀ "ਅਤੇ ਕੇਤੁਵੀਮ" ਲਿਖਤ "ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the name tanakh hebrew " reflects the threefold division of the hebrew scriptures, torah "teaching" , nevi'im "prophets" and ketuvim "writings" .

ਟੌਰਾਹ ਟੌਰਾਹ ਨੂੰ “ਮੂਸਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ” ਜਾਂ ਪੈਂਟਾਟੇਚ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ “ਪੰਜ ਸਕ੍ਰੌਲ-ਕੇਸ”।
torah the torah is also known as the "five books of moses" or the pentateuch, meaning "five scroll-cases".

ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਮ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ.
the hebrew names of the books are derived from the first words in the respective texts.

ਤੌਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਉਤਪਤ, ਬੇਰੇਸ਼ੇਥ ਕੂਚ, ਸ਼ਮੋਟ ਲੇਵਟੀਕੁਸ, ਵਾਈਕਰਾ ਨੰਬਰ, ਬਾਮਿਦਬਰ “ਬਿਵਸਥਾ ਸਾਰ, ਦੇਵਾਰੀਮ” ਉਤਪਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਬ ਦੇ ਮੁੱ relationshipਲੇ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ .
the torah consists of the following five books genesis, beresheeth exodus, shemot leviticus, vayikra numbers, bamidbar “ deuteronomy, devarim “ the first eleven chapters of genesis provide accounts of the creation or ordering of the world and the history of god's early relationship with humanity.

ਉਤਪਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਤੀਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਬਰਾਹਾਮ, ਇਸਹਾਕ ਅਤੇ ਯਾਕੂਬ ਨਾਲ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਅਤੇ ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, "ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਬੱਚੇ", ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੂਸੁਫ਼ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the remaining thirty-nine chapters of genesis provide an account of god's covenant with the biblical patriarchs abraham, isaac and jacob also called israel and jacob's children, the "children of israel", especially joseph.

ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਅਬਰਾਹਾਮ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ urਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕਨਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਿਸਰ ਕਿਵੇਂ ਚਲੇ ਗਏ.
it tells of how god commanded abraham to leave his family and home in the city of ur, eventually to settle in the land of canaan, and how the children of israel later moved to egypt.

ਤੌਰਾਤ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੂਸਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜੀਉਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the remaining four books of the torah tell the story of moses, who lived hundreds of years after the patriarchs.

ਉਹ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੀਨਈ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਟਕਣ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਨਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
he leads the children of israel from slavery in ancient egypt to the renewal of their covenant with god at mount sinai and their wanderings in the desert until a new generation was ready to enter the land of canaan.

ਤੌਰਾਤ ਮੂਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਈ.
the torah ends with the death of moses.

ਤੌਰਾਤ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹਨ ਜੋ ਸੀਨਈ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਦੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ? ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਯਹੂਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ.
the torah contains the commandments of god, revealed at mount sinai although there is some debate among traditional scholars as to whether these were all written down at one time, or over a period of time during the 40 years of the wanderings in the desert, while several modern jewish movements reject the idea of a literal revelation, and critical scholars believe that many of these laws developed later in jewish history .

ਇਹ ਹੁਕਮ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
these commandments provide the basis for jewish religious law.

ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ 613 ਕਮਾਂਡ taryag mitzvot ਹਨ.
tradition states that there are 613 commandments taryag mitzvot .

ਤੌਰਾਤ ਅਤੇ ਕੇਤੂਵੀਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨੇਵੀਆਈਮ ਨੇਵੀਆਈਮ ਹਿਬਰਿਅਨ, "ਨਬੀ" ਤਨਾਖ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੁੱਖ ਵੰਡ ਹੈ.
nevi'im nevi'im hebrew ' , "prophets" is the second main division of the tanakh, between the torah and ketuvim.

ਇਸ ਵਿਚ ਦੋ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਹਨ, ਸਾਬਕਾ ਨਬੀ ਨੇਵਿਮ ਰੀਸ਼ੋਨੀਮ, ਜੋਸ਼ੁਆ, ਜੱਜ, ਸੈਮੂਅਲ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਗੰਮ ਵਾਕਾਂ ਨੇਵੀ'ਇਮ ਅਹਾਰੋਨੀਮ - ਯਸਾਯਾਹ, ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਅਤੇ ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ ਦੀਆਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਨਾਬਾਲਗ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ।
it contains two sub-groups, the former prophets nevi'im rishonim , the narrative books of joshua, judges, samuel and kings and the latter prophets nevi'im aharonim — , the books of isaiah, jeremiah and ezekiel and the twelve minor prophets .

ਨੇਵੀ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਉੱਭਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਰਾਜਾਂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਰਾਏਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਟਕਰਾਅ, ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, "ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਰੱਬ "ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਅਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
the nevi'im tell the story of the rise of the hebrew monarchy and its division into two kingdoms, ancient israel and judah, focusing on conflicts between the israelites and other nations, and conflicts among israelites, specifically, struggles between believers in "the lord god" and believers in foreign gods, and the criticism of unethical and unjust behaviour of israelite elites and rulers in which prophets played a crucial and leading role.

ਇਹ ਅੱਸ਼ੂਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ofਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ.
it ends with the conquest of the kingdom of israel by the assyrians followed by the conquest of the kingdom of judah by the babylonians and the destruction of the temple in jerusalem.

ਸਾਬਕਾ ਨਬੀ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਗੰਬਰ ਜੋਸ਼ੁਆ, ਜੱਜ, ਸੈਮੂਅਲ ਅਤੇ ਕਿੰਗਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ.
former prophets the former prophets are the books joshua, judges, samuel and kings.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ ਜੋ ਮੂਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਯਹੋਸ਼ੁਆ ਦੀ ਇਲਾਹੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਰਾਏਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
they contain narratives that begin immediately after the death of moses with the divine appointment of joshua as his successor, who then leads the people of israel into the promised land, and end with the release from imprisonment of the last king of judah.

ਸਮੂਏਲ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਇਕੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਉਹ ਜੋਸ਼ੂਆ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਨਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋਸ਼ੂਆ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਮੂਏਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਦਾ davidਦ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਰੱਬੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਲੈਟਰ ਅਗੰਮ ਵਾਕ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲੇਟਟਰ ਨਬੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਸਮੂਹ, "ਪ੍ਰਮੁੱਖ" ਨਬੀ, ਯਸਾਯਾਹ, ਯਿਰਮਿਯਾਹ, ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ, ਦਾਨੀਏਲ, ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਮਾਈਨਰ ਨਬੀ, ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ.
treating samuel and kings as single books, they cover joshua's conquest of the land of canaan in the book of joshua , the struggle of the people to possess the land in the book of judges , the people's request to god to give them a king so that they can occupy the land in the face of their enemies in the books of samuel the possession of the land under the divinely appointed kings of the house of david, ending in conquest and foreign exile books of kings latter prophets the latter prophets are divided into two groups, the "major" prophets, isaiah, jeremiah, ezekiel, daniel, and the twelve minor prophets, collected into a single book.

ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਵਿਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਨਬੀ ਹੋਸ਼ੇਆ, ਹੋਸ਼ੇਆ ਜੋਏਲ, ਯੋਏਲ ਅਮੋਸ, ਅਮੋਸ ਓਬਾਦਿਆ, ਓਵਦਿਆਹ “ਜੋਨਾਹ, ਯੋਨਾਹ ਮੀਕਾਹ, ਮੀਖਾਹ ਨਹੂਮ, ਨਹੂਮ - ਹਬੱਕੂਕ, ਹਵਾਕੁਕ - ਸਫ਼ਨਯਾਹ , ਤਸੇਫਾਨਿਆ ਹੈਗੈ, ਖਗੈ - 'ਜ਼ਕਰੀਆ, ਜ਼ਕਰੀਆਹ ਮਲਾਚੀ, ਮਲਾਖੀ ਕੇਤੂਵੀਮ ਕੇਤੁਵੀਮ ਜਾਂ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ "ਲਿਖਤਾਂ" ਵਿਚ ਤਨਖ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਭਾਗ ਹੈ.
the collection is broken up to form twelve individual books in the christian old testament, one for each of the prophets hosea, hoshea joel, yoel amos, amos obadiah, ovadyah “ jonah, yonah micah, mikhah nahum, nahum — habakkuk, havakuk — zephaniah, tsefanya haggai, khagay — ’ zechariah, zekharyah malachi, malakhi ketuvim ketuvim or in biblical hebrew "writings" is the third and final section of the tanakh.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਤੂਵੀਮ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁਤਬਾ ਰੁਚ ਹਾਕੋਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
the ketuvim are believed to have been written under the ruach hakodesh the holy spirit but with one level less authority than that of prophecy.

ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਮਸੋਰੈਟਿਕ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਛਪੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ, ਕਹਾਉਤਾਂ ਅਤੇ ਅੱਯੂਬ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੋ-ਕਾਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਇਤਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
the poetic books in masoretic manuscripts and some printed editions , psalms, proverbs and job are presented in a special two-column form emphasizing the parallel stichs in the verses, which are a function of their poetry.

ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਿਫਰੀ ਏਮੇਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ,,, ਉਪਜ ਏਮਟ ", ਜੋ ਕਿ" ਸਚਾਈ "ਲਈ ਇਬਰਾਨੀ ਵੀ ਹੈ.
collectively, these three books are known as sifrei emet an acronym of the titles in hebrew, , , yields emet " , which is also the hebrew for "truth" .

ਤਨਖ ਵਿਚ ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੋ ਇਕ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
these three books are also the only ones in tanakh with a special system of cantillation notes that are designed to emphasize parallel stichs within verses.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਯੂਬ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਧਾਰਣ ਵਾਰਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹਨ.
however, the beginning and end of the book of job are in the normal prose system.

ਪੰਜ ਪੋਥੀਆਂ ਹਰਮੇਸ਼ ਮੇਗਿਲੋਟ, ਸੌਂਗ ਆਫ਼ ਗਾਣੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਰੁਥ, ਵਿਰਲਾਪ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰਮੇਸ਼ ਮੇਗਲੋਟ ਫਾਈਵ ਮੈਗਿਲੋਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the five scrolls hamesh megillot the five relatively short books of song of songs, book of ruth, the book of lamentations, ecclesiastes and book of esther are collectively known as the hamesh megillot five megillot .

ਇਹ ਨਵੀਨਤਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਕੈਨਨ ਵਿਚ "ਅਧਿਕਾਰਤ" ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
these are the latest books collected and designated as "authoritative" in the jewish canon even though they were not complete until the 2nd century ce.

ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੋਥੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਤੂਵੀਮ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਾਕੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾਨੀਏਲ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਹਨ।
other books besides the three poetic books and the five scrolls, the remaining books in ketuvim are daniel, and chronicles.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਮੂਹਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦੇਰ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਬਾਬਲ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਓਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਬਹਾਲੀ.
although there is no formal grouping for these books in the jewish tradition, they nevertheless share a number of distinguishing characteristics their narratives all openly describe relatively late events i.e., the babylonian captivity and the subsequent restoration of zion .

ਤਾਲਮੂਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਮੰਨਦੀ ਹੈ.
the talmudic tradition ascribes late authorship to all of them.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦਾਨੀਏਲ ਅਤੇ ਅਜ਼ਰਾ ਤਨਾਖ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਰਾਮੇਕ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਗ ਹਨ.
two of them daniel and ezra are the only books in the tanakh with significant portions in aramaic.

ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ
order of the books the following list presents the books of ketuvim in the order they appear in most printed editions.

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਫਰੀ ਐਮੇਟ ਅਤੇ ਹਰਮੇਸ਼ ਮੇਗਿਲੋਟ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਉਪ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ.
it also divides them into three subgroups based on the distinctiveness of sifrei emet and hamesh megillot.

ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਸਿਫ਼ਰੀ ਐਮੇਟ ਤਹਿਲੀਮ ਜ਼ਬੂਰ ਮਿਸ਼ੇਲੀ ਕਿਤਾਬ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੰਜ ਮੈਗਿਲੋਟ ਹਮਸ਼ ਮੇਗਿਲੋਟ ਗਾਣੇ ਦਾ ਗੀਤ ਜਾਂ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੇ ਪਸਾਹਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰੂਥ ਆਈਖਾਹ ਵਿਰਲਾਪ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਏਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੂਸਰੀ ਪੁਸਤਕ ਡੇਨੀਅਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਜ਼ਰਾ-ਬੁੱਕ ਨਹਮਯਾਹ ਦਵੇਰੀ ਹਾ-ਯਾਮਿਮ ਇਤਹਾਸ ਦਾ “ਯਹੂਦੀ ਪਾਠ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਕੇਤੂਵੀਮ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
the three poetic books sifrei emet tehillim psalms mishlei book of proverbs book of job the five megillot hamesh megillot song of songs or song of solomon passover book of ruth eikhah lamentations ninth of av ecclesiastes book of esther other books book of daniel book of ezra-book of nehemiah divrei ha-yamim chronicles “ the jewish textual tradition never finalized the order of the books in ketuvim.

ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਨ ਤਲਮੂਦ ਬਾਵਾ ਬੱਤਰਾ 14 ਬੀ -15 ਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਰੂਥ, ਜ਼ਬੂਰਾਂ, ਜ਼ੌਬਾਂ, ਕਹਾਉਤਾਂ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਦਾ ਗੀਤ, ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ, ਦਾਨੀਏਲ, ਅਸਤਰ ਦੀ ਪੋਥੀ, ਅਜ਼ਰਾ, ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the babylonian talmud bava batra 14b-15a gives their order as ruth, psalms, job, proverbs, ecclesiastes, song of solomon, lamentations of jeremiah, daniel, scroll of esther, ezra, chronicles.

ਟਾਈਬੇਰੀਅਨ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਕੋਡਿਕਸ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਲੇਪੋ ਕੋਡੈਕਸ ਅਤੇ ਲੈਨਿਨਗ੍ਰਾਡ ਕੋਡੈਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਮ ਕ੍ਰਿਕਲਿਕਸ, ਜ਼ਬੂਰਾਂ, ਜ਼ਬੂਰਾਂ, ਕਹਾਉਤਾਂ, ਰੂਥ, ਸੋਂਗ ਦਾ ਗੀਤ, ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ, ਅਸਤਰ, ਡੈਨੀਅਲ, ਅਜ਼ਰਾ.
in tiberian masoretic codices, including the aleppo codex and the leningrad codex, and often in old spanish manuscripts as well, the order is chronicles, psalms, job, proverbs, ruth, song of solomon, ecclesiastes, lamentations of jeremiah, esther, daniel, ezra.

ਕੈਨੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕੇਟੂਵੀਮ ਤਨਾਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਖੀਰਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
canonization the ketuvim is the last of the three portions of the tanakh to have been accepted as biblical canon.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਤੌਰਾਤ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੁਆਰਾ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 2 ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਕੇਤੂਵੀਮ ਆਮ ਯੁੱਗ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਤਕ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੈਨਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।
while the torah may have been considered canon by israel as early as the 5th century bce and the former and latter prophets were canonized by the 2nd century bce, the ketuvim was not a fixed canon until the 2nd century of the common era.

ਸਬੂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਲੋਕ ਨਬੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕੀਤੁਵੀਮ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
evidence suggests, however, that the people of israel were adding what would become the ketuvim to their holy literature shortly after the canonization of the prophets.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ 132 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਤੂਵੀਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਰਸਮੀ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ।
as early as 132 bce references suggest that the ketuvim was starting to take shape, although it lacked a formal title.

ਚਾਰ ਇੰਜੀਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਵਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।
references in the four gospels as well as other books of the new testament indicate that many of these texts were both commonly known and counted as having some degree of religious authority early in the 1st century ce.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਤੁਵੀਮ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਮਨੀਆ ਦੀ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਸੀ. 90 ਸਾ.ਯੁ.
many scholars believe that the limits of the ketuvim as canonized scripture were determined by the council of jamnia c. 90 ce.

ਅਪਿਯੋਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, josephus ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਜੋਸਫ਼ਸ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦ ਕੈਨਨ ਮੰਨਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ "... ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜੋੜਨ, ਜਾਂ ਹਟਾਉਣ, ਜਾਂ ਇਕ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ..." ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਸਤਰ, ਗਾਣੇ ਦੇ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਇਲਾਹੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਕਸਰ ਪੜਤਾਲ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ.
against apion, the writing of josephus in 95 ce, treated the text of the hebrew bible as a closed canon to which "... no one has ventured either to add, or to remove, or to alter a syllable..." for a long time following this date the divine inspiration of esther, the song of songs, and ecclesiastes was often under scrutiny.

ਮੁ languagesਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਨਾਖ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਅਜ਼ਰਾ 4 18 ਅਤੇ 7, ਯਿਰਮਿਯਾਹ 10 11, ਡੈਨੀਅਲ 2 28, ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਅਰਮੀਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਭੈਣ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੇਮਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
original languages the tanakh was mainly written in biblical hebrew, with some small portions ezra 4 18 and 7 , jeremiah 10 11, daniel 2 28 written in biblical aramaic, a sister language which became the lingua franca for much of the semitic world.

ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ, ਸੇਲਪੁਆਜਿੰਟ, ਜਾਂ ਐਲਐਕਸਐਕਸ, ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੋਇਨੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 132 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਵਿਚ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
septuagint the septuagint, or the lxx, is a translation of the hebrew scriptures and some related texts into koine greek, begun in the late 3rd century bce and completed by 132 bce, initially in alexandria, but in time it was completed elsewhere as well.

ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦੋ ਵਾਰ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
it is not altogether clear which was translated when, or where some may even have been translated twice, into different versions, and then revised.

ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਕੰਮ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।
as the work of translation progressed, the canon of the greek bible expanded.

ਤੌਰਾਤ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਕੈਨਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਨੇਵੀਆਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the torah always maintained its pre-eminence as the basis of the canon but the collection of prophetic writings, based on the nevi'im, had various hagiographical works incorporated into it.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਕਾਬੀਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸਡਮ ਆਫ ਸਿਰਾਚ ਹਨ.
in addition, some newer books were included in the septuagint, among these are the maccabees and the wisdom of sirach.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਾਚ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੁਣ ਇਕ ਇਬਰਾਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਇਬਰਾਨੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the book of sirach, is now known to have existed in a hebrew version, since ancient hebrew manuscripts of it were rediscovered in modern times.

ਕੁਝ ਬਾਈਬਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਸੰਸਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਡੈਨੀਅਲ ਅਤੇ ਐੱਸਟਰ, ਯਹੂਦੀ ਕੈਨਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ।
the septuagint version of some biblical books, like daniel and esther, are longer than those in the jewish canon.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੁਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
some of these deuterocanonical books e.g.

ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀ ਬੁੱਧ, ਅਤੇ ਮਕਾਬੀਜ਼ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ.
the wisdom of solomon, and the second book of maccabees were not translated, but composed directly in greek.

ਦੇਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੀ ਜਮਾਨੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਰੱਬੀਨਿਕ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਨੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਯਹੂਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
since late antiquity, once attributed to a hypothetical late 1st-century council of jamnia, mainstream rabbinic judaism rejected the septuagint as valid jewish scriptural texts.

ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਕਈ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
several reasons have been given for this.

ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
first, some mistranslations were claimed.

ਦੂਜਾ, ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਇਬਰਾਨੀ ਸਰੋਤ ਟੈਕਸਟ ਇਬਰਾਨੀ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਰੱਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
second, the hebrew source texts used for the septuagint differed from the masoretic tradition of hebrew texts, which was chosen as canonical by the jewish rabbis.

ਤੀਜਾ, ਰੱਬੀ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਉੱਭਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ.
third, the rabbis wanted to distinguish their tradition from the newly emerging tradition of christianity.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰੱਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਰੱਬੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਰਾਮੀ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸਨ ਅਤੇ ਅਰਾਮੀ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
finally, the rabbis claimed a divine authority for the hebrew language, in contrast to aramaic or greek even though these languages were the lingua franca of jews during this period and aramaic would eventually be given a holy language status comparable to hebrew .

ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਪੁਰਾਣੇ ਲਾਤੀਨੀ, ਸਲਾਵੋਨੀਕ, ਸੀਰੀਆਕ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਰਮੀਨੀਆਈ, ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਰਜੀਅਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਕਬਤੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
the septuagint is the basis for the old latin, slavonic, syriac, old armenian, old georgian and coptic versions of the christian old testament.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚ ਅਕਸਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the roman catholic and eastern orthodox churches use most of the books of the septuagint, while protestant churches usually do not.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਬਾਈਬਲ ਨੇ ਯਹੂਦੀ ਕੈਨਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲੀ ਅਪੋਕਰੀਫਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after the protestant reformation, many protestant bibles began to follow the jewish canon and exclude the additional texts, which came to be called biblical apocrypha.

ਅਪੋਕਾਇਫ਼ਾ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕਿੰਗ ਜੇਮਜ਼ ਵਰਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਮਿਆਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
the apocrypha are included under a separate heading in the king james version of the bible, the basis for the revised standard version.

ਥਿਓਡਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ, ਡੈਨਿਅਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੂਲ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਵਰਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਥੀਓਡਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਇਕ ਕਾੱਪੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਸੋਰੈਟਿਕ ਟੈਕਸਟ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ. .
incorporations from theodotion in most ancient copies of the bible which contain the septuagint version of the old testament, the book of daniel is not the original septuagint version, but instead is a copy of theodotion's translation from the hebrew, which more closely resembles the masoretic text.

ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
the septuagint version was discarded in favour of theodotion's version in the 2nd to 3rd centuries ce.

ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in greek-speaking areas, this happened near the end of the 2nd century, and in latin-speaking areas at least in north africa , it occurred in the middle of the 3rd century.

ਇਤਿਹਾਸ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੇਰੋਮ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਡੈਨੀਅਲ ਦੇ ਵਲਗੇਟ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿਚ, "ਇਹ ਚੀਜ਼ 'ਬੱਸ' ਵਾਪਰੀ."
history does not record the reason for this, and st. jerome reports, in the preface to the vulgate version of daniel, "this thing 'just' happened."

ਡੈਨਿਅਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਦੀ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਲਈ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਹੈ.
one of two old greek texts of the book of daniel has been recently rediscovered and work is ongoing in reconstructing the original form of the book.

ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਵਿੱਚ "ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਬੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 1 ਐਸਡ੍ਰਾਸ "ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਏ" ਹੈ.
the canonical is known in the septuagint as "esdras b", and 1 esdras is "esdras a".

1 ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਟੈਕਸਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੱਚੇ ਮੂਲ ਪਾਠ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
1 esdras is a very similar text to the books of , and the two are widely thought by scholars to be derived from the same original text.

ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ "ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਬੀ" ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਥੀਓਡਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ "ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਏ" ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸੀ.
it has been proposed, and is thought highly likely by scholars, that "esdras b" the canonical is theodotion's version of this material, and "esdras a" is the version which was previously in the septuagint on its own.

ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਕੁਝ ਪਾਠ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ.
final form some texts are found in the septuagint but are not present in the hebrew.

ਇਹ ਅਤਿਰਿਕਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ ਟੋਬਿਟ, ਜੁਡੀਥ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀ ਸਿਆਣਪ, ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯਿਸੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਰੂਕ, ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਦਾ ਪੱਤਰ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਲਗੇਟ ਵਿੱਚ ਬਾਰੂਕ ਦਾ ਅਧਿਆਇ 6 ਬਣ ਗਿਆ, ਦਾਨੀਏਲ ਅਰੀਜ਼ਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਗੀਤ, ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ , ਸੁਸੰਨਾ ਅਤੇ ਬੇਲ ਅਤੇ ਡ੍ਰੈਗਨ, ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1 ਮਕਾਬੀਜ਼, 2 ਮਕਾਬੀਜ਼, 3 ਮਕਾਬੀਜ਼, 4 ਮਕਾਬੀਜ਼, 1 ਐਸਡ੍ਰਾਸ, ਓਡਸ, ਮਨੱਸ਼ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਸੁਲੇਮਾਨ ਦਾ ਜ਼ਬੂਰ, ਅਤੇ ਜ਼ਬੂਰ 151 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these additional books are tobit, judith, wisdom of solomon, wisdom of jesus son of sirach, baruch, the letter of jeremiah which later became chapter 6 of baruch in the vulgate , additions to daniel the prayer of azarias, the song of the three children, susanna and bel and the dragon , additions to esther, 1 maccabees, 2 maccabees, 3 maccabees, 4 maccabees, 1 esdras, odes, including the prayer of manasseh, the psalms of solomon, and psalm 151.

ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਸਮੂਹ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
some books that are set apart in the masoretic text are grouped together.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੈਮਵਲ ਅਤੇ ਬੁੱਕਸ ਆਫ਼ ਕਿੰਗਜ਼ ਐਲਐਕਸਐਕਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਆਫ ਰਾਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, the books of samuel and the books of kings are in the lxx one book in four parts called "of reigns" .

ਐਲਐਕਸਐਕਸ ਵਿਚ, ਬੁੱਕਸ ਆਫ਼ ਕ੍ਰੋਨੀਕਲਸ ਨੇ ਪੂਰਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਰਲੀਪੋਮੇਨਨ ਛੱਡਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in lxx, the books of chronicles supplement reigns and it is called paralipomenon left out .

ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਨਾਬਾਲਗ ਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the septuagint organizes the minor prophets as twelve parts of one book of twelve.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਬਾਈਬਲ ਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਬਾਈਬਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਈਸਾਈ ਸੰਕੇਤ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
christian bibles a christian bible is a set of books that a christian denomination regards as divinely inspired and thus constituting scripture.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਰਲੀ ਚਰਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਾਮੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਜਾਂ ਟਾਰਗਮਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਸੂਲਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ.
although the early church primarily used the septuagint or the targums among aramaic speakers, the apostles did not leave a defined set of new scriptures instead the canon of the new testament developed over time.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਓ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ.
groups within christianity include differing books as part of their sacred writings, most prominent among which are the biblical apocrypha or deuterocanonical books.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਏ-ਰਾਈਮਜ਼ ਬਾਈਬਲ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਿੰਗ ਜੇਮਜ਼ ਵਰਜ਼ਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰਿਵਾਇਜ਼ਡ ਵਰਜ਼ਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਰਜ਼ਨ, ਰਿਵਾਈਜ਼ਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਰਜ਼ਨ, ਨਿ american ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਰਜ਼ਨ, ਨਿ king ਕਿੰਗ ਜੇਮਜ਼ ਵਰਜ਼ਨ, ਨਿ new ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਵਰਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਰਜ਼ਨ.
significant versions of the english christian bible include the douay-rheims bible, the authorized king james version, the english revised version, the american standard version, the revised standard version, the new american standard version, the new king james version, the new international version, and the english standard version.

ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ, ਈਸਾਈ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਬਾਈਬਲ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਚਰਚਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨੈਂਟ ਲਹਿਰ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਕੈਨਸ ਹਨ।
old testament the books which make up the christian old testament differ between the catholic see catholic bible , orthodox, and protestant see protestant bible churches, with the protestant movement accepting only those books contained in the hebrew bible, while catholics and orthodox have wider canons.

ਕੁਝ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਅਤੇ ਅਰਾਮੀ ਪੈਸ਼ੀਟਾ.
a few groups consider particular translations to be divinely inspired, notably the greek septuagint and the aramaic peshitta.

ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਅਪੋਕਰਾਈਫਲ ਜਾਂ ਡਿocਟਰੋਕੇਨੋਨਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।
apocryphal or deuterocanonical books in eastern christianity, translations based on the septuagint still prevail.

ਪੱਛਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਨੂੰ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਪਾਠ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the septuagint was generally abandoned in favour of the 10th-century masoretic text as the basis for translations of the old testament into western languages.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਪਾਠ ਵਿਚ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਇਬਰਾਨੀ ਪਾਠ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
some modern western translations since the 14th century make use of the septuagint to clarify passages in the masoretic text, where the septuagint may preserve a variant reading of the hebrew text.

ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੂਸਰੇ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਸਾਗਰ ਸਾਗਰ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ.
they also sometimes adopt variants that appear in other texts, e.g., those discovered among the dead sea scrolls.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੇਸ਼ੀਟਾ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਪਰ ਇਬਰਾਨੀ ਰੱਬੀਨਿਕ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਰਥਾਤ, ਪ੍ਰੋਟੋਕਨੋਨਿਕਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਡਿਯੂਟਰੋਕੋਨੀਕਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਡਿuterਟਰੋ ਕੈਨਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੈਨਨ ਟ੍ਰੇਂਟ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
a number of books which are part of the peshitta or the greek septuagint but are not found in the hebrew rabbinic bible i.e., among the protocanonical books are often referred to as deuterocanonical books by roman catholics referring to a later secondary i.e., deutero canon, that canon as fixed definitively by the council of trent .

ਇਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ 45 ਦੀਆਂ 46 ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੇ ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਅਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਇੱਕ ਲਈ ਅਤੇ 27 ਨਵੇਂ ਲਈ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it includes 46 books for the old testament 45 if jeremiah and lamentations are counted as one and 27 for the new.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਕਰਾਈਫਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
most protestants term these books as apocrypha.

ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਡਿਯੂਟਰੋਕੋਨੀਨੀਕਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਬਾਈਬਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1820 ਤਕ ਅਪੋਕਰੀਫਾ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
modern protestant traditions do not accept the deuterocanonical books as canonical, although protestant bibles included them in apocrypha sections until the 1820s.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ.
however, roman catholic and eastern orthodox churches include these books as part of their old testament.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ ਟੋਬਿਟ ਜੂਡਿਥ 1 ਮਕਾਬੀ 2 ਮਕਾਬੀ ਵਿਸਡਮ ਸਿਰਾਕ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਬਾਰੂਕ ਦਾ ਪੱਤਰ ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਬਾਰੂਚ ਦੇ 6 ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇ 10 4 12 6 ਅਜ਼ਾਰੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾਨੀਏਲ, ਅਧਿਆਇ 3, ਆਇਤਾਂ ਦੀ ਦਾਸੈਲ ਦੀ ਸੁਸੰਨਾ ਬੁੱਕ, ਅਧਿਆਇ 13 ਬੇਲ ਅਤੇ ਡੈਨਿਅਲ ਦੀ ਡ੍ਰੈਗਨ ਬੁੱਕ, ਅਧਿਆਇ 14 ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ 3 ਮੱਕਾਬੀਜ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜ਼ਬੂਰ 151 ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਭਾਵ, ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਅਨ ਬਾਈਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਏਸਡ੍ਰਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 4 ਮਕਾਬੀ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਜਾਰਜੀਅਨ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਸੇਂਟ ਜੇਰੋਮ ਦੁਆਰਾ ਵਲਗੇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਿਕਾ ਹੈ ਯੂਨਾਨੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਬਾਈਬਲ,ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਪੋਕਰੀਫਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the roman catholic church recognizes tobit judith 1 maccabees 2 maccabees wisdom sirach or ecclesiasticus baruch the letter of jeremiah baruch chapter 6 greek additions to esther book of esther, chapters 10 4 12 6 the prayer of azariah and song of the three holy children verses book of daniel, chapter 3, verses susanna book of daniel, chapter 13 bel and the dragon book of daniel, chapter 14 in addition to those, the greek and russian orthodox churches recognize the following 3 maccabees 1 esdras prayer of manasseh psalm 151 russian and georgian orthodox churches include 2 esdras i.e., latin esdras in the russian and georgian bibles there is also 4 maccabees which is only accepted as canonical in the georgian church, but was included by st. jerome in an appendix to the vulgate, and is an appendix to the greek orthodox bible, and it is therefore sometimes included in collections of the apocrypha.

ਸੀਰੀਆਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦੀ ਪੋਥੀ ਸਾਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਬਾਰੂਕ ਦਾ ਪੱਤਰ ਬਾਰੂਕ ਦਾ ਪੱਤਰ ਇਥੀਓਪੀਅਨ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕੈਨਨ ਵਿਚ ਜੁਬਿਲੀਜ਼ ਹਨੋਕ ਮਕਾਬੀਅਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the syriac orthodox tradition includes psalms the apocalypse of baruch the letter of baruch the ethiopian biblical canon includes jubilees enoch meqabyan and some other books.

ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ ਅਪੋਕਰੈਫਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ.
the anglican church uses some of the apocryphal books liturgically.

ਇਸ ਲਈ, ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਡਿਯੂਟਰੋਕੋਨੋਨੀਕਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 1 ਐਸਡ੍ਰਾਸ, 2 ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਮਨੱਸ਼ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਲਗੇਟ ਅੰਤਿਕਾ ਵਿਚ ਸਨ.
therefore, editions of the bible intended for use in the anglican church include the deuterocanonical books accepted by the catholic church, plus 1 esdras, 2 esdras and the prayer of manasseh, which were in the vulgate appendix.

ਸੂਡੋਪਿਗ੍ਰਾਫਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੁੱਦੇਪੀਗ੍ਰਾਫਾ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਲਗਭਗ 300 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ 300 ਸਾ.ਯੁ. ਤਕ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
pseudepigraphal books the term pseudepigrapha commonly describes numerous works of jewish religious literature written from about 300 bce to 300 ce.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੂਈਡੇਪੀਗਰਾਫੀਕਲ ਨਹੀਂ ਹਨ.
not all of these works are actually pseudepigraphical.

ਇਹ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਕੈਨਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it also refers to books of the new testament canon whose authorship is misrepresented.

"ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ" ਸੂਡੋਪਿਗ੍ਰਾਫਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਸਾ ਇਥੋਪਿਕ ਕਿਤਾਬ ਹਨੋਕ ਦੀ 1 ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ 3 ਮੈਕਬੀਜ਼ 4 ਮਕਾਬੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਹਨੋਕ ਸਲੋਵੋਨੀਕ ਕਿਤਾਬ ਹਨੋਕ 2 ਹਨੋਕ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਕਿਤਾਬ ਹਨੋਕ 3 ਹਨੋਕ ਨੂੰ "ਮੈਟਾਟਰੋਨ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ" ਜਾਂ "ਰਬੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ਼ਮਾਏਲ ਉੱਚ ਜਾਜਕ "ਬਾਰੂਕ ਦੀ ਜੁਲੀਲੀਸ ਸੀਰੀਆਕ ਅਪੋਕਲੀਸਿਪ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 2 ਅਰੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰੂਚ ਦਾ ਪੱਤਰ, ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਦਮ ਅਤੇ ਹੱਵਾਹ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸਲੋਮਨ ਸਿਬੀਲਿਨ ਓਰੇਕਲਜ਼ ਦੇ ਯਸਾਯਾਹ ਦੇ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਬਾਰੂਕ 3 ਬਾਰੂਕ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਫ਼ ਐਨੋਚ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੂਡੋਪੀਗ੍ਰਾਫਲ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਹਨੋਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1 ਹਨੋਕ, 2 ਹਨੋਕ, ਸਿਰਫ ਪੁਰਾਣੀ ਸਲਾਵੋਨੀਕ ਵਿਚ ਬਚੀ ਸੀ, ਅਤੇ 3 ਹਨੋਕ, ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚ ਬਚੀ ਸੀ, ਸੀ. ਪੰਜਵੀਂ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
the "old testament" pseudepigraphal works include the following 3 maccabees 4 maccabees assumption of moses ethiopic book of enoch 1 enoch slavonic book of enoch 2 enoch hebrew book of enoch 3 enoch also known as "the revelation of metatron" or "the book of rabbi ishmael the high priest" book of jubilees syriac apocalypse of baruch 2 baruch letter of aristeas letter to philocrates regarding the translating of the hebrew scriptures into greek life of adam and eve martyrdom and ascension of isaiah psalms of solomon sibylline oracles greek apocalypse of baruch 3 baruch testaments of the twelve patriarchs book of enoch notable pseudepigraphal works include the books of enoch such as 1 enoch, 2 enoch, surviving only in old slavonic, and 3 enoch, surviving in hebrew, c. 5th to 6th century ce .

ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਬੀ ਹਨੋਕ, ਜੋ ਕਿ ਨੂਹ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਨੂਹ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these are ancient jewish religious works, traditionally ascribed to the prophet enoch, the great-grandfather of the patriarch noah.

ਉਹ ਬੀਟਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਾਈਬਲ ਸੰਬੰਧੀ ਕੈਨਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ.
they are not part of the biblical canon used by jews, apart from beta israel.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਸਾਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨੋਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਰੁਚੀ ਜਾਂ ਮਹੱਤਤਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
most christian denominations and traditions may accept the books of enoch as having some historical or theological interest or significance.

ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਨੋਕ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਈਸਾਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਨੋਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜਾਂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
it has been observed that part of the book of enoch is quoted in the epistle of jude part of the new testament but christian denominations generally regard the books of enoch as non-canonical or non-inspired.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਥੋਪੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਤਿਵਾਹੇਡੋ ਚਰਚ ਅਤੇ ਏਰੀਟਰੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਤਿਵਾਹੇਡੋ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਹਨੋਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, the enoch books are treated as canonical by the ethiopian orthodox tewahedo church and eritrean orthodox tewahedo church.

ਪਹਿਰਾਬੁਰਜ ਦੇ ਪਹਿਰਾਬੁਰਜ ਵਿਚਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਗ ਲਗਭਗ 300 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਭਾਗ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਪੈਰੇਬਲਜ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the older sections mainly in the book of the watchers are estimated to date from about 300 bc, and the latest part book of parables probably was composed at the end of the 1st century bce.

ਸੂਡੋਪਿਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਵਿਚਾਰ ਉਥੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਬਾਈਬਲੀ ਵਿਦਵਤਾ ਵਿਚ ਸੀਡੂਪੀਗਰਾਫਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤ ਲੇਖਕਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਾਈਬਲੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਸਨ. ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ.
denominational views of pseudepigrapha there arose in some protestant biblical scholarship an extended use of the term pseudepigrapha for works that appeared as though they ought to be part of the biblical canon, because of the authorship ascribed to them, but which stood outside both the biblical canons recognized by protestants and catholics.

ਇਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਸ ਨੇ ਡਿuterਟਰੋਕੇਨੋਨਿਕਲ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪੋਕਰੀਫਲ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਸੀ।
these works were also outside the particular set of books that roman catholics called deuterocanonical and to which protestants had generally applied the term apocryphal.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਡੋਪੀਗਰਾਫੀਕਲ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਸਰਬੋਤਮ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ .ੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਸੂਝ-ਲਿਖਤ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
accordingly, the term pseudepigraphical, as now used often among both protestants and roman catholics allegedly for the clarity it brings to the discussion , may make it difficult to discuss questions of pseudepigraphical authorship of canonical books dispassionately with a lay audience.

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਲਝਾਉਣ ਲਈ, ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਡੋਪੀਗਰਾਫੀਕਲ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
to confuse the matter even more, eastern orthodox christians accept books as canonical that roman catholics and most protestant denominations consider pseudepigraphical or at best of much less authority.

ਇੱਥੇ ਚਰਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸਵੀਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ.
there exist also churches that reject some of the books that roman catholics, orthodox and protestants accept.

ਕੁਝ ਯਹੂਦੀ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ।
the same is true of some jewish sects.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਜੋ "ਐਪੀਕਰਾਈਫਲ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many works that are "apocryphal" are otherwise considered genuine.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
role of the old testament in christian theology the old testament has always been central to the life of the christian church.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਐਨ.ਟੀ.
bible scholar n.t.

ਰਾਈਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਖ਼ੁਦ ਯਿਸੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ."
wright says "jesus himself was profoundly shaped by the scriptures."

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁ christiansਲੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਨੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਉਹੀ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਲੱਭੇ।
he adds that the earliest christians also searched those same hebrew scriptures in their effort to understand the earthly life of jesus.

ਉਹ ਇਸਰਾਏਲੀਆਂ ਦੀਆਂ "ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ" ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਲੁਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਤਿਮੋਥਿਉਸ 2 ਤਿਮੋਥਿਉਸ 3 15 ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਸੀਹਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਯਿਸੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ "ਨਵਾਂ ਨੇਮ" ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
they regarded the "holy writings" of the israelites as necessary and instructive for the christian, as seen from paul's words to timothy 2 timothy 3 15 , and as pointing to the messiah, and as having reached a climactic fulfillment in jesus himself, generating the "new covenant" prophesied by jeremiah.

ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਨਿ the ਨੇਮ ਉਹ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਭਾਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
new testament the new testament is the name given to the second and final portion of the christian bible.

ਯਿਸੂ ਇਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ.
jesus is its central figure.

ਸ਼ਬਦ "ਨਵਾਂ ਨੇਮ" ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤ ਵਜੋਂ ਈਸਾਈ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ.
the term "new testament" came into use in the second century during a controversy among christians over whether or not the hebrew bible should be included with the christian writings as sacred scripture.

ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
the new testament presupposes the inspiration of the old testament.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਮੁ earlyਲੇ ਚਰਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਚਰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਫਾਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿ test ਟੈਸਟੇਮੈਂਟ ਅਪੋਕਰੀਫਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some other works which were widely read by early churches were excluded from the new testament and relegated to the collections known as the apostolic fathers generally considered orthodox and the new testament apocrypha including both orthodox and heretical works .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਸਾਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਚੱਲ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੈ।
most christians consider the new testament to be an infallible source of doctrine, while others go even farther to affirm that it is also inerrant, or completely correct in historical and factual details as well as theologically.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਪਰ, ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
in recent times, however, the authority of the new testament books has been challenged.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨੇ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੇਖਕਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the school of historical criticism has exposed various apparent contradictions within the texts, as well as questions of authorship and dating.

ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਈਸਾਈ ਸਾਹਿਤ ਇੰਜੀਲ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀਆਂ 27 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ, ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਪੋਥੀ ਦਾ ਇਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ।
the new testament is a collection of 27 books of 4 different genres of christian literature gospels, one account of the acts of the apostles, epistles and an apocalypse .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੈਥੋਲਿਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪਰੰਪਰਾ, ਸਲੈਵੋਨੀਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਸੀਰੀਆਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਈਥੋਪੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ orderedੰਗ ਨਾਲ ਆਰਡਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
these books can be grouped into the new testament books are ordered differently in the catholic orthodox protestant tradition, the slavonic tradition, the syriac tradition and the ethiopian tradition.

ਮੁੱ languageਲੀ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਕੋਇਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤਕ ਸੀ. 600
original language the mainstream consensus is that the new testament was written in a form of koine greek, which was the common language of the eastern mediterranean from the conquests of alexander the great bce until the evolution of byzantine greek c. 600 .

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਸਕਰਣ ਮੂਲ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫਾਂ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਨਵੇਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮੂਲ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਖਰੜੇ, ਬਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ.
historic editions the original autographs, that is, the original greek writings and manuscripts written by the original authors of the new testament, have not survived.

ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਕਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅਸਲ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਅਤੇ ਕਈ ਖਰੜੇ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
but historically copies exist of those original autographs, transmitted and preserved in a number of manuscript traditions.

ਕੁਝ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਾਮੂਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ, ਜੋੜ ਜਾਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
there have been some minor variations, additions or omissions, in some of the texts.

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਿਖਾਰੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪੰਨੇ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ' ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਪਾਠ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ.
when ancient scribes copied earlier books, they sometimes wrote notes on the margins of the page marginal glosses to correct their if a scribe accidentally omitted a word or to comment about the text.

ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਿਖਾਰੀ ਇਸ ਕਾੱਪੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੇ ਇਕ ਨੋਟ ਨੂੰ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸੀ.
when later scribes were copying the copy, they were sometimes uncertain if a note was intended to be included as part of the text.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਭੁੱਲ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨਾਲ.
over time, different regions evolved different versions, each with its own assemblage of omissions and additions.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਟੈਕਸਟ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਡਰਿਅਨ ਟੈਕਸਟ ਟਾਈਪ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ, ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਟੈਕਸਟ ਟਾਈਪ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਧਿਕਤਮਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਠ ਕਿਸਮ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੰਗਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the three main textual traditions of the greek new testament are sometimes called the alexandrian text-type generally minimalist , the byzantine text-type generally maximalist , and the western text-type occasionally wild .

ਇਹ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
together they comprise most of the ancient manuscripts.

ਈਸਾਈ ਕਨਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਓਲਡ ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ ਕੈਨਨ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਮੁ originalਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
development of the christian canons the old testament canon entered into christian use in the greek septuagint translations and original books, and their differing lists of texts.

ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਨਿ test ਨੇਮ ਬਣ ਜਾਣਗੇ.
in addition to the septuagint, christianity subsequently added various writings that would become the new testament.

ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
somewhat different lists of accepted works continued to develop in antiquity.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਿਲੋਧਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀ 39, 46 51, 54 ਜਾਂ 57-ਪੁਸਤਕ ਕੈਨਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਇਕ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀ 27-ਪੁਸਤਕ ਕੈਨਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵਰਤੀ ਜਾਏਗੀ , ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 393 ਸੀਈ ਵਿਚ ਹਿੱਪੋ ਦਾ ਸਿੰਨਡ.
in the 4th century a series of synods produced a list of texts equal to the 39, 46 51, 54, or 57-book canon of the old testament and to the 27-book canon of the new testament that would be subsequently used to today, most notably the synod of hippo in 393 ce.

ਵੀ ਸੀ. 400 ਵਿਚ, ਜੇਰੋਮ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵੈਲਗੇਟ ਦੇਖੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੋਪ ਪੋਪ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ, ਪਿਛਲੇ ਸੈਨੋਡਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
also c. 400, jerome produced a definitive latin edition of the bible see vulgate , the canon of which, at the insistence of the pope, was in accord with the earlier synods.

ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ testੰਗ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਕੈਨਨ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਸੂਚੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
with the benefit of hindsight it can be said that this process effectively set the new testament canon, although there are examples of other canonical lists in use after this time.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 39 ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਫ ਯਹੂਦੀ ਤਨਾਖ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਵੱਖਰੇ methodੰਗ ਨਾਲ 46 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ 51 ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ 46 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ 46 ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਨੇਮ.
the protestant old testament of today has a 39-book number of books though not the content varies from the jewish tanakh only because of a different method of the roman catholic church recognizes 46 books 51 books with some books combined into 46 books as the canonical old testament.

ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 3 ਮਕਾਬੀ, 1 ਐਸਡ੍ਰਾਸ, ਮਨੱਸ਼ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਬੂਰ 151 ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the eastern orthodox churches recognize 3 maccabees, 1 esdras, prayer of manasseh and psalm 151 in addition to the catholic canon.

ਕਈਆਂ ਵਿੱਚ 2 ਐਸਡ੍ਰਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some include 2 esdras.

ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the anglican church also recognizes a longer canon.

ਸ਼ਬਦ "ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ" ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦਾ ਸਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਚੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਹਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬਚੇ.
the term "hebrew scriptures" is often used as being synonymous with the protestant old testament, since the surviving scriptures in hebrew include only those books, while catholics and orthodox include additional texts that have not survived in hebrew.

ਦੋਵੇਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਚ ਇਕੋ 27 ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਿ new ਨੇਮ ਕੈਨਨ ਹਨ.
both catholics and protestants as well as greek orthodox have the same 27-book new testament canon.

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2 ਤਿਮੋਥਿਉਸ 3 16 ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, “ਸਾਰਾ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ”।
the new testament writers assumed the inspiration of the old testament, probably earliest stated in 2 timothy 3 16, "all scripture is given by inspiration of god".

ਈਥੋਪੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਕੈਨਨ ਇਥੋਪੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਤੇਵਾਹੇਡੋ ਚਰਚ ਦਾ ਕੈਨਨ ਹੋਰਨਾਂ ਈਸਾਈ ਚਰਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਾਨਪਨ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ.
ethiopian orthodox canon the canon of the ethiopian orthodox tewahedo church is wider than the canons used by most other christian churches.

ਇਥੋਪੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ 81 ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ.
there are 81 books in the ethiopian orthodox bible.

ਈਥੋਪੀਅਨ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਕੈਨਨ ਵਿਚ ਦੂਸਰੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਨੋਕ ਅਤੇ ਜੁਬਿਲੀਜ਼ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯਹੂਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਗੀਜ਼ ਵਿਚ ਬਚੀਆਂ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਅਜ਼ਰਾ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ ਅਜ਼ਰਾ ਦੀ ਪੋਥੀ, ਮੱਕਾਬਿਆਨ ਦੀਆਂ 3 ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਜ਼ੈਲ 151 ਦੇ ਜ਼ਬੂਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ.
the ethiopian old testament canon includes the books found in the septuagint accepted by other orthodox christians, in addition to enoch and jubilees which are ancient jewish books that only survived in ge'ez but are quoted in the new testament, also greek ezra first and the apocalypse of ezra, 3 books of meqabyan, and psalm 151 at the end of the psalter.

ਮੇਕਾਬੀਅਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮਕਾਬੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਗੀਆਂ.
the three books of meqabyan are not to be confused with the books of maccabees.

ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ '.
the order of the other books is somewhat different from other groups', as well.

ਪੁਰਾਣਾ ਨੇਮ, ਯਹੂਦੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਾਬਾਲਗ ਨਬੀਆਂ ਲਈ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਆਰਡਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the old testament follows the septuagint order for the minor prophets rather than the jewish order.

ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤਿਮੋਥਿਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਾਰੀ ਲਿਖਤ ਰੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ, ਤਾੜਨਾ, ਸੁਧਾਰ, ਸੁਧਾਰ ਲਈ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ".
divine inspiration the second epistle to timothy says that "all scripture is given by inspiration of god, and is profitable for doctrine, for reproof, for correction, for instruction in righteousness".

2 ਤਿਮੋਥਿਉਸ 3 16 ਰੱਬੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਬੰਧਤ ਪਰ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਰੱਬ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ, ਬਾਈਬਲ, ਸ਼ਬਦਾਂ, ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਾਈਬਲ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਰੱਬ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਗਲਤੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਰਮਨੂਟਿਕਸ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
2 timothy 3 16 various related but distinguishable views on divine inspiration include the view of the bible as the inspired word of god the belief that god, through the holy spirit, intervened and influenced the words, message, and collation of the bible the view that the bible is also infallible, and incapable of error in matters of faith and practice, but not necessarily in historic or scientific matters the view that the bible represents the inerrant word of god, without error in any aspect, spoken by god and written down in its perfect form by humans within these broad beliefs many schools of hermeneutics operate.

"ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਚਰਚ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ."
"bible scholars claim that discussions about the bible must be put into its context within church history and then into the context of contemporary culture."

ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਈਸਾਈ ਬਾਈਬਲੀ ਸਾਹਿਤਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਬਾਈਬਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਅਰਥ theਸਤ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ.
fundamentalist christians are associated with the doctrine of biblical literalism, where the bible is not only inerrant, but the meaning of the text is clear to the average reader.

ਯਹੂਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਭਰਦਾ ਹੈ.
jewish antiquity attests to belief in sacred texts, and a similar belief emerges in the earliest of christian writings.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕਈ ਹਵਾਲੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
various texts of the bible mention divine agency in relation to its writings.

ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਏ ਜਨਰਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਨੌਰਮਨ ਗੈਸਲਰ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਨਿਕਸ ਲਿਖਦੇ ਹਨ "ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾ ਭੇਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਜ਼ੁਬਾਨੀ, ਪੂਰਨ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ."
in their book a general introduction to the bible, norman geisler and william nix write "the process of inspiration is a mystery of the providence of god, but the result of this process is a verbal, plenary, inerrant, and authoritative record."

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੂਲ ਟੈਕਸਟ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਸ 1978 ਦੇ ਬਾਈਕਾਇਲ ਇਨਰੈਂਰਸੀ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਕਥਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਿਰਫ ਪੋਥੀ ਦੇ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟੈਕਸਟ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
most evangelical biblical scholars associate inspiration with only the original text for example some american protestants adhere to the 1978 chicago statement on biblical inerrancy which asserted that inspiration applied only to the autographic text of scripture.

ਬਾਈਬਲੀ ਸਾਹਿਤਵਾਦ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿੰਗ-ਜੇਮਜ਼-ਓਨਲੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ, ਜਕੜ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਵਾਦ ਤਕ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
among adherents of biblical literalism, a minority, such as followers of the king-james-only movement, extend the claim of inerrancy only to a particular translation.

ਰੁਪਾਂਤਰ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਤਨਾਖ ਦੇ ਮੁ textsਲੇ ਹਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਨ, ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਅਰਾਮੀ ਵਿਚ।
versions and translations the original texts of the tanakh were mainly in hebrew, with some portions in aramaic.

ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਸੋਰੈਟਿਕ ਟੈਕਸਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯਹੂਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ, ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ, ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਇਕ ਅਰਾਮੀ ਸੰਸਕਰਣ, ਤਰਗੁਮ ਓਨਕੇਲੋਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
in addition to the authoritative masoretic text, jews still refer to the septuagint, the translation of the hebrew bible into greek, and the targum onkelos, an aramaic version of the bible.

ਤੰਨਾਖ ਦੇ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਯਹੂਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਅਲੇਪੋ ਕੋਡੇਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
there are several different ancient versions of the tanakh in hebrew, mostly differing by spelling, and the traditional jewish version is based on the version known as aleppo codex.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
even in this version there are words which are traditionally read differently from written, because the oral tradition is considered more fundamental than the written one, and presumably mistakes had been made in copying the text over the generations.

ਮੁ earlyਲੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਲਈ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਮੁ textਲਾ ਪਾਠ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਸੀ.
the primary biblical text for early christians was the septuagint.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
in addition, they translated the hebrew bible into several other languages.

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਸੀਰੀਆਕ, ਕੌਪਟਿਕ, ਈਥੋਪਿਕ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
translations were made into syriac, coptic, ethiopic, and latin, among other languages.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the latin translations were historically the most important for the church in the west, while the greek-speaking east continued to use the septuagint translations of the old testament and had no need to translate the new testament.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੁਰਾਣਾ ਲਾਤੀਨੀ ਟੈਕਸਟ ਸੀ, ਜਾਂ ਵੇਟਸ ਲੈਟਿਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
the earliest latin translation was the old latin text, or vetus latina, which, from internal evidence, seems to have been made by several authors over a period of time.

ਇਹ ਸੇਪਟੁਜਿੰਟ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
it was based on the septuagint, and thus included books not in the hebrew bible.

ਲਾਤੀਨੀ ਡੈਕਰੇਟਮ ਗੇਲਾਸੀਅਨਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਗੈਲਾਸੀਅਨ ਫ਼ਰਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੁੱਦੇਪਿਗ੍ਰਾਫਲ ਪੋਪਲ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ 6 ਵੇਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੋਪ ਗਲਾਸੀਅਸ ਪਹਿਲੇ, ਪੋਪ ਦਮਾਸਸ ਪਹਿਲੇ, ਜਾਂ ਪੋਪ ਹਾਰਮਿਸਦਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰੋਮਨ ਚਰਚ, ਪੋਪ ਦਮਾਸਸ ਪਹਿਲੇ 366-383 ਅਧੀਨ 382 ਈ. ਵਿਚ ਰੋਮ ਦੀ ਸਭਾ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ.
according to the latin decretum gelasianum also known as the gelasian decree , thought to be of a 6th-century document of uncertain authorship and of pseudepigraphal papal authority variously ascribed to pope gelasius i, pope damasus i, or pope hormisdas but reflecting the views of the roman church by that period, the council of rome in 382 ad under pope damasus i 366-383 assembled a list of books of the bible.

ਡੈਮਾਸਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੇਰੋਮ ਨੂੰ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਇਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਪਾਠ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ.
damasus commissioned saint jerome to produce a reliable and consistent text by translating the original greek and hebrew texts into latin.

ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ. ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਵਲਗੇਟ ਬਾਈਬਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇਰੋਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਸਨ।
this translation became known as the latin vulgate bible, in the fourth century ad although jerome expressed in his prologues to most deuterocanonical books that they were non-canonical .

ਅਤੇ 1546 ਵਿਚ, ਟ੍ਰਾਂਸਟੀ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੈਂਟ ਵਿਖੇ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਜੇਰੋਮ ਦੇ ਵਲਗੇਟ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਚਰਚ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਾਈਬਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ.
and in 1546, at the council of trent, jerome's vulgate translation was declared by the roman catholic church to be the only authentic and official bible in the latin church.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
since the protestant reformation, bible translations for many languages have been made.

ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਨਵੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸਾਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਈਕਲੀਫ ਬਾਈਬਲ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਟਰ, ਨਿ trib ਟ੍ਰਾਈਬਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ।
the bible continues to be translated to new languages, largely by christian organizations such as wycliffe bible translators, new tribes mission and bible societies.

ਗਲਾਸਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਜੌਨ ਰਿਚਸ, ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬਰਾਬਰ ਉਕਸਾਇਆ ਹੈ. ਮਨੁੱਖੀ ਕਤਲੇਆਮ, ਸਵੈ-ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਤੰਗ-ਦਿਮਾਗੀਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀਆਂ ਵਧੀਕੀਆਂ.
views john riches, professor of divinity and biblical criticism at the university of glasgow, provides the following view of the diverse historical influences of the bible it has inspired some of the great monuments of human thought, literature, and art it has equally fuelled some of the worst excesses of human savagery, self-interest, and narrow-mindedness.

ਇਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਕਾਰਜਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸਮਾਜਾਂ ਲਈ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
it has inspired men and women to acts of great service and courage, to fight for liberation and human development and it has provided the ideological fuel for societies which have enslaved their fellow human beings and reduced them to abject poverty.

ਇਸ ਨੇ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਣ, ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਇਸ ਪੱਕਾ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਨਸਲੀ, ਜਾਤੀਗਤ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ.
it has, perhaps above all, provided a source of religious and moral norms which have enabled communities to hold together, to care for, and to protect one another yet precisely this strong sense of belonging has in turn fuelled ethnic, racial, and international tension and conflict.

ਦੂਸਰੇ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਬਾਈਬਲ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅਰਬੀ ਜੋ ਤਾਰਿਫ਼ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ।
other religions in islam, the bible is held to reflect true unfolding revelation from god but revelation which had been corrupted or distorted in arabic tahrif which necessitated the giving of the qur'an to the islamic prophet, muhammad, to correct this deviation.

ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਾਈਬਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
members of other religions may also seek inspiration from the bible.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰਸਤਫਾਰੀ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਵਾਦੀਵਾਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਲਿਸਟ ਇਸ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
for example, rastafaris view the bible as essential to their religion and unitarian universalists view it as "one of many important religious texts".

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ, ਰਚਨਾ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
biblical studies biblical criticism refers to the investigation of the bible as a text, and addresses questions such as authorship, dates of composition, and authorial intention.

ਇਹ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ, ਜਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
it is not the same as criticism of the bible, which is an assertion against the bible being a source of information or ethical guidance, or observations that the bible may have translation errors.

ਉੱਚ ਆਲੋਚਨਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਥੌਮਸ ਹੋਬਜ਼ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਮੂਸਾ ਟੌਰਟ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਸੀ.
higher criticism in the 17th century thomas hobbes collected the current evidence to conclude outright that moses could not have written the bulk of the torah.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਬਾਰੂਚ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਨੇ ਇਕ ਏਕਤਾਪੂਰਨ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਇਹ "ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਸਾਫ ਸੀ ਕਿ ਪੈਂਟਾਚੂਕ ਮੂਸਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
shortly afterwards the philosopher baruch spinoza published a unified critical analysis, arguing that the problematic passages were not isolated cases that could be explained away one by one, but pervasive throughout the five books, concluding that it was "clearer than the sun at noon that the pentateuch was not written by moses .

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜ ਬਾਈਬਲ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਹੈ ਜੋ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਾਂ "ਨਵਾਂ ਨੇਮ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
archaeological and historical research biblical archaeology is the archaeology that relates to and sheds light upon the hebrew scriptures and the christian greek scriptures or the "new testament" .

ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ .ੰਗ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is used to help determine the lifestyle and practices of people living in biblical times.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ.
there are a wide range of interpretations in the field of biblical archaeology.

ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਵਿਭਾਜਨ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਅਧਿਕਤਮਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਜਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
one broad division includes biblical maximalism which generally takes the view that most of the old testament or the hebrew bible is based on history although it is presented through the religious viewpoint of its time.

ਇਹ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟਵਾਦ ਦੇ ਉਲਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
it is considered to be the opposite of biblical minimalism which considers the bible to be a purely post-exilic 5th century bce and later composition.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਾਈਬਲ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਯੁੱਗਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੀ ਬਾਬਲੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ.
even among those scholars who adhere to biblical minimalism, the bible is a historical document containing first-hand information on the hellenistic and roman eras, and there is universal scholarly consensus that the events of the 6th century bce babylonian captivity have a basis in history.

10 ਵੀਂ ਤੋਂ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਬਾਈਬਲੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕਤਾ ਦਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the historicity of the biblical account of the history of ancient israel and judah of the 10th to 7th centuries bce is disputed in scholarship.

8 ਵੀਂ ਤੋਂ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਇਸਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਅਰਸੇ ਅਤੇ ਦਾ davidਦ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
the biblical account of the 8th to 7th centuries bce is widely, but not universally, accepted as historical, while the verdict on the earliest period of the united monarchy 10th century bce and the historicity of david is unclear.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਲ ਡੈਨ ਸਟੀਲ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
archaeological evidence providing information on this period, such as the tel dan stele, can potentially be decisive.

ਤੌਰਾਤ ਵਿਚ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਬਾਈਬਲ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਦਵਤਾ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the biblical account of events of the exodus from egypt in the torah, and the migration to the promised land and the period of judges are not considered historical in scholarship.

ਗੈਲਰੀ ਬਾਈਬਲਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਾਈਬਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਖਰੜੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਜਾਏ ਗਏ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ, ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਚਿੱਤਰਾਂ.
gallery bibles illustrations most old bibles were illuminated, they were manuscripts in which the text is supplemented by the addition of decoration, such as decorated initials, borders marginalia and miniature illustrations.

ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਮੱਠਾਂ ਵਿਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਮੀਰ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਤੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
up to the twelfth century, most manuscripts were produced in monasteries in order to add to the library or after receiving a commission from a wealthy patron.

ਵੱਡੇ ਮੱਠਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਖਰੜਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰਿਪਟੋਰਿਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਛੋਟੇ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਸਨ ਕਿ ਹਰ ਲਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਖੜ੍ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਤੁਰਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਪਿਆ.
larger monasteries often contained separate areas for the monks who specialized in the production of manuscripts called a scriptorium, where little rooms were assigned to book copying they were situated in such a way that each scribe had to himself a window open to the cloister walk.

ਚੌਦਾਂਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਸਕ੍ਰਿਪਟੋਰਿਅਮ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟੋਰਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੈਰਿਸ, ਰੋਮ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਲੇਬਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
by the fourteenth century, the cloisters of monks writing in the scriptorium started to employ laybrothers from the urban scriptoria, especially in paris, rome and the netherlands.

ਖਰੜੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਵਧੀਆਂ ਕਿ ਮੱਠ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
demand for manuscripts grew to an extent that the monastic libraries were unable to meet with the demand, and began employing secular scribes and illuminators.

ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅਕਸਰ ਮੱਠ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੱਠ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿਕਸ਼ੂ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਦਿਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
these individuals often lived close to the monastery and, in certain instances, dressed as monks whenever they entered the monastery, but were allowed to leave at the end of the day.

ਇਹ ਖਰੜਾ ਰੁਬਰੀਕੇਟਰ ਕੋਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਲੇਖ, ਸਿਰਲੇਖ, ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸੰਖੇਪ, ਨੋਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੇ ਕਿਤਾਬ ਦਰਸਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the manuscript was to the rubricator, who added in red or other colours the titles, headlines, the initials of chapters and sections, the notes and so on and then if the book was to be illustrated it was sent to the illuminator.

ਖਰੜੇ ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਲਿਖਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਜਾਂ ਏਜੰਟ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਲਿਖਤੀ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ.
in the case of manuscripts that were sold commercially, the writing would have been discussed initially between the patron and the scribe or the agent, but by the time that the written gathering were sent off to the illuminator there was no longer any scope for innovation.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਬਾਈਬਲ ਡੱਬੀ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕੇਸ ਵੀ ਦੇਖੋ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਪੇਪਰ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸੌਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕੋਡ ਹੰਮਰੌਬੀ ਮੁੱਖ ਬਾਈਬਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟੋਰਿਅਮ ਥਿਓਡਿਸੀ ਅਤੇ ਬਾਈਬਲ ਐਂਡਨੋਟਸ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਵੀਰ ਸਿੰਘ 5 ਦਸੰਬਰ 1872 ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ 10 ਜੂਨ 1957 ਵਿਚ ਇਕ ਕਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ , ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ.
bible illustrations see also bible box bible case bible paper biblical software code of hammurabi list of major biblical figures scriptorium theodicy and the bible endnotes references and further reading vir singh or veer singh 5 december 1872 in amritsar 10 june 1957 in amritsar was a poet, scholar, and theologian of the sikh revival movement, playing an important part in the renewal of punjabi literary tradition.

ਯੋਗਦਾਨ ਇੰਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਭਾਈ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਕ ਸਨਮਾਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
contributions were so important and influential that he became canonized as bhai, an honorific often given to those whom could be considered a saint of the sikh faith.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ 1872 ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਡਾ: ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ.
family and personal life born in 1872, in amritsar, bhai veer singh was the eldest of dr. charan singh's three sons.

ਵੀਰ ਪਰਵਾਰ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਜ ਦਾ ਪਤਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮੱਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਹਾਦੁਰ ਤਕ ਸੀ।
vir family could trace its ancestry as far back as to diwan kaura mal, a vice-governor maharaja bahadur of the city multan.

ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1788-1878 ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਮੱਠਾਂ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਪਾਠ ਸਿੱਖਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ.
his grandfather, kahn singh 1788-1878 , spent a great deal of his youth training and learning traditional sikh lessons in monasteries.

ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਯੁਰਵੈਦ, ਸਿਧ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਡਾ: ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਇਕ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ। , ਅਕਸਰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ.
fluent in sanskrit and braj, as well as in the oriental systems of medicine such as ayurveda, siddha and yunani , kahn singh influenced his only son, dr. charan singh, who later fathered vir singh, to become an active member of the sikh community, often producing poetry, music, and writings in hopes of restoring the sikh community.

ਸਤਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਚਤਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।
at seventeen, bhai vir singh himself married chatar kaur and had two daughters with her.

10 ਜੂਨ 1957 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
he died in amritsar on 10 june 1957.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
education singh had the benefit of both the traditional indigenous learning as well as of modern english education.

ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਸਿੱਖੇ।
he learnt sikh scripture as well as persian, urdu and sanskrit.

ਫਿਰ ਉਹ ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1891 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਇਆ।
he then joined the church mission school, amritsar and took his matriculation examination in 1891 and stood first all over in the district.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਦਿਆ ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਹਿਪਾਠੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
singh received his secondary education at church mission high school, and it was while attending school that the conversion of some of his classmates from sikhism to christianity that singh's own religious convictions toward sikhism were fortified.

ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਿਖਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੰਥ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਮਿਲਿਆ।
influenced by the christian missionaries' use of and reference to literary sources, singh got the idea to teach others the main dogmas of sikhism through his own written resources.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੁਨਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਰਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ.
using the skills and techniques in modern literary forms that he learned through his english courses, singh produced stories, poems, and epics and recorded the history and philosophical ideas of sikhism.

ਸਾਹਿਤਕ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
literary career beginnings singh chose to become a writer.

ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪ੍ਰੈਸ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
after passing his matriculation examination, he worked with a friend of his , wazir singh, and set up a lithography press.

ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਭੂਗੋਲ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੀ.
his first commission to write and print were geography textbooks for some schools.

ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਧਰਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
language politics singh argued that sikhism was a unique religion which could be nourished and sustained by creating an awakening amongst the sikhs of the awareness of their distinct theological and cultural identity.

ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਇਸ orੰਗ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
he aimed at reorienting the sikhs' understanding of their faith in such a manner as to help them assimilate the different modernising influences to their historical memory and cultural heritage.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ.
at the time, sikhs were often persecuted by the british and hindus, often being pressured or threatened into assimilating into mainstream culture.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
acts such as publicly shaving off the heads and beards of religious sikh officials were performed to humiliate and demean the sikh religion.

ਇਸ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਵਲ, ਮਹਾਂਕਾਵਿਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਲਿਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤਮਈ meansੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
amidst all this political discontent, singh sought to revitilize the sikh culture and religion through peaceful means, by writing a myriad of novels, epics, and poems.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ ਨਾਲ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਲੋਪ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸਿੰਘ ਇਕ ਮੋਹਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਹਿਤ.
with the fall of the sikh empire and the modernization of christian, muslim, and hindu movements of proselytism, the sikh faith began to wane until scholars and theologians of the religions, singh being a leading one, began revitalizing life into sikhism through their works of literature.

ਵਰਕਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
works singh began taking an active interest in the affairs of the singh sabha movement.

ਇਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ 1894 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
to promote its aims and objects, he launched the khalsa tract society in 1894.

ਖਾਲਸਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
the tracts produced by the khalsa tract society introduced a new style of literary punjabi.

ਖ਼ਾਲਸਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਿਰਗੁਨਿਯਰਾ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the khalsa tract society periodically made available under the title nirguniara, low-cost publications on sikh theology, history and philosophy and on social and religious reform.

ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਦਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
through this journal, singh established contact with an ever-expanding circle of readers.

ਉਸਨੇ ਨਿਰਗੁਨਿਆਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
he used the nirguniara as a vehicle for his own self-expression.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਚਮਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਚਮੈਟਕਰ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿਚ ਲੜੀਵਾਰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।
some of his major creative works such as sri guru nanak chamatkar and sri guru kalgidhar chamatkar, were originally serialised in its columns.

ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ, ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਰੋਮਾਂਚ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in literature, singh started as a writer of romances which are considered forerunners of the punjabi novel.

ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਸੁੰਦਰੀ 1898, ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ 1899, ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, 1900 ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 1927 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੌਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
his writings in this genre sundari 1898 , bijay singh 1899 , satwant kaur published in two parts, i in 1900 and ii in 1927 , were aimed at recreating the heroic period eighteenth century of sikh history.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਠਕਾਂ, ਦਲੇਰਾਨਾ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਣ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
through these novels he made available to his readers, models of courage, fortitude and human dignity.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਕਿ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ.
singh championed the sikh identity in a way that did not devalue other religions.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਅਵੰਤੀਪੁਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
he even reprimanded the violation and destruction the hindu idols in kashmir in his book, avantipur de khandar.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੋਇਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਡਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ।
singh also criticized and discouraged religious fanaticism, citing those as victims of their own fears brought on by a fervent and obsessive belief.

ਨਾਵਲ ਸੁਭਾਗੀ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹਥੀਨ ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਬਾ ਨੌਧ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਗੁਨਿਆਰਾ ਵਿੱਚ 1907 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1921 ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ 1905 ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਥੀਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹਤਾਸ਼ ਦੀ।
the novel subhagji da sudhar hathin baba naudh singh, popularly known as baba naudh singh serialised in nirguniara from 1907 onwards and published in book form in 1921 , shares with the epic rana surat singh which he had started serialising in 1905 vir singh's interest in the theme of a widow's desperate urge for a reunion with her dead husband.

ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ 1919 ਵਿਚ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ।
soon after the publication of rana surat singh in book form in 1919, he turned to shorter poems and lyrics.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਤਰੰਗ 1920, ਤਰਲ ਤੁਪਕੇ 1921, ਲਹਿਰਾਂ ਡੀ ਹਰ 1921, ਮੱਤਕ ਹੁਲਾਰੇ 1922, ਬਿਜਲਿਆਨ ਡੀ ਹਰ 1927 ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਯਿਆਨ ਜੀਓ 1953 ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
these included dil tarang 1920 , tarel tupke 1921 , lahiran de har 1921 , matak hulare 1922 , bijlian de har 1927 and mere sayian jio 1953 .

ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉੱਭਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ।
through these works, he paved the way for the emergence of the punjabi poem.

ਨਵੰਬਰ 1899 ਵਿਚ, ਇਸਨੇ ਖ਼ਾਲਸਿਆ ਸੰਚਾਰ ਨਾਮਕ ਇਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
in november 1899, he started a punjabi weekly, the khalsa samachar.

ਇਸਨੇ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1898 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he revised and enlarged giani hazara singh's dictionary, sri guru granth kosh, originally published in 1898.

ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਸਕਰਣ 1927 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the revised version was published in 1927.

ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਿਖਨ ਦੀ ਭਗਤ ਮਲਾ 1912, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1914, ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ 1926 ਅਤੇ ਸਖੀ ਪੋਥੀ 1950 ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ।
he published critical editions of some of the old sikh texts such as sikhan di bhagat mala 1912 , prachin panth prakash 1914 , puratan janam sakhi 1926 and sakhi pothi 1950 .

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੀ ਜੋ 1927 ਤੋਂ 1935 ਵਿਚ ਚੌਦਾਂ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।
an important work was singh's annotation of santokh singh's sri gur pratap suraj granth, published from 1927 to 1935 in fourteen volumes.

ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਤੇ womenਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਬਰਾਬਰਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਨਾਲੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹੈ।
role of women in writings unlike most of the popular religions, sikhism stresses the equality between men and women and that it is even sinful to consider either sex above the other.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​charactersਰਤ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ.
singh reflected this belief in his novels, and featured them in a number of strong female characters.

ਦਰਅਸਲ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸੁੰਦਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਕੌਰ, ਇਕ womanਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰੁਮਾਂਚਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ।
in fact, his very first novel was sundari, which featured sunder kaur, a woman who converted from hinduism to sikhism and then proceeded to lead a life of adventure in the jungles with a band of sikh warriors.

ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਸੀ।
it was the first novel penned in the punjabi language.

ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਪਾਠ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ.
through sundari, singh hoped to embody all the ideals of guru lessons.

ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
the book was well received by the sikh community and gained popularity almost immediately.

ਉਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ charactersਰਤ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਰਾਜ ਕੌਰ, ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ, ਸੁਭਾਗਜੀ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੌਰ ਸਨ.
other important female characters he wrote were rani raj kaur, satvant kaur, subhagji and sushil kaur.

ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ stillਰਤ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਅਤੇ femaleਰਤ ਦੋਵਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ.
even by today's modern standards, these female characters are still considered to be well rounded and an inspiration to both male and female sikhs alike.

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਮਾਇਤੀ ਨਾਲੋਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਚਾਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bhai vir singh went even as far as often portraying the women in his novels as more prone to spiritual enlightenment than her male counterpart.

ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ।
punjab & sind bank bhai vir singh was one of the founders of the punjab & sind bank.

ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸਨੂੰ 1955 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1956 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
awards he was honoured with the sahitya akademi award in 1955 and the padma bhushan award in 1956.

ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸਨੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਸੱਤ ਵੱਡੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
posthumous recognition the portion of his commentary on the adi granth nearly one half of the holy book he had completed was published posthumously in seven large volumes.

ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਅਜੀਤ ਕੋਰ ਹੋਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ।
bibliography references see also surjit patar ajit cour further reading encyclopaedia of sikhism edited by harbans singh.

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲਾਈਫ, ਟਾਈਮਜ਼ ਐਂਡ ਵਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ ਅਤੇ ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਐਡੀ., ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1973 ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ, ਦਿੱਲੀ, 1972 ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਸ ਦੇ ਕਵੀ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ ਭਾਈ ਭਾਈ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੁੱਕਸ mp3 ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਪੀ ਡੀ ਐਫ ਕਿਤਾਬਾਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕਿਤਾਬਾਂ ਐਮ ਪੀ 3 ਆਡੀਓ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੁੰਦਰੀ ਪੜ੍ਹੋ ਸੁੰਦਰੀ ਕਿਤਾਬ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹੈ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਤੀ ਇੰਪੁੱਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
bhai vir singh life, times and works by gurbachan singh talib and attar singh, ed., chandigarh, 1973 bhai vir singh by harbans singh, delhi, 1972 bhai vir singh poet of the sikhs by harbans singh and gurbachan singh talib bhai sahib bhai vir singh ji books mp3 audio and pdf books bhai vir singh books mp3 audio of books sundari read sundari book in english intensive farming or intensive agriculture is any of various types of agriculture that involve higher levels of input and output per unit of agricultural land area.

ਇਹ ਇੱਕ ਘੱਟ ਫਾਲੋ ਅਨੁਪਾਤ, ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਭੂਮੀ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਫਸਲੀ ਝਾੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
it is characterized by a low fallow ratio, higher use of inputs such as capital and labour, and higher crop yields per unit land area.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਜ਼ਮੀਨ ਘੱਟ ਹੈ.
this is in contrast to traditional agriculture in which the inputs per unit land are lower.

ਸ਼ਬਦ "ਇੰਟੈਂਸਿਵ" ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਇਓਨਸਟੀਵੇਟਿਡ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਟੈਨਸਿਵ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the term "intensive" has various senses, some of which refer to organic farming methods such as biointensive agriculture and french intensive gardening and others of which refer to nonorganic and industrial methods.

ਸੰਘਣੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੀਮਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਏ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਮਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਫ਼ੇ ਅਕਸਰ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇੰਨੇਟਿਵ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਐਮਆਈਆਰਜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜੈਵਿਕ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
intensive animal farming involves either large numbers of animals raised on limited land, usually confined animal feeding operations cafo often referred to as factory farms, or managed intensive rotational grazing mirg , which has both organic and nonorganic types.

ਦੋਵੇਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
both increase the yields of food and fiber per acre as compared to traditional animal husbandry.

ਕੈਫ਼ੋ ਵਿਚ ਫੀਡ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਘੁੰਮਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਐਮਆਈਆਰਜੀ ਵਿਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਤਾਜ਼ੇ ਚਾਰੇ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in cafo feed is brought to the seldom-moved animals, while in mirg the animals are repeatedly moved to fresh forage.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
most commercial agriculture is intensive in one or more ways.

ਉਹ ਫਾਰਮ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਝਾੜ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
forms that rely especially heavily on industrial methods are often called industrial agriculture, which is characterised by innovations designed to increase yield.

ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਮਲਟੀਪਲ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜਣ, ਪਤਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
techniques include planting multiple crops per year, reducing the frequency of fallow years, and improving cultivars.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਦ, ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਿਯਮਕਾਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ, ਵਧਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਬੂਟੀ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it also involves increased use of fertilizers, plant growth regulators, pesticides and mechanised agriculture, controlled by increased and more detailed analysis of growing conditions, including weather, soil, water, weeds and pests.

ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ methodsੰਗਾਂ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ.
this system is supported by ongoing innovation in agricultural machinery and farming methods, genetic technology, techniques for achieving economies of scale, logistics, and data collection and analysis technology.

ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗਹਿਰੇ ਫਾਰਮ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
intensive farms are widespread in developed nations and increasingly prevalent worldwide.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੀਟ, ਡੇਅਰੀ, ਅੰਡੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
most of the meat, dairy, eggs, fruits and vegetables available in supermarkets are produced by such farms.

ਛੋਟੇ ਇੰਨਟੈਂਸਿਵ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਬਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਟਿਕਾ more ਤੀਬਰ methodsੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
smaller intensive farms usually include higher inputs of labor and more often use sustainable intensive methods.

ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ appropriateੁਕਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the farming practices commonly found on such farms are referred to as appropriate technology.

ਇਹ ਫਾਰਮ ਦੋਵੇਂ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ.
these farms are less widespread in both developed countries and worldwide, but are growing more rapidly.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੋਜਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਫਾਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
most of the food available in specialty markets such as farmers markets is produced by these smallholder farms.

ਇਤਿਹਾਸ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਾਲੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
history agricultural development in britain between the 16th century and the mid-19th century saw a massive increase in agricultural productivity and net output.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
this in turn supported unprecedented population growth, freeing up a significant percentage of the workforce, and thereby helped enable the industrial revolution.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ, ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ, ਚਾਰ-ਖੇਤ ਦੀ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਚੋਣਵੀਆਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾationsਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ.
historians cited enclosure, mechanization, four-field crop rotation, and selective breeding as the most important innovations.

ਸਨਅਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ.
industrial agriculture arose along with the industrial revolution.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨੀਕ, ਉਪਕਰਣ, ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਤੀ ਝਾੜ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
by the early 19th century, agricultural techniques, implements, seed stocks and cultivars had so improved that yield per land unit was many times that seen in the middle ages.

ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the industrialization phase involved a continuing process of mechanization.

ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖਿੱਚੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕਕੋਰਮਿਕ ਰੀਪਰ ਨੇ ਵਾ harvestੀ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਟਨ ਜਿਨ ਜਿਹੀਆਂ ਕਾvenਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ.
horse-drawn machinery such as the mccormick reaper revolutionized harvesting, while inventions such as the cotton gin reduced the cost of processing.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਥਰੈਸ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਨ.
during this same period, farmers began to use steam-powered threshers and tractors, although they were expensive and dangerous.

1892 ਵਿਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1923 ਵਿਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਫਾਰਮੈਲ ਟਰੈਕਟਰ ਪਹਿਲਾ ਮਕਸਦ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਡਰਾਫਟ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ.
in 1892, the first gasoline-powered tractor was successfully developed, and in 1923, the international harvester farmall tractor became the first all-purpose tractor, marking an inflection point in the replacement of draft animals with machines.

ਤਦ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਬਾਈਨ, ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ.
mechanical harvesters combines , planters, transplanters and other equipment were then developed, further revolutionizing agriculture.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾvenਾਂ ਨੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
these inventions increased yields and allowed individual farmers to manage increasingly large farms.

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਐਨ ਪੀ ਕੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
the identification of nitrogen, potassium, and phosphorus npk as critical factors in plant growth led to the manufacture of synthetic fertilizers, further increasing crop yields.

1909 ਵਿਚ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਹੈਬਰ-ਬੋਸ਼ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1909 the haber-bosch method to synthesize ammonium nitrate was first demonstrated.

ਐਨ ਪੀ ਕੇ ਖਾਦਾਂ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੰਕੁਚਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾity ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੁਰਾਕ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
npk fertilizers stimulated the first concerns about industrial agriculture, due to concerns that they came with serious side effects such as soil compaction, soil erosion and declines in overall soil fertility, along with health concerns about toxic chemicals entering the food supply.

ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਖੌਤੀ ਟਿਕਾable ਖੇਤੀ, ਗਹਿਰੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਰੂਪ ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the identification of carbon as a critical factor in plant growth and soil health, particularly in the form of humus, led to so-called sustainable agriculture, alternative forms of intensive agriculture that also surpass traditional agriculture, without side effects or health issues.

ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿ humਮਸ ਕਿਸਾਨ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਕਿਸਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
farmers adopting this approach were initially referred to as humus farmers, later as organic farmers.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਟਾਮਿਨ ਪੂਰਕ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the discovery of vitamins and their role in nutrition, in the first two decades of the 20th century, led to vitamin supplements, which in the 1920s allowed some livestock to be raised indoors, reducing their exposure to adverse natural elements.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਸਾਇਣਾਂ ਨੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦਿੱਤਾ।
chemicals developed for use in world war ii gave rise to synthetic pesticides.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਿਕਾable ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਵਧੇਰੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧੀ.
following world war ii, synthetic fertilizer use increased rapidly, while sustainable intensive farming advanced much more slowly.

ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰੋਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਘਣੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਗਏ.
most of the resources in developed nations went to improving industrial intensive farming, and very little went to improving organic farming.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਬਣ ਗਈ.
thus, particularly in the developed nations, industrial intensive farming grew to become the dominant form of agriculture.

ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਟੀਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਭੀੜ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਸੀਏਐਫਓਜ਼ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ.
the discovery of antibiotics and vaccines facilitated raising livestock in cafos by reducing diseases caused by crowding.

ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ.
developments in logistics and refrigeration as well as processing technology made long-distance distribution feasible.

1700 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, "ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ 466% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ" ਅਤੇ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ increasedੰਗ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਖਾਦ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ।
between 1700 and 1980, "the total area of cultivated land worldwide increased 466%" and yields increased dramatically, particularly because of selectively bred high-yielding varieties, fertilizers, pesticides, irrigation and machinery.

ਸੰਨ 1820 ਵਿਚ 1920 ਅਤੇ 1950 ਵਿਚਾਲੇ 1950 ਅਤੇ 1965 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ 1965 ਅਤੇ 1975 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਾਲ 2002 ਵਿਚ 1800 ਵਿਚ ਇਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 6.5 ਅਰਬ ਹੋ ਗਿਆ.
global agricultural production doubled between 1820 1920 between 1920 and 1950 between 1950 and 1965 and again between 1965 and 1975 to feed a global population that grew from one billion in 1800 to 6.5 billion in 2002.

ਸਨਅਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ 2002 ਵਿਚ 1.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਈ.
the number of people involved in farming in industrial countries dropped, from 24 percent of the american population to 1.5 percent in 2002.

1940 ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ 11 ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2002 ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ 90 ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ.
in 1940, each farmworker supplied 11 consumers, whereas in 2002, each worker supplied 90 consumers.

ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੋ ਗਈ.
the number of farms also decreased and their ownership became more concentrated.

ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ 81 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗਾਵਾਂ, 73 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭੇਡਾਂ, 57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੂਰ ਅਤੇ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੁਆਰਾ "ਵਰਟੀਕਲ ਏਕੀਕਰਣ" ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
in 2000 in the u.s., four companies produced 81 percent of cows, 73 percent of sheep, 57 percent of pigs, and 50 percent of chickens, cited as an example of "vertical integration" by the president of the u.s. national farmers' union.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਰਕ ਪ੍ਰੋਡਿrsਸਰਜ਼ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1967 ਤੋਂ 2002 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ 95 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚੋਂ 80 ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 114,000 ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
between 1967 and 2002 the one million pig farms in america consolidated into 114,000 with 80 million pigs out of 95 million produced each year on factory farms, according to the u.s. national pork producers council.

ਵਰਲਡਵਾਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ percent 74 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੋਲਟਰੀ, be 43 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗ beਮਾਸ, ਅਤੇ percent 68 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਡੇ ਇਸ producedੰਗ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
according to the worldwatch institute, 74 percent of the world's poultry, 43 percent of beef, and 68 percent of eggs are produced this way.

ਸਨਅਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਟਿਕਾabilityਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਾ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੇ, ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ.
concerns over the sustainability of industrial agriculture, which has become associated with decreased soil quality, and over the environmental effects of fertilizers and pesticides, have not subsided.

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਆਈਪੀਐਮ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੀਤੀਆਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਈਪੀਐਮ ਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
alternatives such as integrated pest management ipm have had little impact because policies encourage the use of pesticides and ipm is knowledge-intensive.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜੈਵਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾable ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਉੱਭਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ.
these concerns sustained the organic movement and caused a resurgence in sustainable intensive farming and funding for the development of appropriate technology.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
famines continued throughout the 20th century.

ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਫਸਲੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, 1920 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
through the effects of climactic events, government policy, war and crop failure, millions of people died in each of at least ten famines between the 1920s and the 1990s.

ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਿਰਿਆ ਗਹਿਰੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਉੱਚ ਸੰਧੀ ਵਾਲੀ ਘਣਤਾ ਵਿਚ ਕੈਦ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ.
techniques and technologies livestock confined animal feeding operations intensive livestock farming, also called "factory farming" is a term referring to the process of raising livestock in confinement at high stocking density.

"ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਕਾਰਜ" ਕੈਫੋ ਜਾਂ "ਤੀਬਰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਾਰਜ", ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਵਾਂ, ਹੌਗ, ਟਰਕੀ ਜਾਂ ਮੁਰਗੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ.
"concentrated animal feeding operations" cafo or "intensive livestock operations", can hold large numbers some up to hundreds of thousands of cows, hogs, turkeys or chickens, often indoors.

ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਤੱਤ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ.
the essence of such farms is the concentration of livestock in a given space.

ਉਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਵ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਲ.
the aim is to provide maximum output at the lowest possible cost and with the greatest level of food safety.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the term is often used pejoratively.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੈਫੋ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ increasedੰਗ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੁਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ.
however, cafos have dramatically increased the production of food from animal husbandry worldwide, both in terms of total food produced and efficiency.

ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਏਜੰਟ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਦੀ ਉਪਚਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
food and water is delivered to the animals, and therapeutic use of antimicrobial agents, vitamin supplements and growth hormones are often employed.

ਗ੍ਰੋਥ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
growth hormones are not used on chickens nor on any animal in the european union.

ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਅਣਚਾਹੇ ਵਿਵਹਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਸਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਸੰਜਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਰਗਿਆਂ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਿੰਜਰੇ, ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਧ ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਗੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਲੜਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਓ.
undesirable behaviours often related to the stress of confinement led to a search for docile breeds e.g., with natural dominance behaviours bred out , physical restraints to stop interaction, such as individual cages for chickens, or physically modification such as the de-beaking of chickens to reduce the harm of fighting.

ਕੈਫ਼ੋ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 1972 ਦੇ ਯੂਐਸ ਫੈਡਰਲ ਕਲੀਨ ਵਾਟਰ ਐਕਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਅਨੌਖਾ, ਤੈਰਾਕੀ ਯੋਗ" ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the cafo designation resulted from the 1972 us federal clean water act, which was enacted to protect and restore lakes and rivers to a "fishable, swimmable" quality.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਈਪੀਏ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ “ਬਿੰਦੂ ਸਰੋਤ” ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ।
the united states environmental protection agency epa identified certain animal feeding operations, along with many other types of industry, as "point source" groundwater polluters.

ਇਹ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ.
these operations were subjected to regulation.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 17 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਏਐਫਓਜ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 17 states in the u.s., isolated cases of groundwater contamination were linked to cafos.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿੱਚ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋੱਗਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 19 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕੂੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for example, the ten million hogs in north carolina generate 19 million tons of waste per year.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਝੀਂਗਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ.
the u.s. federal government acknowledges the waste disposal issue and requires that animal waste be stored in lagoons.

ਇਹ ਝੀਲ 7.5 ਏਕੜ 30,000 ਐਮ 2 ਤੱਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these lagoons can be as large as 7.5 acres 30,000 m2 .

ਲਾਗੇਨਜ਼ ਅਟੱਲ ਲਾਈਨਰ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲੀਕੇਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
lagoons not protected with an impermeable liner can leak into groundwater under some conditions, as can runoff from manure used as fertilizer.

ਇਕ ਝੀਲ ਜੋ 1995 ਵਿਚ ਫਟਿਆ ਸੀ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਦੀ ਵਿਚ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਗੈਲਨ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਕੱਚਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
a lagoon that burst in 1995 released 25 million gallons of nitrous sludge in north carolina's new river.

ਇਸ ਸਪਿਲ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
the spill allegedly killed eight to ten million fish.

ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਮਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਵੱਜੋ ਕੁਝ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਦੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the large concentration of animals, animal waste and dead animals in a small space poses ethical issues to some consumers.

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਘਣੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਾਲਮ ਹਨ.
animal rights and animal welfare activists have charged that intensive animal rearing is cruel to animals.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਗੰਧ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਰੋਧਕ ਛੂਤਕਾਰੀ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਵਾਧਾ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other concerns include persistent noxious odor, the effects on human health and the role of antibiotics use in the rise of resistant infectious bacteria.

ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਸੀਡੀਸੀ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
according to the u.s. centers for disease control and prevention cdc , farms on which animals are intensively reared can cause adverse health reactions in farm workers.

ਕਾਮੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਲਾਗ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ.
workers may develop acute and or chronic lung disease, musculoskeletal injuries and may catch zoonotic infections from the animals.

ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਤੀਬਰ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਚਰਾਉਣਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਚਰਾਉਣ ਐਮ.ਆਈ.ਆਰ.ਜੀ., ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈੱਲ ਚਰਾਉਣ, ਭੀੜ ਚਰਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਚਾਰਾਜਗੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ੀ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਗੁਣਵਤਾ ਵੱਧ ਸਕੇ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ.
managed intensive rotational grazing managed intensive rotational grazing mirg , also known as cell grazing, mob grazing and holistic managed planned grazing, is a variety of forage use in which herds flocks are regularly and systematically moved to fresh, rested grazing areas to maximize the quality and quantity of forage growth.

ਮਿਰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਸ਼ੂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਸੂਰ, ਮੁਰਗੀ, ਟਰਕੀ, ਬੱਤਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
mirg can be used with cattle, sheep, goats, pigs, chickens, turkeys, ducks and other animals.

ਝੁੰਡ ਚਰਾਗਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਜਾਂ ਪੈਡੌਕ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the herds graze one portion of pasture, or a paddock, while allowing the others to recover.

ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦੇਣਾ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ energyਰਜਾ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕਰਨ, ਸ਼ੂਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਇਓਮਾਸ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
resting grazed lands allows the vegetation to renew energy reserves, rebuild shoot systems, and deepen root systems, resulting in long-term maximum biomass production.

ਮੀਰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੇਜ਼ਰ ਵਧੇਰੇ ਨਰਮਾ ਛੋਟੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਤੇ ਵੱਧਦੇ ਹਨ.
mirg is especially effective because grazers thrive on the more tender younger plant stems.

ਮਿਗ ਡੀ-ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਨ ਲਈ ਪਰਜੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
mirg also leave parasites behind to die off minimizing or eliminating the need for de-wormers.

ਚਰਾਗਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕੱਲੇ ਗਰੇਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਮਆਈਆਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਕ ਫੀਡ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਚਰਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਸੀਏਐਫਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ. .
pasture systems alone can allow grazers to meet their energy requirements, and with the increased productivity of mirg systems, the animals obtain the majority of their nutritional needs, in some cases all, without the supplemental feed sources that are required in continuous grazing systems or cafos.

ਫਸਲਾਂ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
crops the green revolution transformed farming in many developing countries.

ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
it spread technologies that had already existed, but had not been widely used outside of industrialized nations.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ "ਚਮਤਕਾਰੀ ਬੀਜ", ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these technologies included "miracle seeds", pesticides, irrigation and synthetic nitrogen fertilizer.

ਬੀਜ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੱਕੀ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਝਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਐਚ.ਵਾਈ.ਵੀ.
seeds in the 1970s scientists created strains of maize, wheat, and rice that are generally referred to as high-yielding varieties hyv .

hyvs ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hyvs have an increased nitrogen-absorbing potential compared to other varieties.

ਅਤਿਰਿਕਤ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੀਰੀਅਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾ beforeੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਰਧ-ਬੁੱਧੀ ਜੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
since cereals that absorbed extra nitrogen would typically lodge fall over before harvest, semi-dwarfing genes were bred into their genomes.

ਨੌਰਿਨ 10 ਕਣਕ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਬੁੱਧੀ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ villeਰਵਿਲ ਵੋਗਲ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਸੀ, ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ.
norin 10 wheat, a variety developed by orville vogel from japanese dwarf wheat varieties, was instrumental in developing wheat cultivars.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ byਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਚ.ਵਾਈ.ਵੀ. ਚੌਲ ir8, ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਕਿਸਮ named ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜੀਓ ਵੂ ਜਰਨਲ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਰਬਿਡੋਪਸਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣੂ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਮਿ mutਂਟੇਂਟ ਚੌਲ ਹੋਏ ਸਨ. ਜੀਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਘਟੀ ਉਚਾਈ rht, gibberellin ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ gai1 ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਚਾਵਲ slr1 ਨੂੰ ਕਲੋਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਬਰੇਰੇਲਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਸੈਲੂਲਰ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੈੱਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਸਟੈਮ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇੱਕ ਫਾਈਟੋ ਹਾਰਮੋਨ.
ir8, the first widely implemented hyv rice to be developed by the international rice research institute, was created through a cross between an indonesian variety named € and a chinese variety named geo woo gen. with the availability of molecular genetics in arabidopsis and rice the mutant genes responsible reduced height rht , gibberellin insensitive gai1 and slender rice slr1 have been cloned and identified as cellular signalling components of gibberellic acid, a phytohormone involved in regulating stem growth via its effect on cell division.

ਸਟੈਮ ਵਿਚ ਫੋਟੋਸੈਨਥੈਟਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ reducedੰਗ ਨਾਲ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਛੋਟੇ ਪੌਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
photosynthetic investment in the stem is reduced dramatically as the shorter plants are inherently more mechanically stable.

ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
nutrients become redirected to grain production, amplifying in particular the yield effect of chemical fertilisers.

hyvs ਕਾਫ਼ੀ ਸਿੰਚਾਈ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ .ੰਗ ਨਾਲ ਪਛਾੜਦੀਆਂ ਹਨ.
hyvs significantly outperform traditional varieties in the presence of adequate irrigation, pesticides and fertilizers.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ, ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਐਚਵਾਈਵੀ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
in the absence of these inputs, traditional varieties may outperform hyvs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਫ 1 ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਵ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਰਚੇ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they were developed as f1 hybrids, meaning seeds need to be purchased every season to obtain maximum benefit, thus increasing costs.

ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣਾ ਜਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਾਸੀਮ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਜਾਤੀ ਨਿਰੰਤਰ ਫਸਲ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
crop rotation crop rotation or crop sequencing is the practice of growing a series of dissimilar types of crops in the same space in sequential seasons for benefits such as avoiding pathogen and pest buildup that occurs when one species is continuously cropped.

ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
crop rotation also seeks to balance the nutrient demands of various crops to avoid soil nutrient depletion.

ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੱਸਾ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਹੈ.
a traditional component of crop rotation is the replenishment of nitrogen through the use of legumes and green manure in sequence with cereals and other crops.

ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
crop rotation can also improve soil structure and fertility by alternating deep-rooted and shallow-rooted plants.

ਇਕ ਤਕਨੀਕ ਵਪਾਰਕ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁ-ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ.
one technique is to plant multi-species cover crops between commercial crops.

ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ coverੱਕਣ ਅਤੇ ਪੌਲੀਕਲਚਰ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
this combines the advantages of intensive farming with continuous cover and polyculture.

ਸਿੰਜਾਈ ਫਸਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ 70% ਹੈ.
irrigation crop irrigation accounts for 70% of the world's fresh water use.

ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਖੇਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
flood irrigation, the oldest and most common type, is typically unevenly distributed, as parts of a field may receive excess water in order to deliver sufficient quantities to other parts.

ਓਵਰਹੈੱਡ ਸਿੰਚਾਈ, ਸੈਂਟਰ-ਪਾਈਵਟ ਜਾਂ ਪਾਸਟਰ-ਮੂਵਿੰਗ ਸਪ੍ਰਿੰਕਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਵੰਡ ਦਾ givesੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
overhead irrigation, using center-pivot or lateral-moving sprinklers, gives a much more equal and controlled distribution pattern.

ਡਰਿਪ ਸਿੰਚਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਪਰ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ.
drip irrigation is the most expensive and least-used type, but delivers water to plant roots with minimal losses.

ਜਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀਚਾਰਜ ਟੋਏ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਰਿਚਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
water catchment management measures include recharge pits, which capture rainwater and runoff and use it to recharge groundwater supplies.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ eਾਹ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this helps in the replenishment of groundwater wells and eventually reduces soil erosion.

ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਭੰਡਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।
dammed rivers creating reservoirs store water for irrigation and other uses over large areas.

ਛੋਟੇ ਖੇਤਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
smaller areas sometimes use irrigation ponds or groundwater.

ਨਦੀਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਦੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਤਰਲ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
weed control in agriculture, systematic weed management is usually required, often performed by machines such as cultivators or liquid herbicide sprayers.

ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਖਾਸ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ.
herbicides kill specific targets while leaving the crop relatively unharmed.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਬੂਟੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੌਦੇ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some of these act by interfering with the growth of the weed and are often based on plant hormones.

ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਦੀਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੂਟੀ ਬੂਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
weed control through herbicide is made more difficult when the weeds become resistant to the herbicide.

ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਫਸਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲੀਲੋਪੈਥਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ.
solutions include cover crops especially those with allelopathic properties that out-compete weeds or inhibit their regeneration.

ਮਲਟੀਪਲ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਜੋੜ ਜਾਂ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਤਣਾਅ ਜੋ ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਟਿਲਿੰਗ ਗਰਾਉਂਡ ਕਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਲਚ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮੈਨੂਅਲ ਰਿਮੂਵਿੰਗ ਕਣਕ ਚਰਾਉਣ ਬਲਦੀ ਟਰੇਸਿੰਗ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਛੱਤ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਪੱਧਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਸਤਹ ਦੇ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਚਤ ਦੇ methodੰਗ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
multiple herbicides, in combination or in rotation strains genetically engineered for herbicide tolerance locally adapted strains that tolerate or out-compete weeds tilling ground cover such as mulch or plastic manual removal mowing grazing burning terracing in agriculture, a terrace is a leveled section of a hilly cultivated area, designed as a method of soil conservation to slow or prevent the rapid surface runoff of irrigation water.

ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੌੜੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
often such land is formed into multiple terraces, giving a stepped appearance.

ਛੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਨਜ਼ਾਰੇ ਜੋ ਕਿ ਕੋਨਟੂਰ ਜੋਤੀਆ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਾਲੀ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਬਨੌਏ, ਇਫੂਗਾਓ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿਚ ਬਾਨੋ ਰਾਈਸ ਟੇਰੇਸ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
the human landscapes of rice cultivation in terraces that follow the natural contours of the escarpments like contour ploughing is a classic feature of the island of bali and the banaue rice terraces in banaue, ifugao, philippines.

ਪੇਰੂ ਵਿਚ, ਇੰਕਾ ਨੇ ਛੱਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡ੍ਰਾਈਕਸਟੋਨ ਵਾੱਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਰਤਣ ਯੋਗ slਲਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in peru, the inca made use of otherwise unusable slopes by drystone walling to create terraces.

ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਝੋਨੇ ਦਾ ਖੇਤ ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਰਸਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਰਧ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
rice paddies a paddy field is a flooded parcel of arable land used for growing rice and other semiaquatic crops.

ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚੌਲ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ ਜਿਥੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਚੀਨ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ, ਵਿਅਤਨਾਮ, ਤਾਈਵਾਨ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
paddy fields are a typical feature of rice-growing countries of east and southeast asia including malaysia, china, sri lanka, myanmar, thailand, korea, japan, vietnam, taiwan, indonesia, india, and the philippines.

ਉਹ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਡਮੈਂਟ ਇਟਲੀ, ਕੈਮਰਗ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਆਰਟੀਬੋਨਾਈਟ ਵੈਲੀ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are also found in other rice-growing regions such as piedmont italy , the camargue france and the artibonite valley haiti .

ਇਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਦਲਦਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can occur naturally along rivers or marshes, or can be constructed, even on hillsides.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
they require large water quantities for irrigation, much of it from flooding.

ਇਹ ਝੋਨੇ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ toਕਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੂਟੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it gives an environment favourable to the strain of rice being grown, and is hostile to many species of weeds.

ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿੱਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੈ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਪੈਡੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਮੱਝ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
as the only draft animal species which is comfortable in wetlands, the water buffalo is in widespread use in asian rice paddies.

ਝੋਨੇ-ਅਧਾਰਤ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
paddy-based rice-farming has been practiced in korea since ancient times.

ਡੇਚੇਨ-ਨੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਟੋਏ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨਾਈਜ਼ਡ ਚਾਵਲ ਦੇ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਕਾਰਬਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਚਾਵਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਮਿਡਲ ਜੇਲਮੂਨ ਪੋਟਰੀ ਪੀਰੀਅਡ ਸੀ. ਕੋਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ 3500-2000 ਬੀ.ਸੀ.
a pit-house at the daecheon-ni archaeological site yielded carbonized rice grains and radiocarbon dates indicating that rice cultivation may have begun as early as the middle jeulmun pottery period c. 3500-2000 bc in the korean peninsula.

ਉੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਪੈਡਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the earliest rice cultivation there may have used dry-fields instead of paddies.

ਮੁ mਲੇ ਮੁਮੂਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਦਲਦਲ ਵਿਚ, ਘੱਟ-ਨੀਵੇਂ ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the earliest mumun features were usually located in naturally swampy, low-lying narrow gulleys and fed by local streams.

ਸਮਤਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮੁਮੂਨ ਪੈਡੀਆਂ ਲਗਭਗ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਇਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੇਰੇਸ ਪੈਡਜ਼ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਆਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
some mumun paddies in flat areas were made of a series of squares and rectangles separated by bunds approximately 10 cm in height, while terraced paddies consisted of long irregularly shapes that followed natural contours of the land at various levels.

ਅੱਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਮੂਨ ਪੀਰੀਅਡ ਚੌਲ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਟੇਰੇਸਿੰਗ, ਬੰਨ੍ਹ, ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
like today's, mumun period rice farmers used terracing, bunds, canals and small reservoirs.

ਮੱਧ ਮੁਮੂਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕ ਸੀ. 850-550 ਬੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਮਾਜਯੋਨ-ਨੀ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਪੈਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵਧੀਆ toolsਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
some paddy-farming techniques of the middle mumun c. 850-550 bc can be interpreted from the well-preserved wooden tools excavated from archaeological rice paddies at the majeon-ni site.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦ 200 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
however, iron tools for paddy-farming were not introduced until sometime after 200 bc.

ਕੋਰੀਆ ਪੀਰੀਅਡ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੈਡੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵਧਿਆ. ad 300 400-668.
the spatial scale of individual paddies, and thus entire paddy-fields, increased with the regular use of iron tools in the three kingdoms of korea period c. ad 300 400-668 .

ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਤੀਬਰ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਰਾਈਸ ਇੰਨਸਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਐਸ.ਆਰ.ਆਈ.
a recent development in the intensive production of rice is system of rice intensification sri .

ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਵਿਚ ਫਰੈਂਚ ਜੇਸੁਇਟ ਫਾਦਰ ਹੈਨਰੀ ਡੀ ਦੁਆਰਾ 1983 ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, 2013 ਤਕ ਐਸਆਰਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4 ਤੋਂ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
developed in 1983 by the french jesuit father henri de in madagascar, by 2013 the number of smallholder farmers using sri had grown to between 4 and 5 million.

ਜਲ-ਖੇਤੀ ਜਲ-ਮੱਛੀ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਸ਼ੈੱਲਫਿਸ਼, ਐਲਗੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਦੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਹੈ.
aquaculture aquaculture is the cultivation of the natural products of water fish, shellfish, algae, seaweed and other aquatic organisms .

ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਟੈਂਕੀ, ਤਲਾਅ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪਿੰਜਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੀਬਰ ਜਲ-ਪਰਵਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
intensive aquaculture takes place on land using tanks, ponds or other controlled systems or in the ocean, using cages.

ਟਿਕਾ intens ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ rationਹਿਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਥਿਰ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਧੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਉਪਜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
sustainable intensive farming sustainable intensive farming practises have been developed to slow the deterioration of agricultural land and even regenerate soil health and ecosystem services, while still offering high yields.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਾਸ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ, ਜਾਂ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
most of these developments fall in the category of organic farming, or the integration of organic and conventional agriculture.

“ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਨਗੀਆਂ.
"organic systems and the practices that make them effective are being picked up more and more by conventional agriculture and will become the foundation for future farming systems.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ. "
they won't be called organic, because they'll still use some chemicals and still use some fertilizers, but they'll function much more like today's organic systems than today's conventional systems."

ਡਾ. ਚਾਰਲਸ ਬੇਨਬਰੂਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਯੂਐਸ ਹਾ houseਸ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਬੋਰਡ - ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕਾਦਮੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਫਐਮਆਰ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਫਸਲ ਇਨਟੈਂਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਐਸ.ਸੀ.ਆਈ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇਧਾਰਕ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਆਰ.ਆਈ.
dr. charles benbrook executive director us house agriculture subcommittee director agricultural board - national academy sciences fmr the system of crop intensification sci was born out of research primarily at cornell university and smallholder farms in india on sri.

ਇਹ ਚਾਵਲ ਲਈ ਐਸਆਰਆਈ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਣਕ, ਗੰਨੇ, ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਬਾਜਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it uses the sri concepts and methods for rice and applies them to crops like wheat, sugarcane, finger millet, and others.

ਇਹ 100% ਜੈਵਿਕ, ਜਾਂ ਘੱਟ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can be 100% organic, or integrated with reduced conventional inputs.

ਹੋਲੀਸਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
holistic management is a systems thinking approach that was originally developed for reversing desertification.

ਸਮੁੱਚੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਚਰਾਗੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਚਰਾਗੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰ ਮੁ basicਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਖਣਿਜ ਚੱਕਰ, ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ, energyਰਜਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਸਮੇਤ ਇਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚਲੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ aਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਪਸ਼ੂ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ.
holistic planned grazing is similar to rotational grazing but differs in that it more explicitly provides a framework for adapting to four basic ecosystem processes the water cycle, the mineral cycle including the carbon cycle, energy flow and community dynamics the relationship between organisms in an ecosystem as equal in importance to livestock production and social welfare.

ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਮੁੱਚੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਚਰਾਗੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਟੋਕਿੰਗ ਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
by intensively managing the behavior and movement of livestock, holistic planned grazing simultaneously increases stocking rates and restores grazing land.

ਚਰਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਘਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
pasture cropping plants grain crops directly into grassland without first applying herbicides.

ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਘਾਹ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਮਲਚ ਅੰਡਰਸ੍ਰੀਟ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾ harvestੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ coverੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the perennial grasses form a living mulch understory to the grain crop, eliminating the need to plant cover crops after harvest.

ਚਰਾਗਾਹਕ ਸੰਪੂਰਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਚਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the pasture is intensively grazed both before and after grain production using holistic planned grazing.

ਇਹ ਤੀਬਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਰਮੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵਾਂ ਟਾਪਸੋਇਲ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿਚ 33 ਟਨ ਸੀਓ 2 ਹੈ.
this intensive system yields equivalent farmer profits partly from increased livestock forage while building new topsoil and sequestering up to 33 tons of co2 ha year.

ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਅਪਰੈਲ ਦਾ ਚਰਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਯੂ.ਐੱਸ.ਡੀ.ਏ.-ਐਸ.ਆਰ.ਈ. ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਾਗਾਹ ਦੀ ਫਸਲ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਬੀਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਫਸਲਾਂ ਡੇਅਰੀ ਝੁੰਡਾਂ ਲਈ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਨ.
the twelve aprils grazing program for dairy production, developed in partnership with usda-sare, is similar to pasture cropping, but the crops planted into the perennial pasture are forage crops for dairy herds.

ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾ. ਹੈ.
this system improves milk production and is more sustainable than confinement dairy production.

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮਲਟੀ-ਟਰਾਫਿਕ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਆਈ ਐਮ ਟੀ ਏ ਇਕ ਸਮੁੱਚੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
integrated multi-trophic aquaculture imta is an example of a holistic approach.

ਆਈ ਐਮ ਟੀ ਏ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਾਇਕਲ ਕਰ ਕੇ ਇਨਪੁਟਸ ਖਾਦ, ਦੂਜੀ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
imta is a practice in which the by-products wastes from one species are recycled to become inputs fertilizers, food for another.

ਫੈੱਡ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
fed aquaculture e.g.

ਮੱਛੀ, ਝੀਂਗਾ ਅਕਾਰਜੈਨਿਕ ਕੱractiveਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਦਾ.
fish, shrimp is combined with inorganic extractive e.g.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਦੀਨ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਕੱractiveਣ ਵਾਲੇ ਉਦਾ.
seaweed and organic extractive e.g.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਇਓਮੀਟਿਗੇਸ਼ਨ, ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਉਤਪਾਦ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੈਲਫਿਸ਼ ਜਲਵਾਯੂ.
shellfish aquaculture to create balanced systems for environmental sustainability biomitigation , economic stability product diversification and risk reduction and social acceptability better management practices .

ਬਾਇਓਨਸਟੀਵੇਂਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਖੇਤਰ, energyਰਜਾ ਇੰਪੁੱਟ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੰਪੁੱਟ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ.
biointensive agriculture focuses on maximizing efficiency such as per unit area, energy input and water input.

ਐਗਰੋਫੋਸਟਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਗੀਚੇ ਦੀ ਜੰਗਲਾਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਵਿਭਿੰਨ, ਲਾਭਕਾਰੀ, ਲਾਭਕਾਰੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਟਿਕਾable ਲੈਂਡ-ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਣ ਸਕਣ.
agroforestry combines agriculture and orchard forestry technologies to create more integrated, diverse, productive, profitable, healthy and sustainable land-use systems.

ਇੰਟਰਕਰਾਪਿੰਗ ਉਪਜ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਿਕਾable ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
intercropping can increase yields or reduce inputs and thus represents potentially sustainable agricultural intensification.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੇ ਕੁਲ ਝਾੜ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ increasedੰਗ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਸਲ ਦਾ ਝਾੜ ਅਕਸਰ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, while total yield per acre is often increased dramatically, yields of any single crop often diminish.

ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਕਸਰ ਲੇਬਰ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਧਦੀ ਹੈ.
there are also challenges to farmers relying on farming equipment optimized for monoculture, often resulting in increased labor inputs.

ਲੰਬਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁ-ਕਹਾਣੀ, ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਤੀਬਰ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਲਾਗਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
vertical farming is intensive crop production on a large scale in urban centers in multi-story, artificially-lit structures that uses far less inputs and produces fewer environmental impacts.

ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਟਿਕਾable ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈ ਐਮ ਟੀ ਏ ਜਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਵੇਸਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਜਿਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਗਿਆਨ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾabilityਤਾ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਮੁਨਾਫਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an integrated farming system is a progressive biologically integrated sustainable agriculture system such as imta or zero waste agriculture whose implementation requires exacting knowledge of the interactions of multiple species and whose benefits include sustainability and increased profitability.

ਇਸ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਖੇਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬੂਰ-ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣਾ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਆਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਮੈਟੋਡਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੱਦੇ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਲਈ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫਾਰਮ ਲਈ, ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹਨ.
elements of this integration can include intentionally introducing flowering plants into agricultural ecosystems to increase pollen-and nectar-resources required by natural enemies of insect pests using crop rotation and cover crops to suppress nematodes in potatoes challenges the challenges and issues of industrial agriculture for society, for the industrial agriculture sector, for the individual farm, and for animal rights include the costs and benefits of both current practices and proposed changes to those practices.

ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਾvention ਦਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ.
this is a continuation of thousands of years of invention in feeding ever growing populations.

ਵਧ ਰਹੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਮੁਰਗੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
hen hunter-gatherers with growing populations depleted the stocks of game and wild foods across the near east, they were forced to introduce agriculture.

ਪਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਘੰਟੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਮੀਰ ਖੁਰਾਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
but agriculture brought much longer hours of work and a less rich diet than hunter-gatherers enjoyed.

ਸਲੈਸ਼ ਅਤੇ ਜਲ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛੋਟੇ ਝਰਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਝਾੜ ਘਟਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ roਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
further population growth among shifting slash-and-burn farmers led to shorter fallow periods, falling yields and soil erosion.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਪਰੰਤੂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਲੰਬੇ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਬੋਸਰਪ, ਕੰਡੀਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਗ੍ਰੋਥ, ਐਲੇਨ ਅਤੇ ਉਨਵਿਨ, 1965, ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਅਪਪੋਡ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਬਲੈਕਵੈੱਲ, 1980 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. .
plowing and fertilizers were introduced to deal with these problems - but once again involved longer hours of work and degradation of soil resources boserup, the conditions of agricultural growth, allen and unwin, 1965, expanded and updated in population and technology, blackwell, 1980. .

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਨੁਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫਾ ਪੂਰਵਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ.
while the point of industrial agriculture is to profitably supply the world at the lowest cost, industrial methods have significant side effects.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਕ ਅਵਿਵਸਥਾ ਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਈ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਸੋਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ.
further, industrial agriculture is not an indivisible whole, but instead is composed of multiple elements, each of which can be modified in response to market conditions, government regulation and further innovation and has its own side-effects.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਸਮੂਹ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ.
various interest groups reach different conclusions on the subject.

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਲਾਭ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਗਭਗ 30,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੇ 6,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 3,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਆਇਆ ਸੀ 60 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ 300 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਬਰ ਖੇਤੀ ਨੇ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ ਅੱਜ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ 6 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ ਸਸਤੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ" ਹੈ.
benefits population growth very roughly 30,000 years ago hunter-gatherer behavior fed 6 million people 3,000 years ago primitive agriculture fed 60 million people 300 years ago intensive agriculture fed 600 million people today industrial agriculture attempts to feed 6 billion people an example of industrial agriculture providing cheap and plentiful food is the u.s.'s "most successful program of agricultural development of any country in the world".

1930 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸਾਲਾਨਾ 2ਸਤਨ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ.
between 1930 and 2000 u.s. agricultural productivity output divided by all inputs rose by an average of about 2 percent annually causing food prices to decrease.

"ਘਰ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖਾਣੇ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ 1950 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ 22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਟ ਗਈ."
"the percentage of u.s. disposable income spent on food prepared at home decreased, from 22 percent as late as 1950 to 7 percent by the end of the century."

ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ, ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਧਰਤੀ, ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, energyਰਜਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
liabilities environment industrial agriculture uses huge amounts of water, energy, and industrial chemicals increasing pollution in the arable land, usable water and atmosphere.

ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
herbicides, insecticides and fertilizers are accumulating in ground and surface waters.

“ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਕਾਰਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ.
"many of the negative effects of industrial agriculture are remote from fields and farms.

ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਮਿਡਵੈਸਟ ਤੋਂ ਆਏ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਦੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰੋ.
nitrogen compounds from the midwest, for example, travel down the mississippi to degrade coastal fisheries in the gulf of mexico.

ਪਰ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ - ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੀੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਟਾਕਰਾ ਸਾਡੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅਸਲਾ ਨੂੰ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. "
but other adverse effects are showing up within agricultural production systems -- for example, the rapidly developing resistance among pests is rendering our arsenal of herbicides and insecticides increasingly ineffective.".

ਕਲੋਨੀ ਦੇ pਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਾੜ ਵਿੱਚ ਐਗਰੋ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਅਤੇ ਏਨੋਕਲਚਰ ਨੂੰ ਫਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਮਸਤੀ ਦੀਆਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੈਂਬਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
agrochemicals and monoculture have been implicated in colony collapse disorder, in which the individual members of bee colonies disappear.

ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
agricultural production is highly dependent on bees to pollinate many varieties of fruits and vegetables.

ਸੋਸ਼ਲ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ.
social a study done for the us.

ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਮੈਕਰੋਸੋਸੀਅਲ ਅਕਾingਂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤੀ ਨੇੜਲੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗਾੜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
office of technology assessment conducted by the uc davis macrosocial accounting project concluded that industrial agriculture is associated with substantial deterioration of human living conditions in nearby rural communities.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਐਗਰੋਕੋਲੋਜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਮਰੀਕੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਮਲਟੀ-ਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਪਰਾਈਕਲਚਰ, ਪੋਲੀਕਲਚਰ, ਛੋਟੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਡ੍ਰਾਇਲੈਂਡ ਖੇਤੀ ਸੰਦਰਭ ਜੁਰੀ ਨਸਿੰਬੀਨੇ 1, ਲੋਰੇਂਜੋ ਮਰੀਨੀ, ਅਤੇ ਮੌਰੀਜਿਓ ਜੀ ਪਾਓਲੇਟੀ 1.
see also agroecology environmental issues with agriculture green revolution issues in american commodity farming integrated multi-trophic aquaculture permaculture polyculture small-scale agriculture system of rice intensification dryland farming references juri nascimbene1 ,lorenzo marini, and maurizio g. paoletti1.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਈ 2012, ਵਾਲੀਅਮ.
environmental management may2012, vol.

49 ਅੰਕ 5, ਪੀ 1054-1060, 7 ਪੀ.
49 issue 5, p1054-1060, 7p.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪਤਝੜ 2012 ਫਾਰਮ ਵੈਲਯੂ ਰਿਪੋਰਟ reportਧਮ ਸਿੰਘ 26 ਦਸੰਬਰ 1899 31 ਜੁਲਾਈ 1940 ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਦੀ 13 ਮਾਰਚ, 1940 ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
external links fall 2012 farm values report udham singh 26 december 1899 31 july 1940 was an indian revolutionary best known for assassinating sir michael o'dwyer, the former lieutenant governor of the punjab in british india, on 13 march 1940.

ਇਸ ਕਤਲ ਨੂੰ 1919 ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the assassination has been described as an avenging of the jallianwala bagh massacre in amritsar in 1919.

ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹਨ।
singh is a well-known figure of the indian independence movement.

ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਰਦਾਰ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ," ਉਰਦੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ"।
he is sometimes referred to as shaheed-i-azam sardar udham singh the expression "shaheed-i-azam," urdu , means "the great martyr" .

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਇਆਵਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਕਤੂਬਰ 1995 ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a district udham singh nagar of uttarakhand was named after him in october 1995 by mayawati government.

ਮੁੱlyਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ 1899 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ, ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life singh was born sher singh on 26 december 1899, at sunam in the sangrur district of punjab, india, to a dalit sikh family.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਜੰਮੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੂਹੜ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਿੰਡ ਉਪੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਕਰਾਸਿੰਗ ਚੌਕੀਦਾਰ ਸਨ।
his father, sardar tehal singh jammu known as chuhar singh before taking the amrit , was a railway crossing watchman in the village of upalli.

ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਮੁਕਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸੈਂਟਰਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਪੁਤਲੀਘਰ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ।
after his father's death, singh and his elder brother, mukta singh, were taken in by the central khalsa orphanage putlighar in amritsar.

ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਰੰਭਕ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
at the orphanage, singh was administered the sikh initiatory rites and received the name of udham singh.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 1918 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1919 ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਏ .. ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਕਤਲੇਆਮ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ, ਸੱਤਿਆ ਪਾਲ ਅਤੇ ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲੇਅੂ ਸਮੇਤ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਲਾਟ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he passed his matriculation examination in 1918 and left the orphanage in 1919.. massacre at jallianwala bagh on 10 april 1919, a number of local leaders allied to the indian national congress including satya pal and saifuddin kitchlew were arrested under the rowlatt act.

ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਦੰਗੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਾਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਾਰੇ ਗਏ।
protestors against the arrests were fired on by british troops, precipitating a riot during which british banks were burned and four europeans were killed.

13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਹੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
on 13 april, over twenty thousand unarmed protestors were assembled in jallianwala bagh, amritsar.

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਦੋਸਤ ਭੀੜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ.
singh and his friends from the orphanage were serving water to the crowd.

ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ-ਜਨਰਲ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡਾਇਰ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਵਿਵਸਥਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
troops were dispatched to restore order after the riots, under the command of brigadier-general reginald dyer.

ਡਾਇਰ ਨੇ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਭੀੜ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਫਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
dyer ordered his troops to fire without warning on the assembled crowd in jallianwala bagh.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਲਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਰਕ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ' ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਖੂਹ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
since the only exit was barred by soldiers, people tried to escape by climbing the park walls or jumping into a well for protection.

ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1500 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 1,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
an estimated 1500 people were killed and over 1,200 were wounded although that has been debated.

ਸਿੰਘ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ।
singh was deeply affected by the event.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
the governor of punjab, michael o'dwyer, had supported the massacre, and singh held him responsible.

ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਿੰਘ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ.
revolutionary politics singh became involved in revolutionary politics and was deeply influenced by bhagat singh and his revolutionary group.

1924 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇੰਡੀਅਨ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਿਆਂ.
in 1924, singh became involved with the ghadar party, organizing indians overseas towards overthrowing colonial rule.

1927 ਵਿਚ, ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, 25 ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਅਤੇ ਅਸਲਾ ਲਿਆਇਆ।
in 1927, he returned to india on orders from bhagat singh, bringing 25 associates as well as revolvers and ammunition.

ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
soon after, he was arrested for possession of unlicensed arms.

ਰਿਵਾਲਵਰ, ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ, ਅਤੇ "ਗ਼ਦਰ-ਏ-ਗੁੰਜ" "ਵਾਇਸ ofਫ ਇਨਵੋਲਟ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਨਕਲ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ।
revolvers, ammunition, and copies of a prohibited ghadar party paper called "ghadr-i-gunj" "voice of revolt" were confiscated.

ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
he was prosecuted and sentenced to five years in prison.

1931 ਵਿਚ ਜੇਲ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
upon his release from prison in 1931, singh's movements were under constant surveillance by the punjab police.

ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭੱਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
he made his way to kashmir, where he was able to evade the police and escape to germany.

1934 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਲੰਡਨ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
in 1934, singh reached london, where he planned to assassinate michael o'dwyer.

ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ ਵਿਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ 13 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ, ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਈਅਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੁਣ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
shooting in caxton hall on 13 march 1940, michael o'dwyer was scheduled to speak at a joint meeting of the east india association and the central asian society now royal society for asian affairs at caxton hall, london.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੈਕਟ ਜੇਬ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਿਵਾਲਵਰ ਲੁਕੋ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮਲਸੀਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਬੂਹਾਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀਟ ਮਿਲੀ।
singh concealed his revolver in his jacket pocket which he received from puran singh boughan from malsian, punjab , entered the hall, and found an open seat.

ਜਦੋਂ ਮੀਟਿੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਓਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
as the meeting concluded, singh shot o'dwyer twice as he moved towards the speaking platform, killing him immediately.

ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੂਯਿਸ ਡੇਨ, ਲਾਰੈਂਸ ਡੁੰਡਾਸ, ਜ਼ੇਟਲੈਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਾਰਕੁਇਸ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਕੋਚਰੇਨ-ਬੇਲੀ, ਦੂਜਾ ਬੈਰਨ ਲੈਮਿੰਗਟਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
others hurt in the shooting include louis dane, lawrence dundas, 2nd marquess of zetland, and charles cochrane-baillie, 2nd baron lamington.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
singh did not attempt to flee and was arrested on site.

ਮੁਕੱਦਮਾ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
trial and execution on 1 april 1940, singh was formally charged with the murder of michael o'dwyer.

ਬ੍ਰਿਕਸਟਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਿੰਘ 42 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੁਆਉਣਾ ਪਿਆ।
while awaiting trial in brixton prison, singh went on a 42-day hunger strike and had to be forcibly fed.

4 ਜੂਨ 1940 ਨੂੰ, ਜਸਟਿਸ ਐਟਕਿੰਸਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕੇਂਦਰੀ ਅਪਰਾਧਕ ਅਦਾਲਤ, ਓਲਡ ਬੇਲੀ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
on 4 june 1940, his trial commenced at the central criminal court, old bailey, before justice atkinson.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ।
when asked about his motivation, singh explained i did it because i had a grudge against him.

ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਲਾਇਕ ਸੀ.
he deserved it.

ਉਹ ਅਸਲ ਦੋਸ਼ੀ ਸੀ।
he was the real culprit.

ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਹੈ.
he wanted to crush the spirit of my people, so i have crushed him.

ਪੂਰੇ 21 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ.
for full 21 years, i have been trying to wreak vengeance.

ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ.
i am happy that i have done the job.

ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ.
i am not scared of death.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ
i am dying for my country.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭੁੱਖੇ ਮਰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ.
i have seen my people starving in india under the british rule.

ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਸੀ।
i have protested against this, it was my duty.

ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭੂਮੀ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
what a greater honour could be bestowed on me than death for the sake of my motherland?

ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
singh was convicted and sentenced to death.

31 ਜੁਲਾਈ 1940 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੈਂਟਨਵਿਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ।
on 31 july 1940, singh was hanged at pentonville prison and buried within the prison grounds.

ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ।
reactions many indians regarded singh's action as justified and an important step in india's struggle to end british colonial rule.

ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 10 ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਗੁੱਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਦਰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
in press statements, mahatma gandhi condemned the 10 caxton hall shooting saying, "the outrage has caused me deep pain.

ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਗਲਪਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ... ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। "
i regard it as an act of insanity...i hope this will not be allowed to affect political judgement."

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਆਰਮੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਮੰਨਿਆ।
the hindustan socialist republican army condemned mahatma gandhi's statement, considering it to be a challenge to the indian youths.

ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਲਡ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ, "ਇਸ ਕਤਲ 'ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਦਿਲੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਵਿੱਖ' ਤੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।"
pt jawaharlal nehru wrote in the national herald, " the assassination is regretted but it is earnestly hoped that it will not have far-reaching repercussions on political future of india."

ਇਸ ਦੇ 18 ਮਾਰਚ 1940 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਓ'ਡਵਾਈਅਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇਗਾ"।
in its 18 march 1940 issue, amrita bazar patrika wrote, "o'dwyer's name is connected with punjab incidents which india will never forget".

ਦੀਵਾਨ ਚਮਨ ਲਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਭਾਗ ਨੇ ਕਤਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the punjab section of congress in the punjab assembly led by dewan chaman lal refused to vote for the premier's motion to condemn the assassination.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਵਿਚ, ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ 21 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ of ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਯੂਥ ਵਿੰਗ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। .
in april 1940, at the annual session of the all india congress committee held in commemoration of 21st anniversary of the jallianwala bagh massacre, the youth wing of the indian national congress party displayed revolutionary slogans in support of singh, applauding his action as patriotic and heroic.

ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਕੁਝ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
singh had some support from the international press.

ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਲੰਡਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ '' ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਲੜਾਕੂ '' ਕਿਹਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ '' ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਹ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ। '
the times of london called him a "fighter for freedom", his actions "an expression of the pent-up fury of the downtrodden indian people."

ਰੋਮ ਤੋਂ ਆਏ ਬਰਗੇਰੇਟ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
bergeret from rome praised singh's action as courageous.

ਮਾਰਚ 1940 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਵਜੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
in march 1940, indian national congress leader jawahar lal nehru, condemned the action of singh as senseless.

1962 ਵਿਚ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਬਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ "ਮੈਂ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ udਧਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਹੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕੀਏ।"
in 1962, nehru reversed his stance and applauded singh with the following published statement "i salute shaheed-i-azam udham singh with reverence who had kissed the noose so that we may be free."

1974 ਵਿਚ, ਵਿਧਾਇਕ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
repatriation in 1974, singh's remains were exhumed and repatriated to india at the request of mla sadhu singh thind.

ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ ਬਚੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਟੋਕਰਾ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
singh thind accompanied the remains back to india, where the casket was received by indira gandhi, shankar dayal sharma and zail singh.

hamਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੁਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ।
udham singh was later cremated in his birthplace of sunam in punjab and his ashes were scattered in the sutlej river.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਲੀਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਵੀ ਸੀਲਬੰਦ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
some part of his ashes are kept in sealed urn at jallianwala bagh as well.

ਵਿਰਾਸਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇਕ ਦਾਨ ਸੋਹ ਰੋਡ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਖੇ ਚਲਦਾ ਹੈ.
legacy a charity dedicated to singh operates on soho road, birmingham.

ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ, ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਨੇੜੇ ਹੈ।
a museum dedicated to singh is located in amritsar, near jallianwala bagh.

ਸਿੰਘ ਦਾ ਹਥਿਆਰ, ਇੱਕ ਚਾਕੂ, ਉਸਦੀ ਡਾਇਰੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਯਾਰਡ ਦੇ ਬਲੈਕ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
singh's weapon, a knife, his diary, and a bullet from the shooting are kept in the black museum of scotland yard.

ਸਿੰਘ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਜਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ 1977, ਸ਼ਹੀਦ hamਧਮ ਸਿੰਘ 1977, ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ hamਧਮ ਸਿੰਘ 2000 ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
singh has been the subject of a number of films jallian wala bagh 1977 , shaheed uddham singh 1977 , and shaheed uddham singh 2000 .

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
udham singh nagar district in uttarakhand is named after singh.

ਸਿੰਘ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡੱਬ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 1998 ਦੇ ਟਰੈਕ "ਕਾਤਲ" ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
singh is the subject of the 1998 track "assassin" by asian dub foundation.

ਅਨੂਪਗੜ shaheed ਚ ਸ਼ਹੀਦ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਚੌਂਕ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਹੈ।
shaheed udham singh chowk in anupgarh the day of his death is a public holiday in punjab.

ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ.
and haryana.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਫੈਨੈਕ, ਲੂਯਿਸ ਈ. ਅਕਤੂਬਰ 2002.
references further reading fenech, louis e. october 2002 .

"ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੇਗਟਿਡ ਟੈਰੇਨਜ਼ ਦਿ ਤਰੀਕੇ ਸਿੱਖ udਧਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ 'ਸ਼ਾਹਿਦ" ".
"contested nationalisms negotiated terrains the way sikhs remember udham singh 'shahid' ".

ਆਧੁਨਿਕ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼.
modern asian studies.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

36 4.
36 4 .

doi 10.1017 s0026749x02004031.
doi 10.1017 s0026749x02004031.

ਜੇਐਸਟੀਆਰ 38 387.7676. ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਲਈ ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ, 1997, ਪੰਜਾਬੀ ਬ੍ਰੈਡਰੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੁਆਰਾ "ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ" ਵਿਚ hamਧਮ ਅਸਧਾਰਨ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
jstor 3876476. subscription required an article on udham extraordinary in "the legacy of the punjab" by r m chopra, 1997, punjabee bradree, calcutta.

ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਾਹਨ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉੱਚ ਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਂ ਟਾਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਟ੍ਰੇਲਰ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ.
a tractor is an engineering vehicle specifically designed to deliver a high tractive effort or torque at slow speeds, for the purposes of hauling a trailer or machinery used in agriculture or construction.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਖੇਤੀ ਵਾਹਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੇਤ ਨੂੰ ਮਕੈਨਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਹਨ.
most commonly, the term is used to describe a farm vehicle that provides the power and traction to mechanize agricultural tasks, especially and originally tillage, but nowadays a great variety of tasks.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾountedਂਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
agricultural implements may be towed behind or mounted on the tractor, and the tractor may also provide a source of power if the implement is mechanised.

ਟਰੈਕਟਰ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, "ਖਿੱਚਣ ਲਈ" ਟਰੇਅਰ ਦਾ ਏਜੰਟ ਨਾਮ.
the word tractor was taken from latin, being the agent noun of trahere "to pull".

ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵੈਗਨਾਂ ਜਾਂ ਹਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਇੰਜਨ ਜਾਂ ਵਾਹਨ" 1901 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ "ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਨ" 1859 ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first recorded use of the word meaning "an engine or vehicle for pulling wagons or ploughs" occurred in 1901, displacing the earlier term "traction engine" 1859 .

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਯੂਕੇ, ਗਣਤੰਤਰ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਭਾਰਤ, ਸਪੇਨ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਸਲੋਵੇਨੀਆ, ਸਰਬੀਆ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ, “ਟਰੈਕਟਰ” ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਕਸਰ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ “ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ”, ਅਤੇ “ਟਰੈਕਟਰ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਤਲਬ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਵਾਹਨ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਹਨ.
national variations in the uk, the republic of ireland, australia, india, spain, argentina, slovenia, serbia, croatia, and germany, the word "tractor" usually means "farm tractor", and the use of the word "tractor" to mean other types of vehicles is familiar to the vehicle trade, but unfamiliar to much of the general public.

ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਟ੍ਰੇਲਰ ਟਰੱਕ ਦੇ ਰੋਡ ਟਰੈਕਟਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in canada and the usa, the word may also refer to the road tractor portion of a tractor trailer truck, but also usually refers to the piece of farm equipment.

ਇਤਿਹਾਸ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਣ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਪਹੀਏ ਉੱਤੇ ਪੋਰਟਰੇਬਲ ਇੰਜਣ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਲਚਕਦਾਰ ਬੈਲਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਕੈਨੀਕਲ ਫਾਰਮ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ.
history traction engines the first powered farm implements in the early 19th century were portable engines steam engines on wheels that could be used to drive mechanical farm machinery by way of a flexible belt.

ਰਿਚਰਡ ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ 'ਅਰਧ-ਪੋਰਟੇਬਲ' ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1812 ਵਿਚ "ਬਾਰਨ ਇੰਜਣ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੱਕੀ ਦੀ ਚਟਾਈ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
richard trevithick designed the first 'semi-portable' stationary steam engine for agricultural use, known as a "barn engine" in 1812, and it was used to drive a corn threshing machine.

ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੋਰਟੇਬਲ ਇੰਜਨ ਦੀ ਖੋਜ 1839 ਵਿੱਚ ਬੋਸਟਨ, ਲਿੰਕਨਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਟਕਸਫੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਮਤਲ ਸਮੋਕ ਦੀਆਂ ਟਿ withਬਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੇ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਇੱਕ ਇੰਜਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the truly portable engine was invented in 1839 by william tuxford of boston, lincolnshire who started manufacture of an engine built around a locomotive-style boiler with horizontal smoke tubes.

ਕਰੈਂਕਸ਼ਾਫਟ 'ਤੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫਲਾਈਵੀਲ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਡ੍ਰਾਈਵ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਚਮੜੀਦਾਰ ਚਮੜੇ ਦੀ ਬੈਲਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a large flywheel was mounted on the crankshaft, and a stout leather belt was used to transfer the drive to the equipment being driven.

1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਜੌਨ ਫਾਉਲਰ ਨੇ ਕੇਬਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਉਪਕਰਣ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਲੇਟਨ ਅਤੇ ਸ਼ਟਲਵਰਥ ਪੋਰਟੇਬਲ ਇੰਜਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in the 1850s, john fowler used a clayton & shuttleworth portable engine to drive apparatus in the first public demonstrations of the application of cable haulage to cultivation.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਰਟੇਬਲ ਇੰਜਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਣ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਦੌੜਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
in parallel with the early portable engine development, many engineers attempted to make them self-propelled the fore-runners of the traction engine.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕ੍ਰੈਂਕਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੱਕ ਸਪ੍ਰੋਕੇਟ ਫਿੱਟ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਧੁਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਪਰੌਕੇਟ ਤੱਕ ਇੱਕ ਚੇਨ ਚਲਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in most cases this was achieved by fitting a sprocket on the end of the crankshaft, and running a chain from this to a larger sprocket on the rear axle.

ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ.
these experiments met with mixed success.

ਪਹਿਲਾ traੁਕਵਾਂ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਨ, ਅੱਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਛਾਣਨਯੋਗ ਵਜੋਂ, 1859 ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਥੌਮਸ ਅਵੇਲਿੰਗ ਨੇ ਕਲੈਟਨ ਐਂਡ ਸ਼ਟਲਵਰਥ ਪੋਰਟੇਬਲ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱ hadਣਾ ਪਿਆ, ਇਕ ਸਵੈ-ਚਾਲਤ ਇਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
the first proper traction engine, in the form recognisable today, was developed in 1859 when british engineer thomas aveling modified a clayton & shuttleworth portable engine, which had to be hauled from job to job by horses, into a self-propelled one.

ਤਬਦੀਲੀ ਕ੍ਰੈਂਕਸ਼ਾਫਟ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਚੇਨ ਨੂੰ ਫਿੱਟ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the alteration was made by fitting a long driving chain between the crankshaft and the rear axle.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਪਰ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਨ ਦਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੂਪ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ.
the first half of the 1860s was a period of great experimentation but by the end of the decade the standard form of the traction engine had evolved and would change little over the next sixty years.

ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
it was widely adopted for agricultural use.

ਪਹਿਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣ ਸਨ.
the first tractors were steam-powered plowing engines.

ਉਹ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਤਾਰ ਕੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਲ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
they were used in pairs, placed on either side of a field to haul a plow back and forth between them using a wire cable.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਰੇਟ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਜੋਤ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਟਰੈਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਭਾਰੀ, ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਆਰਥਿਕ ਸਨ.
in britain mann's and garrett developed steam tractors for direct ploughing, but the heavy, wet soil of england meant that these designs were less economical than a team of horses.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਭਾਫ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ulਾਂਚੇ ਦੇ ਹਲ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
in the united states, where soil conditions permitted, steam tractors were used to direct-haul plows.

ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜਣਾਂ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਰਹੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ.
steam-powered agricultural engines remained in use well into the 20th century until reliable internal combustion engines had been developed.

ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ 1892 ਵਿਚ, ਜੌਨ ਫ੍ਰੋਲੀਚ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਆਇਯੋਵਾ, ਕਲੇਟਨ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਸੋਲੀਨ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਕਾ and ਕੱ builtੀ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ.
gasoline-powered tractor in 1892, john froelich invented and built the first gasoline petrol-powered tractor in clayton county, iowa, usa.

ਇਕ ਵੈਨ ਡੂਜ਼ਨ ਇਕ ਸਿੰਗਲ-ਸਿਲੰਡਰ ਗੈਸੋਲੀਨ ਇੰਜਣ ਇਕ ਰੋਬਿਨਸਨ ਇੰਜਣ ਚੈਸੀ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ੍ਰੋਲੀਚ ਦੇ ਗੀਅਰ ਬਾਕਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
a van duzen single-cylinder gasoline engine was mounted on a robinson engine chassis, which could be controlled and propelled by froelich's gear box.

ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰੋਲੀਚ ਨੇ ਵਾਟਰਲੂ ਗੈਸੋਲੀਨ ਇੰਜਨ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
after receiving a patent, froelich started up the waterloo gasoline engine company and invested all of his assets.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਦਮ ਬਹੁਤ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ 1895 ਤੱਕ ਸਭ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the venture was very unsuccessful, and by 1895 all was lost and he went out of business.

ਰਿਚਰਡ ਹੌਰਨਸਬੀ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਟਬਰਟ ਐਕਰੋਇਡ ਸਟੂਅਰਟ ਦੁਆਰਾ ਕਾ britain ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲ-ਇੰਜਨੀਅਰ ਟਰੈਕਟਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
richard hornsby & sons are credited with producing and selling the first oil-engined tractor in britain invented by herbert akroyd stuart.

ਹੌਰਨਸਬੀ-ਐਕਰੋਇਡ ਪੇਟੈਂਟ ਸੇਫਟੀ ਆਇਲ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਨ 1896 ਵਿਚ 20 ਐਚਪੀ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the hornsby-akroyd patent safety oil traction engine was made in 1896 with a 20 hp engine.

1897 ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਲਾੱਕ-ਕਿੰਗ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਕਰੀ ਹੈ.
in 1897, it was bought by mr. locke-king, and this is the first recorded sale of a tractor in britain.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਟਰੈਕਟਰ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਇਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਸਿਲਵਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ.
also in that year, the tractor won a silver medal of the royal agricultural society of england.

ਉਹ ਟਰੈਕਟਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ.
that tractor would later be returned to the factory and fitted with a caterpillar track.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਹਲਕੇ-ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਮਕਸਦ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ 1901 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੋਜਕਾਰ ਡੈਨ ਐਲਬੋਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the first commercially successful light-weight petrol-powered general purpose tractor was built by dan albone, a british inventor in 1901.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਟਰੈਕਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ 15 ਫਰਵਰੀ 1902 ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਵਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਬਣਾਈ.
he filed for a patent on 15 february 1902 for his tractor design and then formed ivel agricultural motors limited.

ਦੂਸਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ ਸੈਲਵਿਨ ਐਜ, ਚਾਰਲਸ ਜੈਰੋਟ, ਜੌਨ ਹੇਵਟ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਵਿੱਲੋਬੀ.
the other directors were selwyn edge, charles jarrott, john hewitt and lord willoughby.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਆਈਵਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਮੋਟਰ ਕਿਹਾ, "ਟਰੈਕਟਰ" ਸ਼ਬਦ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
he called his machine the ivel agricultural motor the word "tractor" did not come into common use until later.

ਇਵਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਮੋਟਰ ਹਲਕਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਸੀ.
the ivel agricultural motor was light, powerful and compact.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਚੱਕਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਠੋਸ ਰਬੜ ਦੇ ਟਾਇਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਿਛਲੇ ਪਹੀਏ ਜਿਵੇਂ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰ ਸਨ.
it had one front wheel, with solid rubber tyre, and two large rear wheels like a modern tractor.

ਇੰਜਣ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੂਲਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਫ ਨਾਲ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤੀ.
the engine used water cooling, by evaporation.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਫਾਰਵਰਡ ਅਤੇ ਇਕ ਰਿਵਰਸ ਗਿਅਰ ਸੀ.
it had one forward and one reverse gear.

ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਇੱਕ ਚਪਲੀ ਚੱਕਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਇੰਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ.
a pulley wheel on the left hand side allowed it to be used as a stationary engine, driving a wide range of agricultural machinery.

1903 ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਸੀ.
the 1903 sale price was .

ਉਸ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨੇ 1903 ਅਤੇ 1904 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸ਼ੋਅ ਵਿਚ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ.
his tractor won a medal at the royal agricultural show, in 1903 and 1904.

ਲਗਭਗ 500 ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
about 500 were built, and many were exported all over the world.

ਅਸਲ ਇੰਜਨ ਕਾਵੇਨਟਰੀ ਦੇ ਪੇਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the original engine was made by payne & co. of coventry.

1906 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਸਟਰ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
after 1906, french aster engines were used.

ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਅਮਰੀਕੀ ਟਰੈਕਟਰ ਚਾਰਲਸ ਡਬਲਯੂ ਹਾਰਟ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਐਚ ਪਾਰਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the first successful american tractor was built by charles w. hart and charles h. parr.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੋ-ਸਿਲੰਡਰ ਗੈਸੋਲੀਨ ਇੰਜਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਾਰਲਸ ਸਿਟੀ, ਆਇਯੁਵਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
they developed a two-cylinder gasoline engine and set up their business in charles city, iowa.

1903 ਵਿਚ, ਫਰਮ ਨੇ 15 "ਟਰੈਕਟਰ" ਬਣਾਏ, ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰਟ ਅਤੇ ਪਾਰਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ.
in 1903, the firm built 15 "tractors", a term with latin roots coined by hart and parr, and a combination of the words traction and power.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 14,000 ਪੌਂਡ 3 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਟਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੈ.
their 14,000-pound 3 is the oldest surviving internal combustion engine tractor in the united states, and is on display at the smithsonian national museum of american history in washington, d.c.

ਦੋ-ਸਿਲੰਡਰ ਇੰਜਣ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੌਖਾ ਹਿੱਟ-ਐਂਡ-ਮਿਸ ਫਾਈਰਿੰਗ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬੈਲਟ ਵਿਚ 30 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਅਤੇ 18 ਖਿੱਚ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ.
the two-cylinder engine has a unique hit-and-miss firing cycle that produced 30 horsepower at the belt and 18 at the drawbar.

1908 ਵਿਚ, ਬੈਡਰਫੋਰਡ ਦੇ ਸੌਡਰਸਨ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਕ ਚਾਰ ਪਹੀਏ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਰੈਕਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1908, the saunderson tractor and implement co. of bedford introduced a four-wheel design, and went on to become the largest tractor manufacturer in britain at the time.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲੇ, ਭਾਰੀ ਟਰੈਕਟਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਸਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਫਰੇਮ ਦਾ ਭਾਰ ਹਲਕੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕੁਸ਼ਲ ਸੀ.
while the earlier, heavier tractors were initially very successful, it became increasingly apparent at this time that the weight of a large supporting frame was less-efficient than lighter designs.

ਹੈਨਰੀ ਫੋਰਡ ਨੇ ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ.
henry ford introduced a light-weight, mass-produced design which largely displaced the heavier designs.

ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਅੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਦਰਮਿਆਨੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਯਤਨ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੇ.
some companies halfheartedly followed suit with mediocre designs, as if to disprove the concept, but they were largely unsuccessful in that endeavor.

ਪਹਿਲਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ 1910 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬਣ ਗਈਆਂ.
while unpopular at first, these gasoline-powered machines began to catch on in the 1910s, when they became smaller and more affordable.

ਹੈਨਰੀ ਫੋਰਡ ਨੇ 1917 ਵਿਚ ਫੋਰਡਸਨ, ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੰਜ-ਉਤਪਾਦਿਤ ਟਰੈਕਟਰ, ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
henry ford introduced the fordson, a wildly popular mass-produced tractor, in 1917.

ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1923 ਤਕ ਫੋਰਡਸਨ ਨੇ ਯੂ ਐਸ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ 77% ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ.
they were built in the u.s., ireland, england and russia, and by 1923, fordson had 77% of the u.s. market.

ਫੋਰਡਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਨਾਲ ਡਿਸਪੈਂਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੰਜਨ ਬਲਾਕ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the fordson dispensed with a frame, using the strength of the engine block to hold the machine together.

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਆਮ ਬਣ ਗਏ ਸਨ.
by the 1920s, tractors with gasoline-powered internal combustion engines had become the norm.

ਹੈਰੀ ਫਰਗੂਸਨ ਨੇ 1926 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੇਟੈਂਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਨੱਥੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਦੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਰੀਕਾ.
harry ferguson applied for a british patent for his three-point hitch in 1926, a three-point attachment of the implement to the tractor and the simplest and the only statically determinate way of joining two bodies in engineering.

ਫਰਗੂਸਨ-ਬ੍ਰਾ .ਨ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਫਰਗਸਨ-ਡਿਜ਼ਾਇਨਡ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਹਿੱਚ ਨਾਲ ਮਾਡਲ ਏ ਫਰਗੂਸਨ-ਬ੍ਰਾ .ਨ ਟਰੈਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
the ferguson-brown company produced the model a ferguson-brown tractor with a ferguson-designed hydraulic hitch.

1938 ਵਿਚ ਫਰਗਸਨ ਨੇ ਹੈਨਰੀ ਫੋਰਡ ਨਾਲ ਫੋਰਡ-ਫਰਗੂਸਨ 9 ਐਨ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ.
in 1938 ferguson entered into a collaboration with henry ford to produce the ford-ferguson 9n tractor.

ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪਸੰਦੀਦਾ ਹਿਚਕੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣ ਗਈ.
the three-point hitch soon became the favorite hitch attachment system among farmers around the world.

ਇਸ ਟਰੈਕਟਰ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੀਅਰ ਪਾਵਰ ਟੇਕ offਫ ਪੀਟੀਓ ਸ਼ਾਫਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੂ ਹਿੱਚ ਮਾ mਂਟ ਕੀਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਤਰੀ-ਬਾਰ ਦੇ ਮਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this tractor model also included a rear power take off pto shaft that could be used to power three point hitch mounted implements such as sickle-bar mowers.

ਇਹ ਪੀਟੀਓ ਸਥਾਨ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਿਆਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this pto location set the standard for future tractor developments.

ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਟਰੈਕਟਰ ਕੌਂਫਿਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਕਸੈਲਜ ਜਾਂ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਪਹੀਆ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਗਲ-ਐਕਸਲ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੋ-ਐਕਸੈਲ ਟਰੈਕਟਰ ਵਧੇਰੇ ਧੁਰਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਪਰ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ.
farm tractor design, power and transmission tractor configurations tractors can be generally classified by number of axles or wheels, with main categories of two-wheel tractors single-axle tractors and four-wheel tractors two-axle tractors more axles are possible but uncommon.

ਫੋਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਦੋ-ਐਕਸੈਲ ਟਰੈਕਟਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ' ਤੇ ਦੋਪਹੀਆ ਡਰਾਈਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋ ਪਹੀਏ ਡ੍ਰਾਇਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਫਰੰਟ ਵ੍ਹੀਲ ਸਹਾਇਤਾ, ਫੁਟ-ਵ੍ਹੀਲ ਡਰਾਈਵ ਅਕਸਰ ਸਟੀਰਿੰਗ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਰਬੜ ਦੇ ਟਰੈਕਾਂ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
among four-wheel tractors two-axle tractors , most are two-wheel drive usually at the rear but many are two-wheel drive with front wheel assist, four-wheel drive often with articulated steering , or track tractors with steel or rubber tracks .

ਕਲਾਸਿਕ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਖੁੱਲੀ ਵਾਹਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕਲ ਤੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਪਹੀਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸੀਟ ਦੇ ਥੋੜੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀਟ ਅਤੇ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਪਹੀਏ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਇੰਜਨ, ਦੋ ਪੱਕੇ ਪਹੀਏ ਦੇ ਨਾਲ. ਇੰਜਣ ਦੇ ਡੱਬੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ.
the classic farm tractor is a simple open vehicle, with two very large driving wheels on an axle below and slightly behind a single seat the seat and steering wheel consequently are in the center , and the engine in front of the driver, with two steerable wheels below the engine compartment.

ਇਹ ਮੁੱ designਲਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਟੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੱਥੀ ਕੈਬਸ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਡਲਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਓਪਰੇਟਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ.
this basic design has remained unchanged for a number of years, but enclosed cabs are fitted on almost all modern models, for reasons of operator safety and comfort.

ਭਾਰੀ ਜਾਂ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚ, “ਕੈਟਰਪਿਲਰ” ਜਾਂ “ਕ੍ਰਾਲਰ” ਕਿਸਮ ਦਾ ਟਰੈਕਡ ਟਰੈਕਟਰ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਲੋਟੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ 1930 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in some localities with heavy or wet soils, notably in the central valley of california, the "caterpillar" or "crawler" type of tracked tractor became popular in the 1930s, due to superior traction and flotation.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਰੈਕਿੰਗ ਬ੍ਰੇਡ ਪੇਡਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਟਰੈਕ ਪੰਜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇੱਕ ਸਟੀਰਿੰਗ ਪਹੀਏ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੀਵਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ.
these were usually maneuvered through the use of turning brake pedals and separate track clutches operated by levers rather than a steering wheel.

ਫੋਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਡਰਾਈਵ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ.
four-wheel drive tractors began to appear in the 1960s.

ਕੁਝ ਫੋਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਡ੍ਰਾਈਵ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ "ਦੋ ਵੱਡੇ, ਦੋ ਛੋਟੇ" ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ, ਪਾਵਰ ਪਹੀਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some four-wheel drive tractors have the standard "two large, two small" configuration typical of smaller tractors, while some have four large, powered wheels.

ਵੱਡੇ ਟਰੈਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਜਾਏ ਗਏ ਇਕ ਕੇਂਦਰਿਤ ਡਿਜਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪਾਵਰ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰੈਲਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ.
the larger tractors are typically an articulated, center-hinged design steered by hydraulic cylinders that move the forward power unit while the trailing unit is not steered separately.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਕਲਾਤਮਕ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਨਿਰਮਿਤ, ਸਟੀਰਬਲ ਮਲਟੀਟ੍ਰੈਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖੇਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
in the early 21st century, articulated or nonarticulated, steerable multitrack tractors have largely supplanted the caterpillar type for farm use.

ਵੱਡੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਪਾਵਰ ਯੂਨਿਟ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਠ-ਪਹੀਏ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਠ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਵਿਚ ਟੰਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਪਕੜ ਜਾਂ ਪੰਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
larger types of modern farm tractors include articulated four-wheel or eight-wheel drive units with one or two power units which are hinged in the middle and steered by hydraulic clutches or pumps.

ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਵਿਕਾਸ ਹੈ ਪਹੀਏ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਕ੍ਰੌਲਰ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਟਰੈਕਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ, ਲਚਕਦਾਰ, ਸਟੀਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਰਬੜ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਡ੍ਰਾਈਵਿੰਗ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ.
a relatively recent development is the replacement of wheels or steel crawler-type tracks with flexible, steel-reinforced rubber tracks, usually powered by hydrostatic or completely hydraulic driving mechanisms.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਕਲਾਸਿਕ ਫਾਰਮ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ.
the configuration of these tractors bears little resemblance to the classic farm tractor design.

ਇੰਜਨ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਣਾਂ, ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਵਰਤੇ.
engine and fuels the predecessors of modern tractors, traction engines, used steam engines for power.

ਗੈਸੋਲੀਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਵਿਕਲਪ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ.
gasoline and kerosene since the turn of the 20th century, internal combustion engines have been the power source of choice.

1900 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗੈਸੋਲੀਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਲਣ ਸੀ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਰੁਮੇਲੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਿੱਚ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਈਥੇਨੌਲ ਆਮ ਵਿਕਲਪ ਸਨ.
between 1900 and 1960, gasoline was the predominant fuel, with kerosene the rumely oil pull was the most notable of this kind and ethanol being common alternatives.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਕ ਇੰਜਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਠੰ starting ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨ ਸੀ.
generally, one engine could burn any of those, although cold starting was easiest on gasoline.

ਠੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਸੋਲੀਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਕਸਰ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਹਾਇਕ ਬਾਲਣ ਟੈਂਕ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਬਾਲਣ ਦੇ ਟੈਂਕ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਬਾਲਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਖਾਸ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ convenientੁਕਵਾਂ ਜਾਂ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
often, a small auxiliary fuel tank was available to hold gasoline for cold starting and warm-up, while the main fuel tank held whatever fuel was most convenient or least expensive for the particular farmer.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ, ਇਕ ਪੈਟਰੋਲ-ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਇੰਜਣ ਪੈਟਰੋਲ-ਪੈਰਾਫਿਨ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the united kingdom, a gasoline-kerosene engine is known as a petrol-paraffin engine.

ਡੀਜ਼ਲ ਡੀਜਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 18 ਤੋਂ 575 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ 15 ਤੋਂ 480 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
diesel dieselisation gained momentum starting in the 1960s, and modern farm tractors usually employ diesel engines, which range in power output from 18 to 575 horsepower 15 to 480 kw .

ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਛੋਟੇ ਟਰੈਕਟਰ ਲਾਅਨ ਕਣਕ, ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ, ਬਗੀਚੇ ਦਾ ਕੰਮ, ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਸੋਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥੋਕ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਟਰੈਕਟਰ.
size and output are dependent on application, with smaller tractors used for lawn mowing, landscaping, orchard work, and truck farming, and larger tractors for vast fields of wheat, maize, soy, and other bulk crops.

ਤਰਲ ਪੈਟ੍ਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ ਐਲਿਕੀਫਾਈਡ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਪੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਟਰੈਕਟਰ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲਣ ਟੈਂਕੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ.
liquified petroleum gas liquified petroleum gas lpg or propane also have been used as tractor fuels, but require special pressurized fuel tanks and filling equipment, so are less prevalent in most markets.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਅਕਸਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biodiesel in some countries such as germany, biodiesel is often used.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਜੀਵ ਬਾਲਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
some other biofuels such as straight vegetable oil are also being used by some farmers.

ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਕਈ ਗੀਅਰ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਸਤੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾ.
transmission most older farm tractors use a manual transmission with several gear ratios, typically three to six, sometimes multiplied into two or three ranges.

ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਥ੍ਰੌਟਲ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੰਤਮ ਡ੍ਰਾਇਵ ਦੀ ਸਪੀਡ ਇੱਕ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ 25 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੇਠਲੇ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਪੀਡ ਸੜਕ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this arrangement provides a set of discrete ratios that, combined with the varying of the throttle, allow final-drive speeds from less than one up to about 25 miles per hour 40 km h , with the lower speeds used for working the land and the highest speed used on the road.

ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਹੌਲੀ, ਨਿਯੰਤਰਣਯੋਗ ਗਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
slow, controllable speeds are necessary for most of the operations performed with a tractor.

ਉਹ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they help give the farmer a larger degree of control in certain situations, such as field work.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਜਨਤਕ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੌਲੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਗਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਜਾਂ ਟੇਲਬੈਕਸ, ਜੋ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿਚ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਤੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however, when travelling on public roads, the slow operating speeds can cause problems, such as long queues or tailbacks, which can delay or annoy motorists in cars and trucks.

ਇਹ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੜਕ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਗਤੀ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ .ੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ.
these motorists are responsible for being duly careful around farm tractors and sharing the road with them, but many shirk this responsibility, so various ways to minimize the interaction or minimize the speed differential are employed where feasible.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਨੀਦਰਲੈਂਡਸ ਕੁਝ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਨਹੀਂ".
some countries for example the netherlands employ a road sign on some roads that means "no farm tractors".

ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੇ ਸੀ ਬੀ ਫਾਸਟਰੈਕ, ਹੁਣ ਲਗਭਗ 50 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸੜਕ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.
some modern tractors, such as the jcb fastrac, are now capable of much higher road speeds of around 50 mph 80 km h .

ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਓਪਰੇਟਰ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਗੇਅਰਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
older tractors usually have unsynchronized transmission designs, which often require the operator stop the tractor to shift between gears.

ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਸ modeੰਗ ਦਾ ਕੁਝ ਕੰਮ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ waysੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਛਾਂਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
this mode of use is inherently unsuited to some of the work tractors do, and has been circumvented in various ways over the years.

ਮੌਜੂਦਾ ਅਣ-ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ, ਛਾਣਬੀਣ ਦੇ doubleੰਗ ਦੋਹਰਾ ਪਕੜਣਾ ਜਾਂ ਪਾਵਰ-ਸ਼ਿਫਟਿੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਗੇਅਰਜ਼ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਨਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋਖਮ-ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਅਣਚਾਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਗਲਤ ਹੈ ਜੇ ਓਪਰੇਟਰ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਚਾਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਟਰੈਕਟਰ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਟਰੈਕਟਰ ਅਕਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for existing unsynchronized tractors, the methods of circumvention are double clutching or power-shifting, both of which require the operator to rely on skill to speed-match the gears while shifting, and are undesirable from a risk-mitigation standpoint because of what can go wrong if the operator makes a mistake transmission damage is possible, and loss of vehicle control can occur if the tractor is towing a heavy load either uphill or downhill something that tractors often do.

ਇਸ ਲਈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਆਪ੍ਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਮੈਨੂਅਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
therefore, operator's manuals for most of these tractors state one must always stop the tractor before shifting, and they do not even mention the alternatives.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ thatੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਦਰਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਅਸਫਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
as already said, that mode of use is inherently unsuited to some of the work tractors do, so better options were pursued for newer tractor designs.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਣ-ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵੇਰੀਏਬਲ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਸੀਵੀ ਟੀ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in these, unsynchronized transmission designs were replaced with synchronization or with continuously variable transmissions cvts .

ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੋਹਰਾ ਰੇਂਜ, ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਲਬਧ ਗੀਅਰ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਮੈਨੁਅਲ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੀਵੀਟੀ ਇੰਜਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਅੰਤਮ-ਡ੍ਰਾਇਵ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਜਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ speedੁਕਵੀਂ ਗਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀ ਘੁੰਮਣ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਰੇਂਜ ਲਈ ਮਿੰਟ ਜਾਂ ਆਰਪੀਐਮ ਦੀ ਰੇਂਜ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋੜੀਂਦੀ ਅੰਤਮ ਡ੍ਰਾਇਵ ਦੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਥ੍ਰੋਲਟ ਕਰਨਾ ਇਕ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
either a synchronized manual transmission with enough available gear ratios often achieved with dual ranges, high and low or a cvt allow the engine speed to be matched to the desired final-drive speed, while keeping engine speed within the appropriate speed as measured in rotations per minute or rpm range for power generation the working range whereas throttling back to achieve the desired final-drive speed is a trade-off that leaves the working range .

ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਹੱਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਰਧ-ਟ੍ਰੇਲਰ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the problems, solutions, and developments described here also describe the history of transmission evolution in semi-trailer trucks.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਫਲੀਟ ਟਰਨਓਵਰ ਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੜਕ ਟਰੈਕਟਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੁਰ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹਨ.
the biggest difference is fleet turnover whereas most of the old road tractors have long since been scrapped, many of the old farm tractors are still in use.

ਇਸ ਲਈ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਚਾਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਟਰੱਕਿੰਗ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੁਚੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
therefore, old transmission design and operation is primarily just of historical interest in trucking, whereas in farming it still often affects daily life.

ਹਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਾਜ਼ੋ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਅਸਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
hitches and power applications the power produced by the engine must be transmitted to the implement or equipment to do the actual work intended for the equipment.

ਇਹ ਇੱਕ ਡਰਾਬਾਰ ਜਾਂ ਹਿੱਚ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਇੰਜਣ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਪਾਵਰ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਕਾਰਜ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂ ਪਾਵਰ ਟੇਕਆਫ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ.
this may be accomplished via a drawbar or hitch system if the implement is to be towed or otherwise pulled through the tractive power of the engine, or via a pulley or power takeoff system if the implement is stationary, or a combination of the two.

ਡ੍ਰਾੱਬਰ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਹਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋਤ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਡ੍ਰਾਬਾਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
drawbars until the 1940s, plows and other tillage equipment usually were connected to the tractor via a drawbar.

ਕਲਾਸਿਕ ਡ੍ਰਾਬਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਟੀਲ ਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਡਸਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਰੀਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਹਾ housingਸਿੰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅੜਿੱਕਾ ਇਕ ਪਿੰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਕ ਲੂਪ ਅਤੇ ਕਲੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
the classic drawbar is simply a steel bar attached to the tractor or in some cases, as in the early fordsons, cast as part of the rear transmission housing to which the hitch of the implement was attached with a pin or by a loop and clevis.

ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the implement could be readily attached and removed, allowing the tractor to be used for other purposes on a daily basis.

ਜੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸਵਿੰਗ ਡ੍ਰਾਬਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਆਫਸੈਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
if the tractor was equipped with a swinging drawbar, then it could be set at the center or offset from center to allow the tractor to run outside the path of the implement.

ਖਿੱਚਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਗੇਅਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹੀਏ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਲ, ਛੀਸਲ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਜਾਂ ਹੈਰੋ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ turnsਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਿਫਟ ਵਿਧੀ.
the drawbar system necessitated the implement having its own running gear usually wheels and in the case of a plow, chisel cultivator or harrow, some sort of lift mechanism to raise it out of the ground at turns or for transport.

ਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਟਾਰਕ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਡ੍ਰਾਅਬਾਰਾਂ ਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਰੋਲਓਵਰ ਜੋਖਮ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ.
drawbars necessarily posed a rollover risk depending on how the tractive torque was applied.

ਫੋਰਡਸਨ ਟਰੈਕਟਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋਰ ਯੂਨਿਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲੋਂ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੋਟੇ ਵ੍ਹੀਲਬੇਸ ਕਾਰਨ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਲੰਘਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ.
the fordson tractors of which more units were produced and placed in service than any other farm tractor was extremely prone to roll over backwards due to an excessively short wheelbase.

ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ whichਿੱਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ' ਤੇ ਝਾੜੂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the linkage between the implement and the tractor usually had some slack which could lead to jerky starts and greater wear and tear on the tractor and the equipment.

ਦਰਾਜ਼ ਮਕੈਨੀਕਰਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਲਈ wereੁਕਵੇਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਕਲਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਟਰੈਕਟਰ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਸੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਘੋੜੇ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਸਾਜ਼-ਸਾਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੇਅਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ.
drawbars were appropriate to the dawn of mechanization, because they were very simple in concept and because as the tractor replaced the horse, existing horse-drawn implements usually already had running gear.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਕੈਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਅੜਚਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ.
as the history of mechanization progressed, however, the advantages of other hitching systems became apparent, leading to new developments see below .

ਫੰਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਕ ਟਰੈਕਟਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖੀ ਗਈ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਆਮ ਸਾਧਨ ਹੈ.
depending on the function for which a tractor is used, though, the drawbar is still one of the usual means of attaching an implement to a tractor see photo at left .

ਫਿਕਸਡ ਮਾountsਂਟ ਕੁਝ ਟਰੈਕਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਉਪਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਟਰੈਕਟਰ ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ.
fixed mounts some tractor manufacturers produced matching equipment that could be directly mounted on the tractor.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰੰਟ-ਐਂਡ ਲੋਡਰ, lyਿੱਡ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੱਕੀ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples included front-end loaders, belly mowers, row crop cultivators, corn pickers and corn planters.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮਾountsਂਟ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਮਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੋਨ ਡੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅਮਲ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਿਨੀਏਪੋਲਿਸ ਮੋਲੀਨ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ.
in most cases, these fixed mounts were proprietary and unique to each make of tractor, so an implement produced by john deere, for example, could not be attached to a minneapolis moline tractor.

ਇਕ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਬੋਲਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾ mountਟਿੰਗ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨਾਲ ਅਰਧ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
another disadvantage was mounting usually required some time and labor, resulting in the implement being semipermanently attached with bolts or other mounting hardware.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ੀ ਸੀ.
usually, it was impractical to remove the implement and reinstall it on a day-to-day basis.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਟਰੈਕਟਰ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਣਉਪਲਬਧ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕੋ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ.
as a result, the tractor was unavailable for other uses and dedicated to a single use for an appreciable period of time.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਸ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ' ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤ, ਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਵਾingੀ ਅਤੇ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ' ਤੇ.
an implement generally would be mounted at the beginning of its season of use such as tillage, planting or harvesting and removed only when the likely use season had ended.

ਥ੍ਰੀ-ਪੁਆਇੰਟ ਹਿੱਚ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਿੱਚਸ ਹੈਰੀ ਫਰਗਸਨ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡ੍ਰਾਬਾਰ ਸਿਸਟਮ ਲਗਭਗ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਲਗਾਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀ ਸੀ.
three-point hitches and quick hitches the drawbar system was virtually the exclusive method of attaching implements other than direct attachment to the tractor before harry ferguson developed the three-point hitch.

ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਹੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੀਵਰ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
equipment attached to the three-point hitch can be raised or lowered hydraulically with a control lever.

ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪਕਰਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the equipment attached to the three-point hitch is usually completely supported by the tractor.

ਇਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਜੁੜਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਅੜਿੱਕਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਹੜਤਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
another way to attach an implement is via a quick hitch, which is attached to the three-point hitch.

ਇਹ ਇੱਕ ਇੱਕਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this enables a single person to attach an implement quicker and put the person in less danger when attaching the implement.

ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਨੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the three-point hitch revolutionized farm tractors and their implements.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਰਗੂਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੇਟੈਂਟ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਫਰਗਸਨ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਫਾਇਦੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਹਿੱਚਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ.
while the ferguson system was still under patent, other manufacturers developed new hitching systems to try to fend off some of ferguson's competitive advantage.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਦੇ ਫਾਰਮਮਲ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਦੋ-ਪੁਆਇੰਟ "ਫਾਸਟ ਹਿੱਚ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜੌਨ ਡੀਅਰ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਲਿਫਟ ਸੀ ਜੋ ਫਰਗਸਨ ਦੀ ਕਾvention ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਪਰ ਲਚਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
for example, international harvestor's farmall tractors gained a two-point "fast hitch", and john deere had a power lift that was similar to, but not as flexible as, the ferguson invention.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਾਨਕ ਬਣ ਗਿਆ.
once the patent protection expired on the three-point hitch, it became an industry standard.

ਅੱਜ ਲਗਭਗ ਹਰ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਫਰਗਸਨ ਦਾ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਲਿੰਕੇਜ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
almost every tractor today features ferguson's three-point linkage or a derivative of it.

ਇਹ ਅੜਿੱਕਾ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਥਿਰ ਮਾ mountਂਟ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ.
this hitch allows for easy attachment and detachment of implements while allowing the implement to function as a part of the tractor, almost as if it were attached by a fixed mount.

ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੁੜਨ ਵਾਲਾ ਲਿੰਕ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਪਲਟ ਸਕਦਾ ਸੀ.
previously, when the implement hit an obstacle, the towing link would break or the tractor could flip over.

ਫਰਗੂਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦੋ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਪਰਲੀ ਲਿਫਟ ਬਾਂਹ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਜੋੜਨਾ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਲਿਫਟਿੰਗ ਰੈਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ.
ferguson's genius was to combine a connection via two lower and one upper lift arms that were connected to a hydraulic lifting ram.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਮ ਤਿੰਨ ਲਿੰਕਾਂ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਵਧਦੀ ਖਿੱਚ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹਲ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਨੂੰ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the ram was, in turn, connected to the upper of the three links so the increased drag as when a plough hits a rock caused the hydraulics to lift the implement until the obstacle was passed.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਸਦੇ ਫਰੰਟ ਲੋਡਰ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਤੇ ਬੌਬਕੈਟ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਪੈਕਟ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਫਰੰਟ-ਐਂਡ ਲੋਡਰ ਲਈ ਤੇਜ਼-ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
recently, bobcat's patent on its front loader connection inspired by these earlier systems has expired, and compact tractors are now being outfitted with quick-connect attachments for their front-end loaders.

ਪਾਵਰ ਟੇਕ-ਆਫ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕਸ ਪਹੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰੈਕਟਿਵ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਲੇਅਰ, ਸਵੈਦਰ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
power take-off systems and hydraulics in addition to towing an implement or supplying tractive power through the wheels, most tractors have a means to transfer power to another machine such as a baler, swather, or mower.

ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੌਹਲੇ ਲਾਗੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬੇਲੇਅਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਾਧਨ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਟਰ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ.
unless it functions solely by pulling it through or over the ground, a towed implement needs its own power source such as a baler or combine with a separate engine or else a means of transmitting power from the tractor to the mechanical operations of the equipment.

ਮੁ tractਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਫਲਾਈਵ੍ਹੀਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟੇ ਬੈਲਟਾਂ ਜਾਂ ਕੇਬਲਾਂ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਬੈਲਟ ਪਲਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ, ਬਜ਼ ਆਰਾ, ਸਾਈਲੇਜ ਬਲੋਅਰ ਜਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਬੇਲਰ.
early tractors used belts or cables wrapped around the flywheel or a separate belt pulley to power stationary equipment, such as a threshing machine, buzz saw, silage blower, or stationary baler.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਚਕਦਾਰ ਬੈਲਟ ਜਾਂ ਕੇਬਲ ਨਾਲ ਤੁਰਨਾ ਵਿਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਕੰਮ, ਜਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸੈੱਟ-ਅਪ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਕੇਬਲ-ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹਲ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਫ ਟਰੈਕਟਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in most cases, it was not practical for the tractor and equipment to move with a flexible belt or cable between them, so this system required the tractor to remain in one location, with the work brought to the equipment, or the tractor to be relocated at each turn and the power set-up reapplied as in cable-drawn plowing systems used in early steam tractor operations .

ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਰੋਟਰੀ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਵਰ ਟੇਕ-ਆਫ ਪੀਟੀਓ ਸ਼ਾਫਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਜਾਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
modern tractors use a power take-off pto shaft to provide rotary power to machinery that may be stationary or pulled.

ਪੀਟੀਓ ਸ਼ਾਫਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ' ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਅੜਚਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the pto shaft generally is at the rear of the tractor, and can be connected to an implement that is either towed by a drawbar or a three-point hitch.

ਇਹ ਇਕ ਵੱਖਰੇ, ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ powerਰਜਾ ਸਰੋਤ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ.
this eliminates the need for a separate, implement-mounted power source, which is almost never seen in modern farm equipment.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰ ਬਾਹਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੋਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ.
virtually all modern tractors can also provide external hydraulic fluid and electrical power to the equipment they are towing, either by hoses or wires.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮਾਡਰਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਟਰੈਕਟਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਸਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
operation modern tractors have many electrical switches and levers in the cab for controlling the multitude of different functions available on the tractor.

ਪੈਡਲਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਫਾਰਮ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਲਈ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਪੈਡਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
pedals modern farm tractors usually have four or five foot-pedals for the operator on the floor of the tractor.

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪੈਡਲ ਪਕੜ ਹੈ.
the pedal on the left is the clutch.

ਓਪਰੇਟਰ ਇਸ ਪੈਡਲ 'ਤੇ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗਿਅਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਜਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ.
the operator presses on this pedal to disengage the transmission for either shifting gears or stopping the tractor.

ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਸਟੈਚਡ ਪੈਡਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਲਚ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਗੀਅਰ ਸਟਿੱਕ ਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬਟਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
some modern tractors have or as optional equipment a button on the gear stick for controlling the clutch, in addition to the standard pedal.

ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੋ ਪੈਡਲ ਬ੍ਰੇਕ ਹਨ.
two of the pedals on the right are the brakes.

ਖੱਬਾ ਬ੍ਰੇਕ ਪੇਡਲ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਬ੍ਰੇਕ ਪੈਡਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the left brake pedal stops the left rear wheel and the right brake pedal does the same with the right side.

ਇਹ ਸੁਤੰਤਰ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਹੀਏ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਸਟੇਅਰਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਪਿਛਲੇ ਪਹੀਏ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
this independent left and right wheel-braking augments the steering of the tractor when only the two rear wheels are driven.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਿੱਖੀ ਮੋੜ ਲਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this is usually done when it is necessary to make a sharp turn.

ਸਪਲਿਟ ਬ੍ਰੇਕ ਪੈਡਲ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਕੱਟਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟਾਇਰ ਸਪਿਨਿੰਗ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੱਕੜ ਜਾਂ ਨਰਮ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the split brake pedal is also used in mud or soft soil to control a tire spinning due to loss of traction.

ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਪੈਡਲ ਇਕੱਠੇ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the operator presses both pedals together to stop the tractor.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਵਿੰਗ ਜਾਂ ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਬੋਲਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਕ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
usually a swinging or sliding bolt is provided to lock the two together when desired.

ਪੈਡਲ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਤੱਕ ਪੈਰ ਦੀ ਥ੍ਰੌਟਲ ਹੈ.
the pedal furthest to the right is the foot throttle.

ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਲੀਵਰ "ਹੈਂਡ ਥ੍ਰੋਟਲ" ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
unlike in automobiles, it can also be controlled from a hand-operated lever "hand throttle" .

ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this helps provide a constant speed in field work.

ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਫਟ ਜਾਂ ਬੈਲਟ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
it also helps provide continuous power for stationary tractors that are operating an implement by shaft or belt.

ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਥ੍ਰੌਟਲ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਨੂੰ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਾਹਨ ਵਰਗਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the foot throttle gives the operator more automobile-like control over the speed of the tractor for road work.

ਇਹ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this is a feature of more recent tractors older tractors often did not have it.

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਸੜਕ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇੰਜਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੈਡਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
in the uk, foot pedal use to control engine speed while travelling on the road is mandatory.

ਕੁਝ ਟਰੈਕਟਰਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਿਹੜੇ ਕਤਾਰ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਵਿਚ ਇਕ 'ਡੀ-ਐਕਸਲੇਟਰ' ਪੈਡਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਵਾਹਨ ਦੇ ਥ੍ਰੌਟਲ ਲਈ ਰਿਵਰਸ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੈਡਲ ਨੂੰ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some tractors, especially those designed for row-crop work, have a 'de-accelerator' pedal, which operates in the reverse fashion to an automobile throttle, in that the pedal is pushed down to slow the engine.

ਇਹ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਚਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵੇਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਰਫਤਾਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ- ਇੰਜਣ ਦੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਪੀਡ ਹੱਥ ਦੇ ਥ੍ਰੌਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਡਲ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ. , ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰੋ, ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਚਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਥ੍ਰੌਟਲ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਬਦਲਣਾ ਪਏਗਾ.
this allows fine control over the speed of the tractor when maneuvering at the end of crop rows in fields- the operating speed of the engine is set using the hand throttle, and to slow the tractor to turn, the operator simply has to press the pedal, and turn and release it once the turn is completed, rather than having to alter the setting of the hand throttle twice during the maneuver.

ਪੰਜਵੇਂ ਪੈਡਲ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਦੀ ਸੀਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਓਪਰੇਟਰ ਦੀ ਅੱਡੀ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੀਅਰ ਡਿਸਟ੍ਰੈਸਿਵੈਂਟਲ ਲਾਕ ਡ੍ਰਾਈਫ-ਲਾਕ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
a fifth pedal is traditionally included just in front of the driver's seat often pressed with the operator's heel to operate the rear differential lock diff-lock , which prevents wheel slip.

ਅੰਤਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਦਰਲੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the differential normally allows the outside wheel to travel faster than the inside wheel during a turn.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਰਮ ਸਤਹ 'ਤੇ ਘੱਟ ਟ੍ਰੈਕਸਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹੀ ਵਿਧੀ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਤਿਲਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
however, in low-traction conditions on a soft surface, the same mechanism could allow one wheel to slip, further reducing traction.

ਡਿਫ-ਲਾਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਪਹੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਹੀਏ ਦੀ ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ.
the diff-lock overrides this, forcing both wheels to turn at the same speed, reducing wheel slip and improving traction.

ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਅਨਲੌਕ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੈਡਲ' ਤੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਤਾਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ.
care must be taken to unlock the differential before turning, usually by hitting the pedal a second time, since the tractor with good traction cannot perform a turn with the diff-lock engaged.

ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਪੈਡਲ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਵਿੱਚ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in modern tractors, this pedal is replaced with an electrical switch.

ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਸਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੀਵਰਸ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਵਿੱਚ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲੇ ਗਏ ਹਨ.
levers and switches many functions once controlled with levers have been replaced with some model of electrical switch with the rise of indirect computer controlling of functions in modern tractors.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਅਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਅਰ ਸਟਿੱਕ, ਅਕਸਰ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਫਾਰਵਰਡ ਗੀਅਰ ਅਤੇ 1 ਰਿਵਰਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
until the beginning of the 1960s, tractors had a single register of gears, hence one gear stick, often with three to five forward gears and 1 reverse.

ਫਿਰ, ਸਮੂਹ ਗੇਅਰਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੀਅਰ ਸਟਿੱਕ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ.
then, group gears were introduced, and another gear stick was added.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਫਾਰਵਰਡ-ਰਿਵਰਸ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਸਟੀਰਿੰਗ ਪਹੀਏ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਟਿਕ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੇਅਰ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਉਲਟ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
later, control of the forward-reverse direction was moved to a special stick attached at the side of the steering wheel, which allowed forward or reverse travel in any gear.

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਸੀਵੀਟੀਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਲੱਚ-ਰਹਿਤ ਗੀਅਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਘੱਟ ਡੰਡੀਆਂ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਵਿਚਾਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
nowadays, with cvts or other clutch-free gear types, fewer sticks control the transmission, and some are replaced with electrical switches or are totally computer-controlled.

ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੀਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੱ onesਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਿਰਫ ਅੜਿੱਕਾ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ.
the three-point hitch was controlled with a lever for adjusting the position, or as with the earliest ones, just the function for raising or lowering the hitch.

ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਇਕ ਪਾਟੀਓਮੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਉਪਰਲੇ ਬਾਉਂਡ ਲਈ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਵਿਚ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
with modern electrical systems, it is often replaced with a potentiometer for the lower bound position and another one for the upper bound, and a switch allowing automatic adjustment of the hitch between these settings.

ਬਾਹਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁallyਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਵਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਕਸਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਵਿਚ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪਾਵਰ ਟੈਕ-ਆਫ ਸ਼ਾਫਟ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ.
the external hydraulics also originally had levers, but now are often replaced with some form of electrical switch the same is true for the power take-off shaft.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ.
safety agriculture in the united states is one of the most hazardous industries, only surpassed by mining and construction.

ਕੋਈ ਹੋਰ ਫਾਰਮ ਮਸ਼ੀਨ ਟਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ.
no other farm machine is so identified with the hazards of production agriculture as the tractor.

ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੱਟਾਂ ਲਗਭਗ 32% ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 6% ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸੱਟਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
tractor-related injuries account for approximately 32% of the fatalities and 6% of the nonfatal injuries in agriculture.

50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰੈਕਟਰ ਪਲਟਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
over 50% is attributed to tractor overturns.

ਰੋਲ-ਓਵਰ ਸੁਰੱਖਿਆ structureਾਂਚਾ ਆਰਓਪੀਐਸ ਅਤੇ ਸੀਟ ਬੈਲਟ, ਜਦੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਪਲਟਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the roll-over protection structure rops and seat belt, when worn, are the most important safety devices to protect operators from death during tractor overturns.

ਜੇ ਟਰੈਕਟਰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਅਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਆਰਓਪੀਐਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
modern tractors have a rops to prevent an operator from being crushed if the tractor turns over.

ਆਰਓਪੀਐਸ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਪਲਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ, ਇਹ ਓਵਰਟੇਵਰ ਨੂੰ ਪਲਟਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
the rops does not prevent tractor overturns rather, it prevents the operator from being crushed during an overturn.

ਖੁੱਲੇ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਰ ਓ ਪੀ ਐਸ ਇਕ ਸਟੀਲ ਸ਼ਤੀਰ ਹੈ ਜੋ ਆਪਰੇਟਰ ਦੀ ਸੀਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this is especially important in open-air tractors, where the rops is a steel beam that extends above the operator's seat.

ਓਪਰੇਟਰ ਕੈਬਾਂ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ, ਆਰ ਓ ਪੀ ਐਸ ਕੈਬ ਦੇ ਫਰੇਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
for tractors with operator cabs, the rops is part of the frame of the cab.

ਨੱਥੀ ਕੈਬ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਰ ਓ ਪੀ ਐਸ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਪਰੇਟਰ ਕੈਬ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
a rops with enclosed cab further reduces the likelihood of serious injury because the operator is protected by the sides and windows of the cab.

ਇਹ structuresਾਂਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1959 ਵਿਚ ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਨ.
these structures were first required by legislation in sweden in 1959.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਵੇ, ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵੜ ਗਏ.
before they were required, some farmers died when their tractors rolled on top of them.

ਰੋ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ, ਆਰਓਪੀਐਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 'ਟ੍ਰਾਈਸਾਈਕਲ' ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹੀਏ ਇਕਠੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਕੋਣ ਕਰਦੇ ਸਨ.
row-crop tractors, before rops, were particularly dangerous because of their 'tricycle' design with the two front wheels spaced close together and angled inward toward the ground.

ਕੁਝ ਕਿਸਾਨ ਖੜ੍ਹੀਆਂ opਲਾਨਾਂ ਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਰੋਲਓਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ.
some farmers were killed by rollovers while operating tractors along steep slopes.

ਦੂਸਰੇ ਧੁਰੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੋਝ ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਟਾਇਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਜੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਟਰੈਕਟਰ ਪਿਛਲੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
others have been killed while attempting to tow or pull an excessive load from above axle height, or when cold weather caused the tires to freeze to the ground, in both cases causing the tractor to pivot around the rear axle.

ਆਰਓਪੀਐਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋੜ 1986 ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰਤ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਟਰੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੌਰ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਇਸ ਲਈ, ਆਰਓਪੀਐਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਖੇਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਅਧੂਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
rops were first required in the united states in 1986, but this requirement did not retroactively apply to tractors produced before this year therefore, adoption of rops has been incomplete in the farming community.

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਆਰਓਪੀਐਸ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੋਲ-ਓਵਰ ਸੁਰੱਖਿਆ structuresਾਂਚੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
to combat this problem, crops cost-effective roll-over protection structures have been developed to encourage farmers to retrofit older tractors.

ਆਰਓਪੀਐਸ ਨੂੰ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਰੱਖਿਆ itsਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
for the rops to work as designed, the operator must stay within its protective frame.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਓਪਰੇਟਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀਟ ਬੈਲਟ ਪਹਿਨਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਆਰ ਓ ਪੀ ਦੇ ਮੁੱ ofਲੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this means the operator must wear the seat belt not wearing it may defeat the primary purpose of the rops.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ "ਟਰੈਕਟਰ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ.
applications and variations farm tractor applications the most common use of the term "tractor" is for the vehicles used on farms.

ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜਾਂ ਟ੍ਰੇਲਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਜਾਂ ਧੱਕਣ ਲਈ, ਜੋਤੀ, ਮੋਟਾਈ, ਡਿਸਕਿੰਗ, ਹੈਰੋਵਿੰਗ, ਬੀਜਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the farm tractor is used for pulling or pushing agricultural machinery or trailers, for plowing, tilling, disking, harrowing, planting, and similar tasks.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
a variety of specialty farm tractors have been developed for particular uses.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਟਰ ਅਨੁਕੂਲ ਟ੍ਰੇਡ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਮੱਕੀ, ਟਮਾਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੰਘ ਸਕਣ, “ਕਣਕ ਦੀ ਧਰਤੀ” ਜਾਂ “ਸਟੈਂਡਰਡ” ਟਰੈਕਟਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਲਵਾਈ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਖੇਤ ਦਾ ਕੰਮ, ਅਤੇ "ਉੱਚ ਫਸਲ" ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਕੂਲ ਟ੍ਰੈਡ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਵਧ ਰਹੀ ਕਤਾਰ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ "ਯੂਟਿਲਟੀ ਟਰੈਕਟਰ", ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਟਰੈਕਟਰ. ਗ੍ਰੇਵਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਘੱਟ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮੋੜ ਵਾਲੇ ਘੇਰੇ, ਜੋ ਕਿ ਫਾਰਮਾਂਡਸਟ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these include "row crop" tractors with adjustable tread width to allow the tractor to pass down rows of corn, tomatoes or other crops without crushing the plants, "wheatland" or "standard" tractors with fixed wheels and a lower center of gravity for plowing and other heavy field work for broadcast crops, and "high crop" tractors with adjustable tread and increased ground clearance, often used in the cultivation of cotton and other high-growing row crop plant operations, and "utility tractors", typically smaller tractors with a low center of gravity and short turning radius, used for general purposes around the farmstead.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਟਰੈਕਟਰ ਗੈਰ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗਰੇਡਿੰਗ, ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਲੋਡਰ, ਬੈਕਹੋਸ, ਪੈਲੇਟ ਫੋਰਕਸ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
many utility tractors are used for nonfarm grading, landscape maintenance and excavation purposes, particularly with loaders, backhoes, pallet forks and similar devices.

ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬਾਗ਼ ਜਾਂ ਲਾਅਨ ਟਰੈਕਟਰ ਉਪਨਗਰ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਬਗੀਚਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
small garden or lawn tractors designed for suburban and semirural gardening and landscape maintenance also exist in a variety of configurations.

ਕੁਝ ਫਾਰਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮਾਂ, ਪਬਲਿਕ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਹਾਈਵੇਅ ਵਰਕਰਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਡਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਲੰਡਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਯੂਮੈਟਲ ਡਰਿੱਲ ਏਅਰ ਕੰਪਰੈਸਰ ਲਈ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਲੈਣ' ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some farm-type tractors are found elsewhere than on farms with large universities' gardening departments, in public parks, or for highway workman use with blowtorch cylinders strapped to the sides and a pneumatic drill air compressor permanently fastened over the power take-off.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these are often fitted with grass turf tyres which are less damaging to soft surfaces than agricultural tires.

ਸਟੀਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਪੇਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਜੀਪੀਐਸ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਨ-ਬੋਰਡ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
precision agriculture space technology has been incorporated into agriculture in the form of gps devices, and robust on-board computers installed as optional features on farm tractors.

ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਧੁਨਿਕ, ਸਹੀ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these technologies are used in modern, precision farming techniques.

ਪੁਲਾੜ ਦੌੜ ਤੋਂ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਾਹ ਵਾਹ ਵਾਹੁਣ ਵਿਚ ਸਵੈਚਾਲਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ autਟੋਸਟੀਅਰ ਸਿਸਟਮ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਇਕ ਕਤਾਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲਕੀਰਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ. ਨੌਕਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ.
the spin-offs from the space race have actually facilitated automation in plowing and the use of autosteer systems drone on tractors that are manned but only steered at the end of a row , the idea being to neither overlap and use more fuel nor leave streaks when performing jobs such as cultivating.

ਕਈ ਟਰੈਕਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਡਰਾਈਵਰ ਰਹਿਤ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
several tractor companies have also been working on producing a driverless tractor.

ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟਰੈਕਟਰ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਟਿਕਾrabਤਾ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ suitableੁਕਵਾਂ ਬਣਾਇਆ.
engineering tractors the durability and engine power of tractors made them very suitable for engineering tasks.

ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੂਜ਼ਰ ਬਲੇਡ, ਬਾਲਟੀਆਂ, ਕੁੜੀਆਂ, ਰਿਪਰਸ ਆਦਿ.
tractors can be fitted with engineering tools such as dozer blades, buckets, hoes, rippers, etc.

ਇਕ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲਗਾਵ ਡੁਜ਼ਰ ਬਲੇਡ ਜਾਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਹਨ.
the most common attachments for the front of a tractor are dozer blades or buckets.

ਜਦੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਾਹਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when attached to engineering tools, the tractor is called an engineering vehicle.

ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਇਕ ਟਰੈਕ-ਕਿਸਮ ਦਾ ਟਰੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬਲੇਡ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਰੱਸੀ-ਵਿੰਚ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a bulldozer is a track-type tractor with a blade attached in the front and a rope-winch behind.

ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਟਰੈਕਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਹੋਲਡ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਧੱਕਣ ਜਾਂ ਖਿੱਚਣਾ ਹੈ.
bulldozers are very powerful tractors and have excellent ground-hold, as their main tasks are to push or drag.

ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਅਸਲ bullੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ.
bulldozers have been further modified over time to evolve into new machines which are capable of working in ways that the original bulldozer can not.

ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਡਰ ਟਰੈਕਟਰ ਬਲੇਡ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਲੀਅਮ ਬਾਲਟੀ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਬਾਲਟੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ, ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ materialਿੱਲੀਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿਚ ਲੋਡ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
one example is that loader tractors were created by removing the blade and substituting a large volume bucket and hydraulic arms which can raise and lower the bucket, thus making it useful for scooping up earth, rock and similar loose material to load it into trucks.

ਇੱਕ ਫਰੰਟ-ਲੋਡਰ ਜਾਂ ਲੋਡਰ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੂਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਇੰਜਨ ਡੱਬੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਬਾਂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਝੁਕਿਆ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a front-loader or loader is a tractor with an engineering tool which consists of two hydraulic powered arms on either side of the front engine compartment and a tilting implement.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਆਪਕ-ਖੁੱਲਾ ਬਾਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਲਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਆਮ ਲਗਾਵ ਇਕ ਪੈਲੇਟ ਫੋਰਕ ਅਤੇ ਗਿੱਲੇ ਦਾ ਝਾਂਜਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this is usually a wide-open box called a bucket, but other common attachments are a pallet fork and a bale grappler.

ਅਸਲ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿੱਥੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਸੀਮਤ ਹੈ.
other modifications to the original bulldozer include making the machine smaller to let it operate in small work areas where movement is limited.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਛੋਟੇ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਲੋਡਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਿੱਡ-ਸਟੀਅਰ ਲੋਡਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅਸਲੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ "ਬੌਬਕੈਟ" ਉਪਨਾਮ, ਸੀਮਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਖੁਦਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ .ੁਕਵੇਂ ਹਨ.
also, tiny wheeled loaders, officially called skid-steer loaders, but nicknamed "bobcat" after the original manufacturer, are particularly suited for small excavation projects in confined areas.

ਬੈਕਹੋਏ ਲੋਡਰ ਕਲਾਸਿਕ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੋਇ-ਲੋਡਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
backhoe loader the most common variation of the classic farm tractor is the hoe, also called a hoe-loader.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਲੋਡਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਬੈਕਹੋ.
as the name implies, it has a loader assembly on the front and a backhoe on the back.

ਬੈਕਹੌਸ ਫਾਰਮ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ.
backhoes attach to a three-point hitch on farm or industrial tractors.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਟਰੈਕਟਰ ਅਕਸਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਟੀਲ ਗਰਿੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ.
industrial tractors are often heavier in construction, particularly with regards to the use of steel grill for protection from rocks and the use of construction tires.

ਜਦੋਂ ਬੈਕੋਆ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਅਕਸਰ ਇਕ ਸੀਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦੀ ਹੈ.
when the backhoe is permanently attached, the machine usually has a seat that can swivel to the rear to face the hoe controls.

ਹਟਾਉਣ ਯੋਗ ਬੈਕਹੋ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਗਾਵ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਸੀਟ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
removable backhoe attachments almost always have a separate seat on the attachment.

ਬੈਕਹੋਏ ਲੋਡਰ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ olਾਹੁਣ, ਬਿਲਡਿੰਗ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਹਲਕੀ transportationੋਆ .ੁਆਈ, ਬਿਲਡਿੰਗ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਕਰਨ, ਛੇਕ ਖੋਦਣ, ਟਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਡ ਕਰਨ, ਅਸਮੈਲਟ ਤੋੜਨਾ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ.
backhoe-loaders are very common and can be used for a wide variety of tasks construction, small demolitions, light transportation of building materials, powering building equipment, digging holes, loading trucks, breaking asphalt and paving roads.

ਕੁਝ ਬਾਲਟੀਆਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਯੋਗ ਬੋਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some buckets have retractable bottoms, enabling them to empty their loads more quickly and efficiently.

ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਯੋਗ ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਅਕਸਰ ਰੇਤ ਨੂੰ ਗਰੇਡਿੰਗ ਅਤੇ ਚੀਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
buckets with retractable bottoms are also often used for grading and scratching off sand.

ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਇੱਕ ਹਟਾਉਣ ਯੋਗ ਕੁਰਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾountedਂਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the front assembly may be a removable attachment or permanently mounted.

ਅਕਸਰ ਬਾਲਟੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਜਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
often the bucket can be replaced with other devices or tools.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਫਰੇਮਾਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬੈਕਹੋਏ-ਲੋਡਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਅਤੇ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ.
their relatively small frames and precise controls make backhoe-loaders very useful and common in urban engineering projects, such as construction and repairs in areas too small for larger equipment.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਆਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਹਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
their versatility and compact size makes them one of the most popular urban construction vehicles.

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ "ਜੇਸੀਬੀ" ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਾਹਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਕੇ ਵਜੋਂ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the uk, the word "jcb" is sometimes used colloquially as a genericized trademark for any such type of engineering vehicle.

ਸ਼ਬਦ ਜੇਸੀਬੀ ਹੁਣ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਸੀ ਬੈਮਫੋਰਡ ਲਿਮਟਿਡ ਦਾ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਹੈ.
the term jcb now appears in the oxford english dictionary, although it is still legally a trademark of j. c. bamford ltd.

ਸ਼ਬਦ "ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ" ਵੀ ਅਕਸਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the term "digger" is also commonly used.

ਕੌਮਪੈਕਟ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਟਰੈਕਟਰ ਇਕ ਕੰਪੈਕਟ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਟਰੈਕਟਰ ਸੀਯੂਟੀ ਇਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਾ plantingੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਲੈਂਡਕੇਪਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
compact utility tractor a compact utility tractor cut is a smaller version of an agricultural tractor, but designed primarily for landscaping and estate management tasks rather than for planting and harvesting on a commercial scale.

ਆਮ ਸੀਯੂਟੀ 20 ਤੋਂ 50 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ 15-37 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੱਕ ਉਪਲੱਬਧ ਪਾਵਰ ਟੇਕ-ਆਫ ਪੀਟੀਓ ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਤੋਂ 15 ਤੋਂ 45 ਐਚਪੀ 11-34 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
typical cuts range from 20 to 50 horsepower 15-37 kw with available power take-off pto horsepower ranging from 15 to 45 hp 11-34 kw .

ਸੀਯੂਟੀ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮੱਧ ਮਾountedਂਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੀਅਰ ਪੀਟੀਓ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ 40 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ 30 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੋਂ ਘੱਟ.
cuts are often equipped with both a mid-mounted and a standard rear pto, especially those below 40 horsepower 30 kw .

ਮੱਧ ਮਾ mountਟ ਪੀਟੀਓ ਸ਼ਾਫਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 2000 ਆਰਪੀਐਮ' ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ-ਮਾਉਂਟ ਫਿਨਿਸ਼ ਮਾਵਰਸ, ਫਰੰਟ-ਮਾountedਂਟਡ ਬਰਫ ਬਲੋਅਰਜ਼ ਜਾਂ ਫਰੰਟ-ਮਾountedਂਟਡ ਰੋਟਰੀ ਝਾੜੂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the mid-mount pto shaft typically rotates at near 2000 rpm and is typically used to power mid-mount finish mowers, front-mounted snow blowers or front-mounted rotary brooms.

ਰੀਅਰ ਪੀਟੀਓ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ 540 ਆਰਪੀਐਸ ਤੇ ਮਾਨਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਹਰਾ 540 1000 ਆਰਪੀਐਮ ਪੀਟੀਓ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਲਈ ਉਪਕਰਣ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
the rear pto is standardized at 540 rpms for the north american markets, but in some parts of the world, a dual 540 1000 rpm pto is standard, and implements are available for either standard in those markets.

ਸੀਯੂਟੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲਗਾਵ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਫਰੰਟ-ਐਂਡ ਲੋਡਰ ਜਾਂ fel.
one of the most common attachment for a cut is the front-end loader or fel.

ਵੱਡੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸੀਯੂਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਤ, ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਤਿੰਨ-ਪੁਆਇੰਟ ਅੜਿੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ.
like the larger agricultural tractors, a cut will have an adjustable, hydraulically controlled three-point hitch.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਕ ਸੀਯੂਟੀ ਵਿਚ ਫੋਰ-ਵ੍ਹੀਲ ਡ੍ਰਾਈਵ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਚਾਰ ਪਹੀਆ ਸਹਾਇਤਾ.
typically, a cut will have four-wheel drive, or more correctly four-wheel assist.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੀਯੂਯੂਟਸ ਅਕਸਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਸੰਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੇਅਰ-ਡ੍ਰਾਇਵ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ ਵੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਧਾਰਣ ਗੀਅਰ ਸੰਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡਵਾਂਸਡ ਗਲਾਈਡ-ਸ਼ਿਫਟ ਪ੍ਰਸਾਰਣਾਂ ਤੱਕ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸਨ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
modern cuts often feature hydrostatic transmissions, but many variants of gear-drive transmissions are also offered from low priced, simple gear transmissions to synchronized transmissions to advanced glide-shift transmissions.

ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੀ.ਯੂ.ਟੀਜ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ overਾਂਚੇ ਦੀ ਰੋਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all modern cuts feature government-mandated roll over protection structures just like agricultural tractors.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਬੋਟਾ, ਜੌਨ ਡੀਅਰ ਟ੍ਰੈਕਟਰ, ਨਿ hol ਹੌਲੈਂਡ ਐਗ, ਕੇਸ-ਫਰਮਲ ਅਤੇ ਮੈਸੀ-ਫਰਗਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the most well-known brands in north america include kubota, john deere tractor, new holland ag, case-farmall and massey-ferguson.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਆਮ, ਸੰਖੇਪ ਬੈਕਹੋਜ਼ ਅਕਸਰ ਸੰਖੇਪ ਉਪਯੋਗਤਾ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
although less common, compact backhoes are often attached to compact utility tractors.

ਸੰਖੇਪ ਉਪਯੋਗਤਾ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਛੋਟੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
compact utility tractors require special, smaller implements than full-sized agricultural tractors.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸ ਬਲੇਡ, ਗ੍ਰੇਡਰ ਬਲੇਡ, ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਰੈਕ, ਪੋਸਟ ਮੋਰੀ ਖੋਦਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਮੋਰੀ ਖੁਰਦ, ਰੋਟਰੀ ਕਟਰ ਸਲਸਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਬੁਰਸ਼ ਹੌਗ, ਇੱਕ ਮੱਧ ਜਾਂ ਰੀਅਰ-ਮਾ mountਟ ਫਿਨਿਸ਼ ਮੋਵਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੀਡਰ, ਇੱਕ ਸਬਸੋਇਲਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਅਤੇ ਰੋਟੋਟਿਲਰ ਰੋਟਰੀ ਟਿਲਰ.
very common implements include the box blade, the grader blade, the landscape rake, the post hole digger or post hole auger , the rotary cutter slasher or a brush hog , a mid- or rear-mount finish mower, a broadcast seeder, a subsoiler and the rototiller rotary tiller .

ਉੱਤਰੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰੀਅਰ-ਮਾountedਂਟਡ ਬਰਫ ਬਲੋਅਰ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਸੀਯੂਟੀ ਮਾੱਡਲ ਮੱਧ-ਪੀਟੀਓ ਸ਼ੈਫਟ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਫਰੰਟ-ਮਾountedਂਟਡ ਬਰਫ ਬਲੋਅਰਸ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
in northern climates, a rear-mounted snow blower is very common some smaller cut models are available with front-mounted snow blowers powered by mid-pto shafts.

ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਾਗੂ ਕਰੋ, ਇਸ ਲਈ ਸੀਯੂਟੀ ਮਾਲਕਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
implement brands outnumbere tractor brands, so cut owners have a wide selection of implements.

ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਲਈ, ਕੁਝ ਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਸੀਯੂਜ਼ ਲਈ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
for small-scale farming or large-scale gardening, some planting and harvesting implements are sized for cuts.

ਇਕ ਅਤੇ ਦੋ-ਕਤਾਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ, ਸਪਰੇਅਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੋਟਰੀ ਅਤੇ ਡ੍ਰੌਪ.
one- and two-row planting units are commonly available, as are cultivators, sprayers and different types of seeders slit, rotary and drop .

ਤਿੰਨ ਤੋਂ 30 ਏਕੜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਾਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਸੀਯੂਟੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਇਕਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਚੱਕਰ ਡਰਾਈਵ ਪਹੀਆ ਸੀ, ਸੀਅਰਜ਼ ਐਂਡ ਰੋਬਕ ਦੁਆਰਾ 1954 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 598 ਸੀ. ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਾਡਲ.
one of the first cuts offered for small farms of three to 30 acres and for small jobs on larger farms was a three-wheeled unit, with the rear wheel being the drive wheel, offered by sears & roebuck in 1954 and priced at 598 for the basic model.

ਕਤਾਰਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ ਟਰੈਕਟਰ ਇਕ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਫਸਲਾਂ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਰੱਕ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ.
row-crop tractor a row-crop tractor is tailored specifically to the growing of crops grown in rows, as in truck farming, and most especially to cultivating.

ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਉਗਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
cultivating can take place anytime from soon after the crop plants have sprouted until soon before they are harvested.

ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਕਈ ਦੌਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
several rounds of cultivating may be done over the season.

ਇਕ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਫਸਣ ਵਾਲਾ ਟਰੈਕਟਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੋਰਥ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਘੋੜੇ ਰਹਿਤ ਗੱਡੀਆਂ ਮਨੋਰਥ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਸਵੈ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ. ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ.
a row-crop tractor essentially brings together a farm tractor and its cultivator into one machine, in the same way motive power has been combined into other machinery for example, horseless carriages combined the motive power into transport vehicles self-propelled guns combined the artillery tractor and its gun into one machine .

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਲਈ ਟਰੈਕਟਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਅਤੇ ਵਾਹੁਣ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਫਟ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the earliest win from introducing tractors to mechanize agriculture was in reducing the heavy efforts of plowing and harrowing before planting, which could often be almost literally backbreaking tasks for humans and draft animals.

ਮੁ tractਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ drਕੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬੀਜੀ ਗਈ ਕਤਾਰ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ suitedੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ.
early tractors were used mainly to alleviate this drudgery, but they tended to be very big and heavy, so were not well-suited to getting into a field of already-planted row crops to do weed control.

ਕਤਾਰ-ਫਸਲ, ਕਿਫਾਇਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਨੁਕਸ.
row-crop , affordable, and this flaw.

ਕਤਾਰ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਤਾਰ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਆਈਐਚ ਫਰਮਲ ਅਕਸਰ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ "ਪਹਿਲਾਂ" ਟਰੈਕਟਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
row-crop tractor history the row-crop tractor category evolved rather than appearing overnight, but the international harvester ih farmall is often considered the "first" tractor of the category.

1910 ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਭਾਰੀ ਸਾਈਡ ਤੋਂ ਫਾਰਮ ਫੈਕਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲਕੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੋਟਰਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਰਮਲ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ networkਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪੈਕੇਜ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ. .
some earlier tractors of the 1910s and 1920s approached the form factor from the heavier side, as did motorized cultivators from the lighter side, but the farmall brought all of the salient features together into one package, with a capable distribution network to ensure its commercial success.

ਨਵੇਂ ਫਾਰਮ ਫੈਕਟਰ ਵਿਚ ਜੋ ਫਾਰਮੈਲ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ.
in the new form factor that the farmall popularized, the cultivator was mounted in the front so it was easily visible.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਇਕ ਤੰਗ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਾ ਸੀ ਅਗਲੇ ਟਾਇਰ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੋਂ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਤਲੇ ਵੱਲ ਕੋਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
additionally, the tractor had a narrow front end the front tires were spaced very closely and angled in towards the bottom.

ਪਿਛਲੇ ਪਹੀਏ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਚਾਰ ਕਤਾਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the back wheels straddled two rows, and the unit could cultivate four rows at once.

1924 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1963 ਤੱਕ, ਫਾਰਮਮਲਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਕਤਾਰਾਂ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਸਨ.
from 1924 until 1963, farmalls were the largest selling row-crop tractors.

ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੌਹਨ ਡੀਅਰ ਨੇ ਮਾਡਲ ਸੀ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੋਰਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਤਿੰਨ ਕਤਾਰਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ.
to compete, john deere designed the model c, which had a wide front and could cultivate three rows at once.

ਸਿਰਫ 112 ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੀਅਰ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਡਲ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਫਾਰਮੱਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ.
only 112 prototypes were made, as deere realized sales would be lost to farmall if their model did less.

1928 ਵਿਚ, ਡੀਅਰ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਡਲ ਸੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ ਮਾਡਲ ਜੀਪੀ ਜਨਰਲ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਟੈਲੀਫੋਨ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਮਾਡਲ ਡੀ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
in 1928, deere released the model c anyway, only as the model gp general purpose to avoid confusion with the model d when ordered over the then unclear telephone.

ਓਲੀਵਰ ਨੇ 1930 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਆਪਣੇ “ਰੋਅ ਦੀ ਫਸਲ” ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੀ।
oliver refined its "row crop" model early in 1930.

1935 ਤਕ, 18-27 -ਪਾਰ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਟਰੈਕਟਰ ਸੀ.
until 1935, the 18-27 was -parr's only row-crop tractor.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਓਲੀਵਰ ਕਤਾਰ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ "ਓਲੀਵਰ ਰੋ ਫਸਲ 77", "ਓਲੀਵਰ ਰੋ ਫਸਲ 88", ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many oliver row-crop models are referred to as "oliver row crop 77", "oliver row crop 88", etc.

ਕਤਾਰ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਈਸਾਈਕਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਨੇੜੇ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਟਾਇਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਟਾਇਰ ਵੀ ਸੀ.
row-crop tractor safety many early row-crop tractors had a tricycle design with two closely spaced front tires, and some even had a single front tire.

ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ steਠਵੀਂ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਟਰੈਕਟਰ ਰੋਲਓਵਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ.
this made it dangerous to operate on the side of a steep hill as a result, many farmers died from tractor rollovers.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਫਸਣ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੋਲਓਵਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਰਓਪੀਐਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਜੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵਾਪਸ ਪਲਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਚਾਲਕ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
also, early row-crop tractors had no rollover protection system rops , meaning if the tractor flipped back, the operator could be crushed.

ਸਵੀਡਨ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1959 ਵਿਚ ਆਰਓਪੀਐਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ.
sweden was the first country which passed legislation requiring rops, in 1959.

ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਟਰੈਕਟਰ ਰੋਲਓਵਰ ਹੈ.
over 50% of tractor related injuries and deaths are attributed to tractor rollover.

ਆਧੁਨਿਕ ਕਤਾਰ-ਫਸਲੀ ਟਰੈਕਟਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਰਸਾਟੀਲ ਕਤਾਰ-ਫਸਲ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ 250 ਅਤੇ 280 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ 190 ਅਤੇ 210 ਕਿਲੋਵਾਟ ਦੇ 8.3 ਲੀਟਰ ਕਮਿੰਸ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ.
modern row-crop tractors canadian agricultural equipment manufacturer versatile makes row-crop tractors that are 250 and 280 horsepower 190 and 210 kw powered by an 8.3 liter cummins diesel engine.

ਆਧੁਨਿਕ ਕਤਾਰ ਦੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਜਬੂਤ ਕੈਬ ਜਾਂ ਇਕ ਰੋਲ ਬਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੋਲਓਵਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
modern row crop tractors have rollover protection systems in the form of a reinforced cab or a roll bar.

ਗਾਰਡਨ ਟਰੈਕਟਰ ਗਾਰਡਨ ਟਰੈਕਟਰ ਮਿੰਨੀ ਟਰੈਕਟਰ ਛੋਟੇ, ਹਲਕੇ ਟਰੈਕਟਰ ਘਰੇਲੂ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
garden tractors garden tractors mini tractors are small, light tractors designed for use in domestic gardens and small estates.

ਗਾਰਡਨ ਟਰੈਕਟਰ ਘਾਹ, ਬਰਫ ਹਟਾਉਣ, ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
garden tractors are designed for cutting grass, snow removal, and small property cultivation.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਈਡਿੰਗ ਲਾਅਨ ਮੋਵਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਅੱਜ ਅਕਸਰ ਮੱਧ - ਜਾਂ ਪਿਛਲੀ-ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the u.s., the term riding lawn mower today often is used to refer to mid- or rear-engined machines.

ਫਰੰਟ-ਇੰਜਿਡ ਟਰੈਕਟਰ ਲੇਆਉਟ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਟੂਵਿੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਨੂੰ ਲਾਅਨ ਟਰੈਕਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕੋ ਅਕਾਰ ਦੇ ਭਾਰੀ ਡਿ dutyਟੀ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਬਾਗ਼ ਟਰੈਕਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
front-engined tractor layout machines designed primarily for cutting grass and light towing are called lawn tractors heavier-duty tractors of similar size are garden tractors.

ਗਾਰਡਨ ਟਰੈਕਟਰ ਲਾਅਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਟੈਚਮੈਂਟ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ.
garden tractors are capable of mounting a wider array of attachments than lawn tractors.

ਲਾਅਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਅਰ-ਇੰਜਿਡ ਰਾਈਡਿੰਗ ਮਾਵਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਾਗ਼ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ- ਜਾਂ ਪੰਜ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਾਂਸੈਕਸਲ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੈਲਟ-ਡ੍ਰਾਇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿਤਿਜੀ-ਕ੍ਰੈਂਕਸ਼ਾਫਟ ਇੰਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਸਪੀਡ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੀਅਰਬਾਕਸ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਸ਼ਾਫਟਸ, ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਡ੍ਰਾਇਵ.
unlike lawn tractors and rear-engined riding mowers, garden tractors are powered by horizontal-crankshaft engines with a belt-drive to transaxle-type transmissions usually of four- or five-speeds, although some may also have two-speed reduction gearboxes, drive-shafts, or hydrostatic or hydraulic drives .

ਵ੍ਹੀਲ ਹਾਰਸ, ਕਿubਬ ਕੈਡਿਟ, ਇਕਨੌਮੀ ਪਾਵਰ ਕਿੰਗ, ਜੌਹਨ ਡੀਅਰ, ਮੈਸੀ ਫਰਗੂਸਨ ਅਤੇ ਕੇਸ ਇਨਗਰਸੋਲ ਦੇ ਗਾਰਡਨ ਟਰੈਕਟਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ.
garden tractors from wheel horse, cub cadet, economy power king , john deere, massey ferguson and case ingersoll are built in this manner.

ਇੰਜਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ- ਜਾਂ ਦੋ-ਸਿਲੰਡਰ ਪੈਟਰੋਲ ਗੈਸੋਲੀਨ ਇੰਜਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਯੂਰਪ ਵਿਚ.
the engines are generally a one- or two-cylinder petrol gasoline engines, although diesel engine models are also available, especially in europe.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਬਾਗ਼ ਟਰੈਕਟਰ ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਡਿ dutyਟੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਉਪਯੋਗਤਾ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਧੇਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
typically, diesel-powered garden tractors are larger and heavier-duty than gasoline-powered units and compare more similarly to compact utility tractors.

ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਲਾਅਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਅਕਸਰ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਾਗ਼ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਫਰੇਮਾਂ ਨਾਲ, 12 ਇੰਚ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਹੀਏ ਮਲਟੀਪਲ ਲੱਗਜ਼ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਅਨ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਬੋਲਟ ਜਾਂ ਕਲਿੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਹੱਬ 'ਤੇ, ਭਾਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸੈਕਸਲੇਸ, ਅਤੇ ਫਰੰਟ, lyਿੱਡ ਅਤੇ ਰੀਅਰ ਮਾਉਂਟਡ ਅਟੈਚਮੈਂਟ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ.
visually, the distinction between a garden tractor and a lawn tractor is often hard to make - generally, garden tractors are more sturdily built, with stronger frames, 12-inch or larger wheels mounted with multiple lugs most lawn tractors have a single bolt or clip on the hub , heavier transaxles, and ability to accommodate a wide range of front, belly, and rear mounted attachments.

ਦੋ ਪਹੀਆ ਟਰੈਕਟਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਧੁਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
two-wheel tractors although most people think first of four-wheel vehicles when they think of tractors, a tractor may have one or more axles.

ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਧੁਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
the key benefit is the power itself, which only takes one axle to provide.

ਸਿੰਗਲ-ਐਕਸਲ ਟ੍ਰੈਕਟਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੋ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਜਾਂ ਵਾਕ-ਬੈਕ ਟਰੈਕਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਹਨ.
single-axle tractors, more often called two-wheel tractors or walk-behind tractors, have had many users since the beginning of internal combustion engine tractors.

ਉਹ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they tend to be small and affordable.

ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੁਰਨ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦੋ-ਧੁਰਾ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲੋਂ ਅਕਸਰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this was especially true before the 1960s, when a walk-behind tractor could often be more affordable than a two-axle tractor of comparable power.

ਅੱਜ ਦਾ ਕੰਪੈਕਟ ਯੂਟਿਲਿਟੀ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਗਾਰਡਨ ਟਰੈਕਟਰ ਉਸ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਾਲਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਪਹੀਆ ਟਰੈਕਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਬਾਗ਼ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਖਰੀਦਣਾ ਪਏਗਾ.
today's compact utility tractors and advanced garden tractors may negate most of that market advantage, but two-wheel tractors still enjoy a loyal following, especially where an already-paid-for two-wheel tractor is financially superior to a compact or garden tractor that would have to be purchased.

ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਦੋ ਪਹੀਆ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਚੀਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
countries where two-wheel tractors are especially prevalent today include, thailand, china, bangladesh, india, and other southeast asia countries.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰੱਖਤ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
orchard tractors tractors tailored to use in fruit orchards typically have features suited to passing under tree branches with impunity.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੁੱਚਾ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਘਟਾਏ ਗਏ ਰੁੱਖ-ਸ਼ਾਖਾ-ਸੁੰਘਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਸਿਗਰਟ-ਸਟੈਕ ਸਟਾਈਲ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਡਰਲੰਗ ਐਗਜੌਸਟ ਪਾਈਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ੀਮੈਟਲ ਕਾਉਅਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਫੇਅਰਿੰਗਜ਼ ਜੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ andਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਓਪਰੇਟਰ ਨੂੰ ਤਸਦੀਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਤਾਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ.
these include a lower overall profile reduced tree-branch-snagging risk via underslung exhaust pipes rather than smoke-stack-style exhaust, and large sheetmetal cowlings and fairings that allow branches to deflect and slide off rather than catch spark arrestors on the exhaust tips and often wire cages to protect the operator from snags.

ਵਾਹਨ-ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਸੰਸਕਰਣ ਫਾਰਮ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਚੁਸਤੀ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ oem ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਅਕਸਰ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਵਾਹਨ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈ.
automobile-conversion tractors and other homemade versions the ingenuity of farm mechanics, coupled in some cases with oem or aftermarket assistance, has often resulted in the conversion of automobiles for use as farm tractors.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ 1910 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੀ.
in the united states, this trend was especially strong from the 1910s through 1950s.

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅਰੰਭ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਲੁਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਮਕੈਨਿਕ ਟਿੰਕਰਿੰਗ ਸਨ.
it began early in the development of vehicles powered by internal combustion engines, with blacksmiths and amateur mechanics tinkering in their shops.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰਵਰਤੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਜਨਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਵਾਰਡ ਨੇ ਫੋਰਡ ਮਾਡਲ ਟੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕਿੱਟਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੀ.
especially during the interwar period, dozens of manufacturers montgomery ward among them marketed aftermarket kits for converting ford model ts for use as tractors.

ਮਹਾਂ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ 'ਹੂਵਰ ਵੈਗਨਜ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਬੱਗੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਵਾਹਨ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗੈਸੋਲੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਅਪਾਹਜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
these were sometimes called 'hoover wagons' during the great depression, although this term was usually reserved for automobiles converted to horse-drawn buggy use when gasoline was unavailable or unaffordable.

ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਆਮ ਨਾਮ ਸੀ "ਡੂਡਲਬੱਗ".
during the same period, another common name was "doodlebug" .

ਫੋਰਡ ਨੇ ਇਕ "ਅਧਿਕਾਰਤ" ਵਿਕਲਪਿਕ ਕਿੱਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ.
ford even considered producing an "official" optional kit.

ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਡਲ ਏ ਫੋਰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
many model a fords also were converted for this purpose.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਫਾਰਮ ਮਕੈਨਿਕ ਸ਼ੁੱਧ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜਾਂ ਫਜ਼ੂਲਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਟਰੱਕਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ.
in later years, some farm mechanics have been known to convert more modern trucks or cars for use as tractors, more often as curiosities or for recreational purposes rather than out of the earlier motives of pure necessity or frugality .

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਅਖੌਤੀ "epa" ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ epa ਛੂਟ ਸਟੋਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਗੁਣਵਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
during world war ii, a shortage of tractors in sweden led to the development of the so-called "epa" tractor epa was a chain of discount stores and it was often used to signify something lacking in quality .

ਇਕ ਈਪੀਏ ਟਰੈਕਟਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਟਰੱਕ ਜਾਂ ਲੋਰੀ ਸੀ, ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਗੀਅਰਬਾਕਸਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ.
an epa tractor was simply an automobile, truck or lorry, with the passenger space cut off behind the front seats, equipped with two gearboxes in a row.

ਜਦੋਂ ਪੌੜੀ ਦੇ ਫਰੇਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
when done to an older car with a ladder frame, the result was not dissimilar to a tractor and could be used as one.

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਇਕ ਫਾਰਮ ਵਾਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਕ asੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਡਰਾਈਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੁਝ.
after the war it remained popular, now not as a farm vehicle, but as a way for young people without a driver's license to own something similar to a car.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਟਰੈਕਟਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
since it was legally seen as a tractor, it could be driven from 16 years of age and only required a tractor license.

ਆਖਰਕਾਰ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਖਾਮੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਈਪੀਏ ਟਰੈਕਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਿਹੜੇ ਈ ਪੀ ਏ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
eventually, the legal loophole was closed and no new epa tractors were allowed to be made, but the remaining ones were still legal, which led to inflated prices and many protests from people who preferred epa tractors to ordinary cars.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਟਲੀ ਦੇ ਜਰਮਨ ਕਬਜ਼ੇ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਹੋ ਗਈ।
the german occupation of italy during world war ii resulted in a severe shortage of mechanized farm equipment.

ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੁਲਸਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the destruction of tractors was a sort of scorched-earth strategy used to reduce the independence of the conquered.

ਯੂਰਪ ਦੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਲਾਂਬੋਰਗਿਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ.
the shortage of tractors in that area of europe was the origin of lamborghini.

ਯੁੱਧ ਦੋਹਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਹਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਂਡ ਰੋਵਰ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ.
the war was also the inspiration for dual-purpose vehicles such as the land rover.

ਜੀਪ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਪੀਟੀਓ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ.
based on the jeep, the company made a vehicle that combined pto, tillage, and transportation.

ਮਾਰਚ 1975 ਵਿਚ, ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਾਹਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਏ ਟਰੈਕਟਰ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਹੈ ਇਕ ਏ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਸਿਖਰ ਦੀ ਸਪੀਡ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ. ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਗੀਅਰਬਾਕਸ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in march 1975, a similar type of vehicle was introduced in sweden, the a tractor the main difference is an a tractor has a top speed of 30 km h. this is usually done by fitting two gearboxes in a row and not using one of them.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੋਲਵੋ ਡੁਏਟ ਇਕ ਈ ਪੀਏ ਜਾਂ ਏ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁ choiceਲੀ ਵਿਕਲਪ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਾਰਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵੋਲਵੋ.
the volvo duett was, for a long time, the primary choice for conversion to an epa or a tractor, but since supplies have dried up, other cars have been used, in most cases another volvo.

ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਕ੍ਰੈਚ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ.
another type of homemade tractors are ones that are fabricated from scratch.

"ਸਕ੍ਰੈਚ ਤੋਂ" ਵੇਰਵਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਿੱਸੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇੰਜਣ, ਗੀਅਰਬਾਕਸ, ਐਕਸਲ ਹਾ willਸਿੰਗ, ਪਰ ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਚੈਸੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਤੋਂ ਵੈਲਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਬਾਰ ਸਟਾਕ, ਐਂਗਲ ਸਟਾਕ, ਫਲੈਟ ਸਟਾਕ, ਆਦਿ.
the "from scratch" description is relative, as often individual components will be repurposed from earlier vehicles or machinery e.g., engines, gearboxes, axle housings , but the tractor's overall chassis is essentially designed and built by the owner e.g., a frame is welded from bar stock, angle stock, flat stock, etc.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਹਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਸੁਗੰਧ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਨੀਲੇ-ਕਾਲਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਟਲਵਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਸਨ.
as with automobile conversions, the heyday of this type of tractor, at least in developed economies, lies in the past, when there were large populations of blue-collar workers for whom metalworking and farming were prevalent parts of their lives.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਿਡਵੈਸਟਰਨ ਮਸ਼ੀਨਰੀਜ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ.
for example, many 19th- and 20th-century new england and midwestern machinists and factory workers had grown up on farms.

ਵਿਹੜੇ ਦਾ ਮਨਘੜਤ ਹੋਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਗਰਮੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਅੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ.
backyard fabrication was a natural activity to them whereas it might seem daunting to most people today .

"ਟਰੈਕਟਰ" ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਕਲਪਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਬਦ "ਟਰੈਕਟਰ" ਯੂ ਐਸ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਜਾਂ "ਟਰੈਕਟਰ ਯੂਨਿਟ" ਯੂਕੇ ਰੋਡ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ, ਟਰੈਕਟਰ ਇਕਾਈਆਂ ਜਾਂ ਟ੍ਰੈਕਸਨ ਹੈਡਾਂ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲਰੀ ਸੈਮੀ-ਟ੍ਰੇਲਰ ਟਰੱਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
alternative machine types called tractors the term "tractor" us and canada or "tractor unit" uk is also applied to road tractors, tractor units or traction heads, familiar as the front end of an articulated lorry semi-trailer truck.

ਉਹ ਭਾਰੀ ਇੰਜਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਕਈਂ ਧੁਰਾ ਹਨ.
they are heavy-duty vehicles with large engines and several axles.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਰੈਕਟਰ ਲੰਬੇ ਅਰਧ-ਟ੍ਰੇਲਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦੂਰੀ ਤੇ ਭਾੜੇ ਦੀ transportੋਆ .ੁਆਈ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਪਹੀਏ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the majority of these tractors are designed to pull long semi-trailers, most often to transport freight over a significant distance, and is connected to the trailer with a fifth wheel coupling.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ "ਟਰੈਕਟਰ" ਅਕਸਰ "ਆਰਟਿਕਲੇਟਡ" ਕੈਬ ਲਈ ਇੱਕ "ਆਰਟਿਕ ਕੈਬ" ਛੋਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in england, this type of "tractor" is often called an "artic cab" short for "articulated" cab .

ਇਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਟਰੈਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ ਇਕ ਡ੍ਰਾਬਰ ਤੋਂ ਕੱuledਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a minority is the ballast tractor, whose load is hauled from a drawbar.

ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ' ਤੇ ਪੁਸ਼ਬੈਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਟੈਂਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਧੱਕਣਾ.
pushback tractors are used on airports to move aircraft on the ground, most commonly pushing aircraft away from their parking stands.

ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਟਰੈਕਟਰ ਇੰਜਨ ਜਾਂ ਰੇਲ ਕਾਰ ਮੂਵਰਜ਼ - ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਜੇਨਰੇਟਰ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਜੋ ਰੇਲਵੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ - ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਤੋੜ-ਤੋੜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ.
locomotive tractors engines or rail car movers - the amalgamation of machines, electrical generators, controls and devices that comprise the traction component of railway vehicles artillery tractors - vehicles used to tow artillery pieces of varying weights.

ਨਾਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਆਪਣੇ ਲਟਕਣ ਅਤੇ ਲਾਂਚ ਪੈਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੇ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਸ਼ੱਟਲਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
nasa and other space agencies use very large tractors to move large launch vehicles and space shuttles between their hangars and launch pads.

ਇੱਕ ਪਾਈਪ-ਟਰੈਕਟਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਪਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਨਾਪਣ ਅਤੇ ਡੈਟਾ ਲਾੱਗਿੰਗ ਲਈ ਉੱਨਤ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਈਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਛੇਕ, ਸੀਵਰੇਜ ਪਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਟਿ .ਬਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ.
a pipe-tractor is a device used for conveying advanced instruments into pipes for measurement and data logging, and the purging of well holes, sewer pipes and other inaccessible tubes.

ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਟੈਸਟ ਟੈਸਟ, ਇੱਕ ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਤ, ਜੋ ਕਿ ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਦੇਸ਼ਤਾਪੂਰਵਕ ਪਰਖ ਕੀਤੀ.
glossary of tractor-related terms not explained elsewhere nebraska tractor tests tests, mandated by a nebraska law and administered by the university of nebraska, that objectively tested the performance of all brands sold in nebraska.

1920 ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੱਪ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਜੁਗਤਾਂ ਦਾ ਦੌਰ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਖਰੀਦਾਰੀ ਦੇ ਸੂਚਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
in the 1920s and 1930s, an era of snake oil sales and advertising tactics, the nebraska tests helped farmers throughout north america to see through marketing claims and make informed buying decisions.

ਟੈਸਟ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸੱਪ ਦਾ ਤੇਲ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the tests continue today, making sure the snake oil, which has mostly been vanquished, stays that way.

ਟਰੈਕਟਰ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਟਰੈਕਟਰ ਯੁੱਧ s 1920 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਟਰੈਕਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਦੌਰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਰਚਾ ਹੋ ਗਿਆ.
tractor war s , great tractor war s a period of ruinous competition and price warring between tractor manufacturers in the 1920s, which led to a consolidation in the industry.

ਗੈਲਰੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਟਰੈਕਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੈਕਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ ਵਪਾਰਕ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਈਕੋਲਾਜੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੋਬਲ ਵਿਲੇਜ ਕੰਸਟਰੱਕਸ਼ਨ ਸੈੱਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਾਈਫਟ੍ਰੈਕ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ.
gallery manufacturers see list of tractor manufacturers see list of former tractor manufacturers in addition to commercial manufacturers, the open source ecology group has developed several working prototypes of an open source hardware tractor called the lifetrac as part of its global village construction set.

ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਰਟਲ, ਪੈਟਰਿਕ ਡਬਲਯੂ. 2001.
see also references bibliography ertel, patrick w. 2001 .

ਦ ਅਮੈਰੀਕਨ ਟਰੈਕਟਰ ਏ ਸੈਂਚੁਰੀ ਆਫ ਲੈਜੈਂਡਰੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ.
the american tractor a century of legendary machines.

ਓਸੈਸੋਲਾ, wi, usa mbi.
osceola, wi, usa mbi.

isbn 978-0-7603-0863-9.
isbn 978-0-7603-0863-9.

ਕਲੈਂਚਰ, ਲੀ ਲੈਫਿੰਗਵੈਲ, ਰੈਂਡੀ ਮੋਰਲੈਂਡ, ਐਂਡਰਿ pri ਪ੍ਰਿੰਪਸ, ਰਾਬਰਟ ਐਨ.
klancher, lee leffingwell, randy morland, andrew pripps, robert n. 2003 .

ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ.
farm tractors.

ਕਰੈਸਟਲਾਈਨ.
crestline .

isbn 978-0-7603-1776-1.
isbn 978-0-7603-1776-1.

ਲੈਫਿੰਗਵੈਲ, ਰੈਂਡੀ 2004.
leffingwell, randy 2004 .

ਫੋਰਡ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ.
ford farm tractors.

ਮੋਟਰਬੁੱਕ ਕਲਾਸਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼.
motorbooks classics series.

ਓਸੈਸੋਲਾ, wi, usa mbi.
osceola, wi, usa mbi.

isbn 978-0-7603-1919-2.
isbn 978-0-7603-1919-2.

ਮਿਲਰ, ਓਰਿਨ ਈ. 2003.
miller, orrin e. 2003 .

"ਜੌਨ ਫ੍ਰੋਲੀਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ".
"john froelich the story of a man and a tractor".

ਮੈਕਮਿਲਿਅਨ ਵਿਚ, ਡੌਨ.
in macmillian, don.

ਜੋਹਨ ਡੀਅਰ ਟਰੈਕਟਰ ਲੇਗਾ ਸਾਈ.
the john deere tractor legacy.

ਯਾਤਰਾ ਪ੍ਰੈਸ.
voyaguer press.

isbn 978-0-89658-619-2.
isbn 978-0-89658-619-2.

ਪ੍ਰਿੰਪਸ, ਰਾਬਰਟ ਐਨ. ਮੋਰਲੈਂਡ, ਐਂਡਰਿ phot ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ 1993.
pripps, robert n. morland, andrew photographer 1993 .

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਕਕੌਰਮਿਕ-ਡੀਅਰਿੰਗ ਫਰਮਲ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਫਾਰਮੈਲ ਟਰੈਕਟਰ ਇਤਿਹਾਸ.
farmall tractors history of international mccormick-deering farmall tractors.

ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ ਰੰਗ ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿਹਾਸ.
farm tractor color history series.

ਓਸੈਸੋਲਾ, wi, usa mbi.
osceola, wi, usa mbi.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-87938-763-1.
isbn 978-0-87938-763-1.

ਰੁਮੇਲੇ, ਐਡਵਰਡ ਏ. ਅਗਸਤ 1910.
rumeley, edward a. august 1910 .

"ਆਦਮੀ ਦੀ ਲੰਘੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ".
"the passing of the man with the hoe".

ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
the world's work a history of our time.

ਐਕਸ.
- xx- .

ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ 2009-07-10 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਡਿ university ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟਰੈਕਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੇਖ ਆਰ ਓ ਆਰ ਐਸ, ਪੀ ਟੀ ਓ, ਆਦਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਟਰੈਕਟਰ ਟੈਸਟ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਰੈਕਟਰ ਟੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ 400 ਮਾੱਡਲਾਂ 1903-2006 ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਨੈਡਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਟਰੈਕਟਰ ਸੇਫਟੀ ਈਯੂ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਆਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਟਰੈਕਟਰਜ਼ - ਵਰਕ ਸੇਫਟੀ ਈਯੂ ਡਾਇਰੈਕਟਿਵਜ਼ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਟਰੈਕਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੈਪਡ ਇੰਡੈਕਸ, ਜਾਂ ਨੂਮਰੀਕਲ ਇੰਡੈਕਸ ਟਰੈਕਰ ਸੇਫਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸੇਫਟੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਸੇਫਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੇਫਟੀ ਕੌਂਸਲ ਅਡੈਪਟਿਵ ਟਰੈਕਟਰ ਓਵਰਟਰਨ ਪ੍ਰਡਿਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਓਵਰਟਰਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ ਏ ਸੀ ਸੀ ਫਾਰਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਹਨ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ.
retrieved 2009-07-10 external links tractor information purdue university tractor safety article re rops, pto, etc agricultural tractors and machinery at dmoz nebraska tractor test laboratory historical tractor test reports and manufacturers' literature reports on 400 models 1903-2006 a history of tractors at the canada agriculture museum tractor safety eu working group on agricultural tractors - work safety eu directives on tractor design mapped index , or numerical index tractor safety national agricultural safety database tractor safety national safety council adaptive tractor overturn prediction system tractor overturn protection and prevention acc farm safety vehicles, machinery and equipment.

ਸੀ ਡੀ ਸੀ - ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੁੱਰਖਿਆ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੋਲਓਵਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ .ਾਂਚੇ - ਨਿਓਸ ਵਰਕਪਲੇਸ ਸੇਫਟੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
cdc - agricultureal safety cost-effective rollover protective structures - niosh workplace safety and health topic a full moon is the lunar phase that occurs when the moon is completely illuminated as seen from earth.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਸਿੱਧੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੰਬਾਈ 180 ਡਿਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this occurs when earth is located directly between the sun and the moon more exactly, when the ecliptic longitudes of the sun and moon differ by 180 degrees .

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਰ ਦਾ ਪਾਸਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this means that the hemisphere of the moon that is facing earth the near side is almost fully illuminated by the sun and appears round while the far side is almost completely unilluminated .

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੇਲੀਅਾਂ ਖਿਲਰਣ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on some occasions at the time of full moon there is also a lunar eclipse so the moon's face appears reddish due to the rayleigh scattering of blue light in earth's atmosphere.

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਿਰਫ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
lunar eclipses can occur only at full moon, where the moon's orbit allows it to pass through earth's shadow.

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
lunar eclipses do not occur every month because the moon usually passes above or below earth's shadow which is mostly restricted to the ecliptic plane .

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਦੋ ਨੋਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਉੱਤਰਦੇ ਨੋਡ.
lunar eclipses can occur only when the full moon occurs near the two nodes of the orbit, either the ascending or descending node.

ਇਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਿਰਫ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਨੋਡ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ' ਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ 2 ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this causes eclipses to only occur about every 6 months, and often 2 weeks before or after a solar eclipse at new moon at the opposite node.

ਸਮਾਨ ਦੇ ਚੰਦਰ ਸਿਨੋਡਿਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਲਗਭਗ 29.53 ਦਿਨ.
the time interval between similar lunar synodic about 29.53 days.

ਇਸ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਚੰਦਰਮਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 14 ਵੇਂ ਜਾਂ 15 ਵੇਂ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
therefore, in those lunar calendars in which each month begins on the new moon, the full moon falls on either the 14th or 15th of the lunar month.

ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਮਹੀਨਾ 29 ਜਾਂ 30 ਦਿਨ ਲੰਬਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
because calendar months have a whole number of days, lunar months may be either 29 or 30 days long.

ਲੱਛਣ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਅਵਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
characteristics a full moon is often thought of as an event of a full night's duration.

ਇਹ ਕੁਝ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਚੰਦਰਮਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ.
this is somewhat misleading because the moon seen from earth is continuously becoming larger and or smaller though much too slowly to notice with the naked eye .

ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਤਮ ਅਕਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ.
its absolute maximum size occurs at the moment expansion has stopped.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਥਾਨ ਲਈ, ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਅਧਿਕਤਮ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਸੰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ.
for any given location, about half of these absolute maximum full moons will be potentially visible, as the other half occur during the day, when the full moon is below the horizon.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੰਜਣਕ ਸਿਰਫ ਮਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
many almanacs list full moons not just by date, but by their exact time as well, usually in coordinated universal time utc .

ਆਮ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕੈਲੰਡਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁਆਰਾ ਆਫਸੈਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹੋਵੇ.
typical monthly calendars that include phases of the moon may be offset by one day if intended for use in a different time zone.

ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੱਧਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ.
full moons are generally a poor time to conduct astronomical observations, because the bright reflected sunlight from the moon overwhelms the dimmer light from stars.

12 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰੀਬ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰਮੂਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on 12 december 2008, the full moon occurred closer to the earth than it had been at any time for the previous 15 years, called a supermoon.

19 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਪਰ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ.
on 19 march 2011, another super full moon occurred, closer to the earth than at any time for the previous 18 years.

ਚੱਕਰ 14 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਚੰਦਰਮਾ ਪਿਛਲੇ 68 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ.
cycle on 14 november 2016, a super full moon occurred closer to the earth than at any time for the previous 68 years.

ਫਾਰਮੂਲਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰਕਾਰ orਰਬਿਟ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਹੇਠਲੀ ਸਮੀਕਰਣ d 20.362955 29.530588861 n 102.026 10 12 n 2 ਡਿਸਪਲੇਸਾਈਲ d 20.362955 29.530588861 ਵਾਰ n 102.026 ਵਾਰ 10 -12 ਗੁਣਾ n 2 ਹੈ ਜਿੱਥੇ d ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ 1 ਜਨਵਰੀ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ 0000 00 ਸਧਾਰਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਐਫੀਮਾਈਰਾਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ ਤਾੜ-ਮਿਣਤੀ ਨੂੰ ਡੀ 0.000739 235 10 12 ਐਨ 2 ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ -0.000739- 235 ਵਾਰ 10 -12 ਵਾਰ ਐੱਨ 2 ਦਿਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਐੱਨ. 2000 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ.
formula the date and approximate time of a specific full moon assuming a circular orbit can be calculated from the following equation d 20.362955 29.530588861 n 102.026 10 12 n 2 displaystyle d 20.362955 29.530588861 times n 102.026 times 10 -12 times n 2 where d is the number of days since 1 january 2000 00 00 00 in the terrestrial time scale used in astronomical ephemerides for universal time ut add the following approximate correction to d 0.000739 235 10 12 n 2 displaystyle -0.000739- 235 times 10 -12 times n 2 days where n is the number of full moons since the first full moon of 2000.

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਗੈਰ-ਸਰਕੂਲਰਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 14.5 ਘੰਟਿਆਂ ਤਕ ਇਸ ਲਗਭਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the true time of a full moon may differ from this approximation by up to about 14.5 hours as a result of the non-circularity of the moon's orbit.

ਫਾਰਮੂਲਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵੇਖੋ.
see new moon for an explanation of the formula and its parameters.

ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਅਕਾਰ ਸਿਰਫ 14 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਿਯੋਨਿਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the age and apparent size of the full moon vary in a cycle of just under 14 synodic months, which has been referred to as a full moon cycle.

ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਅਸਮਰਥਤਾ, ਪਾਗਲਪਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ "ਜਾਦੂਈ ਵਰਤਾਰੇ" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਕਨਥ੍ਰੋਪੀ.
in folklore and tradition full moons are traditionally associated with temporal insomnia inability to sleep , insanity hence the terms lunacy and lunatic and various "magical phenomena" such as lycanthropy.

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
psychologists, however, have found that there is no strong evidence for effects on human behavior around the time of a full moon.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ.
they find that studies are generally not consistent, with some showing a positive effect and others showing a negative effect.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲ ਦੇ 23 ਦਸੰਬਰ 2000 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਚੱਕ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
in one instance, the 23 december 2000 issue of the british medical journal published two studies on dog bite admission to hospitals in england and australia.

ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ ਰਾਇਲ ਇਨਫਰਮਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਚੱਕ ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵਾਰ ਆਮ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਸੀ।
the study of the bradford royal infirmary found that dog bites were twice as common during a full moon, whereas the study conducted by the public hospitals in australia found that they were less likely.

ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਈਨਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
all this is relevant to canine rather than human behavior.

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਦੇ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੂਨਿਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ.
full moon names historically, month names are names of moons lunations, not necessarily full moons in lunisolar calendars.

ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਸੋਲਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਾਮ "ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਾਮ" ਵਜੋਂ ਸਮਝੇ ਜਾਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
since the introduction of the solar julian calendar in the roman empire, and later the gregorian calendar worldwide, month names have ceased to be perceived as "moon names".

ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਮ ਬੇਦੀ ਸੀਏ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਸਾਈਕਰਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the traditional old english month names were equated with the names of the julian calendar from an early time soon after christianization, according to the testimony of bede ca.

700 ਈ.
ad 700.

ਕੁਝ ਪੂਰਨ ਚੰਦਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਨਾਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੀਲਾ ਚੰਦ, ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲਈ "ਵਾ harvestੀ ਦਾ ਮੂਨ" ਅਤੇ "ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਚੰਦ" ਨਾਮ.
some full moons have developed new names in modern times, e.g., the blue moon, and the names "harvest moon" and "hunter's moon" for the full moons of autumn.

ਵਾvestੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ “ਵਾ harvestੀ ਦਾ ਚੰਨ” ਅਤੇ “ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਚੰਦ” ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਗਸਤ, ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਗੋਸ਼ਤ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ.
harvest and hunter's moons the "harvest moon" and "hunter's moon" are traditional terms for the full moons occurring during late summer and in the autumn, in the northern hemisphere usually in august, september and october respectively.

"ਵਾ harvestੀ ਦਾ ਚੰਦ੍ਰਮ" 22 ਜਾਂ 23 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਨੇੜਿਓਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ.
the "harvest moon" is the full moon closest to the autumnal equinox 22 or 23 september , and the "hunter's moon" is the one following it.

ਨਾਮ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਦਰਜ ਹਨ.
the names are recorded from the early 18th century.

“ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਚੰਨ” ਲਈ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲੇ ਵਿਚ 1706 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਪੋਲੋ ਦੇ 1710 ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ “ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਚੰਨ” ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ “ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ” ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਹੰਟਰਸ-ਮੂਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the oxford english dictionary entry for "harvest moon" cites a 1706 reference, and for "hunter's moon" a 1710 edition of the british apollo, where the term is attributed to "the country people" the country people call this the hunters-moon.

ਇਹ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਹੋ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਉਹ ਅਕਸਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the names became traditional in american folklore, where they are now often popularly attributed to the native americans.

ਦਿ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚੰਦ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਲਾਫਾਯੇਟ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 1968 ਤੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the feast of the hunters' moon is a yearly festival in west lafayette, indiana, held in late september or early october each year since 1968.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ, ਹਾਰਵਸਟ ਚੰਦ 1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕਵਿਨੌਕਸ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਕਵਿਨੋਕਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in 2010, the harvest moon occurred on the night of equinox itself some hours after the point of equinox for the first time since 1991.

ਸਾਰੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਆਲੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ.
all full moons rise around the time of sunset.

ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 50ਸਤਨ 50.47 ਮਿੰਟ ਵੱਧਦਾ ਹੈ.
because the moon moves eastward among the stars faster than the sun its meridian passage is delayed, causing it to rise later each day on average by about 50.47 minutes.

ਵਾ harvestੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਚੰਦ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the harvest moon and hunter's moon are unique because the time difference between moonrises on successive evenings is much shorter than average.

ਚੰਦਰਮਾ ਲਗਭਗ 30 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਇਕ ਰਾਤ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਤ ਤਕ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 40 ਡਿਗਰੀ n ਜਾਂ s ਵਿਥਕਾਰ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the moon rises approximately 30 minutes later from one night to the next, as seen from about 40 degrees n or s latitude.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this is because a full moon in september appears to move not straight east but north-east in the sky.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਅਤੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਨਹੀਂ ਹੈ.
thus, there is no long period of darkness between sunset and moonrise for several days following the actual date of the full moon.

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੇ ਮਾਈਨ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਸੀ. 1930 ਵਿਆਂ ਦੇ ਨੇਟਿਵ ਅਮਰੀਕਨ "ਇੰਡੀਅਨ" ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ.
farmers' almanacs the maine farmers' almanac from c. the 1930s began to publish native american "indian" full moon names.

1955 ਤੋਂ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਅੱਲਮਨਾਕ ਮਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮਾਈਨ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਅਲਮਾਂਕ ਵਾਂਗ ਉਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਜਾਰੀ ਹੈ.
the farmers' almanac since 1955 published in maine, but not the same publication as the maine farmers' almanac continues to do so.

"ਇੰਡੀਅਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਾਵਾਂ" ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੂਚੀ 1918 ਵਿੱਚ ਡੈਨੀਅਲ ਕਾਰਟਰ ਬੇਅਰਡ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਦਿ ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੁਆਏਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਸਾਈਨਜ਼, ਸਿਗਨਲਜ਼ ਅਤੇ ਸਿੰਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸਕਾਉਟਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
an early list of "indian month names" was published in 1918 by daniel carter beard in his the american boy's book of signs, signals and symbols for use by the boy scouts.

ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ "ਇੰਡੀਅਨ" ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ ਜਨਵਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਕਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਫਰਵਰੀ ਰੈਕੂਨ, ਬੇਅਰ ਸਪਾਟਸ ਗਰਾਉਂਡ ਮਾਰਚ ਵਿੰਡ, ਲਿਟਲ ਗ੍ਰਾਸ, ਸੋਰ-ਆਈ ਅਪ੍ਰੈਲ ਡੱਕਸ, ਹੰਸ-ਅੰਡੇ ਮਈ ਗ੍ਰੀਨ ਗ੍ਰਾਸ, ਰੂਟ-ਫੂਡ ਜੂਨ ਮੱਕੀ-ਬੂਟਾ, ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ ਜੁਲਾਈ ਮੱਝ ਬੁੱਲ, ਗਰਮ ਸੂਰਜ ਅਗਸਤ ਦੀ ਵਾvestੀ, ਗ buff ਮੱਝ ਸਤੰਬਰ ਜੰਗਲੀ ਚਾਵਲ, ਲਾਲ plum ਅਕਤੂਬਰ ਪੱਤਾ-ਫਾਲਿੰਗ, ਗਿਰੀ ਨਵੰਬਰ ਨਵੰਬਰ ਡੀਅਰ-ਮੇਟਿੰਗ, ਫਰ-ਪੈਲਟਸ ਦਸੰਬਰ ਵੁਲਵਜ਼, ਵੱਡੇ ਚੰਨ ਅਜਿਹੇ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
beard's "indian" month names were january difficulty, black smoke february raccoon, bare spots on the ground march wind, little grass, sore-eye april ducks, goose-eggs may green grass, root-food june corn-planting, strawberry july buffalo bull , hot sun august harvest, cow buffalo september wild rice, red plum october leaf-falling, nuts november deer-mating, fur-pelts december wolves, big moon such names have gained currency in american folklore.

ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ 1990 ਤੋਂ ਪੁੰਜ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਧੇਰੇ ਛਾਪਣ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
they appear in print more widely outside of the almanac tradition from the 1990s in popular publications about the moon.

ਪੈਟਰਸੀਆ ਹੈਡੋਕ "ਗ੍ਰੇਟ ਮਿस्ट्रीਜ਼ ਸੀਰੀਜ਼", ਗ੍ਰੀਨਹੈਵਨ ਪ੍ਰੈਸ, 1992 ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
mysteries of the moon by patricia haddock "great mysteries series", greenhaven press, 1992 gave an extensive list of such names along with the individual tribal groups they were supposedly associated with.

ਹੈਡੋਕ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕੁਝ "ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਮਰੀਕੀ" ਚੰਦ ਨਾਮ ਐਲਗਨਕੁਆਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਈ ਦੇ ਚੰਦ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਮ, "ਮਿਲਕ ਮੂਨ", " ਮਾਂ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ "," ਹਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ", ਦੇ ਮੂਲ ਮੂਲ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਨਾਮ," ਬੀਵਰ ਮੂਨ "ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
haddock supposes that certain "colonial american" moon names were adopted from algonquian languages which were formerly spoken in the territory of new england , while others are based in european tradition e.g., the colonial american names for the may moon, "milk moon", "mother's moon", "hare moon" have no parallels in the supposed native names, while the name of november, "beaver moon" is supposedly based in the algonquin .

ਕਿਸਾਨੀ ਅਲਮਾਂਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ "ਵੁਲਫ ਮੂਨ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਇਹ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ 1918 ਵੀ "ਓਲਡ ਮੂਨ" ਫਰਵਰੀ "ਬਰਫ ਦੀ ਮੂਨ", "ਭੁੱਖ ਮੂਨ" ਮਾਰਚ, "ਕੀੜਾ ਮੂਨ", "ਕਰੋ ਮੂਨ", "ਸੈਪ ਮੂਨ", "ਲੈਨਟੇਨ ਮੂਨ" ਅਪ੍ਰੈਲ "ਸੀਡ ਮੂਨ", "ਪਿੰਕ ਮੂਨ", "ਸਪ੍ਰੋਟਿੰਗ ਗ੍ਰਾਸ ਮੂਨ", "ਅੰਡਾ ਮੂਨ" ਸੀ.ਐੱਫ.
the individual names given in farmers' almanac include january "wolf moon" this is the name of december in beard 1918 also "old moon" february "snow moon", also "hunger moon" march "worm moon", "crow moon", "sap moon", "lenten moon" april "seed moon", "pink moon", "sprouting grass moon", "egg moon" c.f.

ਦਾੜ੍ਹੀ 1918 ਵਿਚ “ਗੂਸ-ਅੰਡਾ”, “ਫਿਸ਼ ਮੂਨ” ਮਈ “ਮਿਲਕ ਮੂਨ”, “ਫਲਾਵਰ ਮੂਨ”, “ਕੌਰਨ ਲਾਉਣਾ ਮੂਨ” ਜੂਨ “ਮੀਡ ਮੂਨ”, “ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ ਮੂਨ” ਸੀ.ਐੱਫ.
"goose-egg" in beard 1918 , "fish moon" may "milk moon", "flower moon", "corn planting moon" june "mead moon", "strawberry moon" c.f.

ਦਾੜ੍ਹੀ 1918, "ਰੋਜ਼ ਮੂਨ", "ਥੰਡਰ ਮੂਨ" ਜੁਲਾਈ "ਹੇ ਮੂਨ", "ਬੱਕ ਮੂਨ", "ਐਲਕ ਮੂਨ", "ਥੰਡਰ ਮੂਨ" ਅਗਸਤ "ਕੌਰਨ ਮੂਨ", "ਸਟਾਰਜਨ ਮੂਨ", "ਰੈੱਡ ਮੂਨ", "ਗ੍ਰੀਨ ਸਿੱਟਾ ਮੂਨ "," ਅਨਾਜ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ "ਸਤੰਬਰ" ਹਾਰਵਸਟ ਮੂਨ "," ਪੂਰਾ ਮੱਕੀ ਮੂਨ ", ਅਕਤੂਬਰ" ਹੰਟਰ ਦਾ ਚੰਨ "," ਖੂਨ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ "" ਸੰਚਿਯਨ ਮੂਨ "ਨਵੰਬਰ" ਬੀਵਰ ਮੂਨ "," ਫਰੌਸਟ ਮੂਨ "ਦਸੰਬਰ" ਓਕ ਮੂਨ ", "ਕੋਲਡ ਮੂਨ", "ਲੰਮੀ ਰਾਤ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ" ਲੰਬੀ ਰਾਤ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਸਾਲ ਦਾ ਆਖਰੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
beard 1918 , "rose moon", "thunder moon" july "hay moon", "buck moon", "elk moon", "thunder moon" august "corn moon", "sturgeon moon", "red moon", "green corn moon", "grain moon" september "harvest moon", "full corn moon", october "hunter's moon", "blood moon" "sanguine moon" november "beaver moon", "frosty moon" december "oak moon", "cold moon", "long night's moon" the long night's moon is the last of the year and the closest to the winter solstice.

ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਅਖੌਤੀ "ਸਟ੍ਰਾਬੇਰੀ ਮੂਨ" 1967 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਮਰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ 46 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤੇਗਾ.
in june 2016 the so-called "strawberry moon" coincided with the summer solstice for the first time since 1967, and would not return for another 46 years.

ਹਿੰਦੂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
hindu full moon festivals in hinduism, most festivals are celebrated on auspicious days.

ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿਨ 'ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many of the hindu festivals are celebrated on days with a full moon at night.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਪੂਰਨੀਮਾ - ਗੁੜੀ ਪਦੁਆ, ਯੁਗਾਦੀ, ਉਗਦੀ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਜਯੰਤੀ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014 ਵੈਸ਼ਖ ਪੂਰਨੀਮਾ - ਨਰਸਿਮ ​​ਜਯੰਤੀ, ਬੁੱਧ ਜੈਯੰਤੀ 14 ਮਈ, 2014 ਜੈਸ਼ਤਾ ਪੂਰਨਮਾ - ਵਤ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਵ੍ਰਤ ਵਤ ਪੂਰਨਮਾ 8 ਜੂਨ, 2014 ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾ - ਆਸ਼ਾਧ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਵਿਆਸ ਪੂਰਨਮਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ - ਅਧਿਆਪਨ ਸ਼ਰਵਣ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦਿਨ - ਉਪਨਯਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁੱਭ ਦਿਨ, ਅਵਨੀ ਅਵਤਾਰ, ਰਕਸ਼ਾ ਬੰਧਨ - ਸੰਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ ਓਨਮ ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
different parts of india celebrate the same day with different names, as listed below chaitra purnima - gudi padua, yugadi, ugadi, hanuman jayanti april 15, 2014 vaishakh purnima - narasimh jayanti, buddha jayanthi may 14, 2014 jyeshtha purnima - vat savitri vrat vat purnima june 8, 2014 guru purnima - the full moon of the ashadh month vyas purnima - important day for starting education and honoring teachers shravan purnima - good day for starting upanayan day, avani avittam, raksha bandhan- conceptually onam also comes on this day.

ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਪੂਰਨਿਮਾ - ਪਿਤਰੂਪਕਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮਧੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਸ਼ਵਿਨ ਪੂਰਨੀਮਾ - ਸ਼ਾਰਦ ਪੂਰਨਮਾ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ - ਥ੍ਰੁਕਥਰਥਿਕਾ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ਾ ਪੂਰਨਿਮਾ - ਥਿਰੁਵਾਥਿਰਾ, ਦਥਤਰੇਯ ਜਯੰਥੀ ਪੁਸ਼੍ਯ ਪੂਰਨਿਮਾ - ਥਾਈਪੁਸਮ, ਸ਼ਕਮਭਰੀ ਪੂਰਨਮਾ ਮਾਘਾ ਪੂਰਨਮਾ ਫਲਗੁਣ ਪੂਰਨਮਾ. ਲੂਨਿਸੋਲਰ ਸਨ, ਅੰਤਰਾਲਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ.
bhadrapad purnima - start of pitrupaksha, madhu purnima ashvin purnima - sharad purnima kartik poornima - thrukkarthika margasirsha purnima - thiruvathira, dathatreya jayanthi pushya purnima - thaipusam, shakambharee purnima magha purnima phalguna purnima - holi lunar and lunisolar calendars most pre-modern calendars the world over were lunisolar, combining the solar year with the lunation by means of intercalary months.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੇ ਇਸ methodੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜੀ ਗਿਣਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।
the julian calendar abandoned this method in favour of a purely solar reckoning while conversely the 7th-century islamic calendar opted for a purely lunar one.

ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ lunisolar ਕੈਲੰਡਰ ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
a continuing lunisolar calendar is in the hebrew calendar.

ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਸਾਹ ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
evidence of this is noted in the dates of passover and easter in judaism and christianity, respectively.

ਯਹੂਦੀ ਰੋਸ਼ ਹਸ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਸੁਕੋਟ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਯਹੂਦੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ.
the date of the jewish rosh hashana and sukkot festivals along with all other jewish holidays are dependent on the dates of the new moons.

ਅੰਤਰ-ਕਾਲ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਅੰਤਰਕਾਰੀ ਮਹੀਨਾ ਮੈਟੋਨਿਕ ਚੱਕਰ ਦੇ 19 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 7 ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ 2.ਸਤਨ ਹਰ 2.7 ਸਾਲ 19 7 ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
intercalary months in lunisolar calendars, an intercalary month occurs 7 times in the 19 years of the metonic cycle, or on average every 2.7 years 19 7 .

ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਹ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਅਦਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the hebrew calendar this is noted with a periodic extra month of adar in the early spring.

ਨੀਲਾ ਚੰਦਰਮਾ "ਰਵਾਇਤੀ" ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੀਲਾ ਚੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
blue moon in the modern system of "traditional" full moon names tied to the solstice and equinox points, a supernumerary full moon in such a period is called a blue moon.

ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ "ਨੀਲਾ ਚੰਦਰਮਾ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ 1818 ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਅਲੈਨਾਕ ਕਾਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the term "blue moon" used in this sense may date to as early as the 16th century, but it became well known in the united states due to the farmers' almanac published since 1818 .

ਫਾਰਮਰਜ਼ ਅਲੈਮੈਨਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ "ਨੀਲਾ ਚੰਦਰਮਾ" ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਲਟਿਸ ਅਤੇ ਈਸਿਨੋਕਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਾਂ ਇਕਵਿਨੋਕਸ ਅਤੇ ਸਾਲਿਸਟੀਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੀਸਰਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਰਥ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
according to the farmers' almanac, a "blue moon" is the third full moon in any period between either solstice and equinox, or between equinox and solstice, calculated using the mean tropical year , which contains four full moons.

ਇਹ ਮੌਸਮ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these seasons are equal in length, unlike the astronomical ones, which vary in length depending on the earth's speed in its elliptical orbit round the sun.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ, 1983 ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਮੌਸਮ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 1.48 ਵਜੇ, 22 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 9.15 ਵਜੇ, 21 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 4.42 ਵਜੇ ਅਤੇ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 12.10 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਮੌਸਮ 21 ਮਾਰਚ, 11.09 ਵਜੇ ਸਵੇਰੇ 4.39 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. 21 ਜੂਨ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 2.42 ਵਜੇ ਅਤੇ 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 10.30 ਵਜੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਜੀ.ਐੱਮ.ਟੀ.
to compare, in 1983 the equal length seasons began at 1.48 am on 23 march, 9.15 am on 22 june, 4.42 pm on 21 september and 12.10 am on 22 december, while the astronomical seasons began at 4.39 am on 21 march, 11.09 pm on 21 june, 2.42 pm on 23 september and 10.30 am on 22 december all times gmt .

ਮਾਰਚ 1946 ਦੀ ਸਕਾਈ ਐਂਡ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਲਤ ਅਰਥ ਕੱ toਣ ਕਾਰਨ, "ਨੀਲਾ ਚੰਦ" ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ "ਦੂਜਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ" ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ "ਗਲਤ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਸਕਾਈ ਐਂਡ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੁਆਰਾ 1999 ਵਿੱਚ.
due to a misinterpretation of this definition in the march 1946 sky & telescope magazine, "blue moon" has also been used in the sense of "the second full moon in any month which contains two full moons this usage has been noted as "erroneous" by sky & telescope in 1999 .

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਨੀਲੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ" ਅੰਤਰਾਲਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ frequencyਸਤ ਆਵਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, 19 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਾਰ, "ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ" ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਅਲੈਮੈਨਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
according to either definition, "blue moons" occur with the average frequency of intercalary months, seven times in 19 years, the farmers' almanac system of "full moon names" effectively defining a lunisolar calendar.

ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੀ ਦੇਖੋ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ ਮਹੀਨਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਾਸੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ orਰਬਿਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚੰਦ ਪੜਾਅ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਕੀ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰਾ ਹੈ?
see also lunar eclipse lunar phase month near side of the moon new moon orbit of the moon references external links moon phase calculator is the moon full?

ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਕੈਲੰਡਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਮ ਪਾਏ ਗਏ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ.
full moon and new moon calendar guru gobind singh marg is the route taken by tenth guru of sikhs guru gobind singh from anandpur sahib to talwandi sabo.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ 47 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
this memorable and eventful journey of 47 days by sikh guru and his troops has got significant place in the history of punjab.

ਇਹ ਹਾਈਵੇਅ, ਲਗਭਗ 577 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ 91 ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਦਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this highway, measuring about 577 kilometres connects all the 91 sacred shrines with which guru's name is eternally associated.

ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ, 20 ਦਸਮੇਸ਼ ਥੰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
on this marg 20 dashmesh pillars, with the inscription of the holy and sacred verses of the great guru have been installed.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮਾਰਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1973 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
guru gobind singh marg was inaugurated on april 10, 1973, amidst great rejoicing and fanfare with efforts of then chief minister of punjab, giani zail singh.

ਹੁਣ ਇਸ ਸੜਕ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਂਦੇੜ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ।
it is now proposed to extend this road up to nanded, maharashtra.

ਇਸ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਪਰਿਚੋੜਾ ਵਿਛੋੜਾ, ਭੱਠਾ ਸਾਹਿਬ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ, ਮਾਛੀਵਾੜਾ, ਆਲਮਗੀਰ ਸਾਹਿਬ, ਦੀਨਾ ਕਾਂਗੜ, ਕੋਟਕਪੂਰਾ, ਮੁਕਤਸਰ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ।
prominent landmarks prominent gurdwaras connected by this highway are anandpur sahib, parivar vichora, bhatha sahib, chamkaur sahib, machhiwara, alamgir sahib, dina kangar, kotkapura, muktsar and talwandi sabo.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜੀ.ਜੀ.ਐੱਸ. ਮਾਰਗ ਦਿ ਨਿਹੰਗ ਪੰਜਾਬੀ - ਇਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਆਰਡਰ ਹਨ।
see also battle of chamkaur battle of muktsar saka sirhind references external links ggs marg the nihang punjabi — are an armed sikh warrior order.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਲੀਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
they are also referred to as akali lit.

"ਅਮਰ".
"the immortals" .

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਹੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਪਹਿਨੀ ਸੀ ਜਾਂ "ਅਕਾਲ ਸੈਨਾ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸੀ.
nihang are believed to have originated either from fateh singh and the attire he wore or from the "akal sena" lit.

ਅਮਰ ਅਮਰ ਦੀ ਫੌਜ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the army of the immortal started by guru hargobind.

ਮੁ sikhਲੇ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਨਿਹੰਗ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ.
early sikh military history was dominated by the nihang, known for their victories where they were heavily outnumbered.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਨਿਹੰਗ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ, ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨਿਯਮਤ ਗੁਰੀਲਾ ਦਸਤੇ ਬਣਾਏ.
traditionally known for their bravery and ruthlessness in the battlefield, the nihang once formed the irregular guerrilla squads of the armed forces of the sikh empire, the sikh khalsa army.

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨਿਹੰਗ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ.
etymology nihang may come from the persian word for a mythical sea creature persian .

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁਗਲ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦੀ ਉਕਸਾ. ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ.
the term owes its origin to mughal historians, who compared the ferocity of the akali with that of crocodiles.

ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਹੰਗ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਸਵਰੂਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
arms and attire traditional nihang dress is known as khalsa swarupa.

ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਉੱਚਿਤ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਟਾਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਰੇਸਲੈੱਟ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਕਿਰਪਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਖੰਜਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ.
this comprises full attire of superelectric blue selected by guru gobind singh ji, edged bracelets of iron round their wrists jangi kara and quoits of steel chakram tiered in their lofty conical blue turbans, together with the traditional dagger carried by all sikhs kirpan .

ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਇਕ ਨਿਹੰਗ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜਾਏਗਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਰਵਡ ਤਲਵਾੜ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਖੰਡਾ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕਮਰ 'ਤੇ, ਇਕ ਖੱਟਰ ਖੰਜਰ ਜਿਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕਮਰ' ਤੇ, ਮੱਝ ਦੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਬਣੇ ਮੱਝ ਦੇ ਛੱਲੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇਕ ਚੱਕੜ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਚੱਕਰ ਗਰਦਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੇਨ.
when fully armed a nihang will also bear one or two swords either the curved talwar or the straight khanda on his right hip, a katar dagger on his left hip, a buckler made from buffalo-hide dhala on his back, a large chakram around his neck, and an iron chain.

ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਿਹੰਗ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਯੋਧਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਥਿਆਰ, ਅਕਸਰ ਕਮਾਨ ਜਾਂ ਬਰਛੀ ਬਰਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ.
in times of war, arms worn on the nihang's person would generally be reserved until the warrior lost the weapon he held, often a bow or spear barsha .

ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਸੰਜੋ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੇਨਮੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਇਰਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਚਾਰ ਆਇਨਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
armour consisted of sanjo or iron chainmail worn under an iron breastplate char aina .

ਨਿਹੰਗ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਜੰਗੀ ਮੂਝੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਚਾਕੂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ.
nihang war-shoes jangi mojeh were constructed of iron at the toe, making their pointed toes capable of inflicting cuts and stab wounds.

ਨਿਹੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਪੱਗਾਂ ਦਸਤਾਰ ਬੁੰਗਾ ਅਤੇ ਚਕਰਮ ਜਾਂ ਯੁੱਧ-ਕੋਟ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ.
the nihang were particularly famous for their high turbans dastar bunga and their extensive use of the chakram or war-quoit.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਕਸਰ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਵਿੱਚ ਚਾਕੂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
their turbans were often pointed at the top and outfitted with a trishula or trident which could be used for stabbing in close-quarters.

ਦੂਸਰੇ ਸਮੇਂ, ਦਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗ ਨਾਕੇ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੰਜੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਚਕਰਮ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
other times, the turbans would be armed with a bagh naka iron claw and one or several chakram to slice at an opponent's eyes.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਟੀਲ ਨਾਲ ਮਜਬੂਤ ਪਗੜੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈੱਡਗੇਅਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾ ਪਵੇ.
these steel-reinforced turbans, it was said, afforded enough protection so that there was no need for any other form of headgear.

ਅੱਜ, ਨਿਹੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪੰਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਕਰ, ਖੰਡਾ ਤਲਵਾਰ, ਕਰੂਦ ਖੰਜਰ, ਕਿਰਪਾਨ ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਤੀਰ.
today, nihang still wear miniature versions of five weapons pancha shastra in their turbans, namely the chakram, the khanda sword , the karud dagger , the kirpan and the tir arrow .

ਨਿਹੰਗ ਅੱਜ ਨਿਹੰਗ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਹਨ।
nihang today nihang today are accorded great respect and affection by sections of the sikh community, but they have separate beliefs and certain practices.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਝਟਕਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੀਟ ਦੀ ਖਪਤ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
even though meat consumption with the jhatka method, is not banned in sikhism.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਰਡਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
while the order is primarily ceremonial, they are duty-bound to defend their people and faith in times of war.

ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ, ਨਿਹੰਗ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
on the festival of hola mohalla, nihang gather in their thousands at anandpur where they display their martial skills.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਸਤਾਰਾ ਵਿਦਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੱਤਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
their fighting style, although formally called shastara vidiya, is more commonly known as gatka.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਨੀਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰੀ-ਗੱਤਕਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਧੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in 2011, nidar singh claimed to be the only living master of pre-gatka shastara vidiya.

ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਹੰਗ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਸਮੇਤ ਕਾਫ਼ੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
this has gained him considerable backlash from the nihang community, including excommunication from their order.

ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਨਿਹੰਗ ਸਮੂਹ ਭੰਗ ਜਾਂ ਭੰਗ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ.
use of intoxicants some nihang groups consume cannabis or bhang — to help in meditation.

ਸੁੱਖਾ ਪ੍ਰਸਾਦ, "ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ", ਸ਼ਬਦ ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਹੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ.
sukha parsad , "peace-giver", is the term nihang use to refer to it.

ਇਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਰਲ, ਜਾਂ "ਪਕੌੜਾ" ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ.
it was traditionally crushed and taken as a liquid, or "pakora" and eaten, especially during festivals like hola mohalla.

ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਵਰਜਿਤ ਹੈ.
it is never smoked, as this practice is forbidden in sikhism.

2001 ਵਿਚ, ਬੁੱ dalਾ ਦਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ, ਨਿਹੰਗ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ 20 ਮੁਖੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਿਖ ਪੰਥ ਦੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭੰਗ ਦੇ ਸੇਵਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 2001, jathedar santa singh, the jathedar of budha dal, along with 20 chiefs of nihang sects, refused to accept the ban on consumption of bhang by the apex sikh clergy.

ਬਾਬਾ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1984 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
baba santa singh was excommunicated for helping the indian congress government rebuild the akal takht in 1984 he was replaced with baba balbir singh, who shunned the consumption of bhang.

ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਲੇਖ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੰਗ ਵੀ ਪੀਤਾ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲਈ, ਭੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ" ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨਿਹੰਗ ਪੁਸਤਕ ਦਿ ਬੈਲਵਡ ਫੋਰਸਿਜ ਆਫ਼ ਦ ਗੁਰੂ "ਟ੍ਰਿਬਿ ofਜ਼" ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਨ.ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ
according to a recent bbc article, "traditionally they also drank bhang, an infusion of cannabis, to become closer with god" see also notes references dasam granth ,the dasam granth website book review of the nihang book the beloved forces of the guru "tribes and castes of punjab and n.w.

ਫਰੰਟੀਅਰ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ "ਐਚਏ ਦੁਆਰਾ
frontier province" by h.a.

ਰੋਜ਼ 1892 ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਲ ਸਿੰਘ 'ਅਮ੍ਰਿਤ' ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ www.budhadal.com 'ਤੇ ਨਿਹੰਗਾਂ' ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕੀਤੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨਿਕ ਫਲੇਮਿੰਗ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਹੀਟਿੰਗ, ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਕਸ, ਸੌਰ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ, ਸੋਲਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੂਣ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਨਕਲੀ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ.
rose 1892 bhai sahib amrit pal singh 'amrit' has presented well-researched articles on nihangs on his website www.budhadal.com external links sikh photography images of nihangs by photographer charles meacham sarbloh.info nihangsingh.org nihang sgpc photography of the daily lives of the nihang singhs of punjab by photographer nick fleming solar energy is radiant light and heat from the sun that is harnessed using a range of ever-evolving technologies such as solar heating, photovoltaics, solar thermal energy, solar architecture, molten salt power plants and artificial photosynthesis.

ਇਹ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸੂਰਜੀ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸੋਲਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸੂਰਜੀ intoਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
it is an important source of renewable energy and its technologies are broadly characterized as either passive solar or active solar depending on how they capture and distribute solar energy or convert it into solar power.

ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੋਲਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ovਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਫੋਟੋਵੋਲਟੈਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸੰਘਣੀ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
active solar techniques include the use of photovoltaic systems, concentrated solar power and solar water heating to harness the energy.

ਅਣਗਿਣਤ ਸੂਰਜੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ, ਅਨੁਕੂਲ ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਜਾਂ ਚਾਨਣ-ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ.
passive solar techniques include orienting a building to the sun, selecting materials with favorable thermal mass or light-dispersing properties, and designing spaces that naturally circulate air.

ਸੋਲਰ energyਰਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the large magnitude of solar energy available makes it a highly appealing source of electricity.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ 2000 ਵਿਸ਼ਵ asਰਜਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਭਾਵਨਾ 1, 837 ਐਕਸਜੈਜਲ ਈ ਜੇ ਸੀ.
the united nations development programme in its 2000 world energy assessment found that the annual potential of solar energy was 1, ,837 exajoules ej .

ਇਹ ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ energyਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2012 ਵਿਚ 559.8 ਈ ਜੇ ਸੀ.
this is several times larger than the total world energy consumption, which was 559.8 ej in 2012.

2011 ਵਿਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ “ਕਿਫਾਇਤੀ, ਅਕਹਿ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੂਰਜੀ technologiesਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾਭ ਹੋਣਗੇ.
in 2011, the international energy agency said that "the development of affordable, inexhaustible and clean solar energy technologies will have huge longer-term benefits.

ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਅਣਉਚਿੱਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਯਾਤ-ਸੁਤੰਤਰ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਟਿਕਾabilityਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗਾ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਰੱਖਣਗੇ.
it will increase energy security through reliance on an indigenous, inexhaustible and mostly import-independent resource, enhance sustainability, reduce pollution, lower the costs of mitigating global warming, and keep fossil fuel prices lower than otherwise.

ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਗਲੋਬਲ ਹਨ.
these advantages are global.

ਇਸ ਲਈ ਛੇਤੀ ਤੈਨਾਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਵਾਧੂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
hence the additional costs of the incentives for early deployment should be considered learning investments they must be wisely spent and need to be widely shared.

ਸੰਭਾਵਤ ਧਰਤੀ ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਦੇ 174,000 ਟੀਰਾਵਾਟਸ ਟੀਡਬਲਯੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
potential the earth receives 174,000 terawatts tw of incoming solar radiation insolation at the upper atmosphere.

ਲਗਭਗ 30% ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਬੱਦਲ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
approximately 30% is reflected back to space while the rest is absorbed by clouds, oceans and land masses.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਨੇੜੇ-ਇਨਫ੍ਰਾਰੈੱਡ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
the spectrum of solar light at the earth's surface is mostly spread across the visible and near-infrared ranges with a small part in the near-ultraviolet.

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 150-300 ਵਾਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 3.5-7.0 ਕਿਲੋਵਾਟ ਵਾਧੂ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਹਨ.
most of the world's population live in areas with insolation levels of 150-300 watts , or 3.5-7.0 kwh per day.

ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਲਗਭਗ 71% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
solar radiation is absorbed by the earth's land surface, oceans which cover about 71% of the globe and atmosphere.

ਗਰਮ ਹਵਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਗੇੜ ਜਾਂ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
warm air containing evaporated water from the oceans rises, causing atmospheric circulation or convection.

ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ' ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when the air reaches a high altitude, where the temperature is low, water vapor condenses into clouds, which rain onto the earth's surface, completing the water cycle.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਘਣੀਕਰਨ ਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਗਰਮੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾ, ਚੱਕਰਵਾਤ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਚੱਕਰਵਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the latent heat of water condensation amplifies convection, producing atmospheric phenomena such as wind, cyclones and anti-cyclones.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ofਸਤਨ 14 ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
sunlight absorbed by the oceans and land masses keeps the surface at an average temperature of 14 .

ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ storedਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੋਜਨ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੋਂ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
by photosynthesis, green plants convert solar energy into chemically stored energy, which produces food, wood and the biomass from which fossil fuels are derived.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੋਈ ਕੁੱਲ ਸੂਰਜੀ perਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 3,850,000 ਐਕਸਜੈੱਲ ਈਜੇ ਹੈ.
the total solar energy absorbed by earth's atmosphere, oceans and land masses is approximately 3,850,000 exajoules ej per year.

2002 ਵਿਚ, ਇਹ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ energyਰਜਾ ਸੀ.
in 2002, this was more energy in one hour than the world used in one year.

ਬਾਇਓਮਾਸ ਵਿਚ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 3,000 ਈਜੇ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
photosynthesis captures approximately 3,000 ej per year in biomass.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੋਲਾ, ਤੇਲ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਅਤੇ ਮਾਈਨਡ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਗੈਰ-ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ. , ਸੰਭਾਵੀ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੌਜੂਦ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਗੋਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਕਲਾਉਡ ਕਵਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਸੂਰਜ solarਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ.
the amount of solar energy reaching the surface of the planet is so vast that in one year it is about twice as much as will ever be obtained from all of the earth's non-renewable resources of coal, oil, natural gas, and mined uranium combined, the potential solar energy that could be used by humans differs from the amount of solar energy present near the surface of the planet because factors such as geography, time variation, cloud cover, and the land available to humans limit the amount of solar energy that we can acquire.

ਭੂਗੋਲ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਸੰਭਾਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
geography affects solar energy potential because areas that are closer to the equator have a greater amount of solar radiation.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੋਟੋਵੋਲਟਾਈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ potentialਰਜਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ.
however, the use of photovoltaics that can follow the position of the sun can significantly increase the solar energy potential in areas that are farther from the equator.

ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
time variation effects the potential of solar energy because during the nighttime there is little solar radiation on the surface of the earth for solar panels to absorb.

ਇਹ energyਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this limits the amount of energy that solar panels can absorb in one day.

ਕਲਾਉਡ ਕਵਰ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਦਲ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
cloud cover can affect the potential of solar panels because clouds block incoming light from the sun and reduce the light available for solar cells.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦਾ ਉਪਲਬਧ ਸੂਰਜੀ onਰਜਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲ ਸਿਰਫ ਉਸ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ ਲਈ suitableੁਕਵੀਂ ਹੈ.
in addition, land availability has a large effect on the available solar energy because solar panels can only be set up on land that is otherwise unused and suitable for solar panels.

ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ placeੁਕਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
roofs have been found to be a suitable place for solar cells, as many people have discovered that they can collect energy directly from their homes this way.

ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਰ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ areੁਕਵੇਂ ਹਨ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਜਿਥੇ ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
other areas that are suitable for solar cells are lands that are not being used for businesses where solar plants can be established.

ਸੂਰਜੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਰਗਰਮ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
solar technologies are characterized as either passive or active depending on the way they capture, convert and distribute sunlight and enable solar energy to be harnessed at different levels around the world, mostly depending on distance from the equator.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਸਿਰੇ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਓਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ giesਰਜਾਵਾਂ ਆਪਣੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
although solar energy refers primarily to the use of solar radiation for practical ends, all renewable energies, other than geothermal power and tidal power, derive their energy either directly or indirectly from the sun.

ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੂਰਜੀ ਤਕਨੀਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਕਸ, ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੂਰਜੀ ,ਰਜਾ, ਸੋਲਰ ਥਰਮਲ ਕੁਲੈਕਟਰ, ਪੰਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
active solar techniques use photovoltaics, concentrated solar power, solar thermal collectors, pumps, and fans to convert sunlight into useful outputs.

ਅਣਗਿਣਤ ਸੂਰਜੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲ ਥਰਮਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ, ਸਪੇਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
passive solar techniques include selecting materials with favorable thermal properties, designing spaces that naturally circulate air, and referencing the position of a building to the sun.

ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੋਲਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ energyਰਜਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਸਾਈਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਯੋਗ ਸੂਰਜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਲਪਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਗ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
active solar technologies increase the supply of energy and are considered supply side technologies, while passive solar technologies reduce the need for alternate resources and are generally considered demand side technologies.

ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ councilਰਜਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ, ਕਲਾਉਡ ਕਵਰ, ਅਤੇ ਖਾਤੇ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ. ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿਹੜੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਹੈ.
in 2000, the united nations development programme, un department of economic and social affairs, and world energy council published an estimate of the potential solar energy that could be used by humans each year that took into account factors such as insolation, cloud cover, and the land that is usable by humans.

ਅਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮਰੱਥਾ 1, 837 ਈ ਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੈ ਹੇਠਾਂ ਸਾਰਣੀ ਦੇਖੋ.
the estimate found that solar energy has a global potential of 1, ,837 ej per year see table below .

ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਸੋਲਰ ਥਰਮਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਸਪੇਸ ਹੀਟਿੰਗ, ਸਪੇਸ ਕੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
thermal energy solar thermal technologies can be used for water heating, space heating, space cooling and process heat generation.

ਅਰੰਭਕ ਵਪਾਰਕ ਅਨੁਕੂਲਨ 1897 ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਕ ਸ਼ੂਮਨ, ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਪਾਇਨੀਅਰ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੋਲਰ ਇੰਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਈਥਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਰਗ ਬਾਕਸਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜੀ reflectਰਜਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਉਬਾਲ ਪੁਆਇੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਫਿਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਕਾਲੇ ਪਾਈਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
early commercial adaptation in 1897, frank shuman, a u.s. inventor, engineer and solar energy pioneer built a small demonstration solar engine that worked by reflecting solar energy onto square boxes filled with ether, which has a lower boiling point than water, and were fitted internally with black pipes which in turn powered a steam engine.

1908 ਵਿਚ ਸ਼ੂਮਨ ਨੇ ਵੱਡੇ ਸੂਰਜੀ companyਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸਨ ਪਾਵਰ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਈ।
in 1908 shuman formed the sun power company with the intent of building larger solar power plants.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਏ.ਐੱਸ.ਈ.
he, along with his technical advisor a.s.e.

ਏਕਰਮੈਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਵਰਨਨ ਬੁਆਏਜ਼ ਨੇ ਕੁਲੈਕਟਰ ਬਕਸੇ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜੀ reflectਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਧ ਗਈ ਕਿ ਹੁਣ ਈਥਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ackermann and british physicist sir charles vernon boys, developed an improved system using mirrors to reflect solar energy upon collector boxes, increasing heating capacity to the extent that water could now be used instead of ether.

ਫਿਰ ਸ਼ੂਮਨ ਨੇ ਇੱਕ ਘੱਟ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇੱਕ ਪੂਰੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸੰਨ 1912 ਤਕ ਪੂਰੇ ਸੂਰਜੀ ਇੰਜਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
shuman then constructed a full-scale steam engine powered by low-pressure water, enabling him to patent the entire solar engine system by 1912.

ਸ਼ੂਮਨ ਨੇ 1912 ਅਤੇ 1913 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਦੀ, ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੌਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ।
shuman built the first solar thermal power station in maadi, egypt, between 1912 and 1913.

ਉਸ ਦਾ ਪੌਦਾ ਇਕ ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਐਚਪੀ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 22,000 ਲੀਟਰ 4,800 ਇੰਪੈਲ 5,800 ਯੂਐਸ ਗੈਲ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਨੀਲ ਨਦੀ ਤੋਂ ਨਦੀ ਦੇ ਨਦੀ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ.
his plant used parabolic troughs to power a kilowatts hp engine that pumped more than 22,000 litres 4,800 imp gal 5,800 us gal of water per minute from the nile river to adjacent cotton fields.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਫੈਲਣ ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸਸਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਸੰਨ 1970 ਵਿਚ ਸੌਰ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
although the outbreak of world war i and the discovery of cheap oil in the 1930s discouraged the advancement of solar energy, vision and basic design were resurrected in the 1970s with a new wave of interest in solar thermal energy.

1916 ਵਿਚ ਸ਼ੂਮਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ'sਰਜਾ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੂਰਜੀ powerਰਜਾ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਲਾਭ ਨੂੰ ਖੰਡੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਅਸੀਮਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ.
in 1916 shuman was quoted in the media advocating solar energy's utilization, saying we have proved the commercial profit of sun power in the tropics and have more particularly proved that after our stores of oil and coal are exhausted the human race can receive unlimited power from the rays of the sun.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਹੀਟਿੰਗ ਸੂਰਜੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਲਈ ਧੁੱਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
water heating solar hot water systems use sunlight to heat water.

ਘਰੇਲੂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ 60 ਤੋਂ 70% ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ 40 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਹੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
in low geographical latitudes below 40 degrees from 60 to 70% of the domestic hot water use with temperatures up to 60 can be provided by solar heating systems.

ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਟਿ .ਬ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱ 44ੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ 44% ਅਤੇ ਗਲੇਜ਼ਡ ਫਲੈਟ ਪਲੇਟ ਕੁਲੈਕਟਰ 34% ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 21% ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੁਲੈਕਟਰ 21% ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the most common types of solar water heaters are evacuated tube collectors 44% and glazed flat plate collectors 34% generally used for domestic hot water and unglazed plastic collectors 21% used mainly to heat swimming pools.

2007 ਤੱਕ, ਸੂਰਜੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 154 ਥਰਮਲ ਗੀਗਾਵਾਟ gwth ਸੀ.
as of 2007, the total installed capacity of solar hot water systems was approximately 154 thermal gigawatt gwth .

2006 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ 70 ਗੀਗਾਵਾਟ ਅਤੇ 2020 ਤਕ 210 ਗੀਗਾਵਾਟ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਹੈ.
china is the world leader in their deployment with 70 gwth installed as of 2006 and a long-term goal of 210 gwth by 2020.

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਸੂਰਜੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇਤਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 90% ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਘਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
israel and cyprus are the per capita leaders in the use of solar hot water systems with over 90% of homes using them.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 2005 ਤਕ 18 ਜੀ.ਡਬਲਯੂਐਚ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹੀਟਿੰਗ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ.
in the united states, canada, and australia, heating swimming pools is the dominant application of solar hot water with an installed capacity of 18 gwth as of 2005.

ਹੀਟਿੰਗ, ਕੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਹੀਟਿੰਗ, ਹਵਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਐਚ ਵੀਏਸੀ ਸਿਸਟਮ ਵਪਾਰਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ofਰਜਾ ਦਾ 30% 4.65 ਈ ਜੇ ਯਾਰ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ofਰਜਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 50% 10.1 ਈ ਜੇ ਯਾਰ ਹੈ.
heating, cooling and ventilation in the united states, heating, ventilation and air conditioning hvac systems account for 30% 4.65 ej yr of the energy used in commercial buildings and nearly 50% 10.1 ej yr of the energy used in residential buildings.

ਸੋਲਰ ਹੀਟਿੰਗ, ਕੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ofਰਜਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
solar heating, cooling and ventilation technologies can be used to offset a portion of this energy.

ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਉਹ ਸਮਗਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ fromਰਜਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
thermal mass is any material that can be used to store from the sun in the case of solar energy.

ਆਮ ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ, ਸੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common thermal mass materials include stone, cement and water.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਨਿੱਘੇ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਠੰ coolੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
historically they have been used in arid climates or warm temperate regions to keep buildings cool by absorbing solar energy during the day and radiating stored heat to the cooler atmosphere at night.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਠੰਡੇ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, they can be used in cold temperate areas to maintain warmth as well.

ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ, ਦਿਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਛਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ.
the size and placement of thermal mass depend on several factors such as climate, daylighting and shading conditions.

ਜਦੋਂ ਸਹੀ incorੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਇੱਕ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
when properly incorporated, thermal mass maintains space temperatures in a comfortable range and reduces the need for auxiliary heating and cooling equipment.

ਇੱਕ ਸੋਲਰ ਚਿਮਨੀ ਜਾਂ ਥਰਮਲ ਚਿਮਨੀ, ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਸ਼ਾਫਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ.
a solar chimney or thermal chimney, in this context is a passive solar ventilation system composed of a vertical shaft connecting the interior and exterior of a building.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਮਨੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਹਵਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਅਪ੍ਰਾਡ੍ਰਾਫਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ.
as the chimney warms, the air inside is heated causing an updraft that pulls air through the building.

ਗਲੇਜ਼ਿੰਗ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਏ.
performance can be improved by using glazing and thermal mass materials in a way that mimics greenhouses.

ਪਤਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕੂਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
deciduous trees and plants have been promoted as a means of controlling solar heating and cooling.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੰਗੇ ਅੰਗ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
when planted on the southern side of a building in the northern hemisphere or the northern side in the southern hemisphere, their leaves provide shade during the summer, while the bare limbs allow light to pass during the winter.

ਨੰਗੇ, ਪੱਤੇ ਰਹਿਤ ਦਰੱਖਤ ਘਟਨਾ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 1 3 ਤੋਂ 1 2 ਦੇ ਰੰਗਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਤ ਦੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
since bare, leafless trees shade 1 3 to 1 2 of incident solar radiation, there is a balance between the benefits of summer shading and the corresponding loss of winter heating.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੀਟਿੰਗ ਲੋਡ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਇਕੂਵੇਟਰ-ਪੱਖ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਰਜੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਗੇ.
in climates with significant heating loads, deciduous trees should not be planted on the equator-facing side of a building because they will interfere with winter solar availability.

ਉਹ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਲਾਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਛਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can, however, be used on the east and west sides to provide a degree of summer shading without appreciably affecting winter solar gain.

ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਕੂਕਰ ਪਕਾਉਣ, ਸੁੱਕਣ ਅਤੇ ਪਾਸਚਰਾਈਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cooking solar cookers use sunlight for cooking, drying and pasteurization.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਬਾਕਸ ਕੂਕਰਾਂ, ਪੈਨਲ ਕੂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਕੁਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
they can be grouped into three broad categories box cookers, panel cookers and reflector cookers.

ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਸੋਲਰ ਕੂਕਰ ਬਾਕਸ ਕੂਕਰ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1767 ਵਿੱਚ ਹੋਰੇਸ ਡੀ ਸੌਸੁਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the simplest solar cooker is the box cooker first built by horace de saussure in 1767.

ਇੱਕ ਮੁ boxਲੇ ਬਾਕਸ ਕੂਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਲਿਡ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇੰਸੂਲੇਟਡ ਕੰਟੇਨਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a basic box cooker consists of an insulated container with a transparent lid.

ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਆਸਮਾਨ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it can be used effectively with partially overcast skies and will typically reach temperatures of .

ਪੈਨਲ ਕੂਕਰ ਇਕ ਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਕੰਟੇਨਰ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਕੂਕਰਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪੈਨਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
panel cookers use a reflective panel to direct sunlight onto an insulated container and reach temperatures comparable to box cookers.

ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਕੁਕਰ ਇਕ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਟੇਨਰ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਡਿਸ਼, ਖੁਰ, ਫਰੈਸਲਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
reflector cookers use various concentrating geometries dish, trough, fresnel mirrors to focus light on a cooking container.

ਇਹ ਕੂਕਰ 315 599 ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
these cookers reach temperatures of 315 599 and above but require direct light to function properly and must be repositioned to track the sun.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸੋਲਰ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਡਿਸ਼, ਟ੍ਰੈਫ ਅਤੇ ਸ਼ੈਫਲਰ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
process heat solar concentrating technologies such as parabolic dish, trough and scheffler reflectors can provide process heat for commercial and industrial applications.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਰਜੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੇਨੰਦੋਆਹ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਟੋਟਲ ਐਨਰਜੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਐਸਟੀਈਪੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 114 ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਲਈ 50% ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੀਟਿੰਗ, ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ.
the first commercial system was the solar total energy project step in shenandoah, georgia, usa where a field of 114 parabolic dishes provided 50% of the process heating, air conditioning and electrical requirements for a clothing factory.

ਇਹ ਗਰਿੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਲਮੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 400 ਕਿਲੋਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਥਰਮਲ wਰਜਾ 401 ਕਿਲੋਵਾਟ ਭਾਫ ਅਤੇ 468 ਕਿਲੋਵਾਟ ਠੰ waterੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਲੋਡ ਥਰਮਲ ਸਟੋਰੇਜ ਸੀ.
this grid-connected cogeneration system provided 400 kw of electricity plus thermal energy in the form of 401 kw steam and 468 kw chilled water, and had a one-hour peak load thermal storage.

ਭਾਫਾਂ ਦੇ ਛੱਪੜ shallਿੱਲੇ ਤਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਭੰਗ ਠੋਸਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
evaporation ponds are shallow pools that concentrate dissolved solids through evaporation.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੌਰ .ਰਜਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the use of evaporation ponds to obtain salt from seawater is one of the oldest applications of solar energy.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲੀਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਰਾਈਨ ਸਲਿ .ਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੰਗ ਘੋਲ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
modern uses include concentrating brine solutions used in leach mining and removing dissolved solids from waste streams.

ਕਪੜੇ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਭਾਫ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ.
clothes lines, clotheshorses, and clothes racks dry clothes through evaporation by wind and sunlight without consuming electricity or gas.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨ "ਸੁੱਕਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ" ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in some states of the united states legislation protects the "right to dry" clothes.

ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਡ ਕੁਲੈਕਟਰ ਯੂਟੀਸੀ ਹਵਾਦਾਰ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰੀਹੀਟਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਹਨ.
unglazed transpired collectors utc are perforated sun-facing walls used for preheating ventilation air.

ਯੂਟੀਸੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 22 40 ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਟਲੈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ.
utcs can raise the incoming air temperature up to 22 40 and deliver outlet temperatures of .

ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਡ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਦੀ 3 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇਜ਼ਡ ਕਲੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the short payback period of transpired collectors 3 to 12 years makes them a more cost-effective alternative than glazed collection systems.

2003 ਤੱਕ, 35,000 ਵਰਗ ਮੀਟਰ 380,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਕੁਲੈਕਟਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 860 ਐਮ 2 9,300 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਕੁਲੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 1,300 ਐਮ 2 14,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਕੁਲੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. , ਇੰਡੀਆ, ਮੈਰੀਗੋਲਡਜ਼ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as of 2003, over 80 systems with a combined collector area of 35,000 square metres 380,000 sq ft had been installed worldwide, including an 860 m2 9,300 sq ft collector in costa rica used for drying coffee beans and a 1,300 m2 14,000 sq ft collector in coimbatore, india, used for drying marigolds.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੋਲਰ ਡਿਸਟਿਲਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਰੇ ਜਾਂ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
water treatment solar distillation can be used to make saline or brackish water potable.

ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਦਾਹਰਣ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਬ ਐਲਕੀਮਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first recorded instance of this was by 16th-century arab alchemists.

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਲਰ ਡਿਸਟਿਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1872 ਵਿਚ ਚਿਲੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਸਬੇ ਲਾਸ ਸਾਲਿਨਾਸ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a large-scale solar distillation project was first constructed in 1872 in the chilean mining town of las salinas.

ਇਹ ਪਲਾਂਟ, ਜਿਸਦਾ solar, m०० ਮੀਟਰ ,000१,,000. s ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਸੋਲਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ,000, us 5,000 us ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ gal,,. l ਐਲ l,.. l ਤੱਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ years 40 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the plant, which had solar collection area of 4,700 m2 51,000 sq ft , could produce up to 22,700 l 5,000 imp gal 6,000 us gal per day and operate for 40 years.

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਜੇ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ-opeਲਾਨ, ਡਬਲ-opeਲਾਣ ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਕਿਸਮ, ਲੰਬਕਾਰੀ, ਕੋਨਿਕਲ, ਉਲਟ ਸੋਖਣ ਵਾਲੇ, ਮਲਟੀ-ਵਿੱਕ ਅਤੇ ਮਲਟੀਪਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
individual still designs include single-slope, double-slope or greenhouse type , vertical, conical, inverted absorber, multi-wick, and multiple effect.

ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਸਰਗਰਮ, ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਮੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these stills can operate in passive, active, or hybrid modes.

ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਘਰੇਲੂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਡਬਲ-ਸਲੋਪ ਸਟਿਲਸ ਸਭ ਤੋਂ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਗਰਮ ਮਲਟੀਪਲ ਪਰਫੈਕਟ ਯੂਨਿਟ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ areੁਕਵੀਂ ਹਨ.
double-slope stills are the most economical for decentralized domestic purposes, while active multiple effect units are more suitable for large-scale applications.

ਸੂਰਜੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਸੋਡਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਪੋਲੀਥੀਲੀਨ ਟੈਰੀਫੈਲੇਟ ਪੀਈਟੀ ਬੋਤਲਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਉਤਾਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
solar water disinfection sodis involves exposing water-filled plastic polyethylene terephthalate pet bottles to sunlight for several hours.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਦਲਵਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਛੇ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
exposure times vary depending on weather and climate from a minimum of six hours to two days during fully overcast conditions.

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਘਰੇਲੂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭੰਡਾਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ methodੰਗ ਵਜੋਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is recommended by the world health organization as a viable method for household water treatment and safe storage.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਇਸ methodੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
over two million people in developing countries use this method for their daily drinking water.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਾਲੇ ਤਲਾਅ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
solar energy may be used in a water stabilization pond to treat waste water without chemicals or electricity.

ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਲਗੀ ਅਜਿਹੇ ਛੱਪੜਾਂ ਵਿਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਲਗੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
a further environmental advantage is that algae grow in such ponds and consume carbon dioxide in photosynthesis, although algae may produce toxic chemicals that make the water unusable.

ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੂਣ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੇਖੋ https en.wikedia.org ਵਿੱਕੀ ਮਾਰ% ​​ਸੀ%% ਏਡਾ ਏਲੇਨਾ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੂਣ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ towerਰਜਾ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਭੰਡਾਰਨ asੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ solarਰਜਾ ਪਲਾਂਟ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
molten salt technology see https en.wikipedia.org wiki mar%c3%ada elena solar power plant molten salt can be employed as a thermal energy storage method to retain thermal energy collected by a solar tower or solar trough of a concentrated solar power plant, so that it can be used to generate electricity in bad weather or at night.

ਤੋਂ ਸੋਲਰ ਟੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was demonstrated in the solar two project from .

ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 99% ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ byਰਜਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ, ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ.
the system is predicted to have an annual efficiency of 99%, a reference to the energy retained by storing heat before turning it into electricity, versus converting heat directly into electricity.

ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੂਣ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the molten salt mixtures vary.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the most extended mixture contains sodium nitrate, potassium nitrate and calcium nitrate.

ਇਹ ਗੈਰ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਧਾਤ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ-transportੋਆ-transportੁਆਈ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਗੈਰ-ਸੋਲਰ ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
it is non-flammable and nontoxic, and has already been used in the chemical and metals industries as a heat-transport fluid, so experience with such systems exists in non-solar applications.

ਲੂਣ 131 268 'ਤੇ ਪਿਘਲਦਾ ਹੈ.
the salt melts at 131 268 .

ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਇੰਸੂਲੇਟਡ "ਕੋਲਡ" ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕ ਵਿਚ 288 550 'ਤੇ ਤਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is kept liquid at 288 550 in an insulated "cold" storage tank.

ਤਰਲ ਨਮਕ ਨੂੰ ਪੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਲਰ ਕੁਲੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੂਰਜ ਇਸ ਨੂੰ 566 1,051 ਤੱਕ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the liquid salt is pumped through panels in a solar collector where the focused sun heats it to 566 1,051 .

ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is then sent to a hot storage tank.

ਇਹ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਸੂਲੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਲਾਭਕਾਰੀ aੰਗ ਨਾਲ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤਕ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this is so well insulated that the thermal energy can be usefully stored for up to a week.

ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਗਰਮ ਨਮਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਫ-ਜਨਰੇਟਰ ਵੱਲ ਟੈਂਪਾਈਨ ਜਨਰੇਟਰ ਲਈ ਸੁਪਰਹੀਟ ਭਾਫ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੋਲਾ, ਤੇਲ ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂ plantਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when electricity is needed, the hot salt is pumped to a conventional steam-generator to produce superheated steam for a turbine generator as used in any conventional coal, oil, or nuclear power plant.

ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਚੱਲਣ ਲਈ 100 ਮੈਗਾਵਾਟ ਵਾਲੀ ਟਰਬਾਈਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 9.1 ਮੀਟਰ 30 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 24 ਮੀਟਰ 79 ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ ਵਾਲੀ ਟੈਂਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
a 100-megawatt turbine would need a tank about 9.1 metres 30 ft tall and 24 metres 79 ft in diameter to drive it for four hours by this design.

ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਈ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਸੌਰਰ ਪਾਵਰ ਟਾਵਰ ਡਿਵੈਲਪਰ ਸੋਲਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਇਸ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਭੰਡਾਰਣ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
several parabolic trough power plants in spain and solar power tower developer solarreserve use this thermal energy storage concept.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਨਾ ਜੇਨਰੇਟਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੂਣ ਦੁਆਰਾ ਛੇ ਘੰਟੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰਨ ਹੈ.
the solana generating station in the u.s. has six hours of storage by molten salt.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਰਜੀ ਰਜਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਹੈ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਕਸ ਪੀਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੂਰਜੀ cਰਜਾ ਸੀਐਸਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
electricity production solar power is the conversion of sunlight into electricity, either directly using photovoltaics pv , or indirectly using concentrated solar power csp .

ਸੀਐਸਪੀ ਸਿਸਟਮ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ਤੀਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਂਜ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਟਰੈਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
csp systems use lenses or mirrors and tracking systems to focus a large area of sunlight into a small beam.

ਪੀਵੀ ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
pv converts light into electric current using the photoelectric effect.

ਸੂਰਜੀ 20ਰਜਾ 2050 ਤਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਸੂਰਜੀ ਫੋਟੋਵੋਲਟਿਕਸ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਸੌਰ powerਰਜਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਖਪਤ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 16 ਅਤੇ 11 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ.
solar power is anticipated to become the world's largest source of electricity by 2050, with solar photovoltaics and concentrated solar power contributing 16 and 11 percent to the global overall consumption, respectively.

ਵਪਾਰਕ ਸੀਐਸਪੀ ਪੌਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
commercial csp plants were first developed in the 1980s.

1985 ਤੋਂ ਆਖਰਕਾਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮੋਜਾਵੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ, ਆਖਰਕਾਰ 354 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਸੇਗਜ਼ ਸੀਐਸਪੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਜੀ plantਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਹੈ.
since 1985 the eventually 354 mw segs csp installation, in the mojave desert of california, is the largest solar power plant in the world.

ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸੀਐਸਪੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੋਲਨੋਵਾ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ 100 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਅੰਡਾਸੋਲ ਸੌਰ powerਰਜਾ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਦੋਵੇਂ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other large csp plants include the 150 mw solnova solar power station and the 100 mw andasol solar power station, both in spain.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ 250 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਆਗੁਆ ਕੈਲੀਨਟੇ ਸੋਲਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 221 ਮੈਗਾਵਾਟ ਚਰਨਕਾ ਸੋਲਰ ਪਾਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫੋਟੋਵੋਲਟੈਕ ਪਲਾਂਟ ਹਨ.
the 250 mw agua caliente solar project, in the united states, and the 221 mw charanka solar park in india, are the largest photovoltaic plants.

1 ਜੀ.ਡਬਲਯੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਲਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਇਨਾਤ ਫੋਟੋਵੋਲਟਾਈਕ ਛੋਟੇ ਕੇ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਐਰੇ ਵਿਚ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 5 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੈੱਟ ਮੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫੀਡ-ਇਨ ਟੈਰਿਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਗਰਿੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
solar projects exceeding 1 gw are being developed, but most of the deployed photovoltaics are in small rooftop arrays of less than 5 kw, which are connected to the grid using net metering and or a feed-in tariff.

2013 ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁਲ ਗਰਿੱਡ ਬਿਜਲੀ ਦਾ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ.
in 2013 solar generated less than 1% of the world's total grid electricity.

ਫੋਟੋਵੋਲਟਿਕਸ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਫੋਟੋਵੋਲਟਾਈਕਸ ਪੀਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਲਰ ਪੀਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਸਰੋਤ ਬਣਨ ਵੱਲ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
photovoltaics in the last two decades, photovoltaics pv , also known as solar pv, has evolved from a pure niche market of small scale applications towards becoming a mainstream electricity source.

ਇੱਕ ਸੋਲਰ ਸੈੱਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਉਪਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
a solar cell is a device that converts light directly into electricity using the photoelectric effect.

ਚਾਰਲਸ ਫ੍ਰਿਟਸ ਦੁਆਰਾ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਸੌਰ ਸੈੱਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the first solar cell was constructed by charles fritts in the 1880s.

1931 ਵਿਚ, ਇਕ ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਡਾ: ਬਰੂਨੋ ਲੈਂਜ, ਨੇ ਤਾਂਬਾ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਿਲਵਰ ਸੇਲੇਨਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਫੋਟੋ ਸੈੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ.
in 1931 a german engineer, dr bruno lange, developed a photo cell using silver selenide in place of copper oxide.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਸੇਲੇਨੀਅਮ ਸੈੱਲਾਂ ਨੇ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਘਟਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਰਨਸਟ ਵਰਨਰ ਵਨ ਸੀਮੰਸ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ.
although the prototype selenium cells converted less than 1% of incident light into electricity, both ernst werner von siemens and james clerk maxwell recognized the importance of this discovery.

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਸਲ ਓਹਲ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਗੇਰਾਲਡ ਪੀਅਰਸਨ, ਕੈਲਵਿਨ ਫੁੱਲਰ ਅਤੇ ਡੈਰਲ ਚੈਪਿਨ ਨੇ 1954 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਿਲੀਕਾਨ ਸੋਲਰ ਸੈੱਲ ਬਣਾਇਆ.
following the work of russell ohl in the 1940s, researchers gerald pearson, calvin fuller and daryl chapin created the crystalline silicon solar cell in 1954.

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 286 ਡਾਲਰ ਵਾਟ ਹੈ ਅਤੇ 4 ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
these early solar cells cost 286 usd watt and reached efficiencies of 4.

2012 ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 20% ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਖੋਜ ਫੋਟੋਵੋਲਟਾਈਕਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ.
by 2012 available efficiencies exceeded 20%, and the maximum efficiency of research photovoltaics was in excess of 40%.

ਸੰਘਣੀ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਸੀ ਐਸ ਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ਤੀਰ ਵਿੱਚ ਫੋਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈਂਜ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਟਰੈਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
concentrated solar power concentrating solar power csp systems use lenses or mirrors and tracking systems to focus a large area of sunlight into a small beam.

ਫਿਰ ਸੰਘਣੀ ਗਰਮੀ ਰਵਾਇਤੀ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਲਈ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the concentrated heat is then used as a heat source for a conventional power plant.

ਸੰਘਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਹਨ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਟ੍ਰਾਈ, ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਾਲੀ ਲੀਨੀਅਰ ਫਰੈਸਲ ਰਿਫਲੈਕਟਰ, ਸਟਰਲਿੰਗ ਡਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੌਰ powerਰਜਾ ਟਾਵਰ.
a wide range of concentrating technologies exists the most developed are the parabolic trough, the concentrating linear fresnel reflector, the stirling dish and the solar power tower.

ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
various techniques are used to track the sun and focus light.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰਲ ਸੰਘਣੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਜਾਂ energyਰਜਾ ਭੰਡਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in all of these systems a working fluid is heated by the concentrated sunlight, and is then used for power generation or energy storage.

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਧੁੱਪ ਨੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
architecture and urban planning sunlight has influenced building design since the beginning of architectural history.

ਉੱਨਤ ਸੋਲਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਨਿੱਘ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ.
advanced solar architecture and urban planning methods were first employed by the greeks and chinese, who oriented their buildings toward the south to provide light and warmth.

ਪੈਸੀਵ ਸੂਰਜੀ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੁਝਾਨ, ਸੰਖੇਪ ਅਨੁਪਾਤ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਵਾਲੀਅਮ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ, ਚੋਣਵੇਂ ਸ਼ੇਡਿੰਗ ਓਵਰਹੈਂਗਜ਼ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ.
the common features of passive solar architecture are orientation relative to the sun, compact proportion a low surface area to volume ratio , selective shading overhangs and thermal mass.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਥਾਨਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਤਾਪਮਾਨ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
when these features are tailored to the local climate and environment they can produce well-lit spaces that stay in a comfortable temperature range.

ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਮੇਗਾਰਾਨ ਹਾ houseਸ ਪੈਸਿਵ ਸੂਰਜੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਇਕ ਕਲਾਸਿਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
socrates' megaron house is a classic example of passive solar design.

ਸੋਲਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਪਹੁੰਚ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੋਲਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਲਾਈਟਿੰਗ, ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ.
the most recent approaches to solar design use computer modeling tying together solar lighting, heating and ventilation systems in an integrated solar design package.

ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੂਰਜੀ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਪ, ਪੱਖੇ ਅਤੇ ਸਵਿਚਬਲ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਪੈਸਿਵ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
active solar equipment such as pumps, fans and switchable windows can complement passive design and improve system performance.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਟਾਪੂ ਯੂਆਈਐਚਆਈ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਹਨ.
urban heat islands uhi are metropolitan areas with higher temperatures than that of the surrounding environment.

ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਮਲਟ ਅਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲੋਂ ਐਲਬੇਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the higher temperatures result from increased absorption of solar energy by urban materials such as asphalt and concrete, which have lower albedos and higher heat capacities than those in the natural environment.

ਯੂਆਈਐਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਸਿੱਧਾ methodੰਗ ਹੈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ.
a straightforward method of counteracting the uhi effect is to paint buildings and roads white, and to plant trees in the area.

ਇਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ "ਕੂਲ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਜ਼" ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤਾਪਮਾਨ 1 ਅਰਬ ਯੂਐਸ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਤੇ ਲਗਭਗ 3 ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ 530 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਕੁੱਲ ਸਾਲਾਨਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਬਚਤ.
using these methods, a hypothetical "cool communities" program in los angeles has projected that urban temperatures could be reduced by approximately 3 at an estimated cost of us 1 billion, giving estimated total annual benefits of us 530 million from reduced air-conditioning costs and healthcare savings.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਪੌਦੇ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਕੈਪਚਰ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
agriculture and horticulture agriculture and horticulture seek to optimize the capture of solar energy in order to optimize the productivity of plants.

ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੀਜਣ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ, ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਲਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
techniques such as timed planting cycles, tailored row orientation, staggered heights between rows and the mixing of plant varieties can improve crop yields.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਪਵਾਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
while sunlight is generally considered a plentiful resource, the exceptions highlight the importance of solar energy to agriculture.

ਛੋਟੇ ਬਰਫ ਯੁੱਗ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਲਗਾਈਆਂ.
during the short growing seasons of the little ice age, french and english farmers employed fruit walls to maximize the collection of solar energy.

ਇਹ ਕੰਧਾਂ ਥਰਮਲ ਜਨਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖ ਕੇ ਪੱਕਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these walls acted as thermal masses and accelerated ripening by keeping plants warm.

ਮੁ fruitਲੇ ਫਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧੁੱਪ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਝੁਕਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ.
early fruit walls were built perpendicular to the ground and facing south, but over time, sloping walls were developed to make better use of sunlight.

1699 ਵਿਚ, ਨਿਕੋਲਸ ਫੈਟਿਓ ਡੀ ਡੂਲੀਅਰ ਨੇ ਇਕ ਟਰੈਕਿੰਗ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in 1699, nicolas fatio de duillier even suggested using a tracking mechanism which could pivot to follow the sun.

ਵਧ ਰਹੀ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਪੰਪਿੰਗ ਪਾਣੀ, ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਚੂਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਚਿਕਨ ਦੀ ਖਾਦ ਸੁਕਾਉਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
applications of solar energy in agriculture aside from growing crops include pumping water, drying crops, brooding chicks and drying chicken manure.

ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਵਿੰਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
more recently the technology has been embraced by vintners, who use the energy generated by solar panels to power grape presses.

ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਸੋਲਰ ਲਾਈਟ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਸਾਲ ਭਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ.
greenhouses convert solar light to heat, enabling year-round production and the growth in enclosed environments of specialty crops and other plants not naturally suited to the local climate.

ਰੋਮਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰੀਮਹਾ .ਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਟਾਈਬੇਰੀਅਸ ਲਈ ਸਾਲ-ਸਾਲ ਖੀਰੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
primitive greenhouses were first used during roman times to produce cucumbers year-round for the roman emperor tiberius.

ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸਾਂ ਨੂੰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the first modern greenhouses were built in europe in the 16th century to keep exotic plants brought back from explorations abroad.

ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸਜ਼ ਅੱਜ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪੌਲੀਟੁਨੇਨਲਾਂ ਅਤੇ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇ ਕਵਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
greenhouses remain an important part of horticulture today, and plastic transparent materials have also been used to similar effect in polytunnels and row covers.

ਸੋਲਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਕਾਸ 1980 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੀਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
transport development of a solar-powered car has been an engineering goal since the 1980s.

ਵਰਲਡ ਸੋਲਰ ਚੈਲੇਂਜ ਇਕ ਸਲਾਨਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਦੀ ਦੌੜ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਮੱਧ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਡਾਰਵਿਨ ਤੋਂ ਐਡੀਲੇਡ ਤੱਕ 3,021 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,877 ਮੀਲ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the world solar challenge is a biannual solar-powered car race, where teams from universities and enterprises compete over 3,021 kilometres 1,877 mi across central australia from darwin to adelaide.

1987 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿਜੇਤਾ ਦੀ speedਸਤ ਸਪੀਡ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਸੀ ਅਤੇ 2007 ਤੱਕ ਵਿਜੇਤਾ ਦੀ speedਸਤ ਸਪੀਡ improved7..8 kilometers ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ .4 56..4 m ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
in 1987, when it was founded, the winner's average speed was 67 kilometres per hour 42 mph and by 2007 the winner's average speed had improved to 90.87 kilometres per hour 56.46 mph .

ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਨ ਸੋਲਰ ਚੈਲੇਂਜ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸੋਲਰ ਚੈਲੇਂਜ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ ਜੋ ਸੋਲਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the north american solar challenge and the planned south african solar challenge are comparable competitions that reflect an international interest in the engineering and development of solar powered vehicles.

ਕੁਝ ਵਾਹਨ ਸਹਾਇਕ uxਰਜਾ ਲਈ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ, ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ.
some vehicles use solar panels for auxiliary power, such as for air conditioning, to keep the interior cool, thus reducing fuel consumption.

1975 ਵਿਚ, ਪਹਿਲੀ ਅਮਲੀ ਸੌਰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
in 1975, the first practical solar boat was constructed in england.

1995 ਤਕ, ਪੀਵੀ ਪੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸਾਫਿਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
by 1995, passenger boats incorporating pv panels began appearing and are now used extensively.

1996 ਵਿਚ, ਕੇਨੀਚੀ ਹੋਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਰਜੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਾਸਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ 21 ਕੈਤਾਮਰਾਨ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਰਜੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਪਾਰ ਕੀਤੀ.
in 1996, kenichi horie made the first solar-powered crossing of the pacific ocean, and the sun21 catamaran made the first solar-powered crossing of the atlantic ocean in the winter of .

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ।
there were plans to circumnavigate the globe in 2010.

1974 ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਐਸਟ੍ਰੋਫਲਾਈਟ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸੌਰ ਫਲਾਈਟ ਕੀਤੀ.
in 1974, the unmanned astroflight sunrise airplane made the first solar flight.

29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1979 ਨੂੰ, ਸੋਲਰ ਰਾਈਜ਼ਰ ਨੇ ਸੂਰਜੀ powਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਮਨੁੱਖ-carryingੋਣ ਵਾਲੀ ਉਡਾਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਫਲਾਈਟ ਕੀਤੀ, ਜੋ 40 ਫੁੱਟ 12 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ.
on 29 april 1979, the solar riser made the first flight in a solar-powered, fully controlled, man-carrying flying machine, reaching an altitude of 40 feet 12 m .

1980 ਵਿਚ, ਗਸਮਰ ਪੈਨਗੁਇਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਇਲਟ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਫੋਟੋਵੋਲਟਾਈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in 1980, the gossamer penguin made the first piloted flights powered solely by photovoltaics.

ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਲਰ ਚੈਲੇਂਜਰ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੁਲਾਈ 1981 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ.
this was quickly followed by the solar challenger which crossed the english channel in july 1981.

1990 ਵਿਚ ਏਰਿਕ ਸਕਾਟ ਰੇਮੰਡ 21 ਹਾਪਾਂ ਵਿਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਤੋਂ ਸੌਰ usingਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਾਇਨਾ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰਿਆ.
in 1990 eric scott raymond in 21 hops flew from california to north carolina using solar power.

ਵਿਕਾਸ ਫਿਰ ਪਾਥਫਾਈਂਡਰ 1997 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਵਾਹਨ ਯੂਏਵੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੇਲੀਓਸ ਵਿਚ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ 2001 ਵਿਚ 29,524 ਮੀਟਰ 96,864 ਫੁੱਟ 'ਤੇ ਇਕ ਗੈਰ-ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੇਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਉਚਾਈ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ.
developments then turned back to unmanned aerial vehicles uav with the pathfinder 1997 and subsequent designs, culminating in the helios which set the altitude record for a non-rocket-propelled aircraft at 29,524 metres 96,864 ft in 2001.

ਬੀਏਈ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਜ਼ੈਫ਼ਰ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਸੂਰਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2007 ਵਿਚ 54 ਘੰਟੇ ਦੀ ਉਡਾਣ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹੀਨਾ-ਲੰਬੇ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ 2010.
the zephyr, developed by bae systems, is the latest in a line of record-breaking solar aircraft, making a 54-hour flight in 2007, and month-long flights were envisioned by 2010.

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਲਰ ਇੰਪੁਲਸ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
as of 2016, solar impulse, an electric aircraft, is currently circumnavigating the globe.

ਇਹ ਇਕੋ ਸੀਟ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਤਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
it is a single-seat plane powered by solar cells and capable of taking off under its own power.

ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਵਾਦਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the design allows the aircraft to remain airborne for several days.

ਸੋਲਰ ਬੈਲੂਨ ਇਕ ਕਾਲਾ ਬੈਲੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a solar balloon is a black balloon that is filled with ordinary air.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਹਵਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਗਰਮ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਉਛਾਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
as sunlight shines on the balloon, the air inside is heated and expands causing an upward buoyancy force, much like an artificially heated hot air balloon.

ਕੁਝ ਸੋਲਰ ਬੈਲੂਨ ਮਨੁੱਖੀ ਉਡਾਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੇ-ਲੋਡ-ਭਾਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
some solar balloons are large enough for human flight, but usage is generally limited to the toy market as the surface-area to payload-weight ratio is relatively high.

ਬਾਲਣ ਉਤਪਾਦਨ ਸੌਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
fuel production solar chemical processes use solar energy to drive chemical reactions.

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ energyਰਜਾ ਨੂੰ setਫਸੇਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਬਲ ਈਂਧਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
these processes offset energy that would otherwise come from a fossil fuel source and can also convert solar energy into storable and transportable fuels.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਥਰਮੋ ਕੈਮੀਕਲ ਜਾਂ ਫੋਟੋ-ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
solar induced chemical reactions can be divided into thermochemical or photochemical.

ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਧਨ ਨਕਲੀ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a variety of fuels can be produced by artificial photosynthesis.

ਕਾਰਬਨ-ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਮਿਥਨੌਲ ਜਿਹੇ ਕਾਰਬਨ-ਅਧਾਰਤ ਬਾਲਣਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮਲਟੀਪਲੈਕਟਰਨ ਕੈਟੈਲੇਟਿਕ ਰਸਾਇਣ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੋ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਲਟੀਪਲੈਕਟਰਨ ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ. ਅਣੂ ਨੂੰ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ.
the multielectron catalytic chemistry involved in making carbon-based fuels such as methanol from reduction of carbon dioxide is challenging a feasible alternative is hydrogen production from protons, though use of water as the source of electrons as plants do requires mastering the multielectron oxidation of two water molecules to molecular oxygen.

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 2050 ਤਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਲਰ ਈਂਧਨ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪਾਦ ਸਿੱਧੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਵਾਟਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
some have envisaged working solar fuel plants in coastal metropolitan areas by 2050 the splitting of sea water providing hydrogen to be run through adjacent fuel-cell electric power plants and the pure water by-product going directly into the municipal water system.

ਇਕ ਹੋਰ ਦਰਸ਼ਣ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਤਹ ਨੂੰ coveringੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬਣਤਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸੜਕਾਂ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
another vision involves all human structures covering the earth's surface i.e., roads, vehicles and buildings doing photosynthesis more efficiently than plants.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸੌਰ ਰਸਾਇਣਕ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
hydrogen production technologies have been a significant area of solar chemical research since the 1970s.

ਫੋਟੋਵੋਲਟੈਕ ਜਾਂ ਫੋਟੋ-ਕੈਮੀਕਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਥਰਮੋ ਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
aside from electrolysis driven by photovoltaic or photochemical cells, several thermochemical processes have also been explored.

ਅਜਿਹਾ ਇਕ ਰਸਤਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਤਾਪਮਾਨ 2, 600, 4 ਜਾਂ 700, 700 ਤੇ ਵੰਡਣ ਲਈ ਕੇਂਦ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
one such route uses concentrators to split water into oxygen and hydrogen at high temperatures 2, ,600 or 4, ,700 .

ਇਕ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚ, ਸੂਰਜੀ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਭਾਫ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਮੁੱਚੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਪਜ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
another approach uses the heat from solar concentrators to drive the steam reformation of natural gas thereby increasing the overall hydrogen yield compared to conventional reforming methods.

ਰੀਐਕਟੈਂਟਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਥਰਮੋ ਕੈਮੀਕਲ ਚੱਕਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
thermochemical cycles characterized by the decomposition and regeneration of reactants present another avenue for hydrogen production.

ਵੇਜਮਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਵਿਖੇ ਵਿਕਾਸ ਅਧੀਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੋਲਜ਼ਿਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜ਼ਿੰਕ ਆਕਸਾਈਡ zno ਨੂੰ 1,200 2,200 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ 1 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸੋਲਰ ਫਰਨੇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the solzinc process under development at the weizmann institute of science uses a 1 mw solar furnace to decompose zinc oxide zno at temperatures above 1,200 2,200 .

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ੁੱਧ ਜ਼ਿੰਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this initial reaction produces pure zinc, which can subsequently be reacted with water to produce hydrogen.

storageਰਜਾ ਭੰਡਾਰਨ ਦੇ theਰਜਾ ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਉਪਯੋਗੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
energy storage methods thermal mass systems can store solar energy in the form of heat at domestically useful temperatures for daily or interseasonal durations.

ਥਰਮਲ ਸਟੋਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
thermal storage systems generally use readily available materials with high specific heat capacities such as water, earth and stone.

ਵਧੀਆ designedੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ offਫ-ਪੀਕ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕੂਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
well-designed systems can lower peak demand, shift time-of-use to off-peak hours and reduce overall heating and cooling requirements.

ਪੜਾਅ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਫਿਨ ਮੋਮ ਅਤੇ ਗਲਾਉਬਰ ਦਾ ਲੂਣ ਇਕ ਹੋਰ ਥਰਮਲ ਸਟੋਰੇਜ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ.
phase change materials such as paraffin wax and glauber's salt are another thermal storage medium.

ਇਹ ਸਮਗਰੀ ਸਸਤੀਆਂ, ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 64 ਜਾਂ 147 ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
these materials are inexpensive, readily available, and can deliver domestically useful temperatures approximately 64 or 147 .

ਡੌਵਰ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਚ “ਡੋਵਰ ਹਾ houseਸ” 1948 ਵਿਚ ਗਲੇਬਰ ਦੀ ਲੂਣ ਹੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ.
the "dover house" in dover, massachusetts was the first to use a glauber's salt heating system, in 1948.

ਸੌਰ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੂਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਵੀ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
solar energy can also be stored at high temperatures using molten salts.

ਨਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਟੋਰੇਜ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ.
salts are an effective storage medium because they are low-cost, have a high specific heat capacity and can deliver heat at temperatures compatible with conventional power systems.

ਸੋਲਰ ਟੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ energyਰਜਾ ਭੰਡਾਰਨ ਦੇ ਇਸ methodੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ 68 ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 99% ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਟੋਰੇਜ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ 1.44 ਟੇਰਾਜੂਲ 400,000 ਕਿਲੋਵਾਟ ਵਾਧੂ ਭੰਡਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the solar two project used this method of energy storage, allowing it to store 1.44 terajoules 400,000 kwh in its 68 storage tank with an annual storage efficiency of about 99%.

ਆਫ-ਗਰਿੱਡ ਪੀਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰੀਚਾਰਜਬਲ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
off-grid pv systems have traditionally used rechargeable batteries to store excess electricity.

ਗਰਿੱਡ ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲੀ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਗਰਿੱਡ 'ਤੇ ਭੇਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਿਆਰੀ ਗਰਿੱਡ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
with grid-tied systems, excess electricity can be sent to the transmission grid, while standard grid electricity can be used to meet shortfalls.

ਨੈੱਟ ਮੀਟਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
net metering programs give household systems a credit for any electricity they deliver to the grid.

ਮੀਟਰ ਨੂੰ 'ਬੈਕਿੰਗ' ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਘਰ ਖਪਤ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this is handled by 'rolling back' the meter whenever the home produces more electricity than it consumes.

ਜੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਪਯੋਗੀਤਾ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਘੰਟਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ.
if the net electricity use is below zero, the utility then rolls over the kilowatt hour credit to the next month.

ਦੂਜੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਉਪਯੋਗ ਕੀਤੀ ਬਿਜਲੀ ਬਨਾਮ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ.
other approaches involve the use of two meters, to measure electricity consumed vs. electricity produced.

ਦੂਸਰੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਲਾਗਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ.
this is less common due to the increased installation cost of the second meter.

ਬਹੁਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮੀਟਰ ਦੋਵਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਹੀ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜਾ ਮੀਟਰ ਬੇਲੋੜਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
most standard meters accurately measure in both directions, making a second meter unnecessary.

ਪੰਪਡ-ਸਟੋਰੇਜ ਹਾਈਡਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ityਰਜਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ energyਰਜਾ ਹੇਠਲੇ ਉੱਚਾਈ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
pumped-storage hydroelectricity stores energy in the form of water pumped when energy is available from a lower elevation reservoir to a higher elevation one.

reਰਜਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮੰਗ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੰਪ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the energy is recovered when demand is high by releasing the water, with the pump becoming a hydroelectric power generator.

ਵਿਕਾਸ, ਤੈਨਾਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨਾਲ ਜੋ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, energyਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਤੋਂ ਜੀਵਸ਼ਾਮ ਬਾਲਣਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਤੌਰ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
development, deployment and economics beginning with the surge in coal use which accompanied the industrial revolution, energy consumption has steadily transitioned from wood and biomass to fossil fuels.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੌਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਉਮੀਦ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਲਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
the early development of solar technologies starting in the 1860s was driven by an expectation that coal would soon become scarce.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਉਪਲਬਧਤਾ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੌਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
however, development of solar technologies stagnated in the early 20th century in the face of the increasing availability, economy, and utility of coal and petroleum.

1973 ਦੇ ਤੇਲ ਰੋਕ ਅਤੇ 1979 ਦੇ crisisਰਜਾ ਸੰਕਟ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ policiesਰਜਾ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੌਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਨਵਾਂ ਧਿਆਨ ਲਿਆਇਆ.
the 1973 oil embargo and 1979 energy crisis caused a reorganization of energy policies around the world and brought renewed attention to developing solar technologies.

ਤੈਨਾਤੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਡਰਲ ਫੋਟੋਵੋਲਟੈਕ ਉਪਯੋਗੀਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ.
deployment strategies focused on incentive programs such as the federal photovoltaic utilization program in the u.s. and the sunshine program in japan.

ਹੋਰ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂ ਐਸ ਸੀਰੀ, ਹੁਣ ਐਨਆਰਈਐਲ, ਜਪਾਨ ਨੀਡੋ, ਅਤੇ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਈ ਐਸ ਈ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਫ੍ਰੈਨਹੋਫਰ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
other efforts included the formation of research facilities in the u.s. seri, now nrel , japan nedo , and germany fraunhofer institute for solar energy systems ise .

ਵਪਾਰਕ ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਰ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ.
commercial solar water heaters began appearing in the united states in the 1890s.

ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੀਟਿੰਗ ਬਾਲਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ.
these systems saw increasing use until the 1920s but were gradually replaced by cheaper and more reliable heating fuels.

ਫੋਟੋਵੋਲਟੈਕਾਂ ਵਾਂਗ, 1970 ਵਿਚ ਤੇਲ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਿੰਗ ਨੇ ਨਵਾਂ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਪਰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਵਿਆਜ ਘੱਟ ਗਿਆ.
as with photovoltaics, solar water heating attracted renewed attention as a result of the oil crises in the 1970s but interest subsided in the 1980s due to falling petroleum prices.

ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 1999 ਤੋਂ 20ਸਤਨ 20% ਰਹੀ ਹੈ.
development in the solar water heating sector progressed steadily throughout the 1990s and annual growth rates have averaged 20% since 1999.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕੂਲਿੰਗ 2007 ਤੱਕ 154 ਗੀਗਾਵਾਟ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਸੂਰਜੀ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਹੈ.
although generally underestimated, solar water heating and cooling is by far the most widely deployed solar technology with an estimated capacity of 154 gw as of 2007.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਫਾਇਤੀ, ਅਕਹਿ ਅਤੇ ਸਾਫ ਸੋਲਰ energyਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾਭ ਹੋਣਗੇ.
the international energy agency has said that solar energy can make considerable contributions to solving some of the most urgent problems the world now faces the development of affordable, inexhaustible and clean solar energy technologies will have huge longer-term benefits.

ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਅਣਉਚਿੱਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਯਾਤ-ਸੁਤੰਤਰ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਟਿਕਾabilityਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗਾ, ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਰੱਖਣਗੇ.
it will increase energy security through reliance on an indigenous, inexhaustible and mostly import-independent resource, enhance sustainability, reduce pollution, lower the costs of mitigating climate change, and keep fossil fuel prices lower than otherwise.

ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਗਲੋਬਲ ਹਨ.
these advantages are global.

ਇਸ ਲਈ ਛੇਤੀ ਤੈਨਾਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਵਾਧੂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
hence the additional costs of the incentives for early deployment should be considered learning investments they must be wisely spent and need to be widely shared.

2011 ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜੀ technologiesਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਕਸ, ਸੂਰਜੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੂਰਜੀ 20ਰਜਾ 2060 ਤੱਕ theਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ।
in 2011, a report by the international energy agency found that solar energy technologies such as photovoltaics, solar hot water and concentrated solar power could provide a third of the energy by 2060 if politicians commit to limiting climate change.

ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਡੀ-ਕਾਰਬਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ energyਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਨਿਕਾਸਕਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚੇ ਥੋਪਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the energy from the sun could play a key role in de-carbonizing the global economy alongside improvements in energy efficiency and imposing costs on greenhouse gas emitters.

"ਸੂਰਜੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ, ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ ਹੈ".
"the strength of solar is the incredible variety and flexibility of applications, from small scale to big scale".

ਅਸੀਂ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ... ਕਿ ਸਾਡੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਮਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
we have proved ... that after our stores of oil and coal are exhausted the human race can receive unlimited power from the rays of the sun.

ਆਈਐਸਓ ਮਾਪਦੰਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
iso standards the international organization for standardization has established several standards relating to solar energy equipment.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਆਈਐਸਓ 9050 ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਈਐਸਓ 10217 ਸੋਲਰ ਵਾਟਰ ਹੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
for example, iso 9050 relates to glass in building while iso 10217 relates to the materials used in solar water heaters.

ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵੀ ਵੇਖੋ "ਫੋਟੋਵੋਲਟਾਈਕਸ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?".
see also notes references external links "how do photovoltaics work?".

ਨਾਸਾ.
nasa.

ਡੀਐਮਓਜ਼ ਸੋਲਰ ਐਨਰਜੀ ਬੈਕ ਦਿ ਦਿ ਦਿ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸੋਲਰ - ਲਾਈਫ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਯੂ ਐਸ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਈਡ ਸ਼ੋ
renewable energy solar at dmoz solar energy back in the day - slideshow by life magazine u.s.

ਸੌਰ ਫਾਰਮ ਫਾਰਮ ਮੈਪ 1 ਮੈਗਾਵਾਟ ਜਾਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੌਰਰ ਤੇ ਉੱਚ onlineਨਲਾਈਨ ਸਰੋਤ ਡਾਟਾਬੇਸ resourcesਨਲਾਈਨ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਲਰ ਐਨਰਜੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਖਬਰ "ਜਰਨਲ ਲੇਖ ਸੌਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ".
solar farm map 1 mw or higher online resources database on solar in developing countries online resources and news from the nonprofit american solar energy society "journal article traces dramatic advances in solar efficiency".

ਐਸ ਪੀ ਆਈ ਈ ਨਿ newsਜ਼ ਰੂਮ.
spie newsroom.

4 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 4 november 2015.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਇਕ ਬਾਲਣ ਹੈ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਪਾਚਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਇਲਾ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a biofuel is a fuel that is produced through contemporary biological processes, such as agriculture and anaerobic digestion, rather than a fuel produced by geological processes such as those involved in the formation of fossil fuels, such as coal and petroleum, from prehistoric biological matter.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਵਪਾਰਕ, ​​ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ.
biofuels can be derived directly from plants, or indirectly from agricultural, commercial, domestic, and or industrial wastes.

ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਬਾਇਓਫਿ generallyਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਰਬਨ ਫਿਕਸੇਸਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੰਕਰਮਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਲਾਗੇਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
renewable biofuels generally involve contemporary carbon fixation, such as those that occur in plants or microalgae through the process of photosynthesis.

ਹੋਰ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
other renewable biofuels are made through the use or conversion of biomass referring to recently living organisms, most often referring to plants or plant-derived materials .

ਇਹ ਬਾਇਓਮਾਸ ਤਿੰਨ waysੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਥਰਮਲ ਤਬਦੀਲੀ, ਰਸਾਇਣਕ ਤਬਦੀਲੀ, ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ .ਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this biomass can be converted to convenient energy-containing substances in three different ways thermal conversion, chemical conversion, and biochemical conversion.

ਇਸ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਠੋਸ, ਤਰਲ ਜਾਂ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਲਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this biomass conversion can result in fuel in solid, liquid, or gas form.

ਇਹ ਨਵਾਂ ਬਾਇਓਮਾਸ ਸਿੱਧੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this new biomass can also be used directly for biofuels.

ਬਾਇਓਥੇਨੋਲ ਇੱਕ ਅਲਕੋਹਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਸਟਾਰਚ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਕੀ, ਗੰਨੇ, ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਚੂਹੇ ਵਿੱਚ.
bioethanol is an alcohol made by fermentation, mostly from carbohydrates produced in sugar or starch crops such as corn, sugarcane, or sweet sorghum.

ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਬਾਇਓਮਾਸ, ਗੈਰ-ਖੁਰਾਕ ਸਰੋਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਘਾਹ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਐਥੇਨੌਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਫੀਡਸਟਾਕ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
cellulosic biomass, derived from non-food sources, such as trees and grasses, is also being developed as a feedstock for ethanol production.

ਈਥਨੌਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਕਟਨ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ethanol can be used as a fuel for vehicles in its pure form, but it is usually used as a gasoline additive to increase octane and improve vehicle emissions.

ਬਾਇਓਏਥਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
bioethanol is widely used in the usa and in brazil.

ਮੌਜੂਦਾ ਪੌਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਲਿਗਿਨਿਨ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਫਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਾਲਣ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
current plant design does not provide for converting the lignin portion of plant raw materials to fuel components by fermentation.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਣ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biodiesel can be used as a fuel for vehicles in its pure form, but it is usually used as a diesel additive to reduce levels of particulates, carbon monoxide, and hydrocarbons from diesel-powered vehicles.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਤੇਲ ਜਾਂ ਚਰਬੀ ਤੋਂ ਟ੍ਰੈਨਸੈਸਟੀਰੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਾਇਓਫਿuelਲ ਹੈ.
biodiesel is produced from oils or fats using transesterification and is the most common biofuel in europe.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 105 ਬਿਲੀਅਨ ਲਿਟਰ 28 ਅਰਬ ਗੈਲਨ ਯੂ.ਐੱਸ. ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 2009 ਤੋਂ 17% ਵੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਬਾਲਣਾਂ ਨੇ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 2.7% ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ.
in 2010, worldwide biofuel production reached 105 billion liters 28 billion gallons us , up 17% from 2009, and biofuels provided 2.7% of the world's fuels for road transport.

2010 ਵਿਚ ਗਲੋਬਲ ਈਥਨੌਲ ਬਾਲਣ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 86 ਬਿਲੀਅਨ ਲਿਟਰ 23 ਅਰਬ ਗੈਲਨ ਯੂ.ਐੱਸ. ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲਗਭਗ 90% ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ.
global ethanol fuel production reached 86 billion liters 23 billion gallons us in 2010, with the united states and brazil as the world's top producers, accounting together for about 90% of global production.

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2010 ਵਿਚ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 53% ਬਣਦਾ ਹੈ.
the world's largest biodiesel producer is the european union, accounting for 53% of all biodiesel production in 2010.

2011 ਤੋਂ, ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਫਤਵੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 31 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
as of 2011, mandates for blending biofuels exist in 31 countries at the national level and in 29 states or provinces.

ਕੌਮਾਂਤਰੀ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਟੀਚਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ 2050 ਤੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
the international energy agency has a goal for biofuels to meet more than a quarter of world demand for transportation fuels by 2050 to reduce dependence on petroleum and coal.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੇ ਇਕ ਫੁੱਲ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ 2010 ਤਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 79% ਬਾਇਓਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਇਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
the production of biofuels also led into a flourishing automotive industry, where by 2010, 79% of all cars produced in brazil were made with a hybrid fuel system of bioethanol and gasoline.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
there are various social, economic, environmental and technical issues relating to biofuels production and use, which have been debated in the popular media and scientific journals.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, “ਭੋਜਨ ਬਨਾਮ ਬਾਲਣ” ਬਹਿਸ, ਗਰੀਬੀ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ, ਟਿਕਾable ਜੀਵ ਬਾਲਣ ਉਤਪਾਦਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਘਾਟਾ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ, ਪੇਂਡੂ ਸਮਾਜਿਕ ਕੱlusionੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ, ਸ਼ਾਂਤਟਾownਨ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਪੇਂਡੂ ਅਕਲਮੰਦ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ no2 ਨਿਕਾਸ.
these include the effect of moderating oil prices, the "food vs fuel" debate, poverty reduction potential, carbon emissions levels, sustainable biofuel production, deforestation and soil erosion, loss of biodiversity, impact on water resources, rural social exclusion and injustice, shantytown migration, rural unskilled unemployment, and nitrogen dioxide no2 emissions.

ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਵਾਜਾਈ ਬਾਲਣ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉੱਚ highਰਜਾ ਘਣਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
liquid fuels for transportation most transportation fuels are liquids, because vehicles usually require high energy density.

ਇਹ ਤਰਲ ਅਤੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this occurs naturally in liquids and solids.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਘਣਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
high energy density can also be provided by an internal combustion engine.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
these engines require clean-burning fuels.

ਸਾਧਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ ਸੌਖਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਲ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਹਨ.
the fuels that are easiest to burn cleanly are typically liquids and gases.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਰਲ energyਰਜਾ-ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾੜ ਦੋਵਾਂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
thus, liquids meet the requirements of being both energy-dense and clean-burning.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in addition, liquids and gases can be pumped, which means handling is easily mechanized, and thus less laborious.

ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ "ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ" ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਚੀਨੀ, ਸਟਾਰਚ ਜਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
first-generation biofuels "first-generation" or conventional biofuels are made from sugar, starch, or vegetable oil.

ਈਥਨੋਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਅਲਕੋਹਲ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਈਥੇਨੋਲ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮ ਪ੍ਰੋਪਾਨੌਲ ਅਤੇ ਬੂਟਾਨੋਲ, ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਸਟਾਰਚਜ਼ ਦੇ ਅਸਾਨ ਨਾਲ ਸੌਖੇ, ਜਾਂ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਦੇ ਜਣਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
ethanol biologically produced alcohols, most commonly ethanol, and less commonly propanol and butanol, are produced by the action of microorganisms and enzymes through the fermentation of sugars or starches easiest , or cellulose which is more difficult .

ਬਾਇਓਬੂਟਾਨੋਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਗੈਸੋਲੀਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਅਕਸਰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਤਬਦੀਲੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਇੱਕ ਗੈਸੋਲੀਨ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
biobutanol also called biogasoline is often claimed to provide a direct replacement for gasoline, because it can be used directly in a gasoline engine.

ਈਥਨੌਲ ਬਾਲਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਾਇਓਫਿuelਲ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ.
ethanol fuel is the most common biofuel worldwide, particularly in brazil.

ਅਲਕੋਹਲ ਇੰਧਨ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਗੰਨੇ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੋਂ ਵਿਸਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਲੂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਆਦਿ.
alcohol fuels are produced by fermentation of sugars derived from wheat, corn, sugar beets, sugar cane, molasses and any sugar or starch from which alcoholic beverages such as whiskey, can be made such as potato and fruit waste, etc.

ਇਥਨੌਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ usedੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਾਚਕ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸਟਾਰਚਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕਰ ਛੱਡਣ ਲਈ, ਸ਼ੱਕਰ ਦਾ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ, ਡਿਸਟਿਲਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁਕਾਉਣ.
the ethanol production methods used are enzyme digestion to release sugars from stored starches , fermentation of the sugars, distillation and drying.

ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ inputਰਜਾ ਇੰਪੁੱਟ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਨ, ਪਰ ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਬਾਇਓਮਾਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਨੇ ਦਾ ਗੰਨਾ ਇਸ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਕੱractਣ ਲਈ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਾਲਣ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਚਿੱਪ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵੀ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਭਾਫ਼ ਬਾਲਣ ਈਥਨੌਲ ਫੈਕਟਰੀ - ਜਿਥੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੀਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the distillation process requires significant energy input for heat sometimes unsustainable natural gas fossil fuel, but cellulosic biomass such as bagasse, the waste left after sugar cane is pressed to extract its juice, is the most common fuel in brazil, while pellets, wood chips and also waste heat are more common in europe waste steam fuels ethanol factory - where waste heat from the factories also is used in the district heating grid.

ਪੈਟਰੋਲ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿਚ ਈਥਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲਈ ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ethanol can be used in petrol engines as a replacement for gasoline it can be mixed with gasoline to any percentage.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰ ਪੈਟਰੋਲ ਇੰਜਣ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੇ ਨਾਲ 15% ਬਾਇਓਏਥੇਨੌਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
most existing car petrol engines can run on blends of up to 15% bioethanol with petroleum gasoline.

ਈਥਨੌਲ ਦੀ ਗੈਸੋਲੀਨ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ energyਰਜਾ ਘਣਤਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਕੰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ.
ethanol has a smaller energy density than that of gasoline this means it takes more fuel volume and mass to produce the same amount of work.

ਐਥੇਨੌਲ ਸੀਐਚ 3 ਸੀਐਚ 2 ਓਐਚ ਦਾ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਐਥੇਨ ਮੁਕਤ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਆਕਟਨ ਰੇਟਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਥਰਮਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਜਨ ਦੇ ਕੰਪ੍ਰੈਸਨ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
an advantage of ethanol ch 3ch 2oh is that it has a higher octane rating than ethanol-free gasoline available at roadside gas stations, which allows an increase of an engine's compression ratio for increased thermal efficiency.

ਉੱਚੇ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਤਲੇ ਹਵਾ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਰਾਜ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਗੈਸੋਲੀਨ ਅਤੇ ਐਥੇਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in high-altitude thin air locations, some states mandate a mix of gasoline and ethanol as a winter oxidizer to reduce atmospheric pollution emissions.

ਈਥਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਇਓਥੇਨੌਲ ਫਾਇਰਪਲੇਸ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ethanol is also used to fuel bioethanol fireplaces.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿਮਨੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਹ "ਨਿਰਵਿਘਨ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਾਇਓਏਥੇਨੌਲ ਅੱਗ ਅੱਗ ਦੇ ਬਗੈਰ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ.
as they do not require a chimney and are "flueless", bioethanol fires are extremely useful for newly built homes and apartments without a flue.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਅ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
the downsides to these fireplaces is that their heat output is slightly less than electric heat or gas fires, and precautions must be taken to avoid carbon monoxide poisoning.

ਮੱਕੀ-ਤੋਂ-ਈਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸਟਾਕ ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਈਥੇਨੋਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
corn-to-ethanol and other food stocks has led to the development of cellulosic ethanol.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ energyਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਖੋਜ ਏਜੰਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਈਥੇਨੌਲ, ਮੱਕੀ ਦੇ ਐਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਗੈਸੋਲੀਨ ਲਈ ਜੈਵਿਕ energyਰਜਾ ਅਨੁਪਾਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 10.3, 1.36 ਅਤੇ 0.81 ਹਨ.
according to a joint research agenda conducted through the us department of energy, the fossil energy ratios fer for cellulosic ethanol, corn ethanol, and gasoline are 10.3, 1.36, and 0.81, respectively.

ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਈਥਨੌਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਸਮਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
ethanol has roughly one-third lower energy content per unit of volume compared to gasoline.

ਇਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 2.1 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੇਸਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਐਫਐਫਵੀ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ 1-26% ਵਧੇਰੇ efficientਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਵੌਲਯੂਮੈਟ੍ਰਿਕ ਖਪਤ ਲਗਭਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 30%, ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਬਾਲਣ ਰੋਕਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
this is partly counteracted by the better efficiency when using ethanol in a long-term test of more than 2.1 million km, the best project found ffv vehicles to be 1-26 % more energy efficient than petrol cars, but the volumetric consumption increases by approximately 30%, so more fuel stops are required.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਈਥਨੌਲ ਬਾਲਣ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਸਸਤਾ ਹੈ.
with current subsidies, ethanol fuel is slightly cheaper per distance traveled in the united states.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਹੈ.
biodiesel biodiesel is the most common biofuel in europe.

ਇਹ ਟ੍ਰੈਨਸੈਸਟੀਰੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇਲਾਂ ਜਾਂ ਚਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖਣਿਜ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰਲ ਵਰਗਾ ਹੈ.
it is produced from oils or fats using transesterification and is a liquid similar in composition to fossil mineral diesel.

ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਮਿਥਾਈਲ ਜਾਂ ਈਥਾਈਲ ਐੱਸਟਰ ਫੇਮਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
chemically, it consists mostly of fatty acid methyl or ethyl esters fames .

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਲਈ ਫੀਡਸਟੌਕਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਚਰਬੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਸੋਇਆ, ਰੈਪਸੀਡ, ਜਟਰੋਫਾ, ਮਹੂਆ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਫਲੈਕਸ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ, ਪਾਮ ਤੇਲ, ਭੰਗ, ਖੇਤ ਦੀ ਪਨੀਰੀ, ਪੋਂਗਾਮੀਆ ਪਿੰਨਾਟਾ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
feedstocks for biodiesel include animal fats, vegetable oils, soy, rapeseed, jatropha, mahua, mustard, flax, sunflower, palm oil, hemp, field pennycress, pongamia pinnata and algae.

ਸ਼ੁੱਧ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬੀ 100 ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਡੀਜ਼ਲ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬੀ 100 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 60% ਤੱਕ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
pure biodiesel b100 currently reduces emissions with up to 60% compared to diesel second generation b100.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਿਨਰਲ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biodiesel can be used in any diesel engine when mixed with mineral diesel.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਬੀ 100 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਤਹਿਤ coverੱਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਵੋਲਕਸਵੈਗਨ, ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬੀ 100 ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ vw ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
in some countries, manufacturers cover their diesel engines under warranty for b100 use, although volkswagen of germany, for example, asks drivers to check by telephone with the vw environmental services department before switching to b100.

ਬੀ 100 ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫੀਡਸਟੌਕ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵਧੇਰੇ ਚਿਪਕਣ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
b100 may become more viscous at lower temperatures, depending on the feedstock used.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ 1994 ਤੋਂ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਫਿ .ਲ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂਪੋਂਟ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰਬੜ ਦੁਆਰਾ ‘ਵਿਟਨ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in most cases, biodiesel is compatible with diesel engines from 1994 onwards, which use 'viton' by dupont synthetic rubber in their mechanical fuel injection systems.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਵਾਹਨ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਕਾਸ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ.
note however, that no vehicles are certified for using neat biodiesel before 2014, as there was no emission control protocol available for biodiesel before this date.

1990 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ 'ਕਾਮਨ ਰੇਲ' ਅਤੇ 'ਯੂਨਿਟ ਇੰਜੈਕਟਰ' ਟਾਈਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਿਰਫ ਰਵਾਇਤੀ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
electronically controlled 'common rail' and 'unit injector' type systems from the late 1990s onwards may only use biodiesel blended with conventional diesel fuel.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਬਾਰੀਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੀਟਰਡ ਅਤੇ ਐਟੋਮਾਈਜ਼ਡ ਮਲਟੀਪਲ-ਸਟੇਜ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ.
these engines have finely metered and atomized multiple-stage injection systems that are very sensitive to the viscosity of the fuel.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੀ 100 ਤੇ ਚਲਾ ਸਕਣ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਾਲਣ ਰੇਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
many current-generation diesel engines are made so that they can run on b100 without altering the engine itself, although this depends on the fuel rail design.

ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਘੋਲਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਡੀਜ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਜਣ ਫਿਲਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਬਾਲਣ ਦੇ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਪਾਈਪਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
since biodiesel is an effective solvent and cleans residues deposited by mineral diesel, engine filters may need to be replaced more often, as the biofuel dissolves old deposits in the fuel tank and pipes.

ਇਹ ਕਾਰਬਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਇੰਜਨ ਬਲਨ ਚੈਂਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ansੰਗ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it also effectively cleans the engine combustion chamber of carbon deposits, helping to maintain efficiency.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, 5% ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
in many european countries, a 5% biodiesel blend is widely used and is available at thousands of gas stations.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਇਕ ਆਕਸੀਜਨਿਤ ਬਾਲਣ ਵੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਸ ਵਿਚ ਜੀਵਾਸ਼ੂ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
biodiesel is also an oxygenated fuel, meaning it contains a reduced amount of carbon and higher hydrogen and oxygen content than fossil diesel.

ਇਹ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਬਲਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਕਾਰਬਨ ਤੋਂ ਕਣ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this improves the combustion of biodiesel and reduces the particulate emissions from unburnt carbon.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਫ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ nox-उत्सर्जन ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਤੇ ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡੇਬਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 300 148 ਦਾ ਉੱਚ ਫਲੈਸ਼ ਪੁਆਇੰਟ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਫਲੈਸ਼ ਪੁਆਇੰਟ 125 ਹੈ 52.
however, using neat biodiesel may increase nox-emissions biodiesel is also safe to handle and transport because it is non-toxic and biodegradable, and has a high flash point of about 300 148 compared to petroleum diesel fuel, which has a flash point of 125 52 .

ਯੂਐਸਏ ਵਿਚ, ਡੀਜਲ 'ਤੇ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਪਾਰਕ ਟਰੱਕ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
in the usa, more than 80% of commercial trucks and city buses run on diesel.

ਉਭਰ ਰਹੇ ਯੂਐਸ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 2004 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ 200% ਵਧਿਆ ਹੈ.
the emerging us biodiesel market is estimated to have grown 200% from 2004 to 2005.

"2006 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਉਤਪਾਦਨ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੇ 1 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਗੈਲਨ 3,800,000 ਐਮ 3 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
"by the end of 2006 biodiesel production was estimated to increase fourfold to more than" 1 billion us gallons 3,800,000 m3 .

ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ, ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੀਜ਼ਲ ਵਾਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਲਣ ਵਿਚ 8% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in france, biodiesel is incorporated at a rate of 8% in the fuel used by all french diesel vehicles.

ਏਵਰਲ ਸਮੂਹ ਡਿਏਸਟਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲਾਨਾ ਖਪਤ ਕੀਤੀ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ.
avril group produces under the brand diester, a fifth of 11 million tons of biodiesel consumed annually by the european union.

ਇਹ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ.
it is the leading european producer of biodiesel.

ਹੋਰ ਬਾਇਓਕੋਲੋਲ ਮੈਥੇਨੌਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਇਕ ਨਾਨ-ਰੀਨਿwਏਬਲ ਜੀਵਾਸੀ ਬਾਲਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
other bioalcohols methanol is currently produced from natural gas, a non-renewable fossil fuel.

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਇਓਮਾਸ ਤੋਂ ਬਾਇਓਮੀਥੇਨਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
in the future it is hoped to be produced from biomass as biomethanol.

ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਯਾਕੂਬ ਐਸ ਗਿਬਜ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿੰਸਲੇ ਕੋਲਬਰਡ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਕਾਇਆ ਹੈ.
this is technically feasible, but the production is currently being postponed for concerns of jacob s. gibbs and brinsley coleberd that the economic viability is still pending.

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਤੋਂ ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਿਥੇਨੋਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ.
the methanol economy is an alternative to the hydrogen economy, compared to today's hydrogen production from natural gas.

ਬੂਟਾਨੋਲ ਸੀ 4 ਐਚ 9 ਓਐਚ ਏਬੀਈ ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਐਸੀਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇਕੋ ਤਰਲ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੂਟਾਨੋਲ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧ energyਰਜਾ ਲਾਭ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
butanol c 4h 9oh is formed by abe fermentation acetone, butanol, ethanol and experimental modifications of the process show potentially high net energy gains with butanol as the only liquid product.

ਬੂਟਾਨੋਲ ਵਧੇਰੇ energyਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗੈਸੋਲੀਨ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿਚ "ਸਿੱਧਾ" ਸਾੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਇੰਜਨ ਜਾਂ ਕਾਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਐਥੇਨੌਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਖੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ-ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ viaਾਂਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
butanol will produce more energy and allegedly can be burned "straight" in existing gasoline engines without modification to the engine or car , and is less corrosive and less water-soluble than ethanol, and could be distributed via existing infrastructures.

ਡੂਪੋਂਟ ਅਤੇ ਬੀਪੀ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਬੁਟੈਨੋਲ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿਚ.
dupont and bp are working together to help develop butanol.

ਈ. ਕੋਲੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਬੈਟਨੋਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
e. coli strains have also been successfully engineered to produce butanol by modifying their amino acid metabolism.

ਗ੍ਰੀਨ ਡੀਜ਼ਲ ਗ੍ਰੀਨ ਡੀਜ਼ਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਰੈਕਿੰਗ ਜੈਵਿਕ ਤੇਲ ਫੀਡਸਟਾਕ, ਜਿਵੇਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਚਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
green diesel green diesel is produced through hydrocracking biological oil feedstocks, such as vegetable oils and animal fats.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਰੈਕਿੰਗ ਇਕ ਰਿਫਾਇਨਰੀ methodੰਗ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਣੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਕਾਰਬਨ ਚੇਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
hydrocracking is a refinery method that uses elevated temperatures and pressure in the presence of a catalyst to break down larger molecules, such as those found in vegetable oils, into shorter hydrocarbon chains used in diesel engines.

ਇਸ ਨੂੰ ਰੀਨਿableਏਬਲ ਡੀਜ਼ਲ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਰੇਟਿਡ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਡੀਜ਼ਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it may also be called renewable diesel, hydrotreated vegetable oil or hydrogen-derived renewable diesel.

ਗ੍ਰੀਨ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਧਾਰਤ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
green diesel has the same chemical properties as petroleum-based diesel.

ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਇੰਜਣਾਂ, ਪਾਈਪ ਲਾਈਨਾਂ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ .ਾਂਚੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ.
it does not require new engines, pipelines or infrastructure to distribute and use, but has not been produced at a cost that is competitive with petroleum.

ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
gasoline versions are also being developed.

ਗ੍ਰੀਨ ਡੀਜ਼ਲ ਲੂਸੀਆਨਾ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ ਕੋਨੋਕੋਫਿਲਿਪਸ, ਨੇਸਟੇਲ ਆਇਲ, ਵੈਲੇਰੋ, ਡਾਇਨੈਮਿਕ ਫਿ .ਲਜ਼, ਅਤੇ ਹਨੀਵੈੱਲ ਯੂਓਪੀ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਗੋਟਨਬਰਗ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਵੇਲੂਸ਼ਨ ਡੀਜ਼ਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
green diesel is being developed in louisiana and singapore by conocophillips, neste oil, valero, dynamic fuels, and honeywell uop as well as preem in gothenburg, sweden, creating what is known as evolution diesel.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਗੈਸੋਲੀਨ 2013 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਏਸ਼ੀਰੀਚੀਆ ਕੋਲੀ ਈ ਕੋਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਖਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਇਓਫਿuelਲ ਗੈਸੋਲੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
biofuel gasoline in 2013 uk researchers developed a genetically modified strain of escherichia coli e.coli , which could transform glucose into biofuel gasoline that does not need to be blended.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਯੂਸੀਐਲਏ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗਲਾਈਕੋਲੋਸਿਸ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਓਫਿ intoਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਾਚਕ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਕੇਏਐਸਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚਰਬੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਰਟ-ਚੇਨ ਐਲਕਨਜ਼, ਫ੍ਰੀ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ, ਫੈਟੀ ਐਸਟਰ ਅਤੇ ਫੈਟੀ ਅਲਕੋਹਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਐਸੀਲ ਐਸੀਲ ਕੈਰੀਅਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਏਸੀਪੀ ਤੋਂ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਤੋਂ ਫਿਟ ਐਸੀਲ-ਸੀਓਏ ਪਾਥਵੇ ਵਿਚ.
later in 2013 ucla researchers engineered a new metabolic pathway to bypass glycolysis and increase the rate of conversion of sugars into biofuel, while kaist researchers developed a strain capable of producing short-chain alkanes, free fatty acids, fatty esters and fatty alcohols through the fatty acyl acyl carrier protein acp to fatty acid to fatty acyl-coa pathway in vivo.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਤੂੜੀ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਪਟਰੋਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੀਨਾਂ ਨੂੰ "ਟਵੀਕ" ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ.
it is believed that in the future it will be possible to "tweak" the genes to make gasoline from straw or animal manure.

ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਤੇਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੇਠਲੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
vegetable oil straight unmodified edible vegetable oil is generally not used as fuel, but lower-quality oil has been used for this purpose.

ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
used vegetable oil is increasingly being processed into biodiesel, or more rarely cleaned of water and particulates and then used as a fuel.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ 100% ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਬੀ 100, ਬਾਲਣ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲ ਜਲਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪੈਟਰਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਲੇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੋਇਲ ਜਾਂ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰਾਂ ਦੁਆਰਾ.
as with 100% biodiesel b100 , to ensure the fuel injectors atomize the vegetable oil in the correct pattern for efficient combustion, vegetable oil fuel must be heated to reduce its viscosity to that of diesel, either by electric coils or heat exchangers.

ਇਹ ਨਿੱਘੇ ਜਾਂ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੌਖਾ ਹੈ.
this is easier in warm or temperate climates.

ਮੈਨ ਬੀ ਐਂਡ ਡਬਲਯੂ ਡੀਜ਼ਲ, ਅਤੇ ਡਿਉਟਸ ਏ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਸਬੇਟ, ਇੰਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ.
man b&w diesel, , and deutz ag, as well as a number of smaller companies, such as elsbett, offer engines that are compatible with straight vegetable oil, without the need for after-market modifications.

ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਤੇਲ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਰੇਲ ਜਾਂ ਯੂਨਿਟ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
vegetable oil can also be used in many older diesel engines that do not use common rail or unit injection electronic diesel injection systems.

ਅਸਿੱਧੇ ਟੀਕੇ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿਚ ਬਲਣ ਵਾਲੇ ਚੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇੰਜਣ ਹਨ.
due to the design of the combustion chambers in indirect injection engines, these are the best engines for use with vegetable oil.

ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਜਲਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
this system allows the relatively larger oil molecules more time to burn.

ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਜਣ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਰਸੀਡੀਜ਼, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ "ਪੁੰਪ ਡੂਸ" ਵੀਡਬਲਯੂ ਟੀਡੀਆਈ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਟੀਕੇ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ.
some older engines, especially mercedes, are driven experimentally by enthusiasts without any conversion, a handful of drivers have experienced limited success with earlier pre-"pumpe duse" vw tdi engines and other similar engines with direct injection.

ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਸਬੇਟ ਜਾਂ ਵੁਲਫ ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਕਿੱਟਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
several companies, such as elsbett or wolf, have developed professional conversion kits and successfully installed hundreds of them over the last decades.

ਤੇਲ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਬਦਲ ਦੇਣ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
oils and fats can be hydrogenated to give a diesel substitute.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਸਿੱਧੀ-ਚੇਨ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਅਰੋਮੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
the resulting product is a straight-chain hydrocarbon with a high cetane number, low in aromatics and sulfur and does not contain oxygen.

ਹਾਈਡਰੋਜਨਿਤ ਤੇਲ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
hydrogenated oils can be blended with diesel in all proportions.

ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਕੋਈ ਸਟੋਰੇਜ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
they have several advantages over biodiesel, including good performance at low temperatures, no storage stability problems and no susceptibility to microbial attack.

ਬਾਇਓਥਸਰ ਬਾਇਓਥਰਸ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਈਥਰ ਜਾਂ ਆਕਸੀਜਨਕ ਬਾਲਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਖਰਚੇ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ ਜੋ ਕਿ octane ਰੇਟਿੰਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
bioethers bioethers also referred to as fuel ethers or oxygenated fuels are cost-effective compounds that act as octane rating enhancers.

"ਬਾਇਓਥੈਰੋਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਆਈਸੋ-ਓਲੇਫਿਨਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸੋ-ਬੁਟੀਲੀਨ, ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ."
"bioethers are produced by the reaction of reactive iso-olefins, such as iso-butylene, with bioethanol."

ਬਾਇਓਥਸਰ ਕਣਕ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਦੇ ਚੁਕੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
bioethers are created by wheat or sugar beet.

ਉਹ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਜਣ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
they also enhance engine performance, whilst significantly reducing engine wear and toxic exhaust emissions.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਇਓਏਥਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਇਥਰਜ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਗੇ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਘਣਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਬਣ ਜਾਣਗੇ.
though bioethers are likely to replace petroethers in the uk, it is highly unlikely they will become a fuel in and of itself due to the low energy density.

ਜ਼ਮੀਨੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਓਜ਼ੋਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
greatly reducing the amount of ground-level ozone emissions, they contribute to air quality.

ਜਦੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਈਂਧਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਛੇ ਈਥਰ ਐਡੀਟਿਵ ਡਾਈਮੇਥਾਈਲ ਈਥਰ ਡੀ ਐਮ ਈ, ਡਾਈਥਾਈਲ ਈਥਰ ਡੀਈਈ, ਮੈਥਾਈਲ ਟੈਰੀਟਰੀਰੀ-ਬੁਟੀਲ ਈਥਰ ਐਮਟੀਬੀਈ, ਈਥਾਈਲ ਟੇਰ-ਬੁਟਾਈਲ ਈਥਰ ਈ ਟੀ ਬੀ ਈ, ਟੈਰ-ਅਮਾਈਲ ਮਿਥਾਈਲ ਈਥਰ ਟੈਮ, ਅਤੇ ਟੈਰ-ਐਮੀਲ ਈਥਾਈਲ ਈਥਰ taee ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਲਣ ਹਨ. ਆਕਸੀਜਨਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਈਐਫਓਏ ਲੀਡ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਈਥਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਈਥਰ ਵਜੋਂ ਮਿਥਾਈਲ ਟੈਟਰੀਅਰੀ-ਬੁਟੀਲ ਈਥਰ ਐਮਟੀਬੀਈ ਅਤੇ ਈਥਾਈਲ ਟੇਰ-ਬੁਥਾਈਲ ਈਥਰ ਈ.ਟੀ.ਬੀ.
when it comes to transportation fuel there are six ether additives dimethyl ether dme , diethyl ether dee , methyl teritiary-butyl ether mtbe , ethyl ter-butyl ether etbe , ter-amyl methyl ether tame , and ter-amyl ethyl ether taee the european fuel oxygenates association efoa credits methyl ttertiary-butyl ether mtbe and ethyl ter-butyl ether etbe as the most commonly used ethers in fuel to replace lead.

ਏਥਰਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ethers were introduced in europe in the 1970s to replace the highly toxic compound.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਇਓ-ਈਥਰ ਐਡਿਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯੂ ਐਸ ਦੀ ਹੁਣ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਬਾਇਓ-ਈਥਰ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੇਲ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ.
although europeans still use bio-ether additives, the us no longer has an oxygenate requirement therefore bio-ethers are no longer used as the main fuel additive.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਬਾਇਓਗੈਸ ਮੀਥੇਨ ਹੈ ਜੋ ਅਨੌਇਰੋਬਸ ਦੁਆਰਾ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਪਾਚਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biogas biogas is methane produced by the process of anaerobic digestion of organic material by anaerobes.

ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡੇਬਲ ਵੇਸਟ ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਜਾਂ ਗੈਸ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਡਾਈਜਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ energyਰਜਾ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can be produced either from biodegradable waste materials or by the use of energy crops fed into anaerobic digesters to supplement gas yields.

ਠੋਸ ਬਾਈਪ੍ਰੋਡਕਟ, ਡਾਈਜਸਟੇਟ, ਨੂੰ ਬਾਇਓਫਿuelਲ ਜਾਂ ਖਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the solid byproduct, digestate, can be used as a biofuel or a fertilizer.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਮਕੈਨੀਕਲ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਵੇਸਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
biogas can be recovered from mechanical biological treatment waste processing systems.

ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦਾ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸਾਫ ਰੂਪ, ਲੈਂਡਫਿਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਪਾਚਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
landfill gas, a less clean form of biogas, is produced in landfills through naturally occurring anaerobic digestion.

ਜੇ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਹੈ.
if it escapes into the atmosphere, it is a potential greenhouse gas.

ਕਿਸਾਨ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਡਾਈਜੈਸਟਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਰੂੜੀ ਤੋਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
farmers can produce biogas from manure from their cattle by using anaerobic digesters.

ਸਿੰਗਸ ਸਿੰਗਾਸ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਜਲਣ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਬਲਨ ਜੋ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
syngas syngas, a mixture of carbon monoxide, hydrogen and other hydrocarbons, is produced by partial combustion of biomass, that is, combustion with an amount of oxygen that is not sufficient to convert the biomass completely to carbon dioxide and water.

ਅੰਸ਼ਕ ਜਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਾਇਓਮਾਸ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਾਈਰੋਲਾਈਸਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
before partial combustion, the biomass is dried, and sometimes pyrolysed.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੈਸ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਸਿੰਗਾਸ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਲ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਦੇ ਬਲਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਕੱractedੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the resulting gas mixture, syngas, is more efficient than direct combustion of the original biofuel more of the energy contained in the fuel is extracted.

ਸਿੰਗਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ, ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਜਾਂ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਸਾੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
syngas may be burned directly in internal combustion engines, turbines or high-temperature fuel cells.

ਲੱਕੜ ਗੈਸ ਜਨਰੇਟਰ, ਇੱਕ ਲੱਕੜ-ਬਾਲਣ ਵਾਲਾ ਗੈਸਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਿਐਕਟਰ, ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the wood gas generator, a wood-fueled gasification reactor, can be connected to an internal combustion engine.

ਸਿੰਗਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੀਥੇਨੌਲ, ਡੀ.ਐੱਮ.ਈ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਸ਼ਰ-ਟ੍ਰੋਪਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਡੀਜ਼ਲ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਟਰੋਲ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
syngas can be used to produce methanol, dme and hydrogen, or converted via the fischer-tropsch process to produce a diesel substitute, or a mixture of alcohols that can be blended into gasoline.

ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
gasification normally relies on temperatures greater than 700 .

ਬਾਇਓਚਰ ਦਾ ਸਹਿ-ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਘੱਟ-ਤਾਪਮਾਨ ਗੈਸਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿੰਗਸ ਟਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
lower-temperature gasification is desirable when co-producing biochar, but results in syngas polluted with tar.

ਸੋਲਿਡ ਬਾਇਓਫਿelsਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ, ਬਰਾ, ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਛਾਂਵਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਨਿਕਾਸ, ਕੋਕੜਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਨਾਨ-ਖੁਰਾਕ energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਖਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
solid biofuels examples include wood, sawdust, grass trimmings, domestic refuse, charcoal, agricultural waste, nonfood energy crops, and dried manure.

ਜਦੋਂ ਕੱਚਾ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ formੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਭਾਫ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਜਾਂ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when raw biomass is already in a suitable form such as firewood , it can burn directly in a stove or furnace to provide heat or raise steam.

ਜਦੋਂ ਕੱਚਾ ਬਾਇਓਮਾਸ ਕਿਸੇ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬਰਾ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਚਿਪਸ, ਘਾਹ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਹਿੰਦ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਖਾਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨੂੰ ਸੰਘਣੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
when raw biomass is in an inconvenient form such as sawdust, wood chips, grass, urban waste wood, agricultural residues , the typical process is to densify the biomass.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨੂੰ partੁਕਵੇਂ ਕਣ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਪੀਸਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੋਗਫਿ asਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਘਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, 1 ਤੋਂ 3 ਸੈ.ਮੀ. 0.4 ਤੋਂ 1.2 ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਇਕ ਬਾਲਣ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this process includes grinding the raw biomass to an appropriate particulate size known as hogfuel , which, depending on the densification type, can be from 1 to 3 cm 0.4 to 1.2 in , which is then concentrated into a fuel product.

ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਕਿesਬਾਂ ਜਾਂ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the current processes produce wood pellets, cubes, or pucks.

ਗੋਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
the pellet process is most common in europe, and is typically a pure wood product.

ਦੂਜੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਪੈਲਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਪੁੱਟ ਫੀਡਸਟੌਕਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the other types of densification are larger in size compared to a pellet, and are compatible with a broad range of input feedstocks.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੰਘਣਸ਼ੀਲ ਈਂਧਨ transportੋਣ ਅਤੇ generationਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਇਲਰ.
the resulting densified fuel is easier to transport and feed into thermal generation systems, such as boilers.

ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਲਣ ਲਈ ਬਰਾ, ਸੱਕ ਅਤੇ ਚਿਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਗੰਨੇ ਦੇ ਗੰਨੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਬਾਇਲਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਰਚਿਆ ਹੈ.
industry has used sawdust, bark and chips for fuel for decades, primary in the pulp and paper industry, and also bagasse spent sugar cane fueled boilers in the sugar cane industry.

ਭਾਫ ਦੇ 500,000 lb ਘੰਟਾ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਬਾਇਲਰ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ, ਗਰੇਟ, ਸਪਰੈਡਰ ਸਟੋਕਰ, ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਬਰਨਿੰਗ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਬਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰੁਟੀਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
boilers in the range of 500,000 lb hr of steam, and larger, are in routine operation, using grate, spreader stoker, suspension burning and fluid bed combustion.

ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ 5 ਤੋਂ 50 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ.
utilities generate power, typically in the range of 5 to 50 mw, using locally available fuel.

ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਵਾਲੇ ਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੂੜੇ-ਕਰਕਟ ਦੇ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਡ੍ਰਾਇਅਰ ਵੀ ਲਗਾਏ ਹਨ.
other industries have also installed wood waste fueled boilers and dryers in areas with low cost fuel.

ਬਾਇਓਮਾਸ ਬਾਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਦਾ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਨ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਜਾਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਉਤਪਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
one of the advantages of biomass fuel is that it is often a byproduct, residue or waste-product of other processes, such as farming, animal husbandry and forestry.

ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
in theory, this means fuel and food production do not compete for resources, although this is not always the case.

ਕੱਚੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੇ ਬਲਨ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਬਾਹਰ ਕੱ partਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਣ ਅਤੇ ਪੌਲੀਸਾਈਕਲਿਕ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ.
a problem with the combustion of raw biomass is that it emits considerable amounts of pollutants, such as particulates and polycyclic aromatic hydrocarbons.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਪੈਲੇਟ ਬਾਇਲਰ ਤੇਲ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਬਾਇਲਰ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
even modern pellet boilers generate much more pollutants than oil or natural gas boilers.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਡਾਈਆਕਸਿਨ ਅਤੇ ਕਲੋਰੋਫੇਨੌਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਿਕਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
pellets made from agricultural residues are usually worse than wood pellets, producing much larger emissions of dioxins and chlorophenols.

ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਓਮਾਸ ਬਾਲਣਾਂ ਦਾ ਜੀਵਾਸੀ ਅਧਾਰਤ ਬਾਲਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ.
despite the study noted above, numerous studies have shown biomass fuels have significantly less impact on the environment than fossil based fuels.

ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਯੂਐਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਡਵੈਸਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨਲ ਫੋਸਿਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ coਰਜਾ ਸੰਤੁਲਨ, ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀਓ 2 ਸੀਕੁਏਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ.
of note is the us department of energy laboratory, operated by midwest research institute biomass power and conventional fossil systems with and without co2 sequestration comparing the energy balance, greenhouse gas emissions and economics study.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ghg ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ co2.
power generation emits significant amounts of greenhouse gases ghgs , mainly carbon dioxide co2 .

ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਫਲੂ ਗੈਸ ਤੋਂ ਸੀਓ 2 ਛੱਡਣਾ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਜੀ ਐਚ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਨਾਲ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
sequestering co2 from the power plant flue gas can significantly reduce the ghgs from the power plant itself, but this is not the total picture.

ਸੀਓ 2 ਕੈਪਚਰ ਅਤੇ ਸੀਕਸਟੇਸ਼ਨ ਵਾਧੂ energyਰਜਾ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਬਾਲਣ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
co2 capture and sequestration consumes additional energy, thus lowering the plant's fuel-to-electricity efficiency.

ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ, ਗੁੰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜੀਵਾਸੀ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
to compensate for this, more fossil fuel must be procured and consumed to make up for lost capacity.

ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜੀ ਡਬਲਯੂ ਪੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਓ 2, ਮਿਥੇਨ ਸੀਐਚ 4, ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਐਨ 2 ਓ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿਸਟਮ ਦੇ energyਰਜਾ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
taking this into consideration, the global warming potential gwp , which is a combination of co2, methane ch4 , and nitrous oxide n2o emissions, and energy balance of the system need to be examined using a life cycle assessment.

ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ co2 ਸੀਕੁਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ.
this takes into account the upstream processes which remain constant after co2 sequestration, as well as the steps required for additional power generation.

ਕੋਇਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜੀ.ਡਬਲਯੂ.ਪੀ. ਵਿਚ 148% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ.
firing biomass instead of coal led to a 148% reduction in gwp.

ਠੋਸ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਦਾ ਇੱਕ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਬਾਇਓਚਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਇਓਮਾਸ ਪਾਈਰੋਲਿਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a derivative of solid biofuel is biochar, which is produced by biomass pyrolysis.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਬਾਇਓਚਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੋਲੇ ਦਾ ਬਦਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
biochar made from agricultural waste can substitute for wood charcoal.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
as wood stock becomes scarce, this alternative is gaining ground.

ਪੂਰਬੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕੌਂਗੋ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਾਇਓਮਾਸ ਬ੍ਰਿਕੇਟ ਨੂੰ ਕੋਰੋਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿੰਗੰਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਚਾਰਕੋਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
in eastern democratic republic of congo, for example, biomass briquettes are being marketed as an alternative to charcoal to protect virunga national park from deforestation associated with charcoal production.

ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਧਨ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
second-generation advanced biofuels second generation biofuels, also known as advanced biofuels, are fuels that can be manufactured from various types of biomass.

ਬਾਇਓਮਾਸ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਪਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biomass is a wide-ranging term meaning any source of organic carbon that is renewed rapidly as part of the carbon cycle.

ਬਾਇਓਮਾਸ ਪੌਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪਸ਼ੂ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
biomass is derived from plant materials, but can also include animal materials.

ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੱractedਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
first generation biofuels are made from the sugars and vegetable oils found in arable crops, which can be easily extracted using conventional technology.

ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਲਿਗਨੋਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਬਾਇਓਮਾਸ ਜਾਂ ਵੁੱਡੀ ਫਸਲਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਜਾਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in comparison, second generation biofuels are made from lignocellulosic biomass or woody crops, agricultural residues or waste.

ਇਹ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਾਲਣ ਕੱractਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes it more difficult to extract the required fuel.

ਲਿਗਨੋਸੈਲੂਲੋਜਿਕ ਬਾਇਓਮਾਸ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ liquidੁਕਵੇਂ ਤਰਲ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਇਲਾਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a series of physical and chemical treatments might be required to convert lignocellulosic biomass to liquid fuels suitable for transportation.

ਪੌਦਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪਏ ਤਰਲ ਬਾਲਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਜੀਵ ਬਾਲਣ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕਿ ਉਹ ਜਲਵਾਯੂ ਗੈਸ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ factorsਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ.
sustainable biofuels biofuels in the form of liquid fuels derived from plant materials are entering the market, driven mainly by the perception that they reduce climate gas emissions, and also by factors such as oil price spikes and the need for increased energy security.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਫਿ .ਲਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
however, many of the biofuels that are currently being supplied have been criticised for their adverse impacts on the natural environment, food security, and land use.

2008 ਵਿੱਚ, ਨੋਬਲ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਕੈਮਿਸਟ ਪਾਲ ਜੇ. ਕ੍ਰੂਟਜ਼ੇਨ ਨੇ ਇਹ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ n2o ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਦੀ ਥਾਂ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in 2008, the nobel-prize winning chemist paul j. crutzen published findings that the release of nitrous oxide n2o emissions in the production of biofuels means that overall they contribute more to global warming than the fossil fuels they replace.

ਚੁਣੌਤੀ ਬਾਇਓਫਿ developmentਲ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਇਓਫਿ commercialਲ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਟਿਕਾ. ਹੈ.
the challenge is to support biofuel development, including the development of new cellulosic technologies, with responsible policies and economic instruments to help ensure that biofuel commercialization is sustainable.

ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਅਫਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਟਿਕਾable ਆਰਥਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
responsible commercialization of biofuels represents an opportunity to enhance sustainable economic prospects in africa, latin america and asia.

ਰੌਕੀ ਮਾ mountainਂਟੇਨ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਬਾਲਣ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾity ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ.
according to the rocky mountain institute, sound biofuel production practices would not hamper food and fibre production, nor cause water or environmental problems, and would enhance soil fertility.

ਫੀਡਸਟਾਕ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਚੋਣ, ਟਿਕਾable ਹੱਲ ਕੱ solutionsਣ ਲਈ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the selection of land on which to grow the feedstocks is a critical component of the ability of biofuels to deliver sustainable solutions.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਾਈਮ ਫਸਲ ਦੀ ਜਮੀਨ ਲਈ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ.
a key consideration is the minimisation of biofuel competition for prime cropland.

ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਆਈਈਏ ਬਾਇਓਨਰਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ 1978 ਵਿੱਚ ਓਈਸੀਡੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਆਈਈਏ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਾਇਓਨਰਜੀ ਖੋਜ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਤੈਨਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ।
biofuels by region there are international organizations such as iea bioenergy, established in 1978 by the oecd international energy agency iea , with the aim of improving cooperation and information exchange between countries that have national programs in bioenergy research, development and deployment.

ਯੂ ਐਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਫਿuਲਜ਼ ਫੋਰਮ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the un international biofuels forum is formed by brazil, china, india, pakistan, south africa, the united states and the european commission.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਗੂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਫਰਾਂਸ, ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਹਨ.
the world leaders in biofuel development and use are brazil, the united states, france, sweden and germany.

ਰੂਸ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 22% ਜੰਗਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਬਾਇਓਮਾਸ ਠੋਸ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ.
russia also has 22% of world's forest, and is a big biomass solid biofuels supplier.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਵਾਈਬਰਗਸਕਾਇਆ ਸੈਲੂਲੋਸ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਵਿਆਬਰਗ ਵਿਚਲੇ ਇਸ ਦੇ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
in 2010, russian pulp and paper maker, vyborgskaya cellulose, said they would be producing pellets that can be used in heat and electricity generation from its plant in vyborg by the end of the year.

ਇਹ ਪਲਾਂਟ ਆਖਰਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 900,000 ਟਨ ਪਰਚੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰੇਗਾ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
the plant will eventually produce about 900,000 tons of pellets per year, making it the largest in the world once operational.

ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਯੂਕੇ ਵਿਚਲੇ ਕੁੱਲ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਬਾਲਣ ਦਾ 3.1% ਜਾਂ 1,440 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
biofuels currently make up 3.1% of the total road transport fuel in the uk or 1,440 million litres.

2020 ਤਕ, ਯੂਕੇ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ofਰਜਾ ਦਾ 10% ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ 4.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਜੈਵਿਕ ਤੇਲ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
by 2020, 10% of the energy used in uk road and rail transport must come from renewable sources this is the equivalent of replacing 4.3 million tonnes of fossil oil each year.

ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ਼ ਤੋਂ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀ 3.ਰਜਾ ਦਾ 7.7 ਤੋਂ .6..6% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਡਵਾਂਸਡ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ 2020 ਤਕ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਈਂਧਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦਾ 4.3% ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
conventional biofuels are likely to produce between 3.7 and 6.6% of the energy needed in road and rail transport, while advanced biofuels could meet up to 4.3% of the renewable transport fuel target by 2020.

ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬਾਇਓਫਿelsਲਸ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਪਰ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਓਫਿofਲ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
air pollution biofuels are different from fossil fuels in regard to greenhouse gases but are similar to fossil fuels in that biofuels contribute to air pollution.

ਜਲਣ ਨਾਲ ਹਵਾ ਕਾਰਬਨ ਪਾਰਟੀਕਿulatesਲਟਸ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
burning produces airborne carbon particulates, carbon monoxide and nitrous oxides.

ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਨੇ 2012 ਵਿਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ 3.7 ਮਿਲੀਅਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ.
the who estimates 3.7 million premature deaths worldwide in 2012 due to air pollution.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਐਥੇਨ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ.
brazil burns significant amounts of ethanol biofuel.

ਗੈਸ ਕ੍ਰੋਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫ ਅਧਿਐਨ ਪੌਲੋ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਓਸਾਕਾ, ਜਪਾਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਜੋ ਐਥੇਨੋਲ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦਾ.
gas chromatograph studies were performed of ambient air in paulo, brazil, and compared to osaka, japan, which does not burn ethanol fuel.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ 160% ਵੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਏਸੀਟਾਲਡੀਹਾਈਡ 260% ਉੱਚ ਸੀ.
atmospheric formaldehyde was 160% higher in brazil, and acetaldehyde was 260% higher.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਬਾਇਓਫਿ productionਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
debates regarding the production and use of biofuel there are various social, economic, environmental and technical issues with biofuel production and use, which have been discussed in the popular media and scientific journals.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, “ਭੋਜਨ ਬਨਾਮ ਬਾਲਣ” ਬਹਿਸ, ਭੋਜਨ ਕੀਮਤਾਂ, ਗਰੀਬੀ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, energyਰਜਾ ਅਨੁਪਾਤ, requirementsਰਜਾ ਲੋੜਾਂ, ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ, ਟਿਕਾuel ਜੀਵ ਬਾਲਣ ਉਤਪਾਦਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਘਾਟਾ, ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਸਰੋਤ, ਬਾਇਓਫਿ .ਲ 'ਤੇ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ.
these include the effect of moderating oil prices, the "food vs fuel" debate, food prices, poverty reduction potential, energy ratio, energy requirements, carbon emissions levels, sustainable biofuel production, deforestation and soil erosion, loss of biodiversity, impact on water resources, the possible modifications necessary to run the engine on biofuel, as well as energy balance and efficiency.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰੋਤ ਪੈਨਲ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਥੀਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਜੀਵ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਬਾਇਓਫਿ resourcesਲਜ਼ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟਿਕਾable ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ.
the international resource panel, which provides independent scientific assessments and expert advice on a variety of resource-related themes, assessed the issues relating to biofuel use in its first report towards sustainable production and use of resources assessing biofuels.

“ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ” ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲੋਂ ਬਾਇਓਫਿ pursਲ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ.
"assessing biofuels" outlined the wider and interrelated factors that need to be considered when deciding on the relative merits of pursuing one biofuel over another.

ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਫਿ climateਲਜ਼ ਜਲਵਾਯੂ, energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
it concluded that not all biofuels perform equally in terms of their impact on climate, energy security and ecosystems, and suggested that environmental and social impacts need to be assessed throughout the entire life-cycle.

ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ.
another issue with biofuel use and production is the us has changed mandates many times because the production has been taking longer than expected.

ਸਾਲ 2010 ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਾਲਣ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਰ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਨੂੰ 2012 ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਐਥਨੌਲ ਦੇ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਗੈਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਜੀਵਾਸੀ ਇੰਧਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the renewable fuel standard rfs set by congress for 2010 was pushed back to at best 2012 to produce 100 million gallons of pure ethanol not blended with a fossil fuel .

ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜ ਖੋਜ ਵਧੇਰੇ ੁਕਵੀਂ ਬਾਇਓਫਿ cropsਲ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਹੈ.
current research research is ongoing into finding more suitable biofuel crops and improving the oil yields of these crops.

ਮੌਜੂਦਾ ਉਪਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
using the current yields, vast amounts of land and fresh water would be needed to produce enough oil to completely replace fossil fuel usage.

ਇਸਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਯੂਐਸ ਦੇ ਦੁਗਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੋਇਆਬੀਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏ, ਜਾਂ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਰੇਪਸੀਡ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ.
it would require twice the land area of the us to be devoted to soybean production, or two-thirds to be devoted to rapeseed production, to meet current us heating and transportation needs.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਉੱਚਿਤ ਤੇਲ ਦੀ ਉਪਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜਾਂ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦਬਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਡਿਗ੍ਰੇਡਬਲ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
specially bred mustard varieties can produce reasonably high oil yields and are very useful in crop rotation with cereals, and have the added benefit that the meal left over after the oil has been pressed out can act as an effective and biodegradable pesticide.

ਐਨਐਫਈਐਸਸੀ, ਸੈਂਟਾ ਬਾਰਬਰਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਬਾਇਓਡੀਜ਼ਲ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਫੌਜ ਲਈ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the nfesc, with santa barbara-based biodiesel industries, is working to develop biofuels technologies for the us navy and military, one of the largest diesel fuel users in the world.

ਇਕੋਫਾਸਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਰੱਦੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
a group of spanish developers working for a company called ecofasa announced a new biofuel made from trash.

ਬਾਲਣ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਰਬੀ ਐਸਿਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਇਓਫਿuਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the fuel is created from general urban waste which is treated by bacteria to produce fatty acids, which can be used to make biofuels.

ਈਥਨੌਲ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਬਾਇਓਐਥੇਨੌਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਦੇ ਮੁ sourceਲੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਈਥੇਨੌਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
ethanol biofuels bioethanol as the primary source of biofuels in north america, many organizations are conducting research in the area of ethanol production.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਰਨ-ਟੂ-ਈਥਨੌਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਐਨਸੀਈਆਰਸੀ ਦੱਖਣੀ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਡਵਰਡਸਵਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਖੋਜ ਭਾਗ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਥੇਨੌਲ ਅਧਾਰਤ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ.
the national corn-to-ethanol research center ncerc is a research division of southern illinois university edwardsville dedicated solely to ethanol-based biofuel research projects.

ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਯੂਐਸਡੀਏ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਐਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
on the federal level, the usda conducts a large amount of research regarding ethanol production in the united states.

ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਘਰੇਲੂ ਭੋਜਨ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਐਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ.
much of this research is targeted toward the effect of ethanol production on domestic food markets.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ departmentਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਇਕ ਵੰਡ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਐਨਆਰਈਐਲ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਥੇਨ ਖੋਜ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਐਥੇਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ.
a division of the u.s. department of energy, the national renewable energy laboratory nrel , has also conducted various ethanol research projects, mainly in the area of cellulosic ethanol.

ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਈਥੇਨੋਲ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕ ਉਦਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ.
cellulosic ethanol commercialization is the process of building an industry out of methods of turning cellulose-containing organic matter into fuel.

ਆਈਓਜੇਨ, ਪੀਓਈਟੀ, ਅਤੇ ਅਬੇਨਗੋਆ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਓਮਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਇਓਥੇਨੌਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
companies, such as iogen, poet, and abengoa, are building refineries that can process biomass and turn it into bioethanol.

ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਵੇਸਾ, ਨੋਵੋਜ਼ਾਈਮਜ਼, ਅਤੇ ਡਾਇਡਿਕ, ਐਨਜ਼ਾਈਮ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਈਥੇਨੌਲ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
companies, such as diversa, novozymes, and dyadic, are producing enzymes that could enable a cellulosic ethanol future.

ਖੁਰਾਕੀ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਫੀਡ ਸਟੌਕਸ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਘਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਈਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਿਵੈਲਪਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the shift from food crop feedstocks to waste residues and native grasses offers significant opportunities for a range of players, from farmers to biotechnology firms, and from project developers to investors.

2013 ਤੱਕ, ਸੈਲੂਲੋਸਿਕ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਪਾਰਕ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਪੌਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਗਏ ਹਨ.
as of 2013, the first commercial-scale plants to produce cellulosic biofuels have begun operating.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਫੀਡਸਟੌਕਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਲਈ ਕਈ ਰਸਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
multiple pathways for the conversion of different biofuel feedstocks are being used.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਲਾਗਤ ਡੇਟਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ.
in the next few years, the cost data of these technologies operating at commercial scale, and their relative performance, will become available.

ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸਬਕ ਸ਼ਾਮਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗਾ.
lessons learnt will lower the costs of the industrial processes involved.

ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਪਸਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਠੇ ਜ਼ੋਰਗਾਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਭੋਜਨ, ਫੀਡ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
in parts of asia and africa where drylands prevail, sweet sorghum is being investigated as a potential source of food, feed and fuel combined.

ਫਸਲਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਉਗਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ isੁਕਵੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੰਨੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸੱਤਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ.
the crop is particularly suitable for growing in arid conditions, as it only extracts one seventh of the water used by sugarcane.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਮਿੱਠੇ ਜਿorਂਡੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਬਾਇਓਫਿuelਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸ ਨੂੰ ਨਿਚੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਥੇਨੋਲ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in india, and other places, sweet sorghum stalks are used to produce biofuel by squeezing the juice and then fermenting into ethanol.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਸਲਾਂ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਸੇਮੀ-ਏਰਡ ਟ੍ਰੌਪਿਕਸ ਆਈਸੀਆਰਆਈਐਸਐਸਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਗੀਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿੱਠੀ ਜਗੀਰ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਤੀ ਫਸਲਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ 40 ਅਮਰੀਕੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਖਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਲਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
a study by researchers at the international crops research institute for the semi-arid tropics icrisat found that growing sweet sorghum instead of grain sorghum could increase farmers incomes by us 40 per hectare per crop because it can provide fuel in addition to food and animal feed.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 23.4 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਦੀ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਜਿorਂਦੇ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
with grain sorghum currently grown on over 11 million hectares ha in asia and on 23.4 million ha in africa, a switch to sweet sorghum could have a considerable economic impact.

ਐਲਗੀ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ 1978 ਤੋਂ 1996 ਤੱਕ, ਯੂਐਸ ਐਨਆਰਐਲ ਨੇ ਐਲਗੀ ਨੂੰ “ਐਕੁਆਟਿਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ” ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਤਜੁਰਬਾ ਕੀਤੀ।
algae biofuels from 1978 to 1996, the us nrel experimented with using algae as a biofuels source in the "aquatic species program".

ਮਾਈਕਲ ਬ੍ਰਿਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਯੂ ਐਨ ਐਚ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇਕ ਸਵੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਲੇਖ, ਐਲਗੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਦਰਤੀ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਿਗਸ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਲਗੀ ਛੱਪੜਾਂ 'ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿਚ.
a self-published article by michael briggs, at the unh biofuels group, offers estimates for the realistic replacement of all vehicular fuel with biofuels by using algae that have a natural oil content greater than 50%, which briggs suggests can be grown on algae ponds at wastewater treatment plants.

ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਐਲਗੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਕੱ andਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਐਥੇਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this oil-rich algae can then be extracted from the system and processed into biofuels, with the dried remainder further reprocessed to create ethanol.

ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣਾਂ ਲਈ ਐਲਗੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਪਰੋਕਤ ਉਪਜ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the production of algae to harvest oil for biofuels has not yet been undertaken on a commercial scale, but feasibility studies have been conducted to arrive at the above yield estimate.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਉੱਚ ਝਾੜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਸਲਾਂ ਅਧਾਰਤ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਤੋਂ ਉਲਟ ਅਲਗੈਕਲਚਰ ਖਾਣੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਖੇਤ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
in addition to its projected high yield, algaculture unlike crop-based biofuels does not entail a decrease in food production, since it requires neither farmland nor fresh water.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਐਲਗੀ ਬਾਇਓਐਰੇਕਟਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
many companies are pursuing algae bioreactors for various purposes, including scaling up biofuels production to commercial levels.

ਹੰਟਸਵਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਲਾਬਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੌਡਰਿਗੋ ਈ. ਟੈਕਸੀਰਾ ਨੇ ਆਇਨਿਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਗਿੱਲੇ ਐਲਗੀ ਤੋਂ ਬਾਇਓਫਿelsਲਲ ਲਿਪਿਡਸ ਕੱ extਣ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
prof. rodrigo e. teixeira from the university of alabama in huntsville demonstrated the extraction of biofuels lipids from wet algae using a simple and economical reaction in ionic liquids.

ਜੈਟਰੋਫਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸਮੂਹ ਜੱਟਰੋਫਾ ਕਰੱਕਸ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬੂਟੇ ਵਰਗਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਫੀਡਸਟਾਕ ਤੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਸਰੋਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
jatropha several groups in various sectors are conducting research on jatropha curcas, a poisonous shrub-like tree that produces seeds considered by many to be a viable source of biofuels feedstock oil.

ਜੈਨਟਿਕਸ, ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਜਟਰੋਫਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ.
much of this research focuses on improving the overall per acre oil yield of jatropha through advancements in genetics, soil science, and horticultural practices.

ਸੈਨ ਡੀਏਗੋ-ਅਧਾਰਤ ਜੈਟ੍ਰੋਫਾ ਡਿਵੈਲਪਰ, ਐਸ ਜੀ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਨੇ ਐਲੀਟ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਣੂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਝਾੜ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
sg biofuels, a san diego-based jatropha developer, has used molecular breeding and biotechnology to produce elite hybrid seeds that show significant yield improvements over first-generation varieties.

ਐਸ ਜੀ ਬਾਇਓਫਿelsਲਸ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ, ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਅਤੇ ਠੰ -ੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
sg biofuels also claims additional benefits have arisen from such strains, including improved flowering synchronicity, higher resistance to pests and diseases, and increased cold-weather tolerance.

ਪਲਾਂਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਵੈਗੇਨਿੰਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਇਕ ਵਿਭਾਗ, ਇਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜਟਰੋਫਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਟਰੋਫਾ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ.
plant research international, a department of the wageningen university and research centre in the netherlands, maintains an ongoing jatropha evaluation project that examines the feasibility of large-scale jatropha cultivation through field and laboratory experiments.

ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਐਨਰਜੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਸੀ.ਐੱਫ.ਐੱਸ.ਐੱਫ. ਇੱਕ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਧਾਰਤ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਟਰੋਫਾ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ.
the center for sustainable energy farming cfsef is a los angeles-based nonprofit research organization dedicated to jatropha research in the areas of plant science, agronomy, and horticulture.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਫਲ ਖੋਜ ਨਾਲ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਟਰੋਫਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ 200-300% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
successful exploration of these disciplines is projected to increase jatropha farm production yields by 200-300% in the next 10 years.

ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ sciਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ, ਇੱਕ 2008 ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕਲੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਵਾਲੇ ਫੰਜਾਈ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਪਿਡਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲ .ੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
fungi a group at the russian academy of sciences in moscow, in a 2008 paper, stated they had isolated large amounts of lipids from single-celled fungi and turned it into biofuels in an economically efficient manner.

ਇਸ ਫੰਗਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਖੋਜ, ਕਨਨਿੰਗਹਮੇਲਾ ਜਾਪੋਨਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
more research on this fungal species, cunninghamella japonica, and others, is likely to appear in the near future.

ਗਲੂਕਲੇਡਿਅਮ ਰੋਜੁਮ ਦੇ ਉੱਲੀਮਾਰ ਦੇ ਇਕ ਰੂਪ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਖੋਜ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਤੋਂ ਅਖੌਤੀ ਮਾਈਕੋ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਲ ਐਸਕੋਕਰੀਨ ਸਾਰਕੋਇਡਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
the recent discovery of a variant of the fungus gliocladium roseum later renamed ascocoryne sarcoides points toward the production of so-called myco-diesel from cellulose.

ਇਹ ਜੀਵ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਪਾਟਾਗੋਨੀਆ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਮਿਆਨੀ ਲੰਬਾਈ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਤਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
this organism was recently discovered in the rainforests of northern patagonia, and has the unique capability of converting cellulose into medium-length hydrocarbons typically found in diesel fuel.

ਕਈ ਹੋਰ ਫੰਜਾਈ ਜੋ ਸੈਲੂਲੋਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਲੀਮਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਣੂਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਈਂਧਣ ਦੇ ਜੀਵ-ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਫੰਜਾਈ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
many other fungi that can degrade cellulose and other polymers have been observed to produce molecules that are currently being engineered using organisms from other kingdoms, suggesting that fungi may play a large role in the bio-production of fuels in the future reviewed in .

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂ ਜੀਵਾਣੂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ.
animal gut bacteria microbial gastrointestinal flora in a variety of animals have shown potential for the production of biofuels.

ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਟੀ.ਯੂ.-103, ਜ਼ੇਬਰਾ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਲੋਸਟਰੀਡਿਅਮ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਤਣਾਅ, ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਬੂਟਾਨੋਲ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
recent research has shown that tu-103, a strain of clostridium bacteria found in zebra feces, can convert nearly any form of cellulose into butanol fuel.

ਪਾਂਡਾ ਦੇ ਕੂੜੇਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਬਾਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
microbes in panda waste are being investigated for their use in creating biofuels from bamboo and other plant materials.

ਲਿਗਨੋਸੈਲੂਲੋਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਮੋਟੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਮਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
there has also been substantial research into the technology of using the gut microbiomes of wood-feeding insects for the conversion of lignocellulotic material into biofuel.

ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਨਿਕਾਸ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਾਇਓ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਰਤੋਂ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ।
greenhouse gas emissions some scientists have expressed concerns about land-use change in response to greater demand for crops to use for biofuel and the subsequent carbon emissions.

ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਅਵਧੀ, ਅਰਥਾਤ, ਜ਼ਮੀਨ-ਵਰਤੋਂ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਕਰਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਇਓ ਇੰਧਨ ਲਏਗਾ, ਇਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 100 ਅਤੇ 1000 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਖਾਸ ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ. ਬਦਲੋ.
the payback period, that is, the time it will take biofuels to pay back the carbon debt they acquire due to land-use change, has been estimated to be between 100 and 1000 years, depending on the specific instance and location of land-use change.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਵਰ-ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਸ ਘਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ 14 ਸਾਲ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however, no-till practices combined with cover-crop practices can reduce the payback period to three years for grassland conversion and 14 years for forest conversion.

ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਟੋਕਾੰਟਿਸ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇਲ ਬੀਜ ਦੇ ਪੌਦੇ, ਜੇ. ਕਰਕਸ ਜੇ.ਸੀ. ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਆਰ. ਕਮਿisਨਿਸ ਆਰ.ਸੀ. ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਸਨ।
a study conducted in the tocantis state, in northern brazil, found that many families were cutting down forests in order to produce two conglomerates of oilseed plants, the j. curcas jc group and the r. communis rc group .

ਇਹ ਖੇਤਰ ਉੱਚ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ 15% ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਅਨ ਬਰਸਾਤੀ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ 80% ਸਰੇਰਾਡੋ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ.
this region is composed of 15% amazonian rainforest with high biodiversity, and 80% cerrado forest with lower biodiversity.

ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ, ਜੇ ਸੀ ਸਮੂਹ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ 2193 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੀਓ 2 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ 53-105 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੀਓ 2 ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਰਸੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ 562 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੀਓ 2 ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ 48-90 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੀਓ 2 ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ .
during the study, the farmers that planted the jc group released over 2193 mg co2, while losing 53-105 mg co2 sequestration from deforestation and the rc group farmers released 562 mg co2, while losing 48-90 mg co2 to be sequestered from forest depletion.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ਼ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਬਲਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵੀ ਘੱਟ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖੇਤ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ।
the production of these types of biofuels not only led into an increased emission of carbon dioxide, but also to lower efficiency of forests to absorb the gases that these farms were emitting.

ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਬਾਲਣ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ.
this has to do with the amount of fossil fuel the production of fuel crops involves.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਪਿੰਗ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਤੀਬਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਦ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵੀ.
in addition, the intensive use of monocropping agriculture requires large amounts of water irrigation, as well as of fertilizers, herbicides and pesticides.

ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਫ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ no2 ਦੇ ਖਾਦ ਦੇ ਉਪ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਕਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ, ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ 2 ਨਾਲੋਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ.
this does not only lead to poisonous chemicals to disperse on water runoff, but also to the emission of nitrous oxide no2 as a fertilizer byproduct, which is three hundred times more efficient in producing a greenhouse effect than carbon dioxide co2 .

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਸਾheastਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲਾਂ, ਪੀਟਲੈਂਡਜ਼, ਸਵਾਨਾਂ ਜਾਂ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕਾਰਬਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲਾਨਾ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਜੀ.ਐਚ.ਜੀ. ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਨਾਲੋਂ 17 ਤੋਂ 420 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਓ 2 ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵ ਜੈਵਿਕ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. .
converting rainforests, peatlands, savannas, or grasslands to produce food biofuels in brazil, southeast asia, and the united states creates a carbon by releasing 17 to 420 times more co2 than the annual greenhouse gas ghg reductions that these biofuels would provide by displacing fossil fuels.

ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਬਾਇਓਮਾਸ ਜਾਂ ਤਿਆਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਇਓਮਾਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
biofuels made from waste biomass or from biomass grown on abandoned agricultural lands incur little to no carbon debt.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਇਓਫਿ facilitiesਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
water use in addition to crop growth requiring water, biofuel facilities require significant process water.

ਜੀ.ਏ. ਮਨਸੂਰੀ, ਐਨ ਏਨਾਅਤੀ, ਐਲ ਬੀ ਅਗਰਿਆਕੋ 2016, energyਰਜਾ ਸਰੋਤ, ਉਪਯੋਗਤਾ, ਵਿਧਾਨ, ਸਥਿਰਤਾ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਜਿਵੇਂ ਮਾਡਲ ਸਟੇਟ, ਵਰਲਡ ਸਾਇੰਸ, ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹੋਰ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references further reading ga mansoori, n enayati, lb agyarko 2016 , energy sources, utilization, legislation, sustainability, illinois as model state, world sci.

ਪੱਬ
b. r. pub.

ਕੋ., ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-981-4704-00-7 ਕੈਏ ਡਰੈਪਚੋ ਨੁਹਾਨ ਟੈਰੀ ਵਾਕਰ ਅਗਸਤ 2008.
co., isbn 978-981-4704-00-7 caye drapcho nhuan terry walker august 2008 .

ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ.
biofuels engineering process technology.

isbn 978-0-07-148749-8.
isbn 978-0-07-148749-8.

ਆਈਸੀਐਮਈ energyਰਜਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਮਈ 2009.
icheme energy conversion technology subject group may 2009 .

ਇੱਕ ਬਾਇਓਫਿelsਲਸ ਸੰਮੇਲਨ.
a biofuels compendium.

isbn 978-0-85295-533-8.
isbn 978-0-85295-533-8.

ਫਿ qualityਲ ਕੁਆਲਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਿਵ ਇਫੈਕਟ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਜਰਨਲ ਮਿਸ਼ੇਲ, ਡੋਨਾਲਡ 2010.
fuel quality directive impact assessment biofuels journal mitchell, donald 2010 .

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਮੌਕੇ, ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ.
biofuels in africa opportunities, prospects, and challenges.

ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀਸੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-8213-8516-6.
the world bank, washington, d.c. isbn 978-0-8213-8516-6.

11 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਪੀਡੀਐਫ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original available in pdf on 11 august 2011.

2011-02-08 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2011-02-08.

ਲੀ, ਐੱਚ. ਕੈਨ, ਏ.ਐਫ. ਲਿਆਓ, ਜੇ.ਸੀ. 2010.
li, h. cann, a. f. liao, j. c. 2010 .

"ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ ਬਾਇਓਮੈਲੀਕੂਲਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਫੰਡਮੈਂਟਲ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਿਸ".
"biofuels biomolecular engineering fundamentals and advances".

ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੈਲੀਕੂਲਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮੀਖਿਆ.
annual review of chemical and biomolecular engineering.

doi 10.1146 annurev-chembioeng-073009-100938.
doi 10.1146 annurev-chembioeng-073009-100938.

ਪੀ.ਐੱਮ.ਆਈ.ਡੀ. 22432571.
pmid 22432571.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਲਟਰਨੇਟਿਡ ਫਿuelਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੋਕੇਟਰ ਈਈਆਰਈ ਸਯੁੰਕਤ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਦੁਆਰਾ ਬਾਇਓ ਬਾਲਣਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
external links alternative fueling station locator eere towards sustainable production and use of resources assessing biofuels by the united nations environment programme, october 2009.

ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਬਾਇਓਫਿ ?ਲਸ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟ ਆਰਗੇਸ.gov.uk ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਰਮਿਟ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਪਾਣੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
biofuels guidance for businesses, including permits and licences required on netregs.gov.uk how much water does it take to make electricity?

ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੈਸ ਨੂੰ produceਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ.
gas requires the least water to produce energy, some biofuels the most, according to a new study.

ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ - ਬਾਇਓਮਾਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਬਾਇਓਫਿelsਲ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਐਮਆਈਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਯੂਐਸਏ ਡੀਓਈ ਕਲੀਨ ਸਿਟੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ - ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਕਲੀਨ ਸਿਟੀਜ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਲਿੰਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 87 ਹਨ. ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਬਾਇਓਫਿ .ਲਜ਼ ਫੈਕਟਸ਼ੀਟ - ਬਾਇਓਫਿelsਲਜ਼ ਸਿੱਖੋ - ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਸਰੋਤ ਸੂਰਜ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਰਾ ਹੈ.
international conference on biofuels standards - european union biofuels standardization biofuels from biomass technology and policy considerations thorough overview from mit the guardian news on biofuels the u.s.a. doe clean cities program - links to all of the clean cities coalitions that exist throughout the u.s. there are 87 of them biofuels factsheet by the university of michigan's center for sustainable systems learn biofuels - educational resource for students the sun is the star at the center of the solar system.

ਇਹ ਗਰਮ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦਾ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਗੋਲਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵੇਦਸ਼ੀਲ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਡਾਇਨਾਮੋ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it is a nearly perfect sphere of hot plasma, with internal convective motion that generates a magnetic field via a dynamo process.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ energyਰਜਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਹੈ.
it is by far the most important source of energy for life on earth.

ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 109 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 330,000 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੁਲ ਪੁੰਜ ਦਾ 99.86% ਬਣਦਾ ਹੈ.
its diameter is about 109 times that of earth, and its mass is about 330,000 times that of earth, accounting for about 99.86% of the total mass of the solar system.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 73% ਬਾਕੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਲੀਅਮ 25% ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ, ਕਾਰਬਨ, ਨਿ ,ਨ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
about three quarters of the sun's mass consists of hydrogen 73% the rest is mostly helium 25% , with much smaller quantities of heavier elements, including oxygen, carbon, neon, and iron.

ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜੀ-ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਸਿਤਾਰਾ ਜੀ 2 ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀਲੇ ਬੱਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sun is a g-type main-sequence star g2v based on its spectral class, and is informally referred to as a yellow dwarf.

ਇਹ ਲਗਭਗ 4.6 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਣੂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਏ ਧਰਾਤਲ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ collapseਹਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it formed approximately 4.6 billion years ago from the gravitational collapse of matter within a region of a large molecular cloud.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਇਕ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਡਿਸਕ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਜੋ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਬਣ ਗਿਆ.
most of this matter gathered in the center, whereas the rest flattened into an orbiting disk that became the solar system.

ਕੇਂਦਰੀ ਪੁੰਜ ਇੰਨਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੰਘਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
the central mass became so hot and dense that it eventually initiated nuclear fusion in its core.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
it is thought that almost all stars form by this process.

ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਰ ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਾਟਕੀ changedੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗਾ.
the sun is roughly middle-aged it has not changed dramatically for more than four billion years, and will remain fairly stable for more than another five billion years.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਦੇ ਇਸਦੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੂਲ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਾਧਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਾਲ ਅਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
after hydrogen fusion in its core has diminished to the point at which it is no longer in hydrostatic equilibrium, the core of the sun will experience a marked increase in density and temperature while its outer layers expand to eventually become a red giant.

ਇਹ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਬੁਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
it is calculated that the sun will become sufficiently large enough to engulf the current orbits of mercury, venus, and probably earth.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the enormous effect of the sun on earth has been recognized since prehistoric times, and the sun has been regarded by some cultures as a deity.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਿੰਨੋਡਿਕ ਘੁੰਮਣਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ।
the synodic rotation of earth and its orbit around the sun are the basis of the solar calendar, which is the predominant calendar in use today.

ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਸੰਨ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੁੰਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
name and etymology the english proper name sun developed from old english sunne and may be related to south.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਹੋਰ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਲਡ ਫਰੀਜ਼ੀਅਨ ਸਨ, ਸੋਨੇ, ਓਲਡ ਸੈਕਸਨ ਸੁੰਨਾ, ਮਿਡਲ ਡੱਚ ਸੋਨੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਡੱਚ ਜ਼ੋਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਸੁੰਨਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਜਰਮਨ ਸੋਨੇ, ਓਲਡ ਨੌਰਸ ਸੁੰਨਾ ਅਤੇ ਗੋਥਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
cognates to english sun appear in other germanic languages, including old frisian sunne, sonne, old saxon sunna, middle dutch sonne, modern dutch zon, old high german sunna, modern german sonne, old norse sunna, and gothic .

ਸੂਰਜ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜਰਮਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਤੋਂ ਹਨ.
all germanic terms for the sun stem from proto-germanic .

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਐਤਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ "ਸਨ ਦਾ ਦਿਨ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 700 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਲਾਤੀਨੀ ਡਾਈਸ ਸੋਲਿਸ ਦੀ ਜਰਮਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਇਹ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ.
the english weekday name sunday stems from old english "sun's day", from before 700 and is ultimately a result of a germanic interpretation of latin dies solis, itself a translation of the greek .

ਸੂਰਜ, ਸੋਲ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਨਾਮ ਆਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸੌਰ ਹੈ.
the latin name for the sun, sol, is not common in general english language use the adjectival form is the related word solar.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the term sol is also used by planetary astronomers to refer to the duration of a solar day on another planet, such as mars.

ਇੱਕ ਮਤਲੱਬ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 24 ਘੰਟੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਮਤਲੱਬ 'ਮਾਰਟਿਨ' ਸੋਲ 24 ਘੰਟੇ, 39 ਮਿੰਟ, ਅਤੇ 35.244 ਸਕਿੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a mean earth solar day is approximately 24 hours, whereas a mean martian 'sol' is 24 hours, 39 minutes, and 35.244 seconds.

ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਲੂ ਸੂਰਜੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਰਾ, ਹਿੰਦੂ ਸੂਰਿਆ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਮੈਟਰਸੂ, ਜਰਮਨਿਕ, ਅਤੇ ਐਜ਼ਟੇਕ ਟੋਨਤੀਯੂਹ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ.
religious aspects solar deities and sun worship can be found throughout most of recorded history in various forms, including the egyptian ra, the hindu surya, the japanese amaterasu, the germanic , and the aztec tonatiuh, among others.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 4 ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਡਿਸਕ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਬਾਜ਼-ਮੁਖੀ ਦਿਵਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਸੱਪ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
from at least the 4th dynasty of ancient egypt, the sun was worshipped as the god ra, portrayed as a falcon-headed divinity surmounted by the solar disk, and surrounded by a serpent.

ਨਵੇਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗੋਬਰ ਦੀ ਮੱਖੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੋਲਾ ਦੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਬਾਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਹੋਈ.
in the new empire period, the sun became identified with the dung beetle, whose spherical ball of dung was identified with the sun.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਡਿਸਕ ਐਟੇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਮਰਨਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਪੁਨਰ-ਉਭਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰਨ ਅਖਨੈਟਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੇ ਨਾ ਸਿਰਫ.
in the form of the sun disc aten, the sun had a brief resurgence during the amarna period when it again became the preeminent, if not only, divinity for the pharaoh akhenaton.

ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਰਮਨਿਕ ਪੁਰਾਣਵਾਦ, ਸੁੰਨਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sun is viewed as a goddess in germanic paganism, sunna.

ਵਿਦਵਾਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ, ਇਕ ਜਰਮਨਿਕ ਦੇਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਨੌਰਸ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੂਰਿਆ, ਗੌਲਿਸ਼ ਸੁਲਿਸ, ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਸੌਲੈਂਟਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੂਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
scholars theorize that the sun, as a germanic goddess, may represent an extension of an earlier proto-indo-european sun deity because of indo-european linguistic connections between old norse , sanskrit surya, gaulish sulis, lithuanian , and slavic solntse.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਐਤਵਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ.
in ancient roman culture, sunday was the day of the sun god.

ਇਹ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਯਹੂਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨਹੀਂ ਸੀ.
it was adopted as the sabbath day by christians who did not have a jewish background.

ਚਾਨਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਗਤ ਉਪਕਰਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੋ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ.
the symbol of light was a pagan device adopted by christians, and perhaps the most important one that did not come from jewish traditions.

ਦੇਵਤਵਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੂੰ ਨਿੱਘ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਸੀ.
in paganism, the sun was a source of life, giving warmth and illumination to mankind.

ਇਹ ਰੋਮੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ.
it was the center of a popular cult among romans, who would stand at dawn to catch the first rays of sunshine as they prayed.

ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਸੋਲ ਇਨਵਿਕਟਸ ਦੇ ਰੋਮਨ ਪੰਥ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
the celebration of the winter solstice which influenced christmas was part of the roman cult of the unconquered sun sol invictus .

ਈਸਾਈ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕਲੀਸਿਯਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
christian churches were built with an orientation so that the congregation faced toward the sunrise in the east.

ਗੁਣ ਸੂਰਜ ਇਕ ਜੀ-ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 99.86% ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
characteristics the sun is a g-type main-sequence star that comprises about 99.86% of the mass of the solar system.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ 4.83 ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਲਗਭਗ 85% ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਲ ਬੌਨੇ ਹਨ.
the sun has an absolute magnitude of 4.83, estimated to be brighter than about 85% of the stars in the milky way, most of which are red dwarfs.

ਸੂਰਜ ਇਕ ਆਬਾਦੀ i, ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਤੱਤ-ਅਮੀਰ, ਤਾਰਾ ਹੈ.
the sun is a population i, or heavy-element-rich, star.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਗਠਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਲੇ ਸੁਪਰੋਵਾਏ ਦੇ ਸਦਮੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ.
the formation of the sun may have been triggered by shockwaves from one or more nearby supernovae.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ, ਅਖੌਤੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ii, ਭਾਰੀ ਤੱਤ-ਗਰੀਬ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is suggested by a high abundance of heavy elements in the solar system, such as gold and uranium, relative to the abundances of these elements in so-called population ii, heavy-element-poor, stars.

ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਂਡੋਥਾਰਮਿਕ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸਮਾਈ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੁਆਰਾ.
the heavy elements could most plausibly have been produced by endothermic nuclear reactions during a supernova, or by transmutation through neutron absorption within a massive second-generation star.

ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜ਼ਾਹਰ ਮਾਪ ਹਨ .74..
the sun is by far the brightest object in the sky, with an apparent magnitude of .74.

ਇਹ ਅਗਲੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ, ਸੀਰੀਅਸ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 13 ਅਰਬ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ परिमाण .46 ਹੈ.
this is about 13 billion times brighter than the next brightest star, sirius, which has an apparent magnitude of .46.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ distanceਸਤ ਦੂਰੀ ਤਕਰੀਬਨ 150,000,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 93,000,000 ਮੀਲ ਤਕਰੀਬਨ 1 ਖਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੂਰੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਅਪੈਲੀਅਨ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the mean distance of the sun's center to earth's center is approximately 1 astronomical unit about 150,000,000 km 93,000,000 mi , though the distance varies as earth moves from perihelion in january to aphelion in july.

ਇਸ distanceਸਤ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 8 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 19 ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ ਸਫਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੈਕਿੰਡ ਘੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
at this average distance, light travels from the sun's horizon to earth's horizon in about 8 minutes and 19 seconds, while light from the closest points of the sun and earth takes about two seconds less.

ਇਸ ਧੁੱਪ ਦੀ ਰਜਾ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਜੀਵਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the energy of this sunlight supports almost all life on earth by photosynthesis, and drives earth's climate and weather.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the sun does not have a definite boundary, but its density decreases exponentially with increasing height above the photosphere.

ਮਾਪਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਘੇਰਾ ਉਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫੋਟੋਸਪਾਇਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਦੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਤਹ ਹੈ.
for the purpose of measurement, however, the sun's radius is considered to be the distance from its center to the edge of the photosphere, the apparent visible surface of the sun.

ਇਸ ਉਪਾਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਚੱਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਗੋਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਧਰੁਵੀ ਵਿਆਸ ਇਸਦੇ ਭੂਮੱਧ ਵਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6.2 ਮੀਲ ਤੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
by this measure, the sun is a near-perfect sphere with an oblateness estimated at about 9 millionths, which means that its polar diameter differs from its equatorial diameter by only 10 kilometres 6.2 mi .

ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਜੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਲ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ.
the tidal effect of the planets is weak and does not significantly affect the shape of the sun.

ਸੂਰਜ ਇਸਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
the sun rotates faster at its equator than at its poles.

ਇਹ ਵਖਰੇਵੇਂ ਘੁੰਮਣ ਗਰਮੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਕਾਰਨ ਕੋਰਿਓਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this differential rotation is caused by convective motion due to heat transport and the coriolis force due to the sun's rotation.

ਤਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਇਕ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਫਰੇਮ ਵਿਚ, ਘੁੰਮਣ ਘੇਰਾ ਭੂਮੱਧ ਵਿਖੇ ਲਗਭਗ 25.6 ਦਿਨ ਅਤੇ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ 33.5 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in a frame of reference defined by the stars, the rotational period is approximately 25.6 days at the equator and 33.5 days at the poles.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਭੂਮੱਧ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ 28 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
viewed from earth as it orbits the sun, the apparent rotational period of the sun at its equator is about 28 days.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ.
sunlight the solar constant is the amount of power that the sun deposits per unit area that is directly exposed to sunlight.

ਸੂਰਜੀ ਸਥਿਰਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇਕ ਖਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ ਏਯੂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1,368 ਡਬਲਯੂ ਐਮ 2 ਵਾਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
the solar constant is equal to approximately 1,368 w m2 watts per square meter at a distance of one astronomical unit au from the sun that is, on or near earth .

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਘਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸਤ੍ਹਾ' ਤੇ 1000 ਡਬਲਯੂ ਐੱਮ 2 ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਆਵੇ.
sunlight on the surface of earth is attenuated by earth's atmosphere, so that less power arrives at the surface closer to 1,000 w m2 in clear conditions when the sun is near the zenith.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਗਭਗ 50% ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਲਾਈਟ, 40% ਦਿਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਅਤੇ 10% ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕੁੱਲ energyਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ.
sunlight at the top of earth's atmosphere is composed by total energy of about 50% infrared light, 40% visible light, and 10% ultraviolet light.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਾਤਾਵਰਣ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੂਰਜੀ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੀਆਂ ਤਰੰਗ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ.
the atmosphere in particular filters out over 70% of solar ultraviolet, especially at the shorter wavelengths.

ਸੂਰਜੀ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ionize ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ electricਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
solar ultraviolet radiation ionizes earth's dayside upper atmosphere, creating the electrically conducting ionosphere.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੀਆਈਈ ਰੰਗ-ਸਪੇਸ ਇੰਡੈਕਸ 0.3, 0.3 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the sun's color is white, with a cie color-space index near 0.3, 0.3 , when viewed from space or when the sun is high in the sky.

ਬਾਹਰ ਕੱ allੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਫੋਟੌਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਹਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੋਟੌਨ ਕੱmit ਰਿਹਾ ਹੈ.
when measuring all the photons emitted, the sun is actually emitting more photons in the green portion of the spectrum than any other.

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਬਿਖਰਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੀਲਾ, ਲਾਲ, ਸੰਤਰੀ, ਜਾਂ ਗਿਰਗਿਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when the sun is low in the sky, atmospheric scattering renders the sun yellow, red, orange, or magenta.

ਇਸ ਦੀ ਆਮ ਚਿੱਟੇਪਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ.
despite its typical whiteness, most people mentally picture the sun as yellow the reasons for this are the subject of debate.

ਸੂਰਜ ਇਕ ਜੀ 2 ਵੀ ਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀ 2 ਇਸਦੇ ਸਤਹ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 5,778 ਕੇ 5,505, 9,941 ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੀ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਇਕ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ.
the sun is a g2v star, with g2 indicating its surface temperature of approximately 5,778 k 5,505 , 9,941 , and v that it, like most stars, is a main-sequence star.

ਸੂਰਜ ਦੀ lਸਤਨ ਚਮਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤਕਰੀਬਨ 1.88 ਗੀਗਾ ਕੈਂਡੀਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਗਭਗ 1.44 ਜੀਸੀਡੀ ਐਮ 2 ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the average luminance of the sun is about 1.88 giga candela per square metre, but as viewed through earth's atmosphere, this is lowered to about 1.44 gcd m2.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਡਿਸਕ ਦੇ ਪਾਰ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
however, the luminance is not constant across the disk of the sun limb darkening .

ਰਚਨਾ ਸੂਰਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫੋਟੋ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ .9 74..9% ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ .8 74..8% ਬਣਦੇ ਹਨ.
composition the sun is composed primarily of the chemical elements hydrogen and helium they account for 74.9% and 23.8% of the mass of the sun in the photosphere, respectively.

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਧਾਤ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਪੁੰਜ ਦਾ 2% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 1%, ਕਾਰਬਨ 0.3%, ਨੀਯਨ 0.2% ਅਤੇ ਆਇਰਨ 0.2% ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
all heavier elements, called metals in astronomy, account for less than 2% of the mass, with oxygen roughly 1% of the sun's mass , carbon 0.3% , neon 0.2% , and iron 0.2% being the most abundant.

ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the sun inherited its chemical composition from the interstellar medium out of which it formed.

ਸੂਰਜ ਵਿਚਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਸਟੀਲਰ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਧਾਰਣ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the hydrogen and helium in the sun were produced by big bang nucleosynthesis, and the heavier elements were produced by stellar nucleosynthesis in generations of stars that completed their stellar evolution and returned their material to the interstellar medium before the formation of the sun.

ਫੋਟੋਸਫੀਅਰ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਦਿ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the chemical composition of the photosphere is normally considered representative of the composition of the primordial solar system.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਹਿਲਿਅਮ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਤੋਂ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
however, since the sun formed, some of the helium and heavy elements have gravitationally settled from the photosphere.

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਦੇ ਫੋਟੋਸ਼ੇਅਰ ਵਿਚ ਹੀਲੀਅਮ ਭਾਗ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਾਤੂਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿlarਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਸਟੇਲਰ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਰਫ 84% ਸੀ.
therefore, in today's photosphere the helium fraction is reduced, and the metallicity is only 84% of what it was in the protostellar phase before nuclear fusion in the core started .

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਸਟੇਲਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰਚਨਾ 71.1% ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, 27.4% ਹਿੱਲੀਅਮ, ਅਤੇ 1.5% ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਹੈ.
the protostellar sun's composition is believed to have been 71.1% hydrogen, 27.4% helium, and 1.5% heavier elements.

ਅੱਜ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਨੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ 60% ਹੀਲੀਅਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਹੈ.
today, nuclear fusion in the sun's core has modified the composition by converting hydrogen into helium, so the innermost portion of the sun is now roughly 60% helium, with the abundance of heavier elements unchanged.

ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਧੁਰੇ ਤੋਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ, ਕੋਰ ਤੋਂ ਫਿusionਜ਼ਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਫੋਟੋਸਫਾਇਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ.
because heat is transferred from the sun's core by radiation rather than by convection see radiative zone below , none of the fusion products from the core have risen to the photosphere.

"ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬਲਣ" ਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕੋਰ ਜ਼ੋਨ, ਜਿਥੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਹੀਲੀਅਮ ਐਸ਼" ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਨੂੰ ਘੇਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the reactive core zone of "hydrogen burning", where hydrogen is converted into helium, is starting to surround an inner core of "helium ash".

ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਕਾਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਲਾਲ ਲਾਲ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
this development will continue and will eventually cause the sun to leave the main sequence, to become a red giant.

ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਿਤ ਸੋਲਰ ਹੈਵੀ-ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ meteorites ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the solar heavy-element abundances described above are typically measured both using spectroscopy of the sun's photosphere and by measuring abundances in meteorites that have never been heated to melting temperatures.

ਇਹ ਅਲਕਾਕਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਸਟੇਲਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
these meteorites are thought to retain the composition of the protostellar sun and are thus not affected by settling of heavy elements.

ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the two methods generally agree well.

ਇਕੋ ਇਕ ionized ਲੋਹੇ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਤੱਤ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਖੋਜ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਆਇਰਨ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ.
singly ionized iron-group elements in the 1970s, much research focused on the abundances of iron-group elements in the sun.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 1978 ਤਕ ਕੁਝ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
although significant research was done, until 1978 it was difficult to determine the abundances of some iron-group elements e.g.

ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਈਪਰਫਾਈਨ ineਾਂਚਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੁਆਰਾ.
cobalt and manganese via spectrography because of their hyperfine structures.

ਇਕੱਲੇ ionized ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ cਸਿਲੇਟਰ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਸਮੂਹ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the first largely complete set of oscillator strengths of singly ionized iron-group elements were made available in the 1960s, and these were subsequently improved.

1978 ਵਿਚ, ਲੋਹੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ionized ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in 1978, the abundances of singly ionized elements of the iron group were derived.

ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਰਚਨਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣਯੋਗ ਗੈਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰੇਡਿਅੰਟ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
isotopic composition various authors have considered the existence of a gradient in the isotopic compositions of solar and planetary noble gases, e.g.

ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿonਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋਨ ਦੀ ਆਈਸੋੋਟੋਪਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਹਨ.
correlations between isotopic compositions of neon and xenon in the sun and on the planets.

1983 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਮਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ.
prior to 1983, it was thought that the whole sun has the same composition as the solar atmosphere.

1983 ਵਿਚ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਹੀ ਭੰਜਨ ਸੀ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ-ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਵਿਚ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ-ਰਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1983, it was claimed that it was fractionation in the sun itself that caused the isotopic-composition relationship between the planetary and solar-wind-implanted noble gases.

ructureਾਂਚਾ ਕੋਰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੂਰਜੀ ਘੇਰੇ ਦੇ ਲਗਭਗ% ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
structure core the core of the sun extends from the center to about % of the solar radius.

ਇਸਦੀ ਘਣਤਾ 150 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 150 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 15.7 ਮਿਲੀਅਨ ਕੇਲਵਿਨ ਕੇ.
it has a density of up to 150 g cm3 about 150 times the density of water and a temperature of close to 15.7 million kelvins k .

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਤਹ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 5,800 ਕੇ. ਹੈ. ਸੋਹੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਉਪਰੋਕਤ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਨਾਲੋਂ ਕੋਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤੇਜ਼ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਰੇਟ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
by contrast, the sun's surface temperature is approximately 5,800 k. recent analysis of soho mission data favors a faster rotation rate in the core than in the radiative zone above.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੇਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ.
through most of the sun's life, energy has been produced by nuclear fusion in the core region through a series of steps called the chain this process converts hydrogen into helium.

ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ energyਰਜਾ ਦਾ ਸਿਰਫ 0.8% ਸੀਐਨਓ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਇਸ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
only 0.8% of the energy generated in the sun comes from the cno cycle, though this proportion is expected to increase as the sun becomes older.

ਮੂਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਫਿusionਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ 99% ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ 24% ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 30% ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਫਿusionਜ਼ਨ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ.
the core is the only region in the sun that produces an appreciable amount of thermal energy through fusion 99% of the power is generated within 24% of the sun's radius, and by 30% of the radius, fusion has stopped nearly entirely.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹਿੱਸਾ ਇਸ byਰਜਾ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਨੇਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀਆਤਮਕ asਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the remainder of the sun is heated by this energy as it is transferred outwards through many successive layers, finally to the solar photosphere where it escapes into space as sunlight or the kinetic energy of particles.

ਇਹ ਚੇਨ ਕੋਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 9. ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ 3. ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ ਅਲਫਾ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ. ਹਰ ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਵਿਚੋਂ 8 ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ 8.ਕਲੀ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 8 ਮੁਫਤ ਪ੍ਰੋਟੋਨ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 6. ਕਿਲੋ ਐੱਸ. ਚਾਰ ਮੁਫਤ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਨੂੰ ਇਕੋ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣ ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਫਿ .ਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫਿusedਜ਼ਡ ਪੁੰਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 0.7% energyਰਜਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ secondਰਜਾ ਨੂੰ second. 4. million ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ, 4 384..6 ਯੋਟਾਵੈਟਸ for ਲਈ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the chain occurs around 9. times each second in the core, converting about 3. protons into alpha particles helium nuclei every second out of a total of 8. free protons in the sun , or about 6. kg s. fusing four free protons hydrogen nuclei into a single alpha particle helium nucleus releases around 0.7% of the fused mass as energy, so the sun releases energy at the conversion rate of 4.26 million metric tons per second, for 384.6 yottawatts 3.

ਡਬਲਯੂ, ਜਾਂ 9. ਮੈਗੈਟਨ ਟੀਐਨਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ.
w , or 9. megatons of tnt per second.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਨਮੂਨੇ ਲਗਭਗ 276.5 ਡਬਲਯੂ ਐਮ 3 ਦੀ ਪਾਵਰ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੁੱਲ ਜੋ ਕਿ ਥਰਮੋਨਿlearਕਲੀਅਰ ਬੰਬ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਮਪਰੀਕ ਪਾਚਕ ਜਾਂ ਇਕ ਖਾਦ ਦੇ ੜੇਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ.
theoretical models of the sun's interior indicate a power density of approximately 276.5 w m3, a value that more nearly approximates that of reptile metabolism or a compost pile than of a thermonuclear bomb.

ਕੋਰ ਵਿਚ ਫਿusionਜ਼ਨ ਰੇਟ ਇਕ ਸਵੈ-ਦਰੁਸਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਹੈ ਫਿusionਜ਼ਨ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਉੱਚ ਦਰ ਕੋਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਣਤਾ ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਫਿusionਜ਼ਨ ਰੇਟ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਦਰ ਕੋਰ ਨੂੰ ਠੰ .ਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁੰਗੜਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗੀ, ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿusionਜ਼ਨ ਰੇਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਦਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ.
the fusion rate in the core is in a self-correcting equilibrium a slightly higher rate of fusion would cause the core to heat up more and expand slightly against the weight of the outer layers, reducing the density and hence the fusion rate and correcting the perturbation and a slightly lower rate would cause the core to cool and shrink slightly, increasing the density and increasing the fusion rate and again reverting it to its present rate.

ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਕੋਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 0.7 ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਆਈ, ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ energyਰਜਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦਾ ਮੁ meansਲਾ ਸਾਧਨ ਹੈ.
radiative zone from the core out to about 0.7 solar radii, thermal radiation is the primary means of energy transfer.

ਤਾਪਮਾਨ ਕੋਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਲਵਿਨ ਤੱਕ ਘਟਦਾ ਹੈ.
the temperature drops from approximately 7 million to 2 million kelvins with increasing distance from the core.

ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰੇਡੀਐਂਟ ਐਡੀਬੈਟਿਕ ਲੈਪਸ ਰੇਟ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੰਨਵੈਂਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ੋਨ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਥਰਮਲ ਕੰਨਵੈਂਕਸ਼ਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this temperature gradient is less than the value of the adiabatic lapse rate and hence cannot drive convection, which explains why the transfer of energy through this zone is by radiation instead of thermal convection.

ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਿਲਿਅਮ ਦੇ ਆਇਯਨ ਫੋਟੌਨਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਆਇਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ions of hydrogen and helium emit photons, which travel only a brief distance before being reabsorbed by other ions.

ਘਣਤਾ 20 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਘਟ ਕੇ 0.25 ਸ.ਮੀ. ਤੋਂ 0.25 ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਆਈ ਤੋਂ 0.7 ਰੇਡੀਆਈ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ.
the density drops a hundredfold from 20 g cm3 to only 0.2 g cm3 from 0.25 solar radii to the 0.7 radii, the top of the radiative zone.

ਟੈਚੋਕਲਾਈਨ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਕੰਨਵੇਕਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਪਰਤ, ਟੈਚੋਕਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tachocline the radiative zone and the convective zone are separated by a transition layer, the tachocline.

ਇਹ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਕਨਵੇਕਸ਼ਨ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੱਖੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਤਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖਿਤਿਜੀ ਪਰਤਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
this is a region where the sharp regime change between the uniform rotation of the radiative zone and the differential rotation of the convection zone results in a large shear between the condition where successive horizontal layers slide past one another.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੋਲਰ ਡਾਇਨਾਮੋ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਡਾਇਨਾਮੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
presently, it is hypothesized see solar dynamo that a magnetic dynamo within this layer generates the sun's magnetic field.

ਕਨਵੇਕਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਜ਼ੋਨ 0.7 ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਓ 200,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
convective zone the sun's convection zone extends from 0.7 solar radii 200,000 km to near the surface.

ਇਸ ਪਰਤ ਵਿਚ, ਸੂਰਜੀ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਇੰਨਾ ਘਣ ਜਾਂ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਸਕੇ.
in this layer, the solar plasma is not dense enough or hot enough to transfer the heat energy of the interior outward via radiation.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੀ ਘਣਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਤਹ ਵੱਲ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕੇ.
instead, the density of the plasma is low enough to allow convective currents to develop and move the sun's energy outward towards its surface.

ਟੈਕੋਕਲਾਈਨ 'ਤੇ ਗਰਮ ਪਦਾਰਥ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
material heated at the tachocline picks up heat and expands, thereby reducing its density and allowing it to rise.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੁੰਜ ਦੀ ਇੱਕ orderੁਕਵੀਂ ਗਤੀ ਥਰਮਲ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੂੰ ਉੱਪਰਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as a result, an orderly motion of the mass develops into thermal cells that carry the majority of the heat outward to the sun's photosphere above.

ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਟਿਵਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਫੋਟੋਸਫੈਰਿਕ ਸਤਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਠੰ .ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਨਵੇਕਸ਼ਨ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਫਿਰ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਕੱ upਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀ ਚੱਕਰ ਜਾਰੀ ਹੈ.
once the material diffusively and radiatively cools just beneath the photospheric surface, its density increases, and it sinks to the base of the convection zone, where it again picks up heat from the top of the radiative zone and the convective cycle continues.

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ 'ਤੇ, ਤਾਪਮਾਨ 5,700 ਕੇ ਅਤੇ ਘਣਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ 1 ਲੱਖ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ 0.2 g ਐਮ 3 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ.
at the photosphere, the temperature has dropped to 5,700 k and the density to only 0.2 g m3 about 1 6,000 the density of air at sea level .

ਕੰਨਵੇਕਸ਼ਨ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਥਰਮਲ ਕਾਲਮ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਇਕ ਛਾਪ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਦਾਣੇਦਾਰ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ' ਤੇ ਸੋਲਰ ਗ੍ਰੈਨੂਲੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਸੁਪਰਗਰੇਨੁਲੇਸ਼ਨ.
the thermal columns of the convection zone form an imprint on the surface of the sun giving it a granular appearance called the solar granulation at the smallest scale and supergranulation at larger scales.

ਸੂਰਜੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਇਸ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੰਗੀ ਸੰਕਰਮਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜੇ-ਸਤਹ ਖੰਡ ਉੱਤੇ "ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ" ਡਾਇਨਾਮੋ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
turbulent convection in this outer part of the solar interior sustains "small-scale" dynamo action over the near-surface volume of the sun.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਥਰਮਲ ਕਾਲਮ ਸੈੱਲ ਹਨ ਅਤੇ ਹੇਕਸਾਗੋਨਲ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the sun's thermal columns are cells and take the shape of hexagonal prisms.

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸਤਹ, ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ, ਉਹ ਪਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੂਰਜ ਦਿਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
photosphere the visible surface of the sun, the photosphere, is the layer below which the sun becomes opaque to visible light.

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ energyਰਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
above the photosphere visible sunlight is free to propagate into space, and almost all of its energy escapes the sun entirely.

ਧੁੰਦਲਾਪਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
the change in opacity is due to the decreasing amount of ions, which absorb visible light easily.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਵੇਖਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਡਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
conversely, the visible light we see is produced as electrons react with hydrogen atoms to produce ions.

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਸੈਂਕੜੇ ਤੋਂ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਘੱਟ ਧੁੰਦਲਾ ਹੈ.
the photosphere is tens to hundreds of kilometers thick, and is slightly less opaque than air on earth.

ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਟੋਸਫੀਅਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਸੂਰਜੀ ਡਿਸਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗ ਹਨੇਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because the upper part of the photosphere is cooler than the lower part, an image of the sun appears brighter in the center than on the edge or limb of the solar disk, in a phenomenon known as limb darkening.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 6,000 ਕੇ. ਤਕ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਾਲੀ-ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the spectrum of sunlight has approximately the spectrum of a black-body radiating at about 6,000 k, interspersed with atomic absorption lines from the tenuous layers above the photosphere.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਖੰਡ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 0.33% ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਮਾਨ ਦੀ ਕਣ ਘਣਤਾ 1023 ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the photosphere has a particle density of 1023 about 0.37% of the particle number per volume of earth's atmosphere at sea level .

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ionization ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੱਦ ਤਕਰੀਬਨ 3% ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
the photosphere is not fully extent of ionization is about 3%, leaving almost all of the hydrogen in atomic form.

ਫੋਟੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਆਪਟੀਕਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਸੋਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ.
during early studies of the optical spectrum of the photosphere, some absorption lines were found that did not correspond to any chemical elements then known on earth.

1868 ਵਿਚ, ਨੌਰਮਨ ਲਾਕਰ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸੋਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਹੇਲੀਓਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਹਿਲਿਅਮ ਕਿਹਾ ਸੀ.
in 1868, norman lockyer hypothesized that these absorption lines were caused by a new element that he dubbed helium, after the greek sun god helios.

25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਹੀਲੀਅਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਗਿਆ.
twenty-five years later, helium was isolated on earth.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਕੁੱਲ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਡਿਸਕ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
atmosphere during a total solar eclipse, when the disk of the sun is covered by that of the moon, parts of the sun's surrounding atmosphere can be seen.

ਇਹ ਚਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਖੇਤਰ, ਕੋਰੋਨਾ ਅਤੇ ਹੇਲੀਓਸਫੀਅਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ.
it is composed of four distinct parts the chromosphere, the transition region, the corona and the heliosphere.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਠੰ layerੀ ਪਰਤ ਇਕ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 4,100 ਕੇ. ਹੈ. ਸੂਰਜ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਸਾਧਾਰਣ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਨਜੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਡਾ ਹੈ. , ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਈ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the coolest layer of the sun is a temperature minimum region extending to about 500 km above the photosphere, and has a temperature of about 4,100 k. this part of the sun is cool enough to allow the existence of simple molecules such as carbon monoxide and water, which can be detected via their absorption spectra.

ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹਨ.
the chromosphere, transition region, and corona are much hotter than the surface of the sun.

ਕਾਰਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਬੂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਰੋਨਾ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ enoughਰਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the reason is not well understood, but evidence suggests that waves may have enough energy to heat the corona.

ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪਰਤ ਲਗਭਗ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਵਾਲੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਮਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
above the temperature minimum layer is a layer about 2,000 km thick, dominated by a spectrum of emission and absorption lines.

ਇਸਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰੂਟ ਕ੍ਰੋਮਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਰੰਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ ਕੁਲ ਸੂਰਜੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੰਗੀ ਫਲੈਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
it is called the chromosphere from the greek root chroma, meaning color, because the chromosphere is visible as a colored flash at the beginning and end of total solar eclipses.

ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸਿਖਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਕਰੀਬਨ 20,000 ਕੇ.
the temperature of the chromosphere increases gradually with altitude, ranging up to around 20,000 k near the top.

ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੀਲੀਅਮ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ionized ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the upper part of the chromosphere helium becomes partially ionized.

ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਤਕਰੀਬਨ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਪਮਾਨ ਉਪਰੋਕਤ ਕ੍ਰੋਮੋਸਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 k ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਲ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ 1,000,000 k ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਕੂਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
above the chromosphere, in a thin about 200 km transition region, the temperature rises rapidly from around 20,000 k in the upper chromosphere to coronal temperatures closer to 1,000,000 k. the temperature increase is facilitated by the full ionization of helium in the transition region, which significantly reduces radiative cooling of the plasma.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਖੇਤਰ ਇਕ ਚੰਗੀ-ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the transition region does not occur at a well-defined altitude.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਕ੍ਰੋਮੋਸਫੈਰਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਿਕੂਲਸ ਅਤੇ ਫਿਲੇਮੈਂਟਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਿੰਬਸ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ, ਅਰਾਜਕ ਗਤੀ ਵਿਚ ਹੈ.
rather, it forms a kind of nimbus around chromospheric features such as spicules and filaments, and is in constant, chaotic motion.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਯੰਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ.
the transition region is not easily visible from earth's surface, but is readily observable from space by instruments sensitive to the extreme ultraviolet portion of the spectrum.

ਕੋਰੋਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪਰਤ ਹੈ.
the corona is the next layer of the sun.

ਘੱਟ ਕੋਰੋਨਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦੀ ਇਕ ਕਣ ਘਣਤਾ 1015 ਤੋਂ 1016 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the low corona, near the surface of the sun, has a particle density around 1015 to 1016 .

ਕੋਰੋਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦਾ temperatureਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 1000, 000,000 ਕੇ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਰਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 8,000, 000,000 ਕੇ. ਹੈ. ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਅਜੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਸਦੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਮੁੜ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the average temperature of the corona and solar wind is about 1,000, ,000,000 k however, in the hottest regions it is 8,000, ,000,000 k. although no complete theory yet exists to account for the temperature of the corona, at least some of its heat is known to be from magnetic reconnection.

ਕੋਰੋਨਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਹੌਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰੇ ਵਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the corona is the extended atmosphere of the sun, which has a volume much larger than the volume enclosed by the sun's photosphere.

ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਹੈ।
a flow of plasma outward from the sun into interplanetary space is the solar wind.

ਹੇਲੀਓਸਫੀਅਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the heliosphere, the tenuous outermost atmosphere of the sun, is filled with the solar wind plasma.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਉਸ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਗਭਗ 20 ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਓ 0.1 ਏਯੂ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this outermost layer of the sun is defined to begin at the distance where the flow of the solar wind becomes is, where the flow becomes faster than the speed of waves, at approximately 20 solar radii 0.1 au .

ਹੇਲੀਓਸਪਿਅਰ ਵਿਚ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜੀ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
turbulence and dynamic forces in the heliosphere cannot affect the shape of the solar corona within, because the information can only travel at the speed of waves.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਹਿਲਿਓਸਪਿਅਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 50 ਏਯੂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
the solar wind travels outward continuously through the heliosphere, forming the solar magnetic field into a spiral shape, until it impacts the heliopause more than 50 au from the sun.

ਦਸੰਬਰ 2004 ਵਿਚ, ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਪੜਤਾਲ ਇਕ ਝਟਕੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਲੀਓਪੌਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in december 2004, the voyager 1 probe passed through a shock front that is thought to be part of the heliopause.

2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਾਂਚ ਹੀਲੀਓਪੌਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਮੀਡੀਅਮ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
in late 2012 voyager 1 recorded a marked increase in cosmic ray collisions and a sharp drop in lower energy particles from the solar wind, which suggested that the probe had passed through the heliopause and entered the interstellar medium.

ਫੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਵਾਲੀ ਗਾਮਾ-ਰੇ ਫੋਟੌਨਸ ਮੁ initiallyਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਗਭਗ ਤੁਰੰਤ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸੌਰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
photons and neutrinos high-energy gamma-ray photons initially released with fusion reactions in the core are almost immediately absorbed by the solar plasma of the radiative zone, usually after traveling only a few millimeters.

ਮੁੜ-ਨਿਕਾਸ ਇਕ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ energyਰਜਾ' ਤੇ.
re-emission happens in a random direction and usually at a slightly lower energy.

ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ.
with this sequence of emissions and absorptions, it takes a long time for radiation to reach the sun's surface.

ਫੋਟੋਨ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 10,000 ਅਤੇ 170,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
estimates of the photon travel time range between 10,000 and 170,000 years.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋਜ਼ ਲਈ ਸਿਰਫ 2.3 ਸਕਿੰਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕੁਲ energyਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 2% ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਤਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
in contrast, it takes only 2.3 seconds for the neutrinos, which account for about 2% of the total energy production of the sun, to reach the surface.

ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਫੋਟੌਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਵਿਚ orderਰਜਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਕੇਲ 30,000,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
because energy transport in the sun is a process that involves photons in thermodynamic equilibrium with matter, the time scale of energy transport in the sun is longer, on the order of 30,000,000 years.

ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ generationਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਦਰ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ.
this is the time it would take the sun to return to a stable state, if the rate of energy generation in its core were suddenly changed.

ਨਿutਟ੍ਰੀਨੋਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਰ ਵਿਚ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ, ਫੋਟੋਨਜ਼ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
neutrinos are also released by the fusion reactions in the core, but, unlike photons, they rarely interact with matter, so almost all are able to escape the sun immediately.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮਾਪ 3 ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸਨ.
for many years measurements of the number of neutrinos produced in the sun were lower than theories predicted by a factor of 3.

ਇਹ ਫਰਕ 2001 ਵਿਚ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ cਿੱਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਸੂਰਜ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗਾਇਬ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿ neutਟ੍ਰਿਨੋਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this discrepancy was resolved in 2001 through the discovery of the effects of neutrino oscillation the sun emits the number of neutrinos predicted by the theory, but neutrino detectors were missing of them because the neutrinos had changed flavor by the time they were detected.

ਚੁੰਬਕਵਾਦ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
magnetism and activity magnetic field the sun has a magnetic field that varies across the surface of the sun.

ਇਸ ਦਾ ਪੋਲਰ ਫੀਲਡ ਗੌਸ 0 ਹੈ.
its polar field is gauss 0.

.0002 ਟੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੀਲਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3,000 ਗੌਸ 0.3 ਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਨਸਪੋਟਸ ਅਤੇ ਗੌਸ 0 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
.0002 t , whereas the field is typically 3,000 gauss 0.3 t in features on the sun called sunspots and gauss 0.

.01 ਟੀ.
.01 t in solar prominences.

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the magnetic field also varies in time and location.

ਅਰਧ-ਨਿਯਮਤ 11 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਨਸਪੋਟਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the quasi-periodic 11-year solar cycle is the most prominent variation in which the number and size of sunspots waxes and wanes.

ਸਨਸਪੋਟਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰੇ ਪੈਚਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਹ ਤੱਕ ਗਰਮੀ ਦੇ ਜਮਾਂਦਰੂ transportੋਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sunspots are visible as dark patches on the sun's photosphere, and correspond to concentrations of magnetic field where the convective transport of heat is inhibited from the solar interior to the surface.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਨਸਪੋਟਸ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਠੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ, ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
as a result, sunspots are slightly cooler than the surrounding photosphere, and, so, they appear dark.

ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਸੂਰਜੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ.
at a typical solar minimum, few sunspots are visible, and occasionally none can be seen at all.

ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉੱਚ ਸੂਰਜੀ ਵਿਥਾਂ ਤੇ ਹਨ.
those that do appear are at high solar latitudes.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਭੂਮੱਧ ਸੂਰਜ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਵਰਤਾਰਾ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕਾਨੂੰਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the solar cycle progresses towards its maximum, sunspots tend form closer to the solar equator, a phenomenon known as 's law.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਸਪੋਟਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the largest sunspots can be tens of thousands of kilometers across.

ਇਕ 11 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਨਸਪਾਟ ਚੱਕਰ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਡਾਇਨਾਮੋ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੋਰੋਇਡਲ ਅਤੇ ਪੋਲੀਓਡਲ ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ energyਰਜਾ ਦੇ ਇੱਕ cਰਜਾ ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
an 11-year sunspot cycle is half of a 22-year dynamo cycle, which corresponds to an oscillatory exchange of energy between toroidal and poloidal solar magnetic fields.

ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਬਾਹਰੀ ਪੋਲੀਓਡਲ ਡਾਈਪੋਲਰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਇਸਦੇ ਡਾਇਨਾਮੋ ਚੱਕਰ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟੋਰੋਇਡਲ ਚਤੁਰਭੁਜ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਟੈਕੋਕਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰ ਭਿੰਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
at solar-cycle maximum, the external poloidal dipolar magnetic field is near its dynamo-cycle minimum strength, but an internal toroidal quadrupolar field, generated through differential rotation within the tachocline, is near its maximum strength.

ਡਾਇਨਾਮੋ ਚੱਕਰ ਦੇ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਸੰਵੇਦਸ਼ੀਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਣ ਨਾਲ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਟੋਰੋਇਡਲ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧੁੱਪ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਲਟ ਚੁੰਬਕੀ ਧੁੰਦਲੇਪਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at this point in the dynamo cycle, buoyant upwelling within the convective zone forces emergence of toroidal magnetic field through the photosphere, giving rise to pairs of sunspots, roughly aligned and having footprints with opposite magnetic polarities.

ਸਨਸਪਾਟ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਚੁੰਬਕੀ ਪੋਲਰਿਟੀ ਹਰ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਵਰਤਾਰਾ ਜੋ ਹੇਲ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the magnetic polarity of sunspot pairs alternates every solar cycle, a phenomenon known as the hale cycle.

ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਦੇ iningਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਟੋਰੋਇਡਲ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ energyਰਜਾ ਬਾਹਰੀ ਪੋਲੀਓਡਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧੁੱਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
during the solar cycle's declining phase, energy shifts from the internal toroidal magnetic field to the external poloidal field, and sunspots diminish in number and size.

ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਕਤ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੋਲੀਓਡਲ ਖੇਤਰ ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at solar-cycle minimum, the toroidal field is, correspondingly, at minimum strength, sunspots are relatively rare, and the poloidal field is at its maximum strength.

ਅਗਲੇ 11-ਸਾਲ ਦੇ ਸਨਸਪਾਟ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਖਰੇਵੇਂ ਘੁੰਮਣਾ ਚੁੰਬਕੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਪੌਲੀਓਡਲ ਤੋਂ ਟੋਰੋਇਡਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀਤਾ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
with the rise of the next 11-year sunspot cycle, differential rotation shifts magnetic energy back from the poloidal to the toroidal field, but with a polarity that is opposite to the previous cycle.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਆਦਰਸ਼, ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚ, ਹਰ 11 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਨਸਪਾਟ ਚੱਕਰ ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਧੁੰਦਲਾਪਣ ਵਿਚ.
the process carries on continuously, and in an idealized, simplified scenario, each 11-year sunspot cycle corresponds to a change, then, in the overall polarity of the sun's large-scale magnetic field.

ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ.
the solar magnetic field extends well beyond the sun itself.

ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜੀ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਪਲੈਮੇਟਰੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the electrically conducting solar wind plasma carries the sun's magnetic field into space, forming what is called the interplanetary magnetic field.

ਆਦਰਸ਼ ਮੈਗਨੇਟੋਹਾਈਡ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਛੋਟੇਕਣ ਸਿਰਫ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ.
in an approximation known as ideal magnetohydrodynamics, plasma particles only move along the magnetic field lines.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਾਹਰੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਡੀਅਲ structureਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
as a result, the outward-flowing solar wind stretches the interplanetary magnetic field outward, forcing it into a roughly radial structure.

ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਡਿਪੋਲਰ ਸੋਲਰ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਲਈ, ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਵਿਪਰੀਤ ਗੋਲਾਕਾਰ ਧਰੁਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪਤਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੀਟ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for a simple dipolar solar magnetic field, with opposite hemispherical polarities on either side of the solar magnetic equator, a thin current sheet is formed in the solar wind.

ਬਹੁਤ ਦੂਰੀਆਂ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਰੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਆਰਚੀਮੇਡੀਅਨ ਸਪਿਰਲ structureਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਕਰ ਸਰਪਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at great distances, the rotation of the sun twists the dipolar magnetic field and corresponding current sheet into an archimedean spiral structure called the parker spiral.

ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਡੀਪੋਲ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ.
the interplanetary magnetic field is much stronger than the dipole component of the solar magnetic field.

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਡਾਇਪੋਲ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਉਲਟ-ਕਿubeਬ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 0.1 ਐਨਟੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sun's dipole magnetic field of at the photosphere reduces with the inverse-cube of the distance to about 0.1 nt at the distance of earth.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਫੀਲਡ ਲਗਭਗ 5 ਐਨਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ.
however, according to spacecraft observations the interplanetary field at earth's location is around 5 nt, about a hundred times greater.

ਇਹ ਫਰਕ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
the difference is due to magnetic fields generated by electrical currents in the plasma surrounding the sun.

ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੌਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
variation in activity the sun's magnetic field leads to many effects that are collectively called solar activity.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਭੜਕਣਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਲ-ਪੁੰਜ ਦੇ ਨਿਚੋੜ ਸਨਸਪਾਟ ਸਮੂਹਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
solar flares and coronal-mass ejections tend to occur at sunspot groups.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਫੋਟੋਸਫੈਰਿਕ ਸਤਹ ਤੇ ਕੋਰੋਨਲ ਛੇਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ.
slowly changing high-speed streams of solar wind are emitted from coronal holes at the photospheric surface.

ਦੋਵੇਂ ਕੋਰੋਨਲ-ਪੁੰਜ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
both coronal-mass ejections and high-speed streams of solar wind carry plasma and interplanetary magnetic field outward into the solar system.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ toਰੌਰੇਸ ਦਰਮਿਆਨੀ ਤੋਂ ਉੱਚ अक्षांश ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the effects of solar activity on earth include auroras at moderate to high latitudes and the disruption of radio communications and electric power.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ .
solar activity is thought to have played a large role in the formation and evolution of the solar system.

ਸੂਰਜ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਮੋਡੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ modੰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
with solar-cycle modulation of sunspot number comes a corresponding modulation of space weather conditions, including those surrounding earth where technological systems can be affected.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਾੜੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਸੂਰਜੀ ਵਿਗਾੜ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
long-term change long-term secular change in sunspot number is thought, by some scientists, to be correlated with long-term change in solar irradiance, which, in turn, might influence earth's long-term climate.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਚੱਕਰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਮੌਂਡਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਨ.
for example, in the 17th century, the solar cycle appeared to have stopped entirely for several decades few sunspots were observed during a period known as the maunder minimum.

ਇਹ ਛੋਟੇ ਬਰਫ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਯੂਰਪ ਨੇ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ.
this coincided in time with the era of the little ice age, when europe experienced unusually cold temperatures.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਧਾਈ ਗਈ ਮਿਨੀਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘੱਟ-averageਸਤਨ ਘੱਟ globalਸਤਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
earlier extended minima have been discovered through analysis of tree rings and appear to have coincided with lower-than-average global temperatures.

ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਚੁੰਬਕੀ ਅਸਥਿਰਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ,000१,,000. or ਜਾਂ ,000 100,,000,000,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
a recent theory claims that there are magnetic instabilities in the core of the sun that cause fluctuations with periods of either 41,000 or 100,000 years.

ਇਹ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ ਨਾਲੋਂ ਬਰਫ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these could provide a better explanation of the ice ages than the milankovitch cycles.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਅੱਜ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧੇ ਪਏ ਹੈ.
life phases the sun today is roughly halfway through the most stable part of its life.

ਇਹ ਚਾਰ ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾਟਕੀ changedੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗਾ.
it has not changed dramatically for over four billion years, and will remain fairly stable for more than five billion more.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਦੇ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰੇਗਾ.
however, after hydrogen fusion in its core has stopped, the sun will undergo severe changes, both internally and externally.

ਗਠਨ ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ 6. billion ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਣੂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ fromਹਿਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
formation the sun formed about 4.6 billion years ago from the collapse of part of a giant molecular cloud that consisted mostly of hydrogen and helium and that probably gave birth to many other stars.

ਇਸ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਧਾਰਣ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕੰਪਿ usingਟਰ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿocਕਲੀਓਕੋਸਮੋਕਰੋਨੋਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this age is estimated using computer models of stellar evolution and through nucleocosmochronology.

ਨਤੀਜਾ 4.567 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਰੇਡੀਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
the result is consistent with the radiometric date of the oldest solar system material, at 4.567 billion years ago.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰ ਧੀ ਨਿ nucਕਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਰਨ -60, ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜੋ ਸਿਰਫ ਫਟਣ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ.
studies of ancient meteorites reveal traces of stable daughter nuclei of short-lived isotopes, such as iron-60, that form only in exploding, short-lived stars.

ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ ਬਣਿਆ ਸੀ.
this indicates that one or more supernovae must have occurred near the location where the sun formed.

ਕਿਸੇ ਨੇੜਲੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਦਮਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਅਣੂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਹੇਠ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ.
a shock wave from a nearby supernova would have triggered the formation of the sun by compressing the matter within the molecular cloud and causing certain regions to collapse under their own gravity.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬੱਦਲ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਦੇ .ਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਕੋਣੀ ਗਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘੁੰਮਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
as one fragment of the cloud collapsed it also began to rotate because of conservation of angular momentum and heat up with the increasing pressure.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁੰਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਇਕ ਡਿਸਕ ਵਿਚ ਸਮਤਲ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਣਗੇ.
much of the mass became concentrated in the center, whereas the rest flattened out into a disk that would become the planets and other solar system bodies.

ਬੱਦਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚਲੇ ਗੁਰੂਤਾ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ.
gravity and pressure within the core of the cloud generated a lot of heat as it accreted more matter from the surrounding disk, eventually triggering nuclear fusion.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
thus, the sun was born.

ਮੁੱਖ ਤਰਤੀਬ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਪੜਾਅ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਤਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਕੋਰ ਫਿ fਜ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
main sequence the sun is about halfway through its main-sequence stage, during which nuclear fusion reactions in its core fuse hydrogen into helium.

ਹਰ ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ, 40 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਦਾਰਥ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
each second, more than four million tonnes of matter are converted into energy within the sun's core, producing neutrinos and solar radiation.

ਇਸ ਦਰ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 100 ਗੁਣਾ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੁਲ ਪੁੰਜ ਦਾ 0.03% ਹੈ.
at this rate, the sun has so far converted around 100 times the mass of earth into energy, about 0.03% of the total mass of the sun.

ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਲਗਭਗ 10 ਅਰਬ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏਗਾ.
the sun will spend a total of approximately 10 billion years as a main-sequence star.

ਮੁੱਖ ਲੜੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਰ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਲੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫਿusedਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the sun is gradually becoming hotter during its time on the main sequence, because the helium atoms in the core occupy less volume than the hydrogen atoms that were fused.

ਇਸ ਲਈ ਮੂਲ ਸੁੰਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਲਟ-ਵਰਗ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਗੁਰੂਤਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the core is therefore shrinking, allowing the outer layers of the sun to move closer to the centre and experience a stronger gravitational force, according to the inverse-square law.

ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸ਼ਕਤੀ ਕੋਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਿusionਜ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this stronger force increases the pressure on the core, which is resisted by a gradual increase in the rate at which fusion occurs.

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੰਘਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this process speeds up as the core gradually becomes denser.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 4.5 ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ 30% ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
it is estimated that the sun has become 30% brighter in the last 4.5 billion years.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹਰ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1% ਦੁਆਰਾ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
at present, it is increasing in brightness by about 1% every 100 million years.

ਕੋਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਥੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਫਟਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪੁੰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
after core hydrogen exhaustion the sun does not have enough mass to explode as a supernova.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਲਗਭਗ 5 ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤਰਤੀਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਦੈਂਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ.
instead it will exit the main sequence in approximately 5 billion years and start to turn into a red giant.

ਲਾਲ ਅਲੋਕਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਬੁਧ, ਵੀਨਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇਗਾ.
as a red giant, the sun will grow so large that it will engulf mercury, venus, and probably earth.

ਲਾਲ ਲਾਲ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿੰਨੀ ਅੱਜ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ.
even before it becomes a red giant, the luminosity of the sun will have nearly doubled, and earth will receive as much sunlight as venus receives today.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੋਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ 5.4 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਉਪ-ਅਵਸਥਾ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
once the core hydrogen is exhausted in 5.4 billion years, the sun will expand into a subgiant phase and slowly double in size over about half a billion years.

ਇਹ ਫਿਰ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਧੇ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅੱਜ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
it will then expand more rapidly over about half a billion years until it is over two hundred times larger than today and a couple of thousand times more luminous.

ਇਹ ਫਿਰ ਲਾਲ-ਵਿਸ਼ਾਲ-ਸ਼ਾਖਾ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏਗਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ.
this then starts the red-giant-branch phase where the sun will spend around a billion years and lose around a third of its mass.

ਲਾਲ-ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਗਭਗ 120 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
after the red-giant branch the sun has approximately 120 million years of active life left, but much happens.

ਪਹਿਲਾਂ, ਡਿਲੀਜਨਰੇਟ ਹਿਲਿਅਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕੋਰ, ਹਿਲਿਅਮ ਫਲੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰ ਦਾ 6%, ਖੁਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ 40%, ਤੀਹਰੇ-ਅਲਫ਼ਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ. ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ.
first, the core, full of degenerate helium ignites violently in the helium flash, where it is estimated that 6% of the core, itself 40% of the sun's mass, will be converted into carbon within a matter of minutes through the triple-alpha process.

ਸੂਰਜ ਫਿਰ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 10 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ 50 ਗੁਣਾ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ ਅੱਜ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the sun then shrinks to around 10 times its current size and 50 times the luminosity, with a temperature a little lower than today.

ਇਹ ਫਿਰ ਲਾਲ ਪੰਜੇ ਜਾਂ ਖਿਤਿਜੀ ਸ਼ਾਖਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਹਰੀਜੱਟਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀਲੇ ਵੱਲ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
it will then have reached the red clump or horizontal branch, but a star of the sun's mass does not evolve blueward along the horizontal branch.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਲਗਭਗ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦਰਮਿਆਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਰ ਵਿਚ ਹੀਲੀਅਮ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
instead, it just becomes moderately larger and more luminous over about 100 million years as it continues to burn helium in the core.

ਜਦੋਂ ਹੀਲੀਅਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਉਸ ਪਸਾਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਰ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਸਭ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when the helium is exhausted, the sun will repeat the expansion it followed when the hydrogen in the core was exhausted, except that this time it all happens faster, and the sun becomes larger and more luminous.

ਇਹ ਐਸੀਮਪੋਟਿਕ-ਅਲੋਕਿਕ-ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੂੰਘੇ ਸ਼ੈੱਲ ਵਿਚ ਸ਼ੈੱਲ ਜਾਂ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this is the asymptotic-giant-branch phase, and the sun is alternately burning hydrogen in a shell or helium in a deeper shell.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਸਿਮਪੋਟਿਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਤੇ ਲਗਭਗ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁੰਜ ਦਾ ਘਾਟਾ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਦਾਲਾਂ ਜੋ ਹਰ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
after about 20 million years on the early asymptotic giant branch, the sun becomes increasingly unstable, with rapid mass loss and thermal pulses that increase the size and luminosity for a few hundred years every 100,000 years or so.

ਥਰਮਲ ਦਾਲਾਂ ਹਰ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਚਮਕਦਾਰਤਾ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ 5000 ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ 1 ਏਯੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਲ ਧੱਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the thermal pulses become larger each time, with the later pulses pushing the luminosity to as much as 5,000 times the current level and the radius to over 1 au.

2008 ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਸੁੰਗੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸਪੀਅਰ ਤੋਂ ਖਿੱਚੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬੁਧ ਦੇ 3.8 ਅਤੇ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਾਲ ਅਲੋਕਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਜਾਏਗੀ. ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਕੋ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ.
according to a 2008 model, earth's orbit is shrinking due to tidal forces and, eventually, drag from the lower chromosphere , so that it will be engulfed by the sun near the tip of the red giant branch phase, 3.8 and 1 million years after mercury and venus have respectively suffered the same fate.

ਮਾੜੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਦਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ.
models vary depending on the rate and timing of mass loss.

ਮਾਡਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਲ-ਅਲੋਕਿਕ ਸ਼ਾਖਾ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਘਾਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਐਸੀਮਪੋਟਿਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਛੋਟੇ, ਘੱਟ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰਫ 2,000 ਗੁਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ 200 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘੇਰੇ ਵਿਚ.
models that have higher mass loss on the red-giant branch produce smaller, less luminous stars at the tip of the asymptotic giant branch, perhaps only 2,000 times the luminosity and less than 200 times the radius.

ਸੂਰਜ ਲਈ, ਚਾਰ ਥਰਮਲ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਆ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲ ਨੀਬੂਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰੇ.
for the sun, four thermal pulses are predicted before it completely loses its outer envelope and starts to make a planetary nebula.

ਤਕਰੀਬਨ 500,000 ਸਾਲ ਤਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੁੰਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ.
by the end of that phase lasting approximately 500,000 years the sun will only have about half of its current mass.

ਪੋਸਟ-ਐਸਿਮਪੋਟਿਕ-ਅਲੋਕਿਕ-ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੈ.
the post-asymptotic-giant-branch evolution is even faster.

ਚਮਕ ਲਗਭਗ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਕੱjਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਧ ਪੁੰਜ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਕੋਰ 30,000 ਕੇ. ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅੰਤਮ ਨੰਗਾ ਕੋਰ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ, ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 100,000 ਕੇ. ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 54.05% ਹੈ.
the luminosity stays approximately constant as the temperature increases, with the ejected half of the sun's mass becoming ionised into a planetary nebula as the exposed core reaches 30,000 k. the final naked core, a white dwarf, will have a temperature of over 100,000 k, and contain an estimated 54.05% of the sun's present day mass.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਨੀਹਬਲਾ ਲਗਭਗ 10,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਚਿੱਟਾ ਬੌਣਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਾਲੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਫਿੱਕੇ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਚੇਗਾ.
the planetary nebula will disperse in about 10,000 years, but the white dwarf will survive for trillions of years before fading to a hypothetical black dwarf.

ਮਿਲਕ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ bitਰਬਿਟ, ਮਿਲਕ ਵੇਅ ਦੇ ਓਰੀਅਨ ਆਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸਥਾਨਕ ਇੰਟਰਸਟੇਲਰ ਕਲਾਉਡ ਜਾਂ ਗੋਲਡ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ, 7 ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ.
motion and location orbit in milky way the sun lies close to the inner rim of the milky way's orion arm, in the local interstellar cloud or the gould belt, at a distance of 7.

.5 ਕੇਪੀਸੀ 25,, 000 ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ.
.5 kpc 25, ,000 light-years from the galactic center.

ਸੂਰਜ ਸਥਾਨਕ ਬੱਬਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਰਮ ਗੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਬਕੀਆ ਗੇਮਿੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the sun is contained within the local bubble, a space of rarefied hot gas, possibly produced by the supernova remnant geminga.

ਸਥਾਨਕ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਪਰਸੀਅਸ ਆਰਮ, ਲਗਭਗ 6,500 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਹਨ.
the distance between the local arm and the next arm out, the perseus arm, is about 6,500 light-years.

ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੈਲੇਕਟਿਕ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਜ਼ੋਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the sun, and thus the solar system, is found in what scientists call the galactic habitable zone.

ਸੂਰਜ ਦੇ wayੰਗ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ, ਜਾਂ ਸੂਰਜੀ ਸਿਖਰ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੇੜਲੇ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the apex of the sun's way, or the solar apex, is the direction that the sun travels relative to other nearby stars.

ਇਹ ਗਤੀ ਤਾਰਾ ਵੇਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹਰਕੂਲਸ ਤਾਰਾ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਵੱਲ ਹੈ.
this motion is towards a point in the constellation hercules, near the star vega.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਪ੍ਰੌਕਸੀਮਾ ਸੈਂਟੀਰੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 4.2 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਵਿਚ, 50 ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਸੂਰਜ ਪੁੰਜ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
of the 50 nearest stellar systems within 17 light-years from earth the closest being the red dwarf proxima centauri at approximately 4.2 light-years , the sun ranks fourth in mass.

ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਗਨਸ ਦੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the sun orbits the center of the milky way, and it is presently moving in the direction of constellation of cygnus.

ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਮਿੱਟੀ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਇਕਸਾਰ ਪੁੰਜ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ bਰਬੀਟਲ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੈਕਟਿਕ ਸਰਪਲ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ.
the sun's orbit around the milky way is roughly elliptical with the orbital perturbations due to the non-uniform mass distribution in milky way, such that in the galactic spiral arms.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੂਰਜ ਗਲੈਕਟਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰ perਰਬਿਟ ਦੇ ਲਗਭਗ 2.7 ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in addition, the sun oscillates up and down relative to the galactic plane approximately 2.7 times per orbit.

ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਲੰਘਣਾ ਅਕਸਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੁੰਜ ਵਿਸਵਾਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
it has been argued that the sun's passage through the higher density spiral arms often coincides with mass extinctions on earth, perhaps due to increased impact events.

ਮਿਲਕ ਵੇਅ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗਲੈਕਟਿਕ ਸਾਲ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੱਕਰ ਕੱਟੇ ਹਨ.
it takes the solar system about million years to complete one orbit through the milky way a galactic year , so it is thought to have completed orbits during the lifetime of the sun.

ਮਿਲ੍ਕੀ ਵੇਅ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਾਰੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ bਰਬਿਟ ਗਤੀ ਲਗਭਗ 251 ਕਿਲੋਮੀਟਰ s 156 ਮਿ.
the orbital speed of the solar system about the center of the milky way is approximately 251 km s 156 mi s .

ਇਸ ਗਤੀ ਤੇ, ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਲਈ 1 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਜਾਂ 1 ਏਯੂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 7 ਦਿਨ ਲਗਭਗ 1,190 ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
at this speed, it takes around 1,190 years for the solar system to travel a distance of 1 light-year, or 7 days to travel 1 au.

ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ 550 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਪੀਡ ਦੇ ਤਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸੀ.ਐੱਮ.ਬੀ. ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਬੀ. ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕ੍ਰੈਟਰ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 370 ਕਿ.ਮੀ. ਲਿਓ.
the milky way is moving with respect to the cosmic microwave background radiation cmb in the direction of the constellation hydra with a speed of 550 km s, and the sun's resultant velocity with respect to the cmb is about 370 km s in the direction of crater or leo.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕੋਰੋਨਲ ਹੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 6,000 ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 1000, 000,000 ਕੇ. ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੋਟੋਸਪਾਇਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਚਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
theoretical problems coronal heating problem the temperature of the photosphere is approximately 6,000 k, whereas the temperature of the corona reaches 1,000, ,000,000 k. the high temperature of the corona shows that it is heated by something other than direct heat conduction from the photosphere.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ theਰਜਾ ਫੋਟੋਸਪਾਇਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਗੜਬੜੀ ਵਾਲੀ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਤੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਲ ਹੀਟਿੰਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it is thought that the energy necessary to heat the corona is provided by turbulent motion in the convection zone below the photosphere, and two main mechanisms have been proposed to explain coronal heating.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਵ ਹੀਟਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਜਾਂ ਮੈਗਨੇਟੋਹਾਈਡ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਸੰਵੇਦਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਗੜਬੜੀ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the first is wave heating, in which sound, gravitational or magnetohydrodynamic waves are produced by turbulence in the convection zone.

ਇਹ ਲਹਿਰਾਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਾ ਵਿਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੀ theਰਜਾ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
these waves travel upward and dissipate in the corona, depositing their energy in the ambient matter in the form of heat.

ਦੂਜਾ ਚੁੰਬਕੀ ਹੀਟਿੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੁੰਬਕੀ energyਰਜਾ ਨਿਰੰਤਰ ਫੋਟੋਸਫੈਰਿਕ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਮੁੜ ਜੋੜ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸੋਲਰ ਫਲੇਅਰਸ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮਾਨ ਪਰੰਤੂ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the other is magnetic heating, in which magnetic energy is continuously built up by photospheric motion and released through magnetic reconnection in the form of large solar flares and myriad similar but smaller .

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਹਿਰਾਂ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਹੀਟਿੰਗ ਵਿਧੀ ਹਨ.
currently, it is unclear whether waves are an efficient heating mechanism.

ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੰਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
all waves except waves have been found to dissipate or refract before reaching the corona.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਹਿਰਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੋਰੋਨਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੀਆਂ.
in addition, waves do not easily dissipate in the corona.

ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜ ਫੋਕਸ ਇਸ ਲਈ ਭੜਕ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
current research focus has therefore shifted towards flare heating mechanisms.

ਤੰਗ ਨੌਜਵਾਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਨਮੂਨੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ che.8 ਤੋਂ billion. billion ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਰਕੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੂਰਜ ਅੱਜ ਤਕਰੀਬਨ% 75% ਜਿੰਨਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ.
faint young sun problem theoretical models of the sun's development suggest that 3.8 to 2.5 billion years ago, during the archean period, the sun was only about 75% as bright as it is today.

ਅਜਿਹਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤਾਰਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ.
such a weak star would not have been able to sustain liquid water on earth's surface, and thus life should not have been able to develop.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰੰਤਰ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਧਰਤੀ ਅੱਜ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮ ਸੀ.
however, the geological record demonstrates that earth has remained at a fairly constant temperature throughout its history, and that the young earth was somewhat warmer than it is today.

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਅੱਜ ਮੌਜੂਦ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਮਿਥੇਨ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮੀ ਫਸ ਗਈ.
one theory among scientists is that the atmosphere of the young earth contained much larger quantities of greenhouse gases such as carbon dioxide, methane and or ammonia than are present today, which trapped enough heat to compensate for the smaller amount of solar energy reaching it.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਰਚੀਅਨ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਧੇਰੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ.
however, examination of archaean sediments appears inconsistent with the hypothesis of high greenhouse concentrations.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਦਰਮਿਆਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ "ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੱਦਲ ਸੰਘਣੇਪਣ ਨਿ nucਕਲੀ ਦੀ ਘਾਟ" ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਏ ਹੇਠਲੇ ਸਤਹ ਅਲਬੇਡੋ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
instead, the moderate temperature range may be explained by a lower surface albedo brought about by less continental area and the "lack of biologically induced cloud condensation nuclei".

ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਲਰ energyਰਜਾ ਦੇ ਜਜ਼ਬਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘੱਟ ਸੂਰਜੀ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this would have led to increased absorption of solar energy, thereby compensating for the lower solar output.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
history of observation the enormous effect of the sun on earth has been recognized since prehistoric times, and the sun has been regarded by some cultures as a deity.

ਮੁ understandingਲੀ ਸਮਝ ਸੂਰਜ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
early understanding the sun has been an object of veneration in many cultures throughout human history.

ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਮਝ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਡਿਸਕ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਰਾਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
humanity's most fundamental understanding of the sun is as the luminous disk in the sky, whose presence above the horizon creates day and whose absence causes night.

ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਲੌਕਿਕ ਹਸਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in many prehistoric and ancient cultures, the sun was thought to be a solar deity or other supernatural entity.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਨਕਾ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਐਜ਼ਟੈਕ ਸਨ।
worship of the sun was central to civilizations such as the ancient egyptians, the inca of south america and the aztecs of what is now mexico.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਰਗੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in religions such as hinduism, the sun is still considered a god.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕ ਸੌਰ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੇਗਲੀਥਜ਼ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਗਲੀਥਜ਼ ਨਾਬਟਾ ਪਲੇਆ, ਮਿਸਰ ਮਾਨਾਜਦਰਾ, ਮਾਲਟਾ ਅਤੇ ਸਟੋਨਹੈਂਜ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਨਿgਗ੍ਰਾਂਜ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮਾ mountਂਟ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਏਲ ਕੈਸਟੇਲੋ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅਨਾਮੀ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
many ancient monuments were constructed with solar phenomena in mind for example, stone megaliths accurately mark the summer or winter solstice some of the most prominent megaliths are located in nabta playa, egypt mnajdra, malta and at stonehenge, england newgrange, a prehistoric human-built mount in ireland, was designed to detect the winter solstice the pyramid of el castillo at in mexico is designed to cast shadows in the shape of serpents climbing the pyramid at the vernal and autumnal equinoxes.

ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੋਲਰ ਬਾਰਿਕ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਹ ਹੇਲੀਓਸ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਥ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the egyptians portrayed the god ra as being carried across the sky in a solar barque, accompanied by lesser gods, and to the greeks, he was helios, carried by a chariot drawn by fiery horses.

ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਈਲਾਗਾਬਾਲਸ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸੋਲ ਇਨਵਿਕਟਸ ਨੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਅਣ-ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ" ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ.
from the reign of elagabalus in the late roman empire the sun's birthday was a holiday celebrated as sol invictus literally "unconquered sun" soon after the winter solstice, which may have been an antecedent to christmas.

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰਹਿ, “ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ” ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਸੱਤ ਗ੍ਰਹਿ ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਨ.
regarding the fixed stars, the sun appears from earth to revolve once a year along the ecliptic through the zodiac, and so greek astronomers categorized it as one of the seven planets greek planetes, "wanderer" the naming of the days of the weeks after the seven planets dates to the roman era.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਝ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬੀਸੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਬਾਬਲੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਅੱਜ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚਲਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੈਰੀਲੀਅਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਪੈਲੀਅਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
development of scientific understanding in the early first millennium bc, babylonian astronomers observed that the sun's motion along the ecliptic is not uniform, though they did not know why it is today known that this is due to the movement of earth in an elliptic orbit around the sun, with earth moving faster when it is nearer to the sun at perihelion and moving slower when it is farther away at aphelion.

ਸੂਰਜ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਐਨੈਕਸਾਗੋਰਸ ਸੀ.
one of the first people to offer a scientific or philosophical explanation for the sun was the greek philosopher anaxagoras.

ਉਸਨੇ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਹੇਲੀਓਸ ਦਾ ਰੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਪੈਲਪੋਨੇਸਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਧਾਤ ਦੀ ਬਲਦੀ ਬਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਾਇਆ.
he reasoned that it was not the chariot of helios, but instead a giant flaming ball of metal even larger than the land of the peloponnesus and that the moon reflected the light of the sun.

ਇਸ ਧਰੋਹ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਰਿਕਲਸ ਦੇ ਦਖਲ ਦੁਆਰਾ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
for teaching this heresy, he was imprisoned by the authorities and sentenced to death, though he was later released through the intervention of pericles.

ਈਰਾਸਟੋਨੇਸ ਨੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ “ਸਟੈਡੀਆ ਮਾਇਰੀਆਡ 400 ਅਤੇ 80000” ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 4,080,000 ਸਟੇਡੀਆ 755,000 ਕਿਮੀ ਜਾਂ 804,000,000 ਸਟੇਡੀਆ ਨੂੰ 148 ਤੋਂ 153 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 0.99 ਤੋਂ 1.02 ਏਯੂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਹੀ ਹੈ.
eratosthenes estimated the distance between earth and the sun in the 3rd century bc as "of stadia myriads 400 and 80000", the translation of which is ambiguous, implying either 4,080,000 stadia 755,000 km or 804,000,000 stadia 148 to 153 million kilometers or 0.99 to 1.02 au the latter value is correct to within a few percent.

ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ ਵਿੱਚ, ਟੌਲੇਮੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 7.71 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 0.0515 ਏਯੂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 1,210 ਗੁਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in the 1st century ad, ptolemy estimated the distance as 1,210 times the radius of earth, approximately 7.71 million kilometers 0.0515 au .

ਥਿ thatਰੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਸਮੋਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਅਰਸਤਾਰਕੁਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੇਲੀਉਸੀਆ ਦੇ ਸੇਲੇਯੁਸ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਸਮ.
the theory that the sun is the center around which the planets orbit was first proposed by the ancient greek aristarchus of samos in the 3rd century bc, and later adopted by seleucus of seleucia see heliocentrism .

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this view was developed in a more detailed mathematical model of a heliocentric system in the 16th century by nicolaus copernicus.

ਚੀਨੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ 206 220 ਦੌਰਾਨ ਸਨਸਪਾਟਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ.
observations of sunspots were recorded during the han dynasty 206 220 by chinese astronomers, who maintained records of these observations for centuries.

ਐਵੇਰੋਜ਼ ਨੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ.
averroes also provided a description of sunspots in the 12th century.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਕਾ ਨੇ ਥੌਮਸ ਹੈਰੀਅਟ, ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the invention of the telescope in the early 17th century permitted detailed observations of sunspots by thomas harriot, galileo galilei and other astronomers.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸਨ.
galileo posited that sunspots were on the surface of the sun rather than small objects passing between earth and the sun.

ਅਰਬੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਅਲਬੇਟਨੀਅਸ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਥਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ.
arabic astronomical contributions include albatenius' discovery that the direction of the sun's apogee the place in the sun's orbit against the fixed stars where it seems to be moving slowest is changing.

ਆਧੁਨਿਕ ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਅਪੈਲੀਅਨ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in modern heliocentric terms, this is caused by a gradual motion of the aphelion of the earth's orbit .

ਇਬਨ ਯੂਨਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਐਸਟ੍ਰੋਲੇਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
ibn yunus observed more than 10,000 entries for the sun's position for many years using a large astrolabe.

1032 ਵਿਚ ਵੀਨਸ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪੋਲੀਮੈਥ ਅਵਿਸੇਨੇਨਾ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਕ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
from an observation of a transit of venus in 1032, the persian astronomer and polymath avicenna concluded that venus is closer to earth than the sun.

1672 ਵਿਚ ਜਿਓਵਨੀ ਕੈਸੀਨੀ ਅਤੇ ਜੀਨ ਰਿਚਰ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ.
in 1672 giovanni cassini and jean richer determined the distance to mars and were thereby able to calculate the distance to the sun.

1666 ਵਿੱਚ, ਆਈਜ਼ਕ ਨਿtonਟਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ.
in 1666, isaac newton observed the sun's light using a prism, and showed that it is made up of light of many colors.

1800 ਵਿਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਹਰਸ਼ਲ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਲਾਲ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
in 1800, william herschel discovered infrared radiation beyond the red part of the solar spectrum.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਜੋਸਫ਼ ਵਾਨ ਫ੍ਰੈਨਹੋਫਰ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ, ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿਚ 600 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਜ਼ਬੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਫ੍ਰੈਨਹੋਫਰ ਲਾਈਨਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the 19th century saw advancement in spectroscopic studies of the sun joseph von fraunhofer recorded more than 600 absorption lines in the spectrum, the strongest of which are still often referred to as fraunhofer lines.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬੁਝਾਰਤ ਸੀ.
in the early years of the modern scientific era, the source of the sun's energy was a significant puzzle.

ਲਾਰਡ ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਠੰ .ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰਲ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ.
lord kelvin suggested that the sun is a gradually cooling liquid body that is radiating an internal store of heat.

ਕੇਲਵਿਨ ਅਤੇ ਹਰਮਨ ਵੌਨ ਹੇਲਮਹੋਲਟਜ਼ ਨੇ energyਰਜਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਸੰਕੁਚਨ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਮਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸਿਰਫ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ.
kelvin and hermann von helmholtz then proposed a gravitational contraction mechanism to explain the energy output, but the resulting age estimate was only 20 million years, well short of the time span of at least 300 million years suggested by some geological discoveries of that time.

1890 ਵਿਚ, ਜੋਸੇਫ ਲੌਕਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿਚ ਹੀਲੀਅਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਕ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
in 1890 joseph lockyer, who discovered helium in the solar spectrum, proposed a meteoritic hypothesis for the formation and evolution of the sun.

ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ 1904 ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੱਲ ਸੀ.
not until 1904 was a documented solution offered.

ਅਰਨੈਸਟ ਰਦਰਫੋਰਡ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੋਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ayਹਿਣ ਨੂੰ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
ernest rutherford suggested that the sun's output could be maintained by an internal source of heat, and suggested radioactive decay as the source.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੰਜ-energyਰਜਾ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਈ ਐਮਸੀ 2 ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਰਾਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ.
however, it would be albert einstein who would provide the essential clue to the source of the sun's energy output with his mass-energy equivalence relation e mc2.

1920 ਵਿਚ, ਸਰ ਆਰਥਰ ਐਡਿੰਗਟਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੁੰਜ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ fromਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in 1920, sir arthur eddington proposed that the pressures and temperatures at the core of the sun could produce a nuclear fusion reaction that merged hydrogen protons into helium nuclei, resulting in a production of energy from the net change in mass.

ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 1925 ਵਿਚ ਸੀਸੀਲੀਆ ਪੇਨੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੇਘਨਾਦ ਸਾਹਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ionization ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the preponderance of hydrogen in the sun was confirmed in 1925 by cecilia payne using the ionization theory developed by meghnad saha, an indian physicist.

ਫਿusionਜ਼ਨ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਾਰਣਾ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣਯਨ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਅਤੇ ਹੰਸ ਬੈਥੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the theoretical concept of fusion was developed in the 1930s by the astrophysicists subrahmanyan chandrasekhar and hans bethe.

ਹੰਸ ਬੈਥੇ ਨੇ energyਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
hans bethe calculated the details of the two main energy-producing nuclear reactions that power the sun.

1957 ਵਿਚ ਮਾਰਗਰੇਟ ਬਰਬਿਜ, ਜੈਫਰੀ ਬਰਬੀਜ, ਵਿਲੀਅਮ ਫਾਉਲਰ ਅਤੇ ਫਰੈੱਡ ਹੋਯਲ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੱਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ.
in 1957, margaret burbidge, geoffrey burbidge, william fowler and fred hoyle showed that most of the elements in the universe have been synthesized by nuclear reactions inside stars, some like the sun.

ਸੂਰਜੀ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਾਸਾ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰ 5, 6, 7, 8 ਅਤੇ 9 ਸਨ ਜੋ 1959 ਅਤੇ 1968 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
solar space missions the first satellites designed to observe the sun were nasa's pioneers 5, 6, 7, 8 and 9, which were launched between 1959 and 1968.

ਇਹ ਪੜਤਾਲਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੇਰਵੇ ਮਾਪਦੀਆਂ ਹਨ.
these probes orbited the sun at a distance similar to that of earth, and made the first detailed measurements of the solar wind and the solar magnetic field.

ਪਾਇਨੀਅਰ 9 ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਮਈ 1983 ਤੱਕ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ.
pioneer 9 operated for a particularly long time, transmitting data until may 1983.

1970 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਹੈਲੀਓਸ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਸਕਾਈਲੈਬ ਅਪੋਲੋ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਮਾਉਂਟ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਕੋਰੋਨਾ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ.
in the 1970s, two helios spacecraft and the skylab apollo telescope mount provided scientists with significant new data on solar wind and the solar corona.

ਹੇਲੀਓਸ 1 ਅਤੇ 2 ਪੜਤਾਲਾਂ ਯੂਐਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਗਠਨ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਧ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰੀਲੀਲੀਅਨ ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
the helios 1 and 2 probes were u.s. collaborations that studied the solar wind from an orbit carrying the spacecraft inside mercury's orbit at perihelion.

ਨਾਕਾ ਦੁਆਰਾ 1973 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਕਾਈਲਾਬ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਅਪੋਲੋ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਮਾਉਂਟ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੌਰ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਮੈਡਿ includedਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the skylab space station, launched by nasa in 1973, included a solar observatory module called the apollo telescope mount that was operated by astronauts resident on the station.

ਸਕਾਈਲੈਬ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ.
skylab made the first time-resolved observations of the solar transition region and of ultraviolet emissions from the solar corona.

ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੱ .ੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ "ਕੋਰੋਨਾਲ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਟਸ" ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਲ ਛੇਕ, ਜੋ ਹੁਣ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
discoveries included the first observations of coronal mass ejections, then called "coronal transients", and of coronal holes, now known to be intimately associated with the solar wind.

1980 ਵਿੱਚ, ਸੋਲਰ ਮੈਕਸੀਮਮ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
in 1980, the solar maximum mission was launched by nasa.

ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਉੱਚ ਸੋਲਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੌਰ ਫਲੇਰਾਂ ਤੋਂ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨਾਂ, ਐਕਸਰੇ ਅਤੇ ਯੂਵੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this spacecraft was designed to observe gamma rays, x-rays and uv radiation from solar flares during a time of high solar activity and solar luminosity.

ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਪੜਤਾਲ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਅਯੋਗ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ.
just a few months after launch, however, an electronics failure caused the probe to go into standby mode, and it spent the next three years in this inactive state.

1984 ਵਿਚ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ਚੈਲੇਂਜਰ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਐਸਟੀਐਸ -31 ਸੀ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਮਾਨ ਵਿਚ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ.
in 1984 space shuttle challenger mission sts-41c retrieved the satellite and repaired its electronics before re-releasing it into orbit.

ਸੋਲਰ ਮੈਕਸੀਮਮ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੂਨ 1989 ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਜੀ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
the solar maximum mission subsequently acquired thousands of images of the solar corona before re-entering earth's atmosphere in june 1989.

1991 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਪਾਨ ਦੇ ਯੋਕੋਕੋ ਸਨਬੀਮ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਤਰੰਗ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਭੜਕਿਆ ਦੇਖਿਆ.
launched in 1991, japan's yohkoh sunbeam satellite observed solar flares at x-ray wavelengths.

ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕੋਰੋਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੀ.
mission data allowed scientists to identify several different types of flares, and demonstrated that the corona away from regions of peak activity was much more dynamic and active than had previously been supposed.

ਯੋਕੋਕੋਹ ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਤਾਲਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
yohkoh observed an entire solar cycle but went into standby mode when an annular eclipse in 2001 caused it to lose its lock on the sun.

ਇਹ 2005 ਵਿੱਚ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was destroyed by atmospheric re-entry in 2005.

ਅੱਜ ਤਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੋਲਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੋਲਰ ਅਤੇ ਹੈਲੀਓਸਫੈਰਿਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2 ਦਸੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
one of the most important solar missions to date has been the solar and heliospheric observatory, jointly built by the european space agency and nasa and launched on 2 december 1995.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਵਧਾਉਣ 2012 ਦੁਆਰਾ ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
originally intended to serve a two-year mission, a mission extension through 2012 was approved in october 2009.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਯੁੰਕਤ ਮਿਸ਼ਨ, ਸੋਲਰ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਐਸ.ਡੀ.ਓ., ਫਰਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it has proven so useful that a follow-on mission, the solar dynamics observatory sdo , was launched in february 2010.

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਰਗੀਅਨ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਜਿਸ' ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸੋਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਤਰੰਗ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
situated at the lagrangian point between earth and the sun at which the gravitational pull from both is equal , soho has provided a constant view of the sun at many wavelengths since its launch.

ਇਸਦੇ ਸਿੱਧੇ ਸੂਰਜੀ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੋਹੋ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਧੂਮਕੁਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਭੜਕਦੇ ਹਨ.
besides its direct solar observation, soho has enabled the discovery of a large number of comets, mostly tiny sungrazing comets that incinerate as they pass the sun.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
all these satellites have observed the sun from the plane of the ecliptic, and so have only observed its equatorial regions in detail.

ਯੂਲੀਸਿਸ ਪੜਤਾਲ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ 1990 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the ulysses probe was launched in 1990 to study the sun's polar regions.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿਮੰਡਲ ਵਿਚ "ਸਲਿੰਗ ਸ਼ਾਟ" ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਪਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it first travelled to jupiter, to "slingshot" into an orbit that would take it far above the plane of the ecliptic.

ਇਕ ਵਾਰ ਯੂਲਿਸਸ ਆਪਣੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੰਧ ਵਿਚ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ ਉੱਚ ਸੂਰਜੀ ਵਿਥਕਾਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉੱਚ ਵਿਥਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਲਗਭਗ 750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰਫਤਾਰ' ਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਹੌਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਸਨ ਚੁੰਬਕੀ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਚ ਚਿਤੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਗਲੈਕਟਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
once ulysses was in its scheduled orbit, it began observing the solar wind and magnetic field strength at high solar latitudes, finding that the solar wind from high latitudes was moving at about 750 km s, which was slower than expected, and that there were large magnetic waves emerging from high latitudes that scattered galactic cosmic rays.

ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਵਿਚ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਭਰਪੂਰਤਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਾੜੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
elemental abundances in the photosphere are well known from spectroscopic studies, but the composition of the interior of the sun is more poorly understood.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ, ਉਤਪੱਤੀ, ਨੂੰ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਮਾਪਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a solar wind sample return mission, genesis, was designed to allow astronomers to directly measure the composition of solar material.

ਸੋਲਰ ਟੈਰੇਸਟੀਅਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਐਸਟੀਰੀਓ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the solar terrestrial relations observatory stereo mission was launched in october 2006.

ਦੋ ਸਮਾਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
two identical spacecraft were launched into orbits that cause them to respectively pull further ahead of and fall gradually behind earth.

ਇਹ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਸਟੀਰੀਓਸਕੋਪਿਕ ਇਮੇਜਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਦੇ ਨਿਕਾਸ.
this enables stereoscopic imaging of the sun and solar phenomena, such as coronal mass ejections.

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆ ਨਾਮ ਦੇ ਲਈ 100 ਕਿਲੋ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the indian space research organisation has scheduled the launch of a 100 kg satellite named aditya for .

ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਸੋਲਰ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਰੋਨਗ੍ਰਾਫ ਹੋਵੇਗਾ.
its main instrument will be a coronagraph for studying the dynamics of the solar corona.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਆਮ ਗੈਰ-ਪਾਚੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
observation and effects the brightness of the sun can cause pain from looking at it with the naked eye however, doing so for brief periods is not hazardous for normal non-dilated eyes.

ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਫਾਸਫਿਨ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟੀਫੈਕਟਸ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
looking directly at the sun causes phosphene visual artifacts and temporary partial blindness.

ਇਹ ਰੈਟਿਨਾ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕ ਦਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ.
it also delivers about 4 milliwatts of sunlight to the retina, slightly heating it and potentially causing damage in eyes that cannot respond properly to the brightness.

ਯੂਵੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅੱਖ ਦੇ ਲੈਂਜ਼ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਤੀਆ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੂਰਜੀ uv ਦੇ ਆਮ ਐਕਸਪੋਜਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
uv exposure gradually yellows the lens of the eye over a period of years, and is thought to contribute to the formation of cataracts, but this depends on general exposure to solar uv, and not whether one looks directly at the sun.

ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਵੇਖਣਾ ਲਗਭਗ 100 ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਟੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਧੁੱਪ ਵਰਗਾ ਜਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਵਾਨ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਲੈਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਉਮਰ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅੱਖਾਂ, ਜ਼ੈਨੀਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਣ, ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਯੂਵੀ ਦਾਖਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
long-duration viewing of the direct sun with the naked eye can begin to cause uv-induced, sunburn-like lesions on the retina after about 100 seconds, particularly under conditions where the uv light from the sun is intense and well focused conditions are worsened by young eyes or new lens implants which admit more uv than aging natural eyes , sun angles near the zenith, and observing locations at high altitude.

ਚਾਨਣ-ਕੇਂਦ੍ਰਤ optਪਟਿਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ retੁਕਵੇਂ ਫਿਲਟਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰੇਟਿਨਾ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੂਵੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮੱਧਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
viewing the sun through light-concentrating optics such as binoculars may result in permanent damage to the retina without an appropriate filter that blocks uv and substantially dims the sunlight.

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਫਿਲਟਰ ਫਿਲਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਫਿਲਟਰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
when using an attenuating filter to view the sun, the viewer is cautioned to use a filter specifically designed for that use.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਫਿਲਟਰ ਜੋ ਯੂਵੀ ਜਾਂ ਆਈਆਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਚਮਕ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਅੱਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some improvised filters that pass uv or ir rays, can actually harm the eye at high brightness levels.

ਹਰਸ਼ੇਲ ਵੇਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਲਰ ਡਾਇਗੋਨਲਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਦੂਰਬੀਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਹਨ.
herschel wedges, also called solar diagonals, are effective and inexpensive for small telescopes.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੋ ਕਿ ਆਈਪੀਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਇਕ ਅਣਪਛਾਤੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਝਲਕਦੀ ਹੈ.
the sunlight that is destined for the eyepiece is reflected from an unsilvered surface of a piece of glass.

ਘਟਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
only a very small fraction of the incident light is reflected.

ਬਾਕੀ ਗਲਾਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
the rest passes through the glass and leaves the instrument.

ਜੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਲਾਸ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਝਲਕਦੀ, ਯੰਤਰ ਨੂੰ ਅਸਫਲ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
if the glass breaks because of the heat, no light at all is reflected, making the device fail-safe.

ਗੂੜੇ ਗਲਾਸ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰਲ ਫਿਲਟਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
simple filters made of darkened glass allow the full intensity of sunlight to pass through if they break, endangering the observer's eyesight.

ਅਣਪਛਾਤੀ ਦੂਰਬੀਨ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ deliverਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
unfiltered binoculars can deliver hundreds of times as much energy as using the naked eye, possibly causing immediate damage.

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਸੰਖੇਪ ਝਲਕ ਵੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
it is claimed that even brief glances at the midday sun through an unfiltered telescope can cause permanent damage.

ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇਖਣ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਸ਼ਨੀ ਕੰਟ੍ਰਾਸਟ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਡਾਇਲਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਆਬਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ.
partial solar eclipses are hazardous to view because the eye's pupil is not adapted to the unusually high visual contrast the pupil dilates according to the total amount of light in the field of view, not by the brightest object in the field.

ਅੰਸ਼ਿਕ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲੰਘਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਫੋਟੋਸਪੇਅਰ ਦੇ uncੱਕੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਚਮਕ ਇਕੋ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
during partial eclipses most sunlight is blocked by the moon passing in front of the sun, but the uncovered parts of the photosphere have the same surface brightness as during a normal day.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੁਤਲਾ 2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ 6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰੇਕ ਰੇਟਿਨ ਸੈੱਲ ਗੈਰ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the overall gloom, the pupil expands from 2 mm to 6 mm, and each retinal cell exposed to the solar image receives up to ten times more light than it would looking at the non-eclipsed sun.

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਛੋਟੇ ਪੱਕੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਚਟਾਕ ਹਨ.
this can damage or kill those cells, resulting in small permanent blind spots for the viewer.

ਖ਼ਤਰਾ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਛਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਦ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
the hazard is insidious for inexperienced observers and for children, because there is no perception of pain it is not immediately obvious that one's vision is being destroyed.

ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਬੇ ਲੰਘੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਰੇਲੀਗ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੀਅ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ. ਧੁੱਪ ਅਚਾਨਕ ਬੱਦਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬਰੇਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
during sunrise and sunset, sunlight is attenuated because of rayleigh scattering and mie scattering from a particularly long passage through earth's atmosphere, and the sun is sometimes faint enough to be viewed comfortably with the naked eye or safely with optics provided there is no risk of bright sunlight suddenly appearing through a break between clouds .

ਖਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਉੱਚ ਨਮੀ ਇਸ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
hazy conditions, atmospheric dust, and high humidity contribute to this atmospheric attenuation.

ਇੱਕ optਪਟੀਕਲ ਵਰਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਫਲੈਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
an optical phenomenon, known as a green flash, can sometimes be seen shortly after sunset or before sunrise.

ਫਲੈਸ਼ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਹੇਠਾਂ ਚਾਨਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਵੱਲ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉਲਟ ਦੁਆਰਾ.
the flash is caused by light from the sun just below the horizon being bent usually through a temperature inversion towards the observer.

ਛੋਟਾ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਵਿਯੋਲੇਟ, ਨੀਲਾ, ਹਰਾ ਦਾ ਚਾਨਣ ਲੰਬੀਆਂ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਪੀਲੀਆਂ, ਸੰਤਰੀ, ਲਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਵਾਯੋਲੇਟ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਧੇਰੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
light of shorter wavelengths violet, blue, green is bent more than that of longer wavelengths yellow, orange, red but the violet and blue light is scattered more, leaving light that is perceived as green.

ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ultraviolet light from the sun has antiseptic properties and can be used to sanitize tools and water.

ਇਹ ਝੁਲਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੰਗਾਈ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ.
it also causes sunburn, and has other biological effects such as the production of vitamin d and sun tanning.

ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ tenੰਗ ਨਾਲ ਨਰਮਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਯੂਵੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਲਈ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
ultraviolet light is strongly attenuated by earth's ozone layer, so that the amount of uv varies greatly with latitude and has been partially responsible for many biological adaptations, including variations in human skin color in different regions of the globe.

ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੱਠ ਜਾਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
planetary system the sun has eight known planets.

ਇਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪਥਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਬੁਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ, ਦੋ ਗੈਸ ਦੈਂਤ, ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬਰਫ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ includesਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
this includes four terrestrial planets mercury, venus, earth, and mars , two gas giants jupiter and saturn , and two ice giants uranus and neptune .

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਸਤ ਪੱਟੀ, ਕਈ ਕੋਮੈਟ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਰਫੀਲੇ ਸਰੀਰ ਹਨ ਜੋ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ.
the solar system also has five dwarf planets, an asteroid belt, numerous comets, and a large number of icy bodies which lie beyond the orbit of neptune.

ਹੋਰ ਹਵਾਲੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਕੋਹੇਨ, ਰਿਚਰਡ 2010 ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also notes references further reading cohen, richard 2010 .

ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਸਟਾਰ ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
chasing the sun the epic story of the star that gives us life.

ਸਾਈਮਨ ਐਂਡ ਸ਼ਸਟਰ.
simon & schuster.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-4000-6875-4.
isbn 1-4000-6875-4.

ਥੌਮਸਨ, ਐਮਜੇ
thompson, m. j.

2004.
2004 .

"ਸੋਲਰ ਇੰਟੀਰਿਅਰ ਹੈਲੀਓਇਸਿਸਮੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੰਟੀਰੀਅਰ".
"solar interior helioseismology and the sun's interior".

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੂ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ.
astronomy & geophysics.

45 4.
45 1 .

ਸੋਲਰ ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਸਕਲਰਪੀਡੀਆ ਹਿgh ਹਡਸਨ 3 3 3967. ਡੋਇ 10.4249 ਸਕਾਲਿਪੀਡੀਆ .36767 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨਾਸਾ ਸੋਹੋ ਸੋਲਰ ਐਂਡ ਹੇਲੀਓਸਫੈਰਿਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੋਲਰ ਅਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਐਸਟ੍ਰੋਨਮੀ ਕਾਸਟ ਸੂਰਜ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬੋਸਟਨ ਗਲੋਬ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਟ੍ਰੈਕ, ਸੂਰਜ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸਵੀਡਿਸ਼ 1 ਮੀਟਰ ਸੋਲਰ ਟੈਲੀਸਕੋਪ, ਐਸਐਸਟੀ ਗੈਲਮਰਨ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਇੱਕ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਵਿਆਖਿਆ, ਸੂਰਜੀ ਸੋਲਰ ਕਨਵੇਅਰ ਬੇਲਟ ਦੀ ਸਪੀਡ ਅਪ ਨਾਸਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਸਾ 5 ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੰਕ ਅਲਟਰਾ ਹਾਈ ਡੈਫੀਨੇਸ਼ਨ ਨਾਸਾ 11 1 2015 ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਟਾਈਮਲੈਪਸ ਵੀਡੀਓ ਬਾਇਓਗਾਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
solar activity scholarpedia hugh hudson 3 3 3967. doi 10.4249 scholarpedia.3967 external links nasa soho solar & heliospheric observatory satellite national solar observatory astronomy cast the sun a collection of spectacular images of the sun from various institutions the boston globe satellite observations of solar luminosity sun trek, an educational website about the sun the swedish 1-meter solar telescope, sst an animated explanation of the structure of the sun university of glamorgan animation the future of the sun solar conveyor belt speeds up nasa images, link to report on science nasa 5-year timelapse video of the sun sun in ultra high definition nasa 11 1 2015 biogas typically refers to a mixture of different gases produced by the breakdown of organic matter in the absence of oxygen.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ, ਖਾਦ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਪੌਦੇ ਪਦਾਰਥ, ਸੀਵਰੇਜ, ਹਰਾ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
biogas can be produced from raw materials such as agricultural waste, manure, municipal waste, plant material, sewage, green waste or food waste.

ਬਾਇਓਗਸ ਇੱਕ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਕਾਰਬਨ ਪੈਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ.
biogas is a renewable energy source and in many cases exerts a very small carbon footprint.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਪਾਚਨ ਦੁਆਰਾ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਬੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡੇਬਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼.
biogas can be produced by anaerobic digestion with anaerobic organisms, which digest material inside a closed system, or fermentation of biodegradable materials.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਥੇਨ ਸੀਐਚ 4 ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ 2 ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਐਚ 2 ਐਸ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਸਿਲੋਕਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
biogas is primarily methane ch 4 and carbon dioxide co2 and may have small amounts of hydrogen sulfide h 2s , moisture and siloxanes.

ਗੈਸਾਂ ਮੀਥੇਨ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਜਾਂ ਆਕਸੀਡਾਈਜਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the gases methane, hydrogen, and carbon monoxide co can be combusted or oxidized with oxygen.

ਇਹ energyਰਜਾ ਰੀਲੀਜ਼ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this energy release allows biogas to be used as a fuel it can be used for any heating purpose, such as cooking.

ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਗੈਸ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਗੈਸ ਵਿੱਚਲੀ ​​energyਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ.
it can also be used in a gas engine to convert the energy in the gas into electricity and heat.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਨਾਲ ਕੰਪ੍ਰੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biogas can be compressed, the same way natural gas is compressed to cng, and used to power motor vehicles.

ਯੂਕੇ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 17% ਵਾਹਨ ਦੇ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the uk, for example, biogas is estimated to have the potential to replace around 17% of vehicle fuel.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it qualifies for renewable energy subsidies in some parts of the world.

ਬਾਇਓ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਾਇਓ-ਮੀਥੇਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biogas can be cleaned and upgraded to natural gas standards, when it becomes bio-methane.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਚੱਕਰ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
biogas is considered to be a renewable resource because its production-and-use cycle is continuous, and it generates no net carbon dioxide.

ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
organic material grows, is converted and used and then regrows in a continually repeating cycle.

ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਜਿੰਨਾ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬਾਇਓ-ਸਰੋਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਦਾਰਥ ਅਖੀਰ energyਰਜਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from a carbon perspective, as much carbon dioxide is absorbed from the atmosphere in the growth of the primary bio-resource as is released when the material is ultimately converted to energy.

ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਐਲ.ਐਫ.ਜੀ. ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਲੈਂਡਫਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡੇਬਲ ਕੂੜੇਦਾਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਪਾਚਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
production biogas is produced as landfill gas lfg , which is produced by the breakdown of biodegradable waste inside a landfill due to chemical reactions and microbes, or as digested gas, produced inside an anaerobic digester.

ਇੱਕ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਉਹ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਜਾਂ energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a biogas plant is the name often given to an anaerobic digester that treats farm wastes or energy crops.

ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਡਾਈਜਟਰਸ ਏਅਰ-ਟਾਈਟ ਟੈਂਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can be produced using anaerobic digesters air-tight tanks with different configurations .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਕੀ ਦੇ ਚਟਾਨ ਜਾਂ ਬਾਇਓਡੇਗਰੇਡੇਬਲ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
these plants can be fed with energy crops such as maize silage or biodegradable wastes including sewage sludge and food waste.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਬਾਇਓਮਾਸ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
during the process, the microorganisms transform biomass waste into biogas mainly methane and carbon dioxide and digestate.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਇਕ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੀਟਿੰਗ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਈ ਜੇਨਬੇਕਰ ਜਾਂ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਗੈਸ ਇੰਜਣਾਂ.
the biogas is a renewable energy that can be used for heating, electricity, and many other operations that use a reciprocating internal combustion engine, such as ge jenbacher or caterpillar gas engines.

ਹੋਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨਜ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ .ੁਕਵੇਂ ਹਨ.
other internal combustion engines such as gas turbines are suitable for the conversion of biogas into both electricity and heat.

ਡਾਈਸਟੇਟ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਅਜੀਵ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the digestate is the remaining inorganic matter that was not transformed into biogas.

ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖਾਦ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
it can be used as an agricultural fertiliser.

ਦੋ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮੇਸੋਫਿਲਿਕ ਅਤੇ ਥਰਮੋਫਿਲਿਕ ਪਾਚਨ ਹਨ ਜੋ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ.
there are two key processes mesophilic and thermophilic digestion which is dependent on temperature.

ਅਲਾਸਕਾ ਫੇਅਰਬੈਂਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵਿਚ, "ਅਲਾਸਕਾ ਦੀ ਇਕ ਜੰਮੀਆਂ ਝੀਲ ਤੋਂ ਚਿੱਕੜ" ਵਿਚੋਂ ਕੱ psychੀ ਗਈ ਸਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 1000-ਲਿਟਰ ਦੇ ਇਕ ਪਾਚਕ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲੀਟਰ ਮੀਥੇਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਪਾਚਕਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20% ਆਉਟਪੁੱਟ ਹੈ.
in experimental work at university of alaska fairbanks, a 1000-litre digester using psychrophiles harvested from "mud from a frozen lake in alaska" has produced liters of methane per day, about 20% % of the output from digesters in warmer climates.

ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਜੋਖਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਦੇ ਵਾਧੂ ਜੋਖਮ ਦੇ ਨਾਲ.
dangers the dangers of biogas are mostly similar to those of natural gas, but with an additional risk from the toxicity of its hydrogen sulfide fraction.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ 8-20 ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਹਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
biogas can be explosive when mixed in the ratio of one part biogas to 8-20 parts air.

ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਖਾਲੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਡਾਈਜੈਟਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
special safety precautions have to be taken for entering an empty biogas digester for maintenance work.

ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸਫੋਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is important that a biogas system never has negative pressure as this could cause an explosion.

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗੈਸ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੈਸ ਕੱ removedੀ ਜਾਂ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਕਾਲਮ ਇੰਚ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਗੇਜ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
negative gas pressure can occur if too much gas is removed or leaked because of this biogas should not be used at pressures below one column inch of water, measured by a pressure gauge.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
frequent smell checks must be performed on a biogas system.

ਜੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬਦਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੁਰੰਤ ਖੋਲ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
if biogas is smelled anywhere windows and doors should be opened immediately.

ਜੇ ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗੇਟ ਵਾਲਵ 'ਤੇ ਗੈਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
if there is a fire the gas should be shut off at the gate valve of the biogas system.

ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਇਕ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਗਿੱਲੇ ਜੈਵਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ decਾਹੁਣ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
landfill gas landfill gas is produced by wet organic waste decomposing under anaerobic conditions in a biogas.

ਕੂੜੇ ਨੂੰ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਭਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਰੋਕਤ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the waste is covered and mechanically compressed by the weight of the material that is deposited above.

ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this material prevents oxygen exposure thus allowing anaerobic microbes to thrive.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੇ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਗੈਸ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
biogas builds up and is slowly released into the atmosphere if the site has not been engineered to capture the gas.

ਬੇਕਾਬੂ wayੰਗ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੈਂਡਫਿਲ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
landfill gas released in an uncontrolled way can be hazardous since it can become explosive when it escapes from the landfill and mixes with oxygen.

ਹੇਠਲੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸੀਮਾ 5% ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਉਪਰੀ 15% ਮੀਥੇਨ ਹੈ.
the lower explosive limit is 5% methane and the upper is 15% methane.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਮੀਥੇਨ ਇਕ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲੋਂ 20 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ.
the methane in biogas is 20 times more potent a greenhouse gas than carbon dioxide.

ਇਸ ਲਈ, ਬੇਕਾਬੂ ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ, ਜੋ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
therefore, uncontained landfill gas, which escapes into the atmosphere may significantly contribute to the effects of global warming.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਵਿਚ ਅਸਥਿਰ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ vocs ਫੋਟੋ-ਕੈਮੀਕਲ ਧੁੰਦ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in addition, volatile organic compounds vocs in landfill gas contribute to the formation of photochemical smog.

ਤਕਨੀਕੀ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਬੀਓਡੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਐਰੋਬਿਕ ਸੂਖਮ-ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
technical biochemical oxygen demand bod is a measure of the amount of oxygen required by aerobic micro-organisms to decompose the organic matter in a sample of water.

ਬਾਇਓਡੀਜੈਸਟਰ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ energyਰਜਾ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਅਤੇ ਤਰਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਲਈ ਬੀਓਡੀ ਬਾਇਓਡੀਜੈਸਟਰ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ energyਰਜਾ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
knowing the energy density of the material being used in the biodigester as well as the bod for the liquid discharge allows for the calculation of the daily energy output from a biodigester.

ਬਾਇਓਡੀਜੈਸਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਮੈਲ, ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸਰੋਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਕਿੰਨੀ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ.
another term related to biodigesters is effluent dirtiness, which tells how much organic material there is per unit of biogas source.

ਇਸ ਉਪਾਅ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਇਕਾਈਆਂ ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਬੀਓਡੀ ਲੀਟਰ ਵਿੱਚ ਹਨ.
typical units for this measure are in mg bod litre.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਪਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਬੀਓਡੀ ਲੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
as an example, effluent dirtiness can range between mg bod litre in panama.

1 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਡੀਕਮਮੀਸ਼ਨਡ ਰਸੋਈ ਬਾਇਓ-ਵੇਸਟ ਤੋਂ, 0.45 ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
from 1 kg of decommissioned kitchen bio-waste, 0.45 of biogas can be obtained.

ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਹੈ.
the price for collecting biological waste from households is approximately per ton.

ਰਚਨਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਨਾਇਰੋਬਿਕ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਮੁੱ upon ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
composition the composition of biogas varies depending upon the origin of the anaerobic digestion process.

ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 50% ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਮੀਥੇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
landfill gas typically has methane concentrations around 50%.

ਉੱਨਤ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ 55%% ਮੀਥੇਨ ਨਾਲ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੁਫਤ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਲਈ ਇਨ-ਸੀਟੂ ਗੈਸ ਸ਼ੁੱਧਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 80% -90% ਮੀਥੇਨ ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
advanced waste treatment technologies can produce biogas with 55% % methane, which for reactors with free liquids can be increased to 80%-90% methane using in-situ gas purification techniques.

ਜਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
as produced, biogas contains water vapor.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਭੰਡਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਮਾਪੀ ਗਈ ਗੈਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤਾਪਮਾਨ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਣਿਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁੱਕੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਦੀ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਾਲੀਅਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the fractional volume of water vapor is a function of biogas temperature correction of measured gas volume for water vapor content and thermal expansion is easily done via simple mathematics which yields the standardized volume of dry biogas.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਸਿਲੋਕਸੈਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in some cases, biogas contains siloxanes.

ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਸੜਨ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ.
they are formed from the anaerobic decomposition of materials commonly found in soaps and detergents.

ਸਿਲੋਕਸੈਨਜ਼ ਵਾਲੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਬਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਲਨ ਗੈਸ.
during combustion of biogas containing siloxanes, silicon is released and can combine with free oxygen or other elements in the combustion gas.

ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿਲਿਕਾ ਸੀਓ 2 ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਕੋਇਸ ਸਿਕਓਏ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੈਲਸੀਅਮ, ਸਲਫਰ, ਜ਼ਿੰਕ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
deposits are formed containing mostly silica sio 2 or silicates sixoy and can contain calcium, sulfur, zinc, phosphorus.

ਅਜਿਹੇ ਚਿੱਟੇ ਖਣਿਜ ਭੰਡਾਰ ਕਈ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਸਤਹ ਮੋਟਾਈ ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਜਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
such white mineral deposits accumulate to a surface thickness of several millimeters and must be removed by chemical or mechanical means.

ਸਿਲੋਕਸੈਨਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
practical and cost-effective technologies to remove siloxanes and other biogas contaminants are available.

ਆਮ ਬਾਇਓਡੀਜੈਸਟਰ ਦੇ 1000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਗਿੱਲੇ ਭਾਰ ਲਈ, ਕੁੱਲ ਘੋਲ ਗਿੱਲੇ ਭਾਰ ਦਾ 30% ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਥਿਰ ਮੁਅੱਤਲ ਘੋਲ ਘੋਲ ਦੇ 90% ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
for 1000 kg wet weight of input to a typical biodigester, total solids may be 30% of the wet weight while volatile suspended solids may be 90% of the total solids.

ਪ੍ਰੋਟੀਨ 20% ਅਸਥਿਰ ਘੋਲਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਅਸਥਿਰ ਘੋਲਾਂ ਦਾ 70% ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਅਸਥਿਰ ਘੋਲਾਂ ਦਾ 10% ਹੋਵੇਗੀ.
protein would be 20% of the volatile solids, carbohydrates would be 70% of the volatile solids, and finally fats would be 10% of the volatile solids.

ਖਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖਾਦ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
benefits of manure derived biogas high levels of methane are produced when manure is stored under anaerobic conditions.

ਸਟੋਰੇਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਖਾਦ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਵੀ ਨਿੰਦਾਕਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਉਪ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
during storage and when manure has been applied to the land, nitrous oxide is also produced as a byproduct of the denitrification process.

ਨਾਈਟਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਐਨ 2 ਓ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲੋਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਵਜੋਂ 320 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲੋਂ ਮਿਥੇਨ 25 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ.
nitrous oxide n2o is 320 times more aggressive as a greenhouse gas than carbon dioxide and methane 25 times more than carbon dioxide.

ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਪਾਚਨ ਰਾਹੀਂ ਗ cowਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਨੂੰ ਮੀਥੇਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਪਸ਼ੂ 100 ਅਰਬ ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇਵੇਗਾ.
by converting cow manure into methane biogas via anaerobic digestion, the millions of cattle in the united states would be able to produce 100 billion kilowatt hours of electricity, enough to power millions of homes across the united states.

ਦਰਅਸਲ, ਇੱਕ ਗ cow ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3 ਕਿਲੋਵਾਟ ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਖਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ 100 ਵਾਟ ਲਾਈਟ ਬੱਲਬ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ 2.4 ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
in fact, one cow can produce enough manure in one day to generate 3 kilowatt hours of electricity only 2.4 kilowatt hours of electricity are needed to power a single 100-watt light bulb for one day.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਨੂੰ ਸੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੀਥੇਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਨਾਲ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ 99 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਜਾਂ 4% ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
furthermore, by converting cattle manure into methane biogas instead of letting it decompose, global warming gases could be reduced by 99 million metric tons or 4%.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੀਐਚਪੀ ਗੈਸ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਜਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ digesੰਗ ਨਾਲ ਡਾਈਜਟਰ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
applications biogas can be used for electricity production on sewage works, in a chp gas engine, where the waste heat from the engine is conveniently used for heating the digester cooking space heating water heating and process heating.

ਜੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਜਾਂ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਟ-ਸੀਐਚਪੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਡਿਸਪਲੇਸਰ ਹੈ.
if compressed, it can replace compressed natural gas for use in vehicles, where it can fuel an internal combustion engine or fuel cells and is a much more effective displacer of carbon dioxide than the normal use in on-site chp plants.

ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੱਚੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤਕਰੀਬਨ 60% ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ 29% ਸੀਓ 2 ਐਚ 2 ਐੱਸ ਦੇ ਟਰੇਸ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਨੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਲਈ ਬਾਲਣ ਗੈਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
biogas upgrading raw biogas produced from digestion is roughly 60% methane and 29% co 2 with trace elements of h 2s it is not of high enough quality to be used as fuel gas for machinery.

ਇਕੱਲੇ h 2s ਦਾ ਖਰਾਬ ਸੁਭਾਅ ਪੌਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the corrosive nature of h 2s alone is enough to destroy the internals of a plant.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਉਹੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਅਪਗ੍ਰੇਡਰ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਇਕ ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੀਥੇਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
methane in biogas can be concentrated via a biogas upgrader to the same standards as fossil natural gas, which itself has to go through a cleaning process, and becomes biomethane.

ਜੇ ਸਥਾਨਕ ਗੈਸ ਨੈਟਵਰਕ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਡਿਸਟਰੀਬਿ .ਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
if the local gas network allows, the producer of the biogas may use their distribution networks.

ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਗੈਸ ਬਹੁਤ ਸਾਫ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ networkਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
gas must be very clean to reach pipeline quality and must be of the correct composition for the distribution network to accept.

ਜੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਪਾਣੀ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ, ਅਤੇ ਕਣ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
carbon dioxide, water, hydrogen sulfide, and particulates must be removed if present.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਧੋਣ, ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸਵਿੰਗ ਅਡੋਰਸੋਪਸ਼ਨ, ਸੇਲੇਕਸੋਲ ਐਡਸੋਰਪਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਅਮੀਨ ਗੈਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ methodsੰਗ ਹਨ.
there are four main methods of upgrading water washing, pressure swing adsorption, selexol adsorption, and amine gas treating.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਅਪਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਲਈ ਝਿੱਲੀ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਪੌਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
in addition to these, the use of membrane separation technology for biogas upgrading is increasing, and there are already several plants operating in europe and usa.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ waterੰਗ ਹੈ ਪਾਣੀ ਧੋਣਾ ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਇਕ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਰੇਸ ਤੱਤ ਗੈਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਸਕੇਡਿੰਗ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਰਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the most prevalent method is water washing where high pressure gas flows into a column where the carbon dioxide and other trace elements are scrubbed by cascading water running counter-flow to the gas.

ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 2% ਮੀਥੇਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ 98% ਮੀਥੇਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this arrangement could deliver 98% methane with manufacturers guaranteeing maximum 2% methane loss in the system.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਅਪਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਗੈਸ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਦੇ ਕੁਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 3% ਅਤੇ 6% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
it takes roughly between 3% and 6% of the total energy output in gas to run a biogas upgrading system.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ-ਗਰਿੱਡ ਟੀਕਾ ਗੈਸ-ਗਰਿੱਡ ਟੀਕਾ ਮੀਥੇਨ ਗਰਿੱਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਗਰਿੱਡ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਹੈ.
biogas gas-grid injection gas-grid injection is the injection of biogas into the methane grid natural gas grid .

ਇੰਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਸਾਰੀ energyਰਜਾ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਰਿੱਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ onਨ-ਇਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਸਾਈਟ ਉਤਪਾਦਨ resultingਰਜਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਘਾਟੇ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
injections includes biogas until the breakthrough of micro combined heat and power two-thirds of all the energy produced by biogas power plants was lost the heat , using the grid to transport the gas to customers, the electricity and the heat can be used for on-site generation resulting in a reduction of losses in the transportation of energy.

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ energyਰਜਾ ਦੇ ਘਾਟੇ 1% ਤੋਂ 2% ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
typical energy losses in natural gas transmission systems range from 1% to 2%.

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ energyਰਜਾ ਘਾਟੇ 5% ਤੋਂ 8% ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the current energy losses on a large electrical system range from 5% to 8%.

ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਬਾਇਓਗੈਸ ਜੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਹਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
biogas in transport if concentrated and compressed, it can be used in vehicle transportation.

ਕੰਪਰੈੱਸ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸਵੀਡਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
compressed biogas is becoming widely used in sweden, switzerland, and germany.

ਅਮਾਂਡਾ ਦਿ ਬਾਇਓਗੈਸ ਟ੍ਰੇਨ ਅਮਾਂਡਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸੰਚਾਲਿਤ ਟ੍ਰੇਨ 2005 ਤੋਂ ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
a biogas-powered train, named amanda the biogas train amanda , has been in service in sweden since 2005.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
biogas powers automobiles.

1974 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਸਵੀਟ ਅਟ ਅਟ ਨਟ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਰ ਨੇ ਰੂੜੀ ਦੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਸਟਮ-ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ.
in 1974, a british documentary film titled sweet as a nut detailed the biogas production process from pig manure and showed how it fueled a custom-adapted combustion engine.

2007 ਵਿਚ, ਲਗਭਗ 12,000 ਵਾਹਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਬਾਇਓ ਗੈਸਾਂ ਨਾਲ ਬਾਲਣ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਰਪ ਵਿਚ.
in 2007, an estimated 12,000 vehicles were being fueled with upgraded biogas worldwide, mostly in europe.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਮਾਪਣਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਗਿੱਲੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਗੈਸ ਜਾਂ ਹਵਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੈਸ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਧੁੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
measuring in biogas environments biogas is part of the wet gas and condensing gas or air category that includes mist or fog in the gas stream.

ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਧੁੰਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ ਹੈ ਜੋ ਪਾਈਪਾਂ ਜਾਂ ਸਟੈਕਾਂ ਦੇ ਗੈਸ ਵਹਾਅ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ.
the mist or fog is predominately water vapor that condenses on the sides of pipes or stacks throughout the gas flow.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਚਕ, ਲੈਂਡਫਿਲ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੀਲਾਂ.
biogas environments include wastewater digesters, landfills, and animal feeding operations covered livestock lagoons .

ਅਲਟਰਾਸੋਨਿਕ ਫਲੋ ਮੀਟਰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਮਾਪਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਕੁਝ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ.
ultrasonic flow meters are one of the few devices capable of measuring in a biogas atmosphere.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਮੀਟਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਨਮੀ ਸਥਿਰ ਉੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਰੀਡਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸਪਿਕਿੰਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਬੂੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਸਹੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸਿੰਗਲ-ਪੁਆਇੰਟ ਸੰਮਿਲਨ ਥਰਮਲ ਪੁੰਜ ਪ੍ਰਵਾਹ ਮੀਟਰ ਹਨ.
most thermal flow meters are unable to provide reliable data because the moisture causes steady high flow readings and continuous flow spiking, although there are single-point insertion thermal mass flow meters capable of accurately monitoring biogas flows with minimal pressure drop.

ਉਹ ਨਮੀ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਾਰਨ ਵਹਾਅ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਗੈਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਹਾਅ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦਾ ਲੇਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
they can handle moisture variations that occur in the flow stream because of daily and seasonal temperature fluctuations, and account for the moisture in the flow stream to produce a dry gas value.

ਵਿਧਾਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕੋਲ ਕੂੜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਲੈਂਡਫਿਲ ਡਾਇਰੈਕਟਿਵ ਨਾਮਕ ਲੈਂਡਫਿਲ ਸਾਈਟਾਂ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ.
legislation european union the european union has legislation regarding waste management and landfill sites called the landfill directive.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
countries such as the united kingdom and germany now have legislation in force that provides farmers with long-term revenue and energy security.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ.ਓ.ਸੀ.
united states the united states legislates against landfill gas as it contains vocs.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਕਲੀਨ ਏਅਰ ਐਕਟ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਸੀ.ਐਫ.ਆਰ. ਦੇ ਕੋਡ 40 ਦੇ ਲੈਂਡਫਿਲ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਕੱ nonੇ ਗਏ ਨਾਨ-ਮਿਥੇਨ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਵੇ.
the united states clean air act and title 40 of the code of federal regulations cfr requires landfill owners to estimate the quantity of non-methane organic compounds nmocs emitted.

ਜੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਐਨਐਮਓਸੀ ਨਿਕਾਸ ਹਰ ਸਾਲ 50 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੈਂਡਫਿਲ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਗੈਸ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਐਨਐਮਓਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ treatਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
if the estimated nmoc emissions exceeds 50 tonnes per year, the landfill owner is required to collect the gas and treat it to remove the entrained nmocs.

ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
treatment of the landfill gas is usually by combustion.

ਲੈਂਡਫਿਲ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਦੂਰ ਦੂਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਗੈਸ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
because of the remoteness of landfill sites, it is sometimes not economically feasible to produce electricity from the gas.

ਗਲੋਬਲ ਵਿਕਾਸ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ energyਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰੋਤ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
global developments united states with the many benefits of biogas, it is starting to become a popular source of energy and is starting to be used in the united states more.

2003 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ "ਲੈਂਡਫਿਲ ਗੈਸ" ਤੋਂ 147 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਬੀਟੀਯੂ energyਰਜਾ ਖਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਐਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ 0.6% ਸੀ.
in 2003, the united states consumed 147 trillion btu of energy from "landfill gas", about 0.6% of the total u.s. natural gas consumption.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗ cowਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੀਥੇਨ ਬਾਇਓਗੈਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ
methane biogas derived from cow manure is being tested in the u.s.

ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਚਿਲਡਰਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਗ cowਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ.
according to a 2008 study, collected by the science and children magazine, methane biogas from cow manure would be sufficient to produce 100 billion kilowatt hours enough to power millions of homes across america.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੀਥੇਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ 99 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਗਰੀਨਹਾhouseਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 4% ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
furthermore, methane biogas has been tested to prove that it can reduce 99 million metric tons of greenhouse gas emissions or about 4% of the greenhouse gases produced by the united states.

ਵਰਮਾਂਟ ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਬਾਇਓ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਸੀਵੀਪੀਐਸ ਕਾਓ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in vermont, for example, biogas generated on dairy farms was included in the cvps cow power program.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਵਰਮਾਂਟ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਵੈਇੱਛਤ ਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਗ੍ਰੀਨ ਮਾ mountainਂਟੇਨ ਪਾਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਮਿਲਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਜੀ ਐਮ ਪੀ ਕਾਓ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ.
the program was originally offered by central vermont public service corporation as a voluntary tariff and now with a recent merger with green mountain power is now the gmp cow power program.

ਗਾਹਕ ਆਪਣੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਧਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
customers can elect to pay a premium on their electric bill, and that premium is passed directly to the farms in the program.

ਸ਼ੈਲਡਨ, ਵਰਮੌਂਟ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨ ਮਾ mountainਂਟੇਨ ਡੇਅਰੀ ਨੇ ਕਾਓ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ.
in sheldon, vermont, green mountain dairy has provided renewable energy as part of the cow power program.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਫਾਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬਿਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਇਨ ਰੋਵੈਲ, ਖਾਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਸਮੇਤ, ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਖਾਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਉਗਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
it started when the brothers who own the farm, bill and brian rowell, wanted to address some of the manure management challenges faced by dairy farms, including manure odor, and nutrient availability for the crops they need to grow to feed the animals.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ 950 ਗ cowsਆਂ ਤੋਂ ਗ cow ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ produceਰਜਾ, ਬਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਲੰਘ, ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਡਾਈਜਿਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
they installed an anaerobic digester to process the cow and milking center waste from their 950 cows to produce renewable energy, a bedding to replace sawdust, and a plant-friendly fertilizer.

ਜੀਐਮਪੀ ਕਾਓ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਗੁਣ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the energy and environmental attributes are sold to the gmp cow power program.

.ਸਤਨ, ਰੋਵੈਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿਸਟਮ 300 ਤੋਂ 350 ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
on average, the system run by the rowells produces enough electricity to power 300 to 350 other homes.

ਜਨਰੇਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਗਭਗ 300 ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਹੈ.
the generator capacity is about 300 kilowatts.

ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਹੇਅਰਫੋਰਡ ਵਿੱਚ, ਗ cowਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਥੇਨੌਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
in hereford, texas, cow manure is being used to power an ethanol power plant.

ਮੀਥੇਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ 'ਤੇ ਸਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਈਥੇਨੌਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ 1000 ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦੀ ਬਚਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
by switching to methane biogas, the ethanol power plant has saved 1000 barrels of oil a day.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਨੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹਣਗੀਆਂ ਜੋ ਬਾਇਓ ਗੈਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਗੀਆਂ.
over all, the power plant has reduced transportation costs and will be opening many more jobs for future power plants that will rely on biogas.

ਓਕਲੇ, ਕੰਸਾਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਈਥਨੌਲ ਪਲਾਂਟ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੀਡਲੋਟ ਰੂੜੀ, ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਆਰਗੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਈਥਨੌਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਇਲਰਾਂ ਲਈ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਰੂੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ “ਆਈਐਮਯੂਐਸ” ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
in oakley, kansas, an ethanol plant considered to be one of the largest biogas facilities in north america is using integrated manure utilization system "imus" to produce heat for its boilers by utilizing feedlot manure, municipal organics and ethanol plant waste.

ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਪਲਾਂਟ ਦੁਆਰਾ ਈਥਨੌਲ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੇ 90% ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
at full capacity the plant is expected to replace 90% of the fossil fuel used in the manufacturing process of ethanol.

ਯੂਰਪ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
europe the level of development varies greatly in europe.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਨਤ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ sourceਰਜਾ ਸਰੋਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
while countries such as germany, austria and sweden are fairly advanced in their use of biogas, there is a vast potential for this renewable energy source in the rest of the continent, especially in eastern europe.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਨੂੰਨੀ frameਾਂਚੇ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਇਸ ਅਪਾਹਜ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ.
different legal frameworks, education schemes and the availability of technology are among the prime reasons behind this untapped potential.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਚੁਣੌਤੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਜਨਤਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ.
another challenge for the further progression of biogas has been negative public perception.

ਫਰਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਈ.ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਰੱਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ sustain ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
in february 2009, the european biogas association eba was founded in brussels as a non-profit organisation to promote the deployment of sustainable biogas production and use in europe.

ਈਬੀਏ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਿੰਨ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ energyਰਜਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗੈਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਬਾਇਓਮੀਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
eba's strategy defines three priorities establish biogas as an important part of energy mix, promote source separation of household waste to increase the gas potential, and support the production of biomethane as vehicle fuel.

ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿਚ, ਇਸ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਦੇ 24 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ 60 ਮੈਂਬਰ ਸਨ.
in july 2013, it had 60 members from 24 countries across europe.

ਯੂਕੇ ਸਤੰਬਰ 2013 ਤੱਕ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 130 ਗੈਰ-ਸੀਵਰੇਜ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਹਨ.
uk as of september 2013, there are about 130 non-sewage biogas plants in the uk.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
most are on-farm, and some larger facilities exist off-farm, which are taking food and consumer wastes.

5 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂ ਕੇ ਗੈਸ ਗਰਿੱਡ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
on 5 october 2010, biogas was injected into the uk gas grid for the first time.

ਆਕਸਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਦੇ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀਵਰੇਜ ਨੂੰ ਡੀਡਕੋਟ ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਵਰਕਸ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲਗਭਗ 200 ਘਰਾਂ ਲਈ ਗੈਸ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sewage from over 30,000 oxfordshire homes is sent to didcot sewage treatment works, where it is treated in an anaerobic digestor to produce biogas, which is then cleaned to provide gas for approximately 200 homes.

2015 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ-energyਰਜਾ ਕੰਪਨੀ ਈਕੋਟਰਿਕਸਿਟੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗਰਿੱਡ-ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਡਾਇਜੈਸਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
in 2015 the green-energy company ecotricity announced their plans to build three grid-injecting digesters.

ਜਰਮਨੀ ਜਰਮਨੀ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਹੈ.
germany germany is europe's biggest biogas producer and the market leader in biogas technology.

2010 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ 5,905 ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ ਲੋਅਰ ਸਕਸੋਨੀ, ਬਾਵੇਰੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸੰਘੀ ਰਾਜ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹਨ।
in 2010 there were 5,905 biogas plants operating throughout the country lower saxony, bavaria, and the eastern federal states are the main regions.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਲਾਂਟ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
most of these plants are employed as power plants.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਸਿੱਧੇ ਇੱਕ ਸੀਐਚਪੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਓ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
usually the biogas plants are directly connected with a chp which produces electric power by burning the bio methane.

ਫਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਵਿੱਚ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the electrical power is then fed into the public power grid.

ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਸਥਾਪਤ ਬਿਜਲੀ ਸਮਰੱਥਾ 2,291 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੀ।
in 2010, the total installed electrical capacity of these power plants was 2,291 mw.

ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਲਗਭਗ 12.8 twh ਸੀ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਦਾ 12.6% ਹੈ।
the electricity supply was approximately 12.8 twh, which is 12.6% of the total generated renewable electricity.

ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ nawਰਜਾ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਸਹਿ-ਖਰਚਾ ਦੁਆਰਾ ਕੱ nawੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਦ ਵਿਚ ਮਿਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਜਰਮਨ, ਨਛੋਸੇਂਦੇ ਰੋਹਸਟੋਫ ਦਾ ਸੰਖੇਪ, ਨਾਵਾਚਸੇਂਦੇ ਰੋਹਸਟੋਫੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biogas in germany is primarily extracted by the co-fermentation of energy crops called 'nawaro', an abbreviation of nachwachsende rohstoffe, german for renewable resources mixed with manure.

ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਮੱਕੀ ਹੈ.
the main crop used is corn.

ਜੈਵਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਵੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
organic waste and industrial and agricultural residues such as waste from the food industry are also used for biogas generation.

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਯੂਕੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੈਂਡਫਿਲ ਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ.
in this respect, biogas production in germany differs significantly from the uk, where biogas generated from landfill sites is most common.

ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ.
biogas production in germany has developed rapidly over the last 20 years.

ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਫਰੇਮਵਰਕ ਹਨ.
the main reason is the legally created frameworks.

1991 ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਫੀਡ-ਇਨ ਐਕਟ ਸਟ੍ਰੈਗ ਨਾਲ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ.
government support of renewable energy started in 1991 with the electricity feed-in act streg .

ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ wਰਜਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਵਿੱਚ ਫੀਡ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਰੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ energyਰਜਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸਨ.
this law guaranteed the producers of energy from renewable sources the feed into the public power grid, thus the power companies were forced to take all produced energy from independent private producers of green energy.

2000 ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਫੀਡ-ਇਨ ਐਕਟ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਰੋਤ ਐਕਟ ਈਈਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2000 the electricity feed-in act was replaced by the renewable energy sources act eeg .

ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this law even guaranteed a fixed compensation for the produced electric power over 20 years.

ਤਕਰੀਬਨ 8 ਕਿਲੋਵਾਟ ਵਾਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ energyਰਜਾ ਸਪਲਾਇਰ ਬਣਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
the amount of around 8 kwh gave farmers the opportunity to become energy suppliers and gain a further source of income.

ਜਰਮਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ 2004 ਵਿਚ ਅਖੌਤੀ ਨਾਓਰੋ-ਬੋਨਸ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the german agricultural biogas production was given a further push in 2004 by implementing the so-called nawaro-bonus.

ਇਹ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਇਗੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ.
this is a special payment given for the use of renewable resources, that is, energy crops.

2007 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਵਧ ਰਹੀ ਜਲਵਾਯੂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਤੇ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲਈ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਯਤਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
in 2007 the german government stressed its intention to invest further effort and support in improving the renewable energy supply to provide an answer on growing climate challenges and increasing oil prices by the climate and energy .

ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਰੁਝਾਨ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
this continual trend of renewable energy promotion induces a number of challenges facing the management and organisation of renewable energy supply that has also several impacts on the biogas production.

ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਬਿਜਲਈ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਰਕਮ ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ.
the first challenge to be noticed is the high area-consuming of the biogas electric power supply.

2011 ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ cropsਰਜਾ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 800,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਦੀ ਖਪਤ ਕੀਤੀ.
in 2011 energy crops for biogas production consumed an area of circa 800,000 ha in germany.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਅਨਾਜ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ.
this high demand of agricultural areas generates new competitions with the food industries that did not exist hitherto.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਨਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
moreover, new industries and markets were created in predominately rural regions entailing different new players with an economic, political and civil background.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ newਰਜਾ ਦਾ ਇਹ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
their influence and acting has to be governed to gain all advantages this new source of energy is offering.

ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਜਰਮਨ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰੇਗੀ ਜੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ.
finally biogas will furthermore play an important role in the german renewable energy supply if good governance is focused.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਉਪ-ਮਹਾਦੀਪ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਖਾਦ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਫੀਡ ਸਟਾਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ "ਗੋਬਰ" ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦਿਹਾਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ.
indian subcontinent biogas in india has been traditionally based on dairy manure as feed stock and these "gobar" gas plants have been in operation for a long period of time, especially in rural india.

ਪਿਛਲੇ 2-3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਪੇਂਡੂ energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੀਨਬੰਧੂ ਮਾਡਲ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਕੁਸ਼ਲ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
in the last 2-3 decades, research organisations with a focus on rural energy security have enhanced the design of the systems resulting in newer efficient low cost designs such as the deenabandhu model.

ਦੀਨਬੰਧੂ ਮਾਡਲ ਇਕ ਨਵਾਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
the deenabandhu model is a new biogas-production model popular in india.

ਦੀਨਬੰਧੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੇਸਹਾਰਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ".
deenabandhu means "friend of the helpless."

ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 2 ਤੋਂ 3 ਕਿ cubਬਿਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the unit usually has a capacity of 2 to 3 cubic metres.

ਇਹ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰੋਸਮੈਂਟ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is constructed using bricks or by a ferrocement mixture.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਮਾੱਡਲ ਫੇਰੋਸਮੈਂਟ ਮਾੱਡਲ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨਿਰਮਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਡਲ ਲਈ ਕੁਝ ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in india, the brick model costs slightly more than the ferrocement model however, india's ministry of new and renewable energy offers some subsidy per model constructed.

ਐਲਪੀਜੀ ਲਿਕੁਫਾਈਡ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਗੈਸ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
lpg liquefied petroleum gas is a key source of cooking fuel in urban india and its prices have been increasing along with the global fuel prices.

ਘਰੇਲੂ ਰਸੋਈ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਐਲ ਪੀ ਜੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸੋਈ ਬਾਲਣ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
also the heavy subsidies provided by the successive governments in promoting lpg as a domestic cooking fuel has become a financial burden renewing the focus on biogas as a cooking fuel alternative in urban establishments.

ਇਸ ਨਾਲ ਆਰਸੀਸੀ ਅਤੇ ਸੀਮੈਂਟ ਦੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਮਾਡਿ depਲਰ ਤੈਨਾਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਫੈਬਰੇਕੇਟਿਡ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
this has led to the development of prefabricated digester for modular deployments as compared to rcc and cement structures which take a longer duration to construct.

ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿourਰੋਜਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਮਾੱਡਲ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਫੋਕਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਲਪੀਜੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਪਾਚਕ ਦੇ ਕੱਦ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
renewed focus on process technology like the biourja process model has enhanced the stature of medium and large scale anaerobic digester in india as a potential alternative to lpg as primary cooking fuel.

ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦ ਦੀ ਅਨਾਜ ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਪਾਚਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੋਬਰ ਗੈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, 50,000 ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ.
in india, nepal, pakistan and bangladesh biogas produced from the anaerobic digestion of manure in small-scale digestion facilities is called gobar gas it is estimated that such facilities exist in over 2 million households in india, 50,000 in bangladesh and thousands in pakistan, particularly north punjab, due to the thriving population of livestock.

ਡਾਈਜੈਟਰ ਇਕ ਹਵਾਦਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਕੂਲਰ ਟੋਆ ਹੈ ਜੋ ਪਾਈਪ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the digester is an airtight circular pit made of concrete with a pipe connection.

ਰੂੜੀ ਨੂੰ ਟੋਏ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੈੱਡ ਤੋਂ.
the manure is directed to the pit, usually straight from the cattle shed.

ਟੋਏ ਨੂੰ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the pit is filled with a required quantity of wastewater.

ਗੈਸ ਪਾਈਪ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਾਲਵ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰਸੋਈ ਦੀ ਫਾਇਰਪਲੇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the gas pipe is connected to the kitchen fireplace through control valves.

ਇਸ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੀ ਬਲਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਬੂ ਜਾਂ ਧੂੰਆਂ ਹੈ.
the combustion of this biogas has very little odour or smoke.

ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਸਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਸਰਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ soundਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
owing to simplicity in implementation and use of cheap raw materials in villages, it is one of the most environmentally sound energy sources for rural needs.

ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਸਿਨਟੈਕਸ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਹੈ.
one type of these system is the sintex digester.

ਕੁਝ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਖਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਮੀਕਲਚਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some designs use vermiculture to further enhance the slurry produced by the biogas plant for use as compost.

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ, ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
to create awareness and associate the people interested in biogas, the indian biogas association was formed.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਸੰਚਾਲਕਾਂ, ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
it aspires to be a unique blend of nationwide operators, manufacturers and planners of biogas plants, and representatives from science and research.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮਸ਼ਰੂਮਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ.
the association was founded in 2010 and is now ready to start mushrooming.

ਇਸਦਾ ਮੰਤਵ "ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਿਕਾable ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ" ਹੈ.
its motto is "propagating biogas in a sustainable way".

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਰੂਰਲ ਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡੋਮੈਸਟਿਕ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 5,360 ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉੱਤੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ।
in pakistan, the rural support programmes network is running the pakistan domestic biogas programme which has installed 5,360 biogas plants and has trained in excess of 200 masons on the technology and aims to develop the biogas sector in pakistan.

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
in nepal, the government provides subsidies to build biogas plant at home.

ਚੀਨ ਚੀਨੀ 1958 ਤੋਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
china the chinese have experimented with the applications of biogas since 1958.

1970 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਚੀਨ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 6,000,000 ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
around 1970, china had installed 6,000,000 digesters in an effort to make agriculture more efficient.

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
during the last years the technology has met high growth rates.

ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
this seems to be the earliest developments in generating biogas from agricultural waste.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪੌਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ, ਫਰੈਮਟ ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
in developing nations domestic biogas plants convert livestock manure and night soil into biogas and slurry, the fermented manure.

ਇਹ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਛੋਟੇ-ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 50 ਕਿਲੋ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 6 ਸੂਰਾਂ ਜਾਂ 3 ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ.
this technology is feasible for small-holders with livestock producing 50 kg manure per day, an equivalent of about 6 pigs or 3 cows.

ਇਸ ਰੂੜੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਵਿਚ ਖੁਆਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
this manure has to be collectable to mix it with water and feed it into the plant.

ਪਖਾਨੇ ਜੁੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
toilets can be connected.

ਇਕ ਹੋਰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
another precondition is the temperature that affects the fermentation process.

ਉੱਚਤਮ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 36 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
with an optimum at 36 the technology especially applies for those living in a sub tropical climate.

ਇਹ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ makesੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes the technology for small holders in developing countries often suitable.

ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਇੱਟ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਨਿਸ਼ਚਤ ਗੁੰਬਦ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਇੱਕ ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 300 ਤੋਂ 500 ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ 1400 ਤੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ.
depending on size and location, a typical brick made fixed dome biogas plant can be installed at the yard of a rural household with the investment between us 300 to 500 in asian countries and up to 1400 in the african context.

ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਆਲਟੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a high quality biogas plant needs minimum maintenance costs and can produce gas for at least years without major problems and re-investments.

ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ, ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸਾਫ਼ ਰਸੋਈ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰਲੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਇਓਮਾਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ.
for the user, biogas provides clean cooking energy, reduces indoor air pollution, and reduces the time needed for traditional biomass collection, especially for women and children.

ਗੰਦਗੀ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the slurry is a clean organic fertilizer that potentially increases agricultural productivity.

ਘਰੇਲੂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ.
domestic biogas technology is a proven and established technology in many parts of the world, especially asia.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ।
several countries in this region have embarked on large-scale programmes on domestic biogas, such as china and india.

ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਐਸ ਐਨ ਵੀ, ਘਰੇਲੂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ-ਵਿਵਹਾਰਕ ਘਰੇਲੂ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਸੈਕਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਘਰਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਬਜ਼ਾਰ ਲਗਾਉਣ, ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ.
the netherlands development organisation, snv, supports national programmes on domestic biogas that aim to establish commercial-viable domestic biogas sectors in which local companies market, install and service biogas plants for households.

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਐਸ ਐਨ ਵੀ ਨੇਪਾਲ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭੂਟਾਨ, ਕੰਬੋਡੀਆ, ਲਾਓ ਪੀਡੀਆਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਂਡਾ, ਸੇਨੇਗਲ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ, ਇਥੋਪੀਆ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ, ਕੀਨੀਆ, ਬੇਨਿਨ ਅਤੇ ਕੈਮਰੂਨ ਵਿੱਚ।
in asia, snv is working in nepal, vietnam, bangladesh, bhutan, cambodia, lao pdr, pakistan and indonesia, and in africa rwanda, senegal, burkina faso, ethiopia, tanzania, uganda, kenya, benin and cameroon.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਬਿਲਟ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in south africa a prebuilt biogas system is manufactured and sold.

ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੁਨਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਈਜੈਂਟਰ ਟੈਂਕ ਪ੍ਰੀਮਾਈਡ ਪਲਾਸਟਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
one key feature is that installation requires less skill and is quicker to install as the digester tank is premade plastic.

ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ 1985 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫਿਲਮ ਮੈਡ ਮੈਕਸ ਬਿਓਂਡ ਥੰਡਰਡੋਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ-ਪੋਥੀ-ਪੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰਟਰ ਟਾਨ ਇਕ ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ.
society and culture in the 1985 australian film mad max beyond thunderdome the post-apocalyptic settlement barter town is powered by a central biogas system based upon a piggery.

ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੀਥੇਨ ਬਾਰਟਰ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
as well as providing electricity, methane is used to power barter's vehicles.

"ਕਾਉਂ ਟਾਉਨ", 1940 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਫਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਹਨ ਜੋ ਗ cowਆਂ ਦੀ ਖਾਦ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਿਥੇਨ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ.
"cow town", written in the early 1940s, discuss the travails of a city vastly built on cow manure and the hardships brought upon by the resulting methane biogas.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕਾਰਟਰ ਮੈਕਕੋਰਮਿਕ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦਮ ਘੁੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਸ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
carter mccormick, an engineer from a town outside the city, is sent in to figure out a way to utilize this gas to help power, rather than suffocate, the city.

ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਾਈਡਬੁੱਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references further reading updated guidebook on biogas development.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਨਿ new ਯਾਰਕ, energyਰਜਾ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੰ.
united nations, new york, 1984 energy resources development series no.

27. ਪੀ. 178, 30 ਸੈ.
27. p. 178, 30 cm.

ਕੂੜੇਦਾਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਇਓਗਾਸ ਬੁੱਕ ਕਰੋ.
book biogas from waste and renewable resources.

ਵਿਲੀ-ਵੀਸੀਐਚ ਵਰਲਾਗ ਜੀਐਮਬੀਐਚ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਕੇ ਜੀਏਏ, 2008 ਡਾਇਟਰ ਡਿuਬਲੀਨ ਅਤੇ ਐਂਜਲਿਕਾ ਸਟੀਨਹੌਸਰ, ਚੀਨ ਵਿਚ ਸ਼ੈੱਲ ਗੈਸ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਿਹਤ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਵਿਚ ਪਾਓਲੋ ਫਰਾਹ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡੋ ਟ੍ਰੇਮੋਲਡਾ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ.
wiley-vch verlag gmbh & co. kgaa, 2008 dieter deublein and angelika steinhauser a comparison between shale gas in china and unconventional fuel development in the united states health, water and environmental risks by paolo farah and riccardo tremolada.

ਇਹ ਇਕ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਹੈ ਜੋ ਵਰਲੌਂਟ ਲਾਅ ਸਕੂਲ 11 ਅਕਤੂਬਰ, 2013 ਮਾਰਚੈਮ, riਰੀ 1992 ਦੁਆਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ 2013 ਤੇ ਬੋਲਣ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
this is a paper presented at the colloquium on environmental scholarship 2013 hosted by vermont law school 11 october 2013 marchaim, uri 1992 .

ਟਿਕਾable ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ.
biogas processes for sustainable development.

fao.
fao.

isbn 92-5-103126-6.
isbn 92-5-103126-6.

ਵੁਡਹੈੱਡ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਸੀਰੀਜ਼.
woodhead publishing series.

2013.
2013.

ਬਾਇਓਗੈਸ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਸਾਇੰਸ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ.
the biogas handbook science, production and applications.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0857094988 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਯੂਐਸ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਯੂਕੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
isbn 978-0857094988 external links antarctica us english , uk english or is earth's southernmost continent.

ਇਸ ਵਿਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਕਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਮਹਾਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it contains the geographic south pole and is situated in the antarctic region of the southern hemisphere, almost entirely south of the antarctic circle, and is surrounded by the southern ocean.

14,000,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ 5,400,000 ਵਰਗ ਮੀਲ, ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
at 14,000,000 square kilometres 5,400,000 square miles , it is the fifth-largest continent.

ਤੁਲਨਾ ਲਈ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁਗਣਾ ਹੈ.
for comparison, antarctica is nearly twice the size of australia.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 98% ਹਿੱਸਾ ਬਰਫ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ 1.ਸਤਨ 1.9 ਕਿਮੀ 1.2 ਮੀਲ 6,200 ਫੁੱਟ ਮੋਟਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
about 98% of antarctica is covered by ice that averages 1.9 km 1.2 mi 6,200 ft in thickness, which extends to all but the northernmost reaches of the antarctic peninsula.

antਸਤਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਠੰ .ਾ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ averageਸਤਨ ਉੱਚਾਈ ਹੈ.
antarctica, on average, is the coldest, driest, and windiest continent, and has the highest average elevation of all the continents.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਇਕ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਸਿਰਫ 200 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 8 ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅੰਦਰੂਨੀ.
antarctica is a desert, with annual precipitation of only 200 mm 8 in along the coast and far less inland.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ .2 .6 ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ averageਸਤਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the temperature in antarctica has reached .2 .6 , though the average for the third quarter the coldest part of the year is .

ਪੂਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਰਿਸਰਚ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ 1000 ਤੋਂ 5,000 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
anywhere from 1,000 to 5,000 people reside throughout the year at the research stations scattered across the continent.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਜੱਦੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਐਲਗੀ, ਬੈਕਟਰੀਆ, ਫੰਜਾਈ, ਪੌਦੇ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਸਾ, ਨੈਮੈਟੋਡਜ਼, ਪੈਨਗੁਇਨ, ਸੀਲ ਅਤੇ ਟਾਰਡੀਗਰੇਡਸ.
organisms native to antarctica include many types of algae, bacteria, fungi, plants, protista, and certain animals, such as mites, nematodes, penguins, seals and tardigrades.

ਬਨਸਪਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਟੁੰਡਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
vegetation, where it occurs, is tundra.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਟੈਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ "ਦੱਖਣੀ ਭੂਮੀ" ਬਾਰੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਖਰੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ 1820 ਵਿਚ ਫੈਬੀਅਨ ਗੋਟਲਿਬ ਦੇ ਰੂਸੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵੌਨ ਬੇਲਿੰਗਸੌਸਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਲਾਜ਼ਰੇਵ ਜੋ ਵੋਸਟੋਕ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿੰਮੂਲ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
although myths and speculation about a terra australis "southern land" date back to antiquity, antarctica is noted as the last region on earth in recorded history to be discovered and colonized by humans, being only first sighted in 1820 by the russian expedition of fabian gottlieb von bellingshausen and mikhail lazarev on vostok and mirny, who sighted the fimbul ice shelf.

ਮਹਾਂਦੀਪ, ਪਰ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਿਹਾ।
the continent, however, remained largely neglected for the rest of the 19th century because of its hostile environment, lack of easily accessible resources, and isolation.

1895 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨੌਰਵੇਜ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1895, the first confirmed landing was conducted by a team of norwegians.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਇਕ ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਕੰਡੋਮੀਨੀਅਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਟਰੀਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ.
antarctica is a de facto condominium, governed by parties to the antarctic treaty system that have consulting status.

1959 ਵਿਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਠੱਤੀਵਾਂ ਨੇ ਇਸ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
twelve countries signed the antarctic treaty in 1959, and thirty-eight have signed it since then.

ਇਹ ਸੰਧੀ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਮਾਈਨਿੰਗ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਸਫੋਟਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ' ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਈਕੋਜ਼ੋਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the treaty prohibits military activities and mineral mining, prohibits nuclear explosions and nuclear waste disposal, supports scientific research, and protects the continent's ecozone.

ਜਾਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ongoing experiments are conducted by more than 4,000 scientists from many nations.

ਅੰਤਿਮ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਮ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ, ਰੋਗੀ version ਦਾ ਰੋਮਾਂਸਿਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਉਲਟ”, “ਉੱਤਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ”।
etymology the name antarctica is the romanized version of the greek compound word , feminine of ‚ , meaning "opposite to the arctic", "opposite to the north".

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਸੀ. 350 ਬੀ.ਸੀ.
aristotle wrote in his book meteorology about an antarctic region in c. 350 b.c.

ਸੂਰ ਦੇ ਮਰੀਨਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿਚ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ
marinus of tyre reportedly used the name in his unpreserved world map from the 2nd century a.d.

ਰੋਮਨ ਲੇਖਕ ਹਾਇਗਿਨਸ ਅਤੇ ਅਪੁਲੀਅਸ ਸਦੀਆਂ ਈ. ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਲਈ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ਡ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਪੋਲਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਖੰਭੇ ਅੰਟਾਰਟਿਕ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਐਂਟੀਰਟਿਕ 1270 ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਮਿਡਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੋਲ ਐਨਟਾਰਟਿਕ ਨੂੰ ਜੀਓਫਰੀ ਚੌਸਰ ਦੁਆਰਾ 1391 ਦੇ ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਲੇਖ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪੋਲ
the roman authors hyginus and apuleius centuries a.d. used for the south pole the romanized greek name polus antarcticus, from which derived the old french pole antartike modern antarctique attested in 1270, and from there the middle english pol antartik in a 1391 technical treatise by geoffrey chaucer modern antarctic pole .

ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਉੱਤਰ ਦੇ ਉਲਟ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
before acquiring its present geographical connotations, the term was used for other locations that could be defined as "opposite to the north".

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੋਨੀ ਨੂੰ "ਫਰਾਂਸ ਐਂਟਰਕਟਿਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
for example, the short-lived french colony established in brazil in the 16th century was called "france antarctique".

ਸੰਨ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ “ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ” ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਵਰਤੋਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਜੌਨ ਜੋਰਜ ਬਰਥੋਲੋਮਿਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the first formal use of the name "antarctica" as a continental name in the 1890s is attributed to the scottish cartographer john george bartholomew.

ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਕੋਈ ਦੇਸੀ ਆਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
history of exploration antarctica has no indigenous population and there is no evidence that it was seen by humans until the 19th century.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ "ਸੰਤੁਲਿਤ" ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟੌਲੇਮੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲੈਂਡਮਾਸਸ.
however, belief in the existence of a terra vast continent in the far south of the globe to "balance" the northern lands of europe, asia and north existed since the times of ptolemy 1st century ad , who suggested the idea to preserve the symmetry of all known landmasses in the world.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਪਾਹਜ "ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ" ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਭੂਗੋਲਗ੍ਰਸਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ.
even in the late 17th century, after explorers had found that south america and australia were not part of the fabled "antarctica", geographers believed that the continent was much larger than its actual size.

"ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ" ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਇੰਝ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਟੇਰਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੈਂਡਮਾਸ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੱਖਣ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾਵੇਗਾ. ਆਸਟਰੇਲੀਆ
integral to the story of the origin of the name "antarctica" is how it was not named terra name was given to australia instead, and it was because of a mistake made by people who decided that a significant landmass would not be found farther south than australia.

ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਮੈਥਿ fl ਫਲਿੰਡਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਟੇਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
explorer matthew flinders, in particular, has been credited with popularizing the transfer of the name terra australis to australia.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਅ ਵੇਜ ਟੂ ਟੇਰਾ ਅਸਟ੍ਰੇਲਿਸ 1814 ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖ ਕੇ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਕਿ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੱਦ ਤਕ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਿਰਲੇਪ ਸਮੂਹ, ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਥਕਾਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਏਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਟੈਰਾ ਅਸਟ੍ਰੇਲਿਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਹਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ.
he justified the titling of his book a voyage to terra australis 1814 by writing in the introduction there is no probability, that any other detached body of land, of nearly equal extent, will ever be found in a more southern latitude the name terra australis will, therefore, remain descriptive of the geographical importance of this country and of its situation on the globe it has antiquity to recommend it and, having no reference to either of the two claiming nations, appears to be less objectionable than any other which could have been selected.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਪਤਾਨ ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼, ਐਚਐਮਐਸ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਐਂਡ ਐਡਵੈਂਚਰ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਕਲ ਨੂੰ 17 ਜਨਵਰੀ 1773 ਨੂੰ, ਦਸੰਬਰ 1773 ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਵਰੀ 1774 ਵਿਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ.
european maps continued to show this hypothesized land until captain james cook's ships, hms resolution and adventure, crossed the antarctic circle on 17 january 1773, in december 1773 and again in january 1774.

ਕੁੱਕ ਜਨਵਰੀ 1773 ਵਿਚ ਖੇਤ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 75 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ.
cook came within about 120 km 75 mi of the antarctic coast before retreating in the face of field ice in january 1773.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਚਾਲਕਾਂ ਤਕ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the first confirmed sighting of antarctica can be narrowed down to the crews of ships captained by three individuals.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਨਾਸਾ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਦਾ ਰਸ਼ੀਅਨ ਸਟੇਟ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਤਿੰਨ ਜਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਉੱਤੇ 1820 ਵਾਨ ਬੈਲਿੰਗਸੌਸਨ ਨੂੰ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਨੇਵੀ, ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਵਿਚ ਕਪਤਾਨ ਐਡਵਰਡ ਬ੍ਰਾਂਸਫੀਲਡ ਅਤੇ ਨਥਨੀਏਲ ਪਾਮਰ ਸਟੋਨਿੰਗਟਨ, ਕਨੈਟੀਕਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੀਲਰ ਸਨ.
according to various organizations the national science foundation, nasa, the university of california, san diego, and russian state museum of the arctic and antarctic, , ships captained by three men sighted antarctica or its ice shelf in 1820 von bellingshausen a captain in the imperial russian navy , edward bransfield a captain in the royal navy , and nathaniel palmer a sealer out of stonington, connecticut .

ਬੈਲਿੰਗਸੌਸਨ ਅਤੇ ਮਿਖਾਇਲ ਲਾਜ਼ਰੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਰੂਸੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੁਹਿੰਮ 985 ਟਨ ਦੇ ਸਲੋਪ--ਫ-ਵਾਰ-ਵੋਸਟੋਕ "ਈਸਟ" ਅਤੇ 530 ਟਨ ਸਮਰਥਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਮਿੰਨੀ "ਪੀਸਫੁਲ" ਰਾਣੀ ਮੌਡ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 20 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਬਰਫ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ ਦੀ ਨਜ਼ਰ, ਜੋ ਕਿ ਫਿੰਮਬੂਲ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the first russian antarctic expedition led by bellingshausen and mikhail lazarev on the 985-ton sloop-of-war vostok "east" and the 530-ton support vessel mirny "peaceful" reached a point within 32 km 20 mi from queen maud's land and recorded the sight of an ice shelf at , which became known as the fimbul ice shelf.

ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਂਸਫੀਲਡ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1820 ਵਿਚ ਪਾਮਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ 10 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ.
this happened three days before bransfield sighted land, and ten months before palmer did so in november 1820.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ 'ਤੇ ਉੱਤਰਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 7 ਫਰਵਰੀ 1821 ਨੂੰ ਵੈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਕੇਪ ਚਾਰਲਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿugਜ ਬੇਅ ਵਿਖੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੀਲਰ ਜੌਨ ਡੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ' ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the first documented landing on antarctica was by the american sealer john davis, apparently at hughes bay, near cape charles, in west antarctica on 7 february 1821, although some historians dispute this claim.

ਬੈਲਿੰਗਸੌਸਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ, 21 ਜੁਲਾਈ 1821 ਨੂੰ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਦੇ ਨੇਵੀ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਆਰਟਿਕ ਐਂਡ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਦੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਸਟੇਟ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੌਗ-ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਧਰੁਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਏਜੀਈ ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ 1982 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਵਿੱਚ.
bellingshausen's diary, his report to the imperial russian naval minister on 21 july 1821 and other documents, available in the russian state museum of the arctic and antarctic in saint petersburg, russia, were carefully compared with the log-books of other claimants by the british polar historian a. g. e. jones in his 1982 study antarctica observed.

ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਬੇਲਿੰਗਸੌਸਨ, 30 ਜਨਵਰੀ 1820 ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੇ ਐਡਵਰਡ ਬ੍ਰਾਂਸਫੀਲਡ ਜਾਂ 17 ਨਵੰਬਰ 1820 ਨੂੰ ਅਮੈਰੀਕਨ ਨਥੇਨੀਅਲ ਪਾਮਰ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਟੈਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।
jones concluded that bellingshausen, rather than the royal navy's edward bransfield on 30 january 1820 or the american nathaniel palmer on 17 november 1820, was indeed the discoverer of the sought-after terra australis.

ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੈਂਡਿੰਗ 1895 ਵਿਚ ਕੇਪ ਅਡਾਇਰ ਵਿਖੇ ਸੀ.
the first recorded and confirmed landing was at cape adair in 1895.

22 ਜਨਵਰੀ 1840 ਨੂੰ, ਬੈਲੇਨੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤੱਟ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਜੂਲੇਸ ਡੋਮੋਂਟ ਡੀ ਉਰਵਿਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਅਮਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਕੇਪ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪਥਰੀਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਉੱਚੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਉਤਰੇ. ਭੂਮੀ ਦੇ ਤੱਟ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਖਣਿਜ, ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ.
on 22 january 1840, two days after the discovery of the coast west of the balleny islands, some members of the crew of the expedition of jules dumont d'urville disembarked on the highest islet of a group of rocky islands about 4 km from cape on the coast of land where they took some mineral, algae and animal samples.

ਦਸੰਬਰ 1839 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਐਕਸਪਲੋਰਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਕਈ ਵਾਰ "ਐਕਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in december 1839, as part of the united states exploring expedition of conducted by the united states navy sometimes called the "ex.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

", ਜਾਂ" ਵਿਲਕਸ ਮੁਹਿੰਮ ", ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ 25 ਜਨਵਰੀ 1840 ਨੂੰ" ਬੈਲੇਨੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਖੋਜ "ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
", or "the wilkes expedition" , an expedition sailed from sydney, australia, into the antarctic ocean, as it was then known, and reported the discovery "of an antarctic continent west of the balleny islands" on 25 january 1840.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ "ਵਿਲਕਸ ਲੈਂਡ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਾਮ ਅੱਜ ਤਕ ਕਾਇਮ ਹੈ.
that part of antarctica was later named "wilkes land", a name it retains to this day.

ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਜੇਮਜ਼ ਕਲਾਰਕ ਰਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਸ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਅਤੇ ਰੌਸ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 1841 ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
explorer james clark ross passed through what is now known as the ross sea and discovered ross island both of which were named after him in 1841.

ਉਸਨੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਸ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
he sailed along a huge wall of ice that was later named the ross ice shelf.

ਮਾ mountਂਟ ਈਰੇਬਸ ਅਤੇ ਮਾਉਂਟ ਟੇਰਰ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਐਚਐਮਐਸ ਈਰੇਬਸ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
mount erebus and mount terror are named after two ships from his expedition hms erebus and terror.

ਮਰਕੇਟਰ ਕੂਪਰ 26 ਜਨਵਰੀ 1853 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ ਸੀ.
mercator cooper landed in east antarctica on 26 january 1853.

1907 ਵਿਚ ਅਰਨੇਸਟ ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਨਿਮਰੋਡ ਅਭਿਆਨ ਦੌਰਾਨ, ਐਜਵਰਥ ਡੇਵਿਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਈਰੇਬਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਚੁੰਬਕੀ ਧਰੁਵ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬਣੀਆਂ.
during the nimrod expedition led by ernest shackleton in 1907, parties led by edgeworth david became the first to climb mount erebus and to reach the south magnetic pole.

ਡਗਲਸ ਮੌਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪੋਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੀ, 1931 ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤਕ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
douglas mawson, who assumed the leadership of the magnetic pole party on their perilous return, went on to lead several expeditions until retiring in 1931.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1908 ਫਰਵਰੀ 1909 ਵਿਚ ਕਈਂ ਪਹਿਲੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਰੋਸ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖ ਸਨ, ਬੇਅਰਡੋਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਟਰਾਂਸਾਂਤਰਕਟਿਕ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ. ਦੱਖਣੀ ਪੋਲਰ ਪਠਾਰ 'ਤੇ.
in addition, shackleton himself and three other members of his expedition made several firsts in december 1908 february 1909 they were the first humans to traverse the ross ice shelf, the first to traverse the transantarctic mountains via the beardmore glacier , and the first to set foot on the south polar plateau.

ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਪੋਲਰ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਰੋਲਡ ਅਮੁੰਡਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇਕ ਫ੍ਰੇਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਫ੍ਰਾਮ ਤੋਂ 14 ਦਸੰਬਰ 1911 ਨੂੰ ਵੇਹਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਅਕਸਲ ਹੀਬਰਗ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ.
an expedition led by norwegian polar explorer roald amundsen from the ship fram became the first to reach the geographic south pole on 14 december 1911, using a route from the bay of whales and up the axel heiberg glacier.

ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਬਰਬਾਦ ਸਕੌਟ ਅਭਿਆਨ ਖੰਭੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
one month later, the doomed scott expedition reached the pole.

ਰਿਚਰਡ ਈ. ਬਾਇਰਡ 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਲਈ ਕਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
richard e. byrd led several voyages to the antarctic by plane in the 1930s and 1940s.

ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is credited with implementing mechanised land transport on the continent and conducting extensive geological and biological research.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀ womenਰਤਾਂ ਨੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕੈਰੋਲੀਨ ਮਿਕਲਸੇਨ 1935 ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਇਕ ਟਾਪੂ' ਤੇ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਂਗ੍ਰਿਡ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਸਨ ਨੇ 1937 ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ.
the first women to set foot on antarctica did so in the 1930s with caroline mikkelsen landing on an island of antarctica in 1935, and ingrid christensen stepping onto the mainland in 1937.

ਇਹ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਤੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਪੈਰ ਜਮਾਏ, ਰੀਅਰ ਐਡਮਿਰਲ ਜਾਰਜ ਜੇ. ਡੁਫੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਉਤਾਰਿਆ.
it was not until 31 october 1956 that anyone set foot on the south pole again on that day a u.s. navy group led by rear admiral george j. dufek successfully landed an aircraft there.

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀ womenਰਤਾਂ ਸਨ ਪਾਮ ਯੰਗ, ਜੀਨ ਪੀਅਰਸਨ, ਲੋਇਸ ਜੋਨਸ, ਆਈਲੀਨ ਮੈਕਸੇਵਨੀ, ਕੇ ਲਿੰਡਸੇ ਅਤੇ ਟੈਰੀ ਟਿਕਲ 1969 ਵਿਚ.
the first women to step onto the south pole were pam young, jean pearson, lois jones, eileen mcsaveney, kay lindsay and terry tickhill in 1969.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿ 197ਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਡੇਵਿਡ ਹੈਨਰੀ ਲੇਵਿਸ ਸੀ, 1972 ਵਿੱਚ, 10 ਮੀਟਰ ਸਟੀਲ ਸਲੋਪ ਆਈਸ ਬਰਡ ਵਿੱਚ.
the first person to sail single-handed to antarctica was the new zealander david henry lewis, in 1972, in the 10-metre steel sloop ice bird.

ਭੂਗੋਲ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅਸਮਿਤ੍ਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਸਰਕਲ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਦੱਖਣ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੱਖਣ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪਾਣੀਆਂ.
geography positioned asymmetrically around the south pole and largely south of the antarctic circle, antarctica is the southernmost continent and is surrounded by the southern ocean alternatively, it may be considered to be surrounded by the southern pacific, atlantic, and indian oceans, or by the southern waters of the world ocean.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਨਦੀ ਓਨਿਕਸ ਹੈ.
there are a number of rivers and lakes in antarctica, the longest river being the onyx.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ, ਵੋਸਟੋਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਬ-ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the largest lake, vostok, is one of the largest sub-glacial lakes in the world.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ 14,000,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ 5,400,000 ਵਰਗ ਮੀਮੀਅਰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1.3 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
antarctica covers more than 14,000,000 km2 5,400,000 sq mi , making it the fifth-largest continent, about 1.3 times as large as europe.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਰੇਖਾ 17,968 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 11,165 ਮੀਲ ਮਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਰਾਸ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਵੈਡੇਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਟਰਾਂਸੈਂਟਾਰਕਟਿਕ ਪਰਬਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the coastline measures 17,968 km 11,165 mi and is mostly characterized by ice formations, as the following table shows antarctica is divided in two by the transantarctic mountains close to the neck between the ross sea and the weddell sea.

ਵੈਡੇਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਰੋਸ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਨਵਿਚ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹੇਮਿਸਫਾਇਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
the portion west of the weddell sea and east of the ross sea is called west antarctica and the remainder east antarctica, because they roughly correspond to the western and eastern hemispheres relative to the greenwich meridian.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 98% ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦੁਆਰਾ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਬਰਫ ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਦਰ aਸਤਨ 1.6 ਕਿਮੀ 1.0 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਮੋਟਾਈ.
about 98% of antarctica is covered by the antarctic ice sheet, a sheet of ice averaging at least 1.6 km 1.0 mi thick.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਬਰਫ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਹੈ.
the continent has about 90% of the world's ice and thereby about 70% of the world's fresh water .

ਜੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 60 ਮੀ 200 ਫੁੱਟ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ.
if all of this ice were melted, sea levels would rise about 60 m 200 ft .

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਮੀਂਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ "ਨੀਲੀ ਬਰਫ਼" ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 20 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 0.8 ਤੋਂ ਘੱਟ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਰਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪੁੰਜ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ.
in most of the interior of the continent, precipitation is very low, down to 20 mm 0.8 in per year in a few "blue ice" areas precipitation is lower than mass loss by sublimation and so the local mass balance is negative.

ਸੁੱਕੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਇਹੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the dry valleys, the same effect occurs over a rock base, leading to a desiccated landscape.

ਵੈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵੈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਨਾਲ byੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
west antarctica is covered by the west antarctic ice sheet.

ਸ਼ੀਟ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਛੋਟਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ collapseਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
the sheet has been of recent concern because of the real, if small, possibility of its collapse.

ਜੇ ਸ਼ੀਟ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਮੀਟਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ.
if the sheet were to break down, ocean levels would rise by several metres in a relatively geologically short period of time, perhaps a matter of centuries.

ਕਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦਾ 10% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਰਫ਼-ਸ਼ੀਟ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ.
several antarctic ice streams, which account for about 10% of the ice sheet, flow to one of the many antarctic ice shelves see ice-sheet dynamics.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਟਰਾਂਸੈਂਟਾਰਕਟਿਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਲੈਂਡ, ਕਵੀਨ ਮੌਡ ਲੈਂਡ, ਐਂਡਰਬੀ ਲੈਂਡ, ਮੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
east antarctica lies on the indian ocean side of the transantarctic mountains and comprises coats land, queen maud land, enderby land, mac.

ਰੌਬਰਟਸਨ ਲੈਂਡ, ਵਿਲਕਸ ਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਲੈਂਡ.
robertson land, wilkes land, and victoria land.

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਪਰ ਪੂਰਬੀ ਗੋਧ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੈ.
all but a small portion of this region lies within the eastern hemisphere.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
east antarctica is largely covered by the east antarctic ice sheet.

ਵਿਨਸਨ ਮੈਸਿਫ, 4,892 ਮੀਟਰ 16,050 ਫੁੱਟ 'ਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ, ਏਲਸਵਰਥ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
vinson massif, the highest peak in antarctica at 4,892 m 16,050 ft , is located in the ellsworth mountains.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ.
antarctica contains many other mountains, on both the main continent and the surrounding islands.

ਰੌਸ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਮਾ mountਂਟ ਈਰੇਬਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਗਰਮ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹੈ.
mount erebus on ross island is the world's southernmost active volcano.

ਇਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਡਰੇਪਸ਼ਨ ਆਈਲੈਂਡ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1970 ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਟਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
another well-known volcano is found on deception island, which is famous for a giant eruption in 1970.

ਮਾਮੂਲੀ ਫਟਣ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਲਾਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
minor eruptions are frequent and lava flow has been observed in recent years.

ਹੋਰ ਸੁਤੰਤਰ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
other dormant volcanoes may potentially be active.

2004 ਵਿੱਚ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਅੰਡਰ ਵਾਟਰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
in 2004, a potentially active underwater volcano was found in the antarctic peninsula by american and canadian researchers.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ 70 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀਨ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹਨ.
antarctica is home to more than 70 lakes that lie at the base of the continental ice sheet.

1996 ਵਿਚ ਰੂਸ ਦੇ ਵੋਸਟੋਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੱਭੀ ਗਈ ਵੋਸਟੋਕ ਝੀਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪ-ਬਸ਼ੋਰ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ.
lake vostok, discovered beneath russia's vostok station in 1996, is the largest of these subglacial lakes.

ਇਕ ਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ 500,000 ਤੋਂ 10 ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਹਰ ਵਾਰ ਅਕਸਰ ਇਕ ਝੀਲ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਝੀਲ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਹਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it was once believed that the lake had been sealed off for 500,000 to one million years but a recent survey suggests that, every so often, there are large flows of water from one lake to another.

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਝ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਬਰਫ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 400 ਮੀਟਰ 1300 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਡ੍ਰਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੋਸਟੋਕ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਲ ਜੀਵਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
there is some evidence, in the form of ice cores drilled to about 400 m 1,300 ft above the water line, that lake vostok's waters may contain microbial life.

ਝੀਲ ਦੀ ਜੰਮੀ ਸਤਹ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੰਦ, ਯੂਰੋਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
the frozen surface of the lake shares similarities with jupiter's moon, europa.

ਜੇ ਜੀਵਨ ਵੋਸਟੋਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਯੂਰੋਪਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰੇਗਾ.
if life is discovered in lake vostok, it would strengthen the argument for the possibility of life on europa.

february ਫਰਵਰੀ onas n on ਨੂੰ, ਇੱਕ ਨਾਸਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਤਿ ਖਾਰੀ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਵਾਦੀ ਫਾਈਲਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਝੀਲ ਉਨਟਰਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
on 7 february 2008, a nasa team embarked on a mission to lake untersee, searching for extremophiles in its highly alkaline waters.

ਜੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਚਕੀਲੇ ਜੀਵ ਅਤਿਅੰਤ ਠੰਡੇ, ਮਿਥੇਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
if found, these resilient creatures could further bolster the argument for extraterrestrial life in extremely cold, methane-rich environments.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ 170 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਸੁਪਰ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
geology geological history and paleontology more than 170 million years ago, antarctica was part of the supercontinent gondwana.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅੱਜ ਲਗਭਗ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
over time, gondwana gradually broke apart and antarctica as we know it today was formed around 25 million years ago.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਠੰਡਾ, ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ .ਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
antarctica was not always cold, dry, and covered in ice sheets.

ਇਸਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਗਰਮ ਜਾਂ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ wasੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੀਵਨ ਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ.
at a number of points in its long history, it was farther north, experienced a tropical or temperate climate, was covered in forests, and inhabited by various ancient life forms.

ਕੈਲੇਬੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਹਲਕਾ ਮੌਸਮ ਸੀ.
palaeozoic era ma during the cambrian period, gondwana had a mild climate.

ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ, ਚੂਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
west antarctica was partially in the northern hemisphere, and during this period large amounts of sandstones, limestones and shales were deposited.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਅਵਰਵਰਟੇਬ੍ਰੇਟਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਲੋਬਾਈਟਜ਼ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ.
east antarctica was at the equator, where sea floor invertebrates and trilobites flourished in the tropical seas.

ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ 416 ਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੁਆਰਾ, ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਵਧੇਰੇ ਦੱਖਣੀ ਵਿਥਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
by the start of the devonian period 416 ma , gondwana was in more southern latitudes and the climate was cooler, though fossils of land plants are known from this time.

ਰੇਤ ਅਤੇ ਸਿਲਟਸ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਐਲਸਵਰਥ, ਹੌਰਲਿਕ ਅਤੇ ਪੈਨਸਕੋਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ.
sand and silts were laid down in what is now the ellsworth, horlick and pensacola mountains.

ਦੇਵੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ma 360 ma ਮਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਿਲੇਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਠੰooਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਨਸਪਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹੈ.
glaciation began at the end of the devonian period 360 ma , as gondwana became centered on the south pole and the climate cooled, though flora remained.

ਪਰਮੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਬੀਜ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਗਲੋਸੋਪੇਟੇਰੀਸ, ਇਕ ਟੇਰੀਡੋਸਪਰਮ, ਜੋ ਦਲਦਲ ਵਿਚ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣ ਗਈ.
during the permian period, the land became dominated by seed plants such as glossopteris, a pteridosperm which grew in swamps.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਦਲਦਲ ਟ੍ਰਾਂਸੈਂਟਾਰਕਟਿਕ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਬਣ ਗਏ.
over time these swamps became deposits of coal in the transantarctic mountains.

ਪਰਮੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਗਰਮਾਉਣ ਕਾਰਨ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਆਇਆ.
towards the end of the permian period, continued warming led to a dry, hot climate over much of gondwana.

ਮੇਸੋਜ਼ੋਇਕ ਯੁੱਗ ਮਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਪਿਘਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ.
mesozoic era ma as a result of continued warming, the polar ice caps melted and much of gondwana became a desert.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ, ਬੀਜ ਫਰਨ ਜਾਂ ਟੇਰੀਡੋਸਪਰਮਜ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ.
in eastern antarctica, seed ferns or pteridosperms became abundant and large amounts of sandstone and shale were laid down at this time.

ਸਿਨੈਪਸੀਡਜ਼, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਥਣਧਾਰੀ ਜਿਹੇ ਸਰੀਪੁਣੇ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਰੰਭਿਕ ਟ੍ਰਾਇਸਿਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੈਸਟ੍ਰੋਸੌਰਸ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
synapsids, commonly known as "mammal-like reptiles", were common in antarctica during the early triassic and included forms such as lystrosaurus.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਜੂਰਾਸਿਕ ਕਾਲ ਮਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ.
the antarctic peninsula began to form during the jurassic period ma , and islands gradually rose out of the ocean.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿੰਕਗੋ ਰੁੱਖ, ਕੋਨੀਫਾਇਰ, ਬੈਂਨੇਟਾਈਟਸ, ਹਾਰਸਟੇਲ, ਫਰਨ ਅਤੇ ਸਾਈਕੈਡਜ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ.
ginkgo trees, conifers, bennettites, horsetails, ferns and cycads were plentiful during this period.

ਵੈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ, ਕਨਫਿousਰਸ ਜੰਗਲ ਪੂਰੇ ਕ੍ਰੀਟੀਸੀਅਸ ਪੀਅ ਮਾਅ ਵਿਚ ਹਾਵੀ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਬੀਚ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ.
in west antarctica, coniferous forests dominated through the entire cretaceous period ma , though southern beech became more prominent towards the end of this period.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਅਮੋਨਾਈਟਸ ਆਮ ਸਨ, ਅਤੇ ਡਾਇਨੋਸੌਰਸ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੰਸਨ ਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟੋਪੈਲਟਾ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਡਾਇਨੋਸੌਰ ਜੈਨਰਾ ਕ੍ਰੈਲੋਫੋਸੌਰਸ ਅਤੇ ਗਲੇਸਿਸੋਸੌਰਸ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ.
ammonites were common in the seas around antarctica, and dinosaurs were also present, though only three antarctic dinosaur genera cryolophosaurus and glacialisaurus, from the hanson formation, and antarctopelta have been described to date.

ਇਹ ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ.
it was during this era that gondwana began to break up.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਸਬੂਤ ਹਨ.
however, there is some evidence of antarctic marine glaciation during the cretaceous period.

ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਬਰੇਕਅਪ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਠੰਡਾ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬਾਈ ਭੂਚਾਲ-ਤੋਂ-ਖੰਭੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ-ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈਟੂਡਿinalਟਲ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅੱਖਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
gondwana breakup ma the cooling of antarctica occurred stepwise, as the continental spread changed the oceanic currents from longitudinal equator-to-pole temperature-equalizing currents to latitudinal currents that preserved and accentuated latitude temperature differences.

ਅਫਰੀਕਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਜੁਰਾਸਿਕ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 160 ਮਾ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਤੀ ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 125 ਮਾ.
africa separated from antarctica in the jurassic, around 160 ma, followed by the indian subcontinent in the early cretaceous about 125 ma .

ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ 66 ਮਾ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਫਿਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਸੁਅਲ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸਨ.
by the end of the cretaceous, about 66 ma, antarctica then connected to australia still had a subtropical climate and flora, complete with a marsupial fauna.

ਈਓਸੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਲਗਭਗ 40 ਮਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ-ਨਿ gu ਗੁਨੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਿ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਬਰਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੀ.
in the eocene epoch, about 40 ma australia-new guinea separated from antarctica, so that latitudinal currents could isolate antarctica from australia, and the first ice began to appear.

ਲਗਭਗ 34 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਓ 2 ਦਾ ਪੱਧਰ ਲਗਭਗ 760 ਪੀਪੀਐਮ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੀਪੀਐਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
during the extinction event about 34 million years ago, co2 levels have been found to be about 760 ppm and had been decreasing from earlier levels in the thousands of ppm.

ਲਗਭਗ 23 ਮਾ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਡ੍ਰਾਕ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਕੰਪੋਲਰ ਕਰੰਟ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
around 23 ma, the drake passage opened between antarctica and south america, resulting in the antarctic circumpolar current that completely isolated the continent.

ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਟ ਰਹੇ ਸੀਓ 2 ਦੇ ਪੱਧਰ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ.
models of the changes suggest that declining co2 levels became more important.

ਬਰਫ਼ ਫੈਲਣ ਲੱਗੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ coveredੱਕਿਆ.
the ice began to spread, replacing the forests that then covered the continent.

ਨਿਓਜੀਨ ਪੀਰੀਅਡ .05 ਮਾ ਲਗਭਗ 15 ਮਾ ਤੋਂ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
neogene period .05 ma since about 15 ma, the continent has been mostly covered with ice.

ਮੇਅਰ ਡੈਜ਼ਰਟ ਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਬਾਇਓਟਾ ਫੋਸਿਲ ਨੋਥੋਫੈਗਸ ਪੱਤੇ ਸਿਯਰਿਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੇਅਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਨਿੱਘੇ ਸਮੇਂ ਨੇ ਨੋਥੋਫਾਗਸ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਓ-ਲੇਟ ਪਾਲੀਓਸੀਨ ਦੇਰ ਨਾਲ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਰੇਂਜ ਨਾਲ ਚਿਪਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
meyer desert formation biota fossil nothofagus leaves in the meyer desert formation of the sirius group show that intermittent warm periods allowed nothofagus shrubs to cling to the dominion range as late as ma mid-late pliocene .

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਬਰਫ ਦੀ ਉਮਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
after that the pleistocene ice age covered the whole continent and destroyed all major plant life on it.

ਅਜੋਕਾ ਦਿਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਫ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਪਾਇਆ ਹੈ.
present-day the geological study of antarctica has been greatly hindered by nearly all of the continent being permanently covered with a thick layer of ice.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਜਿਵੇਂ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ, ਜ਼ਮੀਨੀ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ theਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
however, new techniques such as remote sensing, ground-penetrating radar and satellite imagery have begun to reveal the structures beneath the ice.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਐਂਡੀਜ਼ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
geologically, west antarctica closely resembles the andes mountain range of south america.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪੇਟੋਜ਼ੋਇਕ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਮੇਸੋਜ਼ੋਇਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the antarctic peninsula was formed by uplift and metamorphism of sea bed sediments during the late paleozoic and the early mesozoic eras.

ਇਸ ਗੰਦੀ ਚੜਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਘੁਸਪੈਠਾਂ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵੀ ਸਨ.
this sediment uplift was accompanied by igneous intrusions and volcanism.

ਵੈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਚੱਟਾਨਾਂ ਐਰਾਸੀਟ ਅਤੇ ਰਾਇਓਲਾਈਟ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਨ ਜੋ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
the most common rocks in west antarctica are andesite and rhyolite volcanics formed during the jurassic period.

ਬਰਫੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੈਰੀ ਬਾਇਰਡ ਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ.
there is also evidence of volcanic activity, even after the ice sheet had formed, in marie byrd land and alexander island.

ਵੈਸਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਲੱਖਣ ਖੇਤਰ ਏਲਸਵਰਥ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਟ੍ਰੈਟਗ੍ਰਾਫੀ ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the only anomalous area of west antarctica is the ellsworth mountains region, where the stratigraphy is more similar to east antarctica.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੈ, ਇਹ ਪੂਰਬੈਂਬੀਅਨ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਚੱਟਾਨਾਂ 3 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
east antarctica is geologically varied, dating from the precambrian era, with some rocks formed more than 3 billion years ago.

ਇਹ ਇਕ ਰੂਪੋਸ਼ ਅਤੇ igneous ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੀਲਡ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
it is composed of a metamorphic and igneous platform which is the basis of the continental shield.

ਇਸ ਬੇਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਚੱਟਾਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਵੋਨੀਅਨ ਅਤੇ ਜੁਰਾਸਿਕ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ, ਚੂਨੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਨੇ ਟਰਾਂਸੈਂਟਾਰਕਟਿਕ ਪਹਾੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
on top of this base are coal and various modern rocks, such as sandstones, limestones and shales laid down during the devonian and jurassic periods to form the transantarctic mountains.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗਲਤੀ ਹੋਈ ਹੈ.
in coastal areas such as shackleton range and victoria land some faulting has occurred.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤ ਕੋਲਾ ਹੈ.
the main mineral resource known on the continent is coal.

ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਮਰੋਡ ਅਭਿਆਨ ਤੇ ਫਰੈਂਕ ਵਾਈਲਡ ਦੁਆਰਾ ਬੀਅਰਡੋਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕੋਲਾ ਟਰਾਂਸੈਂਟਾਰਕਟਿਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it was first recorded near the beardmore glacier by frank wild on the nimrod expedition, and now low-grade coal is known across many parts of the transantarctic mountains.

ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
the prince charles mountains contain significant deposits of iron ore.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਸਰੋਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਖੇਤਰ ਜੋ ਰਾਸ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ 1973 ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ.
the most valuable resources of antarctica lie offshore, namely the oil and natural gas fields found in the ross sea in 1973.

ਸਾਰੇ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਐਂਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਓ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੁਆਰਾ 2048 ਤੱਕ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ.
exploitation of all mineral resources is banned until 2048 by the protocol on environmental protection to the antarctic treaty.

ਮੌਸਮ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਹੈ.
climate antarctica is the coldest of earth's continents.

21 ਜੁਲਾਈ 1983 ਨੂੰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਹੁਣ ਦੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵੋਸਟੋਕ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ .2 .6 ਸੀ.
the coldest natural air temperature ever recorded on earth was .2 .6 at the soviet now russian vostok station in antarctica on 21 july 1983.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਇਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਕ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਇਹ 10.7% ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਓ 2 ਸਿਰਫ 0.039% ਹਵਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਕ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ.
for comparison, this is 10.7 20 colder than subliming dry ice at one atmosphere of partial pressure, but since co2 only makes up 0.039% of air, temperatures of less than would be needed to produce dry ice snow in antarctica.

2010 ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੇਠਲਾ ਤਾਪਮਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ - ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 7 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a lower air temperature of .7 .5 was recorded in 2010 by satellite - however it may be influenced by ground temperatures and was not recorded at a height of 7 feet above the surface as required for the official air temperature records.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਇਕ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ onਸਤਨ 10 ਸੈਮੀ 4 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
antarctica is a frozen desert with little precipitation the south pole itself receives less than 10 cm 4 in per year, on average.

ਤਾਪਮਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅਤੇ .2 .6 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5 41 ਅਤੇ 15 59 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
temperatures reach a minimum of between and .2 .6 in the interior in winter and reach a maximum of between 5 41 and 15 59 near the coast in summer.

ਸਨਬਰਨ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਫ ਦੀ ਸਤਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ.
sunburn is often a health issue as the snow surface reflects almost all of the ultraviolet light falling on it.

ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਹਨੇਰੇ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਮੌਸਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
given the latitude, long periods of constant darkness or constant sunlight create climates unfamiliar to human beings in much of the rest of the world.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਇਸਦੇ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਠੰਡਾ ਹੈ.
east antarctica is colder than its western counterpart because of its higher elevation.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
weather fronts rarely penetrate far into the continent, leaving the centre cold and dry.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਰਫ਼ ਉਥੇ ਵਧਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
despite the lack of precipitation over the central portion of the continent, ice there lasts for extended periods.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਭਾਰੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਆਮ ਹੈ, ਜਿਥੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 1.22 ਮੀਟਰ 48 ਤੱਕ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
heavy snowfalls are common on the coastal portion of the continent, where snowfalls of up to 1.22 metres 48 in in 48 hours have been recorded.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪੋਲਰ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਕਟਾਬੈਟਿਕ ਹਵਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਡਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
at the edge of the continent, strong katabatic winds off the polar plateau often blow at storm force.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the interior, wind speeds are typically moderate.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਧੇਰੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰੁਵ' ਤੇ ਹਰ ਦਿਨ 24 ਘੰਟੇ ਧੁੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
during clear days in summer, more solar radiation reaches the surface at the south pole than at the equator because of the 24 hours of sunlight each day at the pole.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਆਰਕਟਿਕ ਨਾਲੋਂ ਠੰਡਾ ਹੈ.
antarctica is colder than the arctic for three reasons.

ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 3,000 ਮੀ .9,800 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਸਪੋਫੀਅਰ ਵਿਚ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
first, much of the continent is more than 3,000 m 9,800 ft above sea level, and temperature decreases with elevation in the troposphere.

ਦੂਜਾ, ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵੀ ਜ਼ੋਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਿੱਘ ਆਈਸਪੈਕ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ.
second, the arctic ocean covers the north polar zone the ocean's relative warmth is transferred through the icepack and prevents temperatures in the arctic regions from reaching the extremes typical of the land surface of antarctica.

ਤੀਜਾ, ਧਰਤੀ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਅੈਫਲੀਅਨ ਹੈ ਅਰਥਾਤ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਜਨਵਰੀ ਵਿਚ ਅਰਥਾਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੈ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ.
third, the earth is at aphelion in july i.e., the earth is farthest from the sun in the antarctic winter , and the earth is at perihelion in january i.e., the earth is closest to the sun in the antarctic summer .

bਰਬਿਟਲ ਦੂਰੀ ਠੰ antੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਘੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the orbital distance contributes to a colder antarctic winter and a warmer antarctic summer but the first two effects have more impact.

aਰੌਰਾ isਸਟ੍ਰਾਲੀਸ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਲਾਈਟਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ​​ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਕ ਚਮਕ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੀਆਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸੋਲਰ ਹਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the aurora australis, commonly known as the southern lights, is a glow observed in the night sky near the south pole created by the plasma-full solar winds that pass by the earth.

ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਲੱਖਣ ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੀਰਾ ਧੂੜ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਬਰਫ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਕ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਬੱਦਲ.
another unique spectacle is diamond dust, a ground-level cloud composed of tiny ice crystals.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਜਾਂ ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
it generally forms under otherwise clear or nearly clear skies, so people sometimes also refer to it as clear-sky precipitation.

ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਦਾ ਕੁੱਤਾ, ਅਕਸਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਆਪਟੀਕਲ ਵਰਤਾਰਾ, ਸੱਚੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ "ਸਪਾਟ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a sun dog, a frequent atmospheric optical phenomenon, is a bright "spot" beside the true sun.

ਆਬਾਦੀ ਕਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
population several governments maintain permanent manned research stations on the continent.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1,000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 5,000 ਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ 70 ਅਤੇ 350 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 180 ਅਤੇ 900 ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੱਖ ਵਰਗ ਮੀਲ.
the number of people conducting and supporting scientific research and other work on the continent and its nearby islands varies from about 1,000 in winter to about 5,000 in the summer, giving it a population density between 70 and 350 inhabitants per million square kilometres 180 and 900 per million square miles at these times.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦਾ ਸਟਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
many of the stations are staffed year-round, the winter-over personnel typically arriving from their home countries for a one-year assignment.

ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ, 2004 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਬੇਲਿੰਗਸੌਸਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
an orthodox church, opened in 2004 at the russian bellingshausen manned year-round by one or two priests, who are similarly rotated every year.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਰਧ-ਸਥਾਈ ਵਸਨੀਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀਲਰ ਸਨ ਜੋ 1786 ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਜਾਰਜੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ.
the first semi-permanent inhabitants of regions near antarctica areas situated south of the antarctic convergence were british and american sealers who used to spend a year or more on south georgia, from 1786 onward.

ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਯੁੱਗ, ਜੋ 1966 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ, ਦੌਰਾਨ, ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 200 ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
during the whaling era, which lasted until 1966, the population of that island varied from over 1,000 in the summer over 2,000 in some years to some 200 in the winter.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵ੍ਹੀਲਰ ਨਾਰਵੇਵੀ ਸਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ.
most of the whalers were norwegian, with an increasing proportion of britons.

ਬੰਦੋਬਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਟਵਿਕਨ, ਲੀਥ ਹਾਰਬਰ, ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਪੁਆਇੰਟ, ਸਟਰੋਮੈਸ, ਹੁਸਵਿਕ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਓਲਾਵ ਹਾਰਬਰ, ਓਸ਼ੀਅਨ ਹਾਰਬਰ ਅਤੇ ਗੋਦਥੁਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the settlements included grytviken, leith harbour, king edward point, stromness, husvik, prince olav harbour, ocean harbour and godthul.

ਵੇਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
managers and other senior officers of the whaling stations often lived together with their families.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗ੍ਰੀਟਵਿਕਨ ਦਾ ਬਾਨੀ, ਕਪਤਾਨ ਕਾਰਲ ਐਂਟਨ ਲਾਰਸਨ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਰਵੇਈ ਵੇਲਰ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਮਿਲ ਕੇ 1910 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਅਪਣਾਈ।
among them was the founder of grytviken, captain carl anton larsen, a prominent norwegian whaler and explorer who, along with his family, adopted british citizenship in 1910.

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਨਾਰਵੇਈ ਲੜਕੀ ਸੋਲੈਗ ਜੈਕਬਸਨ ਸੀ, ਜੋ 8 ਅਕਤੂਬਰ 1913 ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟਵਿਕਨ ਵਿਚ ਜੰਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the first child born in the southern polar region was norwegian girl solveig jacobsen, born in grytviken on 8 october 1913, and her birth was registered by the resident british magistrate of south georgia.

ਉਹ ਫਰਿੱਡਜੋਫ ਜੈਕਬਸਨ, ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਮੈਨੇਜਰ, ਅਤੇ ਕਲਾਰਾ ਓਲੇਟ ਜੈਕਬਸਨ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ.
she was a daughter of fridthjof jacobsen, the assistant manager of the whaling station, and klara olette jacobsen.

ਜੈਕਬਸਨ 1904 ਵਿਚ ਟਾਪੂ ਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਟਵਿਕੇਨ ਦਾ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਗਿਆ, 1914 ਤੋਂ 1921 ਤਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ.
jacobsen arrived on the island in 1904 and became the manager of grytviken, serving from 1914 to 1921 two of his children were born on the island.

ਐਮਿਲਿਓ ਮਾਰਕੋਸ ਪਲਾਮਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 60 ਵੇਂ ਸਮਾਨ ਦੱਖਣ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਏਸਪੇਰੰਜਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੱਤ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਲਈ .ੁਕਵਾਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
emilio marcos palma was the first person born south of the 60th parallel south the continental limit according to the antarctic treaty , as well as the first one born on the antarctic mainland, in 1978 at base esperanza, on the tip of the antarctic peninsula his parents were sent there along with seven other families by the argentine government to determine if the continent was suitable for family life.

1984 ਵਿੱਚ, ਜੁਆਨ ਪਾਬਲੋ ਕੈਮਾਚੋ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰੀ ਮੋਂਟਾਲਵਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਚਿਲੀ ਬਣਿਆ.
in 1984, juan pablo camacho was born at the frei montalva station, becoming the first chilean born in antarctica.

ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੇਸ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ.
several bases are now home to families with children attending schools at the station.

ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਐਸਪਰੈਂਜ਼ਾ ਬੇਸ ਵਿਖੇ 60 ਵੇਂ ਪੈਰਲਲ ਦੱਖਣ ਅੱਠ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਿਲੀ ਫਰੀ ਮੋਂਟਾਲਵਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਗਿਆਰਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
as of 2009, eleven children were born in antarctica south of the 60th parallel south eight at the argentine esperanza base and three at the chilean frei montalva station.

ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਾਨਵਰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
biodiversity animals few terrestrial vertebrates live in antarctica.

ਇਨਵਰਟੈਬਰੇਟ ਲਾਈਫ ਵਿਚ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਮਾਈਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਅਲਾਸਕੋਜ਼ੀਟਸ ਐਂਟਾਰਕਟਿਕਸ, ਜੂਆਂ, ਨੈਮੈਟੋਡਜ਼, ਟਾਰਡੀਗਰੇਡਸ, ਰੋਟੀਫਾਇਰਸ, ਕ੍ਰਿਲ ਅਤੇ ਸਪਰਿੰਗਟੇਲ.
invertebrate life includes microscopic mites like the alaskozetes antarcticus, lice, nematodes, tardigrades, rotifers, krill and springtails.

ਉਡਾਨ ਰਹਿਤ ਮਿਜ ਬੈਲਜੀਕਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ, ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ 6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਥਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ.
the flightless midge belgica antarctica, up to 6 mm in in size, is the largest purely terrestrial animal in antarctica.

ਬਰਫ ਦੀ ਪੇਟਰੀ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the snow petrel is one of only three birds that breed exclusively in antarctica.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਫਾਈਟੋਪਲਾਕਟਨ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
some species of marine animals exist and rely, directly or indirectly, on the phytoplankton.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਪੈਨਗੁਇਨ, ਨੀਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ, ਓਰਕਾਸ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਕਿidsਡਜ਼ ਅਤੇ ਫਰ ਸੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
antarctic sea life includes penguins, blue whales, orcas, colossal squids and fur seals.

ਸਮਰਾਟ ਪੈਨਗੁਇਨ ਇਕਲੌਤਾ ਪੈਨਗੁਇਨ ਹੈ ਜੋ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਪੈਨਗੁਇਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੈਨਗੁਇਨ ਨਾਲੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the emperor penguin is the only penguin that breeds during the winter in antarctica, while the penguin breeds farther south than any other penguin.

ਦੱਖਣੀ ਰਾਕਸ਼ਾੱਪਰ ਪੈਨਗੁਇਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਖਰੇ ਖੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ lasੱਕਣ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the southern rockhopper penguin has distinctive feathers around the eyes, giving the appearance of elaborate eyelashes.

ਕਿੰਗ ਪੈਨਗੁਇਨ, ਚੈਨਸਟਰੈਪ ਪੈਨਗੁਇਨ ਅਤੇ ਸੈਂਟੂ ਪੈਨਗੁਇਨ ਵੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਨਸਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
king penguins, chinstrap penguins, and gentoo penguins also breed in the antarctic.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਫਰ ਦੀ ਮੋਹਰ 18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਆਏ ਮੁਹਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the antarctic fur seal was very heavily hunted in the 18th and 19th centuries for its pelt by sealers from the united states and the united kingdom.

ਵੈਡਡੇਲ ਸੀਲ, ਇੱਕ "ਸੱਚੀ ਮੋਹਰ" ਹੈ, ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਵੇਡੇਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੇਡੇਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੀਲਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਹਨ.
the weddell seal, a "true seal", is named after sir james weddell, commander of british sealing expeditions in the weddell sea.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਕ੍ਰਿਲ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ, ਸੀਲ, ਚੀਤੇ ਦੇ ਸੀਲ, ਫਰ ਸੀਲ, ਸਕਿ ,ਡ, ਆਈਸਫਿਸ਼, ਪੈਨਗੁਇਨ, ਅਲਬਾਟ੍ਰੋਸਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੋਜਨ ਜੀਵ ਹੈ.
antarctic krill, which congregate in large schools, is the keystone species of the ecosystem of the southern ocean, and is an important food organism for whales, seals, leopard seals, fur seals, squid, icefish, penguins, albatrosses and many other birds.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰੁਵੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਇੱਕ ਜਨਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 500 ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a census of sea life carried out during the international polar year and which involved some 500 researchers was released in 2010.

ਇਹ ਖੋਜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ coml ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਮਾਲ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the research is part of the global census of marine life coml and has disclosed some remarkable findings.

ਦੋਵਾਂ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ 235 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 12,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7,456 ਮੀਲ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
more than 235 marine organisms live in both polar regions, having bridged the gap of 12,000 km 7,456 mi .

ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸੀਟੀਸੀਅਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਹਰ ਸਾਲ ਗੋਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
large animals such as some cetaceans and birds make the round trip annually.

ਵਧੇਰੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੀਰੇ, ਅਤੇ ਦੋਨੋ ਪੋਲਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਤੈਰਾਕੀ ਘੁੰਮਣਾ.
more surprising are small forms of life such as sea cucumbers, and free-swimming snails found in both polar oceans.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਕ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ uniformੰਗ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 5 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਵਰ ਬੈਲਟ ਜੋ ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਲਾਰਵ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਉਂਦੇ ਹਨ.
various factors may aid in their distribution fairly uniform temperatures of the deep ocean at the poles and the equator which differ by no more than 5 , and the major current systems or marine conveyor belt which transport eggs and larval stages.

ਫੰਗੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 1,150 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 750 ਗੈਰ-ਲਾਈਨ-ਫਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ 400 ਲਿਚਿਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
fungi about 1,150 species of fungi have been recorded from antarctica, of which about 750 are non-lichen-forming and 400 are lichen-forming.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰਿਪਟੋਐਂਡੋਲਿਥਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਕਮੁਰਡੋ ਡ੍ਰਾਈ ਵੈਲੀਜ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
some of these species are cryptoendoliths as a result of evolution under extreme conditions, and have significantly contributed to shaping the impressive rock formations of the mcmurdo dry valleys and surrounding mountain ridges.

ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੱਖਰੇ structuresਾਂਚੇ, ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫੰਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਕਰਮਡੋ ਡ੍ਰਾਈ ਵੈਲੀਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the apparently simple morphology, scarcely differentiated structures, metabolic systems and enzymes still active at very low temperatures, and reduced life cycles shown by such fungi make them particularly suited to harsh environments such as the mcmurdo dry valleys.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ-ਘੇਰਦਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੇਲੇਨਾਈਜ਼ ਸੈੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਵੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in particular, their thick-walled and strongly melanized cells make them resistant to uv light.

ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਸਾਈਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ.
those features can also be observed in algae and cyanobacteria, suggesting that these are adaptations to the conditions prevailing in antarctica.

ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, ਜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵਾਪਰੀ, ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਫੰਜਾਈ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਇਓਮਾਇਸਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮੋਮਾਈਸ ਮਿੰਟੇਰੀ.
this has led to speculation that, if life ever occurred on mars, it might have looked similar to antarctic fungi such as cryomyces antarcticus, and cryomyces minteri.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਫੰਜਾਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਲਈ ਗ੍ਰਸਤ ਵੀ ਹਨ.
some of these fungi are also apparently endemic to antarctica.

ਐਂਡਮਾਰਕ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਫੰਜੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗੋਬਰ-ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੋਬਰ ਦੇ ਵਧਣ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਰਮ-ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਗੁੜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ.
endemic antarctic fungi also include certain dung-inhabiting species which have had to evolve in response to the double challenge of extreme cold while growing on dung, and the need to survive passage through the gut of warm-blooded animals.

ਪੌਦੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਆਪਕ ਬਨਸਪਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ.
plants the climate of antarctica does not allow extensive vegetation to form.

ਠੰ. ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਾੜੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਨਮੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
a combination of freezing temperatures, poor soil quality, lack of moisture, and lack of sunlight inhibit plant growth.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੌਦੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਿਚ ਸੀਮਿਤ ਹੈ.
as a result, the diversity of plant life is very low and limited in distribution.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਇਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the flora of the continent largely consists of bryophytes.

ਇੱਥੇ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਅਤੇ 25 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲਿਵਰਬੋਰਟਸ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਡੇਸ਼ੈਂਪਸੀਆ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘਾਹ, ਕੋਲੋਬੈਂਥਸ ਕਲੋਨਟੇਨਸਿਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪਰਲਵਰਟ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਦੇਸੀ ਪੋਆ ਐਨੂਆ ਸਾਲਾਨਾ ਬਲੂਗ੍ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
there are about 100 species of mosses and 25 species of liverworts, but only three species of flowering plants, all of which are found in the antarctic peninsula deschampsia antarctica antarctic hair grass , colobanthus quitensis antarctic pearlwort and the non-native poa annua annual bluegrass .

ਗਰਮੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਫਤਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
growth is restricted to a few weeks in the summer.

ਹੋਰ ਜੀਵਾਣੂ ਐਲਗੀ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਸੌ ਕਿਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਾਈਟੋਪਲੇਕਟਨ ਹਨ.
other organisms seven hundred species of algae exist, most of which are phytoplankton.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁ ਰੰਗੀ ਬਰਫ ਦੀ ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਡਾਇਟੋਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
multicoloured snow algae and diatoms are especially abundant in the coastal regions during the summer.

ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਬਰਫ ਦੇ ਹੇਠਾਂ 800 ਮੀਟਰ 0.50 ਮੀਲ 2,600 ਫੁੱਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
bacteria have been found living in the cold and dark as deep as 800 m 0.50 mi 2,600 ft under the ice.

ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਓ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਾਂ ਮੈਡਰਿਡ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1998 ਵਿਚ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਕ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਹੈ.
conservation the protocol on environmental protection to the antarctic treaty also known as the environmental protocol or madrid protocol came into force in 1998, and is the main instrument concerned with conservation and management of biodiversity in antarctica.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੈਠਕ ਨੂੰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the antarctic treaty consultative meeting is advised on environmental and conservation issues in antarctica by the committee for environmental protection.

ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਗੈਰ-ਦੇਸੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੈ.
a major concern within this committee is the risk to antarctica from unintentional introduction of non-native species from outside the region.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 1978 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਆਈਆਂ।
the passing of the antarctic conservation act 1978 in the u.s. brought several restrictions to u.s. activity on antarctica.

ਪਰਦੇਸੀ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਕੱ ofਣਾ.
the introduction of alien plants or animals can bring a criminal penalty, as can the extraction of any indigenous species.

ਐਂਟਾਰਕਟਿਕ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਲ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
the overfishing of krill, which plays a large role in the antarctic ecosystem, led officials to enact regulations on fishing.

ਐਂਟਾਰਕਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸੰਮੇਲਨ ਸੀਸੀਐਮਐਲਆਰ, ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਜੋ 1980 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the convention for the conservation of antarctic marine living resources ccamlr , a treaty that came into force in 1980, requires that regulations managing all southern ocean fisheries consider potential effects on the entire antarctic ecosystem.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਿਯਮਿਤ ਅਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਟਾਗਿ .ਨੀਅਨ ਟੁੱਥ ਫਿਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਚਿਲੀ ਸਾਗਰ ਬਾਸ ਵਜੋਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ.
despite these new acts, unregulated and illegal fishing, particularly of patagonian toothfish marketed as chilean sea bass in the u.s. , remains a serious problem.

ਟੂਥਫਿਸ਼ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜ ਰਹੀ ਹੈ, 2000 ਵਿਚ 32,000 ਟਨ 35,300 ਛੋਟੇ ਟਨ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ.
the illegal fishing of toothfish has been increasing, with estimates of 32,000 tonnes 35,300 short tons in 2000.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
politics several countries claim sovereignty in certain regions.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
while a few of these countries have mutually recognized each other's claims, the validity of these claims is not recognized universally.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ 1959 ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 2015 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇ ਨੇ ਰਾਣੀ ਮੌਡ ਲੈਂਡ ਦੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਵਾਰਸ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
new claims on antarctica have been suspended since 1959, although in 2015 norway formally defined queen maud land as including the unclaimed area between it and the south pole.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 1959 ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
antarctica's status is regulated by the 1959 antarctic treaty and other related agreements, collectively called the antarctic treaty system.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਸੰਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਐਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
antarctica is defined as all land and ice shelves south of s for the purposes of the treaty system.

ਇਸ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰੂਸ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਚਿਲੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the treaty was signed by twelve countries including the soviet union and later russia , the united kingdom, argentina, chile, australia, and the united states.

ਇਸ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।
it set aside antarctica as a scientific preserve, established freedom of scientific investigation and environmental protection, and banned military activity on antarctica.

ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹਥਿਆਰ ਕੰਟਰੋਲ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ।
this was the first arms control agreement established during the cold war.

1983 ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਸੰਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਖਣਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਸੰਮੇਲਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
in 1983 the antarctic treaty parties began negotiations on a convention to regulate mining in antarctica.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਗ੍ਰੀਨਪੀਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਾਰਕ ਰਾਸ ਸਾਗਰ ਖੇਤਰ 1987 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਏ। ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ.
a coalition of international organizations launched a public pressure campaign to prevent any minerals development in the region, led largely by greenpeace international, which operated its own scientific park the ross sea region from 1987 until 1991 and conducted annual expeditions to document environmental effects of humans on antarctica.

1988 ਵਿਚ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਾਰੇ ਸੰਮੇਲਨ ਸੀਆਰਐਮਆਰਏ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1988, the convention on the regulation of antarctic mineral resources cramra was adopted.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ.
the following year, however, australia and france announced that they would not ratify the convention, rendering it dead for all intents and purposes.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
they proposed instead that a comprehensive regime to protect the antarctic environment be negotiated in its place.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਅ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ "ਮੈਡਰਿਡ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ" 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ 1998 ਨੂੰ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ.
the protocol on environmental protection to the antarctic treaty the "madrid protocol" was negotiated as other countries followed suit and on 14 january 1998 it entered into force.

ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਣਨ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the madrid protocol bans all mining in antarctica, designating antarctica a "natural reserve devoted to peace and science".

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਫੌਜੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the antarctic treaty prohibits any military activity in antarctica, including the establishment of military bases and fortifications, military manoeuvres, and weapons testing.

ਮਿਲਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਗਿਆ ਹੈ.
military personnel or equipment are permitted only for scientific research or other peaceful purposes.

ਇਕਲੌਤਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮਿਲਟਰੀ ਲੈਂਡ ਮੈਨੂਏਵਰ 1965 ਵਿਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟਾ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਨਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the only documented military land manoeuvre has been the small operation ninety by the argentine military in 1965.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਫੌਜੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਸਰਵਿਸ ਮੈਡਲ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the united states military issues the antarctica service medal to military members or civilians who serve in antarctica.

ਤਮਗੇ ਵਿਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ “ਵਿੰਟਰ ਓਵਰ” ਬਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the medal includes a "wintered over" bar issued to those who remain on antarctica over winter.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
antarctic territories the argentine, british and chilean claims all overlap, and have caused friction.

18 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਫਤਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ii ਦੀ ਹੀਰਾ ਜੁਬਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮ ਰਹਿਤ ਖੇਤਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਲੈਂਡ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ.
on 18 december 2012, the british foreign and commonwealth office named a previously unnamed area queen elizabeth land in tribute to queen elizabeth ii's diamond jubilee.

22 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਜੋਹਨ ਫ੍ਰੀਮੈਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
on 22 december 2012, the uk ambassador to argentina, john freeman, was summoned to the argentine government as protest against the claim.

ਨੇੜਲੇ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਾਲਕਲੈਂਡਜ਼ ਯੁੱਧ ਦੀ 30 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ over ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਵਾਦਾਂ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਬੰਧ ਪੂਰੇ 2012 ਵਿੱਚ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਸਨ.
relations had previously been damaged throughout 2012 due to disputes over the sovereignty of the nearby falkland islands, and the 30th anniversary of the falklands war.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਖੇਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੇਤਰ ਸਨ ਜਦ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੌਂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ.
the areas shown as australia's and new zealand's claims were british territory until they were handed over following the countries' independence.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
australia currently claims the largest area.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
the claims of britain, australia, new zealand, france and norway are all recognised by each other.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਰੁਚੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
other countries participating as members of the antarctic treaty have a territorial interest in antarctica, but the provisions of the treaty do not allow them to make their claims while it is in force.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋਨੀਤ "ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਖੇਤਰ" ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
brazil has a designated "zone of interest" that is not an actual claim.

ਪੇਰੂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੈ।
peru has formally reserved its right to make a claim.

ਅਸਲ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰੂਸ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲੀ ਹੈ.
russia has inherited the soviet union's right to claim territory under the original antarctic treaty.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
south africa has formally reserved its right to make a claim.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ।
united states reserved its right to make a claim in the original antarctic treaty.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਫਿਲਹਾਲ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਹਨ.
economy there is no economic activity in antarctica at present, except for fishing off the coast and small-scale tourism, both based outside antarctica.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲਾ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਧਾਤ, ਪਲੈਟੀਨਮ, ਤਾਂਬਾ, ਕ੍ਰੋਮਿਅਮ, ਨਿਕਲ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ.
although coal, hydrocarbons, iron ore, platinum, copper, chromium, nickel, gold and other minerals have been found, they have not been in large enough quantities to exploit.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 1991 ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the 1991 protocol on environmental protection to the antarctic treaty also restricts a struggle for resources.

1998 ਵਿਚ, ਮਾਈਨਿੰਗ 'ਤੇ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ 2048 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
in 1998, a compromise agreement was reached to place an indefinite ban on mining, to be reviewed in 2048, further limiting economic development and exploitation.

ਮੁ economicਲੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੈ.
the primary economic activity is the capture and offshore trading of fish.

112,934 ਟਨ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ
antarctic fisheries in reported landing 112,934 tonnes.

ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦਾ "ਮੁਹਿੰਮ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ" 1957 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਟੂਰ ਓਪਰੇਟਰਾਂ iaato ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਵੈ-ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
small-scale "expedition tourism" has existed since 1957 and is currently subject to antarctic treaty and environmental protocol provisions, but in effect self-regulated by the international association of antarctica tour operators iaato .

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ iaato ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ iaato ਮੈਂਬਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ 95% ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
not all vessels associated with antarctic tourism are members of iaato, but iaato members account for 95% of the tourist activity.

ਯਾਤਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਹਰਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਸ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨਾਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
travel is largely by small or medium ship, focusing on specific scenic locations with accessible concentrations of iconic wildlife.

ਕੁੱਲ 37,506 ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ 38,478 ਆ ਰਹੇ ਸਨ।
a total of 37,506 tourists visited during the austral summer with nearly all of them coming from commercial ships 38,478 were recorded in .

ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
there has been some concern over the potential adverse environmental and ecosystem effects caused by the influx of visitors.

ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਖਤ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੋਟਾ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।
some environmentalists and scientists have made a call for stricter regulations for ships and a tourism quota.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਟ੍ਰੀਟੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁ responseਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਆਈਏਏਟੀਓ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ, "ਸਾਈਟ ਵਰਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼" ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਬੰਦ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਜ਼ੋਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the primary response by antarctic treaty parties has been to develop, through their committee for environmental protection and in partnership with iaato, "site use guidelines" setting landing limits and closed or restricted zones on the more frequently visited sites.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਜੋ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, 1979 ਵਿਚ ਏਅਰ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਉਡਾਣ 901 ਦੇ ਮਾ eਂਟ ਈਰੇਬਸ 'ਤੇ ਹੋਏ ਘਾਤਕ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਣ ਤਕ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ 257 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ.
antarctic sightseeing flights which did not land operated out of australia and new zealand until the fatal crash of air new zealand flight 901 in 1979 on mount erebus, which killed all 257 aboard.

ਕਵਾਂਟਸ ਨੇ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਓਵਰ ਫਲਾਈਟਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ.
qantas resumed commercial overflights to antarctica from australia in the mid-1990s.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ 1 ਜੁਲਾਈ 30 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 119,898 ਟਨ ਉਤਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ.
antarctic fisheries in 1 july 30 june reported landing 119,898 tonnes legally.

ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਦੇਸ਼ ਲਗਭਗ ਸੱਤਰ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ 40 ਸਾਲ-ਦੌਰ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 30 ਗਰਮੀ ਸਿਰਫ-ਸਿਰਫ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4000 ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 1000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ.
about thirty countries maintain about seventy research stations 40 year-round or permanent, and 30 summer-only in antarctica, with an approximate population of 4000 in summer and 1000 in winter.

iso 3166-1 ਐਲਫ਼ਾ -2 "ਏਕਿq" ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the iso 3166-1 alpha-2 "aq" is assigned to the entire continent regardless of jurisdiction.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
different country calling codes and currencies are used for different settlements, depending on the administrating country.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਨ ਡਾਲਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾ. ਇਕ ਸਮਾਰਕ ਚੀਜ਼, ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the antarctican dollar, a souvenir item sold in the united states and canada, is not legal tender.

ਖੋਜ ਹਰ ਸਾਲ, 28 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
research each year, scientists from 28 different nations conduct experiments not reproducible in any other place in the world.

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ 4,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ 1000 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the summer more than 4,000 scientists operate research stations this number decreases to just over 1,000 in the winter.

ਮੈਕਮੁਰਡੋ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਸਰਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
mcmurdo station, which is the largest research station in antarctica, is capable of housing more than 1,000 scientists, visitors, and tourists.

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗਲੇਸ਼ੀਓਲੋਜਿਸਟ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
researchers include biologists, geologists, oceanographers, physicists, astronomers, glaciologists, and meteorologists.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ, ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ, ਅਤੇ ਸੁਪਰ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
geologists tend to study plate tectonics, meteorites from outer space, and resources from the breakup of the supercontinent gondwana.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਗਲੇਸ਼ੀਓਲੋਜਿਸਟ ਫਲੋਟਿੰਗ ਆਈਸ, ਮੌਸਮੀ ਬਰਫ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
glaciologists in antarctica are concerned with the study of the history and dynamics of floating ice, seasonal snow, glaciers, and ice sheets.

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਖ਼ਤ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
biologists, in addition to examining the wildlife, are interested in how harsh temperatures and the presence of people affect adaptation and survival strategies in a wide variety of organisms.

ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਸਮੀ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
medical physicians have made discoveries concerning the spreading of viruses and the body's response to extreme seasonal temperatures.

ਸਾ southਥ ਪੋਲ ਪੋਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ੀਸਿਸਟ ਸਵਰਗੀ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
astrophysicists at south pole station study the celestial dome and cosmic microwave background radiation.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਤਮ ਉਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪਤਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾਲੋਂ ਸਪੇਸ ਸਾਫ ਹੋਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼.
many astronomical observations are better made from the interior of antarctica than from most surface locations because of the high elevation, which results in a thin atmosphere low temperature, which minimizes the amount of water vapour in the atmosphere and absence of light pollution, thus allowing for a view of space clearer than anywhere else on earth.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੀਨੋ ਦੂਰਬੀਨ ਲਈ theਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 2 ਕਿ.ਮੀ. 1.2 ਮੀਲ.
antarctic ice serves as both the shield and the detection medium for the largest neutrino telescope in the world, built 2 km 1.2 mi below station.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਿਆਨ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ.
since the 1970s an important focus of study has been the ozone layer in the atmosphere above antarctica.

1985 ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਰੈਂਟ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ 'ਤੇ ਹੈਲੀ ਸਟੇਸ਼ਨ' ਤੇ ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਰਾਖ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
in 1985, three british scientists working on data they had gathered at halley station on the brunt ice shelf discovered the existence of a hole in this layer.

ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱmittedੇ ਗਏ ਕਲੋਰੋਫਲੋਰੋਕਾਰਬਨ ਸੀ.ਐਫ.ਸੀ.
it was eventually determined that the destruction of the ozone was caused by chlorofluorocarbons cfcs emitted by human products.

1989 ਦੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਿਚ ਸੀ.ਐੱਫ.ਸੀ. ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਨੁਮਾਨ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ 2050 ਅਤੇ 2070 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 1980 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗੀ.
with the ban of cfcs in the montreal protocol of 1989, climate projections indicate that the ozone layer will return to 1980 levels between 2050 and 2070.

ਸਤੰਬਰ 2006 ਵਿਚ ਨਾਸਾ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਓਜ਼ੋਨ ਹੋਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, 2,750,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,060,000 ਵਰਗ ਮੀ.
in september 2006 nasa satellite data revealed that the antarctic ozone hole was larger than at any other time on record, at 2,750,000 km2 1,060,000 sq mi .

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ।
the impacts of the depleted ozone layer on climate changes occurring in antarctica are not well understood.

2007 ਵਿੱਚ ਪੋਲਰ ਜਿਓਸਪੇਟੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2007 the polar geospatial center was founded.

ਪੋਲਰ ਜੀਓਸਪੇਟੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਿਸਰਚ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਪਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜੀਓਸਪੇਟਲ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the polar geospatial center uses geospatial and remote sensing technology to provide mapping services to american federally funded research teams.

ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪੋਲਰ ਜੀਓਸਪੇਟੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ਹਰ 45 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ 50 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਰੈਜ਼ੋਲਿ atਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
currently, the polar geospatial center can image all of antarctica at 50 cm resolution every 45 days.

6 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਲਰ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ੀਰੋ-ਨਿਕਾਸੀ ਪੋਲਰ ਸਾਇੰਸ ਸਟੇਸਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
on 6 september 2007 belgian-based international polar foundation unveiled the princess elisabeth station, the world's first zero-emissions polar science station in antarctica to research climate change.

16.3 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰੀਫੈਬਰੇਟਿਡ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰੁਵੀ ਸਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੋਲਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
costing 16.3 million, the prefabricated station, which is part of the international polar year, was shipped to the south pole from belgium by the end of 2008 to monitor the health of the polar regions.

ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਪੋਲਰ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਅਲੇਨ ਹੁਬਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਇਹ ਅਧਾਰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ੀਰੋ ਨਿਕਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੌਖਾ ਮਾਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਿੱਚ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"
belgian polar explorer alain hubert stated "this base will be the first of its kind to produce zero emissions, making it a unique model of how energy should be used in the antarctic."

ਜੋਹਾਨ ਬਰਟੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਟੀਮ ਦਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ ਜੋ ਜਲਵਾਯੂ, ਗਲੇਸ਼ੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
johan berte is the leader of the station design team and manager of the project which conducts research in climatology, glaciology and microbiology.

ਜਨਵਰੀ २०० in ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਬੀਏਐਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਜੋ ਹਿ hu ਕੋਰ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਵੌਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਨ, ਨੇ ਨੇਚਰ ਜੀਓਸਾਇੰਸ ਨਾਮਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ 2,200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਡਾਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਏਅਰਬੋਰਨ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹੇਠ ਇਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਿਆ ਸੀ।
in january 2008 british antarctic survey bas scientists, led by hugh corr and david vaughan, reported in the journal nature geoscience that 2,200 years ago, a volcano erupted under antarctica's ice sheet based on airborne survey with radar images .

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ 10,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਮਾਕਾ, ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਸੁਆਹ ਪਾਈਨ ਆਈਲੈਂਡ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਡਸਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
the biggest eruption in antarctica in the last 10,000 years, the volcanic ash was found deposited on the ice surface under the hudson mountains, close to pine island glacier.

ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਈ.ਏ.ਆਈ.ਐੱਸ. ਘੱਟੋ ਘੱਟ 500 ਮੀਟਰ 1,600 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਤਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਈ ਏ ਆਈ ਐਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਆਖਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਮੈਕਸਿਮਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ 50 ਮੀ 160 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ. 14 ਕੇ.
a study from 2014 estimated that during the pleistocene, the east antarctic ice sheet eais thinned by at least 500 m 1,600 ft , and that thinning since the last glacial maximum for the eais area is less than 50 m 160 ft and probably started after c. 14 ka.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
meteorites meteorites from antarctica are an important area of study of material formed early in the solar system most are thought to come from asteroids, but some may have originated on larger planets.

ਪਹਿਲੀ ਅਲਕਾਕਾਰ 1912 ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਐਡੇਲੀ ਲੈਂਡ ਮੀਟੋਰਾਈਟ ਸੀ.
the first meteorite was found in 1912, and named the adelie land meteorite.

1969 ਵਿਚ, ਇਕ ਜਾਪਾਨੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਨੌਂ ਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
in 1969, a japanese expedition discovered nine meteorites.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ उल्का ਪਿਛਲੇ ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ.
most of these meteorites have fallen onto the ice sheet in the last million years.

ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦਾ ਰਫਤਾਰ ਮੀਟੋਰਾਈਟਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੇ ਕਟਣ ਨਾਲ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
motion of the ice sheet tends to concentrate the meteorites at blocking locations such as mountain ranges, with wind erosion bringing them to the surface after centuries beneath accumulated snowfall.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
compared with meteorites collected in more temperate regions on earth, the antarctic meteorites are well-preserved.

ਅਲਟਰਾਵਾਇਟਸ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ उल्का ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਅਲਟਰੋਇਡਸ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
this large collection of meteorites allows a better understanding of the abundance of meteorite types in the solar system and how meteorites relate to asteroids and comets.

ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ
new types of meteorites and rare meteorites have been found.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕੇ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੰਗਲ ਵੀ ਹਨ.
among these are pieces blasted off the moon, and probably mars, by impacts.

ਇਹ ਨਮੂਨੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਐਨਐਸਐਮਈਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ alh84001, ਮੰਗਲ ਤੇ ਜੀਵਾਣੂ ਦੇ ਜੀਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਸਬੂਤ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨ.
these specimens, particularly alh84001 discovered by ansmet, are at the center of the controversy about possible evidence of microbial life on mars.

ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚਲੀਆਂ ਅਲਟਰੋਇਟਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੀਟਰੋਰਾਇਟ ਦਾ ਹਿੱਟ ਹੋਇਆ ਲੰਘਿਆ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
because meteorites in space absorb and record cosmic radiation, the time elapsed since the meteorite hit the earth can be determined from laboratory studies.

ਇਕ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟ ਦਾ ਪਤਝੜ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਸਮਾਂ, ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the elapsed time since fall, or terrestrial residence age, of a meteorite represents more information that might be useful in environmental studies of antarctic ice sheets.

2006 ਵਿਚ ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਨੇ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ-ਚੌੜੇ 300 ਮੀ ਵਿਲਕਸ ਲੈਂਡ ਕ੍ਰੈਟਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਸਾ ਦੇ ਗ੍ਰੇਸ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਮਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਲਗਭਗ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
in 2006 a team of researchers from ohio state university used gravity measurements by nasa's grace satellites to discover the 500-kilometre-wide 300 mi wilkes land crater, which probably formed about 250 million years ago.

ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 18 ਕਿਲੋ 40 ਪੌਂਡ meteorite ਨਾਰਵੇਨ ਬਰਫ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ, ਸਰਬੋਤਮ ਬੈਲਜੀਅਨ ਅਪ੍ਰੋਚ ਸੈਂਬਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ.
in january 2013 an 18 kg 40 lb meteorite was discovered frozen in ice on the nansen ice field by a search for antarctic meteorites, belgian approach samba mission.

ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਬੌਦੌਇਨ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਬਰਫ਼ ਉੱਤੇ, 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ 1.2 ਮੀਲ ਦੇ ਸਰਕੂਲਰ structureਾਂਚੇ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਮੀਟਰੋਇਡ ਕਰੈਟਰ, ਬਾਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ.
in january 2015 reports emerged of a 2-kilometre 1.2 mi circular structure, supposedly a meteorite crater, on the surface snow of king baudouin ice shelf.

25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
satellite images from 25 years ago seemingly show it.

ਬਰਫ ਦਾ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
ice mass and global sea level due to its location at the south pole, antarctica receives relatively little solar radiation.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this means that it is a very cold continent where water is mostly in the form of ice.

ਬਾਰਸ਼ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਮਾਰੂਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਰਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਰਫ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
precipitation is low most of antarctica is a desert and almost always in the form of snow, which accumulates and forms a giant ice sheet which covers the land.

ਇਸ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਚਲਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ.
parts of this ice sheet form moving glaciers known as ice streams, which flow towards the edges of the continent.

ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਕੰ shੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਹਨ.
next to the continental shore are many ice shelves.

ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬਰਫ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਜ਼ ਹਨ.
these are floating extensions of outflowing glaciers from the continental ice mass.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ ,ੇ, ਤਾਪਮਾਨ ਵੀ ਇੰਨਾ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
offshore, temperatures are also low enough that ice is formed from seawater through most of the year.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕੂਲਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ.
it is important to understand the various types of antarctic ice to understand possible effects on sea levels and the implications of global cooling.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
sea ice extent expands annually in the antarctic winter and most of this ice melts in the summer.

ਇਹ ਬਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ.
this ice is formed from the ocean water and floats in the same water and thus does not contribute to rise in sea level.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਹਾਲ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੋਟਾਈ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
the extent of sea ice around antarctica has remained roughly constant in recent decades, although the thickness changes are unclear.

ਫਲੋਟਿੰਗ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਦੀ ਬਰਫ ਦਾ ਪਿਘਲਣਾ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰੀ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਫ਼ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਭਾਂਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
melting of floating ice shelves ice that originated on the land does not in itself contribute much to sea-level rise since the ice displaces only its own mass of water .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਸ਼ੈਲਫ ਬਣਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
however it is the outflow of the ice from the land to form the ice shelf which causes a rise in global sea level.

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਬਰਫ ਪੈਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this effect is offset by snow falling back onto the continent.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਦੇ ਕਈ ਨਾਟਕੀ collapਹਿਣ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ.
recent decades have witnessed several dramatic collapses of large ice shelves around the coast of antarctica, especially along the antarctic peninsula.

ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਇਹ ਉਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਦੇ ਵਿਘਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬਰਫ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਬਰਫੀਲੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ.
concerns have been raised that disruption of ice shelves may result in increased glacial outflow from the continental ice mass.

ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਹੀ, ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 70% ਸਟੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
on the continent itself, the large volume of ice present stores around 70% of the world's fresh water.

ਇਹ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਰਫਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਰਫ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਹਾਅ ਦੁਆਰਾ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ.
this ice sheet is constantly gaining ice from snowfall and losing ice through outflow to the sea.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 82 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਜੀ.ਟੀ. 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਥੋੜਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ 0 ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
overall, the net change is slightly positive at approximately 82 gigatonnes gt per year with significant regional variation , reducing global sea-level rise by 0. per year.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਾਸਾ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 2002 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 100 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਰਫ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
however, nasa's climate change website indicates an overall trend of greater than 100 gigatonnes of ice loss per year since 2002.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਇੱਕ ਠੰਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ.
east antarctica is a cold region with a ground base above sea level and occupies most of the continent.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਹੈ ਜੋ ਬਰਫ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਫੀਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ.
this area is dominated by small accumulations of snowfall which becomes ice and thus eventually seaward glacial flows.

ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦਾ ਪੁੰਜ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the mass balance of the east antarctic ice sheet as a whole is thought to be slightly positive lowering sea level or near to balance.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਦੇ ਵੱਧ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
however, increased ice outflow has been suggested in some regions.

ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ 'ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਪਸ਼ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
effects of global warming some of antarctica has been warming up particularly strong warming has been noted on the antarctic peninsula.

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਰਿਕ ਸਟਿਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਵਿਆਪੀ averageਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ 1957 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀ ਦਹਾਕੇ 0.05 0.09 ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ।
a study by eric steig published in 2009 noted for the first time that the continent-wide average surface temperature trend of antarctica is slightly positive at 0.05 0.09 per decade from 1957 to 2006.

ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 0.1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸੇਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਰਮੀ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ.
this study also noted that west antarctica has warmed by more than 0.1 0.2 per decade in the last 50 years, and this warming is strongest in winter and spring.

ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਤਝੜ ਦੀ ਕੂਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
this is partly offset by autumn cooling in east antarctica.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
there is evidence from one study that antarctica is warming as a result of human carbon dioxide emissions, but this remains ambiguous.

ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਸਤਹ ਦੇ ਸੇਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਸਤਹ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਪਿਘਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ.
the amount of surface warming in west antarctica, while large, has not led to appreciable melting at the surface, and is not directly affecting the west antarctic ice sheet's contribution to sea level.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸ਼ੈਲਫ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਦੂਰ, ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਮਦ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਹਨ.
instead the recent increases in glacier outflow are believed to be due to an inflow of warm water from the deep ocean, just off the continental shelf.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਟਾ ਉਥੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
the net contribution to sea level from the antarctic peninsula is more likely to be a direct result of the much greater atmospheric warming there.

2002 ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਲਾਰਸਨ-ਬੀ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ collapਹਿ ਗਈ.
in 2002 the antarctic peninsula's larsen-b ice shelf collapsed.

28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 8 ਮਾਰਚ 2008 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣਪੱਛਮ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਲਕਿੰਸ ਆਈਸ ਸ਼ੈਲਫ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 570 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 220 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਡਿੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ 15,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5,800 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਬਰਫ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
between 28 february and 8 march 2008, about 570 km2 220 sq mi of ice from the wilkins ice shelf on the southwest part of the peninsula collapsed, putting the remaining 15,000 km2 5,800 sq mi of the ice shelf at risk.

5 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2009 ਨੂੰ collapseਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਰਫ ਨੂੰ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4 ਮੀਲ ਚੌੜਾ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
the ice was being held back by a "thread" of ice about 6 km 4 mi wide, prior to its collapse on 5 april 2009.

ਨਾਸਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਤਹ ਪਿਘਲਣ 2005 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਾਰ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਠੰzeਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਕੇ ਵੱਧ ਕੇ 41 41 ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
according to nasa, the most widespread antarctic surface melting of the past 30 years occurred in 2005, when an area of ice comparable in size to california briefly melted and refroze this may have resulted from temperatures rising to as high as 5 41 .

ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿਚ atureਨਲਾਈਨ ਨੇਚਰ ਜੀਓਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੱਛਮੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
a study published in nature geoscience in 2013 online in december 2012 identified central west antarctica as one of the fastest-warming regions on earth.

ਖੋਜਕਰਤਾ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਬਾਇਰਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ "1958 ਤੋਂ 2010 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ. 2.
the researchers present a complete temperature record from antarctica's byrd station and assert that it "reveals a linear increase in annual temperature between 1958 and 2010 by 2. .

ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਘੱਟ ਤਵੱਜੋ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਜਾਂ "ਓਜ਼ੋਨ ਹੋਲ" ਹੈ.
ozone depletion there is a large area of low ozone concentration or "ozone hole" over antarctica.

ਇਹ ਮੋਰੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸਥਾਈ ਮੋਰੀ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਰਿਹਾ.
this hole covers almost the whole continent and was at its largest in september 2008, when the longest lasting hole on record remained until the end of december.

ਇਸ ਮੋਰੀ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 1985 ਵਿਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the hole was detected by scientists in 1985 and has tended to increase over the years of observation.

ਓਜ਼ੋਨ ਦੇ ਛੇਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਕਲੋਰੋਫਲੋਯਰੋਕਾਰਬਨ ਜਾਂ ਸੀ.ਐਫ.ਸੀ. ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਓਜ਼ੋਨ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the ozone hole is attributed to the emission of chlorofluorocarbons or cfcs into the atmosphere, which decompose the ozone into other gases.

ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
some scientific studies suggest that ozone depletion may have a dominant role in governing climatic change in antarctica and a wider area of the southern hemisphere .

ਓਜ਼ੋਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸਟ੍ਰੈਟੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ozone absorbs large amounts of ultraviolet radiation in the stratosphere.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸਥਾਨਕ ਸਟ੍ਰੈਟੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 6 ਦੀ ਠੰ. ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ozone depletion over antarctica can cause a cooling of around 6 in the local stratosphere.

ਇਸ ਕੂਲਿੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਧੁੰਦਲਾ ਭੂੰਦੜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਠੰ airੀ ਹਵਾ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
this cooling has the effect of intensifying the westerly winds which flow around the continent the polar vortex and thus prevents outflow of the cold air near the south pole.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦਾ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪੁੰਜ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਖੇਤਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as a result, the continental mass of the east antarctic ice sheet is held at lower temperatures, and the peripheral areas of antarctica, especially the antarctic peninsula, are subject to higher temperatures, which promote accelerated melting.

ਨਮੂਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਜ਼ੋਨ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੋਲਰ ਵਰਟੈਕਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
models also suggest that the ozone depletion enhanced polar vortex effect also accounts for the recent increase in sea ice just offshore of the continent.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ.
see also antarctic plate list of mountain ranges in antarctica lists of places in antarctica north pole notes references external links antarctica.

ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਖੇ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਤੇ.
on in our time at the bbc.

ਹੁਣ ਡੀਐਮਓਜ਼ "ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ" ਵਿਖੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰ ਸੁਣੋ.
listen now antarctic region at dmoz "antarctica".

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ.
the world factbook.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ
central intelligence agency.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਮੁਹਿੰਮ 2012 ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਟ੍ਰੀਟੀ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਸਰਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਵੇ ਬੀਏਐਸ ਯੂਐਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੋਰਟਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਡਵੀਜ਼ਨ ਸਾ africanਥ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਪੋਰਟਲਜ਼, ਵਰਲਡ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਖੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ ਐਨਐਸਏ ਦੀ ਲੀਮਾ ਲੈਂਡਸੈਟ ਇਮੇਜ ਦੀ ਮੋਜ਼ੇਕ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਨ newspaperਨਲਾਈਨ ਅਖਬਾਰ ਯੂਐਸ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ nzhistory.net.nz 1959 ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਰਨੈਸਟ ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਨੂੰ ਸੁਣੋ ਉਸ ਦੇ 1908 ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਾoundਂਡ ਆਰਕਾਈਵ 'australiaਸਟ੍ਰੀਆ ਰਜਿਸਟਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 2007 2007 in in ਵਿਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਨ ਸਬ-ਗਲਾਸਿਕ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਵੀਡੀਓ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਡਰੋਕ ਅਤੇ ਐਨਟਾਰਟਿਕਾ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲਾ ਬਲੌਗ ਚੰਦਰਮਾ ਇਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਥਾਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
british services antarctic expedition 2012 antarctic treaty secretariat, de facto government british antarctic survey bas u.s. antarctic program portal australian antarctic division south african national antarctic programme official website portals on the world antarctica from the library of congress nasa's lima landsat image mosaic of antarctica usgs mirror the antarctic sun online newspaper of the u.s. antarctic program antarctica and new zealand nzhistory.net.nz journey to antarctica in 1959 slideshow by the new york times listen to ernest shackleton describing his 1908 south pole expedition the recording describing shackleton's 1908 south pole expedition was added to the national film and sound archive's sounds of australia registry in 2007 map of antarctican subglacial lakes video the bedrock beneath antarctica white ocean of ice antartica and climate change blog the moon is an astronomical body that orbits planet earth, being earth's only permanent natural satellite.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
it is the fifth-largest natural satellite in the solar system, and the largest among planetary satellites relative to the size of the planet that it orbits its primary .

ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਆਈਓ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਚੰਦਰਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸੰਘਣੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਘਣਤਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
following jupiter's satellite io, the moon is second-densest satellite among those whose densities are known.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ distanceਸਤਨ ਦੂਰੀ 384,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 238,900 ਮੀਲ, ਜਾਂ 1.28 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਕਿੰਟ ਹੈ.
the average distance of the moon from the earth is 384,400 km 238,900 mi , or 1.28 light-seconds.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ, ਲਗਭਗ 4.51 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ.
the moon is thought to have formed about 4.51 billion years ago, not long after earth.

ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਲਈ ਕਈ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਮਲਬੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬਾਅਦ ਥੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are several hypotheses for its origin the most widely accepted explanation is that the moon formed from the debris left over after a giant impact between earth and a mars-sized body called theia.

ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹੀ ਚਿਹਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕਲੇ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕ੍ਰਸਟਲ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ.
the moon is in synchronous rotation with earth, always showing the same face, with its near side marked by dark volcanic maria that fill the spaces between the bright ancient crustal highlands and the prominent impact craters.

ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ-ਚਮਕਦਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is the second-brightest regularly visible celestial object in earth's sky, after the sun, as measured by illuminance on earth's surface.

ਇਸ ਦੀ ਸਤਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਣ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ डाਮਲ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਉੱਚਾ ਹੈ.
its surface is actually dark, although compared to the night sky it appears very bright, with a reflectance just slightly higher than that of worn asphalt.

ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਚੱਕਰ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ, ਕੈਲੰਡਰ, ਕਲਾ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ femaleਰਤ ਦੇ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ.
its prominence in the sky and its regular cycle of phases have made the moon an important cultural influence since ancient times on language, calendars, art, mythology, and, it is often speculated, the menstrual cycles of the female of the human species.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਹਲਕੇ ਲੰਬੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the moon's gravitational influence produces the ocean tides, body tides, and the slight lengthening of the day.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ bਰਬਿਟਲ ਦੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਆਕਾਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ coveringੱਕਦਾ ਹੈ.
the moon's current orbital distance is about thirty times the diameter of earth, with its apparent size in the sky almost the same as that of the sun, resulting in the moon covering the sun nearly precisely in total solar eclipse.

ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਮੇਲਣਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ.
this matching of apparent visual size will not continue in the far future.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੂਰੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਵਿਚ 3.82 0.07 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 1.504 0.028 ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਰ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the moon's linear distance from earth is currently increasing at a rate of 3.82 0.07 centimetres 1.504 0.028 in per year, but this rate is not constant.

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਲੂਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 1959 ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੇ ਨਾਸਾ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1968 ਵਿਚ ਅਪੋਲੋ 8 ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਚੰਦਰ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਛੇ ਚਾਲਕ ਚੰਦਰਮਾ 1969 ਅਤੇ 1972 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਪਹਿਲੀ ਅਪੋਲੋ 11 ਦੇ ਨਾਲ.
the soviet union's luna programme was the first to reach the moon with uncrewed spacecraft in 1959 the united states' nasa apollo program achieved the only crewed missions to date, beginning with the first crewed lunar orbiting mission by apollo 8 in 1968, and six crewed lunar landings between 1969 and 1972, with the first being apollo 11.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ 380 ਕਿੱਲੋ ਤੋਂ ਵੱਧ 840 ਪੌਂਡ ਵੱਧ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
these missions returned over 380 kg 840 lb of lunar rocks, which have been used to develop a geological understanding of the moon's origin, the formation of its internal structure, and its subsequent history.

1972 ਵਿਚ ਅਪੋਲੋ 17 ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਸਿਰਫ ਬੇਦਾਗ਼ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
since the apollo 17 mission in 1972, the moon has been visited only by uncrewed spacecraft.

ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਚਿਤ ਨਾਮ "ਚੰਦਰਮਾ" ਹੈ.
name and etymology the usual english proper name for earth's natural satellite is "the moon".

ਸੰਨਿਆਸ ਚੰਦਰਮਾ 1380 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਮੂਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੋਨੇ 1135 ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 725 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਹੈ.
the noun moon is derived from moone around 1380 , which developed from mone 1135 , which is derived from old english dating from before 725 , which ultimately stems from proto-germanic , like all germanic language cognates.

ਕਦੇ-ਕਦੇ, "ਲੂਣਾ" ਨਾਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
occasionally, the name "luna" is used.

ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ, "ਲੂਣਾ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਨਾਮ ਸਾਡੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in literature, especially science fiction, "luna" is used to distinguish it from other moons, while in poetry, the name has been used to denote personification of our moon.

ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਲੂਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the principal modern english adjective pertaining to the moon is lunar, derived from the latin luna.

ਇੱਕ ਘੱਟ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੈਲੈਨਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸੇਲੀਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਪਨਿਕਸਿਕ "ਸੇਲੇਨੋ-" ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਲੇਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ.
a less common adjective is selenic, derived from the ancient greek selene , from which is derived the prefix "seleno-" as in selenography .

ਦੋਵੇਂ ਯੂਨਾਨੀ ਸੇਲੀਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ ਡਾਇਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਥੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
both the greek selene and the roman goddess diana were alternatively called cynthia.

ਲੂਨਾ, ਸਿੰਥੀਆ, ਅਤੇ ਸੇਲੀਨ ਨਾਮ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਪੋਲਿ ,ਨ, ਪੇਰੀਸੈਂਥੀਓਨ ਅਤੇ ਸੇਲੇਨੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ.
the names luna, cynthia, and selene are reflected in terminology for lunar orbits in words such as apolune, pericynthion, and selenocentric.

ਡਾਇਨਾ ਨਾਮ ਮਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਦਿਨ'.
the name diana is connected to dies meaning 'day'.

ਗਠਨ ਗਠਜੋੜ 4.51 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਣਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
formation several mechanisms have been proposed for the moon's formation 4.51 billion years ago, and some 60 million years after the origin of the solar system.

ਇਨ੍ਹਾਂ ismsਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੁੜ ਤੋਂ ਸੈਟਰਫਿalਗਲ ਬਲ ਰਾਹੀਂ ਭਟਕਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਪਿਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਪੂਰਵ-ਗਠਨ ਕੀਤੇ ਮੂਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸੰਭਵ ਵਾਧੇ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਚੰਦਰਮਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀਅਲ ਐਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਡਿਸਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
these mechanisms included the fission of the moon from earth's crust through centrifugal force which would require too great an initial spin of earth , the gravitational capture of a pre-formed moon which would require an unfeasibly extended atmosphere of earth to dissipate the energy of the passing moon , and the co-formation of earth and the moon together in the primordial accretion disk which does not explain the depletion of metals in the moon .

ਇਹ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਉੱਚ ਕੋਣਾਤਮਕ ਰਫਤਾਰ ਦਾ ਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ.
these hypotheses also cannot account for the high angular momentum of the system.

ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ-ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਥੀਆ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਗਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਧਰਤੀ-ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਣਿਤ ਹੋਇਆ.
the prevailing hypothesis is that the system formed as a result of the impact of a mars-sized body named theia with the proto-earth giant impact , that blasted material into orbit about the earth that then accreted to form the present earth-moon system.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this hypothesis, although not perfect, perhaps best explains the evidence.

ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਿਲ ਹਾਰਟਮੈਨ, ਰੋਜਰ ਫਿਲਿਪਸ ਅਤੇ ਜੈਫ ਟੇਲਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ “ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਠਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਨ।
eighteen months prior to an october 1984 conference on lunar origins, bill hartmann, roger phillips, and jeff taylor challenged fellow lunar scientists "you have eighteen months.

ਆਪਣੇ ਅਪੋਲੋ ਡਾਟੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਆਪਣੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਰਨਾ ਕਰੋ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਣਾਓ.
go back to your apollo data, go back to your computer, do whatever you have to, but make up your mind.

ਸਾਡੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਨਾ ਆਓ ਜਦ ਤਕ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਨਾ ਹੋਵੇ. ”
don't come to our conference unless you have something to say about the moon's birth."

ਹਵਾਈ ਕੋਨਾ, ਹਵਾਈ ਵਿਖੇ 1984 ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ.
at the 1984 conference at kona, hawaii, the giant impact hypothesis emerged as the most popular.

ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ "ਰਵਾਇਤੀ" ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁ ਲੋਕ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਦਾਸੀਨ ਮਿਡਲ ਸੀ ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹਿਸ ਕਦੇ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ.
before the conference, there were partisans of the three "traditional" theories, plus a few people who were starting to take the giant impact seriously, and there was a huge apathetic middle who think the debate would ever be resolved.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਐਗਨੋਸਟਿਕਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਮੂਹ ਸਨ.
afterward there were essentially only two groups the giant impact camp and the agnostics.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਮ ਸਨ.
giant impacts are thought to have been common in the early solar system.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕੰਪਿ simਟਰ ਸਿਮੂਲੇਟਾਂ ਨੇ ਨਤੀਜੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਦਰ ਕੋਰ ਦੇ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਐਂਗੁਅਲ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹਨ.
computer simulations of a giant impact have produced results that are consistent with the mass of the lunar core and the present angular momentum of the system.

ਇਹ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these simulations also show that most of the moon derived from the impactor, rather than the proto-earth.

ਹੋਰ ਹਾਲੀਆ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਸਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
more recent simulations suggest a larger fraction of the moon derived from the original earth mass.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਵੇਸਟਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਲੱਗ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਟੰਗਸਟਨ ਆਈਸੋਪੋਟਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਇਕੋ ਸਮਾਨ ਸਮਾਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ.
studies of meteorites originating from inner solar system bodies such as mars and vesta show that they have very different oxygen and tungsten isotopic compositions as compared to earth, whereas earth and the moon have nearly identical isotopic compositions.

ਧਰਤੀ-ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਭਾਫ ਭਰੀ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹਿਸ ਹੈ.
the isotopic equalization of the earth-moon system might be explained by the post-impact mixing of the vaporized material that formed the two, although this is debated.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ energyਰਜਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ-ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਨੂੰ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ, ਇਕ ਮੈਗਮਾ ਸਾਗਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ.
the great amount of energy released in the impact event and the subsequent re-accretion of that material into the earth-moon system would have melted the outer shell of earth, forming a magma ocean.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤਕਰੀਬਨ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 300 ਮੀਲ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਡੂੰਘਾਈ 1,737 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,079 ਮੀਲ ਤੱਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚੰਦਰਮਾ ਮੈਗਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ.
similarly, the newly formed moon would also have been affected and had its own lunar magma ocean estimates for its depth range from about 500 km 300 miles to its entire depth 1,737 km 1,079 miles .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਨੁਮਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਅਣਸੁਲਝੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
while the giant impact hypothesis might explain many lines of evidence, there are still some unresolved questions, most of which involve the moon's composition.

2001 ਵਿੱਚ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਚੰਦਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਮਾਪ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ.
in 2001, a team at the carnegie institute of washington reported the most precise measurement of the isotopic signatures of lunar rocks.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਟੀਮ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਦਸਤਖਤ ਸਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ.
to their surprise, the team found that the rocks from the apollo program carried an isotopic signature that was identical with rocks from earth, and were different from almost all other bodies in the solar system.

ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੱਗਰੀ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਨੂੰ ਥੀਆ ਤੋਂ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਅਚਾਨਕ ਸੀ.
because most of the material that went into orbit to form the moon was thought to come from theia, this observation was unexpected.

2007 ਵਿੱਚ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਥੀਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਦਸਤਖਤ ਸਨ.
in 2007, researchers from the california institute of technology announced that there was less than a 1% chance that theia and earth had identical isotopic signatures.

2012 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਅਪੋਲੋ ਚੰਦਰ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਇਟਿਨੀਅਮ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਜਾਂ ਥੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
published in 2012, an analysis of titanium isotopes in apollo lunar samples showed that the moon has the same composition as earth, which conflicts with what is expected if the moon formed far from earth's orbit or from theia.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਨੁਮਾਨ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਸ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
variations on the giant impact hypothesis may explain this data.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚਾ ਚੰਦਰਮਾ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਭੂ-ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਪੁਤਲਾ, ਚਾਦਰ ਅਤੇ ਕੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
physical characteristics internal structure the moon is a differentiated body it has a geochemically distinct crust, mantle, and core.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਠੋਸ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਘੇਰੇ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 150 ਮੀਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਰਲ ਬਾਹਰੀ ਕੋਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 190 ਮੀਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the moon has a solid iron-rich inner core with a radius of 240 km 150 mi and a fluid outer core primarily made of liquid iron with a radius of roughly 300 km 190 mi .

ਕੋਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ ਸੀਮਾ ਪਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਘੇਰਾ ਲਗਭਗ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 310 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ.
around the core is a partially molten boundary layer with a radius of about 500 km 310 mi .

ਇਹ structureਾਂਚਾ 4.5 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਮੈਗਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this structure is thought to have developed through the fractional crystallization of a global magma ocean shortly after the moon's formation 4.5 billion years ago.

ਇਸ ਮੈਗਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ ਖਣਿਜ ਜੈਤੂਨ, ਕਲੀਨੋਪਾਈਰੋਕਸਿਨ ਅਤੇ ਆਰਥੋਪਾਈਰੋਕਸਿਨ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਪਲੇਜੀਓਕਲੇਜ ਖਣਿਜ ਬਣ ਕੇ ਇਕ ਛਾਲੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਵਿਚ ਤੈਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਨ, ਕਲੋਨੋਪਾਈਰੋਕਸਿਨ ਅਤੇ ਆਰਥੋਪਾਈਰੋਕਸਨ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਇਕ ਮਫਿਕ ਮੈਟਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ. .
crystallization of this magma ocean would have created a mafic mantle from the precipitation and sinking of the minerals olivine, clinopyroxene, and orthopyroxene after about three-quarters of the magma ocean had crystallised, lower-density plagioclase minerals could form and float into a crust atop.

ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਮ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਪਰਬੰਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਡਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the final liquids to crystallise would have been initially sandwiched between the crust and mantle, with a high abundance of incompatible and heat-producing elements.

ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ, bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਭੂ-ਰਸਾਇਣਕ ਮੈਪਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨੋਰਥੋਸਾਈਟ ਦੀ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
consistent with this perspective, geochemical mapping made from orbit suggests the crust of mostly anorthosite.

ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਲਾਵਾ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚਟਾਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਜੋ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਫੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਮੈਫਿਕ ਮੇਨਟਲ ਰਚਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
the moon rock samples of the flood lavas that erupted onto the surface from partial melting in the mantle confirm the mafic mantle composition, which is more iron rich than that of earth.

ਛਾਲੇ averageਸਤਨ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 31 ਮੀਲ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the crust is on average about 50 km 31 mi thick.

ਆਈਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਘਣੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
the moon is the second-densest satellite in the solar system, after io.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਘੇਰਾ ਤਕਰੀਬਨ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 220 ਮੀਲ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਲਗਭਗ 20%.
however, the inner core of the moon is small, with a radius of about 350 km 220 mi or less, around 20% of the radius of the moon.

ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਧਾਤੂ ਦੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ-ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਿਕਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਘਲਾ ਹੈ.
its composition is not well defined, but is probably metallic iron alloyed with a small amount of sulfur and nickel analyses of the moon's time-variable rotation suggest that it is at least partly molten.

ਸਤਹ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਲੇਜ਼ਰ ਅਲਟੀਮੇਟਰੀ ਅਤੇ ਸਟੀਰੀਓ ਚਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
surface geology the topography of the moon has been measured with laser altimetry and stereo image analysis.

ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੂਰ-ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਬੇਸਿਨ ਹੈ, ਲਗਭਗ 2,240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,390 ਮੀਲ ਵਿਆਸ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੱਡਾ ਅਤੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਦੂਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕ੍ਰੈਟਰ ਹੈ.
its most visible topographic feature is the giant far-side south basin, some 2,240 km 1,390 mi in diameter, the largest crater on the moon and the second-largest confirmed impact crater in the solar system.

13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 8.1 ਮੀਲ ਡੂੰਘੀ ਤੇ, ਇਸ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ.
at 13 km 8.1 mi deep, its floor is the lowest point on the surface of the moon.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਸਿੱਧੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the highest elevations of the moon's surface are located directly to the northeast, and it has been suggested might have been thickened by the oblique formation impact of the south basin.

ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਮਬ੍ਰਿਅਮ, ਸੇਰੇਨੀਟੈਟਿਸ, ਕ੍ਰਿਸਿਅਮ, ਸਮਿਥੀਈ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟੇਲ, ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਰਿਮਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ.
other large impact basins, such as imbrium, serenitatis, crisium, smythii, and orientale, also possess regionally low elevations and elevated rims.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਪਾਸਿਓਂ averageਸਤਨ 9ਸਤਨ 1.9 ਕਿਮੀ 1.2 ਮੀਲ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
the far side of the lunar surface is on average about 1.9 km 1.2 mi higher than that of the near side.

ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨੁਕਸਦਾਰ ਚਪੇੜ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਪਿਛਲੇ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਗਭਗ 90 ਮੀਟਰ 300 ਫੁੱਟ.
the discovery of fault scarp cliffs by the lunar reconnaissance orbiter suggest that the moon has shrunk within the past billion years, by about 90 metres 300 ft .

ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁੰਗੜਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬੁਧ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
similar shrinkage features exist on mercury.

ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ "ਸਮੁੰਦਰਾਂ" ਇਕਾਂਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਮਾਰੀਆ ਲਾਤੀਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਲਾਅ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬੇਸਲਟਿਕ ਲਾਵਾ.
volcanic features the dark and relatively featureless lunar plains, clearly be seen with the naked eye, are called maria latin for "seas" singular mare , as they were once believed to be filled with water they are now known to be vast solidified pools of ancient basaltic lava.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਬੇਸਾਲਟਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਚੰਦਰ ਬਾਸਾਲਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
although similar to terrestrial basalts, lunar basalts have more iron and no minerals altered by water.

ਇਹ ਲਾਵਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਿਸਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਦਾਸੀਆ ਵਿਚ ਭੜਕ ਗਏ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ.
the majority of these lavas erupted or flowed into the depressions associated with impact basins.

geਾਲ ਵਾਲੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਾਸਾ "ਮਾਰੀਆ" ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
several geologic provinces containing shield volcanoes and volcanic domes are found within the near side "maria".

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਾਰੀਆ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ of१% ਸਤਹ ਨੂੰ coverੱਕਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੇ 2%.
almost all maria are on the near side of the moon, and cover 31% of the surface of the near side, compared with 2% of the far side.

ਇਹ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟਰ ਦੇ ਗਾਮਾ-ਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭੂ-ਰਸਾਇਣਕ ਨਕਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇੜੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਛਾਲੇ ਹੇਠ ਗਰਮੀ-ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨਾ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਘਲਣਾ, ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਸਤਹ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਟਣ ਲਈ.
this is thought to be due to a concentration of heat-producing elements under the crust on the near side, seen on geochemical maps obtained by lunar prospector's gamma-ray spectrometer, which would have caused the underlying mantle to heat up, partially melt, rise to the surface and erupt.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੇਸਲਾਂ ਇਮਬਰਿਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਫਟ ਗਈਆਂ, 3.
most of the moon's mare basalts erupted during the imbrian period, 3.

.5 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਰੇਡੀਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਤਰੀਖ ਵਾਲੇ ਨਮੂਨੇ ਜਿੰਨੇ ਪੁਰਾਣੇ 4.2 ਅਰਬ ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ.
.5 billion years ago, although some radiometrically dated samples are as old as 4.2 billion years.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਣਾ, ਕ੍ਰੈਟਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਿਰਫ 1.2 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
until recently, the youngest eruptions, dated by crater counting, appeared to have been only 1.2 billion years ago.

2006 ਵਿਚ, ਲਾਕਸ ​​ਫੈਲੀਸੀਟੀਸ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਉਦਾਸੀ, ਆਈਨਾ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਕੰਬ ਗਈ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਧੂੜ ਮੁਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਦੁਆਰਾ eਾਹ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਸਿਰਫ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ.
in 2006, a study of ina, a tiny depression in lacus felicitatis, found jagged, relatively dust-free features that, due to the lack of erosion by infalling debris, appeared to be only 2 million years old.

ਚੰਨ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵੀ ਕੁਝ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
moonquakes and releases of gas also indicate some continued lunar activity.

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਨੇ ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਗਏ 70 ਅਨਿਯਮਿਤ ਮੈਰੇ ਪੈਚਾਂ 'ਤੇ "ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਦਰ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਬੂਤ" ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ.
in 2014 nasa announced "widespread evidence of young lunar volcanism" at 70 irregular mare patches identified by the lunar reconnaissance orbiter, some less than 50 million years old.

ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਚੰਦਰਮਾਤਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਡੂੰਘੀ ਛਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this raises the possibility of a much warmer lunar mantle than previously believed, at least on the near side where the deep crust is substantially warmer due to the greater concentration of radioactive elements.

ਇਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲੋਏਲ ਕ੍ਰੈਟਰ, ਓਰੀਐਂਟੇਲ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਛੋਟਾ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਵਾਦ ਲਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
just prior to this, evidence has been presented for million years younger basaltic volcanism inside lowell crater, orientale basin, located in the transition zone between the near and far sides of the moon.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮ ਪਰਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਰਪੂਰਤਾ ਓਰੀਐਂਟੇਲ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਲੰਬੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
an initially hotter mantle and or local enrichment of heat-producing elements in the mantle could be responsible for prolonged activities also on the far side in the orientale basin.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟੈਰੇ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਭੂਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਰੀਆ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the lighter-coloured regions of the moon are called terrae, or more commonly highlands, because they are higher than most maria.

ਉਹ ਰੇਡੀਓਮੀਟ੍ਰਿਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ 4.4 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਮੈਗਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਲੇਜੀਓਕਲੇਜ ਕਮਲੇਟਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they have been radiometrically dated to having formed 4.4 billion years ago, and may represent plagioclase cumulates of the lunar magma ocean.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ.
in contrast to earth, no major lunar mountains are believed to have formed as a result of tectonic events.

ਨੇੜਲੇ ਪਾਸੇ ਮਾਰੀਆ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬਣਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਦੇ ਕੁਝ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the concentration of maria on the near side likely reflects the substantially thicker crust of the highlands of the far side, which may have formed in a slow-velocity impact of a second moon of earth a few tens of millions of years after their formation.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰੈਟਰ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕ੍ਰੈਟਰਿੰਗ ਹੈ, ਕ੍ਰੈਟਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
impact craters the other major geologic process that has affected the moon's surface is impact cratering, with craters formed when asteroids and comets collide with the lunar surface.

ਇਕੱਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 0.6 ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲਗਭਗ 300,000 ਕਰੈਟਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
there are estimated to be roughly 300,000 craters wider than 1 km 0.6 mi on the moon's near side alone.

ਚੰਦਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਟਾਈਮਸਕੇਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੇਕਟਰਿਸ, ਇਮਬ੍ਰਿਯਮ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਨਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਿੰਗਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਜੈਕਟ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਪਰੋਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ. ਖੇਤਰੀ ਸਟ੍ਰੈਟੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦੂਰੀ.
the lunar geologic timescale is based on the most prominent impact events, including nectaris, imbrium, and orientale, structures characterized by multiple rings of uplifted material, between hundreds and thousands of kilometres in diameter and associated with a broad apron of ejecta deposits that form a regional stratigraphic horizon.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੁਰਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
the lack of an atmosphere, weather and recent geological processes mean that many of these craters are well-preserved.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਮਲਟੀ-ਰਿੰਗ ਬੇਸਿਨ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਰੀਖ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਬੰਧਤ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ.
although only a few multi-ring basins have been definitively dated, they are useful for assigning relative ages.

ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਟਰ ਲਗਭਗ ਨਿਰੰਤਰ ਰੇਟ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਤਹ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
because impact craters accumulate at a nearly constant rate, counting the number of craters per unit area can be used to estimate the age of the surface.

ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨ ਕਲੱਸਟਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਯੁੱਗ 3.8 ਅਤੇ 4.1 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the radiometric ages of impact-melted rocks collected during the apollo missions cluster between 3.8 and 4.1 billion years old this has been used to propose a late heavy bombardment of impacts.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰੈਗੋਲਿਥ ਨਾਮਕ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸਤਹ ਪਰਤ ਹੈ.
blanketed on top of the moon's crust is a highly comminuted broken into ever smaller particles and impact gardened surface layer called regolith, formed by impact processes.

ਬਰੀਕ ਰੈਗੂਲਿਥ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਚੰਦਰ ਮਿੱਟੀ, ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਰਫ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਵਰਗੀ ਬਾਰੂਦ ਵਰਗੀ ਹੈ.
the finer regolith, the lunar soil of silicon dioxide glass, has a texture resembling snow and a scent resembling spent gunpowder.

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਦੀ ਰੈਗੋਲਿਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀ ਸਤਹ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੋਟਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the regolith of older surfaces is generally thicker than for younger surfaces it varies in thickness from km 6.

.4 ਮੀਲ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਿਮੀ 1.
.4 mi in the highlands and km 1.

ਮਰੀਆ ਵਿਚ .1 ਮਿ.
.1 mi in the maria.

ਬਰੀਕ ਕਮਿinਨਯੂਟਡ ਰੈਗੂਲਿਥ ਪਰਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੈਗਾਰੇਗੋਲਿਥ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਵਾਲੀ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ.
beneath the finely comminuted regolith layer is the megaregolith, a layer of highly fractured bedrock many kilometres thick.

ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲਿ .ਸ਼ਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕ੍ਰੇਟਰ-ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
comparison of high-resolution images obtained by the lunar reconnaissance orbiter has shown a contemporary crater-production rate significantly higher than previously estimated.

ਡਿਸਟਲ ਐਜੈਕਟੋ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕ੍ਰੈਟਰਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 81,000 ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਮਾੱਡਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਥਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
a secondary cratering process caused by distal ejecta is thought to churn the top two centimetres of regolith a hundred times more quickly than previous models a timescale of 81,000 years.

ਚੰਦਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਚੰਦਰ ਦੀਆਂ ਚੱਕਰਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਰ ਪੁੰਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਲਬੇਡੋ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਟੀਕਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
lunar swirls lunar swirls are enigmatic features found across the moon's surface, which are characterized by a high albedo, appearing optically immature i.e.

ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਜਵਾਨ ਰੈਗੂਲਿਥ ਦੀਆਂ ਆਪਟੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪਾਪਤਮਕ ਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the optical characteristics of a relatively young regolith , and often displaying a sinuous shape.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਵਿਲਿਨੀਅਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਅਲਬੇਡੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ.
their curvilinear shape is often accentuated by low albedo regions that wind between the bright swirls.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਚੰਦਰ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ.
presence of water liquid water cannot persist on the lunar surface.

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੋਟੋਡੋਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when exposed to solar radiation, water quickly decomposes through a process known as photodissociation and is lost to space.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਠੰਡੇ ਵਿੱਚ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੰਭੇ' ਤੇ ਕਰੈਟਰ.
however, since the 1960s, scientists have hypothesized that water ice may be deposited by impacting comets or possibly produced by the reaction of oxygen-rich lunar rocks, and hydrogen from solar wind, leaving traces of water which could possibly survive in cold, permanently shadowed craters at either pole on the moon.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ 14,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ 5,400 ਵਰਗ ਮੀਲ ਤੱਕ ਸਥਾਈ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
computer simulations suggest that up to 14,000 km2 5,400 sq mi of the surface may be in permanent shadow.

ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਚੰਦਰ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਖਰਚੇ ਵਾਲੀ ਯੋਜਨਾ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਰੋਕਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ.
the presence of usable quantities of water on the moon is an important factor in rendering lunar habitation as a cost-effective plan the alternative of transporting water from earth would be prohibitively expensive.

ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
in years since, signatures of water have been found to exist on the lunar surface.

1994 ਵਿਚ, ਕਲੈਮਟਾਈਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਬਿਸਟੈਟਿਕ ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੋਟੇ, ਜੰਮੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ.
in 1994, the bistatic radar experiment located on the clementine spacecraft, indicated the existence of small, frozen pockets of water close to the surface.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਰੇਸੀਬੋ ਦੁਆਰਾ ਰਡਾਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਖੋਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੰਭਿਆਂ ਤੋਂ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਟਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
however, later radar observations by arecibo, suggest these findings may rather be rocks ejected from young impact craters.

1998 ਵਿਚ, ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟਰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ, ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਉੱਚ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੈਗੋਲਿਥ ਵਿਚ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੀਟਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
in 1998, the neutron spectrometer on the lunar prospector spacecraft, showed that high concentrations of hydrogen are present in the first meter of depth in the regolith near the polar regions.

ਅਪੋਲੋ 15 ਤੇ ਸਵਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਲਾਵਾ ਮਣਕਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿਖਾਇਆ।
volcanic lava beads, brought back to earth aboard apollo 15, showed small amounts of water in their interior.

2008 ਦੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਤਦ ਬੋਰਡ ਮੂਨ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the 2008 chandrayaan-1 spacecraft has since confirmed the existence of surface water ice, using the on-board moon mineralogy mapper.

ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਜਲੂਣ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ ਲਈ, ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the spectrometer observed absorption lines common to hydroxyl, in reflected sunlight, providing evidence of large quantities of water ice, on the lunar surface.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਕਾਗਰਤਾ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 1000 ਪੀਪੀਐਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the spacecraft showed that concentrations may possibly be as high as 1,000 ppm.

2009 ਵਿੱਚ, ਐਲਸੀਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਇੱਕ 2,300 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 5,100 ਐਲਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੈਡੋ ਪੋਲਰ ਕ੍ਰੇਟਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱectedੇ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਬਰੇਡ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 220 lb ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ.
in 2009, lcross sent a 2,300 kg 5,100 lb impactor into a permanently shadowed polar crater, and detected at least 100 kg 220 lb of water in a plume of ejected material.

ਐਲਸੀਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 155 12 ਕਿਲੋ 342 26 ਐਲਬੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
another examination of the lcross data showed the amount of detected water to be closer to 155 12 kg 342 26 lb .

ਮਈ 2011 ਵਿਚ, ਚੰਦਰਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ 74220 ਵਿਚ ਪਿਘਲਣ ਵਿਚ ਪੀਪੀਐਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 1972 ਵਿਚ ਅਪੋਲੋ 17 ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੂਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉੱਚ-ਟਾਈਟਨੀਅਮ "ਸੰਤਰੀ ਕੱਚ ਦੀ ਮਿੱਟੀ".
in may 2011, ppm water in melt inclusions in lunar sample 74220 was reported, the famous high-titanium "orange glass soil" of volcanic origin collected during the apollo 17 mission in 1972.

ਸਮਾਵੇਸ਼ ਲਗਭਗ 7.7 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਫਟਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the inclusions were formed during explosive eruptions on the moon approximately 3.7 billion years ago.

ਇਹ ਇਕਾਗਰਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਮੈਗਮਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ.
this concentration is comparable with that of magma in earth's upper mantle.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਸਿਲੰਡੋਲੋਜੀਕਲ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੌਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਤਹ ਤੋਂ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਇੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਆਯਨ ਲੱਭਣ ਵਿਚ 39 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ. ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਬ ਸਾਧਨ.
although of considerable selenological interest, hauri's announcement affords little comfort to would-be lunar sample originated many kilometers below the surface, and the inclusions are so difficult to access that it took 39 years to find them with a state-of-the-art ion microprobe instrument.

ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੁਆਰਾ ਰੇਡੀਓ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਡੋਪਲਰ ਸ਼ਿਫਟ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
gravitational field the gravitational field of the moon has been measured through tracking the doppler shift of radio signals emitted by orbiting spacecraft.

ਮੁੱਖ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਚਾਂਦਰ, ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਿਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵਿਗਾੜ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਘਣੀ ਮੈਰੇ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਲਾਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੇਸਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the main lunar gravity features are mascons, large positive gravitational anomalies associated with some of the giant impact basins, partly caused by the dense mare basaltic lava flows that fill those basins.

ਵਿਗਾੜ ਚੰਦਰਮਾ ਬਾਰੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the anomalies greatly influence the orbit of spacecraft about the moon.

ਕੁਝ ਬੁਝਾਰਤ ਲਾਵਾ ਵਗਦੇ ਹਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂਤਾ ਦਸਤਖਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੈਸਕਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਮੈਰੀ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
there are some puzzles lava flows by themselves cannot explain all of the gravitational signature, and some mascons exist that are not linked to mare volcanism.

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਸੌਵੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ.
magnetic field the moon has an external magnetic field of about nanoteslas, less than one-hundredth that of earth.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਗਲੋਬਲ ਡੀਪੋਲਰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰਸਟਲ ਮੈਗਨੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਚੰਦਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਕ ਡਾਇਨਾਮੋ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
it does not currently have a global dipolar magnetic field and only has crustal magnetization, probably acquired early in lunar history when a dynamo was still operating.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਚੁੰਬਕੀਕਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਕਲਾਉਡ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅੰਬੀਨਟ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਸਥਾਈ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
alternatively, some of the remnant magnetization may be from transient magnetic fields generated during large impact events through the expansion of an impact-generated plasma cloud in the presence of an ambient magnetic field.

ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਐਂਟੀਪੋਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕ੍ਰਸਟਲ ਮੈਗਨੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is supported by the apparent location of the largest crustal magnetizations near the antipodes of the giant impact basins.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਇੰਨਾ ਸੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ ਖਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਪੁੰਜ 10 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਘੱਟ 9.8 ਲੰਬੇ ਟਨ 11 ਛੋਟੇ ਟਨ ਦੇ ਨਾਲ.
atmosphere the moon has an atmosphere so tenuous as to be nearly vacuum, with a total mass of less than 10 metric tons 9.8 long tons 11 short tons .

ਇਸ ਛੋਟੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਸਤਹ ਦਬਾਅ ਲਗਭਗ 3 ਏਟੀਐਮ 0.3 ਐਨ ਪੀਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਚੰਦਰ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the surface pressure of this small mass is around 3 atm 0.3 npa it varies with the lunar day.

ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਵਾਯੂ ਆਇਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦ, ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਫੁੱਟਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
its sources include outgassing and sputtering, a product of the bombardment of lunar soil by solar wind ions.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਆਈਓ ਹਲੀਅਮ -4 ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਰਗੋਨ -40, ਰੇਡੋਨ -222, ਅਤੇ ਪੋਲੋਨਿਅਮ -210 ਦੇ ਨਿਓਨ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਬੰਧ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਸਡ਼ਨ.
elements that have been detected include sodium and potassium, produced by sputtering also found in the atmospheres of mercury and io helium-4 and neon from the solar wind and argon-40, radon-222, and polonium-210, outgassed after their creation by radioactive decay within the crust and mantle.

ਆਕਸੀਜਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਕਾਰਬਨ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਜਾਂ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਜੋ ਰੈਗੂਲਿਥ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ.
the absence of such neutral species atoms or molecules as oxygen, nitrogen, carbon, hydrogen and magnesium, which are present in the regolith, is not understood.

ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਰੈਗੂਲਿਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
water vapour has been detected by chandrayaan-1 and found to vary with latitude, with a maximum at degrees it is possibly generated from the sublimation of water ice in the regolith.

ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਾਰਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these gases either return into the regolith due to the moon's gravity or be lost to space, either through solar radiation pressure or, if they are ionized, by being swept away by the solar wind's magnetic field.

ਧੂੜ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਅਸਮੈਟਿਕ ਚੰਦ ਧੂੜ ਬੱਦਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧੂਮਕਟਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇਕਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
dust a permanent asymmetric moon dust cloud exists around the moon, created by small particles from comets.

ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ 5 ਟਨ ਕੋਮੈਟ ਕਣ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
estimates are 5 tons of comet particles strike the moon's surface each 24 hours.

ਇਹ ਕਣ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਦੇ ਹਨ.
the particles strike the moon's surface ejecting moon dust above the moon.

ਧੂੜ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਮਿੰਟ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ 5 ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਿਚ 5 ਮਿੰਟ.
the dust stays above the moon approximately 10 minutes, taking 5 minutes to rise, and 5 minutes to fall.

onਸਤਨ, 120 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਧੂੜ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਤਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵੱਧਦੀ ਹੈ.
on average, 120 kilograms of dust are present above the moon, rising to 100 kilometers above the surface.

ਧੂੜ ਮਾਪ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਡੀ ਦੇ ਚੰਦਰ ਧੂੜ ਐਕਸਪੇਰੀਮੈਂਟ ਐਲਡੀਐਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਤਹ ਤੋਂ 20 ਅਤੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the dust measurements were made by ladee's lunar dust experiment ldex , between 20 and 100 kilometers above the surface, during a six-month period.

ਐਲਡੀਈਐਕਸ ਨੂੰ ਹਰ ਮਿੰਟ ਵਿਚ 0.3ਸਤਨ ਇਕ 0.3 ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਧੂੜ ਕਣ ਪਤਾ ਲਗਿਆ.
ldex detected an average of one 0.3 micrometer moon dust particle each minute.

ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਧੂਮ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੈਮਿਨੀਡ, ਕੁਦਰਾਨਟੀਡ, ਉੱਤਰੀ ਟੌਰੀਡ ਅਤੇ ਓਮੀਕ੍ਰੋਨ ਸੈਂਟੀਅਰਿਡ ਮੀਟਰ ਵਰਖਾ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਣ ਗਿਣੀਆਂ ਗਈਆਂ.
dust particle counts peaked during the geminid, quadrantid, northern taurid, and omicron centaurid meteor showers, when the earth, and moon, pass through comet debris.

ਬੱਦਲ ਅਸਮਿਤ੍ਰਤ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣੀ ਹੈ.
the cloud is asymmetric, more dense near the boundary between the moon's dayside and nightside.

ਮੌਸਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਧੁਰਾ ਝੁਕਾਅ ਸਿਰਫ 1. ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ 23. ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
seasons the moon's axial tilt with respect to the ecliptic is only 1. , much less than the 23. of earth.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸੂਰਜੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਵੇਰਵੇ ਮੌਸਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
because of this, the moon's solar illumination varies much less with season, and topographical details play a crucial role in seasonal effects.

1994 ਵਿਚ ਕਲੈਮਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਪੇਰੀ ਕ੍ਰੈਟਰ ਦੇ ਕੰ onੇ' ਤੇ ਚਾਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਿਖਰਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
from images taken by clementine in 1994, it appears that four mountainous regions on the rim of peary crater at the moon's north pole may remain illuminated for the entire lunar day, creating peaks of eternal light.

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਖੇਤਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ.
no such regions exist at the south pole.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੋਲਰ ਕਰਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਕਰੈਟਰ ਬਹੁਤ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ, ਖੰਭਿਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 35 ਕੇ. ਤੇ ਅਤੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਰਫ 26 ਕੇ. ਉੱਤਰੀ ਪੋਲਰ ਹਰਮੀਟ ਕ੍ਰੈਟਰ ਵਿਚ ਇਕਾਂਤ.
similarly, there are places that remain in permanent shadow at the bottoms of many polar craters, and these dark craters are extremely cold lunar reconnaissance orbiter measured the lowest summer temperatures in craters at the southern pole at 35 k and just 26 k close to the winter solstice in north polar hermite crater.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪੁਲਾਯੂ ਦੀ ਸਤਹ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is the coldest temperature in the solar system ever measured by a spacecraft, colder even than the surface of pluto.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ temperaturesਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹੋਵੇਗਾ.
average temperatures of the moon's surface are reported, but temperatures of different areas will vary greatly depending upon whether it is in sunlight or shadow.

ਧਰਤੀ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੇ 277 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਵਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਪੂਰੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
relationship to earth orbit the moon makes a complete orbit around earth with respect to the fixed stars about once every 27.3 days its sidereal period .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕੋ ਪੜਾਅ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਸਿਨੋਡਿਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 29.5 ਦਿਨ ਹੈ.
however, because earth is moving in its orbit around the sun at the same time, it takes slightly longer for the moon to show the same phase to earth, which is about 29.5 days its synodic period .

ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਚੰਦਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
unlike most satellites of other planets, the moon orbits closer to the ecliptic plane than to the planet's equatorial plane.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the moon's orbit is subtly perturbed by the sun and earth in many small, complex and interacting ways.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਗਤੀ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
for example, the plane of the moon's orbital motion gradually rotates, which affects other aspects of lunar motion.

ਇਹ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਸਿਨੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਣਿਤ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these follow-on effects are mathematically described by cassini's laws.

sizeੁੱਕਵਾਂ ਆਕਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਇਸਦੇ ਵਿਆਸ ਅਤੇ 1 81 ਇਸਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ.
relative size the moon is exceptionally large relative to earth a quarter its diameter and 1 81 its mass.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਰਨ 1 9 ਪਲੂਟੋ ਦੇ ਪੁੰਜ 'ਤੇ, ਬੌਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪਲੂਟੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਵੱਡਾ ਹੈ.
it is the largest moon in the solar system relative to the size of its planet, though charon is larger relative to the dwarf planet pluto, at 1 9 pluto's mass.

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਜੇ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਰੀਐਂਸਟਰ, ਪੁੰਜ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਕੇਂਦਰ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਦੇ ਲਗਭਗ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦੇ 1,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,100 ਮੀਲ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
earth and the moon are nevertheless still considered a system, rather than a double planet, because their barycentre, the common centre of mass, is located 1,700 km 1,100 mi about a quarter of earth's radius beneath earth's surface.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਣਾ ਚੰਦਰਮਾ ਸਮਕਾਲੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
appearance from earth the moon is in synchronous rotation it rotates about its axis in about the same time it takes to orbit earth.

ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹੀ ਚਿਹਰਾ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
this results in it nearly always keeping the same face turned towards earth.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਿਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਲਗਭਗ 59% ਸਤਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, due to the effect of libration, about 59% of the moon's surface can actually be seen from earth.

ਚੰਦਰਮਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰੇਟ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀ ਘੁੰਮਾਉਣੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਘ੍ਰਿਣਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the moon used to rotate at a faster rate, but early in its history, its rotation slowed and became tidally locked in this orientation as a result of frictional effects associated with tidal deformations caused by earth.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ heatਰਜਾ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਕੋਈ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
with time, the energy of rotation of the moon on its axis was dissipated as heat, until there was no rotation of the moon relative to the earth.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਾਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਦੂਰ ਵਾਲਾ ਪਾਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the side of the moon that faces earth is called the near side, and the opposite the far side.

ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਕਸਰ ਗ਼ਲਤ "ੰਗ ਨਾਲ "ਹਨੇਰਾ ਪਾਸਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨੇੜਲਾ ਪਾਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਨੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਲਦੇ ਹਾਂ.
the far side is often inaccurately called the "dark side", but it is in fact illuminated as often as the near side once per lunar day, during the new moon phase we observe on earth when the near side is dark.

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਸਾ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਾਸਕਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਦੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
in 2016, planetary scientists, using data collected on the much earlier nasa lunar prospector mission, found two hydrogen-rich areas on opposite sides of the moon, probably in the form of water ice.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੈਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖੰਭੇ ਸਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੱਕ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it is speculated that these patches were the poles of the moon billions of years ago, before it was tidally locked to earth.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਲਬੇਡੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ डाਮਲ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the moon has an exceptionally low albedo, giving it a reflectance that is slightly brighter than that of worn asphalt.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ.
despite this, it is the brightest object in the sky after the sun.

ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਮਾਹੀ ਪੜਾਅ' ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਚਮਕ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਸਿਰਫ ਇਕ-ਦਸਵੰਧ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੱਧੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਲੋਂ.
this is partly due to the brightness enhancement of the opposition effect at quarter phase, the moon is only one-tenth as bright, rather than half as bright, as at full moon.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਰੰਗ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਇਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
additionally, colour constancy in the visual system recalibrates the relations between the colours of an object and its surroundings, and because the surrounding sky is comparatively dark, the sunlit moon is perceived as a bright object.

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਦੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the edges of the full moon seem as bright as the centre, with no limb darkening, due to the reflective properties of lunar soil, which reflects more light back towards the sun than in other directions.

ਚੰਦਰਮਾ ਜਦੋਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.
the moon does appear larger when close to the horizon, but this is a purely psychological effect, known as the moon illusion, first described in the 7th century bc.

ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ onਸਤਨ 0.. 0. ਦੀ ਇੱਕ ਚਾਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਉਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਅਕਾਰ ਜਿੰਨਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
the full moon subtends an arc of about 0. on average in the sky, roughly the same apparent size as the sun see eclipses .

ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ.
the highest altitude of the moon in the sky varies with the lunar phase and the season of the year.

ਪੂਰਾ ਚੰਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the full moon is highest during winter.

18.6-ਸਾਲ ਦੇ ਨੋਡਸ ਚੱਕਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਗੱਭਰੂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਨਿਘਾਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the 18.6-year nodes cycle also has an influence when the ascending node of the lunar orbit is in the vernal equinox, the lunar declination can go as far as each month.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਸਿਰਫ ਇਕੱਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਲੈਟਟਿudesਡੂਡਜ਼ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this means the moon can go overhead at latitudes up to from the equator, instead of only .

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਥਕਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਿਰੀਖਕ ਇੱਕ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the orientation of the moon's crescent also depends on the latitude of the observation site close to the equator, an observer can see a smile-shaped crescent moon.

ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਹਰ 27.3 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the moon is visible for two weeks every 27.3 days at the north and south pole.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਜ਼ੂਪਲੈਂਕਟਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖਿਤਿਜੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the moon's light is used by zooplankton in the arctic when the sun is below the horizon for months on end.

ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਭਗ 356,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 221,500 ਮੀਲ ਤੋਂ 406,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 252,700 ਮੀਲ ਤੱਕ ਪੈਰੀਜਿਜ਼ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਅਤੇ ਆਪੋਜੀਜ਼ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
the distance between the moon and earth varies from around 356,400 km 221,500 mi to 406,700 km 252,700 mi at perigees closest and apogees farthest , respectively.

14 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ ਜਦੋਂ 1948 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਸੀ, ਅਪੋਜੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲੋਂ 14% ਨੇੜੇ ਸੀ.
on 14 november 2016, it was closer to earth when at full phase than it has been since 1948, 14% closer than its farthest position in apogee.

ਇੱਕ "ਸੁਪਰ ਮੂਨ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਬਿੰਦੂ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ 30% ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਕਾਰਨ 14% ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ 1.14 2 1.30 ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਸਕ੍ਰਿਪਟਸਟਾਈਲ 1.14 appro ਲਗਭਗ 30.30..
reported as a "super moon", this closest point coincides within an hour of a full moon, and it was 30% more luminous than when at its greatest distance due to its angular diameter being 14% greater, because 1.14 2 1.30 displaystyle scriptstyle 1.14 2 approx 1.30 .

ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਘੱਟ ਰਹੀ ਚਮਕ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਟੌਤੀ% 100 ਅਸਲ ਕਟੌਤੀ% 100 ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਟੈਕਸਟ ਕਟੌਤੀ% 100 ਗੁਣਾ ਸਕਰਟ ਟੈਕਸਟ ਅਸਲ ਕਟੌਤੀ% 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਕਟੌਤੀ 1.00 1.14 ਹੈ.
at lower levels, the human perception of reduced brightness as a percentage is provided by the following formula perceived reduction % 100 actual reduction % 100 displaystyle text perceived reduction % 100 times sqrt text actual reduction % over 100 when the actual reduction is 1.00 1.14.

ਇਹ ਇਕੋ ਪੜਾਅ ਦੇ ਏਪੋਜੀ ਅਤੇ ਪੈਰੀਜੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 14% ਦਾ ਵਾਧਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ.
this gives a maximum perceived increase of 14% between apogee and perigee moons of the same phase.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ.
there has been historical controversy over whether features on the moon's surface change over time.

ਅੱਜ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਨਿਰੀਖਣ, ਮਾੜੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਜ਼ਰ, ਜਾਂ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
today, many of these claims are thought to be illusory, resulting from observation under different lighting conditions, poor astronomical seeing, or inadequate drawings.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆgਟਗੈਸਿੰਗ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, outgassing does occasionally occur, and could be responsible for a minor percentage of the reported lunar transient phenomena.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਲਗਭਗ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.9 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗੈਸ ਰੀਲੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
recently, it has been suggested that a roughly 3 km 1.9 mi diameter region of the lunar surface was modified by a gas release event about a million years ago.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦਿੱਖ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਆਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਕ ਹਲੋ ਰਿੰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉੱਚੀ ਸਿਰੋਸਟ੍ਰੇਟਸ ਕਲਾਉਡ ਦੇ ਬਰਫ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕੋਰੋਨਲ ਰਿੰਗਜ਼ ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਪਤਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ .
the moon's appearance, like that of the sun, can be affected by earth's atmosphere common effects are a halo ring formed when the moon's light is refracted through the ice crystals of high cirrostratus cloud, and smaller coronal rings when the moon is seen through thin clouds.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੇਤਰ 1 2 1 ਕੋਸ ਈ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਫ੍ਰੈਕ 1 2 1- ਕੋਸ ਈ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਈ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਈ ਲੰਬੀ ਹੈ ਭਾਵ.
the illuminated area of the visible sphere degree of illumination is given by 1 2 1 cos e displaystyle frac 1 2 1- cos e , where e displaystyle e is the elongation i.e.

ਚੰਦਰਮਾ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਿਰੀਖਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੋਣ.
the angle between moon, the observer on earth and the sun .

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਲਈ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tidal effects the gravitational attraction that masses have for one another decreases inversely with the square of the distance of those masses from each other.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵਧੇਰੇ ਖਿੱਚ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਹਨ.
as a result, the slightly greater attraction that the moon has for the side of earth closest to the moon, as compared to the part of the earth opposite the moon, results in tidal forces.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
tidal forces affect both the earth's crust and oceans.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਲਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ.
the most obvious effect of tidal forces is to cause two bulges in the earth's oceans, one on the side facing the moon and the other on the side opposite.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਜੋਂ ਉੱਚੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this results in elevated sea levels called ocean tides.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਬਲਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ "ਹੇਠਾਂ" ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
as the earth spins on its axis, one of the ocean bulges high tide is held in place "under" the moon, while another such tide is opposite.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਉੱਚੀਆਂ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਦੋ ਘੱਟ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ.
as a result, there are two high tides, and two low tides in about 24 hours.

ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਰੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਅਤੇ 25 ਮਿੰਟ ਵਿਚ 25 ਮਿੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
since the moon is orbiting the earth in the same direction of the earth's rotation, the high tides occur about every 12 hours and 25 minutes the 25 minutes is due to the moon's time to orbit the earth.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਿਰਫ 40% ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the sun has the same tidal effect on the earth, but its forces of attraction are only 40% that of the moon's the sun's and moon's interplay is responsible for spring and neap tides.

ਜੇ ਧਰਤੀ ਇਕ ਜਲ ਸੰਸਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਹੀਂ ਸਨ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮੀਟਰ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸੋਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਨੂੰ ਫਰਸ਼, ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਜੜਤਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ shallਿੱਲੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇਸਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ.
if the earth was a water world one with no continents it would produce a tide of only one meter, and that tide would be very predictable, but the ocean tides are greatly modified by other effects the frictional coupling of water to earth's rotation through the ocean floors, the inertia of water's movement, ocean basins that grow shallower near land, the sloshing of water between different ocean basins.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੁਆਇੰਟਾਂ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as a result, the timing of the tides at most points on the earth is a product of observations that are explained, incidentally, by theory.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਰਲ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਠੋਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਰੂਤਾ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਜੋੜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਚਕੀਲੇ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
while gravitation causes acceleration and movement of the earth's fluid oceans, gravitational coupling between the moon and earth's solid body is mostly elastic and plastic.

ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਹਿਰੀਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਠੋਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਟਾਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the result is a further tidal effect of the moon on the earth that causes a bulge of the solid portion of the earth nearest the moon that acts as a torque in opposition to the earth's rotation.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਪਿਨ ਤੋਂ ਕੋਣੀ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਆਤਮਕ "ਰਜਾ ਨੂੰ "ਨਿਕਾਸ" ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
this "drains" angular momentum and rotational kinetic energy from earth's spin, slowing the earth's rotation.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕੋਣੀ ਰਫਤਾਰ ਇਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਉੱਚ ਉਚਾਈ ਵਿਚ ਲਿਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ .ਰਬਿਟਲ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
that angular momentum, lost from the earth, is transferred to the moon in a process confusingly known as tidal acceleration , which lifts the moon into a higher orbit and results in its lower orbital speed about the earth.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਪਿਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
thus the distance between earth and moon is increasing, and the earth's spin is slowing in reaction.

ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲੇਜ਼ਰ ਰਿਫਲੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ rate which ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ.
measurements from laser reflectors left during the apollo missions lunar ranging experiments have found that the moon's distance increases by 38 mm 1.5 in per year roughly the rate at which human fingernails grow .

ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀਆਂ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਿਨ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 15 ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਸਿਕੰਦ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਨੂੰ ਲੀਪ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
atomic clocks also show that earth's day lengthens by about 15 microseconds every year, slowly increasing the rate at which utc is adjusted by leap seconds.

ਇਸ ਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਖਿੱਚ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਪਿਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ bਰਬਿਲੀ ਅਵਧੀ ਦਾ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤੰਦਾਂ ਦਾ ਤਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
left to run its course, this tidal drag would continue until the spin of earth and the orbital period of the moon matched, creating mutual tidal locking between the two.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਲੁਟੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਚਰਨ ਦਾ ਕੇਸ ਹੈ.
as a result, the moon would be suspended in the sky over one meridian, as is already currently the case with pluto and its moon charon.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੂਰਜ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ-ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਲਾਲ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
however, the sun will become a red giant engulfing the earth-moon system long before this occurrence.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 27 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਪਲੀਟਿ 10ਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਸੈਮੀ 4 ਵਜੇ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਇੱਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮਕਾਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
in a like manner, the lunar surface experiences tides of around 10 cm 4 in amplitude over 27 days, with two components a fixed one due to earth, because they are in synchronous rotation, and a varying component from the sun.

ਧਰਤੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਿੱਸਾ ਲਿਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਸੂਰਜੀ ਲਹਿਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
the earth-induced component arises from libration, a result of the moon's orbital eccentricity if the moon's orbit were perfectly circular, there would only be solar tides .

ਲਿਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਉਸ ਕੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 59% ਸਤ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ.
libration also changes the angle from which the moon is seen, allowing a total of about 59% of its surface to be seen from earth over time.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੰਨ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the cumulative effects of stress built up by these tidal forces produces moonquakes.

ਭੂਚਾਲ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੰਨ ਭੂਚਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਮ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਭੂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ.
moonquakes are much less common and weaker than are earthquakes, although moon quakes can last for up to an significantly longer time than terrestrial of the absence of water to damp out the seismic vibrations.

ਚੰਨ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਹੋਂਦ 1969 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਅਪੋਲੋ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਮੀਟਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਖੋਜ ਸੀ.
the existence of moonquakes was an unexpected discovery from seismometers placed on the moon by apollo astronauts from 1969 through 1972.

ਗ੍ਰਹਿਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸਭ ਇਕੋ ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸਿਸੀਜੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
eclipses eclipses can only occur when the sun, earth, and moon are all in a straight line termed "syzygy" .

ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
solar eclipses occur at new moon, when the moon is between the sun and earth.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in contrast, lunar eclipses occur at full moon, when earth is between the sun and moon.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਅਕਾਰ ਲਗਭਗ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਡੇ. ਡਿਗਰੀ ਚੌੜਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the apparent size of the moon is roughly the same as that of the sun, with both being viewed at close to one-half a degree wide.

ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਦੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਚੰਦ ਜਿੰਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਅਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the sun is much larger than the moon but it is the precise vastly greater distance that gives it the same apparent size as the much closer and much smaller moon from the perspective of earth.

ਗੈਰ-ਸਰਕੂਲਰ .ਰਬਿਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ, ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the variations in apparent size, due to the non-circular orbits, are nearly the same as well, though occurring in different cycles.

ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
this makes possible both total with the moon appearing larger than the sun and annular with the moon appearing smaller than the sun solar eclipses.

ਕੁਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਡਿਸਕ ਨੂੰ coversੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਕੋਰੋਨਾ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in a total eclipse, the moon completely covers the disc of the sun and the solar corona becomes visible to the naked eye.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਐਂਗੁਲਰ ਵਿਆਸ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
because the distance between the moon and earth is very slowly increasing over time, the angular diameter of the moon is decreasing.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਲਾਲ ਅਲੋਕ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
also, as it evolves toward becoming a red giant, the size of the sun, and its apparent diameter in the sky, are slowly increasing.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ coverੱਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਗਲਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the combination of these two changes means that hundreds of millions of years ago, the moon would always completely cover the sun on solar eclipses, and no annular eclipses were possible.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ, ਚੰਦਰਮਾ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ.
likewise, hundreds of millions of years in the future, the moon will no longer cover the sun completely, and total solar eclipses will not occur.

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਹਰ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
because the moon's orbit around earth is inclined by about to the orbit of earth around the sun, eclipses do not occur at every full and new moon.

ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਣ ਲਈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੋ orਰਬਿਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
for an eclipse to occur, the moon must be near the intersection of the two orbital planes.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਸਰੋਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 18 ਸਾਲ ਹੈ.
the periodicity and recurrence of eclipses of the sun by the moon, and of the moon by earth, is described by the saros, which has a period of approximately 18 years.

ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਅੱਧੇ-ਡਿਗਰੀ-ਚੌੜੇ ਸਰਕੂਲਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਡੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਦੂਗਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰਤਾਰਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਾ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
because the moon is continuously blocking our view of a half-degree-wide circular area of the sky, the related phenomenon of occultation occurs when a bright star or planet passes behind the moon and is occulted hidden from view.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਜਾਦੂ ਹੈ.
in this way, a solar eclipse is an occultation of the sun.

ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿ' ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜਾਦੂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ.
because the moon is comparatively close to earth, occultations of individual stars are not visible everywhere on the planet, nor at the same time.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਰੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
because of the precession of the lunar orbit, each year different stars are occulted.

ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਧਿਐਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਵਿਕਾਸ ਸੀ, ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਰੋਸ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
observation and exploration ancient and medieval studies understanding of the moon's cycles was an early development of astronomy by the 5th century bc, babylonian astronomers had recorded the 18-year saros cycle of lunar eclipses, and indian astronomers had described the moon's monthly elongation.

ਚੀਨੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ੀ ਸ਼ੇਨ ਫਲਾ.
the chinese astronomer shi shen fl.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ.
4th century bc gave instructions for predicting solar and lunar eclipses.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ.
later, the physical form of the moon and the cause of moonlight became understood.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਐਨੈਕਸਾਗੋਰਸ ਡੀ. 428 ਬੀਸੀ ਨੇ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੋਲਾਕਾਰ ਚੱਟਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਾਇਆ.
the ancient greek philosopher anaxagoras d. 428 bc reasoned that the sun and moon were both giant spherical rocks, and that the latter reflected the light of the former.

ਹਾਲਾਂਕਿ हान ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਚੰਦ ਨੂੰ energyਰਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 'ਰੇਡੀਏਟਿੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵ' ਸਿਧਾਂਤ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਿਰਫ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿੰਗ ਫੈਂਗ ਬੀ ਸੀ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ.
although the chinese of the han dynasty believed the moon to be energy equated to qi, their 'radiating influence' theory also recognized that the light of the moon was merely a reflection of the sun, and jing fang bc noted the sphericity of the moon.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲੂਸੀਅਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਨਾਇਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਸਦਾ ਹੈ.
in the 2nd century ad lucian wrote a novel where the heroes travel to the moon, which is inhabited.

499 ਈ. ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਰਿਆਭੱਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਰਿਆਭਤੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚਮਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
in 499 ad, the indian astronomer aryabhata mentioned in his aryabhatiya that reflected sunlight is the cause of the shining of the moon.

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲਹਜ਼ੈਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਝਲਕਦੀ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਚਾਨਣ ਦੀ ਚਾਨਣ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ।
the astronomer and physicist alhazen found that sunlight was not reflected from the moon like a mirror, but that light was emitted from every part of the moon's sunlit surface in all directions.

ਸੋਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ੈਨ ਕੂਓ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੁੰਮਣ ਅਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲ ਗੇਂਦ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਪਾ powderਡਰ ਨਾਲ ਭਾਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਅਰਧ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
shen kuo of the song dynasty created an allegory equating the waxing and waning of the moon to a round ball of reflective silver that, when doused with white powder and viewed from the side, would appear to be a crescent.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਥੇਰ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤਾਰਿਆਂ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਵੀ ਰਹੇਗਾ, ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ.
in aristotle's bc description of the universe, the moon marked the boundary between the spheres of the mutable elements earth, water, air and fire , and the imperishable stars of aether, an influential philosophy that would dominate for centuries.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ, ਸੇਲੇਉਸੀਆ ਦੇ ਸੇਲਿਯੁਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਚੰਦ ਚੰਦ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
however, in the 2nd century bc, seleucus of seleucia correctly theorized that tides were due to the attraction of the moon, and that their height depends on the moon's position relative to the sun.

ਇਸੇ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਅਰਿਸਟਾਰਕਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਵੀਹ ਗੁਣਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in the same century, aristarchus computed the size and distance of the moon from earth, obtaining a value of about twenty times the radius of earth for the distance.

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਟੌਲੇਮੀ ਏਡੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ timesਸਤਨ distanceਸਤਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ 0.292 ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਭਗ 60 ਅਤੇ 0.273 ਦੇ ਸਹੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ.
these figures were greatly improved by ptolemy ad his values of a mean distance of 59 times earth's radius and a diameter of 0.292 earth diameters were close to the correct values of about 60 and 0.273 respectively.

ਆਰਚਿਡੀਜ਼ ਬੀ.ਸੀ. ਨੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
archimedes bc designed a planetarium that could calculate the motions of the moon and other objects in the solar system.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਕਾ before ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ "ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਵਿਘਨ" ਸੀ.
during the middle ages, before the invention of the telescope, the moon was increasingly recognised as a sphere, though many believed that it was "perfectly smooth".

1609 ਵਿਚ, ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸਾਈਡਰੇਅਸ ਨੂਨਕਿਅਸ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੂਰਬੀਨ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਖੱਡੇ ਸਨ.
in 1609, galileo galilei drew one of the first telescopic drawings of the moon in his book sidereus nuncius and noted that it was not smooth but had mountains and craters.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਟੈਲੀਸਕੋਪਿਕ ਮੈਪਿੰਗ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਿਓਵਨੀ ਬੈਟੀਸਟਾ ਰਿਸੀਓਲੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੈਸਕੋ ਮਾਰੀਆ ਗ੍ਰਿਮਾਲੀਡੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।
telescopic mapping of the moon followed later in the 17th century, the efforts of giovanni battista riccioli and francesco maria grimaldi led to the system of naming of lunar features in use today.

ਵਿਲਹੈਲਮ ਬੀਅਰ ਅਤੇ ਜੋਹਾਨ ਹੇਨਰੀਚ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਮੈੱਪਾ ਸੇਲੇਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ 1837 ਕਿਤਾਬ ਚੰਦਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਅਧਿਐਨ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭੂਗੋਲ.
the more exact mappa selenographica of wilhelm beer and johann heinrich , and their associated 1837 book der mond, the first trigonometrically accurate study of lunar features, included the heights of more than a thousand mountains, and introduced the study of the moon at accuracies possible in earthly geography.

ਗੈਲਿਲੀਓ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ, 1870 ਦੇ ਰਿਚਰਡ ਪ੍ਰੋਕਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤਕ ਇਹ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
lunar craters, first noted by galileo, were thought to be volcanic until the 1870s proposal of richard proctor that they were formed by collisions.

ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ 1892 ਵਿੱਚ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਰੋਵ ਕਾਰਲ ਗਿਲਬਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ 1920 ਤੋਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰ ਤਾਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਜੋ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਜੋਤਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ਾਖਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
this view gained support in 1892 from the experimentation of geologist grove karl gilbert, and from comparative studies from 1920 to the 1940s, leading to the development of lunar stratigraphy, which by the 1950s was becoming a new and growing branch of astrogeology.

ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪੁਲਾੜ ਦੌੜ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ.
by spacecraft 20th century soviet missions the cold war-inspired space race between the soviet union and the u.s. led to an acceleration of interest in exploration of the moon.

ਇਕ ਵਾਰ ਲਾਂਚਰਾਂ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਫਲਾਈਬਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੈਂਡਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਅਣਕਿਆਸੀ ਪੜਤਾਲਾਂ ਭੇਜੀਆਂ.
once launchers had the necessary capabilities, these nations sent uncrewed probes on both flyby and impact lander missions.

1958 ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅਣਜਾਣ, ਅਸਫਲ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਲੂਨਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚੋਂ ਪੁਲਾੜ ਯੁੱਧ ਨੇ ਕਈ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਚੀਜ ਲੂਣਾ 1 ਸੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਵਸਤੂ ਸੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੂਣਾ 2 ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਸਵੀਰ ਲੂਣਾ 3 ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ 1959 ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
spacecraft from the soviet union's luna program were the first to accomplish a number of goals following three unnamed, failed missions in 1958, the first human-made object to escape earth's gravity and pass near the moon was luna 1 the first human-made object to impact the lunar surface was luna 2, and the first photographs of the normally occluded far side of the moon were made by luna 3, all in 1959.

ਇੱਕ ਸਫਲ ਚੰਦਰਮੀ ਨਰਮ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯੁੱਧ ਲੂਨਾ 9 ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖੁੱਲਾ ਵਾਹਨ ਲੂਣਾ 10 ਸੀ, ਦੋਵੇਂ 1966 ਵਿੱਚ.
the first spacecraft to perform a successful lunar soft landing was luna 9 and the first uncrewed vehicle to orbit the moon was luna 10, both in 1966.

ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਤਿੰਨ ਲੂਨਾ ਨਮੂਨੇ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ 1970 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੂਨਾ 16, 1972 ਵਿੱਚ ਲੂਣਾ 20, ਅਤੇ 1976 ਵਿੱਚ ਲੂਣਾ 24 ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕੁੱਲ 0.3 ਕਿਲੋ ਵਾਪਸ ਆਏ.
rock and soil samples were brought back to earth by three luna sample return missions luna 16 in 1970, luna 20 in 1972, and luna 24 in 1976 , which returned 0.3 kg total.

ਦੋ ਪਾਇਨੀਅਰ ਰੋਬੋਟਿਕ ਰੋਵਰ ਸੋਵੀਅਤ ਲੂਨੋਖੋਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 1970 ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਉਤਰੇ ਸਨ.
two pioneering robotic rovers landed on the moon in 1970 and 1973 as a part of soviet lunokhod programme.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਮਿਸ਼ਨਜ਼ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਪੜਤਾਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜੇਟ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸ਼ਨ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦੇ ਰੇਂਜਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਸਵੀਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਚੰਦਰ bitਰਬਿਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੇ ਇਸਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਲੂਨਾ 9 ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ.
united states missions the united states launched uncrewed probes to develop an understanding of the lunar surface for an eventual crewed landing the jet propulsion laboratory's ranger program produced the first close-up pictures the lunar orbiter program produced maps of the entire moon the surveyor program landed its first spacecraft four months after luna 9.

ਨਾਸਾ ਦੇ ਕ੍ਰੋਏਡ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਕਈ ਅਣਗਿਣਤ ਅਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਸੋਵੀਅਤ ਚੰਦਰ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 1968 ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ 8 ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਰੂਪ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
nasa's crewed apollo program was developed in parallel after a series of uncrewed and crewed tests of the apollo spacecraft in earth orbit, and spurred on by a potential soviet lunar flight, in 1968 apollo 8 made the first crewed mission to lunar orbit.

1969 ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਉਤਰਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੁਲਾੜ ਰੇਸ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
the subsequent landing of the first humans on the moon in 1969 is seen by many as the culmination of the space race.

ਨੀਲ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ 21 ਜੁਲਾਈ 1969 ਨੂੰ 02 56 ਯੂਟੀਸੀ ਵਿਖੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨ ਅਪੋਲੋ 11 ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਵਜੋਂ ਚੰਦਰਮਾ' ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ.
neil armstrong became the first person to walk on the moon as the commander of the american mission apollo 11 by first setting foot on the moon at 02 56 utc on 21 july 1969.

ਲਗਭਗ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ ਟੀ ਵੀ ਕੈਮਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਰਸ਼ਕ ਸੀ.
an estimated 500 million people worldwide watched the transmission by the apollo tv camera, the largest television audience for a live broadcast at that time.

ਅਪੋਲੋ ਮਿਸ਼ਨ 11 ਤੋਂ 17 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਪੋਲੋ 13, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੇ 380.05 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 837.87 lb ਚੰਦਰ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ 2,196 ਵੱਖਰੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਕੀਤੀ.
the apollo missions 11 to 17 except apollo 13, which aborted its planned lunar landing returned 380.05 kilograms 837.87 lb of lunar rock and soil in 2,196 separate samples.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਮੂਨ ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਟਰਨ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਐਬਲੇਸ਼ਨ ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਡੋਮੇਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the american moon landing and return was enabled by considerable technological advances in the early 1960s, in domains such as ablation chemistry, software engineering and atmospheric re-entry technology, and by highly competent management of the enormous technical undertaking.

ਸਾਰੇ ਅਪੋਲੋ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਧਨ ਪੈਕੇਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
scientific instrument packages were installed on the lunar surface during all the apollo landings.

ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਭੂਚਾਲ, ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਮੀਟਰ ਸਮੇਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਅਪੋਲੋ 12, 14, 15, 16, ਅਤੇ 17 ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
long-lived instrument stations, including heat flow probes, seismometers, and magnetometers, were installed at the apollo 12, 14, 15, 16, and 17 landing sites.

ਧਰਤੀ ਤੇ ਡੇਟਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 1977 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰ ਲੇਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਕੋਨੇ-ਕਿ retਬ ਰੀਟਰੋਰੇਫਲੈਕਟਰ ਐਰੇ ਪੈਸਿਵ ਯੰਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
direct transmission of data to earth concluded in late 1977 due to budgetary considerations, but as the stations' lunar laser ranging corner-cube retroreflector arrays are passive instruments, they are still being used.

ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਰੰਗਣਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਧਾਰਤ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੰਦਰ ਕੋਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
ranging to the stations is routinely performed from earth-based stations with an accuracy of a few centimetres, and data from this experiment are being used to place constraints on the size of the lunar core.

ਪਹਿਲੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਾਲ ਸ਼ਾਂਤ-ਰਹਿਤ ਸਨ ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ.
after the first moon race there were years of near quietude but starting in the 1990s, many more countries have become involved in direct exploration of the moon.

1990 ਵਿੱਚ, ਜਾਪਾਨ ਆਪਣੇ ਹਿਤੇਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ कक्षा ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
in 1990, japan became the third country to place a spacecraft into lunar orbit with its hiten spacecraft.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੜਤਾਲ, ਹੇਗੋਰੋਮੋ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।
the spacecraft released a smaller probe, hagoromo, in lunar orbit, but the transmitter failed, preventing further scientific use of the mission.

1994 ਵਿਚ, ਯੂਐਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨਾਸਾ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਕਲੇਮੈਂਟਾਈਨ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ.
in 1994, the u.s. sent the joint defense department nasa spacecraft clementine to lunar orbit.

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੇੜਲੇ-ਗਲੋਬਲ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਲੋਬਲ ਮਲਟੀਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
this mission obtained the first near-global topographic map of the moon, and the first global multispectral images of the lunar surface.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1998 ਵਿਚ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰੌਸੈਪਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਯੰਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੇਟਰਾਂ ਵਿਚ ਰੈਗੋਲਿਥ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਕੁਝ ਮੀਟਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ.
this was followed in 1998 by the lunar prospector mission, whose instruments indicated the presence of excess hydrogen at the lunar poles, which is likely to have been caused by the presence of water ice in the upper few meters of the regolith within permanently shadowed craters.

ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਭੇਜਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੂਹੇ ਵਿਚ ਚੰਦਰ ਜਲ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਰੈਗੂਲਰ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ.
india, japan, china, the united states, and the european space agency each sent lunar orbiters, especially isro's chandrayaan-1 has contributed to confirming the discovery of lunar water ice in permanently shadowed craters at the poles and bound into the lunar regolith.

ਅਪੋਲੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੇ 1973 ਵਿਚ ਅੰਤਮ ਸੋਵੀਅਤ ਲੁਨੋਖੋਦ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਰੋਵਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਚਾਂਗਈ 3 ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਟੂ ਰੋਵਰ ਨੂੰ 14 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the post-apollo era has also seen two rover missions the final soviet lunokhod mission in 1973, and china's ongoing chang'e 3 mission, which deployed its yutu rover on 14 december 2013.

ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ.
the moon remains, under the outer space treaty, free to all nations to explore for peaceful purposes.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਸਮਾਰਟ -1, ਦੂਜਾ ਆਇਯਨ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, 15 ਨਵੰਬਰ 2004 ਤੋਂ 3 ਸਤੰਬਰ 2006 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸਥਾਰਤ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
21st century the european spacecraft smart-1, the second ion-propelled spacecraft, was in lunar orbit from 15 november 2004 until its lunar impact on 3 september 2006, and made the first detailed survey of chemical elements on the lunar surface.

ਚੀਨ ਨੇ ਚਾਂਗੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਤਮਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚਾਂਗਈ 1 ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 5 ਨਵੰਬਰ 2007 ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੱਕਰ ਲਗਾਈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਚੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 1 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਰਹੇ।
china has pursued an ambitious program of lunar exploration, beginning with chang'e 1, which successfully orbited the moon from 5 november 2007 until its controlled lunar impact on 1 march 2009.

ਇਸ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਇਸਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚਿੱਤਰ ਨਕਸ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
in its sixteen-month mission, it obtained a full image map of the moon.

ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਚਾਂਗਈ 2 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਚਾਂਗੀ 1 ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿ atਸ਼ਨ ਤੇ ਮੈਪ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਐਲ 2 ਲਾਗਰੈਂਜਿਅਨ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਇੱਕ ਵਧਿਆ ਠਹਿਰਾਓ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ 13 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ 4179 ਟਾਟਾਟਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਫਲਾਈਬਾਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਡੂੰਘੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
china followed up this success with chang'e 2 beginning in october 2010, which reached the moon over twice as fast as chang'e 1, mapped the moon at a higher resolution over an eight-month period, then left lunar orbit in favor of an extended stay at the l2 lagrangian point, before finally performing a flyby of asteroid 4179 toutatis on 13 december 2012, and then heading off into deep space.

14 ਦਸੰਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਚਾਂਗਈ 3 ਨੇ ਆਪਣੇ bਰਬੀਟਲ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਲੈਂਡਰ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਦਰ ਰੋਵਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਯੂਟੂ ਚੀਨੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ "ਜੇਡ ਰੈਬਿਟ".
on 14 december 2013, chang'e 3 improved upon its orbital mission predecessors by landing a lunar lander onto the moon's surface, which in turn deployed a lunar rover, named yutu chinese literally "jade rabbit" .

ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਚਾਂਗ 3 ਨੇ 1976 ਵਿਚ ਲੂਨਾ 24 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਚੰਦਰ ਨਰਮ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਲੂਨੋਖੋਦ 2 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦਰ ਰੋਵਰ ਮਿਸ਼ਨ.
in so doing, chang'e 3 made the first lunar soft landing since luna 24 in 1976, and the first lunar rover mission since lunokhod 2 in 1973.

ਚੀਨ 2020 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਰੋਵਰ ਮਿਸ਼ਨ ਚਾਂਗ 4 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਕ ਨਮੂਨਾ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਚਾਂਗ 5 ਦੇ ਬਾਅਦ.
china intends to launch another rover mission chang'e 4 before 2020, followed by a sample return mission chang'e 5 soon after.

4 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਅਤੇ 10 ਜੂਨ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਪਾਨ ਏਰੋਸਪੇਸ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਕਾਗੁਆਆ ਸੇਲੀਨ ਮਿਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰਾ, ਅਤੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਰੇਡੀਓ-ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ, ਨੇ ਚੰਦਰ ਜੀਓਫਿਜਿਕਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਉੱਚ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈਆਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤੋਂ
between 4 october 2007 and 10 june 2009, the japan aerospace exploration agency's kaguya selene mission, a lunar orbiter fitted with a high-definition video camera, and two small radio-transmitter satellites, obtained lunar geophysics data and took the first high-definition movies from beyond earth orbit.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਸ਼ਨ, ਚੰਦਰਯਾਨ ਪਹਿਲੇ, 8 ਨਵੰਬਰ 2008 ਤੋਂ 27 ਅਗਸਤ, 2009 ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਗੁਆਉਣ ਤਕ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿ chemicalਸ਼ਨ ਕੈਮੀਕਲ, ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਫੋਟੋ-ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
india's first lunar mission, chandrayaan i, orbited from 8 november 2008 until loss of contact on 27 august 2009, creating a high resolution chemical, mineralogical and photo-geological map of the lunar surface, and confirming the presence of water molecules in lunar soil.

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ii ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਰੋਬੋਟਿਕ ਚੰਦਰ ਰੋਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ.
the indian space research organisation planned to launch chandrayaan ii in 2013, which would have included a russian robotic lunar rover.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੂਸ ਦੇ ਫੋਬੋਸ-ਗਰੰਟ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
however, the failure of russia's fobos-grunt mission has delayed this project.

ਯੂਐਸ ਨੇ 18 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਐਲਆਰਓ ਅਤੇ ਐਲਸੀਆਰਐਸਐਸ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅਪ ਆਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ bitਰਬਿਟਰ ਦੇ ਸਹਿ-ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਐਲਸੀਆਰਐਸਐਸ ਨੇ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ ਕਰੈਟਰ ਕੈਬੀਅਸ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਲਆਰਓ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੈ ਓਪਰੇਸ਼ਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੰਦਰ ਅਲਟਮੇਟਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ.
the u.s. co-launched the lunar reconnaissance orbiter lro and the lcross impactor and follow-up observation orbiter on 18 june 2009 lcross completed its mission by making a planned and widely observed impact in the crater cabeus on 9 october 2009, whereas lro is currently in operation, obtaining precise lunar altimetry and high-resolution imagery.

ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਐਲਆਰਓ ਅਰਿਸਟਾਰਕਸ ਖੱਡੇ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਜੋ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 25 ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ 3.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 2.2 ਮੀਲ ਡੂੰਘੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ.
in november 2011, the lro passed over the aristarchus crater, which spans 40 km 25 mi and sinks more than 3.5 km 2.2 mi deep.

ਕਰੈਟਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the crater is one of the most visible ones from earth.

ਮਾਰਕ ਰਾਬਿਨਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਰਿਸਟਾਰਕਸ ਦਾ ਪਠਾਰ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਰਹੱਸਮਈ raisedੰਗ ਨਾਲ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਮਤਲ ਪਠਾਰ ਹੈ, ਲਾਵਾ ਦੇ ਭਾਰੀ ਚੱਕਰਾਂ, ਵਿਸਫੋਟਕ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਸੁਆਹ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੜ੍ਹ ਬੇਸਾਲਟ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਖਾੜਾ। ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਕੈਮਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚਕਰਤਾ.
"the aristarchus plateau is one of the most geologically diverse places on the moon a mysterious raised flat plateau, a giant rille carved by enormous outpourings of lava, fields of explosive volcanic ash, and all surrounded by massive flood basalts", said mark robinson, principal investigator of the lunar reconnaissance orbiter camera at arizona state university.

ਨਾਸਾ ਨੇ 25 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਡੇ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ.
nasa released photos of the crater on 25 december 2011.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ aboutਾਂਚੇ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ, 1 ਜਨਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ ਦੋ ਨਾਸਾ ਗ੍ਰੇਲ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
two nasa grail spacecraft began orbiting the moon around 1 january 2012, on a mission to learn more about the moon's internal structure.

ਨਾਸਾ ਦੀ ਲਾਡੀ ਪੜਤਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਦਰ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ orਰਬਿਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
nasa's ladee probe, designed to study the lunar exosphere, achieved orbit on 6 october 2013.

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਰੂਸ ਦੇ ਲੂਨਾ-ਗਲੋਬ ਵਿਚ ਇਕ ਭੂਚਾਲ ਵਾਲਾ ਲੈਂਡਰ ਸੀਸੋਮੋਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਸਫਲ ਮਾਰਟੀਅਨ ਫੋਬੋਸ-ਗਰੰਟ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕ bitਰਬਿਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
upcoming lunar missions include russia's luna-glob an uncrewed lander with a set of seismometers, and an orbiter based on its failed martian fobos-grunt mission.

13 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੂਗਲ ਚੰਦਰ ਐਕਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ' ਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਰੋਵਰ ਉਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
privately funded lunar exploration has been promoted by the google lunar x prize, announced 13 september 2007, which offers us 20 million to anyone who can land a robotic rover on the moon and meet other specified criteria.

ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਐਨਰਜੀ ਕੰਪਨੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਪੈਲੈਂਟ ਡਿਪੂਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕਾਰਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
shackleton energy company is building a program to establish operations on the south pole of the moon to harvest water and supply their propellant depots.

ਨਾਸਾ ਨੇ 14 ਜਨਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਡਬਲਯੂ ਬੁਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ 2024 ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਾਲਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
nasa began to plan to resume crewed missions following the call by u.s. president george w. bush on 14 january 2004 for a crewed mission to the moon by 2019 and the construction of a lunar base by 2024.

ਸਮਾਰੋਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਦਰ ਬੇਸ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਧਿਐਨ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the constellation program was funded and construction and testing begun on a crewed spacecraft and launch vehicle, and design studies for a lunar base.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ 2025 ਤੱਕ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ 2035 ਤੱਕ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
however, that program has been cancelled in favor of a crewed asteroid landing by 2025 and a crewed mars orbit by 2035.

ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ 2020 ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
india has also expressed its hope to send a crewed mission to the moon by 2020.

ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
astronomy from the moon for many years, the moon has been recognized as an excellent site for telescopes.

ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨੇੜੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁਝ ਖੁਰਦ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਟੈਲੀਸਕੋਪਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਟੈਲੀਸਕੋਪਾਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਬਹਿਸਬਾਜੀ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਜਾਣਗੇ.
it is relatively nearby astronomical seeing is not a concern certain craters near the poles are permanently dark and cold, and thus especially useful for infrared telescopes and radio telescopes on the far side would be shielded from the radio chatter of earth.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਲਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿesਬਜ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the lunar soil, although it poses a problem for any moving parts of telescopes, can be mixed with carbon nanotubes and epoxies and employed in the construction of mirrors up to 50 meters in diameter.

ਇਕ ਚੰਦਰ ਜੈਨੀਥ ਦੂਰਬੀਨ ਨੂੰ ਆਇਓਨਿਕ ਤਰਲ ਨਾਲ ਸਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a lunar zenith telescope can be made cheaply with ionic liquid.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1972 ਵਿਚ, ਅਪੋਲੋ 16 ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਵਿਚ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਕੈਮਰਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਖਗੋਲਿਕ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ.
in april 1972, the apollo 16 mission recorded various astronomical photos and spectra in ultraviolet with the far ultraviolet camera spectrograph.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਣ ਦੇ ਸੰਭਵ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਆਰਮੀ ਨੇ 1950 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੋਰੀਜ਼ੋਨ ਅਖਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਰੂ ਫੌਜੀ ਚੌਕੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਬੰਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ. ਧਰਤੀ.
as possible nuclear test location during the cold war, the united states army conducted a classified feasibility study in the late 1950s called project horizon, to construct a crewed military outpost on the moon, which would have been home to a bombing system targeted at rivals on earth.

ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਚੰਦਰ-ਅਧਾਰਤ ਪਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the study included the possibility of conducting a lunar-based nuclear test.

ਏਅਰਫੋਰਸ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ, ਉਹੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੂਨੈਕਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the air force, which at the time was in competition with the army for a leading role in the space program, developed its own, similar plan called lunex.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਫੌਜ ਤੋਂ ਸਿਵਲ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, both these proposals were ultimately passed over as the space program was largely transferred from the military to the civilian agency nasa.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੁਨਾ ਲੈਂਡਰਾਂ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਚੰਨ ਉੱਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਪੋਲੋ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਐਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
legal status although luna landers scattered pennants of the soviet union on the moon, and u.s. flags were symbolically planted at their landing sites by the apollo astronauts, no nation claims ownership of any part of the moon's surface.

ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ 1967 ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸੰਧੀ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਨੂੰ "ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਂਤ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
russia and the u.s. are party to the 1967 outer space treaty, which defines the moon and all outer space as the "province of all mankind".

ਇਹ ਸੰਧੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਫੌਜੀ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.
this treaty also restricts the use of the moon to peaceful purposes, explicitly banning military installations and weapons of mass destruction.

1979 ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 2014 ਤੱਕ, ਇਸ ਤੇ ਸਿਰਫ 16 ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਵੈ-ਚਾਲੂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰੋ.
the 1979 moon agreement was created to restrict the exploitation of the moon's resources by any single nation, but as of 2014, it has been signed and ratified by only 16 nations, none of which engages in self-launched human space exploration or has plans to do so.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although several individuals have made claims to the moon in whole or in part, none of these are considered credible.

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in culture mythology the moon was often personified as a lunar deity in mythology and religion.

ਨੌਰਥ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕ 5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਚਟਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਹੋਵੇਗਾ.
a 5,000-year-old rock carving at knowth, ireland, may represent the moon, which would be the earliest depiction discovered.

ਚਮਕਦਾਰ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਾਰੀਆ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਨਮੂਨੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚ ਆਦਮੀ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਝ, ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ.
the contrast between the brighter highlands and the darker maria creates the patterns seen by different cultures as the man in the moon, the rabbit and the buffalo, among others.

ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਲੌਕਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ.
in many prehistoric and ancient cultures, the moon was personified as a deity or other supernatural phenomenon, and astrological views of the moon continue to be propagated today.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਚੰਦ ਦੇਵਤਾ ਸਿਨ ਨੰਨਾ ਮਰਦਾਨਾ ਸੀ.
in the ancient near east, the moon god sin nanna was masculine.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੈਲੀਓਸ ਸੋਲ ਅਤੇ ਸੇਲੀਨ ਲੂਨਾ.
in greco-roman mythology, sun and moon are represented as male and female, respectively helios sol and selene luna .

ਅਰੰਭਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਆਕਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the crescent shape from an early time was used as a symbol representing the moon.

ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇਵੀ ਸੇਲੀਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the moon goddess selene was represented as wearing a crescent on her headgear in an arrangement reminiscent of horns.

ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ, ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the star and crescent arrangement also goes back to the bronze age, representing either the sun and moon, or the moon and planet venus, in combination.

ਇਹ ਦੇਵੀ ਅਰਤਿਮਿਸ ਜਾਂ ਹੈਕੇਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੇਕਾਟ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਾਈਜੈਂਟੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ.
it came to represent the goddess artemis or hecate, and via the patronage of hecate came to be used as a symbol of byzantium.

ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪਰੰਪਰਾ.
an iconographic tradition of representing sun and moon with faces developed in the late medieval period.

ਚੰਦ ਅਰਬੀ split ਦਾ ਫੁੱਟਣਾ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੈ.
the splitting of the moon arabic ‚ is a miracle attributed to muhammad.

ਕੈਲੰਡਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਪੜਾਅ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮਾਂ ਘੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਅਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
calendar the moon's regular phases make it a very convenient timepiece, and the periods of its waxing and waning form the basis of many of the oldest calendars.

ਟੈਲੀ ਸਟਿਕਸ, ਖੰਭੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿ 000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tally sticks, notched bones dating as far back as ,000 years ago, are believed by some to mark the phases of the moon.

30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਚੰਦਰ ਚੱਕਰ ਦਾ ਲਗਭਗ ਹੈ.
the 30-day month is an approximation of the lunar cycle.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨੰਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਜੋ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਸੂਰਜੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨਿਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੈਲੰਡਰ
the english noun month and its cognates in other germanic languages stem from proto-germanic -, which is connected to the above-mentioned proto-germanic , indicating the usage of a lunar calendar among the germanic peoples germanic calendar prior to the adoption of a solar calendar.

ਚੰਦ ਦੀ ਪੀਆਈਈ ਰੂਟ, ਪੀਆਈਈ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜੜ੍ਹ meh1-, "ਮਾਪਣ ਲਈ" ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, "ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ.
the pie root of moon, , derives from the pie verbal root meh1-, "to measure", "indicat ing a functional conception of the moon, i.e.

ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਾਰਕਰ "ਸੀ.ਐਫ.
marker of the month" cf.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਮਾਹਵਾਰੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਤੀਨੀ ਮੇਨਸਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ‚ਮੇਸਿਸ, ਭਾਵ" ਮਹੀਨਾ "ਵੇਖੋ.
the english words measure and menstrual , and echoing the moon's importance to many ancient cultures in measuring time see latin mensis and ancient greek ‚ meis or , meaning "month" .

ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੈਲੰਡਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਹਨ.
most historical calendars are lunisolar.

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸ਼ੁੱਧ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਇਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
the 7th-century islamic calendar is an exceptional example of a purely lunar calendar.

ਮਹੀਨਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਲਾਲ, ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
months are traditionally determined by the visual sighting of the hilal, or earliest crescent moon, over the horizon.

ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
modern art and literature the moon has been the subject of many works of art and literature and the inspiration for countless others.

ਇਹ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਕਵਿਤਾ, ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
it is a motif in the visual arts, the performing arts, poetry, prose and music.

ਪਾਗਲਪਨ ਚੰਦਰਮਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਤਰਕਹੀਣਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਪਾਗਲਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੂਨ ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਚੰਦ, ਲੂਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
lunacy the moon has long been associated with insanity and irrationality the words lunacy and lunatic popular shortening loony are derived from the latin name for the moon, luna.

ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਰਸਤੂ ਅਤੇ ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲਪਣ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਦਿਮਾਗ, ਜੋ ਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਪਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਹੈ. ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ.
philosophers aristotle and pliny the elder argued that the full moon induced insanity in susceptible individuals, believing that the brain, which is mostly water, must be affected by the moon and its power over the tides, but the moon's gravity is too slight to affect any single person.

ਅੱਜ ਵੀ, ਜੋ ਲੋਕ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੌਰਾਨ ਮਨੋਰੋਗ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹਾਦਸਿਆਂ, ਕਤਲੇਆਮ ਜਾਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਰਜਨਾਂ ਅਧਿਐਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
even today, people who believe in a lunar effect claim that admissions to psychiatric hospitals, traffic accidents, homicides or suicides increase during a full moon, but dozens of studies invalidate these claims.

ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਚੰਦਰਮਾ 2006 ਆਰ.ਐਚ .120 ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੂਰ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨੋਟਿਸਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨਾਸਾ ਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਦਿਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਡਰਾਇਵ ਦੀ ਤਸਵੀਰ 29 ਜਨਵਰੀ 2013 ਗੂਗਲ' ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਕਸ਼ੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ 3-ਡੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਗੂਗਲ ਅਰਥ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ "ਚੱਕਾ ਚੰਦਰ ਏਟਲਸ".
see also former classification of planets other moons of earth 2006 rh120 list of natural satellites tourism on the moon timeline of the far future references notes citations bibliography further reading external links nasa astronomy picture of the day video of lunar drive 29 january 2013 the moon on google maps, a 3-d rendition of the moon akin to google earth cartographic resources "consolidated lunar atlas".

ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਸਥਾ.
lunar and planetary institute.

26 ਫਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 26 february 2012.

ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਪੱਤਰ ਦਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ.
gazetteer of planetary nomenclature usgs list of feature names.

"ਕਲੇਮੈਂਟਾਈਨ ਚੰਦਰ ਚਿੱਤਰ ਬਰਾserਜ਼ਰ".
"clementine lunar image browser".

ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ.
u.s. navy.

15 ਅਕਤੂਬਰ 2003.
15 october 2003.

12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 12 april 2007.

3 ਡੀ ਜ਼ੂਮਬਲ ਗਲੋਬਜ਼ "ਗੂਗਲ ਮੂਨ".
3d zoomable globes "google moon".

ਗੂਗਲ.
google.

2007.
2007 .

12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 12 april 2007.

"ਚੰਦਰਮਾ".
"moon".

ਵਿਸ਼ਵ ਹਵਾ ਕੇਂਦਰੀ.
world wind central.

ਨਾਸਾ.
nasa.

2007.
2007 .

12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 12 april 2007.

ਏਸ਼ਕਲੀਮਨ, ਆਰ. "ਚੰਦਰ ਨਕਸ਼ੇ".
aeschliman, r. "lunar maps".

ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕਸ.
planetary cartography and graphics.

12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 12 april 2007.

ਅਪੋਲੋ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਪੈਨੋਰਾਮੇਸ ਜਪਾਨ ਏਰੋਸਪੇਸ ਐਕਸਪਲੋਰੈਂਸ ਏਜੰਸੀ ਜੇਐਕਸਏ ਕਾਗੁਆਏ ਸੇਲੀਨ ਚਿੱਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਸਵੀਰ ਆਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਟੂਲ "ਨਾਸਾ ਦੇ ਇਵੈਂਟ ਕੈਲੰਡਰ".
maps and panoramas at apollo landing sites japan aerospace exploration agency jaxa kaguya selene images large image of the moon's north pole area observation tools "nasa's events calendar".

ਨਾਸਾ.
nasa.

27 ਅਗਸਤ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 27 august 2007.

"ਇੱਕ ਟਿਕਾਣੇ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਲੱਭੋ".
"find moonrise, moonset and moonphase for a location".

2008.
2008 .

18 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 18 february 2008.

"ਐਚਐਮਐਨਏਓ ਦੀ ਮੂਨ ਵਾਚ".
"hmnao's moon watch".

2005.
2005 .

24 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 24 may 2009.

ਵੇਖੋ ਜਦੋਂ ਅਗਲਾ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਚੰਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟਿਕਾਣੇ ਲਈ ਦਿਸਦਾ ਹੈ.
see when the next new crescent moon is visible for any location.

ਜਨਰਲ ਚੰਦਰ ਆਸਰਾ 3 ਡੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਜ ਮਹਿਲ, ਜਿਸਦਾ ਅਕਸਰ ਅਰਥ ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਤਾਜ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰ bankੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਦੇ-ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਹੈ.
general lunar shelter building a lunar base with 3d printing the taj mahal , more often meaning crown of the palace is an ivory-white marble mausoleum on the south bank of the yamuna river in the indian city of agra.

ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ 1632 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮਕਬਰੇ ਲਈ, ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
it was commissioned in 1632 by the mughal emperor, shah jahan reigned , to house the tomb of his favourite wife, mumtaz mahal.

ਇਹ ਮਕਬਰਾ 17-ਹੈਕਟੇਅਰ 42 ਏਕੜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਇਕ ਗੈਸਟ ਹਾ includesਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਕੰਧ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਕੰਧ ਹੈ.
the tomb is the centrepiece of a 17-hectare 42-acre complex, which includes a mosque and a guest house, and is set in formal gardens bounded on three sides by a crenellated wall.

ਇਸ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1643 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਹੋਰ ਪੜਾਵਾਂ' ਤੇ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
construction of the mausoleum was essentially completed in 1643 but work continued on other phases of the project for another 10 years.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ 1653 ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ 32 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 52.8 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਯੂ.ਐੱਸ. 827 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
the taj mahal complex is believed to have been completed in its entirety in 1653 at a cost estimated at the time to be around 32 million rupees, which in 2015 would be approximately 52.8 billion rupees us 827 million .

ਇਸ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20,000 ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮਰਾਟ ਉਸਤਾਦ ਅਹਿਮਦ ਲਹੌਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੀ।
the construction project employed some 20,000 artisans under the guidance of a board of architects led by the court architect to the emperor, ustad ahmad lahauri.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਲਾ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ" ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the taj mahal was designated as a unesco world heritage site in 1983 for being "the jewel of muslim art in india and one of the universally admired masterpieces of the world's heritage".

ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ "ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੀਸ ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਬੂੰਦ" ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
described by nobel laureate rabindranath tagore as "the tear-drop on the cheek of time", it is regarded by many as the best example of mughal architecture and a symbol of india's rich history.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the taj mahal attracts million visitors a year.

2007 ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਨਿ7 7 ਵਾਂਡਰਜ਼ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2007, it was declared a winner of the new7wonders of the world initiative.

ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ 1631 ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਾਜਕਤਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਸਾਰਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ 14 ਵੇਂ ਬੱਚੇ, ਗੌਹਾਰਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ।
inspiration the taj mahal was commissioned by shah jahan in 1631, to be built in the memory of his wife mumtaz mahal, a persian princess who died giving birth to their 14th child, gauhara begum.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1632 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
construction of the taj mahal began in 1632.

ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹੀ ਜਹਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਅਦਾਲਤ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
the imperial court documenting shah jahan's grief after the death of mumtaz mahal illustrate the love story held as the inspiration for taj mahal.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਕਬਰਾ 1643 ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਏ ਸਨ.
the principal mausoleum was completed in 1643 and the surrounding buildings and garden were finished about five years later.

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
architecture and design the taj mahal incorporates and expands on design traditions of persian and earlier mughal architecture.

ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਫਲ ਤੈਮੂਰਿਦ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰ-ਏ-ਅਮੀਰ, ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਇਮਦ-ਉਦ-ਦੌਲਾਹ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੇਬੀ ਤਾਜ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ.
specific inspiration came from successful timurid and mughal buildings including the gur-e amir the tomb of timur, progenitor of the mughal dynasty, in samarkand , humayun's tomb, itmad-ud-daulah's tomb sometimes called the baby taj , and shah jahan's own jama masjid in delhi.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗਲ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਲ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
while earlier mughal buildings were primarily constructed of red sandstone, shah jahan promoted the use of white marble inlaid with semi-precious stones.

ਉਸਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਧੀਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸੁਧਾਈ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ.
buildings under his patronage reached new levels of refinement.

ਕਬਰ ਕਬਰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਫੋਕਸ ਹੈ.
tomb the tomb is the central focus of the entire complex of the taj mahal.

ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਚਿੱਟਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ structureਾਂਚਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵਰਗ ਚੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਰੂਪ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਇਵਾਨ ਵਾਲੀ ਛੱਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਹੈ.
it is a large, white marble structure standing on a square plinth and consists of a symmetrical building with an iwan an arch-shaped doorway topped by a large dome and finial.

ਬਹੁਤੇ ਮੁਗਲ ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁ elementsਲੇ ਤੱਤ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫਾਰਸੀ ਹਨ.
like most mughal tombs, the basic elements are persian in origin.

ਅਧਾਰ structureਾਂਚਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮਲਟੀ-ਚੈਂਬਰਡ ਕਿubeਬ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੈਂਬਰਡ ਕੋਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਅਸਮਾਨ ਅੱਠ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ structureਾਂਚਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ ਲੰਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤਕਰੀਬਨ 55 ਮੀਟਰ 180 ਫੁੱਟ ਹੈ.
the base structure is a large multi-chambered cube with chamfered corners forming an unequal eight-sided structure that is approximately 55 metres 180 ft on each of the four long sides.

ਇਵਾਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਿਸਤਾਕ ਜਾਂ ਵਾਲਟ ਆਰਚਵੇ ਨਾਲ ਫਰੇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੋ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਬਰਾਂਚੀਆਂ ਹਨ.
each side of the iwan is framed with a huge pishtaq or vaulted archway with two similarly shaped arched balconies stacked on either side.

ਸਟੈਕਡ ਪਿਸ਼ਤਾਕਸ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਮਿਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this motif of stacked pishtaqs is replicated on the chamfered corner areas, making the design completely symmetrical on all sides of the building.

ਚਾਰ ਮੀਨਾਰ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਫਰੇਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਚੁਬਾਰੇ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਇਕ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵੱਲ.
four minarets frame the tomb, one at each corner of the plinth facing the chamfered corners.

ਮੁੱਖ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਸਰਕੋਫੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਲ ਕਬਰਾਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਨ.
the main chamber houses the false sarcophagi of mumtaz mahal and shah jahan the actual graves are at a lower level.

ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਬਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the most spectacular feature is the marble dome that surmounts the tomb.

ਇਹ ਗੁੰਬਦ ਲਗਭਗ 35 ਮੀਟਰ 115 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਧਾਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਲੰਡ੍ਰਿਕ "ਡਰੱਮ" ਦੁਆਰਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 7 ਮੀਟਰ 23 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ.
the dome is nearly 35 metres 115 ft high which is close in measurement to the length of the base, and accentuated by the cylindrical "drum" it sits on which is approximately 7 metres 23 ft high.

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੁੰਬਦ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਿਆਜ਼ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਜਾਂ ਅਮਰੂਦ ਅਮਰੂਦ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because of its shape, the dome is often called an onion dome or amrud guava dome .

ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਵਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the top is decorated with a lotus design which also serves to accentuate its height.

ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਸ਼ਕਲ 'ਤੇ ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਗੁੰਬਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਚੱਟਰਸ ਕੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the shape of the dome is emphasised by four smaller domed chattris kiosks placed at its corners, which replicate the onion shape of the main dome.

ਗੁੰਬਦ ਥੋੜਾ ਅਸਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੈ.
the dome is slightly asymmetrical.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਲਮਡ ਬੇਸ ਕਬਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
their columned bases open through the roof of the tomb and provide light to the interior.

ਲੰਬੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸਪਾਈਰ ਗੁਲਦਾਸਤਸ ਅਧਾਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁੰਬਦ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨੀ ਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
tall decorative spires guldastas extend from edges of base walls, and provide visual emphasis to the height of the dome.

ਕਮਲ ਦਾ ਰੂਪ ਦੋਵਾਂ ਚਤਰਿਸਾਂ ਅਤੇ ਗੁਲਦਾਸਸ 'ਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the lotus motif is repeated on both the chattris and guldastas.

ਗੁੰਬਦ ਅਤੇ ਛੱਤਰੀ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਫਾਈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the dome and chattris are topped by a gilded finial which mixes traditional persian and hindustani decorative elements.

ਮੁੱਖ ਫਾਈਨਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the main finial was originally made of gold but was replaced by a copy made of gilded bronze in the early 19th century.

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਵਾਇਤੀ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this feature provides a clear example of integration of traditional persian and hindu decorative elements.

ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਇਕ ਖਾਸ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੂਪ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the finial is topped by a moon, a typical islamic motif whose horns point heavenward.

ਮੀਨਾਰ, ਜੋ ਹਰ 40 ਮੀਟਰ 130 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮਮਿਤੀ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਝਲਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the minarets, which are each more than 40 metres 130 ft tall, display the designer's penchant for symmetry.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਯੂਜ਼ਿਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸਲਾਮੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
they were designed as working traditional element of mosques, used by the muezzin to call the islamic faithful to prayer.

ਹਰੇਕ ਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ equalੰਗ ਨਾਲ ਦੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲਕੋਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ.
each minaret is effectively divided into three equal parts by two working balconies that ring the tower.

ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਇਕ ਛੱਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹੀ ਇਕ ਆਖਰੀ ਬਾਲਕੋਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਬਰ' ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
at the top of the tower is a final balcony surmounted by a chattri that mirrors the design of those on the tomb.

ਚੱਟਰਸ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਫਾਈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹੈ.
the chattris all share the same decorative elements of a lotus design topped by a gilded finial.

ਮੀਨਾਰਾਂ ਦੇ ਚੱਟਾਨੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ collapseਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉੱਚੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਘਟਨਾ, ਬੁਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਮਗਰੀ ਕਬਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਏਗੀ.
the minarets were constructed slightly outside of the plinth so that in the event of collapse, a typical occurrence with many tall constructions of the period, the material from the towers would tend to fall away from the tomb.

ਬਾਹਰੀ ਸਜਾਵਟ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਸਜਾਵਟ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ.
exterior decorations the exterior decorations of the taj mahal are among the finest in mughal architecture.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਤ੍ਹਾ ਖੇਤਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਸਜਾਵਟ ਅਨੁਪਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as the surface area changes, the decorations are refined proportionally.

ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤ ਪੇਂਟ, ਸਟੂਕੋ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਵਿੰਗਜ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the decorative elements were created by applying paint, stucco, stone inlays or carvings.

ਐਂਥ੍ਰੋਪੋਮੋਰਫਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਚਿਤਰਾਂ, ਵੱਖਰਾ ਰੂਪਾਂ ਜਾਂ ਬਨਸਪਤੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in line with the islamic prohibition against the use of anthropomorphic forms, the decorative elements can be grouped into either calligraphy, abstract forms or vegetative motifs.

ਸਾਰੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਸਜਾਵਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
throughout the complex are passages from the qur'an that comprise some of the decorative elements.

ਤਾਜ਼ਾ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਸ਼ਾਂਤ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
recent scholarship suggests that the passages were chosen by amanat khan.

ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: “ਹੇ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੈਂ।
the calligraphy on the great gate reads "o soul, thou art at rest.

ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਮੁੜੋ, ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ. "
return to the lord at peace with him, and he at peace with you."

ਇਹ ਲਿਖਤ 1609 ਵਿਚ ਅਬਦੁੱਲ ਹੱਕ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the calligraphy was created in 1609 by a calligrapher named abdul haq.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਅਮਾਨਤ ਖਾਨ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਉਸਦੀ "ਚਮਕਦਾਰ ਗੁਣ" ਦੇ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ।
shah jahan conferred the title of "amanat khan" upon him as a reward for his "dazzling virtuosity".

ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੁਰਆਨ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੈ, "ਮਾਮੂਲੀ ਜੀਵ ਅਮਾਨਤ ਖਾਨ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ."
near the lines from the qur'an at the base of the interior dome is the inscription, "written by the insignificant being, amanat khan shirazi."

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਪੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਜੈੱਸਰ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਬਣੀ ਫਲੋਰਿਡ ਥਲੂਥ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ.
much of the calligraphy is composed of florid thuluth script made of jasper or black marble inlaid in white marble panels.

ਜਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਕਿwingਿੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਉੱਚ ਪੈਨਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
higher panels are written in slightly larger script to reduce the skewing effect when viewed from below.

ਕਬਰ ਵਿਚ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਸੇਨੋਟਾਫਾਂ ਤੇ ਪਾਈ ਗਈ ਚਿੱਠੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ.
the calligraphy found on the marble cenotaphs in the tomb is particularly detailed and delicate.

ਸੰਖੇਪ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਲੰਥ, ਮੀਨਾਰਿਆਂ, ਗੇਟਵੇ, ਮਸਜਿਦ, ਜਬਾਬ ਅਤੇ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ, ਕਬਰ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ.
abstract forms are used throughout, especially in the plinth, minarets, gateway, mosque, jawab and, to a lesser extent, on the surfaces of the tomb.

ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤਰਿਤ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੰਸਾਈਡ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਟਰੇਸਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the domes and vaults of the sandstone buildings are worked with tracery of incised painting to create elaborate geometric forms.

ਹੈਰਿੰਗਬੋਨ ਇੰਲੇਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਤੱਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
herringbone inlays define the space between many of the adjoining elements.

ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਉੱਤੇ ਹਨੇਰਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਝੜਪ.
white inlays are used in sandstone buildings, and dark or black inlays on the white marbles.

ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਮੌਰਟੇਰੇਡ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਪਰੀਤ ਰੰਗ ਵਿਚ ਦਾਗ ਜਾਂ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲੜੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
mortared areas of the marble buildings have been stained or painted in a contrasting colour which creates a complex array of geometric patterns.

ਫਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਵੇਅ ਟੈਸਲਿਲੇਸ਼ਨ ਪੈਟਰਨ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਟਾਇਲਾਂ ਜਾਂ ਬਲਾਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
floors and walkways use contrasting tiles or blocks in tessellation patterns.

ਕਬਰ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਦਾਦੂ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਬੇਸ ਰਾਹਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
on the lower walls of the tomb are white marble dados sculpted with realistic bas relief depictions of flowers and vines.

ਸੰਗਮਰਮਰ ਨੂੰ ਕੱਕਿਆਂ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਵਿਸਥਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the marble has been polished to emphasise the exquisite detailing of the carvings.

ਡੈਡੋ ਫਰੇਮ ਅਤੇ ਆਰਚਵੇ ਸਪੈਂਡਰੇਲਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਟੀਲਾਈਜ਼ਡ, ਲਗਭਗ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵੇਲਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਪਾਈਟਰਾ ਡੁਰਾ ਇਨਲੇਸ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the dado frames and archway spandrels have been decorated with pietra dura inlays of highly stylised, almost geometric vines, flowers and fruits.

ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਪੀਲੇ ਸੰਗਮਰਮਰ, ਜੈਸਪਰ ਅਤੇ ਜੈਡ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪੱਧਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the inlay stones are of yellow marble, jasper and jade, polished and levelled to the surface of the walls.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਜਾਵਟ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
interior decoration the interior chamber of the taj mahal reaches far beyond traditional decorative elements.

ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੀਟੁਰਾ ਦੁਰਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦੀ ਇਕ ਗੋਦ ਹੈ.
the inlay work is not pietra dura, but a lapidary of precious and semiprecious gemstones.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਇਕ ਅਠਗੋਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਹਰ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਗੀਚੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the inner chamber is an octagon with the design allowing for entry from each face, although only the door facing the garden to the south is used.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਲਗਭਗ 25 ਮੀਟਰ 82 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਝੂਠੇ" ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁੰਬਦ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਹਨ.
the interior walls are about 25 metres 82 ft high and are topped by a "false" interior dome decorated with a sun motif.

ਅੱਠ ਪਿਸਤਾਕ ਚਾਂਚਣਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਹੇਠਲਾ ਪਿਸਤਾਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪਿਸਤਾਕ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜ ਦੇ ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eight pishtaq arches define the space at ground level and, as with the exterior, each lower pishtaq is crowned by a second pishtaq about midway up the wall.

ਚਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਉਪਰਲੀਆਂ ਕਮਾਨਾਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਜਾਂ ਦੇਖਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਬਾਲਕੋਨੀ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਵਿੰਡੋ ਵਿਚ ਇਕ ਪੇਚੀਦਾ ਪਰਦਾ ਜਾਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਤੋਂ ਜਾਲੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the four central upper arches form balconies or viewing areas, and each balcony's exterior window has an intricate screen or jali cut from marble.

ਬਾਲਕੋਨੀ ਸਕਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਚੱਟਰਿਸ ਦੁਆਰਾ coveredੱਕੇ ਛੱਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in addition to the light from the balcony screens, light enters through roof openings covered by chattris at the corners.

ਅੱਠਭੁਜ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਜਾਂ ਜਾਲੀ ਸੇਨੋਟਾਫਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੱਠ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਪੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪੇਚੀਦਾ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the octagonal marble screen or jali bordering the cenotaphs is made from eight marble panels carved through with intricate pierce work.

ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਅੰਗੂਰ, ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the remaining surfaces are inlaid in delicate detail with semi-precious stones forming twining vines, fruits and flowers.

ਹਰੇਕ ਚੈਂਬਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਡੈਡੋ ਬੇਸ-ਰਾਹਤ, ਪੇਚੀਦਾ ਲੇਪਿਡਰੀ ਇਨਲੇਅ ਅਤੇ ਸੁਧਾਈ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਪੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਤੱਤ ਹਨ.
each chamber wall is highly decorated with dado bas-relief, intricate lapidary inlay and refined calligraphy panels which reflect, in miniature detail, the design elements seen throughout the exterior of the complex.

ਮੁਸਲਿਮ ਪਰੰਪਰਾ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਜਾਵਟ ਤੋਂ ਵਰਜਦੀ ਹੈ.
muslim tradition forbids elaborate decoration of graves.

ਇਸ ਲਈ, ਮੁਮਤਾਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਮਿਕਦਾਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸੱਜੇ ਮੁੱਕੇ ਗਏ.
hence, the bodies of mumtaz and shah jahan were put in a relatively plain crypt beneath the inner chamber with their faces turned right, towards mecca.

ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਦਾ ਸਿਨੋਟੈਫ਼ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ 1.5 ਤੋਂ 2.5 ਮੀਟਰ 4 ਫੁੱਟ 11 ਵਿਚ 8 ਫੁੱਟ 2 ਇੰਚ ਵਿਚ ਇਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
mumtaz mahal's cenotaph is placed at the precise centre of the inner chamber on a rectangular marble base of 1.5 by 2.5 metres 4 ft 11 in by 8 ft 2 in .

ਬੇਸ ਅਤੇ ਕਾਸਕੇਟ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ laੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
both the base and casket are elaborately inlaid with precious and semiprecious gems.

ਕੈਸਕੇਟ ਤੇ ਕੈਲਿਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ.
calligraphic inscriptions on the casket identify and praise mumtaz.

ਕੈਸਕੇਟ ਦੇ idੱਕਣ 'ਤੇ ਇਕ ਉਭਾਰਤ ਆਇਤਾਕਾਰ ਲੇਜੈਂਜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣਾ ਹੈ.
on the lid of the casket is a raised rectangular lozenge meant to suggest a writing tablet.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਸੇਨੋਟੈਫ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਅਸਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੱਤ ਹੈ.
shah jahan's cenotaph is beside mumtaz's to the western side, and is the only visible asymmetric element in the entire complex.

ਉਸਦਾ ਸਯਨੋਟੈਫ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਤੱਤ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਉੱਚੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਟੋਕਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੇਪਿਡਰੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
his cenotaph is bigger than his wife's, but reflects the same elements a larger casket on a slightly taller base precisely decorated with lapidary and calligraphy that identifies him.

ਕੈਸਕੇਟ ਦੇ idੱਕਣ 'ਤੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੈੱਨ ਬਾਕਸ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ.
on the lid of the casket is a traditional sculpture of a small pen box.

ਕਲਮ ਬਾਕਸ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੋਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਗਲ ਫਨੀਰੀ ਆਈਕਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the pen box and writing tablet are traditional mughal funerary icons decorating the caskets of men and women respectively.

ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨੱਬੇਵੇਂ ਨਾਮ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮਹਲ ਦੀ ਅਸਲ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਲੇਖ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹਨ.
the ninety nine names of god are calligraphic inscriptions on the sides of the actual tomb of mumtaz mahal.

ਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, "ਓ ਨੋਬਲ, ਹੇ ਮੈਗਨੀਫਿਸੀਐਂਟ, ਹੇ ਮੈਜਸਟਿਕ, ਹੇ ਅਨੌਖੇ, ਹੇ ਸਦੀਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ...".
other inscriptions inside the crypt include, "o noble, o magnificent, o majestic, o unique, o eternal, o glorious... ".

ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁੱਚੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਸਾਲ 1076 ਹਿਜਰੀ ਵਿਚ ਰਜਬ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਛਬੀਲ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਨਾਦਿ ਦੇ ਭੋਜ-ਭਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।"
the tomb of shah jahan bears a calligraphic inscription that reads "he travelled from this world to the banquet-hall of eternity on the night of the twenty-sixth of the month of rajab, in the year 1076 hijri."

ਗਾਰਡਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ 300 ਮੀਟਰ 980 ਫੁੱਟ ਵਰਗ ਚਾਰਬਾਗ ਜਾਂ ਮੁਗਲ ਬਾਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਥਾਪਤ ਹੈ.
garden the complex is set around a large 300-metre 980 ft square charbagh or mughal garden.

ਬਾਗ਼ ਉਭਾਰਿਆ ਰਸਤੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਹਰ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 16 ਡੁੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
the garden uses raised pathways that divide each of the four quarters of the garden into 16 sunken parterres or flowerbeds.

ਬਾਗ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਕਬਰ ਅਤੇ ਗੇਟਵੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਧਾ ਰਸਤਾ ਇਕ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਪੂਲ ਹੈ ਜੋ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
halfway between the tomb and gateway in the centre of the garden is a raised marble water tank with a reflecting pool positioned on a north-south axis to reflect the image of the mausoleum.

ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਉਭਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ "ਟੈਂਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ" ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਲ ਹਵਦ-ਅਲ-ਕਵਾਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the raised marble water tank is called al hawd al-kawthar in reference to the "tank of abundance" promised to muhammad.

ਕਿਤੇ ਵੀ, ਬਾਗ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਫੁਹਾਰੇ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
elsewhere, the garden is laid out with avenues of trees and fountains.

ਚਾਰਬਾਗ ਬਾਗ਼, ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਬਾਬਰ ਦੁਆਰਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ.
the charbagh garden, a design inspired by persian gardens, was introduced to india by babur, the first mughal emperor.

ਇਹ ਜਨਾਹ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਪੈਰੀਡੇਜ਼ਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਬਾਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਦਿਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ'.
it symbolises the four flowing rivers of jannah paradise and reflects the paradise garden derived from the persian paridaeza, meaning 'walled garden'.

ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਫਿਰਦੌਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤਾਤ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਬਾਗ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਨਦੀਆਂ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬਹਾਰ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਗ ਨੂੰ ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ.
in mystic islamic texts of the mughal period, paradise is described as an ideal garden of abundance with four rivers flowing from a central spring or mountain, separating the garden into north, west, south and east.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਗਲ ਚਾਰਬਾਗਜ਼ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਕਬਰ ਜਾਂ ਮੰਡਪ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਤਾਕਾਰ ਹਨ.
most mughal charbaghs are rectangular with a tomb or pavilion in the centre.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਬਗੀਚਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਤੱਤ, ਕਬਰ, ਬਾਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the taj mahal garden is unusual in that the main element, the tomb, is located at the end of the garden.

ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਹਾਤਬ ਬਾਗ ਜਾਂ "ਮੂਨਲਾਈਟ ਗਾਰਡਨ" ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਖੁਦ ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਫਿਰਦੌਸ ਦੇ.
with the discovery of mahtab bagh or "moonlight garden" on the other side of the yamuna, the interpretation of the archaeological survey of india is that the yamuna river itself was incorporated into the garden's design and was meant to be seen as one of the rivers of paradise.

ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਕਾ ਅਤੇ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬਗੀਚੇ ਇਕੋ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਲੀ ਮਰਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
similarities in layout and architectural features with the shalimar gardens suggests both gardens may have been designed by the same architect, ali mardan.

ਬਗੀਚੇ ਦੇ ਮੁ accountsਲੇ ਖਾਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਗੁਲਾਬ, ਡੈਫੋਡੀਲਜ਼ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
early accounts of the garden describe its profusion of vegetation, including abundant roses, daffodils, and fruit trees.

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ decਹਿ ਗਏ, ਤਾਜ ਮਹੱਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਘਟ ਗਏ.
as the mughal empire declined, the taj mahal and its gardens also declined.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
by the end of the 19th century, the british empire controlled more than three-fifths of india, and assumed management of the taj mahal.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਲੰਡਨ ਦੇ ਰਸਮੀ ਲਾਅਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
they changed the landscaping to their liking which more closely resembled the formal lawns of london.

ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨਦੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
outlying buildings the taj mahal complex is bordered on three sides by crenellated red sandstone walls the side facing the river is open.

ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਹੋਰ ਮਕਬਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਨੌਕਰ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਕਬਰੇ.
outside the walls are several additional mausoleums, including those of shah jahan's other wives, and a larger tomb for mumtaz's favourite servant.

ਮੁੱਖ ਗੇਟਵੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇਕ ਯਾਦਗਾਰੀ structureਾਂਚਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੇ ਮੁਗਲ architectਾਂਚੇ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the main gateway darwaza is a monumental structure built primarily of marble, and reminiscent of the mughal architecture of earlier emperors.

ਇਸ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕਬਰ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਤਕ ਕਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕਬਰ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ.
its archways mirror the shape of the tomb's archways, and its pishtaq arches incorporate the calligraphy that decorates the tomb.

ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the vaulted ceilings and walls have elaborate geometric designs like those found in the other sandstone buildings in the complex.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਦੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਾਲ ਰੇਤਲੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਬਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹਨ.
at the far end of the complex are two grand red sandstone buildings that mirror each other, and face the sides of the tomb.

ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the backs of the buildings parallel the western and eastern walls.

ਪੱਛਮੀ ਇਮਾਰਤ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਜਵਾਬ ਦਾ ਉੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਹਾouseਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the western building is a mosque and the other is the jawab answer , thought to have been constructed for architectural balance although it may have been used as a guesthouse.

ਦੋਵਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਹੈ ਜਬਾਬ ਦੀ ਮੱਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਮੀਹਰਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਕਾਲੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਿੱਚ 9 56 prayer ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਤਮਕ ਗਲੀਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ.
distinctions between the two buildings include the jawab's lack of a mihrab a niche in a mosque's wall facing mecca , and its floors of geometric design whereas the floor of the mosque is laid with outlines of 569 prayer rugs in black marble.

ਤਿੰਨ ਗੁੰਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਕ ਲੰਬੇ ਹਾਲ ਦਾ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਮੁੱ designਲਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਸਜਿਦ - ਜਾਂ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ, ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ.
the mosque's basic design of a long hall surmounted by three domes is similar to others built by shah jahan, particularly the masjid-i - , or jama masjid, delhi.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁਗਲ ਮਸਜਿਦਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਇਕ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਥੋੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਅਸਥਾਨਾਂ ਹਨ.
the mughal mosques of this period divide the sanctuary hall into three areas comprising a main sanctuary and slightly smaller sanctuaries on either side.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵਿਖੇ, ਹਰ ਇਕ ਅਸਥਾਨ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੁਟਾਰੇ ਵਾਲੇ ਗੁੰਬਦ ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ.
at the taj mahal, each sanctuary opens onto an expansive vaulting dome.

ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ 1643 ਵਿਚ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
the outlying buildings were completed in 1643.

ਉਸਾਰੀ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਸਲ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
construction the taj mahal is built on a parcel of land to the south of the walled city of agra.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹੱਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
shah jahan presented maharajah jai singh with a large palace in the centre of agra in exchange for the land.

ਲਗਭਗ 1.2 ਹੈਕਟੇਅਰ 3 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸੀਪੇਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਗੰਦਗੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ 50 ਮੀਟਰ 160 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਪੱਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
an area of roughly 1.2 hectares 3 acres was excavated, filled with dirt to reduce seepage, and levelled at 50 metres 160 ft above riverbank.

ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਖੂਹ ਪੁੱਟੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਬਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ.
in the tomb area, wells were dug and filled with stone and rubble to form the footings of the tomb.

ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇੱਟ ਦਾ ਮੱਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮਕਬਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕੀਤਾ।
instead of lashed bamboo, workmen constructed a colossal brick scaffold that mirrored the tomb.

ਪਾਚਨ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ ਕਿ ਫੌਰਮੈਨਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਈਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ.
the scaffold was so enormous that foremen estimated it would take years to dismantle.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the taj mahal was constructed using materials from all over india and asia.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਲਡਿੰਗ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਥੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
it is believed over 1,000 elephants were used to transport building materials.

ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਚਿੱਟਾ ਸੰਗਮਰਮਰ ਮਕਰਾਨਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਜੈੱਪਰ, ਜੈਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਚੀਨ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the translucent white marble was brought from makrana, rajasthan, the jasper from punjab, jade and crystal from china.

ਫਿਰੋਜ਼ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੈਪਿਸ ਲਾਜ਼ੁਲੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੀਲਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਲ ਤੋਂ ਕਾਰਲੀਅਨ।
the turquoise was from tibet and the lapis lazuli from afghanistan, while the sapphire came from sri lanka and the carnelian from arabia.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਿਚ ਅਠਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
in all, twenty-eight types of precious and semi-precious stones were inlaid into the white marble.

ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾੜ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ wasਾਹ ਦਿੱਤਾ।
according to the legend, shah jahan decreed that anyone could keep the bricks taken from the scaffold, and thus it was dismantled by peasants overnight.

ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 9.3 ਮੀਲ ਟੈਂਪਡ-ਧਰਤੀ ਰੈਂਪ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੀਹ ਜਾਂ ਤੀਹ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਵੈਗਨਾਂ' ਤੇ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ.
a 15-kilometre 9.3 mi tamped-earth ramp was built to transport marble and materials to the construction site and teams of twenty or thirty oxen pulled the blocks on specially constructed wagons.

ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੋਸਟ-ਅਤੇ-ਬੀਮ ਪਲਲੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
an elaborate post-and-beam pulley system was used to raise the blocks into desired position.

ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰਨ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਕੱ drawnਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ tankਸ਼ਨ ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
water was drawn from the river by a series of purs, an animal-powered rope and bucket mechanism, into a large storage tank and raised to a large distribution tank.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਹਾਇਕ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਪਾਈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was passed into three subsidiary tanks, from which it was piped to the complex.

ਪਲੰਥ ਅਤੇ ਕਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 12 ਸਾਲ ਲੱਗੇ.
the plinth and tomb took roughly 12 years to complete.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਇਹ ਮੀਨਾਰਾਂ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਗੇਟਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹੋਏ.
the remaining parts of the complex took an additional 10 years and were completed in order of minarets, mosque and jawab, and gateway.

ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਲੈਕਸ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ "ਸੰਪੂਰਨਤਾ" ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
since the complex was built in stages, discrepancies exist in completion dates due to differing opinions on "completion".

ਮੁਰਦਾ-ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਖੁਦ 1643 ਤਕ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
construction of the mausoleum itself was essentially completed by 1643 while work continued on the outlying buildings.

ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਾਗਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
estimates of the cost of construction vary due to difficulties in estimating costs across time.

ਕੁਲ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 32 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 52.8 ਬਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 827 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ.
the total cost has been estimated to be about 32 million indian rupees, which is around 52.8 billion indian rupees 827 million us based on 2015 values.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਬਦੁੱਲ ਹਾਮਿਦ ਲਹੌਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਵਿਚ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰੁਉਜ਼ਾ-ਏ-ਮੁਨਵਾੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਜਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਬਰ ਹੈ।
later days abdul hamid lahauri in his book badshahnama refers to taj mahal as rauza-i munawwara, meaning the illumined or illustrious tomb.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
soon after the taj mahal's completion, shah jahan was deposed by his son aurangzeb and put under house arrest at nearby agra fort.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਮਕਬਰੇ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
upon shah jahan's death, aurangzeb buried him in the mausoleum next to his wife.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਜਾਟ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਆਗਰਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਦੋ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਇਕ ਅਗੇਟ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਚਾਂਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਸਯਨੋਟੈਫ ਉੱਤੇ ਟੰਗੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ. ਸਕਰੀਨ.
in the 18th century, the jat rulers of bharatpur invaded agra and attacked the taj mahal, the two chandeliers, one of agate and another of silver, which were hung over the main cenotaph, were taken away by them, along with the gold and silver screen.

ਕੰਬੋ, ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ieldਾਲ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਗੁੰਬਦ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ 4.6 ਮੀਟਰ ਉੱਚੀ 15 ਫੁੱਟ ਦੀ ਫਾਈਨਲ' ਤੇ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਟ ਦੇ ਉਜਾੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
kanbo, a mughal historian, said the gold shield which covered the 4.6-metre-high 15 ft finial at the top of the main dome was also removed during the jat despoliation.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
by the late 19th century, parts of the buildings had fallen into disrepair.

1857 ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਲੈਪਿਸ ਲਾਜੁਲੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ.
during the time of the indian rebellion of 1857, the taj mahal was defaced by british soldiers and government officials, who chiselled out precious stones and lapis lazuli from its walls.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਇਸਰਾਇ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਇਕ ਤਿਆਰੀ ਬਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ 1908 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
at the end of the 19th century, british viceroy lord curzon ordered a sweeping restoration project, which was completed in 1908.

ਉਸਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੀਵਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਕੈਰੋ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he also commissioned the large lamp in the interior chamber, modelled after one in a cairo mosque.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਗੀਚੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਲਾਅਨ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
during this time the garden was remodelled with british-style lawns that are still in place today.

ਧਮਕੀਆਂ 1942 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਭੇਸ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇਕ ਪਾੜ ਬਣਾਇਆ.
threats in 1942, the government erected a scaffolding to disguise the building in anticipation of air attacks by the japanese air force.

1965 ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬੰਬ ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਾੜ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
during the india-pakistan wars of 1965 and 1971, scaffolding were again erected to mislead bomber pilots.

ਵਧੇਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਤਰੇ ਮਥੁਰਾ ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਕਾਰਨ ਯਮੁਨਿਆ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਰਖਾ ਸਮੇਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
more recent threats have come from environmental pollution on the banks of yamuna river including acid rain due to the mathura oil refinery, which was opposed by supreme court of india directives.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the pollution has been turning the taj mahal yellow.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤਾਜ ਟ੍ਰੈਪੇਜ਼ੀਅਮ ਜ਼ੋਨ ਟੀ ਟੀ ਜ਼ੈੱਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 10,400 ਵਰਗ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਸਖਤ ਮਾਪਦੰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
to help control the pollution, the indian government has set up the taj trapezium zone ttz , a 10,400-square-kilometre 4,000 sq mi area around the monument where strict emissions standards are in place.

ਕਬਰ ਦੀ uralਾਂਚਾਗਤ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ 1.5 ਮੀਟਰ 5 ਫੁੱਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ.
concerns for the tomb's structural integrity have recently been raised because of a decline in the groundwater level in the yamuna river basin which is falling at a rate of around 1.5 m 5 ft per year.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ, ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਚੀਰ ਫੁੱਟੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਮੀਨਾਰ ਝੁਕਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸੜ ਰਹੀ ਹੈ.
in 2010, cracks appeared in parts of the tomb, and the minarets which surround the monument were showing signs of tilting, as the wooden foundation of the tomb may be rotting due to lack of water.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਬਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ shਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਝੁਕਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
although it has been pointed out by politicians, that the minarets are designed to tilt slightly outwards, to prevent them crashing on top of the tomb in the event of an earthquake.

2011 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਬਰ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ collapseਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in 2011, it was reported that some predictions indicated that the tomb could collapse within 5 years.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
tourism the taj mahal attracts a large number of tourists.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ 2001 ਵਿਚ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਿਜ਼ਿਟਰਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ 2014 ਵਿਚ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
unesco documented more than 2 million visitors in 2001, which had increased to about million in 2014.

ਇੱਕ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਫੀਸ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੀ.
a two-tier pricing system is in place, with a significantly lower entrance fee for indian citizens and a more expensive one for foreigners.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਲਾਨੀ ਅਕਤੂਬਰ, ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਠੰ .ੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most tourists visit in the cooler months of october, november and february.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸ ਫੜਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
polluting traffic is not allowed near the complex and tourists must either walk from parking lots or catch an electric bus.

ਖਵਾਸਪੁਰਸ ਉੱਤਰੀ ਵਿਹੜੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਵਿਜ਼ਟਰ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬਹਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
the khawasspuras northern courtyards are currently being restored for use as a new visitor centre.

ਤਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਸਬਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਜ ਗੰਜੀ ਜਾਂ ਮੁਮਤਾਜ਼ਾਬਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਾਂਸੇਰਸੀਆਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the small town to the south of the taj, known as taj ganji or mumtazabad, was originally constructed with caravanserais, bazaars and markets to serve the needs of visitors and workmen.

ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿ seven ਸੇਵਿਨ ਅਚੰਭਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਪੋਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਵੋਟਾਂ ਹਨ।
lists of recommended travel destinations often feature the taj mahal, which also appears in several listings of seven wonders of the modern world, including the recently announced new seven wonders of the world, a recent poll with 100 million votes.

ਮੈਦਾਨ 06 00 ਤੋਂ 19 00 ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਖੁੱਲੇ ਹਨ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਦੋਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਸਜਿਦ ਵਿਖੇ 12 00 ਅਤੇ 14 00 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਮਾਜ਼ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ.
the grounds are open from 06 00 to 19 00 weekdays, except for friday when the complex is open for prayers at the mosque between 12 00 and 14 00.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ.
the complex is open for night viewing on the day of the full moon and two days before and after, excluding fridays and the month of ramadan.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬੋਤਲਾਂ, ਛੋਟੇ ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰੇ, ਅਜੇ ਵੀ ਕੈਮਰੇ, ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ladiesਰਤਾਂ ਦੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ.
for security reasons only five in transparent bottles, small video cameras, still cameras, mobile phones and small ladies' allowed inside the taj mahal.

ਮਿਥਿਹਾਸ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਮਾਰਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਹੈ.
myths ever since its construction, the building has been the source of an admiration transcending culture and geography, and so personal and emotional responses have consistently eclipsed scholastic appraisals of the monument.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇਹ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕਾਲੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਕਬਰੇ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵਜੋਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
a longstanding myth holds that shah jahan planned a mausoleum to be built in black marble as a black taj mahal across the yamuna river.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯਾਤਰੀ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਟਾਵਰਨੇਰ, ਜੋ 1665 ਵਿਚ ਆਗਰਾ ਗਏ ਸਨ, ਦੀਆਂ ਮਨਘੜਤ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the idea originates from fanciful writings of jean-baptiste tavernier, a european traveller who visited agra in 1665.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ byਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
it was suggested that shah jahan was overthrown by his son aurangzeb before it could be built.

ਮੂਨਬਲਾਈਟ ਗਾਰਡਨ, ਮਹਿਤਾਬ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕਾਲੇ ਹੋਏ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
ruins of blackened marble across the river in moonlight garden, mahtab bagh, seemed to support this legend.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਖੁਦਾਈ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਰੰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰ ਸਨ ਜੋ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
however, excavations carried out in the 1990s found that they were discoloured white stones that had turned black.

ਕਾਲੇ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਿਧਾਂਤ 2006 ਵਿਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਨਲਾਈਟ ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਤਲਾਅ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
a more credible theory for the origins of the black mausoleum was demonstrated in 2006 by archaeologists who reconstructed part of the pool in the moonlight garden.

ਚਿੱਟੇ ਮਕਬਰੇ ਦਾ ਇਕ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਤਲਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ.
a dark reflection of the white mausoleum could clearly be seen, befitting shah jahan's obsession with symmetry and the positioning of the pool itself.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਭਿਆਨਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ, ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਕਬਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟਸ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ।
no evidence exists for claims that describe, often in horrific detail, the deaths, dismemberments and mutilations which shah jahan supposedly inflicted on various architects and craftsmen associated with the tomb.

ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ.
some stories claim that those involved in construction signed contracts committing themselves to have no part in any similar design.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
similar claims are made for many famous buildings.

ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ 1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੇਂਟਿੰਕ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ olਾਹੁਣ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
no evidence exists for claims that lord william bentinck, governor-general of india in the 1830s, supposedly planned to demolish the taj mahal and auction off the marble.

ਬੇਂਟਿੰਕ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਜੋਹਨ ਰੋਸੈਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੇਂਟਿੰਕ ਵੱਲੋਂ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੋਂ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਫੰਡ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
bentinck's biographer john rosselli says that the story arose from bentinck's fund-raising sale of discarded marble from agra fort.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਸਿਲੂਏਟ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਆਵੇਗਾ.
another myth suggests that beating the silhouette of the finial will cause water to come forth.

ਅੱਜ ਤੱਕ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਲੂਏਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
to this day, officials find broken bangles surrounding the silhouette.

2000 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪੀ ਐਨ ਓਕ ਦੀ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
in 2000, india's supreme court dismissed p. n. oak's petition to declare that a hindu king built the taj mahal.

2005 ਵਿਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
in 2005 a similar petition was dismissed by the allahabad high court.

ਇਹ ਕੇਸ ਇਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਮਰ ਨਾਥ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਪਰਮਾਰ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ 1196 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this case was brought by amar nath mishra, a social worker and preacher who says that the taj mahal was built by the hindu king parmar dev in 1196.

ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਕਿ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਟਾਲੀਅਨ, ਗੇਰੋਨੀਮੋ ਵੇਰੇਨੀਓ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਨ 1879 ਵਿੱਚ ਹੈਨਰੀ ਜੋਰਜ ਕੀਨ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੰਮ, ਇਟਨੇਰਾਰੀਓ, ਟ੍ਰੈਵਲਜ਼ ਆਫ ਫਰੇ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਮੈਨਰੀਕ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1629-1643.
a theory that the taj mahal was designed by an italian, geronimo vereneo, held sway for a brief period after it was first promoted by henry george keene in 1879 who went by a translation of a spanish work itinerario, the travels of fray sebastian manrique, 1629-1643 .

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਇਕ ਫ੍ਰਾਂਸਮੈਨ, ਬੌਰਡੌਕਸ ਦੇ inਸਟਿਨ ਨੇ ਤਾਜ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਟਾਵਰਿਨਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਲੀਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
another theory that a frenchman, austin of bordeaux designed the taj was promoted by sleeman based on the work of jean-baptiste tavernier.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਫਾਦਰ ਹੋਸਟਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਈ.ਬੀ. ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ
these idea were revived by father hosten and discussed again by e.b.

ਹੈਵਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
havell and served as the basis for subsequent theories and controversies.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਮਹਿਤਾਬ ਬਾਗ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਬਾਗ਼, ਇੱਕ ਨੇੜਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਬੀਬੀ ਕਾ ਮਕਬਾਰਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੱਕਨ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ 1968 ਨਵੀਂ ਉਮਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹਵਾਲੇ ਨੋਟਸ ਸਰੋਤ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੀਡੀਆ ਯੂਨਾਸਕੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਖੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ , ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ, ਤਸਮਾਨੀਆ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
views of the taj mahal see also architecture of india mehtab bagh, a garden directly across the river from taj mahal fatehpur sikri, a nearby city and world heritage site bibi ka maqbara, a similar building in the deccan taj mahal replicas and derivatives inside, a 1968 new-age music album recorded in the building references notes sources external links media related to taj mahal at wikimedia commons official website of the taj mahal description of the taj mahal at the archaeological survey of india profile of the taj mahal at unesco australia , , , officially the commonwealth of australia, is a country comprising the mainland of the australian continent, the island of tasmania and numerous smaller islands.

ਇਹ ਕੁਲ ਰਕਬੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
it is the world's sixth-largest country by total area.

ਗੁਆਂ .ੀ ਦੇਸ਼ ਪੱਪੂਆ ਨਿ gu ਗਿੰਨੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਸੁਲੇਮਾਨ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਵੈਨੂਆਟੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹਨ.
the neighbouring countries are papua new guinea, indonesia and east timor to the north the solomon islands and vanuatu to the north-east and new zealand to the south-east.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੈਨਬਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਸਿਡਨੀ ਹੈ.
australia's capital is canberra, and its largest urban area is sydney.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਲਗਭਗ 250 ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ.
for about 50,000 years before the first british settlement in the late 18th century, australia was inhabited by indigenous australians, who spoke languages classifiable into roughly 250 groups.

1606 ਵਿਚ ਡੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੁਆਰਾ 1770 ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ 26 ਜਨਵਰੀ 1788 ਨੂੰ ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ transportationੋਆ-.ੁਆਈ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
after the european discovery of the continent by dutch explorers in 1606, australia's eastern half was claimed by great britain in 1770 and initially settled through penal transportation to the colony of new south wales from 26 january 1788.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਬਾਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਦੀ ਗਈ ਅਤੇ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਧੂ ਪੰਜ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੀ ਤਾਜ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the population grew steadily in subsequent decades, and by the 1850s most of the continent had been explored and an additional five self-governing crown colonies established.

1 ਜਨਵਰੀ 1901 ਨੂੰ, ਛੇ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ.
on 1 january 1901, the six colonies federated, forming the commonwealth of australia.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
australia has since maintained a stable liberal democratic political system that functions as a federal parliamentary constitutional monarchy comprising six states and several territories.

24 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ onੇ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ.
the population of 24 million is highly urbanised and heavily concentrated on the eastern seaboard.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 13 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਆਈਐਮਐਫ ਨੌਂਵੀਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
australia has the world's 13th-largest economy and ninth-highest per capita income imf .

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਆਰਥਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਹੈ.
with the second-highest human development index globally, the country ranks highly in quality of life, health, education, economic freedom, and civil liberties and political rights.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੀ -20, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ nationsਫ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਏਨਜ਼ਯੂਸਯੂਐਸ, ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫੌਰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਓਈਸੀਡੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂ ਫੋਰਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
australia is a member of the united nations, g20, commonwealth of nations, anzus, organisation for economic co-operation and development oecd , world trade organization, asia-pacific economic cooperation, and the pacific islands forum.

ਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਲਾਤੀਨੀ ਟੈਰਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ "ਦੱਖਣੀ ਧਰਤੀ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਪਾਤਰੀ ਵਿਚ ਪਾਟੀਏਟਿਵ ਲੈਂਡਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
name the name australia pronounced in australian english is derived from the latin terra australis "southern land" a name used for putative lands in the southern hemisphere since ancient times.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਰਤੋਂ 1625 ਵਿਚ "ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਹਕਲੂਇਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ australiaਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਡੇਲ ਸੈਂਟੋ" ਵਿਚ ਸੀ, ਸਮੂਚਲ ਪਰਚਾਸ ਦੁਆਰਾ ਹਕੂਲਾਈਟਸ ਪੋਸਟਥਮਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਲ ਸਪੇਨ ਦੇ ਨਾਮ "ਆਸਟ੍ਰੀਲੀਆ ਡੇਲ ਸੈਂਟੋ" ਦੱਖਣੀ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਸੀ। ਵੈਨੂਆਟੂ ਵਿਚ ਇਕ ਟਾਪੂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਰਤੀ.
the earliest recorded use of the word australia in english was in 1625 in "a note of australia del santo, written by sir richard hakluyt", published by samuel purchas in hakluytus posthumus, a corruption of the original spanish name "austrialia del santo" southern land of the holy spirit for an island in vanuatu.

1638 ਵਿਚ ਬਟਵੀਆ ਜਕਾਰਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਡੱਚ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਡੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the dutch adjectival form australische was used in a dutch book in batavia jakarta in 1638, to refer to the newly discovered lands to the south.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1817 ਨੂੰ ਲਾਰਡ ਬਾਥਰਸਟ ਦੀ ਇਕ ਰਵਾਨਗੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਜਪਾਲ ਲਚਲਾਨ ਮੈਕਵਾਇਰੀ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਥਿ fl ਫਲਿੰਡਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ.
the first time that the name australia appears to have been officially used was in a despatch to lord bathurst of 4 april 1817 in which governor lachlan macquarie acknowledges the receipt of matthew flinders' charts of australia.

12 ਦਸੰਬਰ 1817 ਨੂੰ, ਮੈਕੁਏਰੀ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਵੇ.
on 12 december 1817, macquarie recommended to the colonial office that it be formally adopted.

1824 ਵਿਚ, ਐਡਮਿਰਲਟੀ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in 1824, the admiralty agreed that the continent should be known officially as australia.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵਰਤੋਂ “ਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ” ਦੇ 1830 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਹੋਈ।
the first official published use of the term australia came with the 1830 publication of "the australia directory".

ਇਤਿਹਾਸ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ ,000 42,,000. and ਤੋਂ ,000 48, years years years ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਨਾਲ ਜੋ ਹੁਣ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਹੈ।
history prehistory human habitation of the australian continent is estimated to have begun between 42,000 and 48,000 years ago, possibly with the migration of people by land bridges and short sea-crossings from what is now southeast asia.

ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਵਸਨੀਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these first inhabitants may have been ancestors of modern indigenous australians.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤੇ ਦੇਸੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸਨ, ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੌਖਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਡਰੀਮਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਨ.
at the time of european settlement in the late 18th century, most indigenous australians were hunter-gatherers, with a complex oral culture and spiritual values based on reverence for the land and a belief in the dreamtime.

ਟੌਰਸ ਸਟਰੇਟ ਆਈਲੈਂਡਰ, ਨਸਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਲਾਨੇਸੀਅਨ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ.
the torres strait islanders, ethnically melanesian, were originally horticulturists and hunter-gatherers.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ andੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ.
the northern coasts and waters of australia were visited sporadically by fishermen from maritime southeast asia.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਮਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਜ਼ਰ, ਅਤੇ 1606 ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੈਂਡਫਾਲ, ਡੱਚਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ.
european arrival the first recorded european sighting of the australian mainland, and the first recorded european landfall on the australian continent in 1606 , are attributed to the dutch.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਤੱਟ ਨੂੰ ਚਾਰਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਡਾਈਫਕਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਡੱਚ ਨੈਵੀਗੇਟਰ, ਵਿਲੇਮ ਜਾਨਸੂਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first ship and crew to chart the australian coast and meet with aboriginal people was the duyfken captained by dutch navigator, willem janszoon.

ਉਸਨੇ 1606 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਕੇਪ ਯਾਰਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਤੱਟ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕੇਪ ਯਾਰਕ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਸਬੇ ਵੇਪਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪੇਨੇਫਾਦਰ ਨਦੀ ਵਿਖੇ ਲੈਂਡਫਾਲ ਕੀਤਾ.
he sighted the coast of cape york peninsula in early 1606, and made landfall on 26 february at the pennefather river near the modern town of weipa on cape york.

ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਦਾ ਚਾਰਟ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਟਾਪੂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਨਾਮ “ਨਿ hol ਹੌਲੈਂਡ” ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the dutch charted the whole of the western and northern coastlines and named the island continent "new holland" during the 17th century, but made no attempt at settlement.

ਵਿਲਿਅਮ ਡੈਂਪਿਯਰ, ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ, 1688 ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ 1699 ਵਿਚ ਨਿ hol ਹੌਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ' ਤੇ ਆਇਆ.
william dampier, an english explorer and privateer, landed on the north-west coast of new holland in 1688 and again in 1699 on a return trip.

1770 ਵਿਚ, ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਨਿ new ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਲਈ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
in 1770, james cook sailed along and mapped the east coast, which he named new south wales and claimed for great britain.

1783 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬੇੜਾ, “ਪਹਿਲਾ ਫਲੀਟ”, ਕੈਪਟਨ ਆਰਥਰ ਫਿਲਿਪ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਨਿ wa ਸਾlesਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਕਲੋਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
with the loss of its american colonies in 1783, the british government sent a fleet of ships, the "first fleet", under the command of captain arthur phillip, to establish a new penal colony in new south wales.

ਪੋਰਟ ਜੈਕਸਨ ਦੇ ਸਿਡਨੀ ਕੋਵ ਵਿਖੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1788 ਨੂੰ ਇਕ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਹਾੜਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਬਣ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕ੍ਰਾ colonyਨ ਕਲੋਨੀ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਫਰਵਰੀ 1788 ਤਕ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a camp was set up and the flag raised at sydney cove, port jackson, on 26 january 1788, a date which became australia's national day, australia day, although the british crown colony of new south wales was not formally promulgated until 7 february 1788.

ਪਹਿਲੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਿਡਨੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਅਤੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
the first settlement led to the foundation of sydney, and the exploration and settlement of other regions.

ਵੈਨ ਡੀਮੇਨਜ਼ ਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਸਮਾਨੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1803 ਵਿਚ, ਅਤੇ ਇਹ 1825 ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਕਲੋਨੀ ਬਣ ਗਈ.
a british settlement was established in van diemen's land, now known as tasmania, in 1803, and it became a separate colony in 1825.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ 1828 ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਹਾਨ ਰਿਵਰ ਕਲੋਨੀ ਉੱਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
the united kingdom formally claimed the western part of western australia the swan river colony in 1828.

ਵੱਖਰੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ 1836 ਵਿਚ ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, 1851 ਵਿਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ 1859 ਵਿਚ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
separate colonies were carved from parts of new south wales south australia in 1836, victoria in 1851, and queensland in 1859.

ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1911 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਕੱisedਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the northern territory was founded in 1911 when it was excised from south australia.

ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੱਕ "ਆਜ਼ਾਦ ਪ੍ਰਾਂਤ" ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਦੇ ਦੰਡ ਕਲੋਨੀ.
south australia was founded as a "free province" was never a penal colony.

ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ "ਅਜ਼ਾਦ" ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ.
victoria and western australia were also founded "free", but later accepted transported convicts.

ਨਿ new ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਸੈਟਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁਜਰਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਦੋਸ਼ੀ ਜਹਾਜ਼ 1848 ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
a campaign by the settlers of new south wales led to the end of convict transportation to that colony the last convict ship arrived in 1848.

ਦੇਸੀ ਆਬਾਦੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 1750 ਵਿਚ 750,000 ਅਤੇ 1,00,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 150 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਟ ਗਿਆ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ.
the indigenous population, estimated to have been between 750,000 and 1,000,000 in 1788, declined for 150 years following settlement, mainly due to infectious disease.

ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
thousands more died as a result of frontier conflict with settlers.

ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ 1869 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ "ਸਮਰੂਪਤਾ" ਦੀ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a government policy of "assimilation" beginning with the aboriginal protection act 1869 resulted in the removal of many aboriginal children from their families and referred to as the stolen practice which may also have contributed to the decline in the indigenous population.

1967 ਦੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
as a result of the 1967 referendum, the federal government's power to enact special laws with respect to a particular race was extended to enable the making of laws with respect to aborigines.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ "ਦੇਸੀ ਸਿਰਲੇਖ" ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ 1992 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਾਬੋ ਵੀ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਨੰ. 2 ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਕਿ ਟੈਰਾ ਨੂਲਿਯਸ ਸੀ "ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਸਮਾਂ.
traditional ownership of land "native title" , was not recognised until 1992 when the high court of australia held in mabo v queensland no 2 that the legal doctrine that australia had been terra nullius "land belonging to no one" did not apply to australia at the time of british settlement.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਸਥਾਰ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਭੀੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1854 ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਫੀਸਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਯੂਰੇਕਾ ਬਗਾਵਤ ਸਿਵਲ ਅਵੱਗਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁ earlyਲਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ।
colonial expansion a gold rush began in australia in the early 1850s and the eureka rebellion against mining licence fees in 1854 was an early expression of civil disobedience.

1855 ਅਤੇ 1890 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਛੇ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤੀ.
between 1855 and 1890, the six colonies individually gained responsible government, managing most of their own affairs while remaining part of the british empire.

ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਫਤਰ ਨੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ.
the colonial office in london retained control of some matters, notably foreign affairs, defence, and international shipping.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਨ 1 ਜਨਵਰੀ 1901 ਨੂੰ, ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
nationhood on 1 january 1901, federation of the colonies was achieved after a decade of planning, consultation and voting.

ਇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
this established the commonwealth of australia as a dominion of the british empire.

ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ 1911 ਵਿੱਚ ਕੈਨਬਰਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the federal capital territory later renamed the australian capital territory was formed in 1911 as the location for the future federal capital of canberra.

ਮੈਲਬੌਰਨ 1901 ਤੋਂ 1927 ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਸੀਟ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਨਬਰਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
melbourne was the temporary seat of government from 1901 to 1927 while canberra was being constructed.

ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ 1911 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੋਂ ਫੈਡਰਲ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the northern territory was transferred from the control of the south australian government to the federal parliament in 1911.

ਸੰਨ 1914 ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
in 1914, australia joined britain in fighting world war i, with support from both the outgoing commonwealth liberal party and the incoming australian labor party.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
australians took part in many of the major battles fought on the western front.

ਲਗਭਗ 416,000 ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਲਗਭਗ 60,000 ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 152,000 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
of about 416,000 who served, about 60,000 were killed and another 152,000 were wounded.

ਕਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਗਾਲੀਪੋਲੀ ਵਿਖੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਨਿ anਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਏਐਨਜ਼ੈਕ ਦੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਜਨਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
many australians regard the defeat of the australian and new zealand army corps anzacs at gallipoli as the birth of the first major military action.

ਕੋਕੋਡਾ ਟਰੈਕ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the kokoda track campaign is regarded by many as an analogous nation-defining event during world war ii.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸਟੈਚੂਟ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ 1931 ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿਚਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
britain's statute of westminster 1931 formally ended most of the constitutional links between australia and the uk.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 1942 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਨੂੰ 1939 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
australia adopted it in 1942, but it was backdated to 1939 to confirm the validity of legislation passed by the australian parliament during world war ii.

1942 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਦਮਾ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਕਾਰਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣ ਗਿਆ।
the shock of the united kingdom's defeat in asia in 1942 and the threat of japanese invasion caused australia to turn to the united states as a new ally and protector.

1951 ਤੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਏਨਜ਼ੂਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਯੂਐਸ ਦਾ ਰਸਮੀ ਫੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਿਹਾ ਹੈ.
since 1951, australia has been a formal military ally of the us, under the anzus treaty.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
after world war ii australia encouraged immigration from mainland europe.

1970 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
since the 1970s and following the abolition of the white australia policy, immigration from asia and elsewhere was also promoted.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਚਿੱਤਰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ.
as a result, australia's demography, culture, and self-image were transformed.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਮ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਬੰਧ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਐਕਟ 1986 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿਚਲੀ ਪ੍ਰਵੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੂੰ ਨਿਆਂਇਕ ਅਪੀਲ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਏ.
the final constitutional ties between australia and the uk were severed with the passing of the australia act 1986, ending any british role in the government of the australian states, and closing the option of judicial appeals to the privy council in london.

1999 ਦੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, 55% ਵੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵੋਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in a 1999 referendum, 55% of voters and a majority in every state rejected a proposal to become a republic with a president appointed by a two-thirds vote in both houses of the australian parliament.

1972 ਵਿਚ ਵ੍ਹਾਈਟਲਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰੀਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
since the election of the whitlam government in 1972, there has been an increasing focus in foreign policy on ties with other pacific rim nations, while maintaining close ties with australia's traditional allies and trading partners.

ਭੂਗੋਲ ਸਾਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ 7,617,930 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,941,300 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਲੈਂਡਮਾਸ ਇੰਡੋ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ 'ਤੇ ਹੈ.
geography general characteristics australia's landmass of 7,617,930 square kilometres 2,941,300 sq mi is on the indo-australian plate.

ਇੰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਪੈਕ ਆਈਫਿਕ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਏਰਾਫੁਰਾ ਅਤੇ ਤਿਮੋਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੋਰਲ ਸਾਗਰ ਕਵੀਨਜ਼ਲੈਂਡ ਤੱਟ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਸਮੇਨ ਸਾਗਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆ ਹੈ.
surrounded by the indian and pacific oceans, it is separated from asia by the arafura and timor seas, with the coral sea lying off the queensland coast, and the tasman sea lying between australia and new zealand.

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਟਾਪੂ ਮਹਾਂਦੀਪ" ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the world's smallest continent and sixth largest country by total area, to its size and often dubbed the "island continent", and is sometimes considered the world's largest island.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੋਲ 34,218 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 21,262 ਮੀਲ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ shਫਸ਼ੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ 8,148,250 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,146,060 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਜੋਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
australia has 34,218 kilometres 21,262 mi of coastline excluding all offshore islands , and claims an extensive exclusive economic zone of 8,148,250 square kilometres 3,146,060 sq mi .

ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
this exclusive economic zone does not include the australian antarctic territory.

ਮੈਕੂਰੀ ਆਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਥਕਾਰ ਅਤੇ, ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
apart from macquarie island, australia lies between latitudes and , and longitudes and .

ਗ੍ਰੇਟ ਬੈਰੀਅਰ ਰੀਫ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਰਲ ਰੀਫ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,240 ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੈ.
the great barrier reef, the world's largest coral reef, lies a short distance off the north-east coast and extends for over 2,000 kilometres 1,240 mi .

ਮਾ mountਂਟ augustਗਸਟਸ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੋਨੋਲੀਥ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
mount augustus, claimed to be the world's largest monolith, is located in western australia.

2,228 ਮੀਟਰ 7,310 ਫੁੱਟ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਭਾਜਨ ਰੇਂਜ' ਤੇ ਮਾ mountਟ ਕੋਸੀਯਸਕੋਕੋ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ.
at 2,228 metres 7,310 ft , mount kosciuszko on the great dividing range is the highest mountain on the australian mainland.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉੱਚਤਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਹਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਾ mountਂਟ ਮੈਕਲਿੰਟੌਕ ਅਤੇ ਮਾਉਂਟ ਮੇਜ਼ੀਜ਼ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 3,492 ਮੀਟਰ 11,457 ਫੁੱਟ ਅਤੇ 3,355 ਮੀਟਰ 11,007 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ, ਮੈਸਨ ਪੀਕ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ.
even taller are mawson peak at 2,745 metres or 9,006 feet , on the remote australian territory of heard island, and, in the australian antarctic territory, mount mcclintock and mount menzies, at 3,492 metres 11,457 ft and 3,355 metres 11,007 ft respectively.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗਰਮ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਕੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
australia's size gives it a wide variety of landscapes, with tropical rainforests in the north-east, mountain ranges in the south-east, south-west and east, and dry desert in the centre.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਪਜਾ. ਮਿੱਟੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਉਟਬੈਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is the flattest continent, with the oldest and least fertile soils desert or semi-arid land commonly known as the outback makes up by far the largest portion of land.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਸਦਾ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ 500 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the driest inhabited continent, its annual rainfall averaged over continental area is less than 500 mm.

ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2.8 ਵਸਨੀਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਤਪਸ਼ਸ਼ੀਲ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the population density, 2.8 inhabitants per square kilometre, is among the lowest in the world, although a large proportion of the population lives along the temperate south-eastern coastline.

ਪੂਰਬੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਵਿਭਾਜਨ ਰੇਂਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ, ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ.
eastern australia is marked by the great dividing range, which runs parallel to the coast of queensland, new south wales and much of victoria.

ਨਾਮ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੇਂਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਵਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1,600 ਮੀਟਰ 5,249 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
the name is not strictly accurate, because parts of the range consist of low hills, and the highlands are typically no more than 1,600 metres 5,249 ft in height.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ upੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਗੇਲੋ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਖਰੀ ਲੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਹਨ.
the coastal uplands and a belt of brigalow grasslands lie between the coast and the mountains, while inland of the dividing range are large areas of grassland.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮੈਦਾਨ, ਅਤੇ ਆਈਨਾਸਲੀਅਹ ਉਪਲੈਂਡਜ਼, ਬਰਕਲੀ ਟੇਬਲਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇਨਲੈਂਡ ਕਵੀਂਸਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਮਲਗਾ ਲੈਂਡਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include the western plains of new south wales, and the einasleigh uplands, barkly tableland, and mulga lands of inland queensland.

ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਪੁਆਇੰਟ ਗਰਮ ਖੰਡੀ-ਮੀਂਹ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਕੇਪ ਯਾਰਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹੈ.
the northernmost point of the east coast is the tropical-rainforested cape york peninsula.

ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਜੰਗਲ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਭੂਮੀ, ਗਿੱਲੇ ਭੂਮੀ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਹਨ.
the landscapes of the top end and the gulf their tropical forest, woodland, wetland, grassland, rainforest and desert.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਮਬਰਲੇ ਦੀਆਂ ਕੰ gੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਿਲਬਾਰਾ ਹੈ.
at the north-west corner of the continent are the sandstone cliffs and gorges of the kimberley, and below that the pilbara.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਆਰਡਰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਲੇਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਮੁਲਗਾ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਘਾਹ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਲਗੇ ਹਨ.
to the south of these and inland, lie more areas of grassland the ord victoria plain and the western australian mulga shrublands.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਮੱਧ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ.
at the heart of the country are the uplands of central australia.

ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲੁਰੁ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਏਅਰਜ਼ ਰਾਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੋਨੋਲੀਥ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿੰਪਸਨ, ਤਾਰੀਰੀ ਅਤੇ ਸਟਰਟ ਸਟੋਨੀ, ਗਿਬਸਨ, ਗ੍ਰੇਟ ਸੈਂਡੀ, ਤਨਾਮੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਲਬਰਬਰ ਪਲੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਤੱਟ
prominent features of the centre and south include uluru also known as ayers rock , the famous sandstone monolith, and the inland simpson, tirari and sturt stony, gibson, great sandy, tanami, and great victoria deserts, with the famous nullarbor plain on the southern coast.

ਜਲਵਾਯੂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਡਿਪੋਲ ਅਤੇ ਐਲ scਸਿਲੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੋਕੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਚੱਕਰਵਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
climate the climate of australia is significantly influenced by ocean currents, including the indian ocean dipole and the el oscillation, which is correlated with periodic drought, and the seasonal tropical low-pressure system that produces cyclones in northern australia.

ਇਹ ਕਾਰਣ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
these factors cause rainfall to vary markedly from year to year.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰਮੀ-ਬਾਰਸ਼ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਜਲਵਾਯੂ ਹੈ.
much of the northern part of the country has a tropical, predominantly summer-rainfall monsoon the south-west corner of the country has a mediterranean climate.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਤਸਮਾਨੀਆ ਰੋਗ ਵਾਲਾ ਹੈ.
much of the south-east including tasmania is temperate.

ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬਿ 2011ਰੋ ਦੇ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾ ਮੌਸਮ ਦੇ patternਾਂਚੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 2011 ਵਿੱਚ averageਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਦੇਸ਼ ਦੀ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ temperaturesਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੈਂਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ. ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ aboveਸਤ ਤੋਂ 0.52 0.94 'ਤੇ.
according to the bureau of meteorology's 2011 australian climate statement, australia had lower than average temperatures in 2011 as a consequence of a la weather pattern however, "the country's 10-year average continues to demonstrate the rising trend in temperatures, with likely to rank in the top two warmest 10-year periods on record for australia, at 0.52 0.94 above the long-term average".

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਲ 1910 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਨਿਰੀਖਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2014 ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਾਲ ਸੀ.
furthermore, 2014 was australia's third warmest year since national temperature observations commenced in 1910.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ ਵਧਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੋਕੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਾਟੇ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਕਸਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
water restrictions are frequently in place in many regions and cities of australia in response to chronic shortages due to urban population increases and localised drought.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੋਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਬੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 2010, 2011 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਡੈਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੜ੍ਹ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ।
throughout much of the continent, major flooding regularly follows extended periods of drought, flushing out inland river systems, overflowing dams and inundating large inland flood plains, as occurred throughout eastern australia in 2010, 2011 and 2012 after the 2000s australian drought.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
australia's carbon dioxide emissions per capita are among the highest in the world, lower than those of only a few other industrialised nations.

ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਟੈਕਸ 2012 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ 2014 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a carbon tax was introduced in 2012 and helped to reduce australia's emissions but was scrapped in 2014 under the liberal government.

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਟੈਕਸ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਿਕਾਸੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵੱਧਦੇ ਰਹੇ ਹਨ.
since the carbon tax was repealed, emissions have again continued to rise.

ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਅਲਪਾਈਨ ਹੀਥ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਮੇਗਾਡੀਵਰਸੀ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biodiversity although most of australia is semi-arid or desert, it includes a diverse range of habitats from alpine heaths to tropical rainforests, and is recognised as a megadiverse country.

ਫੁੰਗੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 250,000 ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ 5% ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ.
fungi typify that diversity an estimated 250,000 which only 5% have been in australia.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਮਹਾਨ ਉਮਰ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕਰਕੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਬਾਇਓਟਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ.
because of the continent's great age, extremely variable weather patterns, and long-term geographic isolation, much of australia's biota is unique.

ਲਗਭਗ 85% ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ, 84% ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ, 45% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀ ਅਤੇ 89% ਇਨ-ਕਿਨਾਰੇ, ਤਪਸ਼-ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ.
about 85% of flowering plants, 84% of mammals, more than 45% of birds, and 89% of in-shore, temperate-zone fish are endemic.

5 75 of ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰੀਪਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ।
australia has the greatest number of reptiles of any country, with 755 species.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਜੋ ਬਿਖਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ.
besides antarctica, australia is the only continent that developed without feline species.

ਸ਼ਾਇਦ ਡੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਡੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ.
feral cats may have been introduced in the 17th century by dutch shipwrecks, and later in the 18th century by european settlers.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਮੂਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they are now considered a major factor in the decline and extinction of many vulnerable and endangered native species.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਦਾਬਹਾਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਯੂਕਲਿਪੀਟਸ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
australian forests are mostly made up of evergreen species, particularly eucalyptus trees in the less arid regions wattles replace them as the dominant species in drier regions and deserts.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਲੈਟੀਪਸ ਅਤੇ ਏਕਿਡਨਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰਸੁਅਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਗਾਰੂ, ਕੋਆਲਾ, ਅਤੇ ਵੋਮਬੈਟ, ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਮੂ ਅਤੇ ਕੁੱਕਬੁਰਾ.
among well-known australian animals are the monotremes the platypus and echidna a host of marsupials, including the kangaroo, koala, and wombat, and birds such as the emu and the kookaburra.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਸਮੇਤ ਹਨ.
australia is home to many dangerous animals including some of the most venomous snakes in the world.

ਡਿੰਗੋ ਨੂੰ ਆਸਟੋਰੇਨੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਲਗਭਗ 3000 ਬੀ.ਸੀ.ਈ ਵਿਚ ਦੇਸੀ ਅਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the dingo was introduced by austronesian people who traded with indigenous australians around 3000 bce.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਸਟਰੇਲਿਆਈ ਮੇਗਾਫੁਨਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਥਾਈਲੈਕਾਈਨ ਹੈ.
many animal and plant species became extinct soon after first human settlement, including the australian megafauna others have disappeared since european settlement, among them the thylacine.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚਲੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ, ਕ੍ਰੋਮਿਸਤਾਨ, ਫੰਗਲ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many of australia's ecoregions, and the species within those regions, are threatened by human activities and introduced animal, chromistan, fungal and plant species.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਣਧਾਰੀ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ.
all these factors have led to australia having the highest mammal extinction rate of any country in the world.

ਸੰਘੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੰਭਾਲ ਐਕਟ 1999 ਧਮਕੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ frameworkਾਂਚਾ ਹੈ.
the federal environment protection and biodiversity conservation act 1999 is the legal framework for the protection of threatened species.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ 65 ਬਿੱਲੀਆਂ ਭੂਮੀ ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ 16 ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
numerous protected areas have been created under the national strategy for the conservation of australia's biological diversity to protect and preserve unique ecosystems 65 wetlands are listed under the ramsar convention, and 16 natural world heritage sites have been established.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ 2014 ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੂਚਕ ਅੰਕ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 178 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਸੀ.
australia was ranked 3rd out of 178 countries in the world on the 2014 environmental performance index.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਰਕਾਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਇਕ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ii ਨਾਲ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
politics government australia is a federal parliamentary constitutional monarchy with elizabeth ii at its apex as the queen of australia, a role that is distinct from her position as monarch of the other commonwealth realms.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਮੇਲਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the queen is represented in australia by the governor-general at the federal level and by the governors at the state level, who by convention act on the advice of her ministers.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
thus, in practice the governor-general has no actual decision-making or de facto governmental role, and merely acts as a legal figurehead for the actions of the prime minister and the federal executive council.

ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਕੋਲ ਅਸਾਧਾਰਣ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਰਤਾਰਾ 1975 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਵਿਟਲਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਸੀ।
the governor-general does have extraordinary reserve powers which may be exercised outside the prime minister's request in rare and limited circumstances, the most notable exercise of which was the dismissal of the whitlam government in the constitutional crisis of 1975.

ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 1 ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਹਾ theਸ ਆਫ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਘੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੈਬਨਿਟ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੇ ਅਸਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਜੁਡੀਸ਼ਰੀ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਜ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the federal government is separated into three branches legislature the bicameral parliament, defined in section 1 of the constitution as comprising the queen represented by the governor-general , the senate, and the house of representatives executive the federal executive council, which in practice gives legal effect to the decisions of the cabinet, comprising the prime minister and ministers of state who advise the governor-general judiciary the high court of australia and other federal courts, whose judges are appointed by the governor-general on advice of the federal executive council.

ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਦਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ 76 ਸੈਨੇਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ।
in the senate the upper house , there are 76 senators twelve each from the states and two each from the mainland territories the australian capital territory and the northern territory .

ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸਦਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵਿਚ 150 ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਲੇ-ਇਕਲੌਤੀ ਚੋਣ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਵੋਟਰਾਂ" ਜਾਂ "ਸੀਟਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਰਾਜ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the house of representatives the lower house has 150 members elected from single-member electoral divisions, commonly known as "electorates" or "seats", allocated to states on the basis of population, with each original state guaranteed a minimum of five seats.

ਦੋਵਾਂ ਚੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਨੇਟਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਲਈ ਚੋਣ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਬੱਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 76 ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 40 ਜਗ੍ਹਾ ਸੈਨੇਟ ਨੂੰ ਹਰ ਚੋਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਚੱਕਰ ਦੋਹਰੀ ਭੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ.
elections for both chambers are normally held every three years simultaneously senators have overlapping six-year terms except for those from the territories, whose terms are not fixed but are tied to the electoral cycle for the lower house thus only 40 of the 76 places in the senate are put to each election unless the cycle is interrupted by a double dissolution.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਾਰੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਤਰਸਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਐਸੀਟੀ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਨਾਲ ਤਰਜੀਹੀ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਨੇਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੀ ਵੋਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਅਨੁਪਾਤਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
australia's electoral system uses preferential voting for all lower house elections with the exception of tasmania and the act which, along with the senate and most state upper houses, combine it with proportional representation in a system known as the single transferable vote.

ਸਾਰੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ 18 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਹਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਖਲਾ ਹੈ.
voting is compulsory for all enrolled citizens 18 years and over in every jurisdiction, as is enrolment with the exception of south australia .

ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਦਨ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the party with majority support in the house of representatives forms the government and its leader becomes prime minister.

ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਿਰ ਦਾ ਬਹੁਮਤ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਕੋਲ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜੇ ਜਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਹੈ।
in cases where no party has majority support, the governor-general has the constitutional power to appoint the prime minister and, if necessary, dismiss one that has lost the confidence of parliament.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਘੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਜੋ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਨਾਬਾਲਗ ਸਾਥੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰਸਮੀ ਸਮੂਹਕ ਹੈ.
there are two major political groups that usually form government, federally and in the states the australian labor party and the coalition which is a formal grouping of the liberal party and its minor partner, the national party.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ-ਸੱਜਾ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਖੱਬਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
within australian political culture, the coalition is considered centre-right and the labor party is considered centre-left.

ਸੁਤੰਤਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੇ ਸਦਨਾਂ ਵਿਚ.
independent members and several minor parties have achieved representation in australian parliaments, mostly in upper houses.

ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿਚ, ਮੈਲਕਮ ਟਰਨਬੁੱਲ ਨੇ ਐਬੋਟ ਨੂੰ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ 29 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
in september 2015, malcolm turnbull successfully challenged abbott for leadership of the coalition, and was sworn in as the 29th prime minister of australia.

ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸੰਘੀ ਚੋਣ 2 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਸੀ.
the most recent federal election was held on 2 july 2016 and resulted in the coalition forming a majority government.

ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੋਲ ਛੇ ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਐਨਐਸਡਬਲਯੂ, ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਕਿ qਐਲਡੀ, ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਐਸਏ, ਤਸਮਾਨੀਆ ਟੀਏਐਸ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵੀਆਈਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਡਬਲਯੂਏ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਕਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਟੈਸਟ ਹਨ.
states and territories australia has six south wales nsw , queensland qld , south australia sa , tasmania tas , victoria vic and western australia wa two major mainland australian capital territory act and the northern territory nt .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
in most respects these two territories function as states, except that the commonwealth parliament has the power to modify or repeal any legislation passed by the territory parliaments.

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਰਾਜਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ' ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦ ਸਿਰਫ ਧਾਰਾ 51 ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
under the constitution, the states essentially have plenary legislative power to legislate on any subject, whereas the commonwealth federal parliament may only legislate within the subject areas enumerated under section 51.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ, ਸਿਹਤ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
for example, state parliaments have the power to legislate with respect to education, criminal law and state police, health, transport, and local government, but the commonwealth parliament does not have any specific power to legislate in these areas.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕਾਨੂੰਨ ਅਸੰਗਤਤਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ.
however, commonwealth laws prevail over state laws to the extent of the inconsistency.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਨੂੰ ਆਮਦਨੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਾਸ ਵਿਧਾਇਕ ਏਜੰਡੇ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਕੋਲ ਵਿਧਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
in addition, the commonwealth has the power to levy income tax which, coupled with the power to make grants to states, has given it the financial means to incentivize states to pursue specific legislative agendas within areas over which the commonwealth does not have legislative power.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਐਕਟ ਅਤੇ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਵਿਚ ਹਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਦੋ-ਪੱਖੀ.
each state and major mainland territory has its own in the northern territory, the act and queensland, and bicameral in the other states.

ਰਾਜ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the states are sovereign entities, although subject to certain powers of the commonwealth as defined by the constitution.

ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸਦਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਤਸਮਾਨੀਆ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the lower houses are known as the legislative assembly the house of assembly in south australia and tasmania the upper houses are known as the legislative council.

ਹਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the head of the government in each state is the premier and in each territory the chief minister.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the queen is represented in each state by a governor and in the northern territory, the administrator.

ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the commonwealth, the queen's representative is the governor-general.

ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਸ਼ਮੋਰ ਅਤੇ ਕਾਰਟੀਅਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਆਈਲੈਂਡ ਕੋਕੋਸ ਕੀਲਿੰਗ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਕੋਰਲ ਸਾਗਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਹਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਜੇਰਵਿਸ ਬੇ ਟੈਰੀਟਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਇਕ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ.
the commonwealth parliament also directly administers the following external territories ashmore and cartier islands australian antarctic territory christmas island cocos keeling islands coral sea islands heard island and mcdonald islands and jervis bay territory, a naval base and sea port for the national capital in land that was formerly part of new south wales.

ਨਾਰਫੋਕ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਫੋਕ ਆਈਲੈਂਡ ਐਕਟ 1979 ਅਧੀਨ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰਫੋਕ ਆਈਲੈਂਡ ਐਕਟ 1979 ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਫ਼ੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the external territory of norfolk island previously exercised considerable autonomy under the norfolk island act 1979 through its own legislative assembly and an administrator to represent the queen.

2015 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸੰਸਦ ਨੇ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਨੋਰਫੋਕ ਆਈਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
in 2015, the commonwealth parliament abolished self-government, integrating norfolk island into the australian tax and welfare systems and replacing its legislative assembly with a council.

ਮੈਕੂਰੀ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਹੋ ਆਈਲੈਂਡ ਨਿ new ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ.
macquarie island is administered by tasmania, and lord howe island by new south wales.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਏਨਜ਼ਯੂਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸਾਂਝ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਏਸੀਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਆਈਸਲੈਂਡ ਫੋਰਮ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੰਧ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
foreign relations and military over recent decades, australia's foreign relations have been driven by a close association with the united states through the anzus pact, and by a desire to develop relationships with asia and the pacific, particularly through asean and the pacific islands forum.

ਸਾਲ 2005 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੀਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਏਮਿਟੀ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
in 2005 australia secured an inaugural seat at the east asia summit following its accession to the treaty of amity and cooperation in southeast asia, and in 2011 attended the sixth east asia summit in indonesia.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
australia is a member of the commonwealth of nations, in which the commonwealth heads of government meetings provide the main forum for co-operation.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
australia has pursued the cause of international trade liberalisation.

ਇਹ ਕੇਰਨਜ਼ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ.
it led the formation of the cairns group and asia-pacific economic cooperation.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੁਵੱਲੇ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਨਿ freeਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ. 2011 ਵਿਚ ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਜਪਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ, ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2015 ਤਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਟਰਾਂਸ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
australia is a member of the organisation for economic co-operation and development and the world trade organization, and has pursued several major bilateral free trade agreements, most recently the states free trade agreement and closer economic relations with new zealand, with another free trade agreement being negotiated with free trade japan, south korea in 2011, free trade agreement, and as of november 2015 has put the trans-pacific partnership before parliament for ratification.

ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪੰਜ ਖੇਤਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਇਕ ਖੇਤਰੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ.
along with new zealand, the united kingdom, malaysia and singapore, australia is party to the five power defence arrangements, a regional defence agreement.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਹੁਪੱਖੀਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਝ 60 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
a founding member country of the united nations, australia is strongly committed to multilateralism and maintains an international aid program under which some 60 countries receive assistance.

ਬਜਟ ਵਿਕਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ 2.5 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the budget provides a 2.5 billion for development assistance.

ਗਲੋਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਟੂ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੁਲ 15 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
australia ranks fifteenth overall in the center for global development's 2012 commitment to development index.

ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ 57,982 ਰੈਗੂਲਰ ਅਤੇ 23,232 ਰਿਜ਼ਰਵਿਸਟਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ 81,214 ਜਵਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਏ.ਡੀ.ਐਫ., ਰਾਇਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਨੇਵੀ ਆਰ.ਏ.ਐੱਨ.
australia's armed australian defence force adf the royal australian navy ran , the australian army and the royal australian air force raaf , in total numbering 81,214 personnel including 57,982 regulars and 23,232 reservists as of november 2015.

ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਦੀ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਇਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰੱਖਿਆ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇਕ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the titular role of commander-in-chief is vested in the governor-general, who appoints a chief of the defence force from one of the armed services on the advice of the government.

ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਫੋਰਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਚੀਫ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਅਧੀਨ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
day-to-day force operations are under the command of the chief, while broader administration and the formulation of defence policy is undertaken by the minister and department of defence.

ਬਜਟ ਵਿੱਚ, ਬਚਾਅ ਖਰਚੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਇੱਕ 31.9 ਬਿਲੀਅਨ ਜਾਂ 1.92% ਸੀ, ਜੋ 13 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in the budget, defence spending was a 31.9 billion or 1.92% of gdp, representing the 13th largest defence budget.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ, ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 2003 ਵਿਚ ਇਰਾਕ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੇ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ 12 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 2,241 ਜਵਾਨ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
australia has been involved in un and regional peacekeeping, disaster relief and armed conflict, including the 2003 invasion of iraq it currently has deployed about 2,241 personnel in varying capacities to 12 international operations in areas including iraq and afghanistan.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਇਕ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਖਨਨ-ਸਬੰਧਤ ਨਿਰਯਾਤ, ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
economy australia is a wealthy country it generates its income from various sources including mining-related exports, telecommunications, banking and manufacturing.

ਇਸ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਉੱਚ ਜੀਡੀਪੀ, ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਰ.
it has a market economy, a relatively high gdp per capita, and a relatively low rate of poverty.

wealthਸਤਨ ਦੌਲਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 2013 ਵਿਚ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦਰ 2000 01 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ 10.2% ਤੋਂ 11.8% ਹੋ ਗਈ.
in terms of average wealth, australia ranked second in the world after switzerland in 2013, although the nation's poverty rate increased from 10.2% to 11.8%, from 2000 01 to 2013.

ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੂਇਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਬਾਲਗ ਦੀ ਦੂਜੀ--ਸਤਨ wealthਸਤਨ ਦੌਲਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was identified by the credit suisse research institute as the nation with the highest median wealth in the world and the second-highest average wealth per adult in 2013.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਡਾਲਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਆਈਲੈਂਡ, ਕੋਕੋਸ ਕੀਲਿੰਗ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਨੋਰਫੋਕ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਪੈਸੀਫਿਕ ਆਈਲੈਂਡ ਰਾਜਾਂ ਕਿਰੀਬਾਤੀ, ਨੌਰੂ ਅਤੇ ਤੁਵਾਲੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the australian dollar is the currency for the nation, including christmas island, cocos keeling islands, and norfolk island, as well as the independent pacific island states of kiribati, nauru, and tuvalu.

2006 ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਫਿ exchangeਚਰਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਿਕਉਰਿਟੀਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ.
with the 2006 merger of the australian stock exchange and the sydney futures exchange, the australian securities exchange became the ninth largest in the world.

ਆਰਥਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ 2010 ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਡੀਪੀ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ inal 66,984. ਹੈ।
ranked third in the index of economic freedom 2010 , australia is the world's twelfth largest economy and has the fifth highest per capita gdp nominal at 66,984.

ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ २०१ human ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਅਤੇ ਲੈਗਟਮ ਦੇ २०० pro ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the country was ranked second in the united nations 2011 human development index and first in legatum's 2008 prosperity index.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਜਿ compਣ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਾ ਹਨ, ਮੈਲਬੌਰਨ ਦਿ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਵਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 2014 ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਡੀਲੇਡ, ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ ਪਰਥ ਪੰਜਵੇਂ, ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ.
all of australia's major cities fare well in global comparative livability surveys melbourne reached top spot for the fourth year in a row on the economist's 2014 list of the world's most liveable cities, followed by adelaide, sydney, and perth in the fifth, seventh, and ninth places respectively.

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਕੁਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ 2010 ਵਿਚ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 190 ਬਿਲੀਅਨ 20% ਹੈ.
total government debt in australia is about 190 billion 20% of gdp in 2010.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਹਨ.
australia has among the highest house prices and some of the highest household debt levels in the world.

ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿਰਯਾਤ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
an emphasis on exporting commodities rather than manufactured goods has underpinned a significant increase in australia's terms of trade since the start of the 21st century, due to rising commodity prices.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੋਲ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ ਜੋ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 7% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਅਤੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰੰਟ ਅਕਾਉਂਟ ਘਾਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
australia has a balance of payments that is more than 7% of gdp negative, and has had persistently large current account deficits for more than 50 years.

ਓਈਸੀਡੀ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ 2.5ਸਤ 2.5% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ anਸਤਨ annual. annual% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
australia has grown at an average annual rate of 3.6% for over 15 years, in comparison to the oecd annual average of 2.5%.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਹੀ ਇਕਲੌਤੀ ਉੱਨਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਮੰਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਦੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
australia was the only advanced economy not to experience a recession due to the global financial downturn in .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਛੇ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
however, the economies of six of australia's major trading partners have been in recession, which in turn has affected australia, significantly hampering its economic growth in recent years.

ਸਾਲ 2012 ਤੋਂ 2013 ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਗੈਰ ਮਾਈਨਿੰਗ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਗੈਰ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਆਈ.
from 2012 to early 2013, australia's national economy grew, but some non-mining states and australia's non-mining economy experienced a recession.

ਹੌਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1983 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਡਾਲਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਯਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the hawke government floated the australian dollar in 1983 and partially deregulated the financial system.

ਹਾਵਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ.
the howard government followed with a partial deregulation of the labour market and the further privatisation of state-owned businesses, most notably in the telecommunications industry.

ਜੁਲਾਈ 2000 ਵਿਚ 10% ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਕਸ ਜੀਐਸਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਅਸਿੱਧੇ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the indirect tax system was substantially changed in july 2000 with the introduction of a 10% goods and services tax gst .

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਆਮਦਨੀ ਟੈਕਸ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ.
in australia's tax system, personal and company income tax are the main sources of government revenue.

ਮਈ 2012 ਵਿਚ, ਇੱਥੇ 5,1% ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, 11,537,900 ਲੋਕ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ.
in may 2012, there were 11,537,900 people employed either full- or part-time , with an unemployment rate of 5.1%.

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ 11.2% ਰਹੀ.
youth unemployment stood at 11.2%.

ਨਵੰਬਰ 2013 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 55% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
data released in mid-november 2013 showed that the number of welfare recipients had grown by 55%.

2007 ਵਿੱਚ 228,621 ਨਿstਸਟਾਰਟ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਭੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 646,414 ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
in 2007 228,621 newstart unemployment allowance recipients were registered, a total that increased to 646,414 in march 2013.

ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੈਰੀਅਰ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਘਟ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਲਈ ਵਧਦਾ ਹੈ.
according to the graduate careers survey, full-time employment for newly qualified professionals from various occupations has declined since 2011 but it increases for graduates three years after graduation.

2008 ਤੋਂ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ% ਅਤੇ ਅਧਾਰ ਵਿਆਜ ਦਰ% ਰਹੀ ਹੈ.
since 2008, inflation has typically been % and the base interest rate %.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਬਣਦਾ ਹੈ.
the service sector of the economy, including tourism, education, and financial services, accounts for about 70% of gdp.

ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਅਮੀਰ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਣਕ ਅਤੇ ਉੱਨ, ਖਣਿਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਹੇ-ਸੋਨੇ, ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਕ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ energyਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਰਾਮਦਕਾਰ ਹੈ.
rich in natural resources, australia is a major exporter of agricultural products, particularly wheat and wool, minerals such as iron-ore and gold, and energy in the forms of liquified natural gas and coal.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਿਰਫ 3% ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 5% ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
although agriculture and natural resources account for only 3% and 5% of gdp respectively, they contribute substantially to export performance.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ, ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹਨ.
australia's largest export markets are japan, china, the us, south korea, and new zealand.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਈਨ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 5.5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
australia is the world's fourth largest exporter of wine, and the wine industry contributes 5.5 billion per year to the nation's economy.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੂਸਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੱਕ, ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਸਲਜ਼ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਾਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਹੈ।
demographics population until the second world war, the vast majority of settlers and immigrants came from the british isles, and a majority of australians have some british or irish ancestry.

2011 ਦੀਆਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮਜ਼ਦ ਪੁਰਖ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ 36.1%, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ 35.4%, ਆਇਰਿਸ਼ 10.4%, ਸਕਾਟਿਸ਼ 8.9%, ਇਤਾਲਵੀ 4.6%, ਜਰਮਨ 4.5%, ਚੀਨੀ 4.3%, ਭਾਰਤੀ 2.0%, ਯੂਨਾਨੀ 1.9%, ਅਤੇ ਡੱਚ ਸਨ 1.7%.
in the 2011 australian census, the most commonly nominated ancestries were english 36.1% , australian 35.4% , irish 10.4% , scottish 8.9% , italian 4.6% , german 4.5% , chinese 4.3% , indian 2.0% , greek 1.9% , and dutch 1.7% .

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਚੌਗੁਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ।
australia's population has quadrupled since the end of world war i, much of this increase from immigration.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 2000 ਤਕ, ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 5.9 ਮਿਲੀਅਨ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵਸ ਗਿਆ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਹਰ ਸੱਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ.
following world war ii and through to 2000, almost 5.9 million of the total population settled in the country as new immigrants, meaning that nearly two out of every seven australians were born in another country.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ, ਪਰ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੋਟੇ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
most immigrants are skilled, but the immigration quota includes categories for family members and refugees.

2050 ਤਕ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 42 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
by 2050, australia's population is currently projected to reach around 42 million.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚ 2.8 ਵਸਨੀਕ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
nevertheless, its population density, 2.8 inhabitants per square kilometre, remains among the lowest in the world.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ.
as such, australians have more living space per person than the inhabitants of any other nation.

2011 ਵਿੱਚ, 24.6% ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ 43.1% ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਮੂਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤੋਂ ਸੀ।
in 2011, 24.6% of australians were born elsewhere and 43.1% of people had at least one overseas-born parent the five largest immigrant groups were those from the united kingdom, new zealand, china, india, and vietnam.

1973 ਵਿਚ ਵ੍ਹਾਈਟ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕਤਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਸਲੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
following the abolition of the white australia policy in 1973, numerous government initiatives have been established to encourage and promote racial harmony based on a policy of multiculturalism.

ਵਿੱਚ, 131,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਤੋਂ.
in , more than 131,000 people emigrated to australia, mainly from asia and oceania.

ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦਾ ਟੀਚਾ 190,000 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 67,900 ਵਿੱਚ ਸੀ.
the migration target for is 190,000, compared to 67,900 in .

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਟੋਰੇਸ ਸਟਰੇਟ ਨੇ 2011 ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 548,370 2.5% ਗਿਣਿਆ, ਜੋ 1976 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ 115,953 ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੈ.
the indigenous and torres strait counted at 548,370 2.5% of the total population in 2011, a significant increase from 115,953 in the 1976 census.

ਇਹ ਵਾਧਾ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸੀ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਫਾਰਮ' ਤੇ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the increase is partly due to many people with indigenous heritage previously having been overlooked by the census due to undercount and cases where their indigenous status had not been recorded on the form.

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕੈਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀਆਂ ratesਸਤਨ ਦਰਾਂ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ lowerਰਤਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 11 ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਗ਼ੈਰ-ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ.
indigenous australians experience higher than average rates of imprisonment and unemployment, lower levels of education, and life expectancies for males and females that are, respectively, 11 and 17 years lower than those of non-indigenous australians.

ਕੁਝ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸੀ ਆਦੀਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ "ਅਸਫਲ ਰਾਜ"-ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
some remote indigenous communities have been described as having "failed state"-like conditions.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਇੱਕ ਬੁੱ olderੀ ਆਬਾਦੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
in common with many other developed countries, australia is experiencing a demographic shift towards an older population, with more retirees and fewer people of working age.

2004 ਵਿਚ, ਨਾਗਰਿਕ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ageਸਤ ਉਮਰ 38.8 ਸਾਲ ਸੀ.
in 2004, the average age of the civilian population was 38.8 years.

2005 ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 10 ਲੱਖ ਜਾਂ 5% ਅਵਧੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ 759,849 ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
a large number of australians 759,849 for the period 1 million or 5% of the total population in 2005 live outside their home country.

ਭਾਸ਼ਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡੀ-ਫੈਕਟੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
language although australia has no official language, english has always been entrenched as the de facto national language.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
australian english is a major variety of the language with a distinctive accent and lexicon, and differs slightly from other varieties of english in grammar and spelling.

ਜਨਰਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਮਿਆਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
general australian serves as the standard dialect.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 81% ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਹੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
according to the 2011 census, english is the only language spoken in the home for close to 81% of the population.

ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਡਰਿਨ 1.7%, ਇਤਾਲਵੀ 1.5%, ਅਰਬੀ 1.4%, ਕੈਂਟੋਨੀਜ਼ 1.3%, ਯੂਨਾਨੀ 1.3%, ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ 1.2% ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਹਨ।
the next most common languages spoken at home are mandarin 1.7% , italian 1.5% , arabic 1.4% , cantonese 1.3% , greek 1.3% , and vietnamese 1.2% a considerable proportion of first- and second-generation migrants are bilingual.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਰਲੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀਅਤਨਾਮੀਆਂ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
a study by the australia early development index found the most common language spoken by children after english was arabic, followed by vietnamese, greek, chinese, and hindi.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਸਮੇਂ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਉਮਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
over 250 indigenous australian languages are thought to have existed at the time of first european contact, of which less than 20 are still in daily use by all age groups.

ਲਗਭਗ 110 ਹੋਰ ਬੁੱ olderੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
about 110 others are spoken exclusively by older people.

2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, 52,000 ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 12% ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
at the time of the 2006 census, 52,000 indigenous australians, representing 12% of the indigenous population, reported that they spoke an indigenous language at home.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ lanਸਲਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 5,500 ਬੋਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
australia has a sign language known as auslan, which is the main language of about 5,500 deaf people.

ਧਰਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਜ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 116 ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ, ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਨਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।
religion australia has no state religion section 116 of the australian constitution prohibits the federal government from making any law to establish any religion, impose any religious observance, or prohibit the free exercise of any religion.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ, austral१.%% ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ ਈਸਾਈ ਗਿਣੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ .3 25..3% ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ .1 17..1% ਐਂਗਲੀਕਨ 22.3% ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ” 7.2% ਗ਼ੈਰ-ਈਸਾਈ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ 2.5%, ਇਸਲਾਮ 2.2%, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 1.3% ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ 0.5% ਹੈ।
in the 2011 census, 61.1% of australians were counted as christian, including 25.3% as roman catholic and 17.1% as anglican 22.3% of the population reported having "no religion" 7.2% identify with non-christian religions, the largest of these being buddhism 2.5% , followed by islam 2.2% , hinduism 1.3% and judaism 0.5% .

ਬਾਕੀ 9.4% ਆਬਾਦੀ ਨੇ anੁਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ.
the remaining 9.4% of the population did not provide an adequate answer.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ.
before european settlement, the animist beliefs of australia's indigenous people had been practised for many thousands of years.

ਮੇਨਲੈਂਡ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਡ੍ਰੀਮਟਾਈਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
mainland aboriginal australians' spirituality is known as the dreamtime and it places a heavy emphasis on belonging to the land.

ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ਹਨ.
the collection of stories that it contains shaped aboriginal law and customs.

ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਲਾ, ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
aboriginal art, story and dance continue to draw on these spiritual traditions.

ਟੋਰਸ ਸਟਰੇਟ ਆਈਲੈਂਡਰਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ, ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ gu ਗਿੰਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੇਲਨੇਸੀਅਨ ਮੂਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ' ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
the spirituality and customs of torres strait islanders, who inhabit the islands between australia and new guinea, reflected their melanesian origins and dependence on the sea.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ 1996 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ 7000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ।
the 1996 australian census counted more than 7000 respondents as followers of a traditional aboriginal religion.

1788 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫਲੀਟ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
since the arrival of the first fleet of british ships in 1788, christianity has grown to be the major religion practised in australia.

ਇਸਾਈ ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅਟੁੱਟ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
christian churches have played an integral role in the development of education, health and welfare services in australia.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਚਰਚ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਐਂਜਲਿਕਨ ਚਰਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪੰਨ ਸੀ.
for much of australian history the church of england now known as the anglican church of australia was the largest religious denomination.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸਦੀ relativeੁਕਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ ਤਾਜ਼ਾ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਬਣਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲਿਆ ਹੈ.
however, multicultural immigration has contributed to a decline in its relative position, and the roman catholic church has benefitted from recent immigration to become the largest group.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੀ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸਲਾਮ, ਬੁੱਧ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਸਾਰੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਵੱਧੇ ਹਨ।
similarly, islam, buddhism, hinduism and judaism have all grown in australia over the past half-century.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
australia has one of the lowest levels of religious adherence in the world.

2001 ਵਿਚ, ਸਿਰਫ 8.8% ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਅਧਾਰ ਤੇ ਚਰਚ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
in 2001, only 8.8% of australians attended church on a weekly basis.

ਸਿਹਤ ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ maਰਤਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਹੈ.
health australia has the third and seventh highest life expectancy of males and females respectively in the world.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਉਮਰ .5 .5..5 ਸਾਲ ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ .0 84..0 ਸਾਲ ਸੀ.
life expectancy in australia in 2010 was 79.5 years for males and 84.0 years for females.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੋਕਥਾਮ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ 7.8% ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
australia has the highest rates of skin cancer in the world, while cigarette smoking is the largest preventable cause of death and disease, responsible for 7.8% of the total mortality and disease.

ਰੋਕਥਾਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ 7.6% ਹੈ, ਮੋਟਾਪਾ ਤੀਜਾ 7.5% ਦੇ ਨਾਲ.
ranked second in preventable causes is hypertension at 7.6%, with obesity third at 7.5%.

ਮੋਟਾਪੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 35 ਵੇਂ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ 63% ਬਾਲਗ ਅਬਾਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪਾ ਹੈ.
australia ranks 35th in the world and near the top of developed nations for its proportion of obese adults and nearly two thirds 63% of its adult population is either overweight or obese.

ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚੇ ਸਮੇਤ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 9.8% ਹਨ.
total expenditure on health including private sector spending is around 9.8% of gdp.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 1975 ਵਿੱਚ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
australia introduced universal health care in 1975.

ਮੈਡੀਕੇਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮਦਨੀ ਟੈਕਸ ਸਰਚਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਤੌਰ ਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕੇਅਰ ਲੇਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ 1.5% ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
known as medicare, it is now nominally funded by an income tax surcharge known as the medicare levy, currently set at 1.5%.

ਰਾਜ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅਟੈਚਡ ਬਾਹਰੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਲਾਭ ਲਾਭ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the states manage hospitals and attached outpatient services, while the commonwealth funds the pharmaceutical benefits scheme subsidising the costs of medicines and general practice.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਜਾਂ ਹੋਮ ਸਕੂਲਿੰਗ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਪੂਰੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
education school attendance, or registration for home schooling, is compulsory throughout australia.

ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਨਿਯਮ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ 16 ਸਾਲ ਤਕ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
education is the responsibility of the individual states and territories so the rules vary between states, but in general children are required to attend school from the age of about 5 until about 16.

ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੁੱ agedੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ।
in some states e.g., western australia, the northern territory and new south wales , children aged are required to either attend school or participate in vocational training, such as an apprenticeship.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਲਗ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਹੈ ਜੋ 2003 ਵਿਚ 99% ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
australia has an adult literacy rate that was estimated to be 99% in 2003.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅੰਕੜਾ ਬਿ bureauਰੋ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਕਣ ਦਰ ਸਿਰਫ 50% ਹੈ।
however, a report for the australian bureau of statistics reported that tasmania has a literacy and numeracy rate of only 50%.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
in the programme for international student assessment, australia regularly scores among the top five of thirty major developed countries member countries of the organisation for economic co-operation and development .

ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਹੈ.
catholic education accounts for the largest non-government sector.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੋਲ 37 ਸਰਕਾਰੀ-ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਹੋਰ ਮਾਹਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਕੋਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
australia has 37 government-funded universities and two private universities, as well as a number of other specialist institutions that provide approved courses at the higher education level.

ਓ.ਈ.ਸੀ.ਡੀ. ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the oecd places australia among the most expensive nations to attend university.

ਇੱਥੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਟੈਫ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਰੇਡ ਨਵੇਂ ਟ੍ਰੇਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
there is a state-based system of vocational training, known as tafe, and many trades conduct apprenticeships for training new tradespeople.

25 ਤੋਂ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 58% ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਸੀਈਡੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦਰ 49% ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
about 58% of australians aged from 25 to 64 have vocational or tertiary qualifications, and the tertiary graduation rate of 49% is the highest among oecd countries.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਓਈਸੀਡੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
the ratio of international to local students in tertiary education in australia is the highest in the oecd countries.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ 38 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਕੋਲ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
in addition, 38 percent of australia's population has a university or college degree, which is among the highest percentages in the world.

ਸਭਿਆਚਾਰ 1788 ਤੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁ influenceਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਐਂਗਲੋ-ਸੇਲਟਿਕ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਦੇਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ.
culture since 1788, the primary influence behind australian culture has been anglo-celtic western culture, with some indigenous influences.

ਅਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ.
the divergence and evolution that has occurred in the ensuing centuries has resulted in a distinctive australian culture.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
since the mid-20th century, american popular culture has strongly influenced australia, particularly through television and cinema.

ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੁਆਰਾ.
other cultural influences come from neighbouring asian countries, and through large-scale immigration from non-english-speaking nations.

ਆਰਟਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਹੈ, ਇਹ 60,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀ ਹੈ.
arts the rock art of australia's indigenous peoples is the oldest and richest in the world, dating as far back as 60,000 years and spread across hundreds of thousands of sites.

ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜਾਈਨ, ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਮਕਾਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, "20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਹਾਨ ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ" ਇਸਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਐਮਿਲੀ ਕੈਮ ਕਾਂਗਵਰਯੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
traditional designs, patterns and stories infuse contemporary indigenous australian art, "the last great art movement of the 20th century" its exponents include emily kame kngwarreye.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਨੇ ਅਣਜਾਣ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੋਹ ਦਿਖਾਇਆ.
during the first century of european settlement, colonial artists, trained in europe, showed a fascination with the unfamiliar land.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹੀਡਲਬਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਰਥਰ ਸਟ੍ਰੇਟਨ, ਟੌਮ ਰਾਬਰਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ, ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ “ਵਿਲੱਖਣ australianੰਗ ਨਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ” ਲਹਿਰ ਹੈ।
the naturalistic, sun-filled works of arthur streeton, tom roberts and others associated with the 19th-century heidelberg first "distinctively australian" movement in western expression to a burgeoning australian nationalism in the lead-up to federation.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਕੂਲ ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਪ੍ਰੈਸਟਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿਡਨੀ ਨੋਲਨ ਅਤੇ ਆਰਥਰ ਬੁਆਏਡ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ, ਨੇ ਨਵੇਂ ਕਲਾਤਮਕ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
while the school remained influential into the new century, modernists such as margaret preston, and, later, sidney nolan and arthur boyd, explored new artistic trends.

ਫਰੇਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਬਰੇਟ ਵ੍ਹਾਈਟਲੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਟਰੇਲੀਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਖਣਿਕ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚਾਲੇ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the landscape remained a central subject matter for fred williams, brett whiteley and other post-world war ii artists whose works, eclectic in style yet uniquely australian, moved between the figurative and the abstract.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਲਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
the national gallery of australia and state galleries maintain collections of australian and international art.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਕਲਾ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ.
australia has one of the world's highest attendances of art galleries and museums per head of population.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਾਹਿਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ।
australian literature grew slowly in the decades following european settlement though indigenous oral traditions, many of which have since been recorded in writing, are much older.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਨਰੀ ਲੌਸਨ ਅਤੇ ਬੈਂਜੋ ਪੈਟਰਸਨ ਨੇ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਝਾੜੀ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ.
19th-century writers such as henry lawson and banjo paterson captured the experience of the bush using a distinctive australian vocabulary.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਪੈਟਰਸਨ ਦੀ ਝਾੜੀ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ "ਵਾਲਟਜਿੰਗ ਮਟਿਲਡਾ" 1895 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
their works are still very popular paterson's bush poem "waltzing matilda" 1895 is regarded as australia's unofficial national anthem.

ਮਾਈਲਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
miles franklin is the namesake of australia's most prestigious literary prize, awarded annually to the best novel about australian life.

ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਪੈਟਰਿਕ ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ 1973 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
its first recipient, patrick white, went on to win the nobel prize in literature in 1973.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬੁਕਰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿਚ ਪੀਟਰ ਕੈਰੀ, ਥੌਮਸ ਕੇਨੇਲੀ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਫਲਾਨਾਗਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
australian winners of the booker prize include peter carey, thomas keneally and richard flanagan.

ਲੇਖਕ ਡੇਵਿਡ ਮਾਲੌਫ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਡੇਵਿਡ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਲੈਸ ਮਰੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਹਨ।
author david malouf, playwright david williamson and poet les murray are also renowned literary figures.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਲਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
many of australia's performing arts companies receive funding through the federal government's australia council.

ਹਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਪੇਰਾ ਕੰਪਨੀ, ਓਪੇਰਾ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਪ੍ਰਾਨੋ ਜੋਨ ਸੁਥਰਲੈਂਡ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
there is a symphony orchestra in each state, and a national opera company, opera australia, well known for its famous soprano joan sutherland.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਨੈਲੀ ਮੇਲਬਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਓਪੇਰਾ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
at the beginning of the 20th century, nellie melba was one of the world's leading opera singers.

ਬੈਲੇ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬੈਲੇ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ballet and dance are represented by the australian ballet and various state companies.

ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
each state has a publicly funded theatre company.

ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਟੋਰੀ ofਫ ਕੈਲੀ ਗੈਂਗ 1906, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲੰਬਾਈ ਫਿਲਮ, ਚੁੱਪ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਛਾਲ ਆਈ.
media the story of the kelly gang 1906 , the world's first feature length film, spurred a boom in australian cinema during the silent film era.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ asedੰਗ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
after world war i, hollywood monopolised the industry, and by the 1960s australian film production had effectively ceased.

ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਲਾਭ ਨਾਲ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਨਵੀਂ ਵੇਵ ਨੇ ਭੜਕਾative ਅਤੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ, ਕੌਮੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਕ ਇਨ ਫ੍ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਗੈਲੀਪੋਲੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਮਗਰਮੱਛ" ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਓਜ਼ਪਲਾਈਟੇਸ਼ਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮੈਡ ਮੈਕਸ ਲੜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ ਬਣ ਗਈ .
with the benefit of government support, the australian new wave of the 1970s brought provocative and successful films, many exploring themes of national identity, such as wake in fright and gallipoli, while "crocodile" dundee and the ozploitation movement's mad max series became international blockbusters.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਕ ਫਿਲਮ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ 2015 ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿਚ 7.7% ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ.
in a film market flooded with foreign content, australian films delivered a 7.7% share of the local box office in 2015.

ਏ.ਸੀ.ਟੀ.ਏ. ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿਚ ਜੈਫਰੀ ਰੱਸ਼, ਨਿਕੋਲ ਕਿਡਮੈਨ, ਕੇਟ ਬਲੈਂਸ਼ੇਟ ਅਤੇ ਹੀਥ ਲੇਜਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the aactas are australia's premier film and television awards, and notable academy award winners from australia include geoffrey rush, nicole kidman, cate blanchett and heath ledger.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਦੋ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਲਟੀਕਲਚਰਲ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਸਰਵਿਸ, ਤਿੰਨ ਵਪਾਰਕ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਨੈਟਵਰਕ, ਕਈ ਪੇ-ਟੀਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਜਨਤਕ, ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ.
australia has two public broadcasters the australian broadcasting corporation and the multicultural special broadcasting service , three commercial television networks, several pay-tv services, and numerous public, non-profit television and radio stations.

ਹਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਵਿੱਤੀ ਸਮੀਖਿਆ.
each major city has at least one daily newspaper, and there are two national daily newspapers, the australian and the australian financial review.

2010 ਵਿਚ, ਰਿਪੋਰਟਰਜ਼ ਵਿ withoutਟ ਬਾਰਡਰਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 178 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ 18 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ 8 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਪਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ 19 ਵੇਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ 20 ਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਹੈ.
in 2010, reporters without borders placed australia 18th on a list of 178 countries ranked by press freedom, behind new zealand 8th but ahead of the united kingdom 19th and united states 20th .

ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਮੀਡੀਆ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਨਿ newsਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੇਅਰਫੈਕਸ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹਨ.
this relatively low ranking is primarily because of the limited diversity of commercial media ownership in australia most print media are under the control of news corporation and fairfax media.

ਪਕਵਾਨ ਬਹੁਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਬੀਲੇ ਸਮੂਹ ਜੰਤੂ ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਝਾੜੀ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
cuisine most indigenous australian tribal groups subsisted on a simple hunter-gatherer diet of native fauna and flora, otherwise called bush tucker.

ਪਹਿਲੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਖਾਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਰੋਸਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the first settlers introduced british food to the continent, much of which is now considered typical australian food, such as the sunday roast.

ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਖਾਣਾ ਬਦਲਿਆ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਤੋਂ ਆਏ, ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਪੰਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕੌਫੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੱਧਮ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਿਮ ਅਤੇ ਚੀਕੋ ਰੋਲ.
multicultural immigration transformed australian cuisine post-world war ii european migrants, particularly from the mediterranean, helped to build a thriving australian coffee culture, and the influence of asian cultures has led to australian variants of their staple foods, such as the chinese-inspired dim sim and chiko roll.

ਵੇਜਮੀਟ, ਪਾਵੇਲੋਵਾ, ਲਮਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਮੀਟ ਪਈਆਂ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਖਾਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
vegemite, pavlova, lamingtons and meat pies are regarded as iconic australian foods.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਵਾਈਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ, ਕੂਲਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
australian wine is produced mainly in the southern, cooler parts of the country.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
australia is also known for its cafe and coffee culture in urban centres, which has influenced coffee culture abroad, including new york city.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਫਲੈਟ ਚਿੱਟੀ ਕੌਫੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ.
australia and new zealand were responsible for the flat white coffee.

ਖੇਡ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 24% ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਡ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
sport and recreation about 24% of australians over the age of 15 regularly participate in organised sporting activities.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਨੈੱਟਬਾਲ, ਰਗਬੀ ਲੀਗ, ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਰਗਬੀ ਯੂਨੀਅਨ' ਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
at an international level, australia has excelled at cricket, field hockey, netball, rugby league, swimming and rugby union.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਦੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਚ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the majority of australians live within the coastal zone, making the beach a popular recreation spot and an integral part of the nation's identity.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪਾਣੀ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਡਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਸਰਫਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਘਰ ਹੈ.
australia is a powerhouse in water-based sports, such as swimming and surfing.

ਸਰਫ ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਜੀਵਨ-ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the surf lifesaving movement originated in australia, and the volunteer lifesaver is one of the country's icons.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਨਿਯਮ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਘੋੜ ਦੌੜ, ਫੁਟਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਅਤੇ ਮੋਟਰ ਰੇਸਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
nationally, other popular sports include australian rules football, horse racing, soccer, basketball, and motor racing.

ਸਾਲਾਨਾ ਮੈਲਬੌਰਨ ਕੱਪ ਘੋੜਾ ਦੌੜ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਤੋਂ ਹੋਬਾਰਟ ਯਾਟ ਦੌੜ ਤੀਬਰ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the annual melbourne cup horse race and the sydney to hobart yacht race attract intense interest.

2016 ਵਿੱਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਖੇਡ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੈਰਾਕੀ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਖੇਡਾਂ ਹਨ.
in 2016, the australian sports commission revealed that swimming, cycling and soccer are the three most popular participation sports.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 1956 ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿਚ ਅਤੇ 2000 ਸਿਡਨੀ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ.
australia is one of five nations to have participated in every summer olympics of the modern era, and has hosted the games twice 1956 in melbourne and 2000 in sydney.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਹਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1938, 1962, 1982, 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2018 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
australia has also participated in every commonwealth games, hosting the event in 1938, 1962, 1982, 2006 and will host the 2018 commonwealth games.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
australia made its inaugural appearance at the pacific games in 2015.

ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਓਐਫਸੀ ਨੇਸ਼ਨਸ ਕੱਪ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਇਕੋ ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੀਫਾ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ.
as well as being a regular fifa world cup participant, australia has won the ofc nations cup four times and the afc asian cup once the only country to have won championships in two different fifa confederations.

ਦੇਸ਼ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਸ਼ਲੀਲ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿਚ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਗਲੋਬਲ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the country regularly competes among the world elite basketball teams as it is among the global top three teams in terms of qualifications to the basketball tournament at the summer olympics.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਓਪਨ ਟੈਨਿਸ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸਲੈਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other major international events held in australia include the australian open tennis grand slam tournament, international cricket matches, and the australian formula one grand prix.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ, ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, ਦਿ ਐਸ਼ੇਜ਼, ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਸਟੇਟ ਆਫ ਓਰਜਨ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫਾਈਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the highest-rating television programs include sports telecasts such as the summer olympics, fifa world cup, the ashes, rugby league state of origin, and the grand finals of the national rugby league and australian football league.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਕੀਇੰਗ 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਐਲਪਸ ਅਤੇ ਤਸਮਾਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
skiing in australia began in the 1860s and snow sports take place in the australian alps and parts of tasmania.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ australiaਸਟਰੇਲੀਆ ਇੰਡੈਕਸ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਚਾ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਵਿਕਿਮੀਡੀਆ ਐਟਲਸ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਡੇਟਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸੰਘੀ, ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਬਿ bureauਰੋ ਆਫ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੋਰਟਲ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ "ਆਸਟਰੇਲੀਆ".
see also outline of australia index of australia-related articles notes references bibliography further reading external links wikimedia atlas of australia geographic data related to australia at openstreetmap about australia from the department of foreign affairs and trade website governments of australia website federal, states and territories australian government website australian bureau of statistics community organisations portal tourism australia "australia".

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ.
the world factbook.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ
central intelligence agency.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਯੂ.ਸੀ.ਬੀ. ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਖੇ ਗੋਬਪਬਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼ੈਡ. ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਉਚਾਰਨ, ਦਿਲੀ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ।
australia at ucb libraries govpubs australia at dmoz delhi , hindustani pronunciation dilli , officially the national capital territory of delhi, is a city and a union territory of india.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਓਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
it is bordered by haryana on three sides and by uttar pradesh to the east.

ਇਹ 1,484 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 573 ਵਰਗ ਮੀਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
it is the most expansive city in 1,484 square kilometres 573 sq mi .

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਐਨਸੀਟੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 16.8 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ.
at the 2011 census delhi city population was about 11 million, the second highest in india after mumbai, while the whole nct population was about 16.8 million.

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਐਨਸੀਟੀ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 26 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
delhi's urban area is now considered to extend beyond the nct boundary to include an estimated population of over 26 million people making it the world's second largest urban area.

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੈਟਰੋ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜਾਂ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
as of 2016 recent estimates of the metro economy of its urban area have ranked delhi either the top or second most productive metro area of india.

ਦਿੱਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੁਲ ਸੰਪਤੀ 450 ਅਰਬ ਹੈ ਅਤੇ 18 ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਅਤੇ 23000 ਕਰੋੜਪਤੀਆਂ ਦੀ ਘਰ ਹੈ.
delhi is the second wealthiest city after mumbai in india, with a total wealth of 450 billion and home to 18 billionaires and 23000 millionaires.

6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਸਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ.
delhi has been continuously inhabited since the 6th century bc.

ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
through most of its history, delhi has served as a capital of various kingdoms and empires.

ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੱਧਯੁਗੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿੱਲੀ ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ।
it has been captured, ransacked and rebuilt several times, particularly during the medieval period, and modern delhi is a cluster of a number of cities spread across the metropolitan region.

ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਐਨ.ਸੀ.ਟੀ. ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਭਾ ਹੈ।
a union territory, the political administration of the nct of delhi today more closely resembles that of a state of india, with its own legislature, high court and an executive council of ministers headed by a chief minister.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਐਨਸੀਟੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
new delhi is jointly administered by the federal government of india and the local government of delhi, and is the capital of the nct of delhi.

ਦਿੱਲੀ ਨੇ 1951 ਅਤੇ 1982 ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, 1983 ਐਨਏਐਮ ਸੰਮੇਲਨ, 2010 ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ, 2012 ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
delhi hosted the first and ninth asian games in 1951 and 1982 respectively, 1983 nam summit, 2010 men's hockey world cup, 2010 commonwealth games, 2012 brics summit and was one of the major host cities of the 2011 cricket world cup.

ਦਿੱਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਐਨਸੀਆਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1985 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ 'ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਖੇਤਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ' ਖੇਤਰ ਹੈ.
delhi is also the centre of the national capital region ncr , which is a unique 'interstate regional planning' area created by the national capital region planning board act of 1985.

ਟੌਪਨੀਮੀ ਦਿੱਲੀ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ.
toponymy there are a number of myths and legends associated with the origin of the name delhi.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ dhਿੱਲੂ ਜਾਂ ਦਿਲੂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਰਾਜ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 50 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ.
one of them is derived from dhillu or dilu, a king who built a city at this location in 50 bc and named it after himself.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ iliਿੱਲੀ looseਿੱਲੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟੋਮਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੀਂਹ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਪਿਆ ਸੀ.
another legend holds that the name of the city is based on the hindi prakrit word dhili loose and that it was used by the tomaras to refer to the city because the iron pillar of delhi had a weak foundation and had to be moved.

ਟੋਮਾਰਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਹਾਲੀਵਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the coins in circulation in the region under the tomaras were called dehliwal.

ਭਵਿਸ਼ਯ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣ ਕਿਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
according to the bhavishya purana, king prithiviraja of indraprastha built a new fort in the modern-day purana qila area for the convenience of all four castes in his kingdom.

ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਗੇਟਵੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਹਾਲੀ ਰੱਖਿਆ।
he ordered the construction of a gateway to the fort and later named the fort dehali.

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇਹਲੀਜ਼ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ' ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ 'ਗੇਟਵੇ' ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ.
some historians believe that the name is derived from dilli, a corruption of the hindustani words dehleez or terms meaning 'threshold' or 'gateway' symbolic of the city as a gateway to the gangetic plain.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ illਿੱਲੀਕਾ ਸੀ.
another theory suggests that the city's original name was dhillika.

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਦਿਲੀਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the people of delhi are referred to as delhiites or dilliwalas.

ਉੱਤਰੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the city is referenced in various idioms of the northern indo-aryan languages.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭੀ ਦਿਲੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਫਾਰਸੀ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨੋਜ਼ ਦੇਹਲੀ ਦੂਰ ਅਸਟ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ.
examples include abhi dilli door hai or its persian version, hanouz dehli dour ast, literally meaning delhi is still far away, which is generically said about a task or journey still far from completion.

ਦਿਲੀ ਦਿਲਵਾਲਾਂ ਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਦਿਲੀ ਦਿਲਵਾਲਾਂ ਕੀ ਭਾਵ ਦਿੱਲੀ ਵੱਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
dilli dilwalon ka shehr or dilli dilwalon ki meaning delhi belongs to the large-hearted daring.

ਆਸ ਪਾਸ ਪਾੜੇ, ਦਿਲੀ ਪਾਣੀ ਤਰਸੇ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਪਾਰਕ ਹੈ.
aas-paas barse, dilli pani tarse, literally meaning it pours all around, while delhi lies parched.

ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸੰਕੇਤ, ਇਹ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨਾਲ ਕਮੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
an allusion to the sometimes semi-arid climate of delhi, it idiomatically refers to situations of deprivation when one is surrounded by plenty.

ਇਤਿਹਾਸ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਾਇਦ ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਸਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
history the area around delhi was probably inhabited before the second millennium bc and there is evidence of continuous inhabitation since at least the 6th century bc.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
the city is believed to be the site of indraprastha, the legendary capital of the pandavas in the indian epic mahabharata.

ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਖੰਡਵਪ੍ਰਸਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
according to mahabharata, this land was initially a huge mass of forests called 'khandavaprastha' which was burnt down to build the city of indraprastha.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਮੌਰੀਆ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀ. 300 ਬੀ.ਸੀ. 1966 ਵਿੱਚ, ਮੌਰੀਅਨ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕਾ ਬੀ.ਸੀ. ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਪੁਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
the earliest architectural relics date back to the maurya period c. 300 bc in 1966, an inscription of the mauryan emperor ashoka bc was discovered near srinivaspuri.

ਅੱਠ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।
remains of eight major cities have been discovered in delhi.

ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸ਼ਹਿਰ ਮੌਜੂਦਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਨ.
the first five cities were in the southern part of present-day delhi.

ਗੁਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਰਾਜਾ ਅਨੰਗ ਪਾਲ ਨੇ ਟੋਮਰਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਈ. ਵਿਚ 736 ਵਿਚ ਲਾਲ ਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
gurjara-pratihara king anang pal of the tomara dynasty founded the city of lal kot in ad 736.

ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਨੇ 1178 ਵਿਚ ਲਾਲ ਕੋਟ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕਿਲਾ ਰਾਏ ਪਿਥੌਰਾ ਰੱਖਿਆ।
prithviraj chauhan conquered lal kot in 1178 and renamed it qila rai pithora.

ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ 1192 ਵਿਚ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਾਜਿਕ ਹਮਲਾਵਰ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇਕ ਠੋਸ ਯਤਨ ਕੀਤੇ।
the king prithviraj chauhan was defeated in 1192 by muhammad ghori, a tajik invader from afghanistan, who made a concerted effort to conquer northern india.

1200 ਤਕ, ਜੱਦੀ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤੁਰਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਅਗਲੀਆਂ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਰਹਿਣਾ ਸੀ।
by 1200, native hindu resistance had begun to crumble, the dominance of foreign turkic muslim dynasties in north india was to last for the next five centuries.

ਘੋਰੀ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਜਰਨੈਲ, ਕੁਤੁ-ਉਦ-ਦੀਨ ਆਈਬਕ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿੱਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਗੋਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।
the slave general of ghori, qutb-ud-din aibak was given the responsibility of governing the conquered territories of india and then ghori returned to his capital, ghor.

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 1206 ਈ.
he died in 1206 ad.

ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
he had no heirs and so his generals declared themselves independent in different parts of his empire.

ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੇ ਘੋਰੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਿਆ।
qutb-ud-din assumed control of ghori's indian possessions.

ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਮਮਲੂਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
he laid the foundation of the delhi sultanate and the mamluk dynasty.

ਉਸਨੇ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਕੁਵਵਾਤ-ਇਸਲਾਮ ਮਾਈਟ ਆਫ ਇਸਲਾਮ ਮਸਜਿਦ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
he began construction of the qutb minar and quwwat-al-islam might of islam mosque, the earliest extant mosque in india.

ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
qutb-ud-din faced widespread hindu rebellions because he broke several ancient temples to acquire wealth and material to build mosques and other monuments.

ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੁਰਕੀ ਫਤਿਹ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ.
it was his successor, iltutmish , who consolidated the turkic conquest of northern india.

ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ, ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਬਣ ਗਈ।
razia sultan, daughter of iltutmish, succeeded him as the sultan of delhi.

ਉਹ ਦਿੱਲੀ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ isਰਤ ਹੈ।
she is the first and only woman to rule over delhi.

ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤਕ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ, ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
for the next three hundred years, delhi was ruled by a succession of turkic and an afghan, lodhi dynasty.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਟਾshਨਸ਼ਿਪ ਬਣਾਏ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੱਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
they built several forts and townships that are part of the seven cities of delhi.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਸੂਫੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
delhi was a major centre of sufism during this period.

ਮਮਲੂਕ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੂਜ਼ ਖਿਲਜੀ ਨੇ 1290 ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the mamluk sultanate delhi was overthrown in 1290 by jalal ud din firuz khilji .

ਦੂਜੇ ਖਿਲਜੀ ਸ਼ਾਸਕ ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਦੱਕੜ ਵਿਚ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਵਧਾ ਲਿਆ।
under the second khilji ruler, ala-ud-din khilji, the delhi sultanate extended its control south of the narmada river in the deccan.

ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੱਦ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀ।
the delhi sultanate reached its greatest extent during the reign of muhammad bin tughluq .

ਪੂਰੇ ਡੇਕਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
in an attempt to bring the whole of the deccan under control, he moved his capital to daulatabad, maharashtra in central india.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ।
however, by moving away from delhi he lost control of the north and was forced to return to delhi to restore order.

ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਫਿਰ ਤੋੜ ਗਏ.
the southern provinces then broke away.

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਗੁਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
in the years following the reign of firoz shah tughlaq , the delhi sultanate rapidly began to lose its hold over its northern provinces.

ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ 1398 ਵਿਚ ਤੈਮੂਰ ਲੈਨਕ ਨੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 100,000 ਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
delhi was captured and sacked by timur lenk in 1398, who massacred 100,000 captives.

ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪਤਨ ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਰਦੇ-ਹਿੱਸੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
delhi's decline continued under the sayyid dynasty , until the sultanate was reduced to delhi and its hinterland.

ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦਬਦਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ' ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
under the afghan lodhi dynasty , the delhi sultanate recovered control of the punjab and the gangetic plain to once again achieve domination over northern india.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਰਾਮਦਗੀ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਬਰ ਦੁਆਰਾ 1526 ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
however, the recovery was short-lived and the sultanate was destroyed in 1526 by babur, founder of the mughal dynasty.

ਬਾਬਰ ਅਜੋਕੀ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫਰਗਾਨਾ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਚੈਂਗੀਸ ਖਾਨ ਅਤੇ ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ।
babur, was a descendant of genghis khan and timur, from the fergana valley in modern-day uzbekistan.

1526 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਲੋਧੀ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
in 1526, he invaded india, defeated the last lodhi sultan in the first battle of panipat and founded the mughal empire that ruled from delhi and agra.

ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ 1540 ਤੋਂ 1556 ਤਕ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਅਤੇ ਹੇਮੂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
the mughal dynasty ruled delhi for more than three centuries, with a sixteen-year hiatus during the reigns of sher shah suri and hemu from 1540 to 1556.

1553 ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ, ਹੇਮੂ ਨੇ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
in 1553, the hindu king, hemu acceded to the throne of delhi by defeating forces of mughal emperor humayun at agra and delhi.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1556 ਵਿਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਕਬਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹੇਮੂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
however, the mughals re-established their rule after akbar's army defeated hemu during the second battle of panipat in 1556.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1638 ਤੋਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
shah jahan built the seventh city of delhi that bears his name shahjahanabad, which served as the capital of the mughal empire from 1638 and is today known as the old city or old delhi.

1707 ਵਿਚ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਡੇਕਨ ਪਠਾਰ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ.
after the death of aurangzeb in 1707, the mughal empire's influence declined rapidly as the hindu maratha empire from deccan plateau rose to prominence.

1737 ਵਿਚ, ਮਰਾਠਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
in 1737, maratha forces sacked delhi following their victory against the mughals in the first battle of delhi.

ਸੰਨ 1739 ਵਿਚ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਰਨਾਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਫ਼ਾਰਸ ਦੇ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਫ਼ਾਰਸੀ ਫੌਜ ਸੀ।
in 1739, the mughal empire lost the huge battle of karnal in less than three hours against the numerically outnumbered but militarily superior persian army led by nader shah of persia.

ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ, ਮੋਰ ਤਖਤ, ਦਰੀਆ-ਏ-ਨੂਰ ਅਤੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਗਈ।
after his invasion, he completely sacked and looted delhi, carrying away immense wealth including the peacock throne, the daria-i-noor, and koh-i-noor.

ਮੁਗਲਾਂ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਕੜਕਦੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਜਿਸਨੇ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵੀ.
the mughals, severely further weakened, could never overcome this crushing defeat and humiliation which also left the way open for more invaders to come, including eventually the british.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਨਾਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ.
nader eventually agreed to leave the city and india after forcing the mughal emperor muhammad shah i to beg him for mercy and granting him the keys of the city and the royal treasury.

1752 ਵਿਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੀ ਇਕ ਸੰਧੀ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲ ਗੱਦੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ.
a treaty signed in 1752 made marathas the protectors of the mughal throne in delhi.

1757 ਵਿਚ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸ਼ਾਸਕ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
in 1757, the afghan ruler, ahmad shah durrani, sacked delhi.

ਉਹ ਮੁਗਲ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਰਤ ਆਇਆ।
he returned to afghanistan leaving a mughal puppet ruler in nominal control.

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਫਿਰ 1758 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ 1761 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤਕ ਇਹ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
the marathas again occupied delhi in 1758, and were in control until their defeat in 1761 at the third battle of panipat when the city was captured again by ahmad shah.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1771 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਦਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਮਹਾਂਦਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਨੂੰ 1772 ਵਿਚ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟੋਰੇਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
however, in 1771, the marathas established a protectorate over delhi when the maratha ruler, mahadji shinde, recaptured delhi and the mughal emperor shah alam ii was installed as a puppet ruler in 1772.

1783 ਵਿਚ, ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਸੰਧੀ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਖ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਜੋਂ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ।
in 1783, sikhs under baghel singh captured delhi and red fort but due to the treaty signed, sikhs withdrew from red fort and agreed to restore shah alam ii as the emperor.

1803 ਵਿਚ, ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਰਾਠਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
in 1803, during the second anglo-maratha war, the forces of british east india company defeated the maratha forces in the battle of delhi.

1857 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ, ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਖ਼ੂਨੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
during the indian rebellion of 1857, delhi fell to the forces of east india company after a bloody fight known as the siege of delhi.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ 1858 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ।
the city came under the direct control of the british government in 1858.

ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੂਬਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
it was made a district province of the punjab.

1911 ਵਿਚ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਲਕੱਤਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ.
in 1911, it was announced that the capital of british held territories in india was to be transferred from calcutta to delhi.

ਨਾਮ "ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ" 1927 ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 13 ਫਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the name "new delhi" was given in 1927, and the new capital was inaugurated on 13 february 1931.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੂਟਿਯਨਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
new delhi, also known as lutyens' delhi, was officially declared as the capital of the union of india after the country gained independence on 15 august 1947.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।
during the partition of india, thousands of hindu and sikh refugees, mainly from west punjab fled to delhi, while many muslim residents of the city migrated to pakistan.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ 2013 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਨਮ ਦਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ.
migration to delhi from the rest of india continues as of 2013 , contributing more to the rise of delhi's population than the birth rate, which is declining.

ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਠਵਾਂ ਨੌਵਾਂ ਸੋਧ ਐਕਟ, 1991 ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the constitution sixty-ninth amendment act, 1991 declared the union territory of delhi to be formally known as the national capital territory of delhi.

ਇਸ ਐਕਟ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਿੱਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੀਮਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ।
the act gave delhi its own legislative assembly along civil lines, though with limited powers.

ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿਚ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਛੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
in december 2001, the parliament of india building in new delhi was attacked by armed militants, killing six security personnel.

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਧਾਰਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
india suspected pakistan-based militant groups were behind the attack, which caused a major diplomatic crisis between the two countries.

ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ, 2008 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਲ 103 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
there were further terrorist attacks in delhi in october 2005 and september 2008, resulting in a total of 103 deaths.

ਇਕੋਲਾਜੀ ਦਿੱਲੀ 28 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
ecology delhi is located at 28.

77.
77.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ 100 ਕਿ.ਮੀ.
100 km2 in india.

ਬੱਸਾਂ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਧਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦਾ 60% ਹੈ.
buses are the most popular means of road transport catering to about 60% of delhi's total demand.

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੱਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਹੈ.
delhi has one of india's largest bus transport systems.

ਬੱਸਾਂ ਰਾਜ-ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਦਿੱਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਡੀਟੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕੰਪ੍ਰੈਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ. ਨਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੇੜੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ.
buses are operated by the state-owned delhi transport corporation dtc , which owns the largest fleet of compressed natural gas cng -fueled buses in the world.

ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਾਰਾਂ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
personal vehicles especially cars also form a major chunk of vehicles plying on delhi roads.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮਹਾਨਗਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਾਰਾਂ ਹਨ.
delhi has the highest number of registered cars compared to any other metropolitan city in india.

ਟੈਕਸੀਆਂ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ.
taxis, auto rickshaws, and cycle rickshaws also ply on delhi roads in large numbers.

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੜਕਾਂ ਕੁਝ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੜਕੀ infrastructureਾਂਚੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਥੰਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਿੰਗ ਰੋਡ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ "ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ" ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
important roads in delhi some roads and expressways serve as important pillars of delhi's road infrastructure inner ring road is one of the most important "state highways" in delhi.

ਇਹ ਇੱਕ 51 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸਰਕੂਲਰ ਸੜਕ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
it is a 51 km long circular road which connects important areas in delhi.

2 ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰੇਡ-ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਲਾਈਓਵਰਾਂ ਕਾਰਨ, ਸੜਕ ਲਗਭਗ ਸਿਗਨਲ-ਰਹਿਤ ਹੈ.
owing to more than 2 dozen grade-separators flyovers, the road is almost signal-free.

ਆਉਟਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਧਮਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
outer ring road is another major artery in delhi that links far-flung areas of delhi.

ਦਿੱਲੀ ਨੋਇਡਾ ਡਾਇਰੈਕਟ ਫਲਾਈਵੇ ਡੀ ਡੀ ਡੀ ਫਲਾਈਵੇ ਇਕ ਅੱਠ ਪੱਧਰੀ ਪਹੁੰਚ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਟੋਲਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਨੋਇਡਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the delhi noida direct flyway dnd flyway is an eight-laned access controlled tolled expressway which connects delhi to noida an important satellite city of uttar pradesh .

ਸੰਖੇਪ ਡੀ ਐਨ ਡੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦਿੱਲੀ-ਨੋਇਡਾ ਡਾਇਰੈਕਟ".
the acronym dnd stands for "delhi-noida direct".

ਦਿੱਲੀ ਗੁੜਗਾਓਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17 ਮੀਲ ਦਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਗੁੜਗਾਉਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
the delhi gurgaon expressway is a 28 km 17 mi expressway connecting delhi to gurgaon, an important satellite city of haryana.

ਦਿੱਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇ ਟੋਲਡ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ਹਿਰ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the delhi faridabad skyway is controlled tolled expressway which connects delhi to faridabad, an important satellite city of haryana.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਦਿੱਲੀ ਸੜਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 1 ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਐਨਐਚ 1 ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਟਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ.
national highways passing through delhi delhi is connected by road to various parts of the country through several national highways national highway 1 india or nh 1 is a national highway in northern india that links the national capital new delhi to the town of attari in punjab near the indo-pakistan border.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 2 ਇੰਡੀਆ ਐਨਐਚ 2 ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਕੋਲਕਾਤਾ ਰੋਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਅਸਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
national highway 2 india nh 2 commonly referred as delhi-kolkata road is a busy indian national highway that runs through the states of delhi, haryana, uttar pradesh, bihar, jharkhand and west bengal.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 8 ਇੰਡੀਆ ਐਨਐਚ 8 ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
national highway 8 india nh 8 is a national highway in india that connects the indian capital city of new delhi with the indian financial capital city of mumbai.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 10 ਇੰਡੀਆ ਐਨਐਚ 10 ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
national highway 10 india nh 10 is a national highway in northern india that originates at delhi and ends at the town of fazilka in punjab near the indo-pakistan border.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 24 ਇੰਡੀਆ ਐਨਐਚ 24 ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਖਨ to ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 438 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 272 ਮੀਲ ਹੈ.
national highway 24 india nh 24 is a national highway in india that connects the national capital delhi to uttar pradesh state capital lucknow running 438 kilometres 272 miles in length.

ਰੇਲਵੇ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ.
railway delhi is a major junction in the indian railway network and is the headquarters of the northern railway.

ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ, ਨਿਜ਼ਾਮੂਦੀਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਅਨੰਦ ਵਿਹਾਰ ਰੇਲਵੇ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਸਰਾਏ ਰੋਹਿਲਾ.
the five main railway stations are new delhi railway station, old delhi, nizamuddin railway station, anand vihar railway terminal and sarai rohilla.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਸਿਸਟਮ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਡੀ.ਐੱਮ.ਆਰ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਗਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਓਂ, ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the delhi metro, a mass rapid transit system built and operated by delhi metro rail corporation dmrc , serves many parts of delhi and the neighbouring cities faridabad, gurgaon, noida and ghaziabad.

ਅਗਸਤ 2011 ਤਕ, ਮੈਟਰੋ ਵਿਚ ਛੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 189 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 117 ਮੀਲ ਅਤੇ 146 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਲਾਈਨਾਂ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ.
as of august 2011, the metro consists of six operational lines with a total length of 189 km 117 mi and 146 stations, and several other lines are under construction.

ਫੇਜ਼ -1 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2.3 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਜ਼ -2 ਦੀ ਵਾਧੂ ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ 3.2 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।
the phase-i was built at a cost of us 2.3 billion and the phase-ii was expected to cost an additional billion us 3.2 billion .

ਫੇਜ਼ -2 ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 128 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 2010 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
phase-ii has a total length of 128 km and was completed by 2010.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨੇ 25 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ 10 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ.
delhi metro completed 10 years of operation on 25 december 2012.

ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ.
it carries millions of passengers every day.

ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਲੀ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
in addition to the delhi metro, a suburban railway, the delhi suburban railway exists.

ਮੈਟਰੋ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਉਂ, ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
metro the delhi metro is a rapid transit system serving delhi, faridabad, gurgaon, noida and ghaziabad in the national capital region of india.

ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 10 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਟਰੋ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
delhi metro is the world's 10th largest metro system in terms of length.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਆਧੁਨਿਕ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼, ਭਰੋਸੇਮੰਦ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦੇਹ meansੰਗ ਨਾਲ providingੋਆ-meansੁਆਈ ਦੇ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
delhi metro was india's second modern public transportation system, which has revolutionised travel by providing a fast, reliable, safe, and comfortable means of transport.

ਨੈਟਵਰਕ ਵਿਚ ਛੇ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਲ ਲੰਬਾਈ 189.63 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 117.83 ਮੀਲ ਹੈ ਜੋ 142 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 35 ਭੂਮੀਗਤ ਹਨ, ਪੰਜ ਗਰੇਡ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ.
the network consists of six lines with a total length of 189.63 kilometres 117.83 miles with 142 stations, of which 35 are underground, five are at-grade, and the remainder are elevated.

ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤੋਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਐਸਕਲੇਟਰ, ਲਿਫਟ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਟਾਈਲਾਂ ਹਨ.
all stations have escalators, lifts, and tactile tiles to guide the visually impaired from station entrances to trains.

ਇਸ ਵਿਚ ਐਲੀਵੇਟਿਡ, ਐਟ-ਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰਾਡ ਗੇਜ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਗੇਜ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟਾਕ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it has a combination of elevated, at-grade, and underground lines, and uses both broad gauge and standard gauge rolling stock.

ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਤਸੁਬੀਸ਼ੀ-ਰੋਟਮ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ, ਬੰਬਾਰਡੀਅਰ ਮੂਵੀਆ, ਮਿਤਸੁਬੀਸ਼ੀ-ਰੋਟੇਮ ਸਟੈਂਡਰਡ ਗੇਜ ਅਤੇ ਸੀਏਐਫ ਬੇਸੈਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਗੇਜ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
four types of rolling stock are used mitsubishi-rotem broad gauge, bombardier movia, mitsubishi-rotem standard gauge, and caf beasain standard gauge.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਫੇਜ਼ -1 2.3 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਜ਼ -2 ਦੀ ਵਾਧੂ ਬਿਲੀਅਨ 3.2 ਅਰਬ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
the phase-i of delhi metro was built at a cost of us 2.3 billion and the phase-ii was expected to cost an additional billion us 3.2 billion .

ਫੇਜ਼ -2 ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 128 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 2010 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
phase-ii has a total length of 128 km and was completed by 2010.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਨੇ 25 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ 10 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ.
delhi metro completed 10 years of operation on 25 december 2012.

ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ.
it carries millions of passengers every day.

ਇੱਕ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ, ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿੱਲੀ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
in addition to the delhi metro, a suburban railway, the delhi suburban railway exists.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਡੀ.ਐੱਮ.ਆਰ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।
delhi metro is being built and operated by the delhi metro rail corporation limited dmrc , a state-owned company with equal equity participation from government of india and government of national capital territory of delhi.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਹੈ.
however, the organisation is under the administrative control of ministry of urban development, government of india.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੀ.ਐੱਮ.ਆਰ.ਸੀ. ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ, ਮੋਨੋਰੇਲ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਰੇਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
besides construction and operation of delhi metro, dmrc is also involved in the planning and implementation of metro rail, monorail, and high-speed rail projects in india and providing consultancy services to other metro projects in the country as well as abroad.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਈ. ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਡੀਐਮਆਰਸੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ "ਮੈਟਰੋ ਮੈਨ" ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
the delhi metro project was spearheaded by padma vibhushan e. sreedharan, the managing director of dmrc and popularly known as the "metro man" of india.

ਉਸਨੇ ਮੈਟਰੋ ਬ੍ਰਿਜ collapseਹਿਣ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੀਐਮਆਰਸੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ.
he famously resigned from dmrc taking moral responsibility for a metro bridge collapse, which took five lives.

ਸ਼੍ਰੀਧਰਨ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਬਦਲੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਲੈਜੀਅਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
sreedharan was awarded the prestigious legion of honour by the french government for his contribution to delhi metro.

ਮੈਟਰੋ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੱਬਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਫਤਰਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ.
metro services are being extended to important hubs in the cities that are close to offices, colleges, and tourist spots.

ਇਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਬੱਸਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
this will facilitate easy conveyance for the citizens, who otherwise have to rely on public buses that are heavily crowded and are often stuck in traffic jams.

ਖੇਤਰੀ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਆਰਆਰਟੀਐਸ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਯੋਜਨਾ ਬੋਰਡ ਐਨਸੀਆਰਪੀਬੀ ਦੁਆਰਾ 08 ਆਰਆਰਟੀਐਸ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ ਨੂੰ ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
regional rapid transit system rrts the 08 rrts corridors have been proposed by national capital region planning board ncrpb to facilitate the people travelling from nearby cities in ncr to delhi.

ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਗਲਿਆਰੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ ਜੋ 2019 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ .
the three main corridors in the first phase are as follows which are expected to become operational before 2019 delhi alwar via gurgaon delhi panipat via sonepat delhi meerut via ghaziabad remaining five corridors are also approved by national capital region planning board but are planned in the second phase.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਐਨਸੀਆਰਪੀਬੀ ਨੇ ਡੀਐਮਆਰਸੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਰੀਜਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ" ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
to make the project operational ncrpb has formed a separate body named as "national capital region transport corporation on the lines of dmrc to independently formalise and monitor its progress.

2006 ਅਤੇ 2007 ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 2007 ਤੱਕ, ਨਿੱਜੀ ਵਾਹਨ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦਾ 30% ਬਣਦੇ ਹਨ.
roads of 2006 and 2007 as of 2007, private vehicles account for 30% of the total demand for transport.

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 1922.32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੜਕ ਘਣਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
delhi has 1922.32 km of road length per 100 km2, one of the highest road densities in india.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਐਨਐਚ 1, 2, 8, 10 ਅਤੇ 24 ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੈ.
it is connected to other parts of india by five national highways nh 1, 2, 8, 10 and 24.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੜਕ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਮ.ਸੀ.ਡੀ., ਐਨ.ਡੀ.ਐਮ.ਸੀ., ਦਿੱਲੀ ਛਾਉਣੀ ਬੋਰਡ, ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਪੀ.ਡਬਲਯੂ.ਡੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the city's road network is maintained by mcd, ndmc, delhi cantonment board, public works department pwd and delhi development authority.

ਦਿੱਲੀ-ਗੁੜਗਾਉਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਗੁੜਗਾਉਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the delhi-gurgaon expressway connects delhi with gurgaon and the international airport.

"ਦਿ ਦਿੱਲੀ-ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇ".
"the delhi-faridabad skyway".

ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਗੁਆਂ .ੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
connects delhi with the neighbouring industrial town of faridabad.

ਡੀ ਐਨ ਡੀ ਫਲਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ-ਗਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the dnd flyway and noida-greater noida expressway connect delhi with the suburbs of noida and greater noida.

ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ infrastructureਾਂਚੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
delhi's rapid rate of economic development and population growth has resulted in an increasing demand for transport, creating excessive pressure on the city's transport infrastructure.

ਸਾਲ 2008 ਤੱਕ, ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ, ਦਿੱਲੀ ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 11.2 ਮਿਲੀਅਨ 11.2 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ।
as of 2008, the number of vehicles in the metropolitan region, delhi ncr, is 11.2 million 11.2 million .

2008 ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ 1000 ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ 85 ਕਾਰਾਂ ਸਨ.
in 2008, there were 85 cars in delhi for every 1,000 of its residents.

ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
to meet the transport demand, the state and union government constructed a mass rapid transit system, including the delhi metro.

1998 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜਨਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਰੈਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ.
in 1998, the supreme court of india ordered that all public transport vehicles in delhi must be fuelled by compressed natural gas cng .

ਬੱਸਾਂ ਸਰਵਜਨਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦੇ 60% ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
buses are the most popular means of public transport, catering to about 60% of the total demand.

ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਦਿੱਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਡੀਟੀਸੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੇੜੀ ਸੀਐਨਜੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the state-owned delhi transport corporation dtc is a major bus service provider which operates the world's largest fleet of cng-fuelled buses.

ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਗਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਬੱਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਚਲਦਾ ਹੈ.
delhi bus rapid transit system runs between ambedkar nagar and delhi gate.

ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਐਨਸੀਟੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 16,753,235 ਹੈ.
demographics according to the 2011 census of india, the population of nct of delhi is 16,753,235.

ਅਨੁਸਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ 11,297 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 866 womenਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.34% ਸੀ.
the corresponding population density was 11,297 persons per km2 with a sex ratio of 866 women per 1000 men, and a literacy rate of 86.34%.

2004 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦਰ, ਮੌਤ ਦਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 20.03, 5.59 ਅਤੇ 13.08 ਸੀ।
in 2004, the birth rate, death rate and infant mortality rate per 1000 population were 20.03, 5.59 and 13.08 respectively.

2001 ਵਿਚ, ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ 285,000 ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 215,000 ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
in 2001, the population of delhi increased by 285,000 as a result of migration and by 215,000 as a result of natural population growth, which made delhi one of the fastest growing cities in the world.

ਦੁਆਰਕਾ ਸਬ ਸਿਟੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
dwarka sub city, asia's largest planned residential area, is located within the national capital territory of delhi.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਾ ਐਨਸੀਟੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਗੁਆਂgaonੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ 26 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਮਿਲੀਅਨ.
urban expansion has resulted in delhi's urban area now being considered as extending beyond nct boundaries to incorporate towns and cities of neighbouring states including gurgaon and faridabad of haryana, and ghaziabad and noida of uttar pradesh, the total population estimated by the united nations at over 26 million.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਟੋਕਿਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੈਮੋੋਗ੍ਰਾਫੀਆ ਨੇ ਜਕਾਰਤਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
according to the un this makes delhi urban area the world's second largest, after tokyo, although demographia declares the jakarta urban area to be the second largest.

2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਐਨਸੀਟੀ ਦੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਦੋ ਅੰਕੜੇ 16,314,838 ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਲਈ 21,753,486 ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।
the 2011 census provided two figures for urban area population 16,314,838 within the nct boundary, and 21,753,486 for the extended urban area.

ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ .6१.88% ਹੈ, ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ १२..86%, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ 4.4%, ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿਚ 99.99 christian%, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ 87.8787% ਅਤੇ ਹੋਰ 0.12% ਹਨ।
religion hinduism is delhi's predominant religious faith, with 81.68% of delhi's population, followed by islam 12.86% , sikhism 3.4% , jainism 0.99% , christianity 0.87% , and others 0.12% .

ਦੂਜੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਜ਼ਮ, ਬਹਾਇਜ਼ਮ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other minority religions include buddhism, zoroastrianism, baha'ism and judaism.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਹੜੀ 2014 ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਿੰਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 80.94% ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ 7.14% ਅਤੇ ਉਰਦੂ 6.31% ਹਨ।
languages according to the 50th report of the commissioner for linguistic minorities in india, which was submitted in 2014, hindi is the delhi's most spoken language, with 80.94% speakers, followed by punjabi 7.14% and urdu 6.31% .

ਹਿੰਦੀ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
hindi is also the official language of delhi while urdu and punjabi have been declared as the additional official languages.

ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 50% ਆਬਾਦੀ "ਮੁ basicਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ provisionੁਕਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ" ਨਾਲ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
slums around 50% of the population of delhi lives in slums with "inadequate provision of basic services".

ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ inੁੱਕਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਡੀਯੂਐਸਆਈਬੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ 16% ਲੋਕ ਪਖਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 22% ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ शौच ਕਰਦੇ ਹਨ.
majority of these slums has inadequate provisions to the basic facilities and according to dusib report only 16% of people use toilets and almost 22% of the people do open defecation.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਸਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਂਝ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ.
culture delhi's culture has been influenced by its lengthy history and historic association as the capital of india.

ਇਸਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is exemplified by many significant monuments in the city.

ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
delhi is also identified as the location of indraprastha, the ancient capital of the pandavas.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ 1200 ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ 175 ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the archaeological survey of india recognises 1200 heritage buildings and 175 monuments as national heritage sites.

ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕਈ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ 1656 ਵਿਚ ਬਣੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ.
in the old city, the mughals and the turkic rulers constructed several architecturally significant buildings, such as the jama masjid india's largest mosque built in 1656 and the red fort.

ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
three world heritage sites the red fort, qutab minar and humayun's tomb are located in delhi.

ਹੋਰ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ, ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਿਗਰਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
other monuments include the india gate, the jantar mantar an 18th-century astronomical observatory and the purana qila a 16th-century fortress.

ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ, ਅਕਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਰ, 'ਲੋਟਸ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਇਸਕਾਨ ਮੰਦਰ ਆਧੁਨਿਕ architectਾਂਚੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ.
the laxminarayan temple, akshardham temple, the ' lotus temple and the iskcon temple are examples of modern architecture.

ਰਾਜ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ।
raj ghat and associated memorials houses memorials of mahatma gandhi and other notable personalities.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ architectਾਂਚੇ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਵਾਸ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ, ਸਕੱਤਰੇਤ, ਰਾਜਪਤ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਚੌਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
new delhi houses several government buildings and official residences reminiscent of british colonial architecture, including the rashtrapati bhavan, the secretariat, rajpath, the parliament of india and vijay chowk.

ਸਫਦਰਜੰਗ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਮੁਗਲ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
safdarjung's tomb is an example of the mughal gardens style.

ਕੁਝ ਰੀਵੇਲ ਹਵੇਲੀਜ਼ ਮਹੱਲ ਨਿਵਾਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਨ.
some regal havelis palatial residences are in the old city.

ਕਮਲ ਟੈਂਪਲ, ਇਕ 'ਪੂਜਾ ਘਰ' ਹੈ ਜੋ 1986 ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮੰਦਰ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
lotus temple, is a ' house of worship completed in 1986. notable for its flowerlike shape, it serves as the mother temple of the indian subcontinent and has become a prominent attraction in the city.

ਕਮਲ ਟੈਂਪਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the lotus temple has won numerous architectural awards and been featured in hundreds of newspaper and magazine articles.

ਦੂਸਰੇ ਸਾਰੇ 'ਪੂਜਾ ਘਰ', ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਾਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭੇਦ ਦੇ, ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
like all other ' houses of worship, is open to all regardless of religion, or any other distinction, as emphasised in ' texts.

'ਕਾਨੂੰਨ ਇਸ ਗੱਲ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਤੀ ਘਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
the ' laws emphasise that the spirit of the house of worship be that it is a gathering place where people of all religions may worship god without denominational restrictions.

'ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ' ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਜਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the ' laws also stipulate that only the holy scriptures of the ' faith and other religions can be read or chanted inside in any language while readings and prayers can be set to music by choirs, no musical instruments can be played inside.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਕੋਈ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
furthermore, no sermons can be delivered, and there can be no ritualistic ceremonies practised.

ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਾਰੀ ਸਾੜੀਆਂ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ.
chandni chowk, a 17th-century market, is one of the most popular shopping areas in delhi for jewellery and zari saris.

ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿਚ, ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਕroਾਈ ਅਤੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਇੰਮੈਲਿੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
delhi's arts and crafts include, zardozi an embroidery done with gold thread and meenakari the art of enamelling.

ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨੇੜਤਾ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ 15 ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਜਯੰਤੀ ਵਰਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ.
festivals delhi's association and geographic proximity to the capital, new delhi, has amplified the importance of national events and holidays like republic day, independence day 15 august and gandhi jayanti.

ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
on independence day, the prime minister addresses the nation from the red fort.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਿੱਲੀ ਵਾਸੀ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
most delhiites celebrate the day by flying kites, which are considered a symbol of freedom.

ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਪਰੇਡ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the republic day parade is a large cultural and military parade showcasing india's cultural diversity and military strength.

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਦਿੱਲੀ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਫੂਲ ਵਾਲੋਂ ਕੀ ਸੇਅਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
over the centuries, delhi has become known for its composite culture, and a festival that symbolises this is the phool walon ki sair, which takes place in september.

ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕroੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਖਵਾਜਾ ਬਖਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਅਤੇ ਯੋਗਮਰਿਆ ਮੰਦਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਹਰੌਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
flowers and pankhe fans embroidered with flowers are offered to the shrine of 13th century sufi saint khwaja bakhtiyar kaki and the yogmaya temple, both situated in mehrauli.

ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਮਹਾਂਵੀਰ ਜਯੰਤੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ, ਰਕਸ਼ਾ ਬੰਧਨ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਹੋਲੀ, ਲੋਹੜੀ, ਚੌਥ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਨਮਸਥਮੀ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਈਦ ਉਲ-ਫਿਤਰ, ਮੋਹਰਰਾਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਜੈਯੰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
religious festivals include diwali the festival of lights , mahavir jayanti, guru nanak's birthday, raksha bandhan, durga puja, holi, lohri, chauth, krishna janmastami, maha shivratri, eid ul-fitr, moharram and buddha jayanti.

ਕੁਤੁਬ ਫੈਸਟੀਵਲ ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਜੋਂ.
the qutub festival is a cultural event during which performances of musicians and dancers from all over india are showcased at night, with the qutub minar as a backdrop.

ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਬ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other events such as kite flying festival, international mango festival and vasant panchami the spring festival are held every year in delhi.

ਆਟੋ ਐਕਸਪੋ, ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਟੋ ਸ਼ੋਅ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the auto expo, asia's largest auto show, is held in delhi biennially.

ਪ੍ਰਗਤੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਲਗਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੈ।
the new delhi world book fair, held biennially at the pragati maidan, is the second largest exhibition of books in the world.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੀ “ਬੁੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ” ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
delhi is often regarded as the "book capital" of india because of high readership.

ਆਈ ਟੀ ਪੀ ਓ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੇਡ ਫੇਅਰ ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਐਫ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਮੇਲਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 15 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
india international trade fair iitf , organised by itpo is the biggest cultural and shopping fair of delhi which takes place in november each year and is visited by more than 15 lakh people.

ਪਕਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੁਗਲ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਹੀ ਮੁਗਲਈ ਪਕਵਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
cuisine as india's national capital and centuries old mughal capital, delhi influenced the food habits of its residents and is where mughlai cuisine originated.

ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
along with indian cuisine, a variety of international cuisines are popular among the residents.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਬਾਬ, ਬਿਰਿਆਨੀ, ਤੰਦੂਰੀ ਵਰਗੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਈ.
the dearth of food habits among the city's residents created a unique style of cooking which became popular throughout the world, with dishes such as kebab, biryani, tandoori.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਟਰ ਚਿਕਨ, ਆਲੂ ਚਾਟ, ਚਾਟ, ਦਹੀ ਵੜਾ, ਕਚੌਰੀ, ਗੋਲ ਗੱਪੇ, ਸਮੋਸਾ, ਚੋਲੇ ਭਟੂਰ, ਚੋਲੇ ਕੁਲਚੇ, ਜਲੇਬੀ ਅਤੇ ਲੱਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the city's classic dishes include butter chicken, aloo chaat, chaat, dahi vada, kachori, gol gappe, samosa, chole bhature, chole kulche, jalebi and lassi.

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the fast living habits of delhi's people has motivated the growth of street food outlets.

ਸਥਾਨਕ habਾਬਿਆਂ ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
a trend of dining at local dhabas is popular among the residents.

ਹਾਈ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਮ ਹੋਟਲ, ਪੰਜਾਬ ਗਰਿੱਲ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰਾ ਹਨ.
high-profile restaurants have gained popularity in recent years, among the popular restaurants are the karim hotel, the punjab grill and bukhara.

ਗਲੀ ਪਰਾਂਥੇ ਵਲੀ ਤਲੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਦੀ ਗਲੀ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਦੀ ਇਕ ਗਲੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ.
the gali paranthe wali the street of fried bread is a street in chandni chowk particularly for food eateries since the 1870s.

ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਗਲੀ ਤੇਜ਼ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਸਟਾਲਾਂ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ.
almost the entire street is occupied by fast food stalls or street vendors.

ਇਹ ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਵਾਰ ਪਰਥਾ ਖਾਣ ਲਈ ਗਲੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
it has nearly become a tradition that almost every prime minister of india has visited the street to eat paratha at least once.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਗਲੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
other indian cuisines are also available in this area even though the street specialises in north indian food .

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਯੂਰੋਮੀਨੀਟਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2015 ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ 28 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
tourism according to euromonitor international, delhi ranked as 28th most visited city in the world and first in india by foreign visitors in 2015.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ.
there are numerous tourist attractions in delhi, both historic and modern.

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ, ਕੁਤਬ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਇੰਡੋ-ਇਸਲਾਮੀ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
the three unesco world heritage sites in delhi, qutb complex, red fort and humayun's tomb are among the finest examples of indo-islamic architecture.

ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1931 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਜੰਗੀ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ.
another prominent landmark of delhi is india gate, a 1931 built war memorial to soldiers of british indian army who died during first world war.

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।
delhi has several famous places of worship of various religions.

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਕਸ਼ਰਧਾਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
one of the largest hindu temple complexes in the world, akshardham is a major tourist attraction in the city.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਰ, ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ, ਲੋਟਸ ਟੈਂਪਲ, ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਇਸਕਾਨ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other famous religious sites include laxminarayan temple, gurudwara bangla sahib, lotus temple, jama masjid and iskcon temple.

ਦਿੱਲੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਖਰੀਦਾਰੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ.
delhi is also a hub for shopping of all kinds.

ਕਨੌਟ ਪਲੇਸ, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, ਖਾਨ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਦਿਲੀ ਹੱਟ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਚੂਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ.
connaught place, chandni chowk, khan market and dilli haat are some of the major retail markets in delhi.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਲੈਕਟ ਸਿਟੀਵਾਕ, ਡੀਐਲਐਫ ਪ੍ਰੋਮਨੇਡ, ਡੀਐਲਐਫ ਐਂਪੋਰਿਓ, ਮੈਟਰੋ ਵਾਕ ਅਤੇ ਅੰਸਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major shopping malls include select citywalk, dlf promenade, dlf emporio, metro walk and ansal plaza.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸਨ ਸੀ.ਆਈ.ਐੱਸ.ਈ.ਐੱਸ.ਈ. ਲਈ ਕੌਂਸਲ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਐਨ.ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਟੀ. ਸੀ.ਬੀ.ਐੱਸ.ਈ. ਜਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਐਨ.ਆਈ.ਓ.ਐੱਸ.
education private schools in delhi which use either english or hindi as the language of instruction are affiliated to one of three administering bodies, the council for the indian school certificate examinations cisce , the central board for secondary education ncert cbse or the national institute of open schooling nios .

ਲਗਭਗ 15.29 ਲੱਖ 1.529 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਮਿਡਲ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ 8.22 ਲੱਖ 0.822 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ 6.69 ਲੱਖ 0.669 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ।
in , approximately 15.29 lakh 1.529 million students were enrolled in primary schools, 8.22 lakh 0.822 million in middle schools and 6.69 lakh 0.669 million in secondary schools across delhi.

studentsਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਦਾਖਲੇ ਲਈ 49% ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ.
female students represented 49% of the total enrolment.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 1.58% ਅਤੇ 1.95% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ.
the same year, the delhi government spent between 1.58% and 1.95% of its gross state domestic product on education.

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਐਨਸੀਟੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
schools and higher educational institutions in delhi are administered either by the directorate of education, the nct government or private organisations.

2006 ਵਿੱਚ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 165 ਕਾਲਜ, ਪੰਜ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਅੱਠ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਸੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਂ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸਨ।
in 2006, delhi had 165 colleges, five medical colleges and eight engineering colleges, seven major universities and nine deemed universities.

ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਕਿ theਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ 2 ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ 200 ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
indian institute of technology, delhi is ranked 2 in the qs national india and under top 200 world university rankings and is one of the best engineering universities in asia.

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ medicalਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਹੈ.
all india institute of medical sciences delhi is a premier medical school for treatment and research.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
national law university, delhi is a prominent law school and is affiliated to the bar council of india.

ਦਿੱਲੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ।
delhi technological university formerly delhi college of engineering , indraprastha institute of information technology, netaji subhas institute of technology, guru gobind singh indraprastha university and national law university, delhi are the only state universities.

ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ.
university of delhi, jawaharlal nehru university and jamia millia islamia are the central universities, and indira gandhi national open university is for distance education.

2008 ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਦਿੱਲੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 16% ਕੋਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਸੀ.
as of 2008, about 16% of all delhi residents possessed at least a college graduate degree.

ਮੀਡੀਆ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਬਰਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਸੰਸਦ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸਮੇਤ.
media as the capital of india, delhi is the focus of political reportage, including regular television broadcasts of parliament sessions.

ਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਸਟ, ਮੀਡੀਆ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
many national media agencies, including the state-owned press trust of india, media trust of india and doordarshan, is based in the city.

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋ ਮੁਫਤ ਧਰਤੀਵੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ, ਅਤੇ ਕਈ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸਿਸਟਮ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਖੇਤਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕੇਬਲ ਚੈਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
television programming includes two free terrestrial television channels offered by doordarshan, and several hindi, english, and regional-language cable channels offered by multi system operators.

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ.
satellite television has yet to gain a large quantity of subscribers in the city.

ਪ੍ਰਿੰਟ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ.
print journalism remains a popular news medium in delhi.

ਖੇਤਰੀ ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੈਨਿਕ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਰਤ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ, ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ, ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੈਨਿਕ ਦੇਸਬੰਧੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the city's hindi newspapers include navbharat times, hindustan dainik, punjab kesari, pavitra bharat, dainik jagran, dainik bhaskar, amar ujala delhi and dainik desbandhu.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ 'ਦਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼' ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੈ.
amongst the english language newspapers, the hindustan times, with a daily circulation of over a million copies, is the single largest daily.

ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਦਿ ਹਿੰਦੂ, ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟੈਂਡਰਡ, ਦਿ ਪਾਇਨੀਅਰ, ਦਿ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਅਤੇ ਦਿ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other major english newspapers include times of india, the hindu, indian express, business standard, the pioneer, the statesman, and the asian age.

ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਲਿਆਲਾ ਮਨੋਰਮਾ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦੀਨਮਲਾਰ ਅਤੇ ਦੀਨਾਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
regional language newspapers include the malayalam daily malayala manorama and the tamil dailies dinamalar and dinakaran.

ਰੇਡੀਓ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਸ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਨੇ 2006 ਵਿਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
radio is a less popular mass medium in delhi, although fm radio has gained popularity since the inauguration of several new stations in 2006.

ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ-ਮਾਲਕੀਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a number of state-owned and private radio stations broadcast from delhi.

ਸਪੋਰਟਸ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ, ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 2010 ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ, 2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
sports delhi has hosted many major international sporting events, including the first and also the ninth asian games, the 2010 hockey world cup, the 2010 commonwealth games and the 2011 cricket world cup.

ਦਿੱਲੀ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਬੋਲੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ 2020 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਲਈ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
delhi lost bidding for the 2014 asian games, and considered making a bid for the 2020 summer olympics.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿੱਤੀ infrastructureਾਂਚਾ 2020 ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।
however, sports minister manohar singh gill later stated that funding infrastructure would come before a 2020 bid.

ਸੰਭਾਵਤ 2028 ਬੋਲੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ.
there are indications of a possible 2028 bid.

2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ, ਜੋ ਕਿ 3 ਤੋਂ 14 ਅਕਤੂਬਰ, 2010 ਤੱਕ ਚੱਲੀਆਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
the 2010 commonwealth games, which ran from 3 to 14 october 2010, was one of the largest sports event held in india.

ਸਾਲ 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 3 ਅਕਤੂਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਵਜੇ 00 ਵਜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the opening ceremony of the 2010 commonwealth games was held at the jawaharlal nehru stadium, the main stadium of the event, in new delhi at 7 00 pm indian standard time on 3 october 2010.

ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ 8,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ andਾਈ ਘੰਟੇ ਚੱਲੇ.
the ceremony featured over 8,000 performers and lasted for two and a half hours.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ .5 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ.
it is estimated that .5 billion us 52 million were spent to produce the ceremony.

ਸਮਾਗਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ 12 ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ।
events took place at 12 competition venues.

ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 20 ਸਿਖਲਾਈ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੱਤ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
20 training venues were used in the games, including seven venues within delhi university.

ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਰਥ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਰਗਬੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਰਗਬੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the rugby stadium in delhi university north campus hosted rugby games for commonwealth games.

ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 19 ਜਨਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜੈ ਮਾਕਨ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਸੀ।
the mess left behind after the commonwealth games prompted prime minister manmohan singh to replace sports and youth affairs minister manohar singh gill with ajay maken in 19 january 2011 cabinet reshuffle.

ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਹਨ.
cricket and football are the most popular sports in delhi.

ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ, ਜਾਂ ਮੈਦਾਨ, ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
there are several cricket grounds, or maidans, located across the city.

ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ ਗਰਾਉਂਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਟਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the feroz shah kotla ground known commonly as the kotla is one of the oldest cricket grounds in india and is a venue for international cricket matches.

ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹੈ.
it is the home ground of the delhi cricket team, which represents the city in the ranji trophy, the premier indian domestic first-class cricket championship.

ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵਰਿੰਦਰ ਸਹਿਵਾਗ, ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ, ਗੌਤਮ ਗੰਭੀਰ, ਮਦਨ ਲਾਲ, ਚੇਤਨ ਚੌਹਾਨ, ਇਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ।
the delhi cricket team has produced several world-class international cricketers such as virender sehwag, virat kohli, gautam gambhir, madan lal, chetan chauhan, ishant sharma and bishan singh bedi to name a few.

ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਹਰਬੈਕਸ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ.
the railways and services cricket teams in the ranji trophy also play their home matches in delhi, in the karnail singh stadium and the harbax singh stadium respectively.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਟੀਮ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਟਲਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਜੇਟਸ ਦੀ ਟੀਮ ਸੀ।
the city is also home to the indian premier league team delhi daredevils, who play their home matches at the kotla, and was the home to the delhi giants team previously delhi jets of the now defunct indian cricket league.

ਅੰਬੇਦਕਰ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 21,000 ਲੋਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, 28 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਯੂਏਈ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰਤੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ.
ambedkar stadium, a football stadium in delhi which holds 21,000 people, was the venue for the indian football team's world cup qualifier against uae on 28 july 2012.

ਦਿੱਲੀ ਨੇ 2007 ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
delhi hosted the nehru cup in 2007 and 2009, in both of which india defeated syria .

ਐਲੀਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ, ਦਿੱਲੀ ਡਿਫੈਂਡਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ.
in the elite football league of india, delhi's first professional american football franchise, the delhi defenders played its first season in pune.

ਗਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਪਨਗਰ, ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਕਟ ਸਾਲਾਨਾ ਫਾਰਮੂਲਾ 1 ਇੰਡੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
buddh international circuit in greater noida, a suburb of delhi, hosts the annual formula 1 indian grand prix.

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਰੇਨਾ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
the indira gandhi arena is also in delhi.

ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਡਾਇਨਾਮੋਸ ਐਫਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
delhi dynamos fc, represents the city in the indian super league football tournament.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਿੱਲੀ ਡਾਇਨਾਮੋਸ ਐਫਸੀ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
jawaharlal nehru stadium is the home stadium for delhi dynamos fc.

ਦਿੱਲੀ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 21 ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
delhi is a member of the asian network of major cities 21.

ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।
world heritage status in february 2014, the government of india approved delhi's bid for world heritage city status.

ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨਾਬਾਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਲੂਟਿਯੰਸ ਦੇ ਬੰਗਲਾ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the historical city of shahjahanabad and lutyens' bungalow zone in new delhi were cited in the bid.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
a team from unesco was scheduled to visit delhi in september 2014 to validate its claims.

ਇੰਟੈਚ ਨੇ ਬੋਲੀ ਲਈ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
intach acted as the nodal agency for the bid.

ਸਵੀਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
the announcement of accepted cities was to be made in june 2015.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 21 ਮਈ, 2015 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ. ਦਿੱਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੰਧ ਭੈਣ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਲੰਡਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਉਲਾਣਬਾਤਰ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ 2001 ਫੁਕੂਓਕਾ, ਜਪਾਨ 2007 ਦੀਆਂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਯੇਰੇਵਨ, ਅਰਮੀਨੀਆ 2008 ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੁੜਵੇਂ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੱਗੜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਲੀ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਦਿੱਲੀ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਇਨਯੂਟ ਦੇ ਐਲਾਨੇ ਜਾਂ ਇਨੁਕਿਟਟੱਟ ਵਿਖੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ, "ਲੋਕ" ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਨ.
however, the government of india withdrew its nomination on 21 may 2015. notable people from delhi international relations sister cities new york city, united states london, united kingdom moscow, russia ulaanbaatar, mongolia chicago, illinois, united states 2001 fukuoka, japan 2007 partnerships yerevan, armenia 2008 see also list of tourist attractions in delhi list of twin towns and sister cities in india turban training centre references further reading external links government official website official tourism site of delhi, india general information delhi britannica entry delhi at dmoz geographic data related to delhi at openstreetmap inuit pronounced or inuktitut , "the people" are a group of culturally similar indigenous peoples inhabiting the arctic regions of greenland, canada and alaska.

ਇੰਯੂਟ ਇਕ ਬਹੁਵਚਨ ਨਾਮ ਹੈ ਇਕਵਚਨ ਇਯੁਕ ਹੈ.
inuit is a plural noun the singular is inuk.

ਇਨਯੂਟ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਐਸਕੀਮੋ-ਅਲੇਅਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the inuit languages are part of the eskimo-aleut family.

ਇਨੁਇਟ ਸਾਈਨ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੂਨਾਵਟ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
inuit sign language is a critically endangered language isolate spoken in nunavut.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, "ਏਸਕਿਮੋ" ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨਯੂਟ ਅਤੇ ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਯੂਪਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the united states and canada, the term "eskimo" was commonly used to describe the inuit and alaska's yupik and peoples.

ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਇਨਯੂਟ" ਯੁਪਿਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਐਸਕਿਮੋ" ਇਕੋ ਇਕ ਅਵਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਪਿਕ, ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
however, "inuit" is not accepted as a term for the yupik, and "eskimo" is the only term that includes yupik, and inuit.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਯੂਟ "ਏਸਕਿਮੋ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ "ਇਨਯੂਟ" ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
however, aboriginal peoples in canada and greenlandic inuit view "eskimo" as pejorative, and "inuit" is more commonly used in self-reference for these groups.

ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ, 1982 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਅਤੇ 35 ਨੇ “ਇਨਯੂਇਟ” ਨੂੰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
in canada, sections 25 and 35 of the constitution act of 1982 classified the "inuit" as a distinctive group of aboriginal canadians who are not included under either the first nations or the .

ਇਨਯੂਟ ਨੂਨਾਵਟ, ਕਿ mostਬੈਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਨੁਨਾਵਿਕ, ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਨੁਨਾਟਸਿਆਵਤ ਅਤੇ ਨੂਨਟੂਕਾਵਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਨੁਇਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the inuit live throughout most of northern canada in the territory of nunavut, nunavik in the northern third of quebec, nunatsiavut and nunatukavut in labrador, and in various parts of the northwest territories, particularly around the arctic ocean.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਇਨੁਕਿਟਿਟ ਵਿਚ “ਇਨਯੂਟ ਨੂਨੰਗਟ” ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these areas are known in inuktitut as the "inuit nunangat".

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲਾਸਕਾ ਉੱਤਰੀ slਲਾਨ ਅਤੇ ਲਿਟਲ ਡਾਇਓਮੇਡ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਲਾਈਵ ਹੈ.
in the united states, the live primarily on the alaska north slope and on little diomede island.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਯੂਟ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ.
the greenlandic inuit are descendants of indigenous migrations from canada.

21 ਵੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਉਹ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਹੀਂ.
in the 21st century they are citizens of denmark, although not of the european union.

ਪੂਰਵ ਸੰਭਾਵਤ ਇਤਿਹਾਸ ਇਨਿਟ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਥੁਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਅਲਾਸਕਾ ਤੋਂ 1000 ਸਾ.ਯੁ.
precontact history inuit are the descendants of what anthropologists call the thule culture, who emerged from western alaska around 1000 ce.

ਉਹ ਲਗਭਗ 4,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੰਧਤ ਅਲੇਉਟ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚੁਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ.
they had split from the related aleut group about 4,000 years ago and from northeastern siberian migrants, possibly related to the chukchi language group, still earlier.

ਉਹ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫੈਲ ਗਏ.
they spread eastwards across the arctic.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਬੰਧਤ ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਇਨੁਕਿਟਿਟ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਲੀਓ-ਏਸਕੀਮੋ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਿiਨੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they displaced the related dorset culture, the last major paleo-eskimo culture in inuktitut, called the tuniit .

ਇਨੁਇਟ ਦੰਤਕਥਾ ਟਿitਨੀਟ ਨੂੰ "ਦੈਂਤ" ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਇਨਯੂਟ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਨ.
inuit legends speak of the tuniit as "giants", people who were taller and stronger than the inuit.

ਘੱਟ ਅਕਸਰ, ਦੰਤਕਥਾ ਡੌਰਸੈੱਟ ਨੂੰ "ਡਵਰਾਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
less frequently, the legends refer to the dorset as "dwarfs".

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਨਯੂਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਦਿੱਤਾ.
researchers believe that the dorset culture lacked the dogs, larger weapons and other technologies of the inuit society, which gave the latter an advantage.

1300 ਤਕ, ਇਨਯੂਟ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਵਸ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ.
by 1300, inuit migrants had reached west greenland, where they settled, moving into east greenland over the following century.

ਥੂਲੇ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਗਨਕੁਆਇਨ ਅਤੇ ਸਿਓਨ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਟਿiਨੀਟ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਗਿਆ.
faced with population pressures from the thule and other surrounding groups, such as the algonquian and siouan to the south, the tuniit gradually receded.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲਗਭਗ 1400 ਜਾਂ 1500 ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
they were thought to have become completely extinct as a people by about 1400 or 1500.

ਪਰ, 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈਨਰੀ ਬੀ. ਕੋਲਿਨਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੇਟਿਵ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਪਏ ਖੰਡਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸੈਡਲਰਿਮਯੂਟ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਜਾਂ ਟੂਨਿਇਟ ਦੇ ਅੰਤਮ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਸਨ.
but, in the mid-1950s, researcher henry b. collins determined that, based on the ruins found at native point, the sadlermiut were likely the last remnants of the dorset culture, or tuniit.

ਸੈਡਲਰਿਮਯੂਟ ਆਬਾਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
the sadlermiut population survived up until winter , when exposure to new infectious diseases brought by contact with europeans led to their extinction as a people.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮਿਟੋਕੌਂਡਰੀਅਲ ਡੀਐਨਏ ਖੋਜ ਨੇ ਟਿiਨੀਅਟ ਅਤੇ ਸੈਡਰਲਮਿutਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in the early 21st century, mitochondrial dna research has supported the theory of continuity between the tuniit and the sadlermiut peoples.

ਇਸਨੇ ਇਹ ਸਬੂਤ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਕਿ ਆਲੁਟੀਅਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਡੋਰਸੈੱਟ ਅਤੇ ਥੂਲੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it also provided evidence that a population displacement did not occur within the aleutian islands between the dorset and thule transition.

ਦੂਜੀ ਟਿiਨੀਅਟ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਲੇਯੂਟ ਅਤੇ ਸੈਡਲਰਿਮਯੂਟ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਥੂਲੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in contrast to other tuniit populations, the aleut and sadlermiut benefited from both geographical isolation and their ability to adopt certain thule technologies.

ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਇਨਿuitਟ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ “ਆਰਕਟਿਕ ਟ੍ਰੀ ਲਾਈਨ” ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ.
in canada and greenland, inuit circulated almost exclusively north of the "arctic tree line", the effective southern border of inuit society.

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ "ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ" ਇਨਯੂਟ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੁਨਾਟਸੀਅਵਟ ਵਿੱਚ ਰਿਗੋਲੇਟ ਹੈ.
the most southern "officially recognized" inuit community in the world is rigolet in nunatsiavut.

ਨੂਨਾਟਸੈਵਟ ਦੇ ਦੱਖਣ, ਨੂਨਟੂਕਾਵਟ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨੂਇਟ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ 1900 ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ transhumant ਅਰਧ-ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਵਨ continuedੰਗ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
south of nunatsiavut, the descendants of the southern labrador inuit in nunatukavut continued their traditional transhumant semi-nomadic way of life until the mid-1900s.

ਨੂਨਟੂਕਾਵੁਮਮਿ peopleਟ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਮੌਸਮੀ ਅਧਾਰ ਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the nunatukavummuit people usually moved among islands and bays on a seasonal basis.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
they did not establish stationary communities.

ਰੁੱਖ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਨੇਟਿਵ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਤੇ ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in other areas south of the tree line, native american and first nations cultures were well established.

ਇਨਕਿਟ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਜਿਹੜੀ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਸੁਆਰਕਟਕਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ toੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੱਖਣੀ ਗੁਆਂ .ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
the culture and technology of inuit society that served so well in the arctic were not suited to subarctic regions, so they did not displace their southern neighbors.

ਇਨਯੂਟ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਦੱਖਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ ਆਮ ਸਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
inuit had trade relations with more southern cultures boundary disputes were common and gave rise to aggressive actions.

ਲੋੜੀਂਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਨਯੂਟ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ.
warfare was not uncommon among those inuit groups with sufficient population density.

ਨੂਨਾਟਾਮਿਉਟ ਉੁਮਰਮਿਯੂਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕੈਂਜ਼ੀ ਨਦੀ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
inuit such as the nunatamiut uummarmiut , who inhabited the mackenzie river delta area, often engaged in warfare.

ਸੈਂਟਰਲ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੈਟਲ ਇਨਯੂਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਕਸਰ ਕੀਤਾ.
the more sparsely settled inuit in the central arctic, however, did so less often.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਪਰਕ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਨਾਲ ਸੀ ਜੋ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਤੱਟ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
their first european contact was with the vikings who settled in greenland and explored the eastern canadian coast.

ਨੌਰਸ ਸਾਗਾਸ ਨੇ ਬੈਠਕ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਣਵੰਧਾ ਲੇਬਲ, ਜਿਸਦਾ ਨੌਰਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਟਿiਨੀਟ, ਇਨਯੂਟ, ਜਾਂ ਬੂਥੁਕ.
the norse sagas recorded meeting , probably an undifferentiated label for all the indigenous peoples whom the norse encountered, whether tuniit, inuit, or beothuk.

ਤਕਰੀਬਨ 1350 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਲਵਾਯੂ ਠੰ grewਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਬਰਫ ਯੁੱਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after about 1350, the climate grew colder during the period known as the little ice age.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਆਪਣੀਆਂ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
during this period, alaskan natives were able to continue their whaling activities.

ਪਰ, ਉੱਚ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ, ਇਨਯੂਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੇਲਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਨੈਡਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਵ੍ਹੇਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
but, in the high arctic, the inuit were forced to abandon their hunting and whaling sites as bowhead whales disappeared from canada and greenland.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਨਯੂਟ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾੜੀ ਖੁਰਾਕ 'ਤੇ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ architectਾਂਚੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
these inuit had to subsist on a much poorer diet, and lost access to the essential raw materials for their tools and architecture which they had previously derived from whaling.

ਬਦਲਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਇਨਟਿ .ਟ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਲਾਈਨ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
the changing climate forced the inuit to work their way south, forcing them into marginal niches along the edges of the tree line.

ਇਹ ਉਹ ਖੇਤਰ ਸਨ ਜਿਥੇ ਦੇਸੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਜਿਥੇ ਉਹ ਇੰ weakਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ.
these were areas which native americans had not occupied or where they were weak enough for the inuit to live near them.

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ.
researchers have difficulty defining when inuit stopped this territorial expansion.

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
there is evidence that they were still moving into new territory in southern labrador when they first began to interact with europeans in the 17th century.

ਪੋਸਟਕਾੱਨਟੈਕਟ ਇਤਿਹਾਸ ਕਨੇਡਾ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁ contactਲੇ ਸੰਪਰਕ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਦੇ ਪਾਲੇਓ-ਏਸਕਿਮੋਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਸੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨੌਰਸਮੈਨ ਆਉਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ.
postcontact history canada early contact with europeans the lives of paleo-eskimos of the far north were largely unaffected by the arrival of visiting norsemen except for mutual trade.

ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨੂਇਟ ਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਪਰਕ ਰਿਹਾ ਹੈ.
labrador inuit have had the longest continuous contact with europeans.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਨੌਰਸ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨਯੂਟ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਸਦੀ ਤਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ.
after the disappearance of the norse colonies in greenland, the inuit had no contact with europeans for at least a century.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਬਾਸਕ ਵ੍ਹੀਲਰ ਅਤੇ ਮਛੇਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈੱਡ ਬੇ ਵਿਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
by the mid-16th century, basque whalers and fishermen were already working the labrador coast and had established whaling stations on land, such as the one that has been excavated at red bay.

ਇੰਯੂਇਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ .ਾਲ ਲਿਆ.
the inuit appear not to have interfered with their operations, but they raided the stations in winter for tools and items made of worked iron, which they adapted to their own needs.

ਮਾਰਟਿਨ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਦੀ ਨੌਰਥ ਵੈਸਟ ਪੈੱਸੇ ਦੀ 1576 ਦੀ ਖੋਜ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸੰਪਰਕ ਸੀ.
martin frobisher's 1576 search for the northwest passage was the first well-documented post-columbian contact between europeans and inuit.

ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਬੇਅ, ਬਾਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਉਤਰੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਬਸਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਇਕਵਾਲੂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਬੇਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
frobisher's expedition landed in frobisher bay, baffin island, not far from the settlement now called the city of iqaluit which was long known as frobisher bay.

ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਨੂੰ ਇਨਯੂਟ ਓਨ ਰੈਜ਼ੋਲਿ islandਸ਼ਨ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਪੰਜ ਮਲਾਹ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ.
frobisher encountered inuit on resolution island where five sailors left the ship, under orders from frobisher, and became part of inuit mythology.

ਘਰੇਲੂ ਮਲਾਹ ਮਲਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਦਲੇਰਾਨਾ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ.
the homesick sailors, tired of their adventure, attempted to leave in a small vessel and vanished.

ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਇਛੁੱਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾ ਇਨੂਕ.
frobisher brought an unwilling inuk to england, possibly the first inuk ever to visit europe.

ਇਨਯੂਟ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਫਰੌਬਿਸ਼ਰ ਦੇ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the inuit oral tradition, in contrast, recounts the natives helping frobisher's crewmen, whom they believed had been abandoned.

ਅਰਧ-ਨਾਮਾਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਕੇਂਦਰਤ ਇਨਿuitਟ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਝੀਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਆਈਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਟੁੰਡਰਾ ਦੀ ਵਾingੀ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the semi-nomadic eco-centred inuit were fishers and hunters harvesting lakes, seas, ice platforms and tundra.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵ੍ਹੀਲਰਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਨ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਬੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਬੰਧ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਨ.
while there are some allegations that inuit were hostile to early french and english explorers, fishers and whalers, more recent research suggests that the early relations with whaling stations along the labrador coast and later james bay were based on a mutual interest in trade.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਮੋਰਾਵੀਅਨ ਚਰਚ ਨੇ ਲਾਬ੍ਰਾਡੋਰ ਵਿਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਛਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਏ ਸਨ.
in the final years of the 18th century, the moravian church began missionary activities in labrador, supported by the british who were tired of the raids on their whaling stations.

ਮੋਰਾਵੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਮੁ materialsਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਨਯੂਟ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਚੌਕੀਆਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਮੱਗਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿਚ ਸੰਪਰਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ. ਸ਼ਾਂਤਮਈ
the moravian missionaries could easily provide the inuit with the iron and basic materials they had been stealing from whaling outposts, materials whose real cost to europeans was almost nothing, but whose value to the inuit was enormous and from then on contacts in labrador were far more peaceful.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਮਦ ਨੇ ਇਨਟੂਟ ਜੀਵਨ lifeੰਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਵ੍ਹੇਲਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਦਾਰਥਕ ਦੌਲਤ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਈਆਂ.
the european arrival tremendously damaged the inuit way of life, causing mass death through new diseases introduced by whalers and explorers, and enormous social disruptions caused by the distorting effect of europeans' material wealth.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉੱਚ ਵਿਥਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਨਯੂਟ ਸਮਾਜ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ.
nonetheless, inuit society in the higher latitudes had largely remained in isolation during the 19th century.

ਹਡਸਨ ਬੇਅ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਵ੍ਹੇਲ ਰਿਵਰ 1820 ਵਰਗੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਪੋਸਟਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਅੱਜ ਵੇਪਮਾਗੋਸਟੁਈ ਅਤੇ ਕੁਜਜੁਆਰਾਪਿਕ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਾਈਟ, ਜਿੱਥੇ ਵਪਾਰਕ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਵ੍ਹੇਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਰਸ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
the hudson's bay company opened trading posts such as great whale river 1820 , today the site of the twin villages of whapmagoostui and kuujjuarapik, where whale products of the commercial whale hunt were processed and furs traded.

ਐਡਮਿਰਲ ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਵਰਡ ਪੈਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਲ ਸੈਨਾ ਮੁਹਿੰਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਫੋਕਸ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹਰਾਇਆ, ਇੰਟੁਟ ਦੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਚਿਤ, ਹਮਦਰਦੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ.
the british naval expedition of led by admiral william edward parry, which twice over-wintered in foxe basin, provided the first informed, sympathetic and well-documented account of the economic, social and religious life of the inuit.

ਪੈਰੀ ਦੂਜੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਇਗਲੋਲਿਕ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹੀ.
parry stayed in what is now igloolik over the second winter.

ਪੈਰੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਇਨਟ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਣ ਦੀ ਕਲਮ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜੋਰਜ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਲਿਓਨ ਦੀਆਂ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ 1824 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
parry's writings, with pen and ink illustrations of inuit everyday life, and those of george francis lyon, both published in 1824 were widely read.

ਕਪਤਾਨ ਜਾਰਜ ਕਾਮਰ ਦੀ ਇਨਿuitਟ ਪਤਨੀ ਸ਼ੂਫਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸਿਲਾਈ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਨਯੂਟ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਿਲਾਈ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਮਣਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ.
captain george comer's inuit wife shoofly, known for her sewing skills and elegant attire, was influential in convincing him to acquire more sewing accessories and beads for trade with inuit.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ 1904 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਾountedਂਟਡ ਪੁਲਿਸ ਆਰਸੀਐਮਪੀ ਦੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸਨ।
early 20th century during the early 20th century a few traders and missionaries circulated among the more accessible bands, and after 1904 they were accompanied by a handful of royal canadian mounted police rcmp .

ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨਯੂਟ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੱਖਣੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਇਨੁਇਟ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ.
unlike most aboriginal peoples in canada, however, the lands occupied by the inuit were of little interest to european settlers to the southerners, the homeland of the inuit was a hostile hinterland.

ਦੱਖਣੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਉਣਾ ਚੁਣਿਆ.
southerners enjoyed lucrative careers as bureaucrats and service providers to the north, but very few ever chose to visit there.

ਕੈਨਡਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਰ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
canada, with its more hospitable lands largely settled, began to take a greater interest in its more peripheral territories, especially the fur and mineral-rich hinterlands.

1920 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਯੂਇਟ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਿਸਦਾ ਵਪਾਰੀਆਂ, ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
by the late 1920s, there were no longer any inuit who had not been contacted by traders, missionaries or government agents.

1939 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ, ਰੀ ਐਸਕਿਮਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਨਵਾਈਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਨ।
in 1939, the supreme court of canada found, in a decision known as re eskimos, that the inuit should be considered indians and were thus under the jurisdiction of the federal government.

ਮੂਲ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਆਰਸੀਐਮਪੀ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਇਨਕੁਟ ਉੱਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿੱਕਿਕ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਗਲਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ. ਕਰਦਾ ਸੀ.
native customs were worn down by the actions of the rcmp, who enforced canadian criminal law on inuit, such as kikkik, who often could not understand what they had done wrong, and by missionaries who preached a moral code very different from the one they were used to.

19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਿਟੀਕ ਵਰਗੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਯੂਇਟ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ christianੰਗ ਨਾਲ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
many of the inuit were systematically converted to christianity in the 19th and 20th centuries, through rituals like the siqqitiq.

ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ 1960 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ii ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਨੇ ਆਰਕਟਿਕ ਕਨੈਡਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਣਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ, ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸਾਲ-ਦੌਰ.
second world war to the 1960s world war ii and the cold war made arctic canada strategically important for the first time and, thanks to the development of modern aircraft, accessible year-round.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਡਿਸਸਟੈਂਟ ਅਰਲੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਲਾਈਨ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਪਰਕ ਲਿਆਂਦੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਨਟੁਟ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ structureਾਂਚੇ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ.
the construction of air bases and the distant early warning line in the 1940s and 1950s brought more intensive contacts with european society, particularly in the form of public education, which traditionalists complained instilled foreign values disdainful of the traditional structure of inuit society.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕਨੈਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ ਆਰਕਟਿਕ ਰੀਲੋਕੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in the 1950s the high arctic relocation was undertaken by the government of canada for several reasons.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ “ਐਸਕਿਮੋ ਸਮੱਸਿਆ” ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੇਲ ਅਤੇ ਅੰਤ।
these were to include protecting canada's sovereignty in the arctic, alleviating hunger as the area currently occupied had been over-hunted , and attempting to solve the "eskimo problem", meaning the assimilation and end of the inuit culture.

ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਗ੍ਹਾ 1953 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ 17 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਰਟ ਹੈਰੀਸਨ ਹੁਣ ਇਨੁਕੁਆਕ, ਕਿ queਬੈਕ ਤੋਂ ਰੈਜ਼ੋਲਿ .ਟ ਅਤੇ ਗਰਾਈਜ਼ ਫੋਰਡ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
one of the more notable relocations was undertaken in 1953, when 17 families were moved from port harrison now inukjuak, quebec to resolute and grise fiord.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ.
they were dropped off in early september when winter had already arrived.

ਜਿਹੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਕੂਜੁਆਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਠੰ. ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਠਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪੋਲਰ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
the land they were sent to was very different from that in the inukjuak area it was barren, with only a couple of months when the temperature rose above freezing and several months of polar night.

ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਸੀਐਮਪੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਹਾਲਾਤ ਸਹੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਸਕਣਗੇ।
the families were told by the rcmp they would be able to return within two years if conditions were not right.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਧੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਈ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰjuਕਜੁਆਕ ਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
however, two years later more families were relocated to the high arctic and it was to be thirty years before they were able to visit inukjuak.

1953 ਤਕ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਲੂਯਿਸ ਸੇਂਟ ਲੌਰੇਂਟ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ, "ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਸੀਂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਨਿਰੰਤਰ ਮਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"
by 1953, canada's prime minister louis st. laurent publicly admitted, "apparently we have administered the vast territories of the north in an almost continuing absence of mind."

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਲੀ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
the government began to establish about forty permanent administrative centres to provide education, health and economic development services.

ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੇ ਕੈਂਪਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ.
inuit from hundreds of smaller camps scattered across the north, began to congregate in these hamlets.

ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਜਨਮ ਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
regular visits from doctors, and access to modern medical care raised the birth rate and decreased the death rate, causing an enormous natural increase.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਟ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੈਟਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੂਨਟਕ ਅਤੇ ਹੇਬਰਨ ਵਿਚ.
in the 1950s, the canadian government began to actively settle inuit into permanent villages and cities, occasionally against their will such as in nuntak and hebron .

ਇਹ ਜਬਰੀ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ 2005 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਸਨ.
these forced resettlements were acknowledged by the canadian government in 2005.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦਾ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਯੂਟ ਸਾਲ ਭਰ ਪੱਕੇ ਬਸਤੇ ਵਿਚ ਰਿਹਾ.
by the mid-1960s, encouraged first by missionaries, then by the prospect of paid jobs and government services, and finally forced by hunger and required by police, most canadian inuit lived year-round in permanent settlements.

ਉਜਾੜੇ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਸ ਜਿਹੜੇ ਆਰਕਟਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਨ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ.
the nomadic migrations that were the central feature of arctic life had become a much smaller part of life in the north.

ਦਿ ਇਨਯੂਟ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਲੋਕ, ਸ਼ਾਇਦ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਗਰੀਬ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ ਸਨ, ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਹੁਨਰਾਂ ਜਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਪਰ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ .
the inuit, a once self-sufficient people in an extremely harsh environment were, in the span of perhaps two generations, transformed into a small, impoverished minority, lacking skills or resources to sell to the larger economy, but increasingly dependent on it for survival.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਇਮੰਡ ਜੇਨਸ 1964 ਵਰਗੇ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਸਨ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਨਯੂਟ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਭਰ ਰਹੀ ਹੈ.
although anthropologists like diamond jenness 1964 were quick to predict that inuit culture was facing extinction, inuit political activism was already emerging.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਵੀਨੀਕਰਣ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕੂਲਰ, ਸਰਕਾਰੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਉੱਚ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ queਬੈਕ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨੂਨਵੱਟ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਖੇਤਰ ਹਨ।
cultural renewal in the 1960s, the canadian government funded the establishment of secular, government-operated high schools in the northwest territories including what is now nunavut and inuit areas in quebec and labrador along with the residential school system.

ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹਰ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸਕੂਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਥੇ ਸਵਾਰ ਸਨ.
the inuit population was not large enough to support a full high school in every community, so this meant only a few schools were built, and students from across the territories were boarded there.

ਇਹ ਸਕੂਲ, ਅਲਾਵਿਕ, ਇਕਲੂਇਟ, ਯੈਲੋਕਨਾਈਫ, ਇਨੂਵਿਕ ਅਤੇ ਕੁਜਜੁਆਕ, ਵਿਚ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਪਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਜੌਨਿਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ 1960 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ.
these schools, in aklavik, iqaluit, yellowknife, inuvik and kuujjuaq, brought together young inuit from across the arctic in one place for the first time, and exposed them to the rhetoric of civil and human rights that prevailed in canada in the 1960s.

ਇਹ ਇਨਯੂਟ ਲਈ ਇਕ ਅਸਲ ਜਾਗਣ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਨੌਜਵਾਨ ਇਨਯੂਟ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਉੱਭਰਨ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਗੇ ਆਏ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ.
this was a real wake-up call for the inuit, and it stimulated the emergence of a new generation of young inuit activists in the late 1960s who came forward and pushed for respect for the inuit and their territories.

ਇਨਵਾਈਟ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਘਰ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ।
the inuit began to emerge as a political force in the late 1960s and early 1970s, shortly after the first graduates returned home.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੰਨਾਟ ਟੇਪਰੀਸੈਟ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਇਨਿuitਟ ਬ੍ਰਦਰਹੁੱਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਯੂਟ ਟਾਪਿਰੀਟ ਕਾਨਾਟਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਨ 1971 ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਐਸਕਿਮੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨਵੁਅਲ ਸੂਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਓਰੀਜਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਇੰਟਾਈਟਲਮੈਂਟ ਕਮੇਟੀ, ਨਾਰਦਰਨ ਕਿbਬੈਕ ਇਨਯੂਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮੈਕਿਵਿਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੈਬ੍ਰਾਡਰ ਇਨਯੂਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਲਆਈਏ ਸਮੇਤ ਨਾਰਦਰਨ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ.
they formed new politically active associations in the early 1970s, starting with the inuit tapirisat of canada inuit brotherhood and today known as inuit tapiriit kanatami , an outgrowth of the indian and eskimo association of the '60s, in 1971, and more region specific organizations shortly afterwards, including the committee for the original people's entitlement representing the inuvialuit , the northern quebec inuit association makivik corporation and the labrador inuit association lia representing northern labrador inuit.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਨੂਨਾਟੂਕਾਵਟ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਐਲਆਈਏ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since the mid-1980s the southern labrador inuit of nunatukavut began organizing politically after being geographically cut out of the lia, however, for political expediency the organization was erroneously called the labrador nation.

ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਕੁਨ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ 1975 ਵਿਚ ਜੇਮਜ਼ ਬੇ ਅਤੇ ਨਾਰਦਰਨ ਕਿbਬੈਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਇਨਯੂਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
these various activist movements began to change the direction of inuit society in 1975 with the james bay and northern quebec agreement.

ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਭੂਮੀ ਕਿecਬਿਕ ਇਨੁਇਟ ਲਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੁਨਾਵਿਕ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਨਕਦ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this comprehensive land claims settlement for quebec inuit, along with a large cash settlement and substantial administrative autonomy in the new region of nunavik, set the precedent for the settlements to follow.

ਉੱਤਰੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨੂਇਟ ਨੇ 1977 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੂਨਟਸੀਆਵਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲਈ 2005 ਤਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
the northern labrador inuit submitted their land claim in 1977, although they had to wait until 2005 to have a signed land settlement establishing nunatsiavut.

ਨੂਨਟੂਕਾਵਟ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨਿuitਟ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲੈਂਡਕਲੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧਿਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ.
southern labrador inuit of nunatukavut are currently in the process of establishing landclaims and title rights that would allow them to negotiate with the newfoundland government.

ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੰਨ 1982 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਇੰਟਾਈਟ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਨਹੀਂ।
canada's 1982 constitution act recognized the inuit as aboriginal peoples in canada, but not first nations.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇਨਇਟ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ, ਨੂਨਵਟ ਟੀਐਫਐਨ ਦੀ ਤੁੰਗਾਵਿਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨੁਇਟ ਟਾਪਰੀਅਤ ਕਾਨਾਟਮੀ ਤੋਂ, ਨੂਨਵਟ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿuitਬਿਕ, ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸੰਘ.
in the same year, the tunngavik federation of nunavut tfn was incorporated, in order to take over negotiations for land claims on behalf of the inuit living in the eastern northwest territories, that would later become nunavut, from the inuit tapiriit kanatami, which became a joint association of the inuit of quebec, labrador, and the northwest territories.

ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ 30 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, “ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਇਨੁਕ ਬਣ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਇਨੁਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
inuit cabinet members at the federal level on october 30, 2008, leona aglukkaq was appointed as minister of health, " becoming the first inuk to hold a senior cabinet position, although she is not the first inuk to be in cabinet altogether."

ਜੈਕ ਅਨਵਾਕ ਅਤੇ ਨੈਨਸੀ ਕਰੈਟੈਕ-ਲਿੰਡੇਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1993 ਤੋਂ 1996 ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦੀ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।
jack anawak and nancy karetak-lindell were both parliamentary secretaries respectively from 1993 to 1996 and in 2003.

ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ "ਐਸਕਿਮੋ" ਅਜੇ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਇਨਯੂਟ, ਅਲੇਯੂਟ ਅਤੇ ਯੂਪਿਕ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nomenclature in the united states, the term "eskimo" is still commonly used, because it includes inuit, aleut, , and yupik peoples whilst distinguishing them from american indians.

ਯੂਪਿਕ ਕੋਈ ਇਨਯੂਟ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰੂਇਟ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
the yupik do not speak an inuit language nor consider themselves to be inuit.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਮੋਂਟਗਨੇਇਸ ਅਗਿਆਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲੋਕ ਕਥਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕੱਚੇ ਮੀਟ ਦਾ ਭੋਜਣ".
however, the term is probably a montagnais exonym as well as being widely used in folk etymology as meaning "eater of raw meat" in the cree language.

ਇਹ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਯੂਟ ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਜਾਂ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਕ ਨਸਲੀ ਗੜਬੜੀ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is now considered pejorative or even a racial slur amongst the canadian and english-speaking greenlandic inuit.

ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ, “ਇਨਯੂਟ” ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in canada and greenland, "inuit" is preferred.

ਇਨਯੂਟ ਈਸਟਰਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਯੂਟ ਇਨਕਿਟਿਟ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਕਲਾਲਿਸੱਟ ਸ਼ਬਦ ਹੈ "ਲੋਕ".
inuit is the eastern canadian inuit inuktitut and west greenlandic kalaallisut word for "the people."

ਕਿਉਂਕਿ ਇਨੁਕਿਟਿਟ ਅਤੇ ਕਲੈਲੀਸੁਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੱਕਾਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਇਨਯੂਟ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਆਈਵਿਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
since inuktitut and kalaallisut are the prestige dialects in canada and greenland, respectively, their version has become dominant, although every inuit dialect uses cognates from the proto-eskimo for example, "people" is inughuit in north greenlandic and iivit in east greenlandic.

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਨਇਟ ਇਨੁਇਨਾਕਤਟਨ, ਇਨੁਕਿਟਟੂਟ, ਇਨੂਵਿਆਲਕੁਟਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ , ਜਿਹੜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਨਿuitਟ-ਇਨੂਪਿਆਕ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ..
cultural history languages inuit speak inuinnaqtun, inuktitut, inuvialuktun, and greenlandic languages, which belong to the inuit-inupiaq branch of the language family..

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਲਾਲੀਸੂਤ ਪੱਛਮੀ, ਇਨੁਕਟੂਨ ਨਾਰਦਰਨ ਅਤੇ ਟੁਨਿਮੀਟ ਈਸਟਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the greenlandic languages are divided into kalaallisut western , inuktun northern , and tunumiit eastern .

inuktitut ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ inuinnaqbat ਦੇ ਨਾਲ ਨੁਨਾਵਟ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ inuit ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
inuktitut is spoken in canada and along with inuinnaqtun is one of the official languages of nunavut and are known collectively as the inuit language.

ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਇਨੁਵੀਅਲੁਕਤੂਨ, ਇਨੂਇਨਕੈਟੂਨ ਅਤੇ ਇਨੁਕਿਟਿਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲੰਗਰ ਹਨ.
in the northwest territories, inuvialuktun, inuinnaqtun and inuktitut are all official langues.

ਕਲਾਲੀਸੂਤ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
kalaallisut is the official language of greenland.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨੁਕਿਟਟੂਟ ਪੂਰਬੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲੈਲੀਸੁਟ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
as inuktitut was the language of the eastern canadian inuit and kalaallisut is the language of the western greenlandic inuit, they are related more closely than most other dialects.

ਅਲਾਸਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇਨਪੁਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
inuit in alaska and canada also typically speak english.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਇਨਿuitਟ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ.
in greenland, inuit also speak danish and learn english in school.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਯੂਟ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵੀ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
canadian inuit may also speak french.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬੋਲ਼ਾ ਇਨੂਇਟ ਇਨਯੂਟ ਸਾਈਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੰਨੀਯੂਇਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ 50 ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
finally, deaf inuit speak inuit sign language, often called inuiuuk, which is a language isolate and almost extinct as only around 50 people still speak it.

ਡਾਈਟ ਦਿ ਇਨਯੂਟ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ.
diet the inuit have traditionally been fishers and hunters.

ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵੇਲਜ਼ ਐੱਸ ਪੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they still hunt whales esp.

ਕਮਾਨ ਦੇ ਵ੍ਹੇਲ, ਵਾਲਰਸ, ਕੈਰੀਬੂ, ਮੋਹਰ, ਪੋਲਰ ਬੀਅਰ, ਮਸਕੋਕਸਨ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਘੱਟ ਆਮ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਜਿਵੇਂ ਆਰਕਟਿਕ ਲੂੰਬੜੀ.
bowhead whale , walrus, caribou, seal, polar bears, muskoxen, birds, and fish and at times other less commonly eaten animals such as the arctic fox.

ਆਮ ਇਨਯੂਟ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੁਰਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਚਰਬੀ ਤੋਂ 75ਸਤਨ 75% ਰੋਜ਼ਾਨਾ energyਰਜਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ.
the typical inuit diet is high in protein and very high in fat in their traditional diets, inuit consumed an average of 75% of their daily energy intake from fat.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਲਈ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
while it is not possible to cultivate plants for food in the arctic, the inuit have traditionally gathered those that are naturally available.

ਗਰੀਸਾਂ, ਕੰਦ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਤਣੀਆਂ, ਬੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਦੀਨ ਕੁਆਨਿਕ ਜਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵੇਗਾਂ ਨੂੰ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
grasses, tubers, roots, stems, berries, and seaweed kuanniq or edible seaweed were collected and preserved depending on the season and the location.

ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
there is a vast array of different hunting technologies that the inuit used to gather their food.

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲਹਜਲਮੂਰ ਸਟੇਫਨਸਨ ਇਨਯੂਟ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
in the 1920s anthropologist vilhjalmur stefansson lived with and studied a group of inuit.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਘੱਟ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ' ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ, ਸਟੀਫਨਸਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ.
the study focused on the fact that the inuit's low-carbohydrate diet had no adverse effects on their health, nor indeed, stefansson's own health.

ਸਟੀਫਨਸਨ 1946 ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਆਪਣੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
stefansson 1946 also observed that the inuit were able to get the necessary vitamins they needed from their traditional winter diet, which did not contain any plant matter.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖੁਰਾਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੰਗੀ ਮੋਹਰ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਚਮੜੀ ਮੁਕਤੁਕ ਵਰਗੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in particular, he found that adequate vitamin c could be obtained from items in their traditional diet of raw meat such as ringed seal liver and whale skin muktuk .

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਦੇਹ ਸੀ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਹਿ ਗਏ ਹਨ.
while there was considerable skepticism when he reported these findings, they have been borne out in recent studies and analyses.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨਯੂਇਟ ਵਿੱਚ canadianਸਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਲੋਂ 12 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, the inuit have lifespans 12 to 15 years shorter than the average canadian's, which is thought to be a result of limited access to medical services.

ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪਾੜਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the life expectancy gap is not closing.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਛੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਪੂਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਜਾਂ ਸਟਰੋਕ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ.
furthermore, fish oil supplement studies have failed to support claims of preventing heart attacks or strokes.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਇਕੱਲੇ-ਯਾਤਰੀ, coveredੱਕੀਆਂ ਸੀਲ-ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਜਾਕ ਇਨੁਕਿਟਟ ਸਿਲੇਬਿਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬੈਠੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ.
transport, navigation, and dogs the natives hunted sea animals from single-passenger, covered seal-skin boats called qajaq inuktitut syllabics which were extraordinarily buoyant, and could easily be righted by a seated person, even if completely overturned.

ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਨਕਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨੁਇਟ ਨਾਮ ਕਯਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
because of this property, the design was copied by europeans and americans who still produce them under the inuit name kayak.

ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਉਮੀਆਕ ਨੂੰ “womanਰਤ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ” ਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫਰੇਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖੁੱਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ .ੋਆ .ੁਆਈ ਲਈ.
inuit also made umiaq "woman's boat" , larger open boats made of wood frames covered with animal skins, for transporting people, goods, and dogs.

ਉਹ ਮੀਟਰ ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸਮਤਲ ਤਲ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ.
they were m ft long and had a flat bottom so that the boats could come close to shore.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਨਯੂਟ ਬਰਫੀ ਵਿੱਚ ਸਾਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਰੀ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਵਾ-ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸੀਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ.
in the winter, inuit would also hunt sea mammals by patiently watching an aglu breathing hole in the ice and waiting for the air-breathing seals to use them.

ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਪੋਲਰ ਭਾਲੂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਭਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਉਡੀਕ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this technique is also used by the polar bear, who hunts by seeking holes in the ice and waiting nearby.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਤੇ, ਇਨਟੁਟ ਨੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਕਮੂਤੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in winter, both on land and on sea ice, the inuit used dog sleds qamutik for transportation.

ਭੁੱਖੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਨਸਲ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬਘਿਆੜਿਆਂ ਦੀ ਇਨਟਾਈਟ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
the husky dog breed comes from inuit breeding of dogs and wolves for transportation.

ਕਿਸੇ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਪੱਖੇ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਲੱਕੜ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਬੱਲੀਨ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸਲੇਜ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਫਰੀਜ਼ ਹੋਈ ਮੱਛੀ ਵੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
a team of dogs in either a tandem side-by-side or fan formation would pull a sled made of wood, animal bones, or the baleen from a whale's mouth and even frozen fish, over the snow and ice.

ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਾਪਨੋਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਜੱਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the inuit used stars to navigate at sea and landmarks to navigate on land they possessed a comprehensive native system of toponymy.

ਜਿਥੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਕਾਫੀ ਸਨ, ਇਨਯੂਇਟ ਇੱਕ ਇਨਸੂਕਸ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ.
where natural landmarks were insufficient, the inuit would erect an inukshuk.

ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੇ ਇਨਟੁਟ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਵਿਚ ਅਟੁੱਟ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
dogs played an integral role in the annual routine of the inuit.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਪੈਕ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਗਏ, ਕਈ ਵਾਰ 20 ਕਿਲੋ 44 lb ਸਮਾਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਲੇਜ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
during the summer they became pack animals, sometimes dragging up to 20 kg 44 lb of baggage and in the winter they pulled the sled.

ਸਾਲ ਭਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਲ ਦੇ ਛੇਕ ਸੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਪੋਲਰ ਰਿੱਛਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
yearlong they assisted with hunting by sniffing out seals' holes and pestering polar bears.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਅਜਨਬੀਆਂ 'ਤੇ ਭੌਂਕ ਕੇ ਇਨਯੂਟ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ.
they also protected the inuit villages by barking at bears and strangers.

ਇਨਯੂਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਕੋਟ ਵਾਲੇ, ਪਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the inuit generally favored, and tried to breed, the most striking and handsome of dogs, especially ones with bright eyes and a healthy coat.

ਇਨਯੂਟ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਭੁੱਕੀ ਕੁੱਤੇ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਸਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਐਸਕੀਮੋ ਕੁੱਤਾ, ਨੁਨਾਵਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਨਵਰ, ਕੁੱਤੇ ਲਈ ਕਿਮਮੀਕ ਇਨੁਕਤੀਟੂਟ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਕੁੱਤਾ, ਸਾਈਬੇਰੀਅਨ ਹੁਸਕੀ ਅਤੇ ਅਲਾਸਕਨ ਮਾਲਾਮੁਟ ਸਨ।
common husky dog breeds used by the inuit were the canadian eskimo dog, the official animal of nunavut, qimmiq inuktitut for dog , the greenland dog, the siberian husky and the alaskan malamute.

ਇਨਯੂਇਟ ਇਸ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਗੁਣ ਦੇਣ ਲਈ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੰਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨੱਕ ਨੂੰ ਪਿੰਨ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the inuit would perform rituals over the newborn pup to give it favorable qualities the legs were pulled to make them grow strong and the nose was poked with a pin to enhance the sense of smell.

ਉਦਯੋਗ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਇਨਯੂਟ ਉਦਯੋਗ ਲਗਭਗ ਕੇਵਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਲੁਕਾਉਣ, ਡਰਾਫਟਵੁੱਡ, ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਾਧਨ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਪੱਥਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਪੱਥਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣੇ ਸਨ.
industry, art, and clothing inuit industry relied almost exclusively on animal hides, driftwood, and bones, although some tools were also made out of worked stones, particularly the readily worked soapstone.

ਵਾਲਰਸ ਹਾਥੀ ਹਾੜੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਕੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
walrus ivory was a particularly essential material, used to make knives.

ਕਲਾ ਨੇ ਇਨਯੂਟ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ.
art played a big part in inuit society and continues to do so today.

ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
small sculptures of animals and human figures, usually depicting everyday activities such as hunting and whaling, were carved from ivory and bone.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਲਾਖਣਿਕ ਕਾਰਜ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਰਮ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਬਣ ਪੱਥਰ, ਸੱਪ, ਜਾਂ ਅਰਗਿਲਾਈਟ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ.
in modern times prints and figurative works carved in relatively soft stone such as soapstone, serpentinite, or argillite have also become popular.

ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਛਿੱਲਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਜੁੱਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸੂਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਥਰਿੱਡ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਈਨਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠੇ ਸੀਲ ਹੋਏ.
inuit made clothes and footwear from animal skins, sewn together using needles made from animal bones and threads made from other animal products, such as sinew.

ਅਨੋਰਕ ਪਾਰਕਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ fashionੰਗ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚ ਇਨਕਿਟ ਸਮੇਤ ਆਰਕਟਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the anorak parka is made in a similar fashion by arctic peoples from europe through asia and the americas, including the inuit.

ਅਮੂਤੀ, women'sਰਤਾਂ ਦੇ ਪਾਰਕਾ, ਬਹੁਵਚਨ ਅਮਾਉਟੀ ਦੇ ਪਰਣ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੱਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਡੱਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਵੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ.
the hood of an amauti, women's parka, plural amautiit was traditionally made extra large with a separate compartment below the hood to allow the mother to carry a baby against her back and protect it from the harsh wind.

ਸ਼ੈਲੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੁੱਡ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਛਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ.
styles vary from region to region, from the shape of the hood to the length of the tails.

ਬੂਟ ਮੁਕੁਲਕ ਜਾਂ ਕਾਮਿਕ, ਕੈਰੀਬੂ ਜਾਂ ਸੀਲ ਦੀ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
boots mukluk or kamik , could be made of caribou or seal skin, and designed for men and women.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਇਨਯੂਟ ਬਰਫ ਤੋਂ ਬਣੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਪਨਾਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਸਨੂੰ ਇਗਲੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਠੰ above ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਤੰਬੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੂਪੀਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਲੱਕੜ.
during the winter, certain inuit lived in a temporary shelter made from snow called an igloo, and during the few months of the year when temperatures were above freezing, they lived in tents, known as tupiq, made of animal skins supported by a frame of bones or wood.

ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਗਲਿਟ, ਡ੍ਰੈਫਟਵੁੱਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸੋਡ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ.
some, such as the siglit, used driftwood, while others built sod houses.

ਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ਵਿਆਹ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਰਵਾਇਤੀ ਇਨਯੂਟ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਲਿੰਗਕ ਅੰਗ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ.
gender roles, marriage, birth, and community the division of labor in traditional inuit society had a strong gender component, but it was not absolute.

ਇਹ ਲੋਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਛੇਰੇ ਸਨ ਅਤੇ theਰਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਘਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਿਲਾਈ ਕਰਦੀਆਂ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਦੀਆਂ.
the men were traditionally hunters and fishermen and the women took care of the children, cleaned the home, sewed, processed food, and cooked.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
however, there are numerous examples of women who hunted, out of necessity or as a personal choice.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਆਦਮੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਿਲਾਈ ਅਤੇ ਪਕਾਉਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
at the same time men, who could be away from camp for several days at a time, would be expected to know how to sew and cook.

ਇਨੁਇਟ ਵਿਚਲਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਵਾਜ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਯੂਟ ਸੰਬੰਧ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸਨ.
the marital customs among the inuit were not strictly monogamous many inuit relationships were implicitly or explicitly sexual.

ਖੁੱਲੇ ਵਿਆਹ, ਬਹੁ-ਵਿਆਹ, ਤਲਾਕ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
open marriages, polygamy, divorce, and remarriage were known.

ਕੁਝ ਇਨਯੂਟ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੇ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ, ਤਲਾਕ ਲਈ ਕਮਿ theਨਿਟੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
among some inuit groups, if there were children, divorce required the approval of the community and particularly the agreement of the elders.

ਵਿਆਹ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਮਿ theਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜੇ ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
marriages were often arranged, sometimes in infancy, and occasionally forced on the couple by the community.

ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਆਮ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
marriage was common for women at puberty and for men when they became productive hunters.

ਪਰਿਵਾਰਕ structureਾਂਚਾ ਲਚਕਦਾਰ ਸੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲਏ ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਈ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਗਠਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰ ਸਾਂਝੇ ਘਰ ਅਤੇ ਸਰੋਤ.
family structure was flexible a household might consist of a man and his wife or wives and children it might include his parents or his wife's parents as well as adopted children it might be a larger formation of several siblings with their parents, wives and children or even more than one family sharing dwellings and resources.

ਹਰ ਘਰ ਦਾ ਸਿਰ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
every household had its head, an elder or a particularly respected man.

ਇੱਥੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਸੀ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਨ.
there was also a larger notion of community as, generally, several families shared a place where they wintered.

ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ, ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੱਦ ਤਕ, ਇਕ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ.
goods were shared within a household, and also, to a significant extent, within a whole community.

ਇਨਵਾਇਟ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the inuit were , and have been referred to as nomadic.

ਇਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਅੰਗੋਕੂਕ ਸ਼ਮਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਲ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਬਣਾਏਗਾ.
one of the customs following the birth of an infant was for an angakkuq shaman to place a tiny ivory carving of a whale into the baby's mouth, in hopes this would make the child good at hunting.

ਇਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਗਾਉਣਾ ਅਤੇ .ੋਲ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਸੀ.
loud singing and drumming were also customary after a birth.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੇ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਸਾਥੀ ਇਨਯੂਟ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੂਡੀ ਫਾਲਜ਼ ਕਤਲੇਆਮ।
raiding virtually all inuit cultures have oral traditions of raids by other indigenous peoples, including fellow inuit, and of taking vengeance on them in return, such as the bloody falls massacre.

ਪੱਛਮੀ ਨਿਰੀਖਕ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸਵੈ-ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਜੋਂ ਹਨ.
western observers often regarded these tales as generally not entirely accurate historical accounts, but more as self-serving myths.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖਾ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਹੀ methodsੰਗ ਸਨ.
however, evidence shows that inuit cultures had quite accurate methods of teaching historical accounts to each new generation.

ਉੱਤਰੀ ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਡੀਨੇ ਅਤੇ ਇਨੂਇਟ ਵਿਚ ਨਸਲੀ ਝਗੜੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1771 ਵਿਚ ਸੈਮੂਅਲ ਹੇਅਰਨ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in northern canada, historically there were ethnic feuds between the dene and the inuit, as witnessed by samuel hearne in 1771.

1996 ਵਿਚ, ਡੀਨੇ ਅਤੇ ਇਨੂਇਟ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
in 1996, dene and inuit representatives participated in a healing ceremony to reconcile the centuries-old grievances.

ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ।
the historic accounts of violence against outsiders does make clear that there was a history of hostile contact within the inuit cultures and with other cultures.

ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਕੌਮਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦ ਸਨ.
it also makes it clear that inuit nations existed through history, as well as confederations of such nations.

ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਵਰ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਚਾਅ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the known confederations were usually formed to defend against a more prosperous, and thus stronger, nation.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਘੱਟ ਲੜਾਈ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ.
alternately, people who lived in less productive geographical areas tended to be less warlike, as they had to spend more time producing food.

ਇਨਯੂਟ ਕਲਚਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ.
justice within inuit culture was moderated by the form of governance that gave significant power to the elders.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਆਂ ਸਖਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਰੁੱਧ ਗੰਭੀਰ ਜੁਰਮਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
as in most cultures around the world, justice could be harsh and often included capital punishment for serious crimes against the community or the individual.

ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਛਾਪਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਨਯੂਇਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਇਨਯੂਇਟ ਗੁਆਂ .ੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੇਰਹਿਮੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
during raids against other peoples, the inuit, like their non-inuit neighbors, tended to be merciless.

ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ, ਕਤਲ ਅਤੇ ਮੌਤ ਇਨਯੂਟ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਿੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਨਸਾਈਡ ਅਤੇ "ਅਣ-ਪੈਦਾਵਾਰ ਲੋਕਾਂ" ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ.
suicide, murder, and death a pervasive european myth about inuit is that they killed elderly senicide and "unproductive people", but this is not generally true.

ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਫਿਰਕੂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ theੰਗ ਨਾਲ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.
in a culture with an oral history, elders are the keepers of communal knowledge, effectively the community library.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਜਿਤ ਹਨ.
because they are of extreme value as the repository of knowledge, there are cultural taboos against sacrificing elders.

ਐਂਟੂਨ ਏ. ਲੀਨੇਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੁਸਾਇਡ ਇਨ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਰਸਮੁਸਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਇਗਲੂਲਿਕ ਇਨਯੂਟ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ।"
in antoon a. leenaar's book suicide in canada he states that "rasmussen found that the death of elders by suicide was a commonplace among the iglulik inuit."

ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁੱ oldੇ ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ofਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਾਹਾ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ.
he heard of many old men and women who had hanged themselves.

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਮੌਤ ਮਰ ਗਏ, ਇਨਯੂਟ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ.
by ensuring they died a violent death, inuit elders purified their souls for journey to the afterworld.

ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਬੋਅਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ "... ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ..." ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
according to franz boas, suicide was "...not of rare occurrence..." and was generally accomplished through hanging.

ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਇਨੁਇਟ ਦੀ ਲਿਖਤ, ਹਾਕਸ 1916 ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੁੱgedੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਜੀਵਨ ਦੋਨੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਂ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ .
writing of the labrador inuit, hawkes 1916 was considerably more explicit on the subject of suicide and the burden of the elderly aged people who have outlived their usefulness and whose life is a burden both to themselves and their relatives are put to death by stabbing or strangulation.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ' ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this is customarily done at the request of the individual concerned, but not always so.

ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਜੋ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅੜਿੱਕੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
aged people who are a hindrance on the trail are abandoned.

ਆਪਣੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ.
people seeking assistance in their suicide made three consecutive requests to relatives for help.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਰੇਕ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ.
family members would attempt to dissuade the individual at each suggestion, but with the third request by a person, assistance became obligatory.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ.
in some cases, a suicide was a publicly acknowledged and attended event.

ਇਕ ਵਾਰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਪੀੜਤ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਪਾਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੱਪੜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
once the suicide had been agreed to, the victim would dress him or herself as the dead are clothed, with clothing turned inside-out.

ਮੌਤ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the death occurred at a specific place, where the material possessions of deceased people were brought to be destroyed.

ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
when food is not sufficient, the elderly are the least likely to survive.

ਅਕਾਲ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ, ਜੇ ਵਧੇਰੇ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਭੋਜਨ ਬਚਦਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇ.
in the extreme case of famine, the inuit fully understood that, if there was to be any hope of obtaining more food, a hunter was necessarily the one to feed on whatever food was left.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਅਤੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਜਵਾਬ ਬਾਲ-ਹੱਤਿਆ ਸੀ.
however, a common response to desperate conditions and the threat of starvation was infanticide.

ਇਕ ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉਮੀਦ 'ਤੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਘੱਟ ਹਤਾਸ਼ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲੈਣ.
a mother abandoned an infant in hopes that someone less desperate might find and adopt the child before the cold or animals killed it.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਇਨਟੁਇਟ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ, ਕਿੱਕਿਕ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੈਟਸਿਲਕ ਵਿਚ ਏਸੇਨ ਬਾਲਿਕੀ, ਮਿਲਟਨ ਫ੍ਰੀਮੈਨ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਰਿਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the belief that the inuit regularly resorted to infanticide may be due in part to studies done by asen balikci, milton freeman and david riches among the netsilik, along with the trial of kikkik.

ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ-ਹੱਤਿਆ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
other recent research has noted that "while there is little disagreement that there were examples of infanticide in inuit communities, it is presently not known the depth and breadth of these incidents.

ਖੋਜ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ।
the research is neither complete nor conclusive to allow for a determination of whether infanticide was a rare or a widely practiced event."

ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਸਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਂ ਨਾਲ ਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
anthropologists believed that inuit cultures routinely killed children born with physical defects because of the demands of the extreme climate.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲੇ ਗਏ ਸਨ.
these views were changed by late 20th century discoveries of burials at an archaeological site.

1982 ਅਤੇ 1994 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਤੂਫਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਰੋ, ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੁਲਸਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚੋਂ ਧੋਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ.
between 1982 and 1994, a storm with high winds caused ocean waves to erode part of the bluffs near barrow, alaska, and a body was discovered to have been washed out of the mud.

ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਤੂਫਾਨ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
unfortunately the storm claimed the body, which was not recovered.

ਪਰ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਬਚੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਨਾਲ, ਅਗਲੇ ਤੂਫਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
but examination of the eroded bank indicated that an ancient house, perhaps with other remains, was likely to be claimed by the next storm.

ਸਾਈਟ, "ਉੱਕੂਕਸੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਾਈਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the site, known as the "ukkuqsi archaeological site", was excavated.

ਕਈਂ ਜੰਮੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੁਣ "ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਫੈਮਿਲੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਵਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰੋ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਵੇਂ ਇਮੇਕਸਾਓਨ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮੁਰਦੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
several frozen bodies now known as the "frozen family" were recovered, autopsies were performed, and they were re-interred as the first burials in the then-new imaiqsaun cemetery south of barrow.

ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਝੁਲਸ ਗਿਆ.
years later another body was washed out of the bluff.

ਇਹ ਇਕ childਰਤ ਬੱਚੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 9 ਸਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਮਾਂਦਰੂ ਜਨਮ ਨੁਕਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it was a female child, approximately 9 years old, who had clearly been born with a congenital birth defect.

ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਦੇ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੇਖਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
this child had never been able to walk, but must have been cared for by family throughout her life.

ਉਹ ਅਲਾਸਕਾ ਵਿਚ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸੁੱਰਖਿਅਤ ਸਰੀਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਰੇਡੀਓ ਕਾਰਬਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1200 ਸਾ.ਯੁ.
she was the best preserved body ever recovered in alaska, and radiocarbon dating of grave goods and of a strand of her hair all place her back to about 1200 ce.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਕੇ 90% ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਵੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਟੀ ਵੀ, ਖਸਰਾ, ਫਲੂ ਅਤੇ ਚੇਚਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
during the 19th century, the western arctic suffered a population decline of close to 90%, resulting from exposure to new diseases, including tuberculosis, measles, influenza, and smallpox.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਟੋਪਸੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਮੂਨੀਆ, ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਟ੍ਰਾਈਕਿਨੋਸਿਸ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਡੀਜਨਰੇਟਿਵ ਵਿਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਨਯੂਟ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
autopsies near greenland reveal that, more commonly pneumonia, kidney diseases, trichinosis, malnutrition, and degenerative disorders may have contributed to mass deaths among different inuit tribes.

ਇਨੂਇਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਨ.
the inuit believed that the causes of the disease were of a spiritual origin.

ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਇਨਟੂਟ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
traditional law inuit traditional laws are anthropologically different from western law concepts.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਟੁਟ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
customary law was thought non-existent in inuit society before the introduction of the canadian legal system.

ਹੋਬੇਲ, 1954 ਵਿਚ, ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 'ਮੁ lawਲੇ ਕਾਨੂੰਨ' ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ.
hoebel, in 1954, concluded that only 'rudimentary law' existed amongst the inuit.

ਦਰਅਸਲ, ਲਗਭਗ 1970 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸੇ ਪੱਛਮੀ ਨਿਰੀਖਕ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਲੱਭਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਨੂਇਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ setੰਗ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਮਾਲੀਗਾਇਟ ਤੋਂ ਹੈ. ਪਾਈਕਿਜਿਟ ਦਾ ਕੀ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਿਰੀਗੂਸੁਸੀਟ ਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੰਮ tirigusuusiit, maligait or piqujait ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੰਗੋਕੁਇਕ ਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ.
indeed, prior to about 1970, it is impossible to find even one reference to a western observer who was aware that any form of governance existed among any inuit, however, there was a set way of doing things that had to be followed maligait refers to what has to be followed piqujait refers to what has to be done tirigusuusiit refers to what has to be avoided if an individual's actions went against the tirigusuusiit, maligait or piqujait, the angakkuq shaman might have to intervene, lest the consequences be dire to the individual or the community.

ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਦੇ ਕਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ "ਮਾਲਿਗਿਟ" ਨਹੀਂ ਸਨ.
we are told today that inuit never had laws or "maligait".

ਕਿਉਂ?
why?

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ.
they say because they are not written on paper.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਾਗਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾੜ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ.
when i think of paper, i think you can tear it up, and the laws are gone.

ਇਨਵਾਈਟ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕਾਗਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the laws of the inuit are not on paper.

ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਜਿਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਇਨਯੂਟ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਵਾਲਰਸ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਹਸੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
traditional beliefs the environment in which the inuit lived inspired a mythology filled with adventure tales of whale and walrus hunts.

ਲੰਬੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਬੂ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਮੋਰੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਨੇ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਦਿੱਖ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
long winter months of waiting for caribou herds or sitting near breathing holes hunting seals gave birth to stories of mysterious and sudden appearance of ghosts and fantastic creatures.

ਕੁਝ ਇਨਯੂਟ ਨੇ ਅਗਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਓਰੋਰਾ ਬੋਰਾਲਿਸ, ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਲਾਈਟਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ.
some inuit looked into the aurora borealis, or northern lights, to find images of their family and friends dancing in the next life.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਇੰਯੂਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਧੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸੀਟੀ ਮਾਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਰ ਵੱ off ਦੇਣਗੇ.
however, some inuit believed that the lights were more sinister and if you whistled at them, they would come down and cut off your head.

ਇਹ ਕਿੱਸਾ ਅੱਜ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this tale is still told to children today.

ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਅਦਿੱਖ ਦੈਂਤ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅੰਗਕੱਕੂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸਨ.
for others they were invisible giants, the souls of animals, a guide to hunting and as a spirit for the angakkuq to help with healing.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਤਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਅੰਗਾਕੁਮਾਰ ਸ਼ਮਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ.
they relied upon the angakkuq shaman for spiritual interpretation.

ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਚੀਜ਼ ਓਲਡ ਵੂਮੈਨ ਸੇਡਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ.
the nearest thing to a central deity was the old woman sedna , who lived beneath the sea.

ਪਾਣੀ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the waters, a central food source, were believed to contain great gods.

ਇਨਯੂਇਟ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਐਨੀਮਿਸਟ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ.
the inuit practiced a form of shamanism based on animist principles.

ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਨਿਰਜੀਵ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ wayੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
they believed that all things had a form of spirit, including humans, and that to some extent these spirits could be influenced by a pantheon of supernatural entities that could be appeased when one required some animal or inanimate thing to act in a certain way.

ਇਨੁਇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦਾ ਐਂਗਕੁਇਕ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ.
the angakkuq of a community of inuit was not the leader, but rather a sort of healer and psychotherapist, who tended wounds and offered advice, as well as invoking the spirits to assist people in their lives.

ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਅਣਦੇਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ.
his or her role was to see, interpret and exhort the subtle and unseen.

ਅੰਗਾਕੂਟ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਿ byਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ.
angakkuit were not trained they were held to be born with the ability and recognized by the community as they approached adulthood.

ਇਨਯੂਟ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
inuit religion was closely tied to a system of rituals integrated into the daily life of the people.

ਇਹ ਰਸਮ ਸਧਾਰਣ ਸਨ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ.
these rituals were simple but held to be necessary.

ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਇੰਯੂਇਟ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਇਸ ਤੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਹਾਂ ਦੀ ਹੈ.
according to a customary inuit saying, the great peril of our existence lies in the fact that our diet consists entirely of souls.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜੋ respectੁਕਵਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਸਿਰਫ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੇਵੇਗਾ.
by believing that all things, including animals, have souls like those of humans, any hunt that failed to show appropriate respect and customary supplication would only give the liberated spirits cause to avenge themselves.

ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਅਚਨਚੇਤਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨਿuitਟ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋਣ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬਦਕਿਸਮਤ ਦੀ ਲੜੀ ਇਕ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the harshness and unpredictability of life in the arctic ensured that inuit lived with concern for the uncontrollable, where a streak of bad luck could destroy an entire community.

ਕਿਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਦਖਲ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਸੀ.
to offend a spirit was to risk its interference with an already marginal existence.

ਇਨਯੂਇਟ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ.
the inuit understood that they had to work in harmony with supernatural powers to provide the necessities of day-to-day life.

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨਯੂਟ ਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਪਰਕ ਸੀ, ਜੋ ਵ੍ਹੇਲ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਲੰਘੇ ਸਨ ਪਰ ਆਰਕਟਿਕ ਦੀ ਜੰਮੀਆਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਸੀ।
before the 1940s, inuit had minimal contact with europeans, who passed through on their way to hunt whales or trade furs but seldom had any interest in settling down on the frozen land of the arctic.

ਇਸ ਲਈ ਇਨਯੂਇਟ ਦੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ.
so the inuit had the place to themselves.

ਉਹ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਸਨ.
they moved between summer and winter camps to always be living where there were animals to hunt.

ਪਰ ਉਹ ਬਦਲ ਗਿਆ.
but that changed.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਆਰਕਟਿਕ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈ ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ.
as world war ii ended and the cold war began, the arctic became a place where countries that did not get along were close to each other.

ਆਰਕਟਿਕ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾ ਨੇ ਗੈਰ-ਆਰਕਟਿਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the arctic had always been seen as inaccessible, but the invention of aircraft made it easier for non-arctic dwellers to get there.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਏਅਰਬੇਸ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇਂਦਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
as new airbases and radar stations were built in the arctic to monitor rival nations, permanent settlements were developed around them, including schools and health care centres.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਇਨਯੂਟ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਦੇਸੀ ਰਵਾਇਤਾਂ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
in many places, inuit children were required to attend schools that emphasized non-native traditions.

ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨਟੁਟ ਆਬਾਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਸਿਰਫ ਇਕੱਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ.
with better health care, the inuit population grew too large to sustain itself solely by hunting.

ਛੋਟੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਯੂਇਟ ਸਥਾਈ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸੀ.
many inuit from smaller camps moved into permanent settlements because there was access to jobs and food.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਨੂਇਟ ਨੂੰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
in many areas inuit were required to live in towns by the 1960s.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਕਨੇਡਾ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 134,241 ਇਨਯੂਇਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।
demographics in total there are about 134,241 inuit living in four countries, canada, greenland, denmark, and the united states.

ਕਨੇਡਾ ਹਾਲਾਂਕਿ 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ 50,480 ਇਨਵਾਈਟ ਪੂਰੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, 44,470 ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
canada although the 50,480 inuit listed in the 2006 canada census can be found throughout canada the majority, 44,470, live in four regions.

2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿੱਚ 4,715 ਇਨਯੂਇਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨੁਨਾਟਸੀਅਵਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,160 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
as of the 2006 canada census there were 4,715 inuit living in newfoundland and labrador and about 2,160 live in nunatsiavut.

ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 6,000 ਨੂਨਟੂਕਵਟ ਲੋਕ ਲੈਬ੍ਰਾਡਰ ਮੈਟਿਸ ਜਾਂ ਇਨਯੂਟ-ਮੈਟਿਸ ਦੱਖਣੀ ਲਾਬਰਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੂਨਟੂਕਾਵਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are also about 6,000 nunatukavut people labrador metis or inuit-metis living in southern labrador in what is called nunatukavut.

2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 4,165 ਇਨਯੂਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ.
as of the 2006 canada census there were 4,165 inuit living in the northwest territories.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਲਗਭਗ 3,115, ਇਨੋਵੀਅਲ ਸੂਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਛੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the majority, about 3,115, live in the six communities of the inuvialuit settlement region.

2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ 24,640 ਇਨਯੂਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ.
as of the 2006 canada census there were 24,640 inuit living in nunavut.

ਨੁਨਾਵਟ ਵਿਚ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਦੇ ਹਨ.
in nunavut the inuit population forms a majority in all communities and is the only jurisdiction of canada where aboriginal peoples form a majority.

2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ queਬਕ ਵਿੱਚ 10,950 ਇਨਯੂਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ.
as of the 2006 canada census there were 10,950 inuit living in quebec.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਲਗਭਗ 9,565, ਨੂਨਵਿਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the majority, about 9,565, live in nunavik.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦਿ ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ ਦੇ 2013 ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਇਨਯੂਟ ਆਬਾਦੀ ਕੁੱਲ 57,714 ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 89% 51,365 ਹੈ.
greenland according to the 2013 edition of the world factbook, published by the central intelligence agency, the inuit population of greenland is 89% 51,365 out of a total of 57,714 people.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਬਾਦੀ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
like nunavut the population lives throughout the region.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਆਕਾਰ 15,000 ਅਤੇ 20,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
denmark the population size of greenlandic people in denmark varies from source to source between 15,000 and 20,000.

ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ 2015 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਲ ਇਨਯੂਟ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ 15,815 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
according to 2015 figures from statistics denmark there are 15,815 people residing in denmark of greenlandic inuit ancestry.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੇ 4 ਵਿਦਿਅਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ, ਆਰਹਸ, ਓਡੈਂਸ ਅਤੇ ਏਲਬਰਗ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਕਲਾਾਲੀਟ ਹਨ. illuutaat.
most travel to denmark for educational purposes, and many remain after finishing their education , which results in the population being mostly concentrated in the big 4 educational cities of copenhagen, aarhus, odense, and aalborg, which all have vibrant greenlandic communities and cultural centers kalaallit illuutaat .

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ 2000 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 16,581 ਇਨਯੂਟ ਇਨਉਪਿਆਟ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
united states according to the 2000 united states census there were a total of 16,581 inuit inupiat living throughout the country.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਲਗਭਗ 14,718, ਅਲਾਸਕਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the majority, about 14,718, live in the state of alaska.

ਰੂਸ 2010 ਦੀ ਰੂਸੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1,738 ਇਨਯੂਇਟ ਐਸਕਿਮੋ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬੀ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ।
russia according to the 2010 russian census there were a total of 1,738 inuit eskimo living throughout the country, mostly in the east of the far eastern federal district.

ਗਵਰਨੈਂਸ ਦਿ ਇਨਯੂਟ ਸਰਕੰਪੋਲਰ ਕੌਂਸਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਇਨਯੂਟ ਅਤੇ ਇਨੁਵੀਅਲਯੂਟ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਕਲੈਲੀਟ ਇਨਯੂਟ, ਅਲਾਸਕਾ ਦਾ ਇਨਯੂਪੀਟ ਅਤੇ ਯੂਪਿਕ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਯੂਪਿਕ ਆਖਰੀ ਦੋ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੀ ਇਨਯੂਟ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਇਨਯੂਟ" ਮੰਨਣਾ.
governance the inuit circumpolar council is a united nations-recognized non-governmental organization ngo , which defines its constituency as canada's inuit and inuvialuit, greenland's kalaallit inuit, alaska's inupiat and yup'ik, and russia's siberian yupik, despite the last two neither speaking an inuit dialect or considering themselves "inuit".

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਹੋਰ ਸਰਕੂਲਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਨਵਾਇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nonetheless, it has come together with other circumpolar cultural and political groups to promote the inuit and other northern people in their fight against ecological problems such as climate change which disproportionately affects the inuit population.

ਇਨੁਇਟ ਸਰਕਮਪੋਲਰ ਕਾਉਂਸਲ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਛੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਫੋਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਰਕਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਅਖੌਤੀ "ਸਥਾਈ ਭਾਗੀਦਾਰ" ਵਜੋਂ ਸੀਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਰੂਸ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਹਨ , ਆਈਸਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ, ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਆਰਕਟਿਕ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the inuit circumpolar council is one of the six group of arctic indigenous peoples that have a seat as a so-called "permanent participant" on the arctic council, an international high level forum in which the eight arctic countries usa, canada, russia, denmark, iceland, norway, sweden and finland discuss arctic policy.

12 ਮਈ, 2011 ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਕੁਉਪਿਕ ਕਲੇਇਸਟ ਨੇ ਆਰਕਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਨੂਯੂਕ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਰਗੇਈ ਲਾਵਰੋਵ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਲ ਬਿਲਟ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੋਨਸ ਗਹਰ।
on 12 may 2011, greenland's prime minister kuupik kleist hosted the ministerial meeting of the arctic council, an event for which the american secretary of state hillary clinton came to nuuk, as did many other high-ranking officials such as russian foreign minister sergei lavrov, swedish foreign minister carl bildt and norwegian foreign minister jonas gahr .

ਉਸ ਇਵੈਂਟ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੂਯਕ ਐਲਾਨਨਾਮੇ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
at that event they signed the nuuk declaration.

ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਇਨੁਵੀਅਲਯੂਟ ਪੱਛਮੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨਯੂਟ ਹੈ ਜੋ ਨੂਨਵੱਟ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹੇ।
regional autonomy in canada the inuvialuit are western canadian inuit who remained in the northwest territories when nunavut split off.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਂਕਸ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਮੈਕੈਂਜ਼ੀ ਨਦੀ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
they live primarily in the mackenzie river delta, on banks island, and parts of victoria island in the northwest territories.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨੋਵਿialਲਿਟ ਰੀਜਨਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, 1984 ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਵਿਆਲਯੂਟ ਫਾਈਨਲ ਸਮਝੌਤੇ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
they are officially represented by the inuvialuit regional corporation and, in 1984, received a comprehensive land claims settlement, the first in northern canada, with the signing of the inuvialuit final agreement.

ਟੀਐਫਐਨ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 1992 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਇਕ ਅੰਤਮ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ.
the tfn worked for ten years and, in september 1992, came to a final agreement with the government of canada.

ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਵਸੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨਯੂਟ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੂਨਵਟ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ।
this agreement called for the separation of the northwest territories into an eastern territory whose aboriginal population would be predominately inuit, the future nunavut, and a rump northwest territories in the west.

ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ.
it was the largest land claims agreement in canadian history.

ਨਵੰਬਰ 1992 ਵਿਚ, ਨੂਨਾਵਟ ਫਾਈਨਲ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਨੂਨਾਵਟ ਬਣਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 85% ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
in november 1992, the nunavut final agreement was approved by nearly 85% of the inuit of what would become nunavut.

ਇਸ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੰਤਮ ਕਦਮ ਵਜੋਂ, ਨੂਨਾਵਟ ਲੈਂਡ ਕਲੇਮਜ਼ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ 25 ਮਈ, 1993 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬ੍ਰਾਇਨ ਮਲਰੋਨੀ ਅਤੇ ਨੂਨਾਵਟ ਟੁੰਨਗਾਵਿਕ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਟਿਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੌਲ ਕਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਟੀ.ਐਫ.ਐਨ. ਨੂਨਾਵਟ ਫਾਈਨਲ ਸਮਝੌਤਾ.
as the final step in this long process, the nunavut land claims agreement was signed on may 25, 1993, in iqaluit by prime minister brian mulroney and by paul quassa, the president of nunavut tunngavik incorporated, which replaced the tfn with the ratification of the nunavut final agreement.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ 1999 ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਖੇਤਰੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the canadian parliament passed the supporting legislation in june of the same year, enabling the 1999 establishment of nunavut as a territorial entity.

2005 ਵਿਚ ਨੂਨਟਸੀਆਵਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿਚ ਨੂਨਟੂਕਾਵਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਇਨਯੂਟ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਹੁਣ ਖੇਤਰੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.
with the establishment of nunatsiavut in 2005, almost all the traditional inuit lands in canada, with the exception nunatukavut in central and south labrador, are now covered by some sort of land claims agreement providing for regional autonomy.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 1953 ਵਿਚ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1979 ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ 75% ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਇਕ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮਤ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
greenland in 1953, denmark put an end to the colonial status of greenland and granted home rule in 1979 and in 2008 a self-government referendum was passed with 75% approval.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਰੋ ਆਈਲੈਂਡਜ਼, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਲਾਲਿਟ ਨੂਨੈਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
although still a part of the kingdom of denmark along with denmark proper and the faroe islands , greenland, known as kalaallit nunaat in the greenlandic language, maintains much autonomy today.

56,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਵਿਚੋਂ 80% ਇਨਯੂਟ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ.
of a population of 56,000, 80% of greenlanders identify as inuit.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਅਤੇ ਝੀਂਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
their economy is based on fishing and shrimping.

ਥੂਲੇ ਲੋਕ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ.
the thule people arrived in greenland in the 13th century.

ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨੋਰਸਮੈਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡੌਰਸੈਟ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਲਹਿਰ.
there they encountered the norsemen, who had established colonies there since the late 10th century, as well as a later wave of the dorset people.

ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਬਰਫ਼ ਵਿਚ isੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਇਨਯੂਟ ਜਾਂ ਕਲਾਲਿਟ ਸਿਰਫ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰmentsੇ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉੱਤਰੀ ਪੋਲਰ ਤੱਟ, ਪੂਰਬੀ ਅਮਾਸਾਲਿਕ ਤੱਟ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਟ.
because most of greenland is covered in ice, the greenland inuit or kalaallit only live in coastal settlements, particularly the northern polar coast, the eastern amassalik coast and the central coasts of western greenland.

ਅਲਾਸਕਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਲਾਸਕਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
alaska currently alaska is governed as a state within united states with very limited autonomy for alaska native peoples.

ਅਲਾਸਕਾ ਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰੂਸ ਦੁਆਰਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ.
european colonization of alaska started in the 18th century by russia.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਰੂਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬਸਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ.
by the 1860s, the russian government was considering ridding itself of its russian america colony.

ਅਲਾਸਕਾ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 3 ਜਨਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
alaska was officially incorporated to united states on january 3, 1959.

ਅਲਾਸਕਾ ਦਾ ਇਨਯੂਟ ਇਨਪੁਟ ਇਨਪੁਟ ਹਨ- ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਿਆਕ ਪੀਅਟ ਰੀਅਲ, ਭਾਵ
the inuit of alaska are the inupiat from inuit- people and piaq piat real, i.e.

'ਅਸਲ ਲੋਕ' ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਆਰਕਟਿਕ ਬੋਰੋ, ਨੌਰਥ ਸਲੋਪ ਬੋਰੋ ਅਤੇ ਬੇਰਿੰਗ ਸਟਰੇਟਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
'real people' who live in the northwest arctic borough, the north slope borough and the bering straits region.

ਬੈਰੋ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਨੋਪੀਆਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
barrow, the northernmost city in the united states, is in the inupiat region.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਨੋਪਿਆਟ ਦਾ ਇਕਵਚਨ ਰੂਪ ਹੈ.
their language is which is the singular form of inupiat .

ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਨਟਿ artਟ ਆਰਟ, ਕਾਰਵਿੰਗ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੇਕਿੰਗ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਗਲੇ ਦੇ ਗਾਇਨ, ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ, ਬਲਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ, ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
modern culture inuit art, carving, print making, textiles and inuit throat singing, are very popular, not only in canada but globally, and inuit artists are widely known.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਕੁਝ ਇਨਟੁਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਇੰਨੁਸ਼ੂਕ ਵਰਗੇ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਾਵਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ.
canada has adopted some of the inuit culture as national symbols, using inuit cultural icons like the inukshuk in unlikely places, such as its use as a symbol at the 2010 winter olympics in vancouver.

ਸਤਿਕਾਰਤ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਇਨਯੂਟ ਆਰਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਨੀਪੈਗ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿਖੇ ਹੈ.
respected art galleries display inuit art, the largest collection of which is at the winnipeg art gallery.

ਕੁਝ ਇੰਯੂਟ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨੁਕਿਟਿਟ, ਕਿ queਬੈਕ ਅਤੇ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਵਿੱਖ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
some inuit languages such as inuktitut, appears to have a more secure future in quebec and nunavut.

ਇੱਥੇ ਆਈਨਟ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਟਾਵਾ, ਮਾਂਟ੍ਰੀਅਲ ਅਤੇ ਵਿਨੀਪੈਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
there are a surprising number of inuit, even those who now live in urban centres such as ottawa, montreal and winnipeg, who have experienced living on the land in the traditional life style.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਲੇਵਿਨਿਆ ਬ੍ਰਾ .ਨ ਅਤੇ ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਐਨਡਬਲਯੂਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਹੈਲਨ ਮਕਸਾਗਾਕ ਵਰਗੇ ਲੋਕ "ਜਨਮ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ.
people such as legislative assembly of nunavut member, levinia brown and former commissioner of nunavut and the nwt, helen maksagak were born and lived the early part of their life "on the land".

ਅੱਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਨਯੂਟ ਕਲਚਰ ਜੀਉਂਦਾ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਹੈ.
inuit culture is alive and vibrant today in spite of the negative impacts of recent history.

ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੰਟਰ ਗੇਮਜ਼, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦੋ ਸਾਲਾ ਸਮਾਗਮ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਇਨਯੂਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
an important biennial event, the arctic winter games, is held in communities across the northern regions of the world, featuring traditional inuit and northern sports as part of the events.

ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a cultural event is also held.

ਇਹ ਖੇਡਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1970 ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਾਸਕਾ, ਯੂਕੋਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਸਮੇਂ, ਇਹ 1976 ਵਿਚ ਸਲੈਵ ਲੇਕ, ਅਲਬਰਟਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ੇਫਰਵਿਲ, ਕਿbਬਿਕ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਇਕਾਇਲਿਟ, ਨੂਨਵਟ-ਨੂਯਕ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਟੇਜਿੰਗ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. 2002 ਵਿਚ.
the games were first held in 1970, and while rotated usually among alaska, yukon and the northwest territories, they have also been held in schefferville, quebec in 1976, in slave lake, alberta, and a joint iqaluit, nunavut-nuuk, greenland staging in 2002.

ਹੋਰ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੋਰਡਿਨ ਟੂਟੂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਲੀਗ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨੂਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਨੈਸ਼ਵਿਲ ਪ੍ਰੈਡੀਟਰਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਸੀ.
in other sporting events, jordin tootoo became the first inuk to play in the national hockey league in the season, playing for the nashville predators.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਨਯੂਟ ਲਾਈਫ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ.
although inuit life has changed significantly over the past century, many traditions continue.

ਇਨਯੂਟ ਕਾauਜੀਮਾਜਤੂਕੰਗਿਤ, ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣਾ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
inuit qaujimajatuqangit, or traditional knowledge, such as storytelling, mythology, music and dancing remain important parts of the culture.

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
family and community are very important.

inuktitut ਭਾਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ.
the inuktitut language is still spoken in many areas of the arctic and is common on radio and in television programming.

ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਇਨਯੂਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਨੁਨਾਵਟ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ, ਪੀਟਰ ਤਪੁਣਾ, ਨੈਨਾਵਤ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੈਨਸੀ ਕਰੇਟੈਕ-ਲਿੰਡੇਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੂਪਿਕ ਕਲੇਇਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
well-known inuit politicians include premier of nunavut, peter taptuna, nancy karetak-lindell, former mp for the riding of nunavut, and kuupik kleist, prime minister of greenland.

ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਲਿਓਨਾ ਅਗਲੋਕਾਕ, 2008 ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੈਡਰਲ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਇਨੁਕ ਸੀ।
leona aglukkaq, current mp, was the first inuk to be sworn into the canadian federal cabinet as health minister in 2008.

ਮਈ, 2011 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਗਲੁਕਕਾ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਉੱਤਰੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਵਾਧੂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in may 2011 after being re-elected for her second term, ms. aglukkaq was given the additional portfolio of minister of the canadian northern economic development agency.

ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
in july 2013 she was sworn in as the minister of the environment.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਤੇ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹਨ.
visual and performing arts are strong.

2002 ਵਿਚ ਇਨੁਕਿਟਿਟ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਫਿਲਮ, ਅਟਾਰਨਜੁਆਟ ਦਿ ਫਾਸਟ ਰਨਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2002 the first feature film in inuktitut, atanarjuat the fast runner, was released worldwide to great critical and popular acclaim.

ਇਹ ਜ਼ਕਰੀਆ ਕੂਨੁਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਗਲੂਲਿਕ ਦੇ ਇਨਯੂਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ, ਫਿਲਮਾਂਕਣ, ਨਿਰਮਾਣ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it was directed by zacharias kunuk, and written, filmed, produced, directed, and acted almost entirely by the inuit of igloolik.

2009 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਲੇ ਵੋਏਜ ਡੀ ਆਈਨੁਕ ਮਾਈਕ ਮੈਗਿਡਸਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਗਿਡਸਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੀਨ-ਮਿਸ਼ੇਲ ਹਕਟਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਲਿਖਤ ਸੀ.
in 2009, the film le voyage d'inuk, a greenlandic language feature film, was directed by mike magidson and co-written by magidson and french film producer jean-michel huctin.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਨਯੂਟ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਪਿਟਸੋਲਾਕ ਅਸ਼ੂਨਾ.
one of the most famous inuit artists is pitseolak ashoona.

ਸੁਜ਼ਨ ਅਗਲੁਕਰਕ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਹੈ.
susan aglukark is a popular singer.

ਮਿਟੀਅਰਜੁਕ ਅਟੈਸੀ ਨੈਪਲੂਕ ਇਨੁਕਿਟਟੂਟ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ.
mitiarjuk attasie nappaaluk works at preserving inuktitut and has written the first novel published in that language.

2006 ਵਿਚ, ਕੇਪ ਡੋਰਸੈੱਟ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 23% ਕਿਰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2006, cape dorset was hailed as canada's most artistic city, with 23% of the labor force employed in the arts.

ਇਨਯੂਟ ਆਰਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਬਣ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
inuit art such as soapstone carvings is one of nunavut's most important industries.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇਨੁਇਟ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
recently, there has been an identity struggle among the younger generations of inuit, between their traditional heritage and the modern society which their cultures have been forced to assimilate into in order to maintain a livelihood.

ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਭੋਜਨ, ਸਹਾਇਤਾ, ਦਵਾਈ, ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ.
with current dependence on modern society for necessities, including governmental jobs, food, aid, medicine, etc.

, ਇਨਯੂਇਟ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ.
, the inuit have had much interaction with and exposure to the societal norms outside their previous cultural boundaries.

ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿਚ ਪਛਾਣ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the stressors regarding the identity crisis among teenagers have led to disturbingly high numbers of suicide.

ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਨੇ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਮੀਓਪੀਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
a series of authors has focused upon the increasing myopia in the youngest generations of inuit.

ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਇਓਪੀਆ ਲਗਭਗ ਅਣਜਾਣ ਸੀ.
myopia was almost unknown prior to the inuit adoption of western culture.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹਨ.
principal theories are the change to a western style diet with more refined foods, and extended education.

ਡੇਵਿਡ ਪੀਸੁਰਾਯਕ ਕੁਟੁਕ ਨੂੰ 1972 ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ, ਮਰਿਆਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਾਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
david pisurayak kootook was awarded the meritorious service cross, posthumously, for his heroic efforts in a 1972 plane crash.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਯੂਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਇਨੁਕਿਟਟ ਲਿਵਿੰਗ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਇਨਯੂਟ ਓਡੀਸੀ ਵਿਖੇ ਇਨਯੂਟ, ਜੋ ਕਿ ਨੇਚਰ ਆਫ ਥਿੰਗਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ 29 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
references further reading external links national inuit organization in canada inuit at dmoz inuktitut living dictionary inuit odyssey, produced by the nature of things and first broadcast 29 june 2009 on the canadian broadcasting corporation network.

ਇਹ ਥੂਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਇਨਯੂਟ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਪਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹੈ.
this is a documentary on the thule people, the ancestors of the inuit, and their eastward migration across the arctic to greenland.

ਵੈਬਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ viewਨਲਾਈਨ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 44 03 44 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ viewਨਲਾਈਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ.
the webpage contains a link to view the documentary online here length 44 03 may not be viewable online outside of canada .

ਨੋਟ ਆਈਟਿesਨਜ਼ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਵੀ ਵੇਖਣਯੋਗ ਹੈ.
note nature of things episodes are also viewable on itunes.

ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਉਰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1948 16 ਅਗਸਤ 1997 ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਵਾਂਵਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗਾਇਕ, ਸੂਫੀਆਂ ਦਾ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ।
nusrat fateh ali khan urdu punjabi 13 october 1948 16 august 1997 was a legendary pakistani musician, primarily a singer of qawwali, the devotional music of the sufis.

ਅਤੇ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
and could perform at a high level of intensity for several hours.

ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ 600 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਕਵਾਲਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਵਾਲਵਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
extending the 600-year old qawwali tradition of his family, khan is widely credited with introducing qawwali music to international audiences.

ਉਹ "ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ-ਏ-ਕਵਾਲੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਾਵਾਲੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ".
he is popularly known as "shahenshah-e-qawwali", meaning "the king of kings of qawwali".

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚੇਲਮ ਵਿਖੇ, 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
born in faisalabad, khan had his first public performance at the age of 16, at his father's chelum.

ਉਹ 1971 ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਾਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ।
he became the head of the family qawwali party in 1971.

ਉਸਨੂੰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸਟਾਰ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਬਰਮਿੰਘਮ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
he was signed by oriental star agencies, birmingham, england, in the early 1980s.

ਖਾਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ, ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
khan went on to release movie scores and albums in europe, india, japan, pakistan, and the us.

ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
he engaged in collaborations and experiments with western artists and toured extensively, performing in over 40 countries.

ਜੀਵਨੀ ਮੁੱlyਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 1948 ਵਿਚ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ.
biography early life and career khan was born in a punjabi muslim family in faisalabad in 1948, shortly after the partition of india in 1947 during which his family had migrated to pakistan from their native city of jalandhar in east punjab, british india now in punjab, india .

ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਸਤੀ ਸ਼ੇਖ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
before partition, his family lived in their ancestral house at basti sheikh, jalandhar.

ਉਹ ਫਤਹਿ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਵਾਂ ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗਾਇਕਾ, ਸਾਜ਼, ਅਤੇ ਕਵਾਲ ਸੀ।
he was the fifth child and first son of fateh ali khan, a musicologist, vocalist, instrumentalist, and qawwal.

ਖਾਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਫਾਰੂਖ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
khan's family, which included four older sisters and a younger brother, farrukh fateh ali khan, grew up in central faisalabad.

ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਕਵਾਲੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਗਭਗ 600 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਗਈ ਸੀ.
the tradition of qawwali in the family had passed down through successive generations for almost 600 years.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਖਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ.
initially, his father did not want khan to follow the family's vocation.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਨੁਸਰਤ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਵਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਰੁਤਬਾ ਘੱਟ ਹੈ.
he had his heart set on nusrat choosing a much more respectable career path and becoming a doctor or engineer, because he felt qawwali artists had low social status.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਨ ਨੇ ਕਵਾਲਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਜਿਹੀ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਆਖਰਕਾਰ ਝਗੜਾ ਕਰ ਗਏ.
however, khan showed such an aptitude for and interest in qawwali, that his father finally relented.

ਉਸਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਬਲਾ ਸਿੱਖ ਕੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ.
he began by learning the tabla before moving on to vocals.

1964 ਵਿਚ, ਖਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
in 1964, khan's father died, leaving his musical education under the supervision of his paternal uncles, mubarak ali khan and salamat ali khan.

ਉਹ ਗਾਇਕ ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦਾ ਚਾਚਾ ਹੈ।
he is the uncle of singer rahat fateh ali khan.

1971 ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਕਵਾਲਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਮੁਜਾਹਿਦ ਮੁਬਾਰਕ ਅਲੀ ਖਾਨ ਐਂਡ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ.
in 1971, after the death of his uncle mubarak ali khan, khan became the official leader of the family qawwali party and the party became known as nusrat fateh ali khan, mujahid mubarak ali khan & party.

ਕਾਹਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਖਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਬਹਾਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
khan's first public performance as the leader of the qawwali party was at a studio recording broadcast as part of an annual music festival organised by radio pakistan, known as jashn-e-baharan.

ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਗਾਇਆ।
khan sang mainly in urdu and punjabi and occasionally in persian, braj bhasha and hindi.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਗਾਣਾ ਹੱਕ ਅਲੀ ਅਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
his first major hit in pakistan was the song haq ali ali, which was performed in a traditional style and with traditional instrumentation.

ਇਸ ਗਾਣੇ ਵਿਚ ਖਾਨ ਦੇ ਸਰਗਮ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
the song featured restrained use of khan's sargam improvisations.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ 1985 ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ musicਫ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ, ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਡਾਂਸ womad ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
later career in the summer of 1985, khan performed at the world of music, arts and dance womad festival in london.

ਉਸਨੇ 1985 ਅਤੇ 1988 ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
he performed in paris in 1985 and 1988.

ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1987 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਫਾ .ਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੱਦੇ ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਆਇਆ ਸੀ।
he first visited japan in 1987, at the invitation of the japan foundation.

ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ 5 ਵੇਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
he performed at the 5th asian traditional performing art festival in japan.

ਉਸਨੇ 1989 ਵਿਚ ਬਰੁਕਲਿਨ ਅਕੈਡਮੀ musicਫ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ.
he also performed at brooklyn academy of music, new york in 1989, earning him admiration from the american audience.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਖਾਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਸਯੇਟਲ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਐਥਨੋਮੋਜਿਕੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ.
in the academic year, khan was a visiting artist in the ethnomusicology department at the university of washington, seattle, washington, united states.

ਖਾਨ ਨੇ 1988 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮਾਈਕਲ ਬਰੂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਟਾ ਮਸਟਟ 1990 ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਸੌਂਗ 1996 ਵਿਚ ਐਲਬਮਜ਼ 'ਤੇ ਦਿ ਲਾਈਟ ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਦੇ ਸਾ soundਂਡਟ੍ਰੈਕ' ਤੇ ਪੀਟਰ ਗੈਬਰੀਅਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
khan teamed with peter gabriel on the soundtrack to the last temptation of christ in 1988, with canadian musician michael brook on the albums mustt mustt 1990 and night song 1996 .

ਪੀਟਰ ਗੈਬਰੀਅਲ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸਟਾਈਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
the team up with peter gabriel gave khan the opportunity to stylise his songs by blending his qawwaliss with the western music.

ਖਾਨ ਨੇ 1995 ਵਿਚ ਪਰਲ ਜੈਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਇਕਾ ਐਡੀ ਵੇਡੇਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਡੈੱਡ ਮੈਨ ਵਾਕਿੰਗ ਲਈ ਸਾ songsਂਡਟ੍ਰੈਕ ਲਈ ਦੋ ਗਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਕੀਤਾ.
khan also grouped with pearl jam's lead singer eddie vedder in 1995 on two songs for the soundtrack to dead man walking.

ਪੀਟਰ ਗੈਬਰੀਅਲ ਦੇ ਰੀਅਲ ਵਰਲਡ ਦੇ ਲੇਬਲ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਕੰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ ਮਸਟ ਮਸਟ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਰਾਈਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
peter gabriel's real world label later released five albums of khan's traditional qawwali, together with some of his experimental work which included the albums mustt mustt and star rise.

ਖਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਚੱਕਰ ਲਈ ਵੋਕਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ, ਜੋ ਜੋਨਾਥਨ ਐਲਿਆਸ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ ਸਨ, ਪਰ ਟਰੈਕ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
khan provided vocals for the prayer cycle, which was put together by jonathan elias, but died before the tracks could be completed.

ਐਲਨਿਸ ਮੋਰਿਸੇਟ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
alanis morissette was brought in to sing with his unfinished vocals.

2002 ਵਿਚ, ਗੈਬਰੀਏਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਅਪ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਟ੍ਰੈਕ "ਸਿਗਨਲ ਟੂ ਨੋਇਜ਼"' ਤੇ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
in 2002, gabriel included khan's vocals on the posthumously released track "signal to noise" on his album up.

ਉਸ ਦੀ ਐਲਬਮ ਇੰਟੋਸੀਕੇਟਿਡ ਸਪਿਰਿਟ 1997 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਐਲਬਮ ਲਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
his album intoxicated spirit was nominated for a grammy award in 1997 for best traditional folk album.

ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸ ਦੀ ਐਲਬਮ ਨਾਈਟ ਸੌਂਗ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਲਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਦਿ ਚੀਫਟੈਨਜ਼ ਦੀ ਐਲਬਮ ਸੈਂਟੀਆਗੋ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ.
same year his album night song was also nominated for a grammy award for best world music album, but lost out to the chieftains' album santiago.

ਖਾਨ ਨੇ ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
khan contributed songs to, and performed in, several pakistani films.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ pਰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਜੋੜੀ ਦੇ ਨਾਲ '' ਕੋਈ ਜਾਨੇ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਨ '' ਲਈ ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ '' ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ ਝੂਮ ਕਾਰ '' ਵੀ ਉਸਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਰਤੂਸ ਲਈ ਸੰਗੀਤ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਲ, "ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੁਤਬਾ" ਅਤੇ "ਬਹਾ ਨਾ ਆਂਸੂ" ਲਈ ਗਾਇਆ।
shortly before his death, he composed music for three bollywood films, which includes the film aur pyaar ho gaya, in which he also sang for "koi jaane koi na jaane" onscreen with the lead pair, and "zindagi jhoom kar" he also composed music for kartoos, where he sang for "ishq da rutba", and "bahaa na aansoo", alongside udit narayan.

ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
he died very shortly prior to the movie's release.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਫਿਲਮ ਕੱਚੇ ਧਾਂਗੇ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ "ਇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਨ-ਏ-ਕਰਮ ਕਾ ਕਿਆ ਹੈ" ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਸੀ.
his final music composition for bollywood was for the movie, kachche dhaage, where he sang in "iss shaan-e-karam ka kya kehna".

ਫਿਲਮ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1999 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the movie was released in 1999, two years after his death.

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾ ਭੈਣਾਂ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਗਾਇਆ ਸੀ.
it is notable that the two legendary singing sisters of bollywood, asha bhosle and lata mangeshkar sang for the songs he composed in his brief stint in bollywood.

ਉਸਨੇ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਿਲਾਗੀ ਲਈ "ਸਾਇਆ ਭੀ ਸਾਥ ਜਬ ਛੋਡ ਜਾਏ" ਗਾਇਆ।
he sang "saya bhi saath jab chhod jaye" for sunny deol's movie dillagi.

ਇਹ ਗਾਣਾ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1999 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the song was released in 1999, two years after khan's death.

ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਧੜਕਣ ਵਿਚੋਂ “ਦੁਲ੍ਹੇ ਕਾ ਸਹਿਰਾ” ਵੀ ਗਾਇਆ ਸੀ।
he also sang "dulhe ka sehra" from the bollywood movie dhadkan which was released in 2000.

ਖਾਨ ਨੇ ਏ ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਐਲਬਮ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ 'ਚ' 'ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ' 'ਗੀਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ celebrate ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
khan contributed the song "gurus of peace" to the album vande mataram, composed by a. r. rahman, and released to celebrate the 50th anniversary of india's independence.

ਰਹਿਮਾਨ, ਜੋ ਖਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੀਤ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਸੀ।
rahman, who was a big fan of khan could not compose further songs with him.

ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਵਜੋਂ, ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਕ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੂ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
as a tribute, rahman later released an album titled gurus of peace, which featured "allah hoo" by khan.

ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ 2007 ਦਾ ਗਾਣਾ "ਤੇਰੇ ਬੀਨਾ" ਵੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
rahman's 2007 song "tere bina" was also composed as a tribute to khan.

ਮੌਤ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਨ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਮਵੈਲ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
death after traveling to london from his native pakistan for treatment for liver and kidney problems, khan was rushed from the airport to cromwell hospital.

ਲੰਡਨ ਦੇ ਡੇਲੀ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਖਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸੰਕਰਮਿਤ ਡਾਇਲਸਿਸ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਹੋਇਆ ਹੈ।
london's daily telegraph reported that doctors at the hospital blamed khan's death on his treatment in pakistan with infected dialysis equipment, from which they said he contracted hepatitis.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਭਾਰ 300 ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰ ਸੀ।
the singer, who various reports said weighed over 300 pounds, had been seriously ill for several months, according to a spokesperson at his u.s. label, american recordings.

16 ਅਗਸਤ 1997 ਨੂੰ, ਕ੍ਰਮਵੈਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ, 48 ਸਾਲਾਂ ਦੀ, ਅਚਾਨਕ ਦਿਲ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
he died of a sudden cardiac arrest at cromwell hospital, london on 16 august 1997, aged 48.

ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਾ ਸੀ।
his body was repatriated to faisalabad, and his funeral was a public affair.

ਉਸ ਨੂੰ ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਝਾਂਗ ਰੋਡ, ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਝਾਂਗ ਰੋਡ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਪ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨਾਹਿਦ ਨੁਸਰਤ ਦੀ ਮੌਤ 13 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵੈਲੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
he was buried in kabootran wala qabristan also known as jhang road graveyard on jhang road, faisalabad.map his wife, naheed nusrat, died on 13 september 2013 in credit valley hospital in mississauga, ontario, canada.

ਨਾਹਿਦ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਨੈਡਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
naheed had moved to canada after the death of her husband.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨਿਦਾ ਖਾਨ ਹੈ.
she is survived by their daughter nida khan.

ਖਾਨ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
khan's musical legacy is now carried forward by his nephew, rahat fateh ali khan.

ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੱਵਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
awards and titles khan is widely considered to be the most important qawwal in history.

1987 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਡ perਫ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਦੇ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
in 1987, he received the president of pakistan's award for pride of performance for his contribution to pakistani music.

1995 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
in 1995, he received the unesco music prize.

1996 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮੌਂਟ੍ਰੀਅਲ ਵਰਲਡ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿਕਸ ਡੇਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 1996 he was awarded grand prix des at montreal world film festival for exceptional contribution to the art of cinema.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਖਾਨ ਨੂੰ ਫੁਕੂਓਕਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ.
in the same year, khan received the arts and culture prize of the fukuoka asian culture prizes.

ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਸਿੰਗਿੰਗ ਬੁੱਧ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in japan, he was also remembered as the "singing buddha".

2005 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ "ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
in 2005, khan received the "legends" award at the uk asian music awards.

ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ 6 ਨਵੰਬਰ 2006 ਦਾ ਅੰਕ, “60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹੀਰੋਜ਼”, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 12 ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
time magazine's issue of 6 november 2006, "60 years of asian heroes", lists him as one of the top 12 artists and thinkers in the last 60 years.

ਉਹ 2010 ਵਿਚ ਐਨਪੀਆਰ ਦੀ 50 ਮਹਾਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਸੀ.
he also appeared on npr's 50 great voices list in 2010.

ਅਗਸਤ 2010 ਵਿਚ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੀ ਐਨ ਐਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
in august 2010 he was included in cnn's list of the twenty most iconic musicians from the past fifty years.

2008 ਵਿਚ, ਖਾਨ ਨੂੰ ਯੂ ਜੀ ਓ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ 14 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2008, khan was listed in 14th position in ugo's list of the best singers of all time.

ਖਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਨਰੇਰੀ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
many honorary titles were bestowed upon khan during his 25-year music career.

ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮੌਕੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
he was given the title of ustad after performing classical music at a function in lahore on his father's death anniversary.

ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਾਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ" ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tributes, legacy and influence khan is often credited as one of the progenitors of "world music".

ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਲਈ ਕਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਫਿਰ ਇੱਕ "ਧਾਰਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
widely acclaimed for his spiritual charisma and distinctive exuberance, he was one of the first and most important artists to popularise qawwali, then considered an "arcane religious tradition", to western audiences.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ, ਜੋ 10 ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਚੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਕ੍ਰੇਜ਼ ਲਿਆ.
his powerful vocal presentations, which could last up to 10 hours, brought forth a craze for his music all over europe.

ਏਸ਼ੀਆਵਿਕ ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਏ ਸੇਨੋ ਨੇ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ.
alexandra a. seno of asiaweek wrote nusrat fateh ali khan's voice was otherworldly.

25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਉਸਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਗਾਣਿਆਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
for 25 years, his mystical songs transfixed millions.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ...
it was not long enough ...

ਉਸਨੇ ਕਾਵਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸਿਆਣਾ ਜਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਥਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
he performed qawwali, which means wise or philosophical utterance, as nobody else of his generation did.

ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੀਬਰਤਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸਨ.
his vocal range, talent for improvisation and sheer intensity were unsurpassed.

ਜੈੱਫ ਬਕਲੇ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਮੇਰਾ ਐਲਵਿਸ ਹੈ", ਅਤੇ ਖਾਨ ਦੇ ਹਿੱਟ "ਯੇ ਜੋ ਹਲਕਾ ਹਲਕਾ ਸੁਰੂਰ ਹੈ" ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
jeff buckley cited khan as a major influence, saying of him "he's my elvis", and performing the first few minutes of khan's hit "yeh jo halka halka suroor hai" including vocals at live concerts.

ਕਈ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰੈਮੀ-ਨਾਮਜ਼ਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਦੀਆ ਅਲੀ, ਪੀਟਰ ਗੈਬਰੀਅਲ, ਏਆਰ ਰਹਿਮਾਨ, ਸ਼ੀਲਾ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਅਲੀਮ ਕਾਸੀਮੋਵ।
many other artists have also cited khan as an influence, such as grammy-nominated pakistani-american nadia ali, peter gabriel, a. r. rahman, sheila chandra, and alim qasimov.

ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੈਮ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੱਸਿਆ।
author and neuroscientist sam harris cited khan as one of his favourite musicians of all time.

ਪਾਲ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ 2000 ਵਿਚਲੀ ਕਿਤਾਬ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਮ ਹਿੱਟਸ ਦੀ ਇਕ 'ਚੋਟੀ -40' ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 40 ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਕਲਾ, ਫਿਲਮਾਂ, ਸੰਗੀਤ, ਗਲਪ, ਗ਼ੈਰ-ਕਲਪਨਾ, ਵਿਗਿਆਨ-ਗਲਪ ਸਮੇਤ.
paul williams picked a concert performance by khan for inclusion in his 2000 book the 20th century's greatest hits a 'top-40' list, in which he devotes a chapter each to what he considers the top 40 artistic achievements of the 20th century in any field including art, movies, music, fiction, non-fiction, science-fiction .

ਡੇਰੇਕ ਟਰੱਕਸ ਬੈਂਡ ਖਾਨ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ ਤੇ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the derek trucks band covers khan's songs on two of their studio albums.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2002 ਦੀ ਐਲਬਮ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ "ਮੱਕੀ ਮਦਨੀ" ਦਾ ਇੱਕ ਕਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
their 2002 album joyful noise includes a cover of "maki madni", which features a guest performance by rahat fateh ali khan, nusrat fateh ali khan's nephew.

2005 ਦੀਆਂ ਸੌਂਗਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਨ ਦੇ ਦੋ ਗੀਤਾਂ, "ਸਾਹਿਬ ਤੇਰੀ ਬਾਂਦੀ" ਅਤੇ "ਮੱਕੀ ਮਦਨੀ" ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
2005's songlines includes a medley of two of khan's songs, "sahib teri bandi" and "maki madni".

ਇਹ ਮੇਡਲੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੈਂਡ ਦੀ ਲਾਈਵ ਐਲਬਮ ਲਾਈਵ ਜਾਰਜੀਆ ਥੀਏਟਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ, ਜੋ 2004 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this medley first appeared on the band's live album live at georgia theatre, which was released in 2004.

2004 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਕਸੀਸ਼ਨਲ ਬਰੂਕ ਮਾਰਟੀਨੇਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਰੁਕਲਿਨ ਕਵਾਲਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਬਿ .ਟ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2004, a tribute band called brooklyn qawwali party formerly brook's qawwali party was formed in new york city by percussionist brook martinez to perform the music of khan.

13 ਟੁਕੜੇ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਕਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਦਕ ਜੈਜ਼ ਵਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਵਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the 13-piece group still performs mostly instrumental jazz versions of khan's qawwalis, using the instruments conventionally associated with jazz rather than those associated with qawwali.

2007 ਵਿੱਚ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਗੌਡੀ ਨੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਤ ਗ੍ਰਾਮੋਫੋਨ ਹਾ khan'sਸ ਖਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਲੇਬਲ ਤੋਂ ਬੈਟਲ ਕੈਟਾਲਾਗ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਐਕਸੈਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਜੂਦਾ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਰਚੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
in 2007, electronic music producer and performer gaudi, after being granted access to back catalogue recordings from rehmat gramophone house khan's former label in pakistan , released an album of entirely new songs composed around existing vocals.

ਐਲਬਮ, 'ਡੱਬ ਕਵਾਲੀ', ਸਿਕਸ ਡਿਗਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the album, 'dub qawwali', was released by six degrees records.

ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਮਿਲੀ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ.
it received huge critical acclaim internationally, reaching no.

ਆਈਟਿesਨਜ਼ ਯੂਐਸ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ 2, ਨੰ.
2 in the itunes us chart, no.

4 ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸੀ.
4 in the uk and was the no.

ਇੱਕ ਅਵਧੀ ਲਈ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਡਾਟ ਕਾਮ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ 1 ਵਿਕਰੇਤਾ.
1 seller in amazon.com's electronic music section for a period.

ਇਸ ਨੇ ਗੌਡੀ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2008 ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
it also earned gaudi a nomination for the bbc's world music awards 2008.

13 ਅਕਤੂਬਰ, 2015 ਨੂੰ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਖਾਨ ਦਾ 67 ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਜਾਪਾਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡੂਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ "ਜਿਸਨੇ ਸੁਫੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ, ਸੰਪਨ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਨ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ".
on 13 october 2015, google celebrated khan's 67th birthday with a doodle on its homepage for india, pakistan, japan among other countries calling him the person "who opened the world's ears to the rich, hypnotic sounds of the sufis".

ਆਪਣੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਆਵਾਜ਼ ਤੱਕ, ਖਾਨ ਨੇ "ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ" ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, "ਗੂਗਲ ਨੇ ਕਿਹਾ.
to his legendary voice, khan helped bring "world music" to the world," said google.

ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ, ਰੈੱਡ ਹੌਟ ਚਿਲੀ ਮਿਰਚਾਂ ਦੁਆਰਾ 1998 ਵਿੱਚ "ਸਰਕਲ theਫ ਨੂਜ਼" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਲੀਕ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in february 2016, a rough mix of song recorded by red hot chili peppers in 1998 called "circle of the noose" was leaked to the internet.

ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਡੇਵ ਨੈਵਰੋ ਨੇ ਗਾਣੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਆਇਤ, ਸੰਗੀਤ, ਆਇਤ, ਕੋਰਸ, ਬਰਿੱਜ, ਹੁੱਕ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਪੌਪ ਹੈ.
guitarist dave navarro described the song saying "it's pop in the sense of verse, chorus, verse, chorus, bridge, hook.

ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ.
i really love it and we use a loop of nusrat fateh ali khan.

ਇਹ ਸਚਮੁਚ ਵਧੀਆ ਹੈ.
it's really nice.

ਮੈਂ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ isੰਗ ਹੈ ਇਹ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ 60 ਵਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਦੇਣਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਚਲਦਾ ਹੈ. "
the best way i can describe it is it's like pepped- up '60s folk with '90s ideals, but i would hate to label it as folk because it's not, it moves."

ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਆਖਰੀ 1996.
films documentaries nusrat fateh ali khan le dernier 1996 .

ਡੀ ਮਿਸੋਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ.
directed by de missolz.

ਨੁਸਰਤ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ...
nusrat has left the building...

ਪਰ ਜਦ?
but when?

1997.
1997 .

ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਰਜਾਦ ਨਬੀ।
directed by farjad nabi.

20 ਮਿੰਟ ਦਾ ਇਹ ਡੂਡਰਾਮਮਾ ਖਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this 20-minute docudrama focuses on khan's early career.

ਸਵਰਗ 1999 ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼.
a voice from heaven 1999 .

ਜਿਯੂਸੇਪ ਏਸਾਰੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ.
directed by giuseppe asaro.

ਨਿ york ਯਾਰਕ, ਐਨਵਾਈ ਵਿਨਸਟਾਰ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓ.
new york, ny winstar tv & video.

ਵੀਐਚਐਸ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ, ਇਹ 75 ਮਿੰਟ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਖਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this 75-minute documentary, available on vhs and dvd, provides an introduction to khan's life and work.

ਸਮੰਦਰ ਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ 2007.
samandar main samandar 2007 .

ਜੀਓ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਖਾਨ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
a documentary aired on geo tv detailing khan's career.

ਕਵੱਲੀ 2009 ਦਾ ਰਾਜਾ.
the king of qawalli 2009 .

ਡਾਨ ਨਿ newsਜ਼ 'ਤੇ ਖਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਈ.
a short film aired on dawn news about khan's life and career.

ਸੰਗੀਤ ਫਿਲਮਾਂ ਜੇਵੀਸੀ ਵੀਡਿਓ ਐਨਥੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਾਂਸ 1990.
concert films the jvc video anthology of world music and dance 1990 .

ਵੀਡਿਓ 14 ਦੇ 30 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ iv.
video 14 of 30 south asia iv .

ਨੈਕਾਗਾਵਾ ਕੁਨਿਕੀਕੋ ਅਤੇ ਈਚੀਹਾਸ਼ੀ ਯੂਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇਚੀਕਾਵਾ ਕੈਟਸੁਮੋਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ofਸਾਕਾ, ਓਸਾਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ.
produced by ichikawa katsumori directed by nakagawa kunikiko and ichihashi yuji in collaboration with the national museum of ethnology, osaka.

ਜੇਵੀਸੀ, ਜਾਪਾਨ ਕੈਂਬ੍ਰਿਜ ਦੀ ਵਿਕਟਰ ਕੰਪਨੀ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਨੂੰ ਰਾoundਂਡਰ ਰਿਕਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ.
jvc, victor company of japan cambridge, massachusetts distributed by rounder records.

ਖਾਨ ਐਂਡ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਗਾਣੇ ਇੱਕ ਹਮਦ, ਅਤੇ ਖਵਾਜਾ ਮੁਇਨੂਦੀਨ ਚਿਸ਼ਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਨਕਬੱਤ ਦੁਆਰਾ ਸਟੂਡੀਓ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
features a studio performance by khan and party two urdu-language songs a hamd, and a manqabat for khwaja mu'inuddin chishti.

ਟੋਕਿਓ, ਜਾਪਾਨ, 20 ਸਤੰਬਰ 1987 ਵਿੱਚ ਏਸ਼ਿਆਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਲਈ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ।
filmed in tokyo, japan, 20 september 1987, for asian traditional performing arts .

ਨੁਸਰਤ!
nusrat!

ਮੀਨੀ 1998 'ਤੇ ਲਾਈਵ.
live at meany 1998 .

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
produced by the university of washington.

ਸਿਥਲ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੀਨੀ ਹਾਲ ਵਿਚ 23 ਜਨਵਰੀ 1993 ਦੇ ਇਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ 87 ਮਿੰਟ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਇਥੇ ਨਸਲੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਖਾਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੌਰਾਨ.
87-minute recording of a concert of 23 january 1993 at meany hall, university of washington in seattle, during khan's residency at the ethnomusicology program there.

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਇਨ ਕਨਸਰਟ, ਡੀਵੀਡੀ, ਵਾਲੀਅਮ.
live in concert in the uk, dvd, vols.

1983 ਅਤੇ 1993 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਖਿਯਾਨ ਉਦੇਕ ਦੀਵਾਨ ਡੀਵੀਡੀ ਜੇ ਤੁਨ ਰਾਬ ਨੂ ਮਨੌਣਾ ਡੀਵੀਡੀ ਯਦਾਨ ਵਿੱਛੜੇ ਸਾਜਨ ਦੀਨ ਆਯੀਯਾਨ ਡੀਵੀਡੀ ਰੰਗ-ਏ-ਨੁਸਰਤ ਡੀਵੀਡੀਜ਼, ਵਾਲੀਅਮ.
recorded between 1983 and 1993 akhiyan udeek diyan dvd je tun rab nu manauna dvd yaadan vicchre sajan diyan aayiyan dvd rang-e-nusrat dvd, vols.

ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵੀ.ਐਚ.ਐੱਸ. ਵੀਡਿਓ ਟੇਪਜ਼, ਵਾਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1983 ਅਤੇ 1993 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
recorded between 1983 and 1993 same material as the khokhar productions vhs videotapes, vols.

1983 ਅਤੇ 1993 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲੂਸਰ ਸਿਨੇਮਾ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀਐਚਐਸ ਵਾਲੀਅਮ.
recorded between 1983 and 1993 same material as the khokhar productions luxor cinema birmingham vhs vol.

1, 1979 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਡਿਗਬੇਥ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
1, 1979 khokhar productions digbeth birmingham vhs vol.

2, 1983 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਹਾਲ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
2, 1983 khokhar productions st. francis hall birmingham vhs vol.

3, 1983 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਰਾਇਲ ਓਕ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ.
3, 1983 khokhar productions royal oak birmingham vhs vol.

4, 1983 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮਹਿਫਿਲ ਵਾਲੇਸ ਲੌਲੀ ਸੈਂਟਰ, ਲੋਜ਼ੇਲਜ਼ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਨਵੰਬਰ 1983 ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
4, 1983 khokhar productions private mehfil wallace lawley centre, lozells birmingham, november 1983 vhs vol.

5 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮਹਿਫਿਲ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ.
5 khokhar productions private mehfil vhs vol.

6, 1983 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਨਟਰਾਜ ਸਿਨੇਮਾ ਲੈਸਟਰ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
6, 1983 khokhar productions natraj cinema leicester vhs vol.

7, 1983 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਾਉਥਾਲ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ.
7, 1983 khokhar productions live in southall vhs vol.

8 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ.
8 khokhar productions live in bradford vhs vol.

9, 1983 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀਐਚਐਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ.
9, 1983 khokhar productions live in birmingham vhs vol.

10, 1985 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅੱਲ੍ਹਾ ਡੀਟਾ ਹਾਲ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ.
10, 1985 khokhar productions allah ditta hall vhs vol.

11, 1985 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੈਰੋ ਲੀਜ਼ਰ ਸੈਂਟਰ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
11, 1985 khokhar productions harrow leisure centre vhs vol.

12 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਸਟਨ ਵੀ.ਐਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
12 khokhar productions university of aston vhs vol.

13, 1988 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਐਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
13, 1988 khokhar productions aston university vhs vol.

14, 1988 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ womad ਫੈਸਟੀਵਲ ਬਰੈਕਨੇਲ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ.
14, 1988 khokhar productions womad festival bracknell vhs vol.

15, 1988 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ vhs ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ.
15, 1988 khokhar productions live in paris vhs vol.

16, 1988 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪੋਪਲਰ ਸਿਵਿਕ ਸੈਂਟਰ ਲੰਡਨ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
16, 1988 khokhar productions poplar civic centre london vhs vol.

17 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਹੋਟਲ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀਐਚਐਸ ਵਾਲੀਅਮ.
17 khokhar productions imperial hotel birmingham vhs vol.

18, 1985 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਲੋਅ ਗੁਰਦਾਵਾਰਾ ਸ਼ਾਬਦਸ ਵੀਐਚਐਸ ਵੋਲਯੂਮ.
18, 1985 khokhar productions slough gurdawara shabads vhs vol.

19 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਕੈਂਸਰ ਅਪੀਲ ਵੀਐਚਐਸ ਵਾਲੀਅਮ.
19 khokhar productions imran khan cancer appeal vhs vol.

20 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਟਾ hallਨ ਹਾਲ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵੀ.ਐੱਚ.ਐੱਸ. ਵਾਲੀਅਮ.
20 khokhar productions town hall birmingham vhs vol.

21, 1993 ਖੋਖਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵੀ ਦੇਖੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਾਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਅਹਿਮਦ ਅਕੀਲ ਰੂਬੀ 1992।
21, 1993 khokhar productions discography see also list of pakistani musicians list of pakistani qawwali singers references further reading ahmed aqil rubi 1992 .

ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਇਕ ਜੀਵਨੀ ਕਥਾ ਹੈ.
nusrat fateh ali khan a living legend .

ਵਿਜ਼ਡਮ ਬਾਡ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਪਿਅਰੇ-ਅਲੇਨ 2008.
words of wisdom baud, pierre-alain 2008 .

ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਕਵਾਲੀਆਂ ਦਾ ਮੈਸੇਂਜਰ।
nusrat fateh ali khan the messenger of qawwali.

ਐਡੀਸ਼ਨਜ਼ ਡੈਮੀ-ਲੂਨ.
editions demi-lune.

ਨੁਸਰਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ.
a biography of nusrat.

ਵਰੁਣ ਸੋਨੀ 2014.
varun soni 2014 .

ਕੁਦਰਤੀ ਰਹੱਸ ਬੌਬ ਮਾਰਲੇ ਅਤੇ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ.
natural mystics the prophetic lives of bob marley and nusrat fateh ali khan.

ਫਿਗੁਇਰੋ ਪ੍ਰੈਸ.
figueroa press.

ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
depicts religious aspects of artists lives, and how they used technology.

ਬਾਉਡ, ਪਿਅਰੇ ਅਲੇਨ 2015.
baud, pierre alain 2015 .

ਨੁਸਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼.
nusrat the voice of faith.

ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ.
harper collins india.

ਨੁਸਰਤ ਦੀ ਜੀਵਨੀ.
a biography of nusrat.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਲੇਖ ਸੰਖੇਪ 1993 ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿ interview ਐਡਵੈਬਪ੍ਰੋਜੈਕਟ.ਆਰ.ਟੀ.ਯੂ. ਯੂ-ਟਿ onਬ 'ਤੇ ਕਵਾਲੀ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿਚ ਵਾਇਸ pakistanਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਖੇਤਰ.
external links article with brief 1993 interview edwebproject.org king of qawali documentary on youtube npr audio report nusrat fateh ali khan the voice of pakistan nusrat fateh ali khan at the internet movie database punjab is a state in north india, forming part of the larger punjab region.

ਇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
the state is bordered by the indian states of jammu and kashmir to the north, himachal pradesh to the east, haryana to the south and southeast, rajasthan to the southwest, and the pakistani province of punjab to the west.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹੈ.
the state capital is located in chandigarh, a union territory and also the capital of the neighbouring state of haryana.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
after the partition of india in 1947, the punjab province of british india was divided between india and pakistan.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ 1966 ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the indian punjab was divided on the basis of language in 1966.

ਇਸ ਨੂੰ 3 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was divided into 3 parts.

ਹਰਿਆਣਵੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰਿਆਣਾ, ਪਹਾੜੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਾਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ।
haryanvi speaking areas dialect of hindi were carved out as haryana, hilly regions and pahari speaking areas formed himachal pradesh alongside the current state of punjab.

ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 57.69% ਹੈ।
punjab is the only sikh majority state in india with sikhs being 57.69% of the population.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ।
agriculture is the largest industry in punjab.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਾਮਾਨ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਦ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਸਟਾਰਚ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਖਾਦ, ਸਾਈਕਲ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਪਾਈਨ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other major industries include the manufacturing of scientific instruments, agricultural goods, electrical goods, financial services, machine tools, textiles, sewing machines, sports goods, starch, tourism, fertilisers, bicycles, garments, and the processing of pine oil and sugar.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੀਲ ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲ ਪਲਾਂਟ ਹਨ, ਜੋ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ "ਸਟੀਲ ਟਾ "ਨ" ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਵਿਚ ਹਨ.
punjab has the largest number of steel rolling mill plants in india, which are located in "steel town" gobindgarh in the fatehgarh sahib district.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਹੈ।
etymology the word punjab is a compound of the persian words panj five and waters .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ".
thus roughly means "the land of five rivers".

ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਨੇ ਵੀ ਜੇਹਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
the five rivers are the sutlej, beas, ravi, chenab and jehlum also spelled jhelum .

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ.
traditionally, in english, there used to be a definite article before the name, i.e.

"ਦਿ ਪੰਜਾਬ".
"the punjab".

ਨਾਮ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਪੰਜਾਬ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the name is also sometimes spelled as "panjab".

ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੈਂਟਾਪੋਟੇਮੀਆ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਪੰਜ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡੈਲਟਾ ਸੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੁਰਕੀ ਫਤਿਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਰਕੋ-ਮੰਗੋਲ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
while the greeks already referred to punjab as pentapotamia, an inland delta of five converging rivers, the name punjab was given to the region by the central asian turkic conquerors of india, and popularised by the turco-mongol mughals.

ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
history ancient history during the period when the epic mahabharata was written, around bce, punjab was known as trigarta and ruled by katoch kings.

ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਰੂਪ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ।
the indus valley civilization spanned much of the punjab region with cities such as rupar.

ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫੈਲ ਗਈ.
the vedic civilization spread along the length of the sarasvati river to cover most of northern india including punjab.

ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਅਗਲੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ.
this civilisation shaped subsequent cultures in the indian subcontinent.

ਗੰਧੜਾ, ਨੰਦਸ, ਮੌਰੀਆ, ਸ਼ੁੰਗਸ, ਕੁਸ਼ਾਂ, ਗੁਪਤ, ਪਲਾਸ, ਗੁਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the punjab region was conquered by many ancient empires including the gandhara, nandas, mauryas, shungas, kushans, guptas, palas, gurjara-pratiharas and hindu shahis.

ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਹੱਦ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ alongੇ ਸੀ.
the furthest eastern extent of alexander the great's exploration was along the indus river.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫੁੱਲ-ਫੁੱਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲੰਧਰ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਮੀਰ ਬਣ ਗਏ।
agriculture flourished and trading cities such as jalandhar, sangrur and ludhiana grew in wealth.

ਇਸਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਆਇਆ.
due to its location, the punjab region came under constant attack and influence from both west and east.

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਚਿਮੇਨੀਡਜ਼, ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਸਿਥੀਆਂ, ਤੁਰਕਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
punjab faced invasions by the achaemenids, greeks, scythians, turks, and afghans.

ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਰਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੌੜੀ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
this resulted in the punjab witnessing centuries of bitter bloodshed.

ਇਸ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ, ਇਸਲਾਮਿਕ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
its culture combines hindu, buddhist, islamic, sikh and british influences.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕਈ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਖੈਬਰ-ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਧਾਰਰ ਖੇਤਰ, ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਰਾਜ ਖੇਤਰ।
hindus in punjab the original punjab region is now divided into several units west punjab now in pakistan , portions of khyber-pakhtunkhwa such as the gandharar region, the indian states of punjab, haryana and himachal pradesh and the indian union territory of chandigarh.

ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
the regions of azad kashmir and jammu have also been historically associated with the punjab.

ਪੰਜਾਬ 'ਸਪਤਾ ਸਿੰਧੂ' ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਅਜੋਕਾ ਘੱਗਰ, ਸੱਤਦਰੂ ਸ਼ੁਤਰਾਦਿ ਸਤਲੁਜ, ਵਿਪਾਸ ਬਿਆਸ, ਅਸਿਕਾਨੀ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਚੇਨਾਬ, ਇਰਾਵਤੀ ਰਾਵੀ, ਵਿਸਟਾ ਵੇਟ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਸਿੰਧੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the punjab is the 'sapta sindhu' region mentioned in the rig veda, the seven rivers are saraswati thought to be the present day ghaggar , satadru shutadri sutlej , vipasa beas , asikani, chandrabhaga chenab , iravati ravi , vitasta vet jhelum and sindhu indus .

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਜਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਲਾਸਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ
among the classic books that were wholly or partly composed in this region are the following.

ਯਾਸਕਾ ਚਰਕਾ ਸੰਧੀ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰੁਕਤ ਦੇ ਸਕਤਾਯਾਨਾ ਅਸ਼ਟਧਿਆਇ ਦਾ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਗੁਨਦਿਆ ਬਖਸ਼ਾਲੀ ਖਰੜੇ ਦੀ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਬ੍ਰਿਹਤਕਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤਕਸ਼ਸ਼ੀਲਾ ਬੁਧ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਥੇ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ.
rigveda grammar of sakatayana ashtadhyayi of nirukta of yaska charaka samhita mahabharata along with the bhagavad gita brihatkatha of gunadya bakhshali manuscript the world's oldest university takshashila flourished here, even before the buddha's birth.

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਅਦ 'ਸਰਸਵਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the brahmins of this region are called 'saraswata' after the legendary saraswati river region, once known for the ashramas of the rishis.

ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
hinduism has been prevalent in punjab since historical times before the arrival of islam and birth of sikhism in punjab.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ।
some of the influential sikh figures such as guru nanak, banda singh bahadur, bhai mati das, all originated from hindu families of punjab.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਏ।
many of punjab's hindus converted to sikhism.

ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
punjabi hindus can trace their roots from the time of the vedas.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ, ਜਲੰਧਰ, ਚੰਡੀਗੜ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ.
many modern day cities in indian punjab and pakistani punjab are still named from that period like lahore, jalandhar, chandigarh and so on.

ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਆਈ.ਕੇ.
examples of punjabi hindus include the former prime ministers of india i.k.

ਗੁਜਰਾਲ ਅਤੇ ਗੁਲਜਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਣਾ ਹਨ।
gujral and gulzari lal nanda and former indian cricketer kapil dev and scientist hargobind khorana.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ।
sikhs in punjab sikhism originated in the punjab region during the 15th century.

ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 75% ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਹੈ.
approximately 75% of the total sikh population of the world lives in the punjab.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬੱਬਰ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
the roots of sikhism began at the time of the conquest of northern india by babur.

ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ, ਅਕਬਰ, ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਲੰਗਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇਕ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਈ।
his grandson, akbar, supported religious freedom and after visiting the langar of guru amar das had a favourable impression of sikhism.

ਆਪਣੀ ਫੇਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸਨੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1605 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਰਿਹਾ।
as a result of his visit he donated land to the langar and had a positive relationship with the sikh gurus until his death in 1605.

ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ.
his successor, jahangir, saw the sikhs as a political threat.

ਉਸਨੇ ਖੁਸਰੋ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਮਰਥਨ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
he arrested guru arjun dev because of sikh support for khusrau mirza and ordered him to be put to death by torture.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਈ।
guru arjan dev's martyrdom led to the sixth guru, guru har gobind, declaring sikh sovereignty in the creation of the akal takht and the establishment of a fort to defend amritsar.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਜਤਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
jahangir attempted to assert authority over the sikhs by imprisoning guru har gobind at gwalior.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮੁ earlyਲੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਝੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
he felt compelled to release him when he began to suffer premonitions of an early and gruesome death.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਰਜਨਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਜਹਾਂਗੀਰ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ.
the guru refused to be released unless the dozens of hindu princes imprisoned with him were also granted freedom, to which jahangir agreed.

1627 ਵਿਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
sikhism did not have any further issues with the mughal empire until the death of jahangir in 1627.

ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ "ਅਪਰਾਧ" ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ।
his successor, shah jahan "took offense" at guru har gobind's sovereignty and after a series of assaults on amritsar forced the sikhs to retreat to the sivalik hills.

ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਸਿਵਾਲੀਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਅਤੇ ਤੈਮੂਰਿ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਰਪੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਗੁਰੂਘਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।
guru har gobind's successor, guru har rai maintained the guruship in the sivalik hills by defeating local attempts to seize sikh land and taking a neutral role in the power struggle between aurangzeb and dara shikoh for control of the timurid dynasty.

ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
the ninth guru, guru tegh bahadur, moved the sikh community to anandpur and travelled extensively to visit and preach in sikh communities in defiance of mughal rule.

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ arrestedਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he aided kashmiri pandits in avoiding conversion to islam and was arrested and confronted by aurangzeb.

ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
when offered a choice between conversion or death, he chose to die rather than compromise his principles and was executed.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1675 ਵਿਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਰਾਜਸ ਨੇ ਗੁਰੂਤਾ ਨੂੰ ਪੌਂਟਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
guru gobind singh assumed the guruship in 1675 and to avoid battles with sivalik hill rajas moved the guruship to paunta.

ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸੈਨਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਲਗਾਈ।
he built a large fort to protect the city and garrisoned an army to protect it.

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਸਿਵਿਲਕ ਹਿੱਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਘਬਰਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ।
the growing power of the sikh community alarmed sivalik hill rajas, who attempted to attack the city, but the guru's forces routed them at the battle of bhangani.

ਇਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਕ ਸੈਨਾ, 30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਰੱਖੀ।
he moved on to anandpur and established the khalsa, a collective army of baptised sikhs, on 30 march 1699.

ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਗਲ-ਸਮਰਥਿਤ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁਰੂ-ਧਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the establishment of the khalsa united the sikh community against various mughal-backed claimants to the guruship.

1701 ਵਿਚ, ਸਿਵਲਿਕ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਸੈਨਾ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕਾਂਤ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
in 1701, a combined army composed of the sivalik hill rajas and the mughal army under wazir khan attacked anandpur and, following a retreat by the khalsa, were defeated by the khalsa at the battle of muktsar.

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਇਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਏ ਸਨ।
banda singh bahadur was an ascetic who converted to sikhism after meeting guru gobind singh at nanded.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a short time before his death, guru gobind singh ordered him to uproot mughal rule in punjab and gave him a letter that commanded all sikhs to join him.

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਖੇਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਰੀਬ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡ ਕੇ ਇਕ ਖੇਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
after two years of gaining supporters, banda singh bahadur initiated an agrarian uprising by breaking up the large estates of zamindar families and distributing the land to the poor sikh, hindu and muslim peasants who farmed the land.

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮਾਣਾ ਅਤੇ ਸhaੌਰਾ ਵਿਖੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜ ਗਈ।
banda singh bahadur started his rebellion with the defeat of mughal armies at samana and sadhaura and the rebellion culminated in the defeat of sirhind.

ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਬਾਬਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਹਿੰਦ.
during the rebellion, banda singh bahadur made a point of destroying the cities in which mughals had been cruel to sikhs, including executing wazir khan in revenge for the deaths of guru gobind singh's sons, baba zorawar singh and baba fateh singh after the sikh victory at sirhind.

ਉਸਨੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਲੋਹਗੜ ਵਿਖੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
he ruled the territory between the sutlej river and the yamuna river, established a capital in the himalayas at lohgarh, and struck coinage in the names of guru nanak and guru gobind singh.

ਸੀਸ-ਸਤਲੁਜ ਰਾਜ ਸੀਸ-ਸਤਲੁਜ ਰਾਜ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਨ ਜੋ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਨ। ਪੱਛਮ.
cis-sutlej states the cis-sutlej states were a group of states in modern punjab and haryana states lying between the sutlej river on the north, the himalayas on the east, the yamuna river and delhi district on the south, and sirsa district on the west.

ਇਹ ਰਾਜ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿੰਧੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
these states were ruled by the scindhia dynasty of the maratha empire.

ਸਿਸਲ ਸਤਲੁਜ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ 1803-1805 ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਤਕ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
various sikh sardars and other rajas of the cis-sutlej states paid tributes to the marathas until the second anglo-maratha war of 1803-1805, after which the marathas lost this territory to the british.

ਸੀਆਈਐਸ-ਸਤਲੁਜ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਥਲ, ਪਟਿਆਲਾ, ਜੀਂਦ, ਥਾਨੇਸਰ, ਮਲੇਰ ਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the cis-sutlej states included kaithal, patiala, jind, thanesar, maler kotla, and faridkot.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਸਿੱਖ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਏਕਤਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
sikh empire the sikh empire was forged by maharajah ranjit singh on the foundations of the khalsa from a collection of autonomous sikh misls, creating a unified political state.

ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਖੈਬਰ ਰਾਹ ਤੋਂ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਿੱਬਤ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the empire extended from the khyber pass in the west, to kashmir in the north, to sindh in the south, and tibet in the east.

ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੈਰਪ੍ਰਿੰਟ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸੀ.
the main geographical footprint of the empire was the punjab region.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਮੁਸਲਮਾਨ 70%, ਸਿੱਖ 17%, ਹਿੰਦੂ 13% ਸੀ।
the religious demography of the sikh empire was muslim 70% , sikh 17% , hindu 13% .

1801 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੈਨਾ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
after his proclamation in 1801 as maharajah, ranjit singh began the modernisation of the punjab army.

ਸਾਰੇ ਮਿਸਲ ਆਗੂ ਜੋ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਨੇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ.
all the misl leaders who were affiliated with the army had been nobility, usually with long and prestigious family histories in punjab.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕਮਾਂਡਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ 52,000 ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ-ਗ੍ਰੇਡ ਦੀਆਂ ਅਨਿਯਮਿਤ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
ranjit singh introduced several new commanders, some of them european, and a further 52,000 well-trained and equipped professional-grade irregulars with a significant multi-religious component.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੈਨਾ ਖੇਤਰੀ ਤੋਪਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੜਾਈ ਬਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ.
in addition, the army was equipped with field artillery, turning it into a premier fighting force.

1839 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਮਰਾਜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।
after ranjit singh's death in 1839, the empire was severely weakened by internal divisions and political mismanagement.

ਇਹ ਮੌਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this opportunity was used by the british empire to launch the anglo-sikh wars.

ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧੋਖੇ ਦੀ ਲੜੀ ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।
a series of betrayals of the sikhs by some prominent leaders in the army led to its downfall.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਸੈਨਾ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਨ।
maharaja gulab singh and raja dhian singh were the top generals of the army.

1849 ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਲੜੀ ਗਈ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਵੱਖਰੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikh empire was finally dissolved, after a series of wars with the british at the end of the second anglo-sikh war in 1849, into separate princely states and the british province of punjab, which were granted statehood.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ।
eventually, a lieutenant governorship was formed in lahore as a direct representative of the british crown.

ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਸੀਆਈਐਸ-ਸਤਲੁਜ ਰਾਜ, ਕੈਥਲ, ਪਟਿਆਲਾ, ਜੀਂਦ, ਥਾਨੇਸਰ, ਮਲੇਰ ਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸਮੇਤ 1803-1805 ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿੰਧੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
punjab province british india the cis-sutlej states, including kaithal, patiala, jind, thanesar, maler kotla, and faridkot, were under the suzerainty of the scindhia dynasty of the maratha empire, following the second anglo-maratha war of 1803-1805, when marathas lost this territory to the british.

ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਨਰਲ ਗੈਰਾਰਡ ਝੀਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਿੱਤੀ.
during the war, some of the states in the region gave their allegiance to british general gerard lake.

ਦੂਸਰੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ 1809 ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ।
at the conclusion of the second anglo-maratha war, an 1809 agreement with ranjit singh, ruler of the sikh empire west of the sutlej, brought these states under formal british protection.

1839 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖ਼ੂਨੀ ਝਗੜੇ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ranjit singh's death in the summer of 1839 brought political chaos, and the subsequent battles of succession and the bloody infighting between the factions at court weakened the state.

ਸੰਨ 1845 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 32,000 ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਤਲੁਜ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਉੱਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਪੰਚਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
by 1845 the british had moved 32,000 troops to the sutlej frontier to secure their northernmost possessions against the succession struggles in the punjab.

1845 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਗਾਈ।
in late 1845, british and sikh troops engaged near firozpur, beginning the first anglo-sikh war.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਸਲ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
the war ended the following year, and the territory between the sutlej and the beas was ceded to british company rule in india, along with kashmir, which was sold to gulab singh of jammu, who ruled kashmir as a british vassal.

ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
as a condition of the peace treaty, some british troops, along with a resident political agent and other officials, were left in the punjab to oversee the regency of maharaja dhalip singh, a minor.

ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikh army was reduced greatly in size.

1848 ਵਿਚ, ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
in 1848, out-of-work sikh troops in multan revolted, and a british official was killed.

ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
within a few months, the unrest had spread throughout the punjab, and british troops once again invaded.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1849 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਧਾਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the british prevailed in the second anglo-sikh war, and under the treaty of lahore in 1849, the punjab was annexed by the british east india company, and dhalip singh was pensioned off.

ਪੰਜਾਬ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਟਿਆਲੇ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਨਾਭਾ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਗਠਜੋੜ ਵਿਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਪਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ suzerainty.
the punjab became a province of british india, although a number of small states, most notably patiala, kapurthala, faridkot, nabha, and jind, retained local rulers in subsidiary alliances with the british, with the rulers retaining their own internal sovereignty but recognising british suzerainty.

1919 ਦਾ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the jallianwala bagh massacre of 1919 occurred in amritsar.

1930 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
in 1930, the indian national congress proclaimed independence from lahore.

ਮਾਰਚ 1940 ਵਿਚ, ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
in march 1940, the all-india muslim league passed the lahore resolution, demanding the creation of a separate state from muslim majority areas in india.

ਲਾਹੌਰ ਮਤੇ ਦੀ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨੇ ਹਿੰਸਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪੜਾਅ ਬਣ ਗਿਆ।
the ambiguity of the lahore resolution sparked violent protests, in which punjab became a central stage.

1946 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਿਰਕੂ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠੀ।
in 1946, massive communal tensions and violence erupted between punjab's muslim majority and the hindu and sikh minorities.

ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
the muslim league attacked the government of unionist punjabi muslims, sikh akalis and the congress, and led to its downfall.

ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬੇ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਗਾੜ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
unwilling to be cowed down, sikhs and hindus counter-attacked and the resulting bloodshed left the province in great disorder.

ਦੋਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਲੀਗ ਆਗੂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵੰਡ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।
both congress and league leaders agreed to partition punjab upon religious lines, a precursor to the wider partition of the country.

ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੰਡ ਹੋ ਗਿਆ।
independence and its aftermath in 1947 the punjab province of british india was partitioned along religious lines into west punjab and east punjab.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਉਜੜ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਹਿੰਸਕ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ.
huge numbers of people were displaced, and there was much intercommunal violence.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰਿਆਸਤਾਂ, ਸਮੇਤ ਪਟਿਆਲੇ, ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ ਵਿਚ ਏਕਾ ਹੋ ਗਏ।
following independence, several small punjabi princely states, including patiala, acceded to the union of india and were united into the pepsu.

1956 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਕ ਨਵਾਂ, ਵੱਡਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ "ਪੰਜਾਬ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1956 this was integrated with the state of east punjab to create a new, enlarged indian state called simply "punjab".

ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਅੱਜ ਇਕ ਵੱਡਾ ਖਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1947 ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
the undivided punjab, of which pakistani punjab forms a major region today, was home to a large minority population of punjabi hindus and sikhs until 1947, apart from the muslim majority.

ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਲੱਭਦੇ ਸਨ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ।
immediately following independence in 1947, and due to the ensuing communal violence and fear, most sikhs and punjabi hindus who found themselves in pakistan migrated to india as part of the exchange of populations.

ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
punjabi muslims were uprooted similarly from their homes in east punjab which now forms part of india.

70 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ 60 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ।
more than seven million moved to pakistan, and over six million settled in punjab.

1950 ਵਿਚ, ਦੋ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਯੂਨੀਅਨ ਪੈਪਸੂ ਵਿਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in 1950, two new states were recognised by the indian constitution the indian part of the former british province of punjab became the state of east punjab, while the princely states of the region were combined into the patiala and east punjab states union pepsu .

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
himachal pradesh was later created as a union territory from several princely states in the hills.

ਭੂਗੋਲ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 50,362 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19,445 ਵਰਗ ਮੀ.
geography punjab is in northwestern india and has an area of 50,362 square kilometres 19,445 sq mi .

ਇਹ ਵਿਥਕਾਰ 29 ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਹੈ.
it extends from the latitudes 29.

ਉੱਤਰ ਤੋਂ 32.
north to 32.

ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ 73.
north and longitudes 73.

ਪੂਰਬ ਤੋਂ 76.
east to 76.

ਪੂਰਬ.
east.

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੁਆਰਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is bounded on the west by pakistan, on the north by jammu and kashmir, on the northeast by himachal pradesh and on the south by haryana and rajasthan.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਉਪਜਾ., ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੈ.
most of the punjab lies in a fertile, alluvial plain with many rivers and an extensive irrigation canal system.

ਅਨਡਿulatingਟਿੰਗ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
a belt of undulating hills extends along the northeastern part of the state at the foot of the himalayas.

ਇਸ ਦੀ elevਸਤਨ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 300 ਮੀਟਰ 980 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ 180 ਮੀਟਰ 590 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ 500 ਮੀਟਰ 1,600 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
its average elevation is 300 metres 980 ft above sea level, with a range from 180 metres 590 ft in the southwest to more than 500 metres 1,600 ft around the northeast border.

ਰਾਜ ਦਾ ਦੱਖਣਪੱਛਮ ਅਰਧ-ਪੱਧਰਾ ਹੈ, ਫਲਸਰੂਪ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the southwest of the state is semiarid, eventually merging into the thar desert.

ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ.
the shiwalik hills extend along the northeastern part of the state at the foot of the himalayas.

ਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਚੱਟਾਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the soil characteristics are influenced to a limited extent by the topography, vegetation and parent rock.

ਖੇਤਰੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ.
the variation in soil profile characteristics are much more pronounced because of the regional climatic differences.

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
punjab is divided into three distinct regions on the basis of soil types southwestern, central, and eastern.

ਪੰਜਾਬ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ii, iii ਅਤੇ iv ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
punjab falls under seismic zones ii, iii, and iv.

ਜ਼ੋਨ ii ਨੂੰ ਘੱਟ-ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮ ਜ਼ੋਨ iii ਨੂੰ ਇੱਕ rateਸਤਨ-ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਨ iv ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
zone ii is considered a low-damage risk zone zone iii is considered a moderate-damage risk zone and zone iv is considered a high-damage risk zone.

ਜਲਵਾਯੂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
climate the geography and subtropical latitudinal location of punjab lead to large variations in temperature from month to month.

ਭਾਵੇਂ ਸਿਰਫ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰ 0 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਠੰਡ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਅਕਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
even though only limited regions experience temperatures below 0 32 , ground frost is commonly found in the majority of punjab during the winter season.

ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਚ ਨਮੀ ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the temperature rises gradually with high humidity and overcast skies.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਮੀ ਘੱਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
however, the rise in temperature is steep when the sky is clear and humidity is low.

ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the maximum temperatures usually occur in mid-may and june.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 104 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the temperature remains above 40 104 in the entire region during this period.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 46.1 115.0 ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ 45.5 113.9 ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ludhiana recorded the highest maximum temperature at 46.1 115.0 with patiala and amritsar recording 45.5 113.9 .

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਡੇ and ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 106 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
the maximum temperature during the summer in ludhiana remains above 41 106 for a duration of one and a half months.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these areas experience the lowest temperatures in january.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਠੰ windੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the sun rays are oblique during these months and the cold winds control the temperature at daytime.

ਪੰਜਾਬ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
punjab experiences its minimum temperature from december to february.

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 0.22.4.4 ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ 0.5 32.9 ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।
the lowest temperature was recorded at amritsar 0.2 32.4 and ludhiana stood second with 0.5 32.9 .

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ 5 41 41 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the minimum temperature of the region remains below 5 41 for almost two months during the winter season.

ਜੂਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਆਏ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the highest minimum temperature of these regions in june is more than the daytime maximum temperatures experienced in january and february.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 27 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
ludhiana experiences minimum temperatures above 27 81 for more than two months.

ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਾਲਾਨਾ temperatureਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 21 70 ਹੈ.
the annual average temperature in the entire state is approximately 21 70 .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, monthlyਸਤਨ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਰੇਂਜ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ 9 48 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 18 64 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
further, the mean monthly temperature range varies between 9 48 in july to approximately 18 64 in november.

ਮੌਸਮ ਪੰਜਾਬ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
seasons punjab experiences three main seasons.

ਉਹ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਠੰ cold ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ.
they are hot season mid-april to the end of june rainy season early july to the end of september cold season early december to the end of february .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ. ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ.
apart from these three, the state experiences transitional seasons like pre-summer season march to mid-april this is the period of transition between winter and summer.

ਮੌਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਮੌਨਸੂਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
post-monsoon season september to end of november this is the period of transition between monsoon and winter seasons.

ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਗਰਮ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
summer punjab starts experiencing mildly hot temperatures in february.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮੌਸਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
however, the actual summer season commences in mid-april.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦਬਾਅ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the area experiences pressure variations during the summer months.

ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 987 ਮਿਲੀਬਾਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੂਨ ਵਿਚ 970 ਮਿਲੀਬਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
the atmospheric pressure of the region remains around 987 millibar during february and it reaches 970 millibar in june.

ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
rainy season the monsoon brings joy to the agricultural sector as farmers become very busy.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
punjab's rainy season begins in first week of july as monsoon currents generated in the bay of bengal bring rain to the region.

ਜਨਵਰੀ ਵਿਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
winter temperature variation is minimal in january.

nightਸਤਨ ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 5 41 ਅਤੇ 12 54 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the mean night and day temperatures fall to 5 41 and 12 54 , respectively.

ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਘੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
post-monsoon transitional season the monsoon begins to reduce by the second week of september.

ਇਹ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
this brings a gradual change in climate and temperature.

ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸੰਕਰਮਕ ਅਵਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the time between october and november is the transitional period between monsoon and winter seasons.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
weather during this period is generally fair and dry.

ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
post-winter transitional season the effects of winter diminish by the first week of march.

ਗਰਮ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the hot summer season commences in mid-april.

ਇਸ ਅਵਧੀ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਗੜੇਮਾਰੀ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
this period is marked by occasional showers with hail storms and squalls which cause extensive damage to crops.

ਹਵਾ ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਵਾ ,ੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ.
the winds remain dry and warm during the last week of march, commencing the harvest period.

ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਨਸੂਨ ਬਾਰਸ਼ ਮੌਨਸੂਨ ਮੌਸਮ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
rainfall monsoon rainfall monsoon season provides most of the rainfall for the region.

ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਕਰੰਟ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
punjab receives rainfall from the monsoon current of the bay of bengal.

ਇਹ ਮੌਨਸੂਨ ਮੌਜੂਦਾ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this monsoon current enters the state from the southeast in the first week of july.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਠੰ. ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
winter rainfall the winter season remains very cool with temperatures falling below freezing at some places.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
winter also brings in some western disturbances.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫਸਲਾਂ ਇਸ ਬਾਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
rainfall in the winter provides relief to the farmers as some of the winter crops in the region of shivalik hills are entirely dependent on this rainfall.

ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪ-ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲੋਂ 100 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ 3.9 ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
as per meteorological statistics, the sub-shivalik area receives more than 100 millimetres 3.9 in of rainfall in the winter months.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਹਨ.
flora and fauna the plains of punjab do not have any thick forests.

ਸਿਰਫ ਉਪਲਬਧ ਬਨਸਪਤੀ ਘਾਹ, ਛੋਟੇ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੈਚ ਹਨ.
the only available flora are patches of grass, small bushes, and shrubs.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਬ ਉੱਗਦੇ ਹਨ।
in the southeastern part of punjab and the areas of gurdaspur, hoshiarpur and multan, mangoes are grown.

ਫਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸੰਤਰੇ, ਸੇਬ, ਅੰਜੀਰ, ਕੁਇੰਜ, ਬਦਾਮ, ਅਨਾਰ, ਆੜੂ, ਮਲਬੇਰੀ, ਖੁਰਮਾਨੀ ਅਤੇ ਪਲੱਮ.
other varieties of fruit grown in abundance are oranges, apples, figs, quinces, almonds, pomegranates, peaches, mulberries, apricots and plums.

ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
major cultivation of rich flora and fauna can be seen in the shivalik ranges.

ਇਸ ਦੇ ਅਮੀਰ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋ ਐਂਡਮਿਕ ਜ਼ੋਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
due its rich flora and fauna, it has been termed a micro-endemic zone of india.

ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਜ਼ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 355 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, 70 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ 70 ਕਿਸਮ ਦੇ ਝਾੜੀਆਂ, 19 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ 21 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there is a wide variety of angiosperms in the area, including 355 types of herbs, 70 types of trees, 70 types of shrubs of all sizes, 19 types of climbers, and 21 types of twines.

ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਖੇਤਰ 31 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਾਈਰਿਡੋਫਾਇਟਸ ਅਤੇ 27 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਇਟਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿੰਸ ਰਾਕਸਬਰਗੀ ਨਾਮੀ ਜਿਮਨਾਸਪਰਮ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
besides angiosperms, the region is home to 31 kinds of pteridophytes and 27 kinds of bryophytes, while a special species of gymnosperm named pinus roxburghii can be seen in the ranges of punjab.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜੀਵਸ ਅਮੀਰ ਹੈ, 396 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ, 214 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲੇਪੀਡੋਪਟੇਰਾ, 55 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, 20 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਪਨ ਅਤੇ 19 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ.
the fauna of the area is rich, with 396 types of birds, 214 kinds of lepidoptera, 55 varieties of fish, 20 types of reptiles, and 19 kinds of mammals.

ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੜੀਆ ਪਾਰਕ ਹਨ।
the state of punjab has large wetland areas, bird sanctuaries that house numerous species of birds, and many zoological parks.

ਵੈੱਟਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਹਰੀ-ਕੇ-ਪੱਟਨ, ਕੰਜਲੀ ਦਾ ਵੈਲਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਸਤਲੁਜ ਦੀਆਂ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
wetlands include the national wetland hari-ke-pattan, the wetland of kanjli, and the wetlands of kapurthala sutlej.

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੇ अभयारणਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀਕੇ, ਰੂਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜੂਲੋਜਿਕਲ ਪਾਰਕ, ​​ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਬੀਰ ਬਾਂਸਰ ਗਾਰਡਨ, ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਖ਼ਾਂਸ ਬਾਗ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ ਬਾਗ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਰਾਦਰੀ ਗਾਰਡਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। .
wildlife sanctuaries include the harike in the district of tarn taran sahib, the zoological park in rupnagar, chhatbir bansar garden in sangrur, aam khas bagh in sirhind, famous ram bagh, shalimar garden in kapurthala, and the famous baradari garden in the city of patiala.

ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੀਆਂ ਖਤਰਨਾਕ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
animals and birds a few of the rivers in punjab have dangerous species of crocodiles.

ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰੇਸ਼ਮ ਕੱ extਣਾ ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the extraction of silk from silkworms is another industry that flourishes in the state.

ਮਧੂ ਮਧੂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
production of bee honey is done in some parts of punjab.

ਦੱਖਣੀ ਮੈਦਾਨ ਇਸ ਲਈ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹਨ, lsਠਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the southern plains are desert land hence, camels can be seen.

ਮੱਝਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚਾਰੇ ਹਨ।
buffaloes graze around the banks of rivers.

ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਘੋੜੇ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
the northeastern part is home to animals like horses.

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੇ अभयारਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਟਰ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਵਾਈਲਡਕੈਟ, ਫਲ ਬੈਟ, ਹੌਗ ਹਿਰਨ, ਉਡਾਣ ਵਾਲੀ ਲੂੰਬੜੀ, ਗਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗੀ.
wildlife sanctuaries have many more species of wild animals like the otter, wild boar, wildcat, fruit bat, hog deer, flying fox, squirrel and mongoose.

ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣੇ ਜੰਗਲ ਰੋਪੜ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
naturally-formed forests can be seen in the shivalik ranges in the districts of ropar, gurdaspur and hoshiarpur.

ਪਟਿਆਲਾ ਬੀੜ ਜੰਗਲ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਰਫ ਦੇ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਡ ਜੰਗਲ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
patiala is home to the bir forest while the wetlands area in punjab is home to the famous mand forest.

ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
botanical gardens exist throughout punjab.

ਇਥੇ ਇਕ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦਾ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਕ ਟਾਈਗਰ ਸਫਾਰੀ ਪਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨ ਪਾਰਕ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ.
there is a zoological park and a tiger safari park, as well as three parks dedicated to deer.

ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਬਾਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਗੋਸ਼ੌਕ ਹੈ.
the state bird is the baz northern goshawk .

ਮੇਲਿਰੇਕਸ ਪੋਲੀਓਪਟਰਸ, ਰਾਜ ਦਾ ਜਾਨਵਰ ਬਲੈਕਬੱਕ ਐਂਟੀਲੋਪ ਸਰਵਾਈਕਾਪ੍ਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸ਼ੀਸ਼ਾਮ ਡਲਬਰਿਆ ਸੀਸੂ ਹੈ.
melierax poliopterus , the state animal is the blackbuck antilope cervicapra , and the state tree is the shisham dalbergia sissoo .

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਰਸਮੀ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
government and politics each of the states of india possesses a parliamentary system of government, with a ceremonial state governor, appointed by the president of india on the advice of the central government.

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਬਹੁਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the head of government is an indirectly elected chief minister who is vested with most of the executive powers.

ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਇਕਪਾਸੜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 117 ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਲੇ-ਸੀਟ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the state legislature, the vidhan sabha, is the unicameral punjab legislative assembly, with 117 members elected from single-seat constituencies.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the capital of punjab is chandigarh, which also serves as the capital of haryana and is thus administered separately as a union territory of india.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਿਆਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the judicial branch of the state government is provided by the punjab and haryana high court in chandigarh.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ 117 ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।
the current government was elected in the 2012 assembly elections as the coalition of sad and the bjp won 68 out of 117 assemble seats and prakash singh badal of the shiromani akali dal is the current chief minister.

ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਪੰਜ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the state of punjab is divided into five administrative divisions and twenty-two districts.

ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮਾਝੇ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪਠਾਨਕੋਟ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
subdivisions punjab can be divided into majha, a historical region of the indian punjab comprising the modern districts of amritsar, pathankot, gurdaspur and tarn taran.

ਇਹ ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
it lies between the ravi, beas and sutlej rivers.

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਧੁਰਾ ਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪੰਘੂੜਾ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
this region is called the heartland of punjab and is celebrated as being the 'cradle of sikhism'.

ਦੁਆਬਾ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰ।
doaba, the region of indian punjab between the rivers beas and sutlej.

"ਦੋਆਬਾ" ਨਾਮ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਦੋ" ਦੋਵਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ "ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ" ਦੋ "ਦੋ," ਅਬ "ਨਦੀ ਵਿੱਚ.
the name "doaba" literally translates to "land between two rivers" in punjabi "do" two, "ab" river .

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਾ. ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
it is one of the most fertile regions of the world and was the centre of the green revolution in india.

ਅੱਜ ਤਕ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਕਣਕ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
to this day, it remains one of the largest per capita producers of wheat in the world.

ਦੁਆਬਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜਲੰਧਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਫਗਵਾੜਾ।
the cities in doaba are jalandhar, hoshiarpur, shahid bhagat singh nagar nawashahr , kapurthala and phagwara.

ਮਾਲਵਾ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਖੇਤਰ.
malwa, a region of punjab south of the river sutlej.

ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ, 11 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੈ.
the malwa area, consisting of 11 districts, makes up a majority of the punjab region.

ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਮੁਹਾਲੀ, ਬਠਿੰਡਾ, ਬਰਨਾਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਮੋਗਾ, ਰੂਪਨਗਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
cities such as ludhiana, patiala, mohali, bathinda, barnala, sangrur, moga, rupnagar, ferozepur, fazilka and mansa are located in the malwa region.

ਮਾਲਵਾ ਸੂਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
malwa is famous for cotton farming.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 2013 ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ 22 ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ।
administrative subdivisions the state of punjab has 22 districts which comprise subdivisions, tehsils and blocks fazilka and pathankot were created in 2013. taking the total number of districts to 22.

ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 5 ਵੰਡ ਹਨ.
divisions there are 5 divisions in punjab.

ਇਹ ਹਨ ਪਟਿਆਲਾ, ਰੂਪਨਗਰ, ਜਲੰਧਰ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ।
these are patiala, rupnagar, jalandhar, faridkot and firozepur.

ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 83 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ 86 ਸਬ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹਨ।
tehsils and sub-tehsils there are 83 tehsils and 86 sub-tehsils in punjab.

ਮਜੀਠਾ ਨਵੀਂ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਠਨ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
majitha is newly created tehsil, which was formed in september 2016.

ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ।
zirakpur is the latest sub-tehsil, in the district of mohali.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ।
the state capital of punjab is chandigarh, a union territory.

ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
it is shared with haryana, being its state capital too.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 22 ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ 157 ਕਸਬੇ ਹਨ।
there are 22 cities and 157 towns in indian punjab.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਨਗਰ ਮੁਹਾਲੀ।
the major cities are ludhiana, amritsar, jalandhar, patiala, bathinda, sangrur, and sas nagar mohali .

ਆਰਥਿਕਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ 17 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਯੂ.ਐੱਸ 47 ਅਰਬ ਹੈ।
economy punjab's gdp is .17 lakh crore us 47 billion .

ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਾ. ਖੇਤਰ ਹੈ।
punjab is one of the most fertile regions in india.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
the region is ideal for wheat-growing.

ਚਾਵਲ, ਗੰਨੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
rice, sugar cane, fruits and vegetables are also grown.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਾਣਾ” ਜਾਂ “ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਟੋਕਰੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
indian punjab is called the "granary of india" or "india's bread-basket".

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਾਹ ਦਾ 10.26%, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਣਕ ਦਾ 19.5%, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 11% ਚਾਵਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it produces 10.26% of india's cotton, 19.5% of india's wheat, and 11% of india's rice.

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ।
the firozpur and fazilka districts are the largest producers of wheat and rice in the state.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 2% ਕਪਾਹ, ਇਸਦੀ ਕਣਕ ਦਾ 2% ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 1% ਚੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in worldwide terms, indian punjab produces 2% of the world's cotton, 2% of its wheat and 1% of its rice.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਫਸਲ ਕਣਕ ਹੈ।
the largest cultivated crop is wheat.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਚਾਵਲ, ਕਪਾਹ, ਗੰਨਾ, ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ, ਮੱਕੀ, ਜੌ ਅਤੇ ਫਲ.
other important crops are rice, cotton, sugarcane, pearl millet, maize, barley and fruit.

ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਖਾਂ ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
rice and wheat are doublecropped in punjab with rice stalks being burned off over millions of acres prior to the planting of wheat.

ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਫਜ਼ੂਲ ਹੈ.
this widespread practice is polluting and wasteful.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖਾਦ ਦੀ ਖਪਤ 223.46 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹ 90 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ।
in punjab the consumption of fertiliser per hectare is 223.46 kg as compared to 90 kg nationally.

ਰਾਜ ਨੂੰ 2001 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2001 ਤੱਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the state has been awarded the national productivity award for agriculture extension services for ten years, from to and from 2001 to .

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਿਰਾਵਟ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾity ਸ਼ਕਤੀ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ.
in recent years a drop in productivity has been observed, mainly due to falling fertility of the soil.

ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਖਾਦ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is believed to be due to excessive use of fertilisers and pesticides over the years.

ਇਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟੇਬਲ ਦੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 90% ਖੇਤੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬੂੰਦਾਂ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
another worry is the rapidly falling water table on which almost 90% of the agriculture depends alarming drops have been witnessed in recent years.

ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ.
by some estimates, groundwater is falling by a meter or more per year.

ਇੰਡੀਆ ਸਟੇਟ ਹੈਂਗਰ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭੁੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਪੰਜਾਬ ਹੈ.
according to the india state hunger index, punjab has the lowest level of hunger in india.

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੱਸਾਂ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
transport public transport in punjab is provided by buses, auto rickshaws, indian railways and an international rail connection to pakistan samjhauta express .

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ.
the state has a large network of multimodal transportation systems.

ਏਅਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਛੇ ਸਿਵਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹਨ।
air punjab has six civil airports.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਲੀ ਦਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ।
the sri guru ram dass jee international airport in amritsar and chandigarh international airport in mohali are the state's two international airports.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਬਠਿੰਡਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਪਠਾਨਕੋਟ ਏਅਰਪੋਰਟ ਪਟਿਆਲਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਰੇਲ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
other airports in punjab are bathinda airport pathankot airport patiala airport sahnewal airport rail almost all the major as well as smaller cities of the state are linked by railways.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਹਨ.
amritsar junction is punjab's busiest railway station, having trains connecting to all major cities.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਲੜੀਵਾਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।
the shatabdi express,india's fastest series of train connects amritsar to new delhi.

ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the railway junction in bhatinda is the largest in asia.

ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
the shatabdi express connects new delhi to bathinda.

ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਉੱਦਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਲਾਹੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ।
the samjhauta express is a joint venture between indian railways and pakistan railways and runs from attari railway station near amritsar in india to lahore railway station in punjab, pakistan.

ਸੜਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਚਾਰ ਮਾਰਗੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
road all the cities and towns of punjab are connected by four-lane national highways.

ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਐਨਐਚ 1" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the grand trunk road, also known as "nh1", connects kolkata to peshawar, passing through jalandhar and amritsar.

ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
another major national highway connects punjab to jammu, passing through hoshiarpur and pathankot.

ਰਾਜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫੈਲੇ ਸੜਕ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
national highways passing through the state are ranked the best in the country with widespread road networks that serve isolated towns as well as the border region.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ludhiana and amritsar are among several indian cities that have the highest accident rates in india.

ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੀ.ਆਰ.ਟੀ.ਐੱਸ. ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਮੈਟਰੋਬੱਸ 'ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਜਨਗਣਨਾਪਣ 2011 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 27,704,236 ਹੈ 14,634,819 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 13,069,417 maਰਤਾਂ.
there are also a bus rapid transit system amritsar brts in the holy city of amritsar,popularly known as 'amritsar metrobus' the following national highways connect major towns, cities and villages demographics according to the 2011 indian census, the population of indian punjab is 27,704,236 14,634,819 males and 13,069,417 females .

ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 75% ਹੈ, ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 80.23% ਅਤੇ liteਰਤ ਸਾਖਰਤਾ 68.36% ਹੈ.
the literacy rate is 75%, with male literacy being 80.23% and female literacy 68.36%.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, 1,613,878 ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, 1,183,761 ਜਲੰਧਰ, 873,725 ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, 285,788 ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਪੁਰਸ਼ 895 wasਰਤਾਂ ਸਨ।
major cities by population in punjab are ludhiana, population of 1,613,878 amritsar, population of 1,183,761 jalandhar, population of 873,725 patiala, population of 446,246 bathinda, population of 285,788 as of the 2011 census, the sex ratio of punjab was 895 females per 1000 males.

ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ femaleਰਤ ਅਨੁਪਾਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ।
due to female foeticide, punjab has the second lowest male to female ratio of all indian states.

ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
being an agricultural state, a large part of the population lives in rural areas.

ਤਕਰੀਬਨ 66% ਲੋਕ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 34% ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਸਨੀਕ ਹਨ।
roughly 66% of the people live in rural areas while the other 34% are urban residents.

ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 91.69% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
punjabi is the sole official language of punjab and is spoken by the majority of the population 91.69% .

ਹਿੰਦੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ 7.6% ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hindi, the official language of india, is spoken by 7.6% of the population.

ਧਰਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ 57.59% ਆਬਾਦੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
religion sikhism is the majority religion in punjab practised by 57.69% of the population.

ਸਿੱਖ 22 ਵਿਚੋਂ 18 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
sikhs form a majority in 18 districts out of the 22.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਾਲੀ ਆਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 38.59% ਹੈ।
hinduism is the second most practised faith in punjab, forming 38.59% of the population.

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ 4 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਨ।
hindus form a majority in 4 districts jalandhar, hoshiarpur, nawanshahr a marginal majority in the gurdaspur.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
the holiest of sikh shrines, the sri harmandir sahib or golden temple , is in the city of amritsar, which houses the sgpc, the top most sikh religious body.

ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਸਥਾਈ ਸੀਟ ਹੈ।
the sri akal takht sahib, which is within the golden temple complex, is the highest temporal seat of sikhs.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਨ।
of the five takhts temporal seats of religious authority of sikhism, three are in punjab.

ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹਨ।
these are sri akal takht sahib, damdama sahib and anandpur sahib.

ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸਾਖੀ, ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ, ਗੁਰਪੁਰਬ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲੂਸਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
during major holidays on the sikh calendar such as vaisakhi, hola mohalla, gurpurb and diwali , many sikhs gather and march in processions through virtually every city, town and village.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
at least one sikh gurdwara can be found in almost every village in the state, as well as in the towns and cities in various architectural styles and sizes .

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਹੀ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
before the advent of islam, and later birth of sikhism, hinduism was the main religion practised by the punjabi people.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗੈਰ-ਨਿਵੇਕਲੇ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
due to non-exclusive nature of their religion, a large segment of punjabis who are categorised as punjabi hindus continue heterogeneous religious practices in spiritual kinship with sikhism.

ਇਸ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿਜੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਬਲਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
this not only includes veneration of the sikh gurus in private practice but also visits to sikh gurdwaras.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 1.93% ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ, ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ।
muslims form 1.93% of the population and are concentrated in malerkotla, the only city in indian punjab with a muslim majority.

ਹੋਰ ਧਰਮ ਜਿਵੇਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 1.3% ਦਾ ਵੀ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੈਨ ਧਰਮ 0.16% ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ 0.12%.
other religions such as christianity 1.3% are also followed, as well as jainism 0.16% and buddhism 0.12% .

ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
education primary and secondary education is mainly affiliated to punjab school education board.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਈ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 23 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕਾਨੂੰਨ, ਦਵਾਈ, ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸ, ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
punjab is served by several institutions of higher education, including 23 universities which provide undergraduate and postgraduate courses in all the major arts, humanities, science, engineering, law, medicine, veterinary science, and business.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
punjab agricultural university is a leading institution globally for the study of agriculture and played a significant role in punjab's green revolution in the .

ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਣਾ, ਇਕ ਬਾਇਓ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
alumni of the panjab university, chandigarh include manmohan singh, the former prime minister of india, and dr. har gobind khorana, a biochemistry nobel laureate.

ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਹੈ ਜੋ 1894 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
one of the oldest institutions of medical education is the christian medical college, ludhiana, which has existed since 1894.

ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ betweenਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਪਾੜਾ ਹੈ.
there is an existing gap in education between men and women, particularly in rural areas of punjab.

ਪੰਜ ਤੋਂ ਅੱਠ ਗਰੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਕੁੱਲ 10 ਲੱਖ 300 ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ 44% areਰਤਾਂ ਹਨ।
of a total of 1 million 300 thousand students enrolled in grades five to eight, only 44% are women.

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 23 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 10 ਨਿਜੀ, 9 ਰਾਜ, 1 ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ 3 ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ।
punjab has 23 universities, of which 10 are private, 9 are state, 1 is central and 3 are deemed universities.

ਪੰਜਾਬ ਕੋਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ 1.04 ਲੱਖ ਸੀਟਾਂ ਹਨ।
punjab has 1.04 lakh 104,000 engineering seats.

ਮੀਡੀਆ ਡੇਲੀ ਅਜੀਤ, ਜਗਬਾਣੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿ .ਨ ਅਤੇ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ .ਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਹਨ।
media daily ajit, jagbani, punjabi tribune and the tribune are the largest-selling punjabi and english newspapers respectively.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਫਤਾਵਾਰੀ, ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹਨ।
a vast number of weekly, biweekly and monthly magazines are under publication in punjabi.

ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰ ਡੇਲੀ ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼, ਰੋਜਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ, ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ, ਆਦਿ ਹਨ.
other main newspapers are daily punjab times, rozana spokesman, nawan zamana, etc.

ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਚੈਨਲ ਡੀ ਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
doordarshan is the broadcaster of the government of india and its channel dd punjabi is dedicated to punjabi.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਏਬੀਪੀ ਸੰਝਾ, ਗਲੋਬਲ ਪੰਜਾਬ ਟੀਵੀ, ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਹਿਮਾਚਲ, ਡੇ ਐਂਡ ਨਾਈਟ ਨਿ newsਜ਼ ਅਤੇ ਜੀ.ਈ.ਟੀ. ਪੰਜਾਬੀ, ਜ਼ੀ ਈ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ, ਚਾਰਦਿਕਲਾ ਟਾਈਮ ਟੀ.ਵੀ., ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ, ਜੂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਐਮ.ਐਚ.1 ਅਤੇ 9 ਐਕਸ ਤਾਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
prominent punjabi channels include news channels like abp sanjha, global punjab tv, zee punjab haryana himachal, day & night news and entertainment channels like get punjabi, zee etc punjabi, chardikla time tv, ptc punjabi, jus punjabi mh1 and 9x tashan.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ.
punjab has witnessed a growth in fm radio channels, mainly in the cities of jalandhar, patiala and amritsar, which has become hugely popular.

ਸਰਕਾਰਾਂ ਹਨ
there are govt.

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਜਲੰਧਰ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਐਫਐਮ ਗੋਲਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲ.
radio channels like all india radio, jalandhar, all india radio, bathinda and fm gold ludhiana.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰੇਡੀਓ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ, ਵੱਡੇ ਐਫਐਮ 92.7, 94.3 ਮੇਰਾ ਐਫਐਮ, ਰੇਡੀਓ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
private radio channels include radio mirchi, big fm 92.7, 94.3 my fm, radio mantra and many more.

ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਅਧੀਨ 2003 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਪੜਾਅ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
digital library launched in 2003 under nanakshahi trust, the punjab digital library was a result of the early phase of the digital revolution in punjab.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਨੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਅਣਜਾਣ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਖਰੜੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਵੀਂ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਅਧਾਰ ਮੰਨਿਆ.
while most saw the nanakshahi as a small digitisation organisation, or as an assemblage of some unknown youth working towards capturing some manuscripts on their digital cameras, its founders saw it as a cornerstone of a fundamentally new approach to preserving punjab's heritage for future generations.

ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ, 2003 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਅਰਥਵਾਦੀ ਵੈੱਬ ਪਹੁੰਚ 2006 ਵਿਚ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
in the shadow of search engines, a semantic web approach conceived in the early 2003 reached maturity in 2006.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ-ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਨਜੀਓ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ.
this was when the organisation planned to expand its operations from a mere three-employee organisation to one of the leading ngos working in the field of digital preservation all over india.

ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀਆਂ ਖਰੜੇ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ, ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ, ਐਸਜੀਪੀਸੀ, ਡੀਐਸਜੀਐਮਸੀ ਅਤੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਖਰੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
digitised collections include manuscripts held by the punjab languages department, items from the government museum and art gallery, chandigarh, chief khalsa diwan, sgpc, dsgmc and manuscripts in the jawahr lal nehru library of kurukshetra university.

ਸੈਂਕੜੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
hundreds of personal collections are also included.

5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਡਿਜੀਟਲ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੰਡਾਰ ਹੈ.
with over 5 million pages digitised, it is the biggest repository of digital data on punjab.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੰਗੜਾ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਨਾਚ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਨ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਹੜੀ, ਬਸੰਤ, ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਟੀਯਾਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
culture the culture of punjab has many elements including music such as bhangra, an extensive religious and non-religious dance tradition, a long history of poetry in the punjabi language, a significant punjabi film industry which dates back to before partition, a vast range of cuisine which has become widely popular abroad, and a number of seasonal and harvest festivals such as lohri, basant, vaisakhi and teeyan, all of which are celebrated in addition to the religious festivals of india.

ਇੱਕ ਕਿੱਸਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਹਾਣੀ-ਦੱਸਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁੱ of ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
a kissa is a punjabi language oral story-telling tradition that has a mixture of origins ranging from the arabian peninsula to iran and afghanistan.

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ.
punjabi wedding traditions and ceremonies are a strong reflection of punjabi culture.

ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਮੀਰ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ, ਗਾਣੇ, ਨਾਚਾਂ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
marriage ceremonies are known for their rich rituals, songs, dances, food and dresses, which have evolved over many centuries.

ਭੰਗੜਾ ਭੰਗੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ।
bhangra bhangra punjabi gurmukhi pronounced and giddha are forms of dance and music that originated in the punjab region.

ਭੰਗੜਾ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਲੋਕ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਜੋ ਕਿ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
bhangra dance began as a folk dance conducted by punjabi farmers to celebrate the coming of the harvest season.

ਭੰਗੜੇ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਚਾਲਾਂ ਉਸ reflectੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨੀ ਬਣਾਇਆ.
the specific moves of bhangra reflect the manner in which villagers farmed their land.

ਇਹ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਡਾਂਸ ਭੰਗੜਾ ਬਣ ਗਿਆ.
this hybrid dance became bhangra.

ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਾਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the folk dance has been popularised in the western world by punjabis in england, canada and the usa where competitions are held.

ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is seen in the west as an expression of south asian culture as a whole.

ਅੱਜ, ਭੰਗੜਾ ਡਾਂਸ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ, ਫਿਲਮ ਸਾ soundਂਡਟ੍ਰੈਕਸ, ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ੋਅ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ.
today, bhangra dance survives in different forms and styles all over the globe including pop music, film soundtracks, collegiate competitions and cultural shows.

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਕਥਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ ਵਿਰਾਸਤ ਇਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
punjabi folklore the folk heritage of the punjab reflects its thousands of years of history.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਝੀ ਅਤੇ ਦੁਆਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
while majhi and doabi are considered to be the standard dialect of punjabi language, there are a number of local dialects through which the people communicate.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਾਲਵਈ ਅਤੇ ਪੰਧਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include malwai and pwadhi.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਣੇ, ਬੱਲਡ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the songs, ballads, epics and romances are generally written and sung in these dialects.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
there are a number of folk tales that are popular in punjab.

ਇਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੋਹਨੀ ਮਾਹੀਵਾਲ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂਨ, ਜੱਗਾ ਜੱਟ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ, ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਜੀਓਨਾ ਮੌਦ ਆਦਿ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
these are the folk tales of mirza sahiban, heer ranjha, sohni mahiwal, sassi punnun, jagga jatt, dulla bhatti, puran bhagat, jeona maud etc.

ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ, ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the mystic folk songs and religious songs include the shalooks of sikh gurus, baba farid and others.

ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਮਹੇਹਿਆ, olaੋਲਾ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ.
the most famous of the romantic love songs are mayhiah, dhola and boliyan.

ਪੰਜਾਬੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਚਾਂ ਵਿਚ ਧਮਾਲ, ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ, olaੋਲਾ, ਅਤੇ ਸੰਮੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
punjabi romantic dances include dhamaal, bhangra, giddha, dhola, and sammi and some other local folk dances.

ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੁ earlyਲੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਰਤਕ ਹੋਣ ਤਕ ਵਾਰਤਕ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
literature most early punjabi literary works are in verse form, with prose not becoming more common until later periods.

ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ, ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ.
throughout its history, punjabi literature has sought to inform and inspire, educate and entertain.

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the punjabi language is written in several different scripts, of which the shahmukhi, the scripts are the most commonly used.

ਸੰਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਹੈ।
music punjabi folk music is the traditional music on the traditional musical instruments of punjab region.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
bhangra music of punjab is famous throughout the world.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਲਾਸੀਕਲ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਘਰਾਨਾ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
punjabi music has a diverse style of music, ranging from folk and sufi to classical, notably the punjab gharana and patiala gharana.

ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ 'ਪੌਲੀਵੁੱਡ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
film industry punjab is home to the punjabi film industry, often colloquially referred to as 'pollywood'.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is known for being the fastest growing film industry in india.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is based mainly around chandigarh city.

ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ 1936 ਵਿਚ ਬਣੀ ਸੀ।
the first punjabi film was made in 1936.

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਬਜਟ, ਘਰੇਲੂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
since the 2000s punjabi cinema has seen a revival with more releases every year with bigger budgets, homegrown stars, and bollywood actors of punjabi descent taking part.

ਰਸੋਈ ਪਕਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਹਨ.
cuisine one of the main features of punjabi cuisine is its diverse range of dishes.

ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੁਆਦ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
home cooked and restaurant cuisine sometimes vary in taste.

ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਘਿਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
restaurant style uses large amounts of ghee.

ਕੁਝ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some food items are eaten on a daily basis while some delicacies are cooked only on special occasions.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਪਕਵਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
there are many regional dishes that are famous in some regions only.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਕਵਾਨ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਸਨ ਦਾ ਸਾਗ, ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ, ਸ਼ਮੀ ਕਬਾਬ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਆਦਿ.
many dishes are exclusive to punjab, including sarson da saag, tandoori chicken, shami kebab, makki di roti, etc.

ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜੋ ਅਰਧ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਰਥ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
festivals and traditions punjabis celebrate a number of festivals which have taken a semi secular meaning and are regarded as cultural festivals by people of all religions.

ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਦੀਵਾਲੀ, ਮੇਲਾ ਮਾਘੀ, ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ, ਰੱਖੜੀ, ਵਿਸਾਖੀ, ਲੋਹੜੀ, ਤਿਆਨ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ.
some of the festivals are bandi chhor divas diwali , mela maghi, hola mohalla, rakhri, vaisakhi, lohri, teeyan and basant.

ਖੇਡ ਕਬੱਡੀ ਸਰਕਲ ਸ਼ੈਲੀ, ਇੱਕ ਟੀਮ ਸੰਪਰਕ ਖੇਡ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
sports kabbadi circle style , a team contact sport originated in rural punjab is recognised as the state game.

ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਵੀ ਹੈ.
field hockey is also a popular sport in the state.

ਦਿਹਾਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
kila raipur sports festival, popularly known as the rural olympics, is held annually in kila raipur near ludhiana .

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟ-ਰੇਸ, ਰੱਸਾ ਖਿੱਚਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
competition is held for major punjabi rural sports, include cart-race, rope pulling.

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਸਰਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਬੱਡੀ ਲਈ ਵਰਲਡ ਕਬੱਡੀ ਲੀਗ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਲਾਨਾ ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਭਾਰਤ, ਇਰਾਨ, ਕੀਨੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ .
punjab government organises world kabaddi league, punjab games and annual kabaddi world cup for circle style kabbadi in which teams from countries like argentina, canada, denmark, england, india, iran, kenya, pakistan, scotland, sierra leone, spain and united states participated.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਰਾਜ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹਿਲਾਂ, ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ.
tourism tourism in indian punjab centres around the historic palaces, battle sites, and the great sikh architecture of the state and the surrounding region.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਥਾਨ, ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਮਾਰਕ, ਲੇ ਕਾਰਬੁਸੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples include various sites of the indus valley civilization, the ancient fort of bathinda, the architectural monuments of kapurthala, patiala, and chandigarh, the modern capital designed by le corbusier.

ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਰਅਸਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੌਲੀਲੀ ਪਲੈਨੇਟ ਬਲਿistਲਿਸਟ 2008 ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
the golden temple in amritsar is one of the major tourist destinations of punjab and indeed india, attracting more visitors than the taj mahal, lonely planet bluelist 2008 has voted the harmandir sahib as one of the best spiritual sites.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਕਤਾਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਬੁੱਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
moreover, there is a rapidly expanding array of international hotels in the holy city that can be booked for overnight stays.

ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੈਲਾਨੀ ਵਿਰਾਸਤ-ਏ-ਖਾਲਸਾ ਖਾਲਸੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
another main tourist destination is religious and historic city of sri anandpur sahib where large number of tourists come to see the virasat-e-khalsa khalsa heritage memorial complex and also take part in hola mohalla festival.

ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
kila raipur sports festival is also popular tourist attraction in kila raipur near ludhiana.

ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਕੰandiੀ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਮੰਦਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿੱਚ ਹਨ।
shahpur kandi fort, ranjit sagar lake and muktsar temple also popular attractions in pathankot.

ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਦੇਖੋ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ, ਇੰਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਪੰਜਾਬ, ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਜ਼ੀਓਗਰਾਫਿਕ ਡਾਟੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ '' ਬਰਫ-ਘਰ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ.
see also references bibliography external links government official website official tourism site of punjab, india general information punjab, india britannica entry punjab, india at dmoz geographic data related to punjab, india at openstreetmap himachal pradesh literally "snow-abode" is a state of india located in northern india.

ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ.
it is bordered by jammu and kashmir on the north, punjab and chandigarh on the west, haryana on the south-west, uttarakhand on the south-east and by the tibet autonomous region on the east.

ਇਹ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੁਆਰਾ 'ਬਰਫ' ਅਤੇ ਅਚਲ 'ਪਹਾੜ' ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਆਚਾਰਿਆ ਦਿਵਾਕਰ ਦੱਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the name was coined from sanskrit him 'snow' and achal 'mountain', by acharya diwakar datt sharma, one of the state's most eminent sanskrit scholars.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
himachal pradesh is famous for its natural beauty, hill stations, and temples.

ਸਾਲ 2013-14 ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
himachal pradesh has been ranked fifteenth in the list of the highest per capita incomes of indian states and union territories for year 2013-14.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਣਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
many perennial rivers flow in the state, and numerous hydroelectric projects set up.

ਹਿਮਾਚਲ ਵਾਧੂ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ।
himachal produces surplus hydroelectricity and sells it to other states such as delhi, punjab, and rajasthan.

ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਬਣਦੇ ਹਨ.
hydroelectric power projects, tourism, and agriculture form important parts of the state's economy.

ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
the state has several valleys, and more than 90% of the population living in rural areas.

ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਟਾਇਲਟ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ 100% ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
practically all houses have a toilet and 100% hygiene has been achieved in the state.

ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਸੰਪਰਕ ਹੈ.
the villages have good connectivity with roads, public health centres, and now with high-speed broadband.

ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ 25% ਹੈ.
shimla district has maximum urban population of 25%.

ਇਸ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੌਲੀਥੀਲੀਨ ਬੈਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਕੂੜੇਦਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
it has incorporated environmental protection and tourism development has been aided with a government ban on the use of polyethylene bags, reducing litter, and tobacco products, to aid people's health.

2005 ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੇਰੈਂਸੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਾਜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
according to a 2005 transparency international survey, himachal pradesh was ranked the second-least corrupt state in the country, after kerala.

ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜੋ ਹੁਣ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 2250 ਅਤੇ 1750 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਸੀ।
history the history of the area that now constitutes himachal pradesh dates to the indus valley civilisation that flourished between 2250 and 1750 bce.

ਕੋਇਲੀ, ਹਾਲੀ, ਦਾਗੀ, ਧੌਗਰੀ, ਦਾਸਾ, ਖਸਾ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਕੀਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ ਸੀ।
tribes such as the koili, hali, dagi, dhaugri, dasa, khasa, kinnar, and kirat inhabited the region from the prehistoric era.

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਨਪਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਗਣਤੰਤਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਗਿਆ।
during the vedic period, several small republics known as janapada existed which were later conquered by the gupta empire.

ਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬੋਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਰਾਜਪੂਤ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
after a brief period of supremacy by king harshavardhana, the region was divided into several local powers headed by chieftains, including some rajput principalities.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
these kingdoms enjoyed a large degree of independence and were invaded by delhi sultanate a number of times.

ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਨੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗੜਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
mahmud ghaznavi conquered kangra at the beginning of the 10th century.

ਤੈਮੂਰ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਲੋਦੀ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਿਆਂ ਕਈ ਕਿਲੇ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।
timur and sikander lodi also marched through the lower hills of the state and captured a number of forts and fought many battles.

ਕਈ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ।
several hill states acknowledged mughal suzerainty and paid regular tribute to the mughals.

ਸਾਲ 1768 ਵਿਚ ਨੇਪਾ ਵਿਚ ਗੋਰਖਾ ਲੋਕ, ਇਕ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ।
the gurkha people, a martial tribe, came to power in nepal in the year 1768.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
they consolidated their military power and began to expand their territory.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਗੋਰਖਿਆਂ ਨੇ ਸਿਰਮੌਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ.
gradually, the gorkhas annexed sirmour and shimla.

ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਥਾਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਗੋਰਖਾ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਦਾ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ।
under the leadership of amar singh thapa, the gurkha laid siege to kangra.

ਉਹ 1806 ਵਿਚ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਕਟੋਚ ਨੂੰ ਕਈ ਸੂਬਾਈ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ।
they managed to defeat sansar chand katoch, the ruler of kangra, in 1806 with the help of many provincial chiefs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੋਰਖਾ ਕਾਂਗੜਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਜੋ 1809 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ ਸੀ.
however, the gurkha could not capture kangra fort which came under maharaja ranjeet singh in 1809.

ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਰਖਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
after the defeat, the gurkha began to expand towards the south of the state.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀਬਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਸੰਵਤ 1846 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀਬਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
however, raja ram singh, raja of siba state, captured the fort of siba from the remnants of lahore darbar in samvat 1846, during the first anglo-sikh war.

ਉਹ ਤਰਾਈ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ।
they came into direct conflict with the british along the tarai belt after which the british expelled them from the provinces of the satluj.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ।
the british gradually emerged as the paramount power in the region.

ਸੰਨ 1857 ਦੇ ਬਗ਼ਾਵਤ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੰਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਨ।
in the revolt of 1857, or first indian war of independence, arising from a number of grievances against the british, the people of the hill states were not as politically active as were those in other parts of the country.

ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਬੁਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ.
they and their rulers, with the exception of bushahr, remained more or less inactive.

ਚੰਬਾ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਭਾਗਲ ਅਤੇ ਧਾਮੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
some, including the rulers of chamba, bilaspur, bhagal and dhami, rendered help to the british government during the revolt.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ 1858 ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਈ.
the british territories came under the british crown after queen victoria's proclamation of 1858.

ਚੰਬਾ, ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ।
the states of chamba, mandi and bilaspur made good progress in many fields during the british rule.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੰਗ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
during world war i, virtually all rulers of the hill states remained loyal and contributed to the british war effort, both in the form of men and materials.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਗੜਾ, ਜਸਵਾਨ, ਦਾਤਾਰਪੁਰ, ਗੁਲੇਰ, ਨੂਰਪੁਰ, ਚੰਬਾ, ਸੂਕੇਟ, ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਰਾਜ ਸਨ।
among these were the states of kangra, jaswan, datarpur, guler, nurpur, chamba, suket, mandi, and bilaspur.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਐਚ.ਪੀ.
after independence the chief commissioner's province of h.p.

15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ 28 ਛੋਟੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
was organized on 15 april 1948 as a result of integration of 28 petty princely states including feudal princes and zaildars in the promontories of the western himalaya.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਆਦੇਸ਼, 1948 ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸਿਮਲਾ ਹਿੱਲਜ਼ ਸਟੇਟਸ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੌਰ-ਪ੍ਰਾਂਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਐਕਟ, 1947 ਦੀ ਧਾਰਾ 3 ਅਤੇ 4 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਐਕਟ, 1947 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
these were known as the simla hills states and four punjab southern hill states under the himachal pradesh administration order, 1948 under sections 3 and 4 of the extra-provincial jurisdiction act, 1947 later renamed as the foreign jurisdiction act, 1947 vide a.o.

1950 ਦੇ.
of 1950 .

ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਨਿ state ਸਟੇਟ ਐਕਟ, 1954 ਦੁਆਰਾ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1954 ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the state of bilaspur was merged into himachal pradesh on 1 april 1954 by the himachal pradesh and bilaspur new state act, 1954.

ਹਿਮਾਚਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
himachal became a part c state on 26 january 1950 with the implementation of the constitution of india and the lieutenant governor was appointed.

1952 ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਈ ਸੀ।
the legislative assembly was elected in 1952.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
himachal pradesh became a union territory on 1 november 1956.

ਪੰਜਾਬ ਸਿਮਲਾ, ਕਾਂਗੜਾ, ਕੁਲੂ ਅਤੇ ਲਾਹੂਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ, ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਤਹਿਸੀਲ, ਲੋਹਾਰਾ, ਅੰਬ ਅਤੇ aਨਾ ਕਾਨੂੰਗੋ ਸਰਕਲਾਂ, ਸੰਤੋਖਗੜ੍ਹ ਕਾਨੂੰਗੋ ਸਰਕਲ ਦਾ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ unਨਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਖੇਤਰ, ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੀ ਧਾਰ ਕਲਾਂ ਕਾਨੂੰਗੋ ਸਰਕਲ ਦਾ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 1966 ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ।
some areas of punjab simla, kangra, kulu and lahul and spiti districts, nalagarh tehsil of ambala district, lohara, amb and una kanungo circles, some area of santokhgarh kanungo circle and some other specified area of una tehsil of hoshiarpur district, besides some parts of dhar kalan kanungo circle of pathankot tehsil of gurdaspur merged with himachal pradesh on 1 november 1966 on enactment by parliament of punjab reorganisation act, 1966.

18 ਦਸੰਬਰ 1970 ਨੂੰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਨੇ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਰਾਜ 25 ਜਨਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
on 18 december 1970, the state of himachal pradesh act was passed by parliament and the new state came into being on 25 january 1971.

ਹਿਮਾਚਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦਾ 18 ਵਾਂ ਰਾਜ ਸੀ।
himachal was the 18th state of the indian union.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹਿਮਾਚਲ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ.
geography and climate himachal is in the western himalayas.

55,673 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ingੱਕ ਕੇ 21,495 ਵਰਗ ਮੀਲ, ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਹੈ.
covering an area of 55,673 square kilometres 21,495 sq mi , it is a mountainous state.

ਰਾਜ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਧੌਲਾਧਰ ਰੇਂਜ ਦੇ ਤਲ਼ੇ ਤੇ ਹੈ।
most of the state lies on the foothills of the dhauladhar range.

6,816 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਰੀਓ ਪੁਰਗੀਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਹੈ.
at 6,816 m reo purgyil is the highest mountain peak in the state of himachal pradesh.

ਹਿਮਾਚਲ ਦਾ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ.
the drainage system of himachal is composed both of rivers and glaciers.

ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨਦੀਆਂ ਪੂਰੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
himalayan rivers criss-cross the entire mountain chain.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੋਵਾਂ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
himachal pradesh provides water to both the indus and ganges basins.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਕਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਚੰਦਰ ਭਾਗ ਜਾਂ ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ, ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਹਨ.
the drainage systems of the region are the chandra bhaga or the chenab, the ravi, the beas, the sutlej, and the yamuna.

ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਬਾਰਸ਼ਵਾਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਫ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these rivers are perennial and are fed by snow and rainfall.

ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
they are protected by an extensive cover of natural vegetation.

ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
due to extreme variation in elevation, great variation occurs in the climatic conditions of himachal .

ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਉਚਾਈ, ਠੰ,, ਐਲਪਾਈਨ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੌਸਮ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁਭਮਿਡ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the climate varies from hot and subhumid tropical in the southern tracts to, with more elevation, cold, alpine, and glacial in the northern and eastern mountain ranges.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਵਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the state's winter capital, dharamsala receives very heavy rainfall, while areas like lahaul and spiti are cold and almost rainless.

ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹਿਮਾਚਲ ਤਿੰਨ ਮੌਸਮ ਗਰਮੀਆਂ, ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
broadly, himachal experiences three seasons summer, winter, and rainy season.

ਗਰਮੀਆਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਪਾਈਨ ਜ਼ੋਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ summerਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 28 ਤੋਂ 32 82 ਤੋਂ 90 ਤੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ.
summer lasts from mid-april till the end of june and most parts become very hot except in the alpine zone which experiences a mild summer with the average temperature ranging from 28 to 32 82 to 90 .

ਸਰਦੀਆਂ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
winter lasts from late november till mid march.

ਬਰਫਬਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 2,200 ਮੀਟਰ 7,218 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਐਲਪਾਈਨ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ
snowfall is common in alpine tracts generally above 2,200 metres 7,218 ft i.e.

ਉੱਚ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ.
in the higher and trans-himalayan region .

ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ 2003 ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਜੰਗਲਾਤ ਖੇਤਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ 66.52% ਹੈ.
flora and fauna according to 2003 forest survey of india report, legally defined forest areas constitute 66.52% of the area of himachal pradesh.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
vegetation in the state is dictated by elevation and precipitation.

ਰਾਜ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ.
the state endows with a high diversity of medicinal and aromatic plants.

ਰਾਜ ਦਾ ਲਾਹੌਲ-ਸਪੀਤੀ ਖੇਤਰ, ਇੱਕ ਠੰਡਾ ਮਾਰੂਥਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਫ਼ਿਰੂਲਾ ਜੈਸ਼ਕੀਆਨਾ, ਹਾਇਓਸਸੀਅਮਸ ਨਾਈਜਰ, ਲਾਂਸਾ ਤਿੱਬਤੀਕਾ ਅਤੇ ਸੌਸੂਰੀਆ ਬ੍ਰੈਕਟੀਟਾ ਸਮੇਤ ਚਿਕਿਤਸਕ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅਨੌਖੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lahaul-spiti region of the state, being a cold desert, supports unique plants of medicinal value including ferula jaeschkeana, hyoscyamus niger, lancea tibetica, and saussurea bracteata.

ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਫਲਾਂ ਦਾ ਕਟੋਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
himachal is also said to be the fruit bowl of the country, with orchards being widespread.

ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵੀ steਲਾਨ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
meadows and pastures are also seen clinging to steep slopes.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਲੇਡੀਓਲਾਸ, ਕਾਰਨੇਸ਼ਨ, ਮੈਰੀਗੋਲਡ, ਗੁਲਾਬ, ਕ੍ਰਿਸਨਥੈਮਮਜ਼, ਟਿipsਲਿਪਸ ਅਤੇ ਲਿਲੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
after the winter season, the hillsides and orchards bloom with wild flowers, while gladiolas, carnations, marigolds, roses, chrysanthemums, tulips and lilies are carefully cultivated.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
the state government is gearing up to make himachal pradesh as the flower basket of the world.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 463 ਪੰਛੀ 77 स्तनਧਾਰੀ, 44 ਸਾtileਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ 80 ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ।
himachal pradesh has around 463 bird 77 mammalian, 44 reptile and 80 fish species.

ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਅਤੇ ਪਿੰਨ ਵੈਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹਨ.
great himalayan national park, a unesco world heritage site and pin valley national park are the national parks located in the state.

ਰਾਜ ਵਿਚ 30 ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ अभयारण्य ਅਤੇ 3 ਸੰਭਾਲ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਹਨ.
the state also has 30 wildlife sanctuaries and 3 conservation reserves.

ਸਰਕਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।
government the legislative assembly of himachal pradesh has no pre-constitution history.

ਰਾਜ ਖ਼ੁਦ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ.
the state itself is a post-independence creation.

ਇਹ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਨੂੰ ਤੀਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
it came into being as a centrally administered territory on 15 april 1948 from the integration of thirty erstwhile princely states.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਤੰਤਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਾਜ ਦੂਜੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
himachal pradesh is governed through a parliamentary system of representative democracy, a feature the state shares with other indian states.

ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
universal suffrage is granted to residents.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the legislature consists of elected members and special office bearers such as the speaker and the deputy speaker who are elected by the members.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਬੈਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
assembly meetings are presided over by the speaker, or the deputy speaker in the speaker's absence.

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ।
the judiciary is composed of the himachal pradesh high court and a system of lower courts.

ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਮੁਖੀ ਰਾਜਪਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
executive authority is vested in the council of ministers headed by the chief minister, although the titular head of government is the governor.

ਰਾਜਪਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the governor is the head of state appointed by the president of india.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੇ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the leader of the party or coalition with a majority in the legislative assembly is appointed as the chief minister by the governor, and the council of ministers are appointed by the governor on the advice of the chief minister.

ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the council of ministers reports to the legislative assembly.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 68 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਪਾਸੜ ਹੈ।
the assembly is unicameral with 68 members of the legislative assembly mla .

ਦਫਤਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੰਬਲੀ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ.
terms of office run for 5 years, unless the assembly is dissolved prior to the completion of the term.

ਸਹਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
auxiliary authorities known as panchayats, for which local body elections are regularly held, govern local affairs.

ਨਵੰਬਰ, 2012 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
in the assembly elections held in november 2012, the congress secured an absolute majority.

ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 68 ਵਿਚੋਂ 36 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਜਦਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ 68 ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 26 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।
the congress won 36 of the 68 seats while the bjp won only 26 of the 68 seats.

ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 25 ਦਸੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਛੇਵੀਂ ਵਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
virbhadra singh was sworn-in as himachal pradesh's chief minister for a record sixth term in shimla on 25 december 2012.

ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਉਰਮਿਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ।
virbhadra singh who has held the top office in himachal five times in the past, was administered the oath of office and secrecy by governor urmila singh at an open ceremony at the historic ridge maidan in shimla.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੰਡਲ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ 12 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੰਡਲਾਂ, ਸ਼ਿਮਲਾ, ਕਾਂਗੜਾ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
administrative divisions the state of himachal pradesh is divided into 12 districts which are grouped into three divisions, shimla, kangra and mandi.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ 62 ਸਬ-ਡਵੀਜਨਾਂ, 78 ਬਲਾਕਾਂ ਅਤੇ 149 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the districts are further divided into 62 subdivisions, 78 blocks and 149 tehsils.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਯੁੱਗ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ 1948 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
economy the era of planning in himachal pradesh started in 1948 along with the rest of india.

ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ 77 ਲੱਖ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।
the first five-year plan allocated .7 million to himachal.

ਇਸ ਖਰਚੇ ਦਾ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਖਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ transportੁਕਵੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕੱਲਤਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
more than 50% of this expenditure was incurred on road construction since it was felt that without proper transport facilities, the process of planning and development could not be carried to the people, who mostly lived an isolated existence in faraway areas.

ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
himachal now ranks fourth in per capita income among the states of the indian union.

ਸ਼ੁੱਧ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਦਾ 45% ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ.
agriculture contributes over 45% to the net state domestic product.

ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨੀ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ.
it is the main source of income and employment in himachal.

ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ 93%% ਆਬਾਦੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ 71% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
over 93% of the population in himachal depends directly upon agriculture, which provides direct employment to 71% of its people.

ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਹਨ ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਜੌ.
the main cereals grown are wheat, maize, rice and barley.

ਐਪਲ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਕਿਨੌਰ, ਕੁੱਲੂ, ਮੰਡੀ, ਚੰਬਾ ਅਤੇ ਸਿਰਮੌਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ-ਸਪਿਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ grownਸਤਨ ਸਲਾਨਾ 5 ਲੱਖ ਟਨ ਅਤੇ 8 ਤੋਂ 10 ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਟਨ.
apple is the principal cash crop of the state grown principally in the districts of shimla, kinnaur, kullu, mandi, chamba and some parts of sirmaur and lahaul-spiti with an average annual production of 5 lakh tonnes and per hectare production of 8 to 10 tonnes.

ਫਲਾਂ ਦੀ ਫਸਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੇਬ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ 49 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਫਲਾਂ ਦੇ 85% ਉਤਪਾਦਨ ਹਨ।
the apple cultivation constitute 49 per cent of the total area under fruit crops and 85% of total fruit production in the state with an estimated economy of crore.

ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ ਸੇਬ ਹੋਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
apples from himachal are exported to other indian states and even other countries.

ਸਾਲ 2011-12 ਵਿਚ ਸੇਬ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ 1.04 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੀ, ਜੋ 2000-01 ਵਿਚ 90,347 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵਧਿਆ ਹੈ।
in 2011-12, the total area under apple cultivation was 1.04 lakh hectares, increased from 90,347 hectares in 2000-01.

ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਵੀ ਰਾਜ ਲਈ ਆਮਦਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
hydropower is also one of the major sources of income generation for the state.

ਰਾਜ ਲਈ ਪਛਾਣੀ ਗਈ ਪਣਬਿਜਲੀ ਸੰਭਾਵਤ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ 27,436 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ 8,418 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ।
the identified hydroelectric potential for the state is 27,436 mw in five river basins and annual hydroelectricity production is 8,418 mw.

ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ 254 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ 230 ਅਰਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10.5% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
as per the current prices, the total gdp was estimated at 254 billion as against 230 billion in the year , showing an increase of 10.5%.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭੂਮੀ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਧ-ਹਿਮਾਲੀਆ ਜਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਗਲਾਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਐਚ.ਪੀ.ਆਰ.ਪੀ., ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵੱਛ ਵਿਕਾਸ ਵਿਧੀ ਸੀਡੀਐਮ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਨੇ ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
agriculture land husbandry initiatives such as the mid-himalayan watershed development project, which includes the himachal pradesh reforestation project hprp , the world's largest clean development mechanism cdm undertaking, have improved agricultural yields and productivity, and raised rural household incomes.

ਵਿਰਾਸਤ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ.
heritage himachal has a rich heritage of handicrafts.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ooਨੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਲਾਂ, ਗਲੀਚੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਕroਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਪਲਆਂ, ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਕਾਂਗੜਾ ਅਤੇ ਗੋਂਪਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ, ਘੋੜੇ-ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include woolen and pashmina shawls, carpets, silver and metal ware, embroidered chappals, grass shoes, kangra and gompa style paintings, wood work, horse-hair bangles, wooden and metal utensils and various other house hold items.

ਇਹ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੁਆਦਪੂਰਣ ਦਸਤਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੇਠਾਂ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਵੀ.
these aesthetic and tasteful handicrafts declined under competition from machine made goods and also because of lack of marketing facilities.

ਪਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦਸਤਕਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਗਈ ਹੈ.
but now the demand for handicrafts has increased within and outside the country.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
tourism tourism in himachal pradesh is a major contributor to the state's economy and growth.

ਇਸ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਲੈਂਡਸਕੇਪਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the mountainous state with its diverse and beautiful himalayan landscapes attracts tourists from all over the world.

ਸ਼ਿਮਲਾ, ਮਨਾਲੀ, ਡਲਹੌਜ਼ੀ, ਚੰਬਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁੱਲੂ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹਨ.
hill stations like shimla, manali, dalhousie, chamba, dharamsala and kullu are popular destinations for both domestic and foreign tourists.

ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਣਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਵਜਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਮੰਦਰ, ਚਿੰਤਪੂਰਨੀ, ਚਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ, ਬੈਜਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਭੀਮਕਾਲੀ ਮੰਦਰ, ਬਿਜਲੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਸ਼ੇਰ ਵਿਖੇ ਮੰਨੂ ਮੰਦਰ, ਰੇਣੂਕਾ ਝੀਲ ਅਤੇ। ਜਾਖੂ ਮੰਦਰ.
the state has many important pilgrimage centres with prominent hindu temples like naina devi temple, vajreshwari devi temple, jwala ji temple, chintpurni, chamunda devi temple, baijnath temple, bhimakali temple, bijli mahadev,manu temple at shenshar in kullu district, renuka lake and jakhoo temple.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੀ "ਦੇਵ ਭੂਮੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਪੁਰਾਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਰੱਬ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
like uttarakhand, the state is also referred to as "dev bhoomi" literally meaning abode of gods due to its mention in ancient holy texts and occurrence of large number of historical temples in the state.

ਇਹ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਬੀਰ-ਬਿਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸੋਲੰਗ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ, ਕੁੱਲੂ ਵਿੱਚ ਰਾਫਟਿੰਗ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਲੀ ਬੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਕੀਇੰਗ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the state is also known for its adventure tourism activities like ice skating in shimla, paragliding in bir-billing and solang valley, rafting in kullu, skiing in manali boating in bilaspur and trekking, horse riding and fishing in different parts in the state.

ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਪਿੱਟੀ ਵੈਲੀ 3000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦਲੇਰਾਨਾ ਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ. ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਾਰਵਤੀ ਹਾਈਡਲ ਅਤੇ ਸੈਨਜ ਹਾਈਡਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਧੀਆ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹਨ.
spiti valley in lahaul & spiti district situated at an altitude of over 3000 metres with its picturesque landscapes is an important destination for adventure seekers.great himalayan national park has very good spieces of wild life, parvati hydel and sainj hydel project are good tourist destinations.

ਸ਼ਕਤੀ ਮਾਰੌਡ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਟਰੈਕਿੰਗ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਸ਼ੰਘਰ ਅਵੇਰੀ ਸੁੰਦਰ ਪਲੇਸਿਨ ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ.
shakti maraud area is a very good tracking route,shanghr is avery beautiful placein kullu district.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਵੀ ਹਨ.
the region also has some of the oldest buddhist monasteries in asia.

ਰਾਜ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ.
the state is also a famous destination for film shooting.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਜਾ, ਹੈਨਾ, ਜਬ ਵੀ ਮੈਟ, ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ, ਯੇ ਜਵਾਨੀ ਹੈ ਦੀਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹਾਈਵੇ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
movies like roja, henna, jab we met, veer-zaara, yeh jawaani hai deewani and highway have been filmed in himachal pradesh.

ਹਿਮਾਚਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 24 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਤੱਕ ਪਹਿਲੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
himachal hosted the first paragliding world cup in india from 24 october to 31 october in 2015.

ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬੀਰ ਬਿਲਿੰਗ ਸੀ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੂਰਿਸਟ ਕਸਬੇ ਮੈਕਲੇਓਡ ਗੰਜ ਤੋਂ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
venue for paragliding world cup was bir billing, which is 70 km from famous tourist town macleod ganj, located in the heart of himachal in kangra district.

ਬੀਅਰ ਬਿਲਿੰਗ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਏਰੋ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bir billing is the centre for aero sports in himachal and considered as best for paragliding.

ਬੋਧੀ ਮੱਠ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਪਹਾੜੀ ਬਾਈਕਿੰਗ ਇਥੇ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਨ.
buddhist monasteries, trekking to tribal villages, mountain biking are other activities to do here.

ਆਵਾਜਾਈ ਏਅਰ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ, ਕੁੱਲੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ.
transportation air himachal has three domestic airports in kangra, kullu and shimla districts.

ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
the air routes connect the state with delhi and chandigarh.

ਭੁਨਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6 ਮੀਲ.
bhuntar airport is in kullu district, around 10 kilometres 6 mi from district headquarters.

ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗੱਗਲ, ਕਾਂਗੜਾ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਹੈਡਕੁਆਟਰ ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਗੜਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 13 ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ.
dharamshala airport gaggal, kangra is in kangra district, and headquarter of dharamshala, which is around 10 kilometres from kangra shimla airport is around 21 kilometres 13 mi west of the city.

ਰੇਲਵੇ ਹਿਮਾਚਲ ਇਸ ਦੇ ਤੰਗ-ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
railway himachal is famous for its narrow-gauge railways.

ਇਕ ਹੈ ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਪਠਾਨਕੋਟ-ਜੋਗਿੰਦਰਨਗਰ ਰੇਲਵੇ.
one is the kalka-shimla railway, a unesco world heritage site, and another is the pathankot-jogindernagar railway.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਟਰੈਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 259 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 161 ਮੀਲ ਹੈ.
the total length of these two tracks is 259 kilometres 161 mi .

ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਰੇਲਵੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਭੁਲੱਕੜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ.
the kalka-shimla railway passes through many tunnels, while the meanders through a maze of hills and valleys.

ਇਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰੌਡ-ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਅੰਬ aਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
it also has broad-gauge railway track, which connects amb una district to delhi.

ਇਸ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਨਗਦੋਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a survey is being conducted to extend this railway line to kangra via nadaun .

ਰਾਜ ਵਿਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰੇਲਵੇ ਬੱਦੀ-ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ-ਪਾਲਮਪੁਰ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ-ਮਨਾਲੀ-ਲੇਹ ਹਨ.
other proposed railways in the state are baddi-bilaspur, dharamsala-palampur and bilaspur-manali-leh.

ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੜਕ ਸੜਕਾਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ modeੰਗ ਹਨ.
road roads are the major mode of transport in the hilly terrains.

ਰਾਜ ਵਿਚ 28,208 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17,528 ਮੀਲ ਦਾ ਸੜਕੀ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਐਨਐਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ 1,234 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 767 ਮੀਲ ਅਤੇ 19 ਰਾਜ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 1,625 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,010 ਮੀਲ ਹਨ.
the state has road network of 28,208 kilometres 17,528 mi , including eight national highways nh that constitute 1,234 kilometres 767 mi and 19 state highways with a total length of 1,625 kilometres 1,010 mi .

ਕੁਝ ਸੜਕਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਬਰਫਬਾਰੀ ਅਤੇ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
some roads get closed during winter and monsoon seasons due to snow and landslides.

ਹਮੀਰਪੁਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੜਕ ਘਣਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ.
hamirpur has the highest road density in the state.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਆਬਾਦੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ 6,864,602 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 3,381,873 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 3,382,729 lesਰਤਾਂ ਹਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਅੰਤਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ।
demographics population himachal pradesh has a total population of 6,864,602 including 3,481,873 males and 3,382,729 females as per the final results of the census of india 2011.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 0.57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 12.81 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is only 0.57 per cent of india's total population, recording a growth of 12.81 per cent.

ਪ੍ਰਤੀ womanਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਣਨ ਦਰ ਟੀ.ਐਫ.ਆਰ. 1.8 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the total fertility rate tfr per woman is 1.8, one of lowest in india.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਚਾਰਟ ਵਿਚ 21 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ 22 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ।
in the census, the state is placed 21st on the population chart, followed by tripura at 22nd place.

ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1,507,223 21.98%, ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 999,518 14.58%, ਸ਼ਿਮਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 813,384 11.86%, ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 576,670 8.41%, ਸਿਰਮੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 530,164 7.73%, aਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 521,057 7.60%, ਚੰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 5188, ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹਮੀਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 454,293 6.63%, ਕੁੱਲੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 437,474 6.38%, ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 382,056 5.57%, ਕਿਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 84,298 1.23% ਅਤੇ ਲਾਹੌਲ ਸਪਿਤੀ 31,528 0.46% ਹੈ।
kangra district was top ranked with a population strength of 1,507,223 21.98% , mandi district 999,518 14.58% , shimla district 813,384 11.86% , solan district 576,670 8.41% , sirmaur district 530,164 7.73% , una district 521,057 7.60% , chamba district 518,844 7.57% , hamirpur district 454,293 6.63% , kullu district 437,474 6.38% , bilaspur district 382,056 5.57% , kinnaur district 84,298 1.23% and lahaul spiti 31,528 0.46% .

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਮਰ 57 57. years ਸਾਲ ਦੀ ਕੌਮੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ 62.8 ਸਾਲ ਵੱਧ ਹੈ.
the life expectancy at birth in himachal pradesh is 62.8 years higher than the national average of 57.7 years for .

2010 ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ 40 ਸੀ, ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਜਨਮ ਦੀ ਦਰ 1971 ਵਿੱਚ 37.3 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2010 ਵਿੱਚ 16.9 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ 1998 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 26.5 ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀ.
the infant mortality rate stood at 40 in 2010, and the crude birth rate has declined from 37.3 in 1971 to 16.9 in 2010, below the national average of 26.5 in 1998.

2010 ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ 6.9 ਸੀ।
the crude death rate was 6.9 in 2010.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 1981 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਾਰਣੀ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਵੇਖੋ.
himachal pradesh's literacy rate almost doubled between 1981 and 2011 see table to right .

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਿੰਦੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਗੁਆ ਫਰੈਂਕਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
languages hindi is the official language of himachal pradesh and is spoken by the majority of the population as lingua franca, pahadi language is used in everyday conversation.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
english is given the status of an additional official language.

ਧਰਮ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ।
religion hinduism is the main religion in himachal pradesh, which ranks first in india in terms of the proportion of hindus present within it.

ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
more than 95% of the total population belongs to the hindu faith, the distribution of which is evenly spread throughout the state.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਪਾਤ .1 .1. .7% ਹੈ।
himachal pradesh thus has the one of the highest proportions of hindu population in india 95.17% .

ਹੋਰ ਧਰਮ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇਸਲਾਮ, ਬੁੱਧ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਹਨ.
other religions that form a small percentage are islam, buddhism and sikhism.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਚੰਬਾ, ਕਾਂਗੜਾ ਅਤੇ unਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1.31-6-27% ਹੈ।
muslims are mainly concentrated in sirmaur, chamba, kangra and una districts where they form 1.31-6.27% of the population.

ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਹੌਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਧੀ ਹਨ.
the lahaulis of lahaul and spiti region are mainly buddhists.

ਸਿੱਖ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 1.16% ਬਣਦੇ ਹਨ.
sikhs mostly live in towns and cities and constitute 1.16% of the state population.

ਬੋਧੀ, ਜੋ 1.15% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸਪਿਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 62% ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿੰਨੌਰ, ਜਿਥੇ ਉਹ 21.5% ਬਣਦੇ ਹਨ.
the buddhists, who constitute 1.15%, are mainly natives and tribals from lahaul and spiti, where they form a majority of 62%, and kinnaur, where they form 21.5%.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਛੂਤੇ ਰਹੇ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ.
culture himachal pradesh was one of the few states that had remained largely untouched by external customs, largely due to its difficult terrain.

ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੈ.
with the technological advancements, the state has changed very rapidly.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ੀ, ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
himachal pradesh is a multireligional, multicultural as well as multilingual state like other indian states.

ਪਹਾਰੀ, ਡੋਗਰੀ, ਮੰਡੇਲੀ, ਕਾਂਗੜੀ ਅਤੇ ਕਿਨੌਰੀ ਹਨ।
some of the most commonly spoken languages are pahari, dogri, mandeali, kangri and kinnauri.

ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਪੂਤ, ਕਨੇਟ, ਰਾਠੀ ਅਤੇ ਕੋਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the hindu communities residing in himachal include the brahmins, rajputs, kannets, rathis and kolis.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗੱਦੀ, ਕਿਨਾਰ, ਗੁੱਜਰ, ਪੰਗਾਵਾਲ ਅਤੇ ਲਾਹੌਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are also tribal population in the state which mainly comprise gaddis, kinnars, gujjars, pangawals and lahaulis.

ਹਿਮਾਚਲ ਆਪਣੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
himachal is well known for its handicrafts.

ਕਾਰਪੇਟ, ​​ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੰਮ, ਸ਼ਾਲ, ਕਾਂਗੜਾ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਚੰਬਾ ਰੁਮਲਜ਼, ਮੈਟਲਵੇਅਰ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਸ਼ਲਾਘਾ ਯੋਗ ਹਨ.
the carpets, leather works, shawls, kangra paintings, chamba rumals, metalware, woodwork and paintings are worth appreciating.

ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਸ਼ਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਗ ਹੈ.
pashmina shawl is one of the products which is highly in demand not only in himachal but all over the country.

ਹਿਮਾਚਲੀ ਕੈਪਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਹਨ.
himachali caps are also famous art work of the people.

ਸਥਾਨਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
local music and dance reflects the cultural identity of the state.

ਆਪਣੇ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
through their dance and music, they entreat their gods during local festivals and other special occasions.

ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਮੇਲੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
apart from the fairs and festivals that are celebrated all over india, there are number of other fairs and festivals, including the temple fairs in nearly every region that are of great significance to himachal pradesh.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਿਮਾਚਲਿਸ ਦਾ ਖਾਣਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ.
the day to day food of himachalis is very similar to the rest of the north india.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਾਲ, ਬਰੋਥ, ਚਾਵਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਵੀ ਹੈ.
they too have lentil, broth, rice, vegetables and bread.

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as compared to other states in north india non-vegetarian cuisine is more preferred.

ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੀ, ਮਧਰਾ, ਪਟੀਰ, ਚੌਕ, ਭਾਗਜਰੀ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੀ ਚਟਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of the specialities of himachal include mhanee,madhra,pateer, chouck, bhagjery and chutney of til.

ਰਾਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ ਰਿੰਕ ਹੈ.
shimla, the state's summer capital, is home to asia's only natural ice skating rink.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਹਿਮਾਚਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਾ ਕੁਮਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਜਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੱਡਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਅਨੁਰਾਗ ਠਾਕੁਰ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਵਤੰਤਰ ਕੁਮਾਰ ਮੁਖੀ ਐਨਜੀਟੀ, ਸਾਬਕਾ ਜਸਟਿਸ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
notable people prominent people associated with himachal include shanta kumar member of lok sabha jagat prakash nadda member of lok sabha and health minister of india anurag thakur member of lok sabha and president of board of control for cricket in india swatantra kumar head ngt, ex justice, supreme court of india.

ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਪੇਂਟਰ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਖਲੀ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੇ ਇਥੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
sobha singh painter the great khali, professional wrestler dev anand, an indian actor studied here.

ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਮ੍ਰਿਸ਼ ਪੁਰੀ, ਜੋ ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਇਥੇ ਲਿਆਇਆ, ਮੋਹਿਤ ਚੌਹਾਨ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਗੱਲਾ ਆਨੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਮੇਹਰ ਚੰਦ ਮਹਾਜਨ ਤੀਸਰੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਚੀਫ-ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਜਾਵੇਦ ਬੁਰਕੀ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਰਾਜ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਕੰਗਨਾ ਰਣੌਤ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਯਾਮੀ ਗੌਤਮ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਸਿਧਾਰਥ ਚੌਹਾਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਮਰਤਾ ਸਿੰਘ ਗੁਜਰਾਲ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਤਿਆਨੰਦ ਸਟੋਕਸ, ਜਿਸਨੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੇਬ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਆਈਡਰੀ ਸ਼ਾਹ ਲੇਖਕ, ਸੂਫੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਐਲੇਨ ਓਕਟੈਵੀਅਨ ਹਿumeਮ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸੀ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ, ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਮਿਦ ਕਰਜ਼ਈ, ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ 25 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਸੁਮਨ ਰਾਵਤ ਮਹਿਤਾ, ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡੀ। 1986 ਦੀਆਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 3000 ਮੀਟਰ ਦੌੜ.
anupam kher, an indian actor amrish puri who studied here , prem chopra brought up here , mohit chauhan, an indian singer anand sharma member of rajya sabha and former union cabinet minister for commerce and industry of the government of india , mehr chand mahajan third supreme court chief-justice and former chief minister of kashmir in 1947, shahid javed burki economist and former vice-president of world bank, pritam singh, is the brand ambassador of the state preity zinta, bollywood actress kangana ranaut, bollywood actress, yami gautam, bollywood actress, siddharth chauhan, independent filmmaker namrata singh gujral, an american actress satyananda stokes who introduced apples to the region, idries shah writer, sufi teacher and sage, allan octavian hume ornithologist had his home here, muhammad zia-ul-haq former general of pakistan who studied here, hamid karzai president of afghanistan who studied here, vijay kumar won silver medal in 25m shooting in 2012 summer olympics, ms. suman rawat mehta,arjuna awardee.won a bronze medal in the 1986 asian games in 3000m race.

ਮੇਜਰ ਸੋਮ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ, ਪੀਵੀਸੀ ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸਨ, ਕਪਤਾਨ ਵਿਕਰਮ ਬੱਤਰਾ ਪੀਵੀਸੀ 9 ਸਤੰਬਰ 1974 7 ਜੁਲਾਈ 1999 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਪਤਾਨ ਸੌਰਭ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਹਾ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ, ਪੀਵੀਸੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 3 ਮਾਰਚ 1976 ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਜਵਾਨ, ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਕਮਿਸ਼ਨਡ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉਚ ਸੈਨਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ।
major som nath sharma, pvc was the first recipient of the param vir chakra, captain vikram batra pvc 9 september 1974 7 july 1999 posthumously awarded with the param vir chakra, captain saurabh kalia posthumously awarded with the maha vir chakra naib subedar sanjay kumar , pvc 3 march 1976 is an indian army soldier, a junior commissioned officer and recipient of the param vir chakra, india's highest military award.

ਸ਼ਿਆਮ ਸਰਨ ਨੇਗੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੋਟਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਿਤ.
shyam saran negi, named as the first voter of independent india.

ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ, ਵੱਖਰਾ ਕਲਾਕਾਰ।
ram kumar, abstract artist.

ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਰਗੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
natural resources himachal has been blessed with abundance of resources like forests, rivers and lakes.

ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋ-ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ productionਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ.
it's hydro-electric power production is still to be fully utilized.

ਜੋਗਿੰਦਰ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਾਨਨ ਪਾਵਰ ਹਾ ofਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, 1928 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
one of the oldest shanan power house at joginder nagar commissioned in 1928, used to feed lahore city and helped in building legendary bhakra nangal project.

ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
himachal forests are known for conifurous trees.

ਪਾਈਨ, ਕੈਲ, ਦੇਵਦਾਰ, ਬਾਨ.
pine, kail, devdar, baan.

ਅਮੀਰ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
rich flora and fauna adds to the beauty of this land.

ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਾਰਮੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
herbs and medicinal plants amply contribute to many local and national pharmacies.

ਇੰਨੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਾਂਗੜਾ ਚਾਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬੂਸਟਰ ਹੈ.
not so famous kangra tea is mostly organic and health booster.

ਹਿਮਾਚਲ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਹੈ.
himachal honey is also in great demand.

ਸਿੱਖਿਆ ਹਮੀਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਾਖਰਤਾ ਪੱਖੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
education hamirpur district is among the top districts in the country for literacy.

ਰਾਜ ਵਿਚ amongਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਰਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਹਨ.
education rates among women are quite encouraging in the state.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਿਆਰ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ.
the standard of education in the state has reached a considerably high level as compared to other states in india with several reputed educational institutes for higher studies.

ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਡੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ himaਫ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਬਾਇਰੋਸੋਰਸ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਆਈਐਚਬੀਟੀ, ਸੀਐਸਆਈਆਰ ਲੈਬ, ਪਾਲਮਪੁਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ofਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਹਮੀਰਪੁਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ instituteਟ ofਫ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ unਨਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਏ ਪੀ ਗੋਇਲ ਅਲਾਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੋਇਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਾਹਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਕਨਾਘਾਟ, ਸੋਲਨ, ਬੱਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਇਮਰਜਿੰਗ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਜ਼ ਬੱਦੀ, ਆਈ.ਈ.ਸੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼ੂਲਿਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸੋਲਨ, ਮਾਨਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੋਲਨ, ਜੈਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਕਨਾਗਘਾਟ, ਸਦੀਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਿਰਮੌਰ ਅਤੇ ਚਿਤਕਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੋਲਨ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ.
the indian institute of technology mandi, himachal pradesh university shimla, institute of himalayan bioresource technology ihbt, csir lab , palampur, the national institute of technology, hamirpur, indian institute of information technology una, the central university dharamshala, ap goyal alakh prakash goyal shimla university, the bahra university waknaghat, solan , the baddi university of emerging sciences and technologies baddi, iec university, shoolini university of biotechnology and management sciences, solan, manav bharti university solan, the jaypee university of information technology waknaghat, eternal university, sirmaur & chitkara university solan are some of the pioneer universities in the state.

ਸੀਐਸਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਪਾਲਮਪੁਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
csk himachal pradesh krishi vishwavidyalya palampur is one of the most renowned hill agriculture institutes in world.

ਡਾ: ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਰ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਬਾਗਬਾਨੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਨ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
dr. yashwant singh parmar university of horticulture and forestry has earned a unique distinction in india for imparting teaching, research and extension education in horticulture, forestry and allied disciplines.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁੰਦਰਨਗਰ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
further, state-run jawaharlal nehru government engineering college started in 2006 at sundernagar.

ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, 1000 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 1300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹਨ।
there are over 10,000 primary schools, 1,000 secondary schools and more than 1,300 high schools in himachal.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਨਰਸਿੰਗ ਕਾਲਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the state government has decided to start three major nursing colleges to develop the health system in the state.

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹਿਮਾਚਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਲਈ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
in meeting the constitutional obligation to make primary education compulsory, himachal has become the first state in india to make elementary education accessible to every child.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ, ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ, ਕੁਮਾਰਹੱਟੀ ਹੈ।
the state has indira gandhi medical college and hospital, homoeopathic medical college & hospital, kumarhatti.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਹਿਮਾਚਲ ਡੈਂਟਲ ਕਾਲਜ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ.
besides that there is himachal dental college which is the state's first recognised dental institute.

ਸਟੇਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਸਰੋਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ.
state profile source department of information and public relations.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011- ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1 ਲਾਹੂਲ ਅਤੇ ਸਪੀਤੀ 13841 2 ਚੰਬਾ 6522 3 ਕਿਨੌਰ 6401 4 ਕਾਂਗੜਾ 5739 5 ਕੁੱਲੂ 5503 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਾਲ 1 ਚੰਬਾ 13.55% 2 ਸਿਰਮੌਰ 13.14% 3 ਸੋਲਨ 11.74% 4 ਕੁੱਲੂ 11.52% 5 ਉਨਾ 11.36% ਉੱਚ ਘਣਤਾ 1 ਹਮੀਰਪੁਰ 407 2 aਨਾ 338 3 ਬਿਲਾਸਪੁਰ 327 4 ਸੋਲਨ 300 5 ਕਾਂਗੜਾ 263 ਚੋਟੀ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਧਾ 1 aਨਾ 16.26% 2 ਸੋਲਨ 15.93% 3 ਸਿਰਮੌਰ 15.54% 4 ਕੁੱਲੂ 14.76% 5 ਕਾਂਗੜਾ 12.77% ਉੱਚ ਸਾਖਰਤਾ 1 ਹਮੀਰਪੁਰ 89.01% 2 ਉਨਾ 87.23% 3 ਕਾਂਗੜਾ 86.49% 4 ਬਲਾਸਪੁਰ 85.87% 5 ਸੋਲਨ 85.02% ਉੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 1 ਹਮੀਰਪੁਰ 2042 2 ਕਾਂਗੜਾ 1012 3 ਮੰਡੀ 1007 4 ਚੰਬਾ 986 5 ਬਿਲਾਸਪੁਰ 981 ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਿੱਟੂ ਭਾਈਜੀ ਭੂਗੋਲ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ ਨੋਟ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦਾਖਲਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਵਿਖੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਉੱਤਰੀ ਦਾ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ.ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦਾਖਲਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਜ਼ੀਓਗਰਾਫਿਕ ਅੰਕੜੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਕਨੇਡਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ.ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦਾਖਲਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਜ਼ੀਓਗਰਾਫਿਕ ਅੰਕੜੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਕਨੇਡਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
census 2011- largest district 1 lahul and spiti 13841 2 chamba 6522 3 kinnaur 6401 4 kangra 5739 5 kullu 5503 percentage of child 1 chamba 13.55% 2 sirmaur 13.14% 3 solan 11.74% 4 kullu 11.52% 5 una 11.36% high density 1 hamirpur 407 2 una 338 3 bilaspur 327 4 solan 300 5 kangra 263 top population growth 1 una 16.26% 2 solan 15.93% 3 sirmaur 15.54% 4 kullu 14.76% 5 kangra 12.77% high literacy 1 hamirpur 89.01% 2 una 87.23% 3 kangra 86.49% 4 blaspur 85.87% 5 solan 85.02% high sex ratio 1 hamirpur 2042 2 kangra 1012 3 mandi 1007 4 chamba 986 5 bilaspur 981 see also outline of himachal pradesh bittu bhaizee geography of himachal pradesh list of districts of himachal pradesh tourism in himachal pradesh outline of india bibliography of india index of india-related articles notes references external links government the official site of himachal pradesh the official tourism site of himachal pradesh, india general information himachal pradesh britannica entry himachal pradesh at dmoz geographic data related to himachal pradesh at openstreetmap canada french is a country in the northern half of north america.

ਇਸ ਦੇ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 9.98 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 85.85 million ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। .
its ten provinces and three territories extend from the atlantic to the pacific and northward into the arctic ocean, covering 9.98 million square kilometres 3.85 million square miles , making it the world's second-largest country by total area and the fourth-largest country by land area.

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ.
canada's border with the united states is the world's longest land border.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਠੰਡਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਠੰਡਾ ਸਰਦੀਆਂ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the majority of the country has a cold or severely cold winter climate, but southerly areas are warm in summer.

ਕਨੇਡਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਸੋਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਇਲਾਕਾ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਟੁੰਡਰਾ ਅਤੇ ਰੌਕੀ ਪਹਾੜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ.
canada is sparsely populated, the majority of its land territory being dominated by forest and tundra and the rocky mountains.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ 35.15 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 82 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ.
it is highly urbanized with 82 per cent of the 35.15 million people concentrated in large and medium-sized cities, many near the southern border.

ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
one third of the population lives in the three largest cities toronto, vancouver and montreal.

ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਓਟਾਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲਗਰੀ, ਐਡਮਿੰਟਨ, ਕਿbਬਿਕ ਸਿਟੀ, ਵਿਨੀਪੈਗ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
its capital is ottawa, and other major urban areas include calgary, edmonton, quebec city, winnipeg and hamilton.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਕਨੇਡਾ ਹੈ.
various aboriginal peoples had inhabited what is now canada for thousands of years prior to european colonization.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਕਨੈਡਾ ਦੀ ਕਲੋਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ 1534 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
beginning in the 16th century, british and french claims were made on the area, with the colony of canada first being established by the french in 1534.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ , ਜਿਸਦਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਹੈ.
as a consequence of various conflicts, great britain gained and lost territories within british north america until it was left, in the late 18th century, with what mostly geographically comprises canada today.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1 ਜੁਲਾਈ 1867 ਨੂੰ, ਕਨੈਡਾ, ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਅਤੇ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਘੀ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਬਣਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈਆਂ.
pursuant to the british north america act, on july 1, 1867, the colonies of canada, new brunswick, and nova scotia joined to form the semi-autonomous federal dominion of canada.

ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਮੌਜੂਦਾ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਨੈਡਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਿਆ।
this began an accretion of provinces and territories to the mostly self-governing dominion to the present ten provinces and three territories forming modern canada.

ਸੰਨ 1931 ਵਿਚ, ਕਨੈੱਟ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਸਟੈਸਟੇਟ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ 1931 ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
in 1931, canada achieved near total independence from the united kingdom with the statute of westminster 1931, but at the time, canada decided to allow the british parliament to temporarily retain the power to amend canada's constitution, on request from the parliament of canada.

ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਐਕਟ 1982 ਦੇ ਨਾਲ, ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜਪ੍ਰਾਪਤ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸੰਸਦ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਬਾਕੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
with the constitution act 1982, canada took over that authority as the conclusion of patriation , removing the last remaining ties of legal dependence on the parliament of the united kingdom, giving the country full sovereignty.

ਕਨੇਡਾ ਇਕ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ii ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।
canada is a federal parliamentary democracy and a constitutional monarchy, with queen elizabeth ii being the head of state.

ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਹੈ.
the country is officially bilingual at the federal level.

ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦ.
it is one of the world's most ethnically diverse and multicultural nations, the product of large-scale immigration from many other countries.

ਇਸ ਦੀ ਉੱਨਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੈਟਵਰਕਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
its advanced economy is the eleventh largest in the world, relying chiefly upon its abundant natural resources and well-developed international trade networks.

ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ.
canada's long and complex relationship with the united states has had a significant impact on its economy and culture.

ਕਨੈਡਾ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿੱਚ ਦਸਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
canada is a developed country and has the tenth highest nominal per capita income globally as well as the ninth highest ranking in the human development index.

ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਆਰਥਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
it ranks among the highest in international measurements of government transparency, civil liberties, quality of life, economic freedom, and education.

ਕਨੇਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸੰਧੀ ਸੰਗਠਨ, ਜੀ -8, ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਟੈਨ, ਜੀ -20 ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। , ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਫੋਰਮ.
canada is a commonwealth realm member of the commonwealth of nations, a member of the francophonie, and part of several major international and intergovernmental institutions or groupings including the united nations, the north atlantic treaty organization, the g8, the group of ten, the g20, the north american free trade agreement and the asia-pacific economic cooperation forum.

ਕਨੈਡਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਸੰਮਲਿਤ ਮੁੱਲਾਂ, ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ, ਸਥਿਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਫੌਜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ.
canada is an influential nation in the world, primarily due to its inclusive values, years of prosperity and stability, stable economy, and efficient military.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਉਪ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੂਲ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਨਾਮ ਹੁਣ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਇਰੋਕੋਇਅਨ ਸ਼ਬਦ ਕਾਨਾਟਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਪਿੰਡ" ਜਾਂ "ਬੰਦੋਬਸਤ" ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
etymology while a variety of theories have been postulated for the etymological origins of canada, the name is now accepted as coming from the st. lawrence iroquoian word kanata, meaning "village" or "settlement".

1535 ਵਿਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਕਿ queਬੈਕ ਸਿਟੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਫ੍ਰੈਂਚ ਖੋਜੀ ਜੈਕ ਕਾਰਟੀਅਰ ਨੂੰ ਸਟੈਡਾਕੋਨਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ.
in 1535, indigenous inhabitants of the present-day quebec city region used the word to direct french explorer jacques cartier to the village of stadacona.

ਕਾਰਟੀਅਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਨੈਡਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਪਿੰਡ ਵੱਲ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਡੌਨਾਕੋਨੋਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਸਟੈਡਾਕੋਨਾ ਵਿਖੇ 1545 ਤਕ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੈਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਨੈਡਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
cartier later used the word canada to refer not only to that particular village, but the entire area subject to donnacona the chief at stadacona by 1545, european books and maps had begun referring to this small region along the st lawrence river as canada.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ "ਕਨੇਡਾ" ਨੇ ਨਿ france ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ.
from the 16th to the early 18th century "canada" referred to the part of new france that lay along the st. lawrence river.

1791 ਵਿਚ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਪਰ ਕਨੈਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਕਨੈਡਾ ਨੇ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ 1815 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਹੋਣ ਤਕ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ.
in 1791, the area became two british colonies called upper canada and lower canada collectively named the canadas until their union as the british province of canada in 1841.

ਸੰਨ 1867 ਵਿੱਚ, ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੰਡਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
upon confederation in 1867, canada was adopted as the legal name for the new country at the london conference, and the word dominion was conferred as the country's title.

ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ 1982 ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਐਕਟ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਕਨੈਡਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the transition away from the use of dominion was formally reflected in 1982 with the passage of the canada act, which refers only to canada.

ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਡੇਅ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਕਨੇਡਾ ਡੇਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
later that year, the name of national holiday was changed from dominion day to canada day.

ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ।
the term dominion is also used to distinguish the federal government from the provinces, though after the second world war the term federal had replaced dominion.

ਇਤਿਹਾਸ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਅਜੋਕੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼, ਇਨਯੂਇਟ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਖੂਨ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।
history aboriginal peoples aboriginal peoples in present-day canada include the first nations, inuit, and , the latter being a mixed-blood people who originated in the mid-17th century when first nations and inuit people married european settlers.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਸਨੀਕ ਬੇਰਿੰਗ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਧ ਰਹੇ ਸਬੂਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the first inhabitants of north america migrated from siberia by way of the bering land bridge and arrived at least 15,000 years ago, though increasing evidence suggests an even earlier arrival.

ਓਲਡ ਕਰੋਓ ਫਲੈਟਸ ਅਤੇ ਬਲਿfਫਿਸ਼ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਲੀਓ-ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ.
the paleo-indian archeological sites at old crow flats and bluefish caves are two of the oldest sites of human habitation in canada.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜਾਬੰਦੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਨੈਟਵਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the characteristics of canadian aboriginal societies included permanent settlements, agriculture, complex societal hierarchies, and trading networks.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਸ ਸਮੇਂ collapਹਿ-.ੇਰੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜੀ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਜਾਂਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ.
some of these cultures had collapsed by the time european explorers arrived in the late 15th and early 16th centuries and have only been discovered through archeological investigations.

ਪਹਿਲੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 200,000 ਤੋਂ 20 ਲੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 500,000 ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਰਾਇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the aboriginal population at the time of the first european settlements is estimated to have been between 200,000 and two million, with a figure of 500,000 accepted by canada's royal commission on aboriginal peoples.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਫਲੂਐਨਜ਼ਾ, ਖਸਰਾ ਅਤੇ ਚੇਚਕ ਵਰਗੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਛੋਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਅੱਸੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
as a consequence of contact with european diseases, canada's aboriginal peoples suffered from repeated outbreaks of newly introduced infectious diseases, such as influenza, measles, and smallpox to which they had no natural immunity , resulting in a forty to eighty percent population decrease in the centuries after the european arrival.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਆਬਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁ earlyਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸਨ.
although not without conflict, european canadians' early interactions with first nations and inuit populations were relatively peaceful.

ਯੂਰਪੀਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਾ andਨ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਨਯੂਟ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਟਲਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਤ ਗੱਲਬਾਤ ਸੀ.
the crown and aboriginal peoples began interactions during the european colonization period, though, the inuit, in general, had more limited interaction with european settlers.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
from the late 18th century, european canadians encouraged aboriginals to assimilate into their own culture.

ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮਜਬੂਰ ਏਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ.
these attempts reached a climax in the late 19th and early 20th centuries with forced integration and relocations.

ਇਸ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ।
a period of redress is underway, which started with the appointment of the truth and reconciliation commission of canada by the canadian government.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਨੌਰਸਮੈਨ 1000 ਈ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਨਿ newਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਦੇ ਲਾਂਸ uxਕਸ ਮੀਡੋਜ਼ ਵਿਖੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਏ.
european colonization the first known attempt at european colonization began when norsemen settled briefly at l'anse aux meadows in newfoundland around 1000 ad.

1497 ਤੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹੋਰ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਜੌਹਨ ਕੈਬੋਟ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੈਨਰੀ ਸੱਤਵੇਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
no further european exploration occurred until 1497, when italian seafarer john cabot explored and claimed canada's atlantic coast in the name of king henry vii of england.

ਫਿਰ ਬਾਸਕ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਸਮੀ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ.
then basque and portuguese mariners established seasonal whaling and fishing outposts along the atlantic coast in the early 16th century.

1534 ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਜੈਕ ਕਾਰਟੀਅਰ ਨੇ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ 24 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲੌਂਗ ਲੀਵ ਦਿ ਕਿੰਗ" ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲਾ 10 ਮੀਟਰ 33 ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਰਾਸ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕਲੋਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ. ਰਾਜਾ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ i ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦਾ.
in 1534, french explorer jacques cartier explored the gulf of saint lawrence, where, on july 24, he planted a 10-metre 33 ft cross bearing the words "long live the king of france" and took possession of the territory known as the colony of canada in the name of king francis i.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੱਲਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
in general the settlements appear to have been short-lived, possibly due to the similarity of outputs producible in scandinavia and northern canada and the problems of navigating trade routes at that time.

ਸੰਨ 1583 ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰ ਹਮਫਰੀ ਗਿਲਬਰਟ ਨੇ, ਸੈਂਟ ਜੌਨਜ਼, ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਲੋਨੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in 1583, sir humphrey gilbert, by the royal prerogative of queen elizabeth i, founded st. john's, newfoundland, as the first north american english colony.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਸੈਮੂਅਲ ਡੀ ਚੈਂਪਲੇਨ 1603 ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ 1605 ਵਿਚ ਪੋਰਟ ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਕਿbਬਿਕ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ 1608 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
french explorer samuel de champlain arrived in 1603 and established the first permanent european settlements at port royal in 1605 and quebec city in 1608 .

ਨਿ france ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਰਿਵਰ ਘਾਟੀ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਡਿਅਨਜ਼ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੈਟਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਰ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ, ਹਡਸਨ ਬੇਅ ਅਤੇ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਨੂੰ ਲੂਸੀਆਨਾ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ.
among the colonists of new france, canadiens extensively settled the saint lawrence river valley and acadians settled the present-day maritimes, while fur traders and catholic missionaries explored the great lakes, hudson bay, and the mississippi watershed to louisiana.

ਬੀਵਰ ਵਾਰਜ਼ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫਰ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫੁੱਟ ਪਈ।
the beaver wars broke out in the mid-17th century over control of the north american fur trade.

ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1610 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਕਪਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਫੇਰੀਲੈਂਡ, ਨਿlandਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ.
the english established additional colonies in cupids and ferryland, newfoundland, beginning in 1610.

ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇਰਾਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ ਹੋਈ.
the thirteen colonies to the south were founded soon after.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ 1689 ਅਤੇ 1763 ਦਰਮਿਆਨ ਚਾਰ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਯੁੱਧਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ.
a series of four wars erupted in colonial north america between 1689 and 1763 the later wars of the period constituted the north american theatre of the seven years' war.

ਮੇਨਲੈਂਡ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ, 1713 ਵਿਚ ਉਟਰੇਕਟ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਰਿਸ ਦੀ 1763 ਸੰਧੀ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿ france ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ.
mainland nova scotia came under british rule with the 1713 treaty of utrecht and the 1763 treaty of paris ceded canada and most of new france to britain after the seven years' war.

1763 ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੇ ਨਿ france ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਿ queਬਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੇਪ ਬ੍ਰੇਟਨ ਆਈਲੈਂਡ ਨੂੰ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ.
the royal proclamation of 1763 created the province of quebec out of new france, and annexed cape breton island to nova scotia.

ਸੇਂਟ ਜਾਨਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਹੁਣ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਆਈਲੈਂਡ 1769 ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਕਲੋਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
st. john's island now prince edward island became a separate colony in 1769.

ਕਿ queਬੈਕ ਵਿਚ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਕਿ74ਬੈਕ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ 1774 ਵਿਚ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿbਬਿਕ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਫੈਲਾਇਆ।
to avert conflict in quebec, the british parliament passed the quebec act of 1774, expanding quebec's territory to the great lakes and ohio valley.

ਇਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿਵਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
it re-established the french language, catholic faith, and french civil law there.

ਇਸ ਤੋਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1775 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
this angered many residents of the thirteen colonies, fuelling anti-british sentiment in the years prior to the 1775 outbreak of the american revolution.

ਪੈਰਿਸ ਦੀ 1783 ਸੰਧੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਰੰਤੂ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਨਵੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
the 1783 treaty of paris recognized american independence and ceded the newly added territories south but not north of the great lakes to the new united states.

ਮੈਰੀਟਾਈਮਜ਼ ਵਿਚ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਨਵਾਂ ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
new brunswick was split from nova scotia as part of a reorganization of loyalist settlements in the maritimes.

ਕਿ queਬੈਕ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਐਕਟ 1791 ਨੇ ਇਸ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਅਰ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅੱਪਰ ਕਨੇਡਾ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
to accommodate english-speaking loyalists in quebec, the constitutional act of 1791 divided the province into french-speaking lower canada later quebec and english-speaking upper canada later ontario , granting each its own elected legislative assembly.

ਕਨੇਡਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚਾਲੇ 1812 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਮੋਰਚਾ ਸੀ।
the canadas were the main front in the war of 1812 between the united states and britain.

1815 ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਗਈ ਕੋਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ.
peace came in 1815 no boundaries were changed.

ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 960,000 ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ.
immigration now resumed at a higher level, with over 960,000 arrivals from britain .

ਨਵੇਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਮਹਾਨ ਆਇਰਿਸ਼ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੈਲਕ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਾਈਲੈਂਡ ਕਲੀਅਰੈਂਸਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਜਾੜਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
new arrivals included irish refugees escaping the great irish famine as well as gaelic-speaking scots displaced by the highland clearances.

ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਰੋਗਾਂ ਵਿਚ 25 ਤੋਂ 33 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜੋ 1891 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ.
infectious diseases killed between 25 and 33 per cent of europeans who immigrated to canada before 1891.

ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 1837 ਦੇ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ.
the desire for responsible government resulted in the abortive rebellions of 1837.

ਡਰਹਮ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the durham report subsequently recommended responsible government and the assimilation of french canadians into english culture.

ਯੂਨੀਅਨ 1840 ਦੇ ਐਕਟ ਨੇ ਕੈਨਡਾ ਨੂੰ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1849 ਤਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the act of union 1840 merged the canadas into a united province of canada and responsible government was established for all provinces of british north america by 1849.

1846 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਓਰੇਗਨ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਓਰੇਗਨ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 49 ਵੇਂ ਸਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ.
the signing of the oregon treaty by britain and the united states in 1846 ended the oregon boundary dispute, extending the border westward along the 49th parallel.

ਇਸ ਨਾਲ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਈਲੈਂਡ 1849 ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ 1858 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
this paved the way for british colonies on vancouver island 1849 and in british columbia 1858 .

ਸੰਘ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਈ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1867 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਕਟ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਜੁਲਾਈ, 1867 ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਘ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕਿbਬਿਕ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਨਾਲ ਸਨ.
confederation and expansion following several constitutional conferences, the 1867 constitution act officially proclaimed canadian confederation on july 1, 1867, initially with four provinces ontario, quebec, nova scotia, and new brunswick.

ਕਨੈਡਾ ਨੇ ਰੁਪੱਰਟ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ 'ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਨਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1870 ਵਿਚ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
canada assumed control of rupert's land and the north-western territory to form the northwest territories, where the ' grievances ignited the red river rebellion and the creation of the province of manitoba in july 1870.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਈਲੈਂਡ ਜੋ 1866 ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ 1871 ਵਿਚ ਸੰਘ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਆਈਲੈਂਡ 1873 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
british columbia and vancouver island which had been united in 1866 joined the confederation in 1871, while prince edward island joined in 1873.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਕੈਬਨਿਟ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਉੱਘੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਟੈਰਿਫਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the canadian parliament passed a bill introduced by the conservative cabinet that established a national policy of tariffs to protect the nascent canadian manufacturing industries.

ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ, ਸੰਸਦ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰੇਲਵੇ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਟ੍ਰਾਂਸਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਲੈਂਡਜ਼ ਐਕਟ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਉਂਟਡ ਪੁਲਿਸ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
to open the west, parliament also approved sponsoring the construction of three transcontinental railways including the canadian pacific railway , opening the prairies to settlement with the dominion lands act, and establishing the north-west mounted police to assert its authority over this territory.

1898 ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੋਂਡਾਈਕ ਗੋਲਡ ਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸੰਸਦ ਨੇ ਯੂਕੋਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
in 1898, during the klondike gold rush in the northwest territories, parliament created the yukon territory.

ਲਿਬਰਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲਫ੍ਰਿਡ ਲੌਰੀਅਰ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟਾ ਅਤੇ ਸਸਕੈਚਵਨ 1905 ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਣੇ।
the cabinet of liberal prime minister wilfrid laurier fostered continental european immigrants settling the prairies and alberta and saskatchewan became provinces in 1905.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ 1914 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ.
early 20th century because britain still maintained control of canada's foreign affairs under the confederation act, its declaration of war in 1914 automatically brought canada into world war i.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੋਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸਨੇ ਵਿਮਿਜ ਰੀਜ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
volunteers sent to the western front later became part of the canadian corps, which played a substantial role in the battle of vimy ridge and other major engagements of the war.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 625,000 ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 60,000 ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 172,000 ਹੋਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
out of approximately 625,000 canadians who served in world war i, some 60,000 were killed and another 172,000 were wounded.

1917 ਦਾ ਕੌਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸੰਕਟ ਉਦੋਂ ਭੜਕਿਆ ਜਦੋਂ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਕੈਬਨਿਟ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਟਰੀ ਦੇ ਘੱਟ ਰਹੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿbeਬੈਸਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the conscription crisis of 1917 erupted when the unionist cabinet's proposal to augment the military's dwindling number of active members with conscription was met with vehement objections from french-speaking quebecers.

ਮਿਲਟਰੀ ਸਰਵਿਸ ਐਕਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿ queਬੈਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਡੂੰਘੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਹੋਏ ਫ੍ਰਾਂਸਫੋਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the military service act brought in compulsory military service, though it, coupled with disputes over french language schools outside quebec, deeply alienated francophone canadians and temporarily split the liberal party.

1919 ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ 1931 ਦੇ ਸਟੈਚਯੂਟ ਆਫ਼ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
in 1919, canada joined the league of nations independently of britain, and the 1931 statute of westminster affirmed canada's independence.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਨੇ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੰਗੀ ਆਈ।
the great depression in canada during the early 1930s saw an economic downturn, leading to hardship across the country.

ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਸਸਕੈਚਵਾਨ ਵਿਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸੀਸੀਐਫ ਨੇ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਟੌਮੀ ਡਗਲਸ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਇਕ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ.
in response to the downturn, the co-operative commonwealth federation ccf in saskatchewan introduced many elements of a welfare state as pioneered by tommy douglas in the 1940s and 1950s.

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਲਿਓਨ ਮੈਕੇਨਜੀ ਕਿੰਗ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ vi ਦੁਆਰਾ, ਜਰਮਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧ 10 ਸਤੰਬਰ, 1939 ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on the advice of prime minister william lyon mackenzie king, war with germany was declared effective september 10, 1939 by king george vi, seven days after the united kingdom.

ਦੇਰੀ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ.
the delay underscored canada's independence.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਨਿਟ ਦਸੰਬਰ 1939 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਆਏ ਸਨ.
the first canadian army units arrived in britain in december 1939.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 42,000 ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 55,000 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
in all, over a million canadians served in the armed forces during world war ii and approximately 42,000 were killed and another 55,000 were wounded.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1942 ਦੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਈ ਡਿੱਪੀ ਰੇਡ, ਇਟਲੀ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਮਲਾ, ਨਾਰਮਾਂਡੀ ਲੈਂਡਿੰਗ, ਨੌਰਮੰਡੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ 1944 ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲਟ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
canadian troops played important roles in many key battles of the war, including the failed 1942 dieppe raid, the allied invasion of italy, the normandy landings, the battle of normandy, and the battle of the scheldt in 1944.

ਕਨੈਡਾ ਨੇ ਡੱਚ ਰਾਜਤੰਤਰ ਲਈ ਪਨਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
canada provided asylum for the dutch monarchy while that country was occupied and is credited by the netherlands for major contributions to its liberation from nazi germany.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਉਦਯੋਗ ਕਨੇਡਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਲਈ ਮਿਲਟਰੀ ਮੈਟਰਿਅਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the canadian economy boomed during the war as its industries manufactured military materiel for canada, britain, china, and the soviet union.

1944 ਵਿੱਚ ਕਿ queਬੈਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ.
despite another conscription crisis in quebec in 1944, canada finished the war with a large army and strong economy.

ਸਮਕਾਲੀ ਯੁੱਗ ਮਹਾਨ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ 1934 ਵਿਚ ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਦੀ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤੀ ਤਾਜ ਦੀ ਬਸਤੀ ਬਣ ਗਈ.
contemporary era the financial crisis of the great depression had led the dominion of newfoundland to relinquish responsible government in 1934 and become a crown colony ruled by a british governor.

ਦੋ ਕੌੜੇ ਰੈਫਰੈਂਡਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 1949 ਵਿਚ ਇਕ ਸੂਬੇ ਵਜੋਂ ਕਨੈਡਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ.
after two bitter referendums, newfoundlanders voted to join canada in 1949 as a province.

ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਦਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਛਾਣ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਕੇਤ 1965 ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਫਲੈਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ, 1969 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਲਾਗੂਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾ 1971 ਵਿੱਚ.
canada's post-war economic growth, combined with the policies of successive liberal governments, led to the emergence of a new canadian identity, marked by the adoption of the current maple leaf flag in 1965, the implementation of official bilingualism english and french in 1969, and the institution of official multiculturalism in 1971.

ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਡੀਕੇਅਰ, ਕਨੇਡਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਪਲਾਨ, ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਸਟੂਡੈਂਟ ਲੋਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਿbਬੈਕ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਵਜੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ.
socially democratic programs were also instituted, such as medicare, the canada pension plan, and canada student loans, though provincial governments, particularly quebec and alberta, opposed many of these as incursions into their jurisdictions.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੜੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਨੈਡਾ ਐਕਟ 1982, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚਾਰਟਰ ਆਫ਼ ਰਾਈਟਸ ਐਂਡ ਫਰੀਡਮਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ।
finally, another series of constitutional conferences resulted in the canada act 1982, the patriation of canada's constitution from the united kingdom, concurrent with the creation of the canadian charter of rights and freedoms.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਸੀ।
canada had established complete sovereignty as an independent country, with the queen's role as monarch of canada separate from her role as the british monarch or the monarch of any of the other commonwealth realms.

1999 ਵਿਚ, ਨੂਨਵਟ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1999, nunavut became canada's third territory after a series of negotiations with the federal government.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਿ queਬੈਕ ਨੇ 1960 ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਇਨਕਲਾਬ ਦੁਆਰਾ ਗਹਿਰੀ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
at the same time, quebec underwent profound social and economic changes through the quiet revolution of the 1960s, giving birth to a modern nationalist movement.

ਰੈਡੀਕਲ ਫਰੰਟ ਡੀ ਡੂ ਐਫ ਐਲ ਕਿq ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨ 1980 ਵਿੱਚ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਸਰਬਸੱਤਾ-ਸੰਗਠਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the radical front de du flq ignited the october crisis with a series of bombings and kidnappings in 1970 and the sovereignist parti was elected in 1976, organizing an unsuccessful referendum on sovereignty-association in 1980.

ਮੀਚ ਲੇਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿbਬਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 1990 ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ.
attempts to accommodate quebec nationalism constitutionally through the meech lake accord failed in 1990.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਿecਬੈਕ ਵਿੱਚ ਬਲਾਕ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਨੈੱਫ ਰਿਫਾਰਮ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
this led to the formation of the bloc in quebec and the invigoration of the reform party of canada in the west.

1995 ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਸਰਾ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ 50.6 ਤੋਂ 49.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਪਤਲੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a second referendum followed in 1995, in which sovereignty was rejected by a slimmer margin of 50.6 to 49.4 percent.

1997 ਵਿਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਇਕ ਸੂਬੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕਪਾਸੜ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਲੇਰਿਟੀ ਐਕਟ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 1997, the supreme court ruled that unilateral secession by a province would be unconstitutional and the clarity act was passed by parliament, outlining the terms of a negotiated departure from confederation.

ਕਿ queਬੈਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਕਟਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in addition to the issues of quebec sovereignty, a number of crises shook canadian society in the late 1980s and early 1990s.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 1985 ਵਿਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਡਾਣ 182 ਦਾ ਧਮਾਕਾ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ 1989 ਵਿਚ ਪੋਲੀਟੈਕਨੀਕ ਕਤਲੇਆਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਤਲੇਆਮ, ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਸ ਵਿਚ targetਰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ 1990 ਦਾ ਓਕਾ ਸੰਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਈ ਹਿੰਸਕ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ। ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹ
these included the explosion of air india flight 182 in 1985, the largest mass murder in canadian history the polytechnique massacre in 1989, a university shooting targeting female students and the oka crisis of 1990, the first of a number of violent confrontations between the government and aboriginal groups.

ਕਨੈਡਾ ਵੀ 1990 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਫੋਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਵਿੱਚ unprofor ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
canada also joined the gulf war in 1990 as part of a us-led coalition force and was active in several peacekeeping missions in the 1990s, including the unprofor mission in the former yugoslavia.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਪਰ 2003 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇਰਾਕ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
canada sent troops to afghanistan in 2001, but declined to join the us-led invasion of iraq in 2003.

2009 ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਹਾਂ ਮੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ।
in 2009, canada's economy suffered in the worldwide great recession, but it has since largely rebounded.

2011 ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਲੀਬੀਆ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਾਟੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦਖਲ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਰਾਕ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2011, canadian forces participated in the nato-led intervention into the libyan civil war, and also became involved in battling the islamic state insurgency in iraq in the mid-2010s.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਲਾਸਕਾ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
geography and climate canada occupies much of the continent of north america, sharing land borders with the contiguous united states to the south, and the us state of alaska to the northwest.

ਕੈਨੇਡਾ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
canada stretches from the atlantic ocean in the east to the pacific ocean in the west to the north lies the arctic ocean.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ.
greenland is to the northeast.

ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਰੂਸ ਰੂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
by total area including its waters , canada is the second-largest country in the world, after russia.

ਇਕੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਨੇਡਾ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਫਰਕ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ.
by land area alone, however, canada ranks fourth, the difference being due to it having the world's largest proportion of fresh water lakes.

ਐਲੇਸਮੇਰ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਲੈਟਿ 82ਟਡ 82 ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਵਤਨ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਲਰਟ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਤੋਂ 817 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 508 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਹੈ.
canada is home to the world's northernmost settlement, canadian forces station alert, on the northern tip of ellesmere island latitude 82. which lies 817 kilometres 508 mi from the north pole.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਕਟਿਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਬਰਫ ਅਤੇ ਪਰਮਾਫਰੋਸਟ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
much of the canadian arctic is covered by ice and permafrost.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੁਲ ਲੰਬਾਈ 243,042 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 151,019 ਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ, ਜੋ 8,891 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5,525 ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
canada has the longest coastline in the world, with a total length of 243,042 kilometres 151,019 mi additionally, its border with the united states is the world's longest land border, stretching 8,891 kilometres 5,525 mi .

ਪਿਛਲੇ ਬਰਫੀਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ੀਲਡ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਬੋਰਲ ਜੰਗਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
since the end of the last glacial period, canada has consisted of eight distinct forest regions, including extensive boreal forest on the canadian shield.

ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ 2,000,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਝੀਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ 393 ਵਰਗ ਮੀਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਹੈ.
canada has over 2,000,000 lakes 563 greater than 100 km2 39 sq mi , more than any other country, containing much of the world's fresh water.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੌਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਤੱਟ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵੀ ਹਨ.
there are also fresh-water glaciers in the canadian rockies and the coast mountains.

ਕੈਨਡਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੁਚਾਲ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾ mountਂਟ ਮੇਜਰ, ਮਾ garਂਟ ਗੈਰਬਲਦੀ, ਮਾਉਂਟ ਕੈਲੀ ਅਤੇ ਮਾ edਂਟ ਐਡਜ਼ੀਜ਼ਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਕੰਪਲੈਕਸ.
canada is geologically active, having many earthquakes and potentially active volcanoes, notably mount meager, mount garibaldi, mount cayley, and the mount edziza volcanic complex.

ਸੰਨ 1775 ਵਿਚ ਟੇਸੈਕਸ ਕੋਨ ਦਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 2000 ਨਿਸਗਾਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਨਸ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the volcanic eruption of the tseax cone in 1775 was among canada's worst natural disasters, killing 2,000 nisga'a people and destroying their village in the nass river valley of northern british columbia.

ਫਟਣ ਨਾਲ ਇੱਕ 22.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 14.0 ਮੀ ਲਾਵਾ ਦਾ ਵਹਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ, ਨਿਸਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਸ ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ.
the eruption produced a 22.5-kilometre 14.0 mi lava flow, and, according to nisga'a legend, blocked the flow of the nass river.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ .5..5 ਵਰਗ ਮੀਲ 'ਤੇ 3.. 3. ਵਸਨੀਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
canada's population density, at 3.3 inhabitants per square kilometre 8.5 sq mi , is among the lowest in the world.

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਕਿ theਬਿਕ ਸਿਟੀ ਵਿੰਡਸਰ ਕੋਰੀਡੋਰ, ਦੱਖਣੀ ਕਿbਬੈਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the most densely populated part of the country is the quebec city windsor corridor, situated in southern quebec and southern ontario along the great lakes and the st. lawrence river.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ winterਸਤਨ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
average winter and summer high temperatures across canada vary from region to region.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ averageਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 5 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਦੇ ਠੰਡ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
winters can be harsh in many parts of the country, particularly in the interior and prairie provinces, which experience a continental climate, where daily average temperatures are near 5 , but can drop below with severe wind chills.

ਗੈਰ-ਖੇਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਰਫ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ coverਕ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
in noncoastal regions, snow can cover the ground for almost six months of the year, while in parts of the north snow can persist year-round.

ਕੋਸਟਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ.
coastal british columbia has a temperate climate, with a mild and rainy winter.

ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰastsੇ 'ਤੇ, highਸਤਨ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੇਠਲੇ 20s 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਰਮੀ ਦਾ averageਸਤਨ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 25 ਤੋਂ 30 77 ਤੋਂ 86 ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ ਕਦੀ-ਕਦਾਈਂ 40 4 104 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on the east and west coasts, average high temperatures are generally in the low 20s 70s , while between the coasts, the average summer high temperature ranges from 25 to 30 77 to 86 , with temperatures in some interior locations occasionally exceeding 40 104 .

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਨੈਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨੈਡਾ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ, ਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ।
government and politics canada has a parliamentary system within the context of a constitutional monarchy, the monarchy of canada being the foundation of the executive, legislative, and judicial branches.

ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ii ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 15 ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ 10 ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਰਾਜਾ ਹੈ।
the sovereign is queen elizabeth ii, who is also monarch of 15 other commonwealth countries and each of canada's 10 provinces.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਡੇਵਿਡ ਜੌਹਨਸਟਨ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਘੀ ਸ਼ਾਹੀ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ.
as such, the queen's representative, the governor general of canada at present david johnston , carries out most of the federal royal duties in canada.

ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੀਮਤ ਹੈ.
the direct participation of the royal and viceroyal figures in areas of governance is limited.

ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਬਨਿਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕ੍ਰਾ ofਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in practice, their use of the executive powers is directed by the cabinet, a committee of ministers of the crown responsible to the elected house of commons and chosen and headed by the prime minister of canada at present justin trudeau , the head of government.

ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the governor general or monarch may, though, in certain crisis situations exercise their power without ministerial advice.

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਆਗੂ ਹੈ ਜੋ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
to ensure the stability of government, the governor general will usually appoint as prime minister the person who is the current leader of the political party that can obtain the confidence of a plurality in the house of commons.

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ, ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਪਰੋਕਤ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ, ਸੈਨੇਟਰ, ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਜੱਜਾਂ, ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਕਰਾownਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ.
the prime minister's office pmo is thus one of the most powerful institutions in government, initiating most legislation for parliamentary approval and selecting for appointment by the crown, besides the aforementioned, the governor general, lieutenant governors, senators, federal court judges, and heads of crown corporations and government agencies.

ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the leader of the party with the second-most seats usually becomes the leader of her majesty's loyal opposition and is part of an adversarial parliamentary system intended to keep the government in check.

ਹਾ houseਸ commਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਚਲੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਹਰੇਕ 8 33 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇਕ ਚੋਣਵੇਂ ਜ਼ਿਲੇ ਜਾਂ ਸਵਾਰੀ ਵਿਚ ਸਧਾਰਨ ਬਹੁਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
each of the 338 members of parliament in the house of commons is elected by simple plurality in an electoral district or riding.

ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਸਦਨ ਵਿਚ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਵੋਟ ਗੁਆਉਂਦੀ ਹੈ.
general elections must be called by the governor general, either on the advice of the prime minister, or if the government loses a confidence vote in the house.

ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਨੈਡਾ ਇਲੈਕਸ਼ਨਜ਼ ਐਕਟ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਚੋਣ ਅਕਤੂਬਰ' ਚ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
constitutionally, an election may be held no more than five years after the preceding election, although the canada elections act currently limits this to four years with a fixed election date in october.

ਸੈਨੇਟ ਦੇ 105 ਮੈਂਬਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਖੇਤਰੀ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the 105 members of the senate, whose seats are apportioned on a regional basis, serve until age 75.

2015 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਨੈਡਰਲ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਨਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਹੈ, ਨਿ dem ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਕਨੇਡਾ।
five parties had representatives elected to the federal parliament in the 2015 election the liberal party of canada who currently form the government, the conservative party of canada who are the official opposition, the new democratic party, the bloc , and the green party of canada.

ਚੁਣੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਾਲੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the list of historical parties with elected representation is substantial.

ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਸੰਘੀ structureਾਂਚਾ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਸੂਬਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
canada's federal structure divides government responsibilities between the federal government and the ten provinces.

ਸੂਬਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਇਕਮੁੱਠ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾ commਸ toਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ fashionੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
provincial legislatures are unicameral and operate in parliamentary fashion similar to the house of commons.

ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ।
canada's three territories also have legislatures, but these are not sovereign and have fewer constitutional responsibilities than the provinces.

ਖੇਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ structਾਂਚੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ।
the territorial legislatures also differ structurally from their provincial counterparts.

ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਹੈ।
the bank of canada is the central bank of the country.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in addition, the minister of finance and minister of industry utilize the statistics canada agency for financial planning and economic policy development.

ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਇਕਮਾਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੈ.
the bank of canada is the sole authority authorized to issue currency in the form of canadian bank notes.

ਬੈਂਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਕਸਾਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the bank does not issue canadian coins they are issued by the royal canadian mint.

ਕਾਨੂੰਨ ਕਨੈਡਾ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਪਾਠ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਸੰਮੇਲਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
law the constitution of canada is the supreme law of the country, and consists of written text and unwritten conventions.

ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਕਟ, 1867, 1982 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਐਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੰਸਦੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਸਦੀ ਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
the constitution act, 1867 known as the british north america act prior to 1982 , affirmed governance based on parliamentary precedent and divided powers between the federal and provincial governments.

ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ 1931 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਐਕਟ, 1982 ਨੇ ਯੂਕੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਫਾਰਮੂਲਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚਾਰਟਰ ਆਫ਼ ਰਾਈਟਸ ਐਂਡ ਫਰੀਡਮਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
the statute of westminster 1931 granted full autonomy and the constitution act, 1982, ended all legislative ties to the uk, as well as adding a constitutional amending formula and the canadian charter of rights and freedoms.

ਚਾਰਟਰ ਮੁੱ basicਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸੰਘੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਓਵਰਰਾਈਡ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the charter guarantees basic rights and freedoms that usually cannot be over-ridden by any a notwithstanding clause allows the federal parliament and provincial legislatures to override certain sections of the charter for a period of five years.

ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਟ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the indian act, various treaties and case laws were established to mediate relations between europeans and native peoples.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ 18 ਸੰਧੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ 'ਤੇ ਨੰਬਰਬੰਦ ਸੰਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 1871 ਅਤੇ 1921 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
most notably, a series of eleven treaties known as the numbered treaties were signed between aboriginals in canada and the reigning monarch of canada between 1871 and 1921.

ਇਹ ਸੰਧੀਆਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕ੍ਰਾ -ਨ-ਇਨ-ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these treaties are agreements with the canadian crown-in-council, administered by canadian aboriginal law, and overseen by the minister of aboriginal affairs and northern development.

ਸੰਧੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਕਟ, 1982 ਦੇ ਪੈਂਤੀਵ ਪੰਜੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the role of the treaties and the rights they support were reaffirmed by section thirty-five of the constitution act, 1982.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਛੋਟ.
these rights may include provision of services, such as health care, and exemption from taxation.

ਕਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ frameworkਾਂਚੇ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕਨੈਡਾ ਅਤੇ ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਾ politicalਨ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ ਰਸਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the legal and policy framework within which canada and first nations operate was further formalized in 2005, through the first crown political accord.

ਕਨੈਡਾ ਦੀ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
canada's judiciary plays an important role in interpreting laws and has the power to strike down acts of parliament that violate the constitution.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਆਰਬਿਟ ਹੈ ਅਤੇ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਬੇਵਰਲੇ ਮੈਕਲੈਚਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਹੈ।
the supreme court of canada is the highest court and final arbiter and has been led since 2000 by the chief justice beverley mclachlin the first female chief justice .

ਇਸ ਦੇ ਨੌਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
its nine members are appointed by the governor general on the advice of the prime minister and minister of justice.

ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਚ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੱਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
all judges at the superior and appellate levels are appointed after consultation with nongovernmental legal bodies.

ਸੰਘੀ ਕੈਬਨਿਟ ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਅਦਾਲਤਾਂ ਲਈ ਜਸਟਿਸਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the federal cabinet also appoints justices to superior courts in the provincial and territorial jurisdictions.

ਸਾਂਝਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿbਬੈਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਿਵਲ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
common law prevails everywhere except in quebec, where civil law predominates.

ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਇਕੱਲੇ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਹੈ.
criminal law is solely a federal responsibility and is uniform throughout canada.

ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਅਪਰਾਧਕ ਅਦਾਲਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸੂਬਾਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
law enforcement, including criminal courts, is officially a provincial responsibility, conducted by provincial and municipal police forces.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਿਸ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੰਘੀ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਾ .ਂਟਡ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
however, in most rural areas and some urban areas, policing responsibilities are contracted to the federal royal canadian mounted police.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਕਨੇਡਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੱਲ ਕੱ solutionsਣ ਦੀ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
foreign relations and military canada is recognized as a middle power for its role in international affairs with a tendency to pursue multilateral solutions.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਗੱਠਜੋੜ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਘੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
canada's foreign policy based on international peacekeeping and security is carried out through coalitions and international organizations, and through the work of numerous federal institutions.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਕਸ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
canada's peacekeeping role during the 20th century has played a major role in its global image.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੀਤੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
the strategy of the canadian government's foreign aid policy reflects an emphasis to meet the millennium development goals, while also providing assistance in response to foreign humanitarian crises.

ਕਨੇਡਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਜੀ -20 ਅਤੇ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫੌਰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਓਈਸੀਡੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
canada was a founding member of the united nations and has membership in the world trade organization, the g20 and the organisation for economic co-operation and development oecd .

ਕੈਨੇਡਾ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋਰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੋਰਮਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ.
canada is also a member of various other international and regional organizations and forums for economic and cultural affairs.

ਕਨੈਡਾ ਨੇ 1976 ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤਾ ਮੰਨ ਲਿਆ।
canada acceded to the international covenant on civil and political rights in 1976.

ਕਨੈਡਾ 1990 ਵਿਚ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੇਟਸ ਓਏਐਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 2000 ਵਿਚ ਓਏਐਸ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
canada joined the organization of american states oas in 1990 and hosted the oas general assembly in 2000 and the 3rd summit of the americas in 2001.

ਕਨੇਡਾ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਫੋਰਮ ਏਪੀਈਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਰਾਹੀ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰੀਮ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.
canada seeks to expand its ties to pacific rim economies through membership in the asia-pacific economic cooperation forum apec .

ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਅਵਚੇਤਨ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹਨ.
canada and the united states share the world's longest undefended border, co-operate on military campaigns and exercises, and are each other's largest trading partner.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿubaਬਾ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਇਰਾਕ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
canada nevertheless has an independent foreign policy, most notably maintaining full relations with cuba since, and declining to officially participate in the 2003 invasion of iraq.

ਕਾਮਨਵੈਲਥ nationsਫ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨੀ ਵਿੱਚ ਕਨੈਡਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਰਾਹੀ ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਹਨ।
canada also maintains historic ties to the united kingdom and france and to other former british and french colonies through canada's membership in the commonwealth of nations and the francophonie.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਡੱਚਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
canada is noted for having a positive relationship with the netherlands, owing, in part, to its contribution to the dutch liberation during world war ii.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਨਾਲ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਲਗਾਅ ਕਾਰਨ ਦੂਸਰੇ ਬੋਅਰ ਯੁੱਧ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੋਈ।
canada's strong attachment to the british empire and commonwealth led to major participation in british military efforts in the second boer war, world war i and world war ii.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ, ਕਨੇਡਾ ਬਹੁਪੱਖੀਵਾਦ ਦਾ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
since then, canada has been an advocate for multilateralism, making efforts to resolve global issues in collaboration with other nations.

ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਕੋਰੀਅਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਕਨ ਏਰਸਪੇਸ ਡਿਫੈਂਸ ਕਮਾਂਡ ਨੌਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
during the cold war, canada was a major contributor to un forces in the korean war and founded the north american aerospace defense command norad in co-operation with the united states to defend against potential aerial attacks from the soviet union.

1956 ਦੇ ਸੁਏਜ਼ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੈਸਟਰ ਬੀ. ਪੀਅਰਸਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਕੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1957 ਦਾ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
during the suez crisis of 1956, future prime minister lester b. pearson eased tensions by proposing the inception of the united nations peacekeeping force, for which he was awarded the 1957 nobel peace prize.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ, ਪੀਅਰਸਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਖੋਜੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as this was the first un peacekeeping mission, pearson is often credited as the inventor of the concept.

ਕਨੈਡਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 50 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1989 ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਯਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਵਾਂਡਾ, ਸਾਬਕਾ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਨੇਡਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ 1993 ਸੋਮਾਲੀਆ ਅਫੇਅਰ.
canada has since served in over 50 peacekeeping missions, including every un peacekeeping effort until 1989, and has since maintained forces in international missions in rwanda, the former yugoslavia, and elsewhere canada has sometimes faced controversy over its involvement in foreign countries, notably in the 1993 somalia affair.

2001 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਯੂਐਸ ਸਥਿਰਤਾ ਬਲ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ, ਨਾਟੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਾਇਤਾ ਫੋਰਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸੈਨਿਕ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
in 2001, canada deployed troops to afghanistan as part of the us stabilization force and the un-authorized, nato-led international security assistance force.

ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ, ਇਟਲੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਟੀਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ 1.5 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
in february 2007, canada, italy, the united kingdom, norway, and russia announced their joint commitment to a 1.5-billion project to help develop vaccines for developing nations, and called on other countries to join them.

ਅਗਸਤ 2007 ਵਿਚ, ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇਕ ਰੂਸ ਦੀ ਅੰਡਰ ਵਾਟਰ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੰਨ 1925 ਤੋਂ ਸਰਵਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਹੈ.
in august 2007, canada's territorial claims in the arctic were challenged after a russian underwater expedition to the north pole canada has considered that area to be sovereign territory since 1925.

ਕਨੇਡਾ ਇਸ ਸਮੇਂ 92,000 ਸਰਗਰਮ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 51,000 ਰਿਜ਼ਰਵ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਫੌਜੀ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
canada currently employs a professional, volunteer military force of 92,000 active personnel and approximately 51,000 reserve personnel.

ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੋਰਸਿਜ਼ cf ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਮੀ, ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the unified canadian forces cf comprise the canadian army, royal canadian navy, and royal canadian air force.

2013 ਵਿੱਚ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਫੌਜੀ ਖਰਚੇ ਲਗਭਗ ਸੀ 19 ਅਰਬ, ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 1% ਸੀ.
in 2013, canada's military expenditure totalled approximately c 19 billion, or around 1% of the country's gdp.

ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਅਤੇ ਟੈਰੀਟੋਰੀਜ ਕਨੇਡਾ ਇਕ ਸੰਘ ਹੈ ਜੋ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ.
provinces and territories canada is a federation composed of ten provinces and three territories.

ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪੱਛਮੀ ਕਨਾਡਾ, ਸੈਂਟਰਲ ਕਨੇਡਾ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਨੇਡਾ ਪੂਰਬੀ ਕੈਨੇਡਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕਨੈਡਾ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in turn, these may be grouped into four main regions western canada, central canada, atlantic canada, and northern canada eastern canada refers to central canada and atlantic canada together .

ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
provinces have more autonomy than territories, having responsibility for social programs such as health care, education, and welfare.

ਮਿਲ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲਗਭਗ ਵਿਲੱਖਣ structureਾਂਚਾ.
together, the provinces collect more revenue than the federal government, an almost unique structure among federations in the world.

ਆਪਣੀਆਂ ਖਰਚਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਸੂਬਾਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਹੈਲਥ ਐਕਟ, ਪ੍ਰਾਂਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ can ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ।
using its spending powers, the federal government can initiate national policies in provincial areas, such as the canada health act the provinces can opt out of these, but rarely do so in practice.

ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਨਤਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਉਚਿਤ ਇਕਸਾਰ ਮਿਆਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ.
equalization payments are made by the federal government to ensure that reasonably uniform standards of services and taxation are kept between the richer and poorer provinces.

ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਕਨੈਡਾ 2015 ਤਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਮੂਲੀ ਜੀਡੀਪੀ ਲਗਭਗ 1.79 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਹੈ।
economy canada is the world's eleventh-largest economy as of 2015, with a nominal gdp of approximately us 1.79 trillion.

ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਓਈਸੀਡੀ ਅਤੇ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਅੱਠ ਜੀ -8 ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਵਪਾਰਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
it is a member of the organisation for economic co-operation and development oecd and the group of eight g8 , and is one of the world's top ten trading nations, with a highly globalized economy.

ਵਿਲੱਖਣ ਫਾ herਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਐਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
canada is a mixed economy, ranking above the us and most western european nations on the heritage foundation's index of economic freedom, and experiencing a relatively low level of income disparity.

ਦੇਸ਼ ਦੀ householdਸਤਨ ਘਰੇਲੂ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 23,900 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਈਸੀਡੀ ਦੀ thanਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
the country's average household disposable income per capita is over us 23,900, higher than the oecd average.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2015 ਤੱਕ 2 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪੂੰਜੀਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ 1,500 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ.
furthermore, the toronto stock exchange is the seventh largest stock exchange in the world by market capitalization, listing over 1,500 companies with a combined market capitalization of over us 2 trillion as of 2015.

ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੁਲ 528 ਅਰਬ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦਰਾਮਦ ਸਾਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 524 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 351 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ, 49 ਅਰਬ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਅਤੇ 35 ਅਰਬ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ.
in 2014, canada's exports totalled over c 528 billion, while its imported goods were worth over 524 billion, of which approximately 351 billion originated from the united states, 49 billion from the european union, and 35 billion from china.

ਦੇਸ਼ ਦਾ 2014 ਦਾ ਵਪਾਰ ਸਰਪਲੱਸ ਕੁੱਲ 5.1 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ 46.9 ਅਰਬ ਸੀ.
the country's 2014 trade surplus totalled c 5.1 billion, compared with a c 46.9 billion surplus in 2008.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਖਨਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
since the early 20th century, the growth of canada's manufacturing, mining, and service sectors has transformed the nation from a largely rural economy to an urbanized, industrial one.

ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸਰਵਿਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
like many other developed nations, the canadian economy is dominated by the service industry, which employs about three-quarters of the country's workforce.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਨੇਡਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਦਯੋਗ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
however, canada is unusual among developed countries in the importance of its primary sector, in which the forestry and petroleum industries are two of the most prominent components.

ਕੈਨੇਡਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ofਰਜਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
canada is one of the few developed nations that are net exporters of energy.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹਨ.
atlantic canada possesses vast offshore deposits of natural gas, and alberta also hosts large oil and gas resources.

ਅਥਾਬਾਸਕਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਰੇਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿਚ 13% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the vastness of the athabasca oil sands and other assets results in canada having a 13% share of global oil reserves, comprising the world's third-largest share after venezuela and saudi arabia.

ਕਨੈਡਾ, ਕਨੋਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਨੇਡਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ।
canada is additionally one of the world's largest suppliers of agricultural products the canadian prairies are one of the most important global producers of wheat, canola, and other grains.

ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ ਬਰਾਮਦਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਜ਼ਿੰਕ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਸੋਨਾ, ਨਿਕਲ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸਟੀਲ, ਲੋਹੇ ਦਾ, ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਲੀਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
canada's ministry of natural resources provides statistics regarding its major exports the country is a leading exporter of zinc, uranium, gold, nickel, aluminum, steel, iron ore, coking coal and lead.

ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਸਬੇ, ਜਿਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਕਾਰਨ ਟਿਕਾable ਹਨ।
many towns in northern canada, where agriculture is difficult, are sustainable because of nearby mines or sources of timber.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਕਿbਬੈਕ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਐਰੋਨੋਟਿਕਸ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
canada also has a sizeable manufacturing sector centred in southern ontario and quebec, with automobiles and aeronautics representing particularly important industries.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਏਕੀਕਰਣ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਿਆ ਹੈ.
canada's economic integration with the united states has increased significantly since world war ii.

1965 ਦੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ.
the automotive products trade agreement of 1965 opened canada's borders to trade in the automobile manufacturing industry.

1970 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਦੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਲਕੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਿਅਰੇ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ energyਰਜਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਨਈਪੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਮੀਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਐਫਆਈਆਰਏ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ.
in the 1970s, concerns over energy self-sufficiency and foreign ownership in the manufacturing sectors prompted prime minister pierre trudeau's liberal government to enact the national energy program nep and the foreign investment review agency fira .

1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬ੍ਰਾਇਨ ਮੁਲਰੂਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਈਪੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਫਆਈਆਰਏ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਕਨੇਡਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
in the 1980s, prime minister brian mulroney's progressive conservatives abolished the nep and changed the name of fira to investment canada, to encourage foreign investment.

1988 ਦੇ ਕਨੈਡਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਐਫਟੀਏ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਟੈਰਿਫਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਨਾੱਫਟਾ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਨੂੰ 1994 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਫ੍ਰੀ-ਟ੍ਰੇਡ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
the canada united states free trade agreement fta of 1988 eliminated tariffs between the two countries, while the north american free trade agreement nafta expanded the free-trade zone to include mexico in 1994.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਜੀਨ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟਰੀ ਸਰਪਲੱਸਸ ਪੋਸਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੌਮੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ.
in the mid-1990s, jean 's liberal government began to post annual budgetary surpluses, and steadily paid down the national debt.

2008 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੰਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
the global financial crisis of 2008 caused a major recession, which led to a significant rise in unemployment in canada.

ਅਕਤੂਬਰ २०० by ਤੱਕ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ .6..6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਮਨੀਟੋਬਾ ਵਿੱਚ 5..8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਨਿfਫਾoundਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਵਿੱਚ 17 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
by october 2009, canada's national unemployment rate had reached 8.6 percent, with provincial unemployment rates varying from a low of 5.8 percent in manitoba to a high of 17 percent in newfoundland and labrador.

ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 162,000 ਪੂਰਣ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਲ 224,000 ਸਥਾਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ.
between october 2008 and october 2010, the canadian labour market lost 162,000 full-time jobs and a total of 224,000 permanent jobs.

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਸੰਘੀ ਕਰਜ਼ਾ ਕੁੱਲ 566.7 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ 463.7 ਅਰਬ ਸੀ.
canada's federal debt was estimated to total 566.7 billion for the fiscal year , up from 463.7 billion in .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2010 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜ਼ਾ 41 ਅਰਬ ਵਧ ਕੇ 194 ਅਰਬ ਹੋ ਗਿਆ.
in addition, canada's net foreign debt rose by 41 billion to 194 billion in the first quarter of 2010.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੀ -8 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ, ਨਿਯਮਿਤ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ, ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬਜਟ ਸਰਪਲੱਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਇਸਦੀਆਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹੋਰ ਜੀ -8 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜੀ ਗੰਭੀਰ ਮੰਦੀ ਆਈ.
however, canada's regulated banking sector comparatively conservative among g8 nations , the federal government's pre-crisis budgetary surpluses, and its long-term policies of lowering the national debt, resulted in a less severe recession compared to other g8 nations.

2015 ਤਕ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਅਸਥਿਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਯੂਰੋਜ਼ੋਨ ਸੰਕਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ.
as of 2015, the canadian economy has largely stabilized and has seen a modest return to growth, although the country remains troubled by volatile oil prices, sensitivity to the eurozone crisis and higher-than-normal unemployment rates.

ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਹੁਣ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ.
the federal government and many canadian industries have also started to expand trade with emerging asian markets, in an attempt to diversify exports asia is now canada's second-largest export market after the united states.

ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
widely debated oil pipeline proposals, in particular, are hoped to increase exports of canadian oil reserves to china.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 2012 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਸੀ 31.3 ਬਿਲੀਅਨ ਖਰਚ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 7 ਅਰਬ ਸੰਘੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
science and technology in 2012, canada spent approximately c 31.3 billion on domestic research and development, of which around 7 billion was provided by the federal and provincial governments.

ਸਾਲ 2015 ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 13 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ 2012 ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਗੁਣਵਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੀ.
as of 2015, the country has produced thirteen nobel laureates in physics, chemistry, and medicine, and was ranked fourth worldwide for scientific research quality in a major 2012 survey of international scientists.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕਈ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਫਰਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ.
it is furthermore home to the headquarters of a number of global technology firms.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪੱਧਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 33 ਮਿਲੀਅਨ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 94 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ.
canada has one of the highest levels of internet access in the world, with over 33 million users, equivalent to around 94 percent of its total 2014 population.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਗਰਮ ਪੁਲਾੜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਡੂੰਘੀ ਪੁਲਾੜੀ, ਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੋਜ, ਅਤੇ ਰਾਕੇਟ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the canadian space agency operates a highly active space program, conducting deep-space, planetary, and aviation research, and developing rockets and satellites.

ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਤੀਜਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ, 1962 ਐਲੂਏਟ 1 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ.
canada was the third country to launch a satellite into space after the ussr and the united states, with the 1962 alouette 1 launch.

ਸੰਨ 1984 ਵਿਚ ਮਾਰਕ ਗਾਰਨੇ canada ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਬਣਿਆ।
in 1984, marc garneau became canada's first male astronaut.

ਕਨੈਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਆਈਐਸਐਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋ .ੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਈਐਸਐਸ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਸ਼ਟਲ ਲਈ ਕਨੇਡਾਰਮ, ਕਨੇਡਾਰਮ 2 ਅਤੇ ਡੇਕਸਟਰੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਹੇਰਾਫੇਰੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
canada is a participant in the international space station iss , and is a pioneer in space robotics, having constructed the canadarm, canadarm2 and dextre robotic manipulators for the iss and nasa's space shuttle.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਏਰੋਸਪੇਸ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਡਾਰਸੇਟ -1 ਅਤੇ 2, ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
since the 1960s, canada's aerospace industry has designed and built numerous marques of satellite, including radarsat-1 and 2, isis and most.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਰਾਕੇਟ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, 1961 ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲੈਕ ਬ੍ਰਾਂਟ ਬਲੈਕ ਬ੍ਰਾਂਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
canada has also produced one of the world's most successful and widely used sounding rockets, the black brant over 1,000 black brants have been launched since the rocket's introduction in 1961.

ਜਨਸੰਖਿਆ canadian 2016. canadian ਦੀ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ, 35,१11,7 counted counted ਰੱਖੀ, ਜੋ ਕਿ 2011 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 5.0 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ।
demographics the 2016 canadian census counted a total population of 35,151,728, an increase of around 5.0 percent over the 2011 figure.

1990 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 5.6 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ 20.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
between 1990 and 2008, the population increased by 5.6 million, equivalent to 20.4 percent overall growth.

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਕਾਸ ਹਨ.
the main drivers of population growth are immigration and, to a lesser extent, natural growth.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਏਕਤਾ ਲਈ.
canada has one of the highest per-capita immigration rates in the world, driven mainly by economic policy and, to a lesser extent family reunification.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the canadian public as-well as the major political parties support the current level of immigration.

2010 ਵਿਚ, ਰਿਕਾਰਡ 280,636 ਲੋਕ ਕਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ।
in 2010, a record 280,636 people immigrated to canada.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ 280,000 ਅਤੇ 305,000 ਨਵੇਂ ਸਥਾਈ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨੀ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ.
the canadian government anticipated between 280,000 and 305,000 new permanent residents in 2016, a similar number of immigrants as in recent years.

ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਅਤੇ ਵੈਨਕੁਵਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ.
new immigrants settle mostly in major urban areas such as toronto, montreal and vancouver.

ਕਨੇਡਾ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
canada also accepts large numbers of refugees, accounting for over 10 percent of annual global refugee resettlements.

ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 93 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦਾ ਹੈ.
about four-fifths of the population lives within 150 kilometres 93 mi of the contiguous united states border.

ਲਗਭਗ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ queਬਿਕ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ, 30% ਵਾਧੂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲੋਅਰ ਮੇਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
approximately 50 percent of canadians live in urban areas concentrated along the quebec corridor, with an additional 30 percent living along the british columbia lower mainland, and the corridor in alberta.

ਕਨੇਡਾ 83 ਵੇਂ ਪੈਰਲਲ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 41 ਵੇਂ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਲੈਟਿudਟਡਿਨਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 95% ਆਬਾਦੀ 55 ਵੀਂ ਪੈਰਲਲ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
canada spans latitudinally from the 83rd parallel north to the 41st parallel north, and approximately 95% of the population is found below the 55th parallel north.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
in common with many other developed countries, canada is experiencing a demographic shift towards an older population, with more retirees and fewer people of working age.

ਸਾਲ 2006 ਵਿਚ ageਸਤ ਉਮਰ 39.5 ਸਾਲ ਸੀ, ਇਹ ਵੱਧ ਕੇ 39.9 ਸਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
in 2006, the average age was 39.5 years by 2011, it had risen to approximately 39.9 years.

2013 ਤੱਕ, ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ lifeਸਤਨ ਉਮਰ 81 81 ਸਾਲ ਹੈ.
as of 2013, the average life expectancy for canadians is 81 years.

ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ household live..9% ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, .8 26..8% ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 3..7% ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the majority of canadians 69.9% live in family households, 26.8% report living alone, and those living with unrelated persons reported at 3.7%.

2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਦਾ sizeਸਤਨ ਆਕਾਰ 2.5 ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ.
the average size of a household in 2006 was 2.5 people.

ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਮਈ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 1.7 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
between 2011 and may 2016, canada's population grew by 1.7 million people with immigrants accounting for two-thirds of the increase.

ਬਾਕੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ.
the rest was due to the difference between births and deaths .

ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫੌਰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਓਈਸੀਡੀ ਦੀ 2012 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 51 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਾਲਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ.
education according to a 2012 report by the organisation for economic co-operation and development oecd , canada is the most educated country in the world the country ranks first worldwide in the number of adults having tertiary education, with 51 percent of canadian adults having attained at least an undergraduate college or university degree.

ਕੈਨਡਾ ਆਪਣੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 5.3% ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ.
canada spends about 5.3% of its gdp on education.

ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the country invests heavily in tertiary education more than 20 000 usd per student .

2014 ਤਕ, 25 ਤੋਂ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 89 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਾਲਗਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਓਈਸੀਡੀ ਦੀ 75ਸਤ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
as of 2014, 89 percent of adults aged 25 to 64 have earned the equivalent of a high-school degree, compared to an oecd average of 75 percent.

ਸੰਵਿਧਾਨ ਐਕਟ, 1982 ਦੀ ਧਾਰਾ 23 ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੂਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
since the adoption of section 23 of the constitution act, 1982, education in both english and french has been available in most places across canada.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।
canadian provinces and territories are responsible for education provision.

ਸਕੂਲ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਉਮਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 99 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
the mandatory school age ranges between to years, contributing to an adult literacy rate of 99 percent.

2002 ਵਿੱਚ, 25 ਤੋਂ 64 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 43 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ 25 ਤੋਂ 34 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਦਰ 51 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
in 2002, 43 percent of canadians aged 25 to 64 possessed a post-secondary education for those aged 25 to 34, the rate of post-secondary education reached 51 percent.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਓਈਸੀਡੀ ਦੀ aboveਸਤ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ.
the programme for international student assessment indicates that canadian students perform well above the oecd average, particularly in mathematics, science, and reading.

ਨਸਲੀਅਤ 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਵੈ-ਦੱਸਿਆ ਜਾਤੀਗਤ ਮੂਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈ ਜੋ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 32% ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ 21%, ਫ੍ਰੈਂਚ 15.8%, ਸਕਾਟਿਸ਼ 15.1%, ਆਇਰਿਸ਼ 13.9%, ਜਰਮਨ 10.2%, ਇਤਾਲਵੀ 4.6% ਹੈ , ਚੀਨੀ 4.3%, ਫਸਟ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ 4.0%, ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ 3.9%, ਅਤੇ ਡੱਚ 3.3%.
ethnicity according to the 2006 census, the country's largest self-reported ethnic origin is canadian accounting for 32% of the population , followed by english 21% , french 15.8% , scottish 15.1% , irish 13.9% , german 10.2% , italian 4.6% , chinese 4.3% , first nations 4.0% , ukrainian 3.9% , and dutch 3.3% .

ਇੱਥੇ 600 ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਬੈਂਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1,172,790 ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are 600 recognized first nations governments or bands, encompassing a total of 1,172,790 people.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਬਾਦੀ 2006 ਵਿਚ ਮੂਲ-ਵਸੋਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
canada's aboriginal population is growing at almost twice the national rate, and four percent of canada's population claimed aboriginal identity in 2006.

ਹੋਰ 16.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਬਾਦੀ ਗੈਰ-ਆਦਿਵਾਸੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
another 16.2 percent of the population belonged to a non-aboriginal visible minority.

2006 ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ 4.0%, ਚੀਨੀ 3.9% ਅਤੇ ਕਾਲੇ 2.5% ਸਨ.
in 2006, the largest visible minority groups were south asian 4.0% , chinese 3.9% and black 2.5% .

2001 ਤੋਂ 2006 ਦਰਮਿਆਨ, ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 27.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
between 2001 and 2006, the visible minority population rose by 27.2 percent.

1961 ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ, ਲਗਭਗ 300,000 ਲੋਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ.
in 1961, less than two percent of canada's population about 300,000 people were members of visible minority groups.

2007 ਤਕ, ਹਰ 19.8% ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਗਭਗ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਸਮੇਤ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ.
by 2007, almost one in five 19.8% were foreign-born, with nearly 60 percent of new immigrants coming from asia including the middle east .

ਕਨੇਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਚੀਨ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਨ।
the leading sources of immigrants to canada were china, the philippines and india.

ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੰਨ 2031 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
according to statistics canada, visible minority groups could account for a third of the canadian population by 2031.

ਧਰਮ ਕਨੇਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
religion canada is religiously diverse, encompassing a wide range of beliefs and customs.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬਹੁਲਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।
canada has no official church, and the government is officially committed to religious pluralism.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੀਮਾ ਜਾਂ ਦਖਲ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
freedom of religion in canada is a constitutionally protected right, allowing individuals to assemble and worship without limitation or interference.

ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਮਾਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the practice of religion is now generally considered a private matter throughout society and the state.

ਇਕ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਕੈਨੇਡਾ ਇਕ ਈਸਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
with christianity in decline after having once been central and integral to canadian culture and daily life, canada has become a post-christian, secular state.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਧਰਮ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
the majority of canadians consider religion to be unimportant in their daily lives, but still believe in god.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 67.3% ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਈਸਾਈ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 38.7% ਹੈ।
according to the 2011 census, 67.3% of canadians identify as christian of these, roman catholics make up the largest group, accounting for 38.7% of the population.

ਬਾਕੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
much of the remainder is made up of protestants.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਮਾਨਤਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਚਰਚ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਹੈ ਜੋ 6.1% ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਗਲੀਕਨ 5.0% ਅਤੇ ਬੈਪਟਿਸਟ 1.9% ਹਨ।
the largest protestant denomination is the united church of canada accounting for 6.1% of canadians , followed by anglicans 5.0% , and baptists 1.9% .

ਸੈਕੂਲਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
secularization has been growing since the 1960s.

2001 ਵਿਚ, 23.9% ਨੇ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, 2001 ਦੇ 16.5% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
in 2011, 23.9% declared no religious affiliation, compared to 16.5% in 2001.

ਬਾਕੀ 8.8% ਗੈਰ-ਇਸਾਈ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਸਲਾਮ 2. 3.% ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 1.5. 1.5% ਹਨ।
the remaining 8.8% are affiliated with non-christian religions, the largest of which are islam 3.2% and hinduism 1.5% .

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਭਗ 60% ਅਤੇ 20% ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
languages a multitude of languages are used by canadians, with english and french the official languages being the mother tongues of approximately 60% and 20% of canadians respectively.

ਲਗਭਗ 6.8 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।
nearly 6.8 million canadians listed a non-official language as their mother tongue.

ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਂਟੋਨੀਜ਼ 1,072,555 ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਜਾਬੀ 430,705, ਸਪੈਨਿਸ਼ 410,670, ਜਰਮਨ 409,200, ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ 407,490 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
some of the most common non-official first languages include chinese mainly cantonese 1,072,555 first-language speakers , punjabi 430,705 , spanish 410,670 , german 409,200 , and italian 407,490 .

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦੋਭਾਸ਼ਾਵਾਦ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚਾਰਟਰ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਐਕਟ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 16 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਐਕਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਘੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ.
canada's federal government practices official bilingualism, which is applied by the commissioner of official languages in consonance with section 16 of the canadian charter of rights and freedoms and the federal official languages act english and french have equal status in federal courts, parliament, and in all federal institutions.

ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੰਗ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਹੈ.
citizens have the right, where there is sufficient demand, to receive federal government services in either english or french and official-language minorities are guaranteed their own schools in all provinces and territories.

1977 ਦੇ ਫਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਨੇ ਫਰੈਂਚ ਨੂੰ ਕਿbਬੈਕ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
the 1977 charter of the french language established french as the official language of quebec.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿ queਬੈਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ, ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰਾਂਸਫੋਨ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੀਟੋਬਾ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਕਿ queਬੈਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
although more than 85 percent of french-speaking canadians live in quebec, there are substantial francophone populations in new brunswick, alberta, and manitoba ontario has the largest french-speaking population outside quebec.

ਨਿ br ਬਰਨਸਵਿਕ, ਇਕੋ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਸੂਬਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਇਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਏਕਡਿਅਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 33 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
new brunswick, the only officially bilingual province, has a french-speaking acadian minority constituting 33 percent of the population.

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਕੇਪ ਬ੍ਰੇਟਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਡਿਅਨਜ਼ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ.
there are also clusters of acadians in southwestern nova scotia, on cape breton island, and through central and western prince edward island.

ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other provinces have no official languages as such, but french is used as a language of instruction, in courts, and for other government services, in addition to english.

ਮੈਨੀਟੋਬਾ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਕਿbਬੈਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਬਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
manitoba, ontario, and quebec allow for both english and french to be spoken in the provincial legislatures, and laws are enacted in both languages.

ਉਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਕੁਝ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਤਬਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in ontario, french has some legal status, but is not fully co-official.

ਇੱਥੇ 11 ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ 65 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ.
there are 11 aboriginal language groups, composed of more than 65 distinct languages and dialects.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਕ੍ਰੀ, ਇਨੁਕਿਟਿਟ ਅਤੇ ਓਜੀਬਵੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵਿਵਹਾਰਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
of these, only the cree, inuktitut and ojibway languages have a large enough population of fluent speakers to be considered viable to survive in the long term.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਤਬਾ ਹੈ।
several aboriginal languages have official status in the northwest territories.

ਇਨੂਕਿਤੱਟ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
inuktitut is the majority language in nunavut, and is one of three official languages in the territory.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਈ ਸੈਨਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
additionally, canada is home to many sign languages, two of which are indigenous.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਾਇਨ ਲੈਂਗਵੇਜ ਏਐਸਐਲ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਏਐਸਐਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
american sign language asl , is spoken across the country due to the prevalence of asl in primary and secondary schools.

ਕਿ queਬੈਕ ਸਾਈਨ ਲੈਂਗਵੇਜ ਐਲਐਸਕਿq ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿbਬੈਕ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰੈਂਕੋਫੋਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਕਾਰਨ ਨਿ to ਬਰੱਨਸਵਿਕ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਕੋਫੋਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
quebec sign language lsq , is spoken primarily in quebec, however there are sizeable population centres in francophone communities in new brunswick, ontario and manitoba due to its historical relation to the francophone culture.

ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਲੇਨਸ ਸਾਈਨ ਟਾਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਪ੍ਰਾਇਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
plains sign talk was the most widespread language in north america prior to colonization, spoken across the prairies by a number of first nations.

ਇਨੁਇਟ ਯੂਕਟੁਰਾਸੀਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਨੂਟ ਦੁਆਰਾ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
inuit uukturausingit is used by inuit in nunavut.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਏਐਸਐਲ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ, ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
maritime sign language was used in nova scotia, new brunswick, and prince edward island before asl became available in the mid-20th century.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਕਨੈਡਾ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਸਦੇ ਸੰਘਣੀ ਕੌਮੀਅਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੱ influਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ "ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਸਮਾਜ" ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
culture canada's culture draws influences from its broad range of constituent nationalities, and policies that promote a "just society" are constitutionally protected.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
canada has placed emphasis on equality and inclusiveness for all its people.

ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ.
multiculturalism is often cited as one of canada's significant accomplishments, and a key distinguishing element of canadian identity.

ਕਿ queਬੈਕ ਵਿਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਕਿ queਬੈਕ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
in quebec, cultural identity is strong, and many commentators speak of a culture of quebec that is distinct from english canadian culture.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਨੈਡਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਖੇਤਰੀ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਜਾਤੀਗਤ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
however, as a whole, canada is in theory a cultural collection of several regional, aboriginal, and ethnic subcultures.

ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਜੋ ਕਿ ਚੋਣਵੇਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਏਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
canada's approach to governance emphasizing multiculturalism, which is based on selective immigration, social integration, and suppression of far right politics, has wide public support.

ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਧਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੰਡਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣਾ, ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਣਾ, ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਸਖਤ ਬੰਦੂਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਕ ਸੂਚਕ ਹਨ.
government policies such as publicly funded health care, higher taxation to redistribute wealth, the outlawing of capital punishment, strong efforts to eliminate poverty, strict gun control, and the legalization of same-sex marriage are further social indicators of canada's political and cultural values.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕਾਂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚਾਰਟਰ ਆਫ਼ ਰਾਈਟਸ ਐਂਡ ਫਰੀਡਮਜ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
canadians also identify with the country's health care institutions, peacekeeping, the national park system and the canadian charter of rights and freedoms.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਨੇਡਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
historically, canada has been influenced by british, french, and aboriginal cultures and traditions.

ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
through their language, art and music, aboriginal peoples continue to influence the canadian identity.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਅਫਰੀਕੀ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੌਮੀਅਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
during the 20th century canadians with african, caribbean and asian nationalities have added to the canadian identity and its culture.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾorਸ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੋਕ-ਕਥਾ, ਸਾਹਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ.
canadian humour is an integral part of the canadian identity and is reflected in its folklore, literature, music, art and media.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾਸੇ ਦੀਆਂ ਮੁ ofਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਹਨ.
the primary characteristics of canadian humour are irony, parody, and satire.

ਕਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਮੇਰਿਕਨ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
many canadian comedians have archived international success in the american tv and film industries and are amongst the most recognized in the world.

ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਵਿਕਸਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਪਾਦ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕਰਕੇ hadੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
canada has a well-developed media sector, but its cultural output particularly in english films, television shows, and magazines, is often overshadowed by imports from the united states.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸੀ ਬੀ ਸੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਐਨਐਫਬੀ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੇਡੀਓ-ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਆਰ ਟੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
as a result, the preservation of a distinctly canadian culture is supported by federal government programs, laws, and institutions such as the canadian broadcasting corporation cbc , the national film board of canada nfb , and the canadian radio-television and telecommunications commission crtc .

ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕੁਦਰਤੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
symbols canada's national symbols are influenced by natural, historical, and aboriginal sources.

ਮੈਪਲ ਪੱਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the use of the maple leaf as a canadian symbol dates to the early 18th century.

ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਝੰਡੇ, ਅਤੇ ਆਰਮਜ਼ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਉੱਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the maple leaf is depicted on canada's current and previous flags, and on the arms of canada.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਤੱਤ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਜਾਂ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕੋਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਮਜ਼ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ledੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the arms of canada is closely modelled after the royal coat of arms of the united kingdom with french and distinctive canadian elements replacing or added to those derived from the british version.

ਗ੍ਰੇਟ ਸੀਲ, ਕਨੇਡਾ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ, ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਅਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰਾਂ, ਸੈਨੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the great seal of canada is a governmental seal used for purposes of state, being set on letters patent, proclamations and commissions, for representatives of the queen and for the appointment of cabinet ministers, lieutenant governors, senators, and judges.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਵਰ, ਕੈਨਡਾ ਹੰਸ, ਆਮ ਲੂਨ, ਕ੍ਰਾਉਨ, ਰਾਇਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਾountedਂਟਡ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੋਟੇਮ ਪੋਲ ਅਤੇ ਇਨਕਸੁਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other prominent symbols include the beaver, canada goose, common loon, the crown, the royal canadian mounted police, and more recently, the totem pole and inuksuk.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ 1 ਸਿੱਕੇ ਉੱਤੇ ਲੂਣ, ਟੁਕੜੇ ਉੱਤੇ ਆਰਮਜ਼ ਆਫ ਕਨੇਡਾ, ਨਿਕਲ ਉੱਤੇ ਬੀਵਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
canadian coins feature many of these symbols the loon on the 1 coin, the arms of canada on the piece, the beaver on the nickel.

2013 ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਗਏ ਸਿੱਕੇ ਵਿੱਚ ਮੈਪਲ ਪੱਤਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the penny, removed from circulation in 2013, featured the maple leaf.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ 20 ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the queen' s image appears on 20 bank notes, and on the obverse of all current canadian coins.

ਸਾਹਿਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਅਕਸਰ ਫ੍ਰੈਂਚ- ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
literature canadian literature is often divided into french- and english-language literatures, which are rooted in the literary traditions of france and britain, respectively.

ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥੀਮ ਹਨ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੁਭਾਅ, ਸਰਹੱਦੀ ਜੀਵਨ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨੇ ਗੈਰੀਸਨ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
there are four major themes that can be found within historical canadian literature nature, frontier life, canada's position within the world, all three of which tie into the garrison mentality.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
by the 1990s, canadian literature was viewed as some of the world's best.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਇਸਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕ ਨਸਲੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
canada's ethnic and cultural diversity are reflected in its literature, with many of its most prominent modern writers focusing on ethnic life.

ਦਲੀਲਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੀਵਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਰਾਬਰਟਸਨ ਡੇਵਿਸ ਅਤੇ ਮੋਰਦੈੱਕਈ ਰਿਚਲਰ ਦੀ ਮੌਤ ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਟਵੁੱਡ ਹੈ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਹੈ.
arguably, the best-known living canadian writer internationally especially since the deaths of robertson davies and mordecai richler is margaret atwood, a prolific novelist, poet, and literary critic.

ਕਈ ਹੋਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਐਲੀਸ ਮੁਨਰੋ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਜੀਵਿਤ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਬੁਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕਲ ਓਨਡਾਟਜੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਵਲ ‘ਦਿ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੇਸ਼ੀਅਨ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿਸਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
numerous other canadian authors have accumulated international literary awards including nobel laureate alice munro, who has been called the best living writer of short stories in english and booker prize recipient michael ondaatje, who is perhaps best known for the novel the english patient, which was adapted as a film of the same name that won the academy award for best picture.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੇਂਟਰ ਟੌਮ ਥੌਮਸਨ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਸੱਤਨ ਵਰਗੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
visual arts canadian visual art has been dominated by figures such as tom thomson the country's most famous painter and by the group of seven.

ਥੌਮਸਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ 1917 ਵਿਚ 39 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
thomson's career painting canadian landscapes spanned a decade up to his death in 1917 at age 39.

ਸਮੂਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਫੋਕਸ ਵਾਲੇ ਪੇਂਟਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਈ 1920 ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ.
the group were painters with a nationalistic and idealistic focus, who first exhibited their distinctive works in may 1920.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਹੈਰਿਸ, ਏ.ਵਾਈ. ਜੈਕਸਨ, ਆਰਥਰ ਲਿਸਮਰ, ਜੇਈਐਚ ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ.
though referred to as having seven members, five harris, a. y. jackson, arthur lismer, j. e. h. macdonald, and frederick responsible for articulating the group's ideas.

ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਕ ਜੌਹਨਸਟਨ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕਲਾਕਾਰ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਕਾਰਮੀਕਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
they were joined briefly by frank johnston, and by commercial artist franklin carmichael.

ਏ ਜੇ ਕੈਸਨ 1926 ਵਿਚ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ.
a. j. casson became part of the group in 1926.

ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰ ਐਮਿਲੀ ਕੈਰ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
associated with the group was another prominent canadian artist, emily carr, known for her landscapes and portrayals of the indigenous peoples of the pacific northwest coast.

1950 ਵਿਆਂ ਤੋਂ, ਇਨਯੂਟ ਆਰਟ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
since the 1950s, works of inuit art have been given as gifts to foreign dignitaries by the canadian government.

ਸੰਗੀਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਪੋਜ਼ਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
music the canadian music industry is the sixth largest in the world producing internationally renowned composers, musicians and ensembles.

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਸੀਆਰਟੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
music broadcasting in the country is regulated by the crtc.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਿ'sਜ਼ਿਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਜੈਨੋ ਐਵਾਰਡਸ, ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1970 ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the canadian academy of recording arts and sciences presents canada's music industry awards, the juno awards, which were first awarded in 1970.

1976 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the canadian music hall of fame established in 1976 honours canadian musicians for their lifetime achievements.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਜੋਂ 200 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਦਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ।
patriotic music in canada dates back over 200 years as a distinct category from british patriotism, preceding the first legal steps to independence by over 50 years.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਿ ਬੋਲਡ ਕੈਨੇਡੀਅਨ, 1812 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the earliest, the bold canadian, was written in 1812.

ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ, "ਓ ਕਨੇਡਾ", ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿ80ਬਿਕ ਦੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ, ਮਾਨਯੋਗ ਰੋਬਿਟੈਲ ਦੁਆਰਾ, 1880 ਦੇ ਸੇਂਟ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 1980 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the national anthem of canada, "o canada", was originally commissioned by the lieutenant governor of quebec, the honourable robitaille, for the 1880 st. jean-baptiste day ceremony, and was officially adopted in 1980.

ਕੈਲਿਕਸ਼ਾ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਕਵੀ ਅਤੇ ਜੱਜ ਸਰ ਐਡੋਲਫ਼-ਬੇਸਿਲ ਰੂਥਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਸੈਟਿੰਗ ਸੀ।
calixa wrote the music, which was a setting of a patriotic poem composed by the poet and judge sir adolphe-basile routhier.

ਟੈਕਸਟ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ 1906 ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the text was originally only in french, before it was translated to english in 1906.

ਖੇਡ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1770 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
sport the roots of organized sports in canada date back to the 1770s.

ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਲੈਕਰੋਸ ਹਨ.
canada's official national sports are ice hockey and lacrosse.

ਵੈਨਕੁਵਰ, ਕੈਲਗਰੀ, ਐਡਮਿੰਟਨ, ਵਿਨੀਪੈਗ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਟਾਵਾ ਅਤੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਲੀਗ ਐਨਐਚਐਲ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਜ਼ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿ inਬੈਕ ਸਿਟੀ ਕੋਲ ਕਿecਬਿਕ ਨੋਰਡਿਕਸ ਸੀ ਜਦ ਤਕ ਉਹ 1995 ਵਿਚ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ.
canada's franchises in the national hockey league nhl in vancouver, calgary, edmonton, winnipeg, toronto, ottawa, and montreal while quebec city had the quebec nordiques until they relocated to colorado in 1995.

ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਟੀਮ, ਇਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ, ਤਿੰਨ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਸਾਕਰ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੈਕਰੋਸ ਲੀਗ ਟੀਮਾਂ ਹਨ.
canada does have one major league baseball team, one professional basketball team, three major league soccer teams and four national lacrosse league teams.

ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਸੀਐਫਐਲ, ਅਤੇ ਕਰਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other popular and professional sports in canada include canadian football, which is played professionally in the canadian football league cfl , and curling.

ਇਕੋ ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਟੀਮ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਵੁਲਫਪੈਕ ਲੀਗ ਵਨ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ.
a single rugby league team, the toronto wolfpack plays in league one.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ 1900 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਨਟਰੀਅਲ ਵਿਚ 1976 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ, ਕੈਲਗਰੀ ਵਿਚ 1988 ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ, 1994 ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, 2007 ਦਾ ਫੀਫਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਅੰਡਰ -20 ਵਰਲਡ ਕੱਪ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਵੈਨਕੁਵਰ ਐਂਡ ਵਿਸਲਰ, 2010 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਅਤੇ 2015 ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ.
canada has participated in almost every olympic games since its olympic debut in 1900, and has hosted several high-profile international sporting events, including the 1976 summer olympics in montreal, the 1988 winter olympics in calgary, the 1994 basketball world championship, the 2007 fifa u-20 world cup, the 2010 winter olympics in vancouver and whistler, british columbia and the 2015 fifa women's world cup.

ਗੋਲਫ, ਟੈਨਿਸ, ਸਕੀਇੰਗ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਤੈਰਾਕੀ, ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ, ਰਗਬੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਕੈਨੋਇੰਗ, ਘੋੜਸਵਾਰ, ਸਕੁਐਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
golf, tennis, skiing, badminton, volleyball, cycling, swimming, bowling, rugby union, canoeing, equestrian, squash and the study of martial arts are widely enjoyed at the youth and amateur levels.

ਕਨੇਡਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ-ਪੱਤਰ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਕਨੇਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਯੂਸੀਬੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਜ਼ ਗੌਬਪਬਸ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਡੀ ਬੀ ਓ ਨਿ canadaਜ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਸੀਆਈਏ ਵਰਲਡ ਫੈਕਟਬੁੱਕ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਓਈਸੀਡੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਤੋਂ ਕਨੈਡਾ ਲਈ ਕੁੰਜੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਟਰੈਵਲ 'ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਡੈਸਟਿਨੇਸ਼ਨ ਕਨੇਡਾ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਧਰਮ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਾਨਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ".
see also index of canada-related articles outline of canada topics by provinces and territories canada wikipedia book references further reading external links overviews canada from ucb libraries govpubs canada at dmoz canada from bbc news canada from cia world factbook canada profile from the oecd canadiana the national bibliography of canada from library and archives canada key development forecasts for canada from international futures government official website of the government of canada official website of the governor general of canada official website of the prime ministers of canada travel' canada's official website for travel and tourism official website of destination canada studies a guide to the sources from international council for canadian studies religion is a cultural system of behaviors and practices, world views, sacred texts, holy places, ethics, and societal organisation that relate humanity to what an anthropologist has called "an order of existence".

"ਧਰਮ", "ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ", "ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼", "ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵ ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵ" ਜਾਂ "ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਲੌਕਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪਾਰਬੱਧਤਾ" ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੱਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਕਿ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ. ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ. "
different religions may or may not contain various elements, ranging from the "divine", "sacred things", "faith", a "supernatural being or supernatural beings" or "some sort of ultimacy and transcendence that will provide norms and power for the rest of life."

ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਰਿਵਾਜ, ਉਪਦੇਸ਼, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਪੂਜਾ, ਤਿਉਹਾਰ, ਤਿਉਹਾਰ, ਟ੍ਰਾਂਸ, ਆਰੰਭ, ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਮਨਨ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ, ਨਾਚ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
religious practices may include rituals, sermons, commemoration or veneration of deities , sacrifices, festivals, feasts, trances, initiations, funerary services, matrimonial services, meditation, prayer, music, art, dance, public service, or other aspects of human culture.

ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦੇਣਾ ਹੈ।
religions have sacred histories and narratives, which may be preserved in sacred scriptures, and symbols and holy places, that aim mostly to give a meaning to life.

ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
religions may contain symbolic stories, which are sometimes said by followers to be true, that have the side purpose of explaining the origin of life, the universe, and other things.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
traditionally, faith, in addition to reason, has been considered a source of religious beliefs.

ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 10,000 ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਹਨ.
there are an estimated 10,000 distinct religions worldwide.

ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਲਗਭਗ 84 84% ਆਬਾਦੀ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਰਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸਾਈ, ਇਸਲਾਮ, ਹਿੰਦੂ, ਬੁੱਧ ਜਾਂ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
about 84% of the world's population is affiliated with one of the five largest religions, namely christianity, islam, hinduism, buddhism or forms of folk religion.

ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
with the onset of the modernisation of and the scientific revolution in the western world, some aspects of religion have cumulatively been criticized.

ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਅਗਨੋਸਟਿਕ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the religiously unaffiliated demographic include those who do not identify with any particular religion, atheists and agnostics.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵਧੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ.
while the religiously unaffiliated have grown globally, many of the religiously unaffiliated still have various religious beliefs.

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਲਗਭਗ 16% ਆਬਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ.
about 16% of the world's population is religiously unaffiliated.

ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the study of religion encompasses a wide variety of academic disciplines, including theology, comparative religion and social scientific studies.

ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱins ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
theories of religion offer various explanations for the origins and workings of religion.

ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ
etymology and history of the concept of religion religion religion from o.fr.

ਧਰਮ "ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ", ਐਲ ਧਰਮਮੇਮ ਨਾਮਜ਼ਦ ਤੋਂ.
religion "religious community", from l. religionem nom.

ਧਾਰਮਿਕ "ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ", "ਫ਼ਰਜ਼, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਧਨ" ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਮ ਮੂਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
religio "respect for what is sacred, reverence for the gods", "obligation, the bond between man and the gods" is derived from the latin , the ultimate origins of which are obscure.

ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਵਿਆਖਿਆ ਸੀਸੀਰੋ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲੇਗੋ ਨੂੰ "ਰੀਡ" ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ.
one possible interpretation traced to cicero, connects lego "read", i.e.

"ਚੁਣੋ", "ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਜਾਓ" ਜਾਂ "ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ" ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਲੀਗੋ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ.
re again with lego in the sense of "choose", "go over again" or "consider carefully".

ਟੌਮ ਹਰਪੁਰ ਅਤੇ ਜੋਸਫ ਕੈਂਪਬੈਲ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਲਿਗਰੇ ਤੋਂ "ਬੰਨ੍ਹ, ਜੁੜੋ", ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਾਇਦ ਪ੍ਰੀਫਿਕਸਡ ਰੀ-ਲਿਗਰੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ.
modern scholars such as tom harpur and joseph campbell favor the derivation from ligare "bind, connect", probably from a prefixed re-ligare, i.e.

ਦੁਬਾਰਾ ਲੀਗਰੇ ਜਾਂ ਫਿਰ "ਜੁੜੋ", ਜੋ ਸੇਂਟ ਅਗਸਟੀਨ ਦੁਆਰਾ ਲੈਕੈਂਟੀਅਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
re again ligare or "to reconnect", which was made prominent by st. augustine, following the interpretation of lactantius.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਠਵਾਦੀ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੋਲਡਨ ਫਲੀਸ ਦੇ 'ਧਰਮ', ਐਵੀਜ਼ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਈਟ '".
the medieval usage alternates with order in designating bonded communities like those of monastic orders "we hear of the 'religion' of the golden fleece, of a knight 'of the religion of avys'".

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਸਤਰਵਾਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਰੂਟ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੁਣ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ.
in the ancient and medieval world, the etymological latin root religio was understood as an individual virtue of worship, never as doctrine, practice, or actual source of knowledge.

"ਧਰਮ" ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਧਾਰਣਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾ recent ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਈਸਾਈ-ਜਗਤ ਦੇ ਫੁੱਟਣ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਸਤੀਵਾਦ ਕਾਰਨ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਟੈਕਸਟ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਾਂ ਪੜਚੋਲ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੈਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
the modern concept of "religion" as an abstraction which entails distinct sets of beliefs or doctrines is a recent invention in the english language since such usage began with texts from the 17th century due to the splitting of christendom during the protestant reformation and more prevalent colonization or globalization in the age of exploration which involved contact with numerous foreign and indigenous cultures with non-european languages.

ਇਹ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ "ਧਰਮ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੇ ਇਸਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਈਬਲ, ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੱ textsਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੋਕ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was in the 17th century that the concept of "religion" received its modern shape despite the fact that ancient texts like the bible, the quran, and other ancient sacred texts did not have a concept of religion in the original languages and neither did the people or the cultures in which these sacred texts were written.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਥ੍ਰੈਸਕੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਅਤੇ ਜੋਸੇਫਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿ test ਨੇਮ ਵਰਗੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ "ਧਰਮ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ "ਪੂਜਾ" ਵਜੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਵਧੀ.
for example, the greek word threskeia, which was used by greek writers such as herodotus and josephus and is found in texts like the new testament, is sometimes translated as "religion" today, however, the term was understood as "worship" well into the medieval period.

ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ, ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀਨ ਦਾ ਅਕਸਰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿਚ "ਧਰਮ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ 1600 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਨੇ ਦੀਨ ਨੂੰ "ਕਾਨੂੰਨ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ.
in the quran, the arabic word din is often translated as "religion" in modern translations, but up to the mid-1600s translators expressed din as "law".

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਜੋਸਫ਼ਸਸ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਆਇਉਡਾਇਮਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੁਝ ਲੋਕ "ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸਲੀ ਪਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਖੇਪ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ।
even in the 1st century ad, josephus had used the greek term ioudaismos, which some translate as "judaism" today, even though he used it as an ethnic term, not one linked to modern abstract concepts of religion as a set of beliefs.

ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ "ਬੁੱਧ ਧਰਮ", "ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ", "ਤਾਓ ਧਰਮ" ਅਤੇ "ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ" ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ।
it was in the 19th century that the terms "buddhism", "hinduism", "taoism", and "confucianism" first emerged.

ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਪਾਨ ਕੋਲ "ਧਰਮ" ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ 1853 ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
throughout its long history, japan had no concept of "religion" since there was no corresponding japanese word, nor anything close to its meaning, but when american warships appeared off the coast of japan in 1853 and forced the japanese government to sign treaties demanding, among other things, freedom of religion, the country had to contend with this western idea.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲੌਲੋਜਿਸਟ ਮੈਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਧਰਮ" ਦੀ ਜੜ, ਲਾਤੀਨੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ "ਰੱਬ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣਾ, ਧਾਰਮਿਕਤਾ" ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਕਸਰੋ ਹੋਰ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਤਲਬ "ਮਿਹਨਤ"
according to the philologist max in the 19th century, the root of the english word "religion", the latin religio, was originally used to mean only "reverence for god or the gods, careful pondering of divine things, piety" which cicero further derived to mean "diligence" .

ਮੈਕਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ, ਪਰਸੀਆ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਇਕ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ structureਾਂਚਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
max characterized many other cultures around the world, including egypt, persia, and india, as having a similar power structure at this point in history.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ "ਕਾਨੂੰਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
what is called ancient religion today, they would have only called "law".

ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ “ਧਰਮ” ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ .ੰਗ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਧਰਮ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
some languages have words that can be translated as "religion", but they may use them in a very different way, and some have no word for religion at all.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਧਰਮ, ਕਈ ਵਾਰ "ਧਰਮ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ.
for example, the sanskrit word dharma, sometimes translated as "religion", also means law.

ਸਾਰੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਰਸਮ ਦੁਆਰਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
throughout classical south asia, the study of law consisted of concepts such as penance through piety and ceremonial as well as practical traditions.

ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ "ਸਾਮਰਾਜੀ ਕਾਨੂੰਨ" ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂ "ਬੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ" ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੋ ਮੇਲ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ.
medieval japan at first had a similar union between "imperial law" and universal or "buddha law", but these later became independent sources of power.

ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚ “ਧਰਮ” ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਧਾਰਮਿਕ, ਕੌਮੀ, ਜਾਤੀਗਤ ਜਾਂ ਜਾਤੀਗਤ ਪਛਾਣਾਂ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
there is no precise equivalent of "religion" in hebrew, and judaism does not distinguish clearly between religious, national, racial, or ethnic identities.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ "ਹਲਕਾ" ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵਾਕ" ਜਾਂ "ਮਾਰਗ" ਕਈ ਵਾਰ "ਕਾਨੂੰਨ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
one of its central concepts is "halakha", meaning the "walk" or "path" sometimes translated as "law", which guides religious practice and belief and many aspects of daily life.

ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਧਰਮ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਰਕੈਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਨਿਜੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਸਮਾਜਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ".
faith the word religion is sometimes used interchangeably with faith or set of duties however, in the words of durkheim, religion differs from private belief in that it is "something eminently social".

ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ.
other terms the use of other terms, such as obedience to god or islam are likewise grounded in particular histories and vocabularies.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ "ਤੱਤ" ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
definitions religion as modern western construct an increasing number of scholars have expressed reservations about ever defining the "essence" of religion.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਉਸਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਵੀ ਵੈਸਟਫਾਲੀਆ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ.
they observe that the way we use the concept today is a particularly modern construct that would not have been understood through much of history and in many cultures outside the west or even in the west until after the peace of westphalia .

ਧਰਮ ਦਾ ਮੈਕਮਿਲਾਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ, ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਂ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਤੱਤ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜੋ ਕਿ "ਧਾਰਮਿਕ" ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਣ ਦੇ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ.
the macmillan encyclopedia of religions states the very attempt to define religion, to find some distinctive or possibly unique essence or set of qualities that distinguish the "religious" from the remainder of human life, is primarily a western concern.

ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ, ਬੁੱਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿੱਟਾ ਹੈ.
the attempt is a natural consequence of the western speculative, intellectualistic, and scientific disposition.

ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਧਾਰਮਿਕ modeੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਹੂਦਾ-ਈਸਾਈ ਮਾਹੌਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਹੋਰ ਸਹੀ judੰਗ ਨਾਲ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਵਿਰਾਸਤ.
it is also the product of the dominant western religious mode, what is called the judeo-christian climate or, more accurately, the theistic inheritance from judaism, christianity, and islam.

ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦੀ ਰੂਪ, ਭਾਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪੱਛਮੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਹੈ.
the theistic form of belief in this tradition, even when downgraded culturally, is formative of the dichotomous western view of religion.

ਭਾਵ, ਧਰਮਵਾਦ ਦਾ ਮੁ structureਲਾ structureਾਂਚਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਚਣਹਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਹੈ.
that is, the basic structure of theism is essentially a distinction between a transcendent deity and all else, between the creator and his creation, between god and man.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਫਰੀਡਰਿਕ ਸ਼ਲੇਅਰਮਾਕਰ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਡੈੱਸ ਸਕਲੇਚਿੰਨੀਜ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਪੂਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
classical definitions friedrich schleiermacher in the late 18th century defined religion as das schlechthinnige , commonly translated as "the feeling of absolute dependence".

ਉਸਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੇਗਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ "ਬ੍ਰਹਮ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ ਚੇਤੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ."
his contemporary hegel disagreed thoroughly, defining religion as "the divine spirit becoming conscious of himself through the finite spirit."

ਐਡਵਰਡ ਬਰਨੇਟ ਟਾਈਲਰ ਨੇ 1871 ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ “ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਣ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ” ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
edward burnett tylor defined religion in 1871 as "the belief in spiritual beings".

ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੌਤ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਵਉੱਚ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਨਿਰਣੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ wouldਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਧਰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖ਼ਾਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ” ਡੂੰਘੇ ਮਨੋਰਥ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ".
he argued that narrowing the definition to mean the belief in a supreme deity or judgment after death or idolatry and so on, would exclude many peoples from the category of religious, and thus "has the fault of identifying religion rather with particular developments than with the deeper motive which underlies them".

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
he also argued that the belief in spiritual beings exists in all known societies.

ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲਿਅਮ ਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ “ਇਕਾਂਤ ਵਿਚਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ” ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹਨ।
in his book the varieties of religious experience, the psychologist william james defined religion as "the feelings, acts, and experiences of individual men in their solitude, so far as they apprehend themselves to stand in relation to whatever they may consider the divine".

"ਬ੍ਰਹਮ" ਜੇਮਜ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਜੋ ਰੱਬ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਠੋਸ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ" ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
by the term "divine" james meant "any object that is godlike, whether it be a concrete deity or not" to which the individual feels impelled to respond with solemnity and gravity.

ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡੁਰਕੈਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਫਾਰਮਜ਼ ਆਫ਼ ਦਿ ਰਿਲੀਜਿਅਲ ਲਾਈਫ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ “ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕਜੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ” ਦੀ।
the sociologist durkheim, in his seminal book the elementary forms of the religious life, defined religion as a "unified system of beliefs and practices relative to sacred things".

ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ "ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਕ ਚਰਚ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਇਕੋ ਨੈਤਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਏਕਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ".
by sacred things he meant things "set apart and and practices which unite into one single moral community called a church, all those who adhere to them".

ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
sacred things are not, however, limited to gods or spirits.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ "ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ, ਇੱਕ ਬਸੰਤ, ਇੱਕ ਕੰਬਲ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ, ਇੱਕ ਘਰ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ".
on the contrary, a sacred thing can be "a rock, a tree, a spring, a pebble, a piece of wood, a house, in a word, anything can be sacred".

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਹਨ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
religious beliefs, myths, dogmas and legends are the representations that express the nature of these sacred things, and the virtues and powers which are attributed to them.

ਜੇਮਜ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਦੁਰਖੈਮ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਫਰੈਡਰਿਕ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ “ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਮੁੱਲ ਪਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ” ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
echoes of james' and durkheim's definitions are to be found in the writings of, for example, frederick who defined religion as "one's way of valuing most comprehensively and intensively".

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਾਲ ਟਿਲਿਚ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ "ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ" ਹੈ, ਜੋ ਕਿ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹੈ.
similarly, for the theologian paul tillich, faith is "the state of being ultimately concerned", which "is itself religion.

ਧਰਮ ਪਦਾਰਥ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਹੈ. ”
religion is the substance, the ground, and the depth of man's spiritual life."

ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨੂੰ "ਪਵਿੱਤਰ", "ਬ੍ਰਹਮ", ਤੀਬਰ "ਮੁੱਲਵਾਨ", ਜਾਂ "ਅੰਤਮ ਚਿੰਤਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
when religion is seen in terms of "sacred", "divine", intensive "valuing", or "ultimate concern", then it is possible to understand why scientific findings and philosophical criticisms e.g.

ਰਿਚਰਡ ਡਾਕਿਨਜ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
richard dawkins do not necessarily disturb its adherents.

ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਲਿਫੋਰਡ ਜੀਰਟਜ਼ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪਹਿਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ. ਮੂਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. "
modern definitions the anthropologist clifford geertz defined religion as a system of symbols which acts to establish powerful, pervasive, and long-lasting moods and motivations in men by formulating conceptions of a general order of existence and clothing these conceptions with such an aura of factuality that the moods and motivations seem uniquely realistic."

ਸ਼ਾਇਦ ਟਾਈਲਰ ਦੇ "ਡੂੰਘੇ ਮਨੋਰਥ" ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਗਿਰਟਜ਼ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ, ਅਨੁਭਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖਾਸ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
alluding perhaps to tylor's "deeper motive", geertz remarked that we have very little idea of how, in empirical terms, this particular miracle is accomplished.

ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ, ਹਫਤਾਵਾਰੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਾਹਿਤ ਹੈ ".
we just know that it is done, annually, weekly, daily, for some people almost hourly and we have an enormous ethnographic literature to demonstrate it".

ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐਂਟੋਇਨ ਵਰਜੋਟ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ “ਅਲੌਕਿਕ” ਕਿਹਾ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the theologian antoine vergote took the term "supernatural" simply to mean whatever transcends the powers of nature or human agency.

ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਦੀ "ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਕੀਕਤ" ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਵਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵ ਜਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
he also emphasized the "cultural reality" of religion, which he defined as the entirety of the linguistic expressions, emotions and, actions and signs that refer to a supernatural being or supernatural beings.

ਪੀਟਰ ਮੈਂਡਾਵਿਲ ਅਤੇ ਪੌਲ ਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਅਜੌਕੀ ਦਵੈਤਵਾਦ ਜਾਂ ਅਥਾਹ ਰੁਕਾਵਟ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋਗਲੀ ਸਮਝਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
peter mandaville and paul james intended to get away from the modernist dualisms or dichotomous understandings of immanence transcendence, spirituality materialism, and sacredness secularity.

ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੂਜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ, ਸਥਾਨ, ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਅਧਾਰਤ ਓਨਟੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਰੂਪ ਅਤੇ ਜਾਣਨਾ.
they define religion as a relatively-bounded system of beliefs, symbols and practices that addresses the nature of existence, and in which communion with others and otherness is lived as if it both takes in and spiritually transcends socially-grounded ontologies of time, space, embodiment and knowing.

ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਕਮਿਲਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਪਾਰਬੱਧਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾਈ ਪਹਿਲੂ ਜੋ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਜ਼ਿੰਦਗੀ.
according to the macmillan encyclopedia of religions, there is an experiential aspect to religion which can be found in almost every culture almost every known culture a depth dimension in cultural experiences toward some sort of ultimacy and transcendence that will provide norms and power for the rest of life.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਡੂੰਘਾਈ ਮਾਪ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ religionਾਂਚਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਨਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when more or less distinct patterns of behavior are built around this depth dimension in a culture, this structure constitutes religion in its historically recognizable form.

ਧਰਮ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ, ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਡੂੰਘਾਈ ਮਾਪ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ.
religion is the organization of life around the depth dimensions of in form, completeness, and clarity in accordance with the environing culture.

ਪਹਿਲੂ ਇੱਕ ਧਰਮ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
aspects a religion is a cultural system of behaviors and practices, world views, sacred texts, holy places, ethics, and societal organisation that relate humanity to an order of existence.

ਅਭਿਆਸ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ, ਉਪਦੇਸ਼, ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜਾਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਜਾਂ ਪੂਜਾ, ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਤਾਲਾਂ, ਦੀਖਿਆਵਾਂ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਮਨਨ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ, ਨਾਚ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ, ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ.
practices the practices of a religion may include rituals, sermons, commemoration or veneration of a deity, gods, or goddesses , sacrifices, festivals, feasts, trances, initiations, funerary services, matrimonial services, meditation, prayer, music, art, dance, public service, or other aspects of human culture.

ਵਰਲਡਵਿview ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ, ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਰਥ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ.
worldview religions have sacred histories, narratives, and mythologies which may be preserved in sacred scriptures, and symbols and holy places, that aim to explain the meaning of life, the origin of life, or the universe.

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
religious beliefs traditionally, faith, in addition to reason, has been considered a source of religious beliefs.

ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਤਰਕ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਜਾਂ ਸਮਝੀ ਗਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the interplay between faith and reason, and their use as actual or perceived support for religious beliefs, have been a subject of interest to philosophers and theologians.

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹਨ.
mythology the word myth has several meanings.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਭਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਜਿਸਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜਾਂ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੋਂਦ ਹੈ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰ ਹੋਣ.
a traditional story of ostensibly historical events that serves to unfold part of the world view of a people or explain a practice, belief, or natural phenomenon a person or thing having only an imaginary or unverifiable existence or a metaphor for the spiritual potentiality in the human being.

ਯੂਨਾਨ, ਰੋਮ ਅਤੇ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਹੁ-ਧਰਮਵਾਦੀ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ancient polytheistic religions, such as those of greece, rome, and scandinavia, are usually categorized under the heading of mythology.

ਪੂਰਵ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ, ਜਾਂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ "ਮਿਥਿਹਾਸਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
religions of pre-industrial peoples, or cultures in development, are similarly called "myths" in the anthropology of religion.

"ਮਿਥਿਹਾਸਕ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the term "myth" can be used pejoratively by both religious and non-religious people.

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਅਸਲ ਜਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਹਨ.
by defining another person's religious stories and beliefs as mythology, one implies that they are less real or true than one's own religious stories and beliefs.

ਜੋਸਫ਼ ਕੈਂਪਬੈਲ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਗਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ."
joseph campbell remarked, "mythology is often thought of as other people's religions, and religion can be defined as mis-interpreted mythology."

ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਪਰ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਰਥ ਹੈ.
in sociology, however, the term myth has a non-pejorative meaning.

ਉਥੇ, ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਮੂਹ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਉਦੇਸ਼ਵਾਦੀ ਜਾਂ ਸਾਬਤ ਸੱਚ ਹੈ.
there, myth is defined as a story that is important for the group whether or not it is objectively or provably true.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਯਿਸੂ ਦਾ ਜੀ ਉੱਠਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ, ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
examples include the resurrection of their real-life founder jesus, which, to christians, explains the means by which they are freed from sin, is symbolic of the power of life over death, and is also said to be a historical event.

ਪਰ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
but from a mythological outlook, whether or not the event actually occurred is unimportant.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ "ਜੀਵਨ" ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ "ਜੀਵਨ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
instead, the symbolism of the death of an old "life" and the start of a new "life" is what is most significant.

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ.
religious believers may or may not accept such symbolic interpretations.

ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਕ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿ ਪਾਲਣ ਜਾਂ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ.
social organisation religions have a societal basis, either as a living tradition which is carried by lay participants, or with an organized clergy, and a definition of what constitutes adherence or membership.

ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਜਨ-ਅੰਕੜੇ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਥਾਨਕ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਤੱਤ.
types and demographics the list of still-active religious movements given here is an attempt to summarize the most important regional and philosophical influences on local communities, but it is by no means a complete description of every religious community, nor does it explain the most important elements of individual religiousness.

ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੱਖੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
types of religion in the 19th and 20th centuries, the academic practice of comparative religion divided religious belief into philosophically defined categories called "world religions."

ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਕਿ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਛੋਟਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂ ਦੇਸ਼-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿਕਸਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ.
some academics studying the subject have divided religions into three broad categories world religions, a term which refers to transcultural, international faiths indigenous religions, which refers to smaller, culture-specific or nation-specific religious groups and new religious movements, which refers to recently developed faiths.

ਕੁਝ ਹਾਲੀਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਲੋਂ ਕੁਦਰਤ, ਸੀਮਤ ਹੈ.
some recent scholarship has argued that not all types of religion are necessarily separated by mutually exclusive philosophies, and furthermore that the utility of ascribing a practice to a certain philosophy, or even calling a given practice religious, rather than cultural, political, or social in nature, is limited.

ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ i.
the current state of psychological study about the nature of religiousness suggests that it is better to refer to religion as a largely invariant phenomenon that should be distinguished from cultural norms i.e.

"ਧਰਮ".
"religions" .

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
some scholars classify religions as either universal religions that seek worldwide acceptance and actively look for new converts, or ethnic religions that are identified with a particular ethnic group and do not seek converts.

ਦੂਸਰੇ ਇਸ ਭੇਦ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੁੱ origin, ਨਸਲੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
others reject the distinction, pointing out that all religious practices, whatever their philosophical origin, are ethnic because they come from a particular culture.

ਜਨਸੰਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 8. 5. ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ 84 84% ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਹੈ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ, ਬੁੱਧ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ .
demographics the five largest religious groups by world population, estimated to account for 5.8 billion people and 84% of the population, are christianity, islam, buddhism, hinduism with the relative numbers for buddhism and hinduism dependent on the extent of syncretism and traditional folk religion.

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਰਵੇ ਨੇ 57 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 59% ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ, 23% ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ, 13% ਨੂੰ “ਯਕੀਨ ਵਾਲੇ ਨਾਸਤਿਕ” ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ “ਧਾਰਮਿਕ” ਵਜੋਂ 9% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ। 2005 ਦੀ 39ਸਤ 39 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ.
a global poll in 2012 surveyed 57 countries and reported that 59% of the world's population identified as religious, 23% as not religious, 13% as "convinced atheists", and also a 9% decrease in identification as "religious" when compared to the 2005 average from 39 countries.

2015 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਫਾਲੋਅ ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 63% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ, 22% ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ 11% ਨੂੰ “ਯਕੀਨ ਵਾਲੇ ਨਾਸਤਿਕ” ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ।
a follow up poll in 2015 found that 63% of the globe identified as religious, 22% as not religious, and 11% as "convinced atheists".

.ਸਤਨ, menਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ "ਵਧੇਰੇ ਧਾਰਮਿਕ" ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
on average, women are "more religious" than men.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਜਾਂ ਮਲਟੀਪਲ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some people follow multiple religions or multiple religious principles at the same time, regardless of whether or not the religious principles they follow traditionally allow for syncretism.

ਅਬਰਾਹਿਮਿਕ ਅਬਰਾਹਿਮਿਕ ਧਰਮ ਇਕਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਧਰਮ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਬਰਾਹਾਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ.
abrahamic abrahamic religions are monotheistic religions which believe they descend from abraham.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਬਰਾਹਾਮਿਕ ਧਰਮ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ.
judaism judaism is the oldest abrahamic religion, originating in the people of ancient israel and judea.

ਟੌਰਾਹ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱationalਲਾ ਪਾਠ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਨਾਖ ਜਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the torah is its foundational text, and is part of the larger text known as the tanakh or hebrew bible.

ਇਹ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਕ ਹੈ, ਮਿਡਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਤਲਮੂਦ ਵਰਗੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it is supplemented by oral tradition, set down in written form in later texts such as the midrash and the talmud.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟ, ਅਭਿਆਸਾਂ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
judaism includes a wide corpus of texts, practices, theological positions, and forms of organization.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਰੱਬੀਨਿਕ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਨੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਸਿਨਾਈ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਓਰਲ ਟੌਰਾਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ .
within judaism there are a variety of movements, most of which emerged from rabbinic judaism, which holds that god revealed his laws and commandments to moses on mount sinai in the form of both the written and oral torah historically, this assertion was challenged by various groups.

70 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the jewish people were scattered after the destruction of the temple in jerusalem in 70 ce.

ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 13 ਮਿਲੀਅਨ ਯਹੂਦੀ ਹਨ, ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 40% ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
today there are about 13 million jews, about 40 per cent living in israel and 40 per cent in the united states.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯਹੂਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਜੂਡੀਜ਼ਮ ਹੈਰੀਡੀ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਜੂਡਿਜ਼ਮ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਹਨ.
the largest jewish religious movements are orthodox judaism haredi judaism and modern orthodox judaism , conservative judaism and reform judaism.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨਾਸਰੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
christianity christianity is based on the life and teachings of jesus of nazareth 1st century as presented in the new testament.

ਈਸਾਈ ਨਿਹਚਾ ਯਿਸੂ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ.
the christian faith is essentially faith in jesus as the christ, the son of god, and as savior and lord.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈ ਤ੍ਰਿਏਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ.
almost all christians believe in the trinity, which teaches the unity of father, son jesus christ , and holy spirit as three persons in one godhead.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਸਾਈ ਨਿਕੇਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਿਹਚਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
most christians can describe their faith with the nicene creed.

ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
as the religion of byzantine empire in the first millennium and of western europe during the time of colonization, christianity has been propagated throughout the world.

ਈਸਾਈਅਤ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਰੋਮ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਬਿਸ਼ਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ, 24 ਲਾਤੀਨੀ ਚਰਚਾਂ ਸੁਈ ਆਈਯੂਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਚਰਚ ਅਤੇ 23 ਪੂਰਬੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰੋਨਾਾਈਟ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ.
the main divisions of christianity are, according to the number of adherents the catholic church, led by the bishop of rome and the bishops worldwide in communion with him, is a communion of 24 churches sui iuris, including the latin church and 23 eastern catholic churches, such as the maronite catholic church.

ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ, ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦਾ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
eastern christianity, which include eastern orthodoxy, oriental orthodoxy, and the church of the east.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨਟਿਜ਼ਮ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ.
protestantism, separated from the catholic church in the 16th-century protestant reformation and is split into thousands of denominations.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨਟਿਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੀਕੇਨੀਜ਼ਮ, ਬੈਪਟਿਸਟ, ਕੈਲਵਿਨਵਾਦ, ਲੂਥਰਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ methੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
major branches of protestantism include anglicanism, baptists, calvinism, lutheranism, and methodism, though each of these contain many different denominations or groups.

ਰੀਸਟੋਰਿਜ਼ਮਵਾਦ ਸਮੇਤ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਸੂਲ ਧਰਮ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਚਰਚ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ.
there are also smaller groups, including restorationism, the belief that christianity should be restored as opposed to reformed along the lines of what is known about the apostolic early church.

ਲੈਟਰ ਡੇਅ ਸੇਂਟ ਲਹਿਰ, ਜੋਸਫ਼ ਸਮਿਥ ਦੁਆਰਾ 1820 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
latter day saint movement, founded by joseph smith in the late 1820s.

ਯਹੋਵਾਹ ਦੇ ਗਵਾਹ, ਚਾਰਲਸ ਟੇਜ਼ ਰਸਲ ਦੁਆਰਾ 1870 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ.
jehovah's witnesses, founded in the late 1870s by charles taze russell.

ਇਸਲਾਮ ਇਸਲਾਮ ਕੁਰਾਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਇਸਲਾਮਿਕ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਹਦੀਸ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
islam islam is based on the quran, one of the holy books considered by muslims to be revealed by god, and on the teachings hadith of the islamic prophet muhammad, a major political and religious figure of the 7th century ce.

ਇਸਲਾਮ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
islam is the most widely practiced religion of southeast asia, north africa, western asia, and central asia, while muslim-majority countries also exist in parts of south asia, sub-saharan africa, and southeast europe.

ਇਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਮੌਰੀਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਤੰਤਰ ਵੀ ਹਨ।
there are also several islamic republics, including iran, pakistan, mauritania, and afghanistan.

ਸੁੰਨੀ ਇਸਲਾਮ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਦੀਸ ਜੋ ਸੁੰਨਤ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਹਿਬਾਹ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
sunni islam is the largest denomination within islam and follows the quran, the hadiths which record the sunnah, whilst placing emphasis on the sahabah.

ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਨੁਯਾਾਇਯਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
shia islam is the second largest denomination of islam and its adherents believe that ali succeeded muhammad and further places emphasis on muhammad's family.

ਅਹਿਮਦੀਆ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਡੀਕੀ ਇਮਾਮ ਮਾਹੀ ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਮਸੀਹਾ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਹਿਮਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ahmadiyya adherents believe that the awaited imam mahdi and the promised messiah has arrived, believed to be mirza ghulam ahmad by ahmadis.

ਇੱਥੇ ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮਵਾਦ ਅਤੇ ਸਲਾਫਵਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਪੁਨਰਵਾਦੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਹਨ.
there are also muslim revivalist movements such as muwahhidism and salafism.

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਸਲਾਮ, ਇਬਾਦੀ, ਸੂਫੀ, ਕੁਰਾਨ, ਮਾਹਦਵੀਆ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other denominations of islam include nation of islam, ibadi, sufism, quranism, mahdavia, and non-denominational muslims.

ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਹਾਬੀਵਾਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ।
wahhabism is the dominant muslim schools of thought in the kingdom of saudi arabia.

ਹੋਰ 'ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਕ ਅਬਰਾਹਿਮਿਕ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ.
other the ' faith is an abrahamic religion founded in 19th century iran and since then has spread worldwide.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਬਾਨੀ 'ਯੂ' ਸਮੇਤ ਅਤਿਰਿਕਤ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ.
it teaches unity of all religious philosophies and accepts all of the prophets of judaism, christianity, and islam as well as additional prophets including its founder 'u' .

ਇਸਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ 'ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ.
one of its divisions is the orthodox ' faith.

ਛੋਟੇ ਖੇਤਰੀ ਅਬਰਾਹਾਮਿਕ ਸਮੂਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰ bankੇ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰੀਵਾਦ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਮਾਇਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸਤਾਫਰੀ ਲਹਿਰ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰੂਜ਼.
smaller regional abrahamic groups also exist, including samaritanism primarily in israel and the west bank , the rastafari movement primarily in jamaica , and druze primarily in syria and lebanon .

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਧਰਮ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਧਰਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਤਾਓਕ ਧਰਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਧਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਜਾਂ ਕੋਰੀਅਨ ਵਿੱਚ ਤਾਓ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
east asian religions east asian religions also known as far eastern religions or taoic religions consist of several religions of east asia which make use of the concept of tao in chinese or in japanese or korean .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੋਰੀਅਨ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਜਾਪਾਨੀ ਧਰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
they include taoism and confucianism, as well as korean, vietnamese, and japanese religion influenced by chinese thought.

ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸੋਂ ਦੇ ਹਾਨ ਚੀਨੀ, ਜਾਂ ਮੇਟੋਨਾਈਮੀ ਦੇ ਦੇਸੀ ਧਰਮ ਹਨ।
chinese folk religion the indigenous religions of the han chinese, or, by metonymy, of all the populations of the chinese cultural sphere.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ, ਤਾਓ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ, ਵੂਇਜ਼ਮ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਨਵੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚੇਨ ਤਾਓ, ਫਾਲੂਨ ਗੋਂਗ ਅਤੇ ਯਿਗੁਆਨਦੋ ਦਾ ਸਿੰਕਰੇਟਿਜ਼ਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
it includes the syncretism of confucianism, taoism and buddhism, wuism, as well as many new religious movements such as chen tao, falun gong and yiguandao.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਮਨਵਾਦ, ਚੋਂਡੋਗਯੋ, ਅਤੇ ਜੀਂਗ ਸੈਨ ਡੂ, ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੰਟੋ, ਸ਼ੁਗਾਂਡੋ, ਰਯੁਕਯੁਆਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਲਾਓਸ ਕਾਓ ਆਈ, ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ.
other folk and new religions of east asia and southeast asia such as korean shamanism, chondogyo, and jeung san do in korea shinto, shugendo, ryukyuan religion, and japanese new religions in japan satsana phi in laos cao i, , and vietnamese folk religion in vietnam.

ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
indian religions indian religions are practiced or were founded in the indian subcontinent.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਧਰਮਿਕ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ, ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਖਾਸ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
they are sometimes classified as the dharmic religions, as they all feature dharma, the specific law of reality and duties expected according to the religion.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇਕ ਵਿਸਾਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਰਣਨਵਾਦ, ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
hinduism is a synecdoche describing the similar philosophies of vaishnavism, shaivism, and related groups practiced or founded in the indian subcontinent.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ, ਜਾਤੀ, ਪੁਨਰ ਜਨਮ, ਮੰਤਰ, ਯੰਤਰ ਅਤੇ.
concepts most of them share in common include karma, caste, reincarnation, mantras, yantras, and .

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਜੇ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱ perhaps ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ.
hinduism is the most ancient of still-active religions, with origins perhaps as far back as prehistoric times.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਇਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਰਜਨਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
hinduism is not a monolithic religion but a religious category containing dozens of separate philosophies amalgamated as dharma, which is the name by which hinduism has been known throughout history by its followers.

ਪਾਰਸਵ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ ਮਹਾਂਵੀਰ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਜੈਨ ਧਰਮ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
jainism, taught primarily by parsva 9th century bce and mahavira 6th century bce , is an ancient indian religion that prescribes a path of non-violence for all forms of living beings in this world.

ਜੈਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
jains are found mostly in india.

ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਸਿਧਾਰਥ ਗੋਤਮ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
buddhism was founded by siddhattha gotama in the 6th century bce.

ਬੋਧੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੋਤਮ ਨੇ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਦੇ ਸਹੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦੁਖਾਉਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਭਾਵ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
buddhists generally agree that gotama aimed to help sentient beings end their suffering dukkha by understanding the true nature of phenomena, thereby escaping the cycle of suffering and rebirth , that is, achieving nirvana.

ਥੈਰਵਾੜਾ ਬੁੱਧ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
theravada buddhism, which is practiced mainly in sri lanka and southeast asia alongside folk religion, shares some characteristics of indian religions.

ਇਹ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਲੀ ਕੈਨਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is based in a large collection of texts called the pali canon.

ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਜਾਂ "ਮਹਾਨ ਵਾਹਨ" ਜਿਸਦੇ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ ਜੋ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵੀਅਤਨਾਮ, ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ relevantੁਕਵੇਂ ਹਨ.
mahayana buddhism or the "great vehicle" under which are a multitude of doctrines that became prominent in china and are still relevant in vietnam, korea, japan and to a lesser extent in europe and the united states.

ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜ਼ੇਨ, ਸ਼ੁੱਧ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਸੋਕਾ ਗੱਕਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
mahayana buddhism includes such disparate teachings as zen, pure land, and soka gakkai.

ਵਾਜਰਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
vajrayana buddhism first appeared in india in the 3rd century ce.

ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਸੀ.ਐੱਫ.
it is currently most prominent in the himalaya regions and extends across all of asia cf.

ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਵੇਂ ਬੋਧੀ ਸੰਪਰਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵਾਯਾਨਾ ਦਲਿਤ ਬੋਧੀ ਲਹਿਰ ਜੋ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਸੀ.
two notable new buddhist sects are and the navayana dalit buddhist movement , which were developed separately in the 20th century.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ 10 ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਇਕ ਏਕਾਵਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ।
sikhism is a monotheistic religion founded on the teachings of guru nanak and ten successive sikh gurus in 15th century punjab.

ਇਹ ਲਗਭਗ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਸਿਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗਠਿਤ ਧਰਮ ਹੈ।
it is the fifth-largest organized religion in the world, with approximately 30 million sikhs.

ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
sikhs are expected to embody the qualities of a sant- saint-soldier, have control over one's internal vices and be able to be constantly immersed in virtues clarified in the guru granth sahib.

ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਇਕ ਸ਼ਬਦ, ਭਾਵ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the principal beliefs of sikhi are faith in by the phrase ik , meaning one god, who prevails in everything, along with a praxis in which the sikh is enjoined to engage in social reform through the pursuit of justice for all human beings.

ਸਥਾਨਕ ਧਰਮ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਲੋਕ ਧਰਮ ਰਵਾਇਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਸ਼ਮਨਵਾਦ, ਵੈਰਵਾਦ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜ ਪੂਜਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਰਥ ਹਨ "ਦੇਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"।
local religions indigenous and folk indigenous religions or folk religions refers to a broad category of traditional religions that can be characterised by shamanism, animism and ancestor worship, where traditional means "indigenous, that which is aboriginal or foundational, handed down from generation to ".

ਇਹ ਉਹ ਧਰਮ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੂਹ, ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਧਰਮ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
these are religions that are closely associated with a particular group of people, ethnicity or tribe they often have no formal creeds or sacred texts.

ਕੁਝ ਧਰਮ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some faiths are syncretic, fusing diverse religious beliefs and practices.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਆਦਿਵਾਸੀ ਧਰਮ
australian aboriginal religions.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਧਰਮ ਲੋਕ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾ.
folk religions of the americas native american religions folk religions are often omitted as a category in surveys even in countries where they are widely practiced, e.g.

ਚੀਨ ਵਿਚ।
in china.

ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਰਵਾਇਤੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਰਵਾਇਤੀ ਧਰਮ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
african traditional african traditional religion encompasses the traditional religious beliefs of people in africa.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਬਰਬਰ ਧਰਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in north africa, these religions have included traditional berber religion, ancient egyptian religion, and waaq.

ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਅਕਾਨ ਧਰਮ, ਡਹੋਮੀ ਫਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਈਫਿਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਇਗਬੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਓਡਨੀਨੀ, ਸੇਰੇਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯੋਰੂਬਾ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਬੁਸ਼ੋਂਗੋ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਐਮਬੂਟੀ ਪਿਗਮੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਲੁਗਬਾਰਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਡਿੰਕਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੋਟੁਕੋ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
west african religions include akan religion, dahomey fon mythology, efik mythology, odinani of the igbo people, serer religion, and yoruba religion, while bushongo mythology, mbuti pygmy mythology, lugbara mythology, dinka religion, and lotuko mythology come from central africa.

ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾੰਬਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਮੱਸਾਈ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਮਾਲਾਗਾਸੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਸੈਨ ਧਰਮ, ਲੋਜ਼ੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਤੁੰਬੂਕਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
southern african traditions include akamba mythology, masai mythology, malagasy mythology, san religion, lozi mythology, tumbuka mythology, and zulu mythology.

ਬੰਤੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰੀ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bantu mythology is found throughout central, southeast, and southern africa.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸੈਂਟੇਰੀਆ, ਕੈਂਡਮਬਲ, ਵੋਡਨ, ਲੂਸੁਮੀ, ਉਮਬੰਡਾ ਅਤੇ ਮੈਕੁੰਬਾ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਧਰਮ ਹਨ.
there are also notable african diasporic religions practiced in the americas, such as santeria, candomble, vodun, lucumi, umbanda, and macumba.

ਈਰਾਨੀ ਈਰਾਨੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੇਟਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
iranian iranian religions are ancient religions whose roots predate the islamization of greater iran.

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਧਰਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ.
nowadays these religions are practiced only by minorities.

ਜ਼ੋਰੋਸਟੇਰੀਅਨਿਜ਼ਮ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਨਬੀ ਜ਼ੋਰੋਸਟਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
zoroastrianism is based on the teachings of prophet zoroaster in the 6th century bc.

ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨਸ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਆਹੁਰਾ ਮਜਦਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
zoroastrians worship the creator ahura mazda.

ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਜ਼ਮ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਬੁਰਾਈ ਮਾਜ਼ਦਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
in zoroastrianism good and evil have distinct sources, with evil trying to destroy the creation of mazda, and good trying to sustain it.

ਮੰਡੇਇਜ਼ਮ ਇਕ ਦੁਨਿਆਵੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ.
mandaeism is a monotheistic religion with a strongly dualistic worldview.

ਮੈਂਡੇਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ "ਆਖਰੀ ਗਨੋਸਟਿਕਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mandaeans are sometime labeled as the "last gnostics".

ਕੁਰਦੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਯਜੀਦੀ, ਆਲੇਵੀ ਅਤੇ ਆਹਲ-ਏ ਹੱਕ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
kurdish religions include the traditional beliefs of the yazidi, alevi, and ahl-e haqq.

ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਲੇਬਲ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
sometimes these are labeled .

ਨਵੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ।
new religious movements is a general category for a wide variety of religious movements founded in japan since the 19th century.

ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
these movements share almost nothing in common except the place of their founding.

ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਗੱਕਾਈ, ਟੈਨਰਿਕੀਓ ਅਤੇ ਸੇਚੋ-ਨੋ-ਆਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the largest religious movements centered in japan include soka gakkai, tenrikyo, and seicho-no-ie among hundreds of smaller groups.

ਕਾਓ ਆਈ ਇਕ ਸਿੰਕਰੇਟਿਸਟਿਕ, ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿਚ 1926 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1974 ਵਿਚ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਪਰਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
cao i is a syncretistic, monotheistic religion, established in vietnam in 1926. is a new religious movement founded in 1974 teaching that humans were created by aliens.

ਇਹ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੂਐਫਓ ਧਰਮ ਹੈ.
it is numerically the world's largest ufo religion.

ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਯਵਾਜ਼ੀ, ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਇਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਮਾਰਗ, ਭਾਰਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਵੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
hindu reform movements, such as ayyavazhi, swaminarayan faith and ananda marga, are examples of new religious movements within indian religions.

ਇਕਵਾਦੀਵਾਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਲਿਜ਼ਮ ਇਕ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ “ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਭਾਲ” ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
unitarian universalism is a religion characterized by support for a "free and responsible search for truth and meaning", and has no accepted creed or theology.

ਨੂਹਿਦਵਾਦ ਨੂਹ ਦੇ ਸੱਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰੱਬੀਨਿਕ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਇੱਕਵਾਦੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ.
noahidism is a monotheistic ideology based on the seven laws of noah, and on their traditional interpretations within rabbinic judaism.

ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਅਮਰ ਜੀਵ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ.
scientology teaches that people are immortal beings who have forgotten their true nature.

ਆਤਮਿਕ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ methodੰਗ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾseਂਸਲਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਡੀਟਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਖਦਾਈ ਜਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤੰਨਤਾ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਝਣਾ ਹੈ.
its method of spiritual rehabilitation is a type of counseling known as auditing, in which practitioners aim to consciously re-experience and understand painful or traumatic events and decisions in their past in order to free themselves of their limiting effects.

ਏਕਾੰਕਾਰ ਇੱਕ ਪੰਥਵਾਦੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ.
eckankar is a pantheistic religion with the purpose of making god an everyday reality in one's life.

ਵਿੱਕਾ ਇਕ ਨਵਾਂ-ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1954 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਜੈਰਲਡ ਗਾਰਡਨਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
wicca is a neo-pagan religion first popularised in 1954 by british civil servant gerald gardner, involving the worship of a god and goddess.

ਡ੍ਰਾਇਡਰੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡ੍ਰੂਡਸ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
druidry is a religion promoting harmony with nature, and drawing on the practices of the druids.

ਇੱਥੇ ਕਈ ਨਿਓਪੇਗਨ ਹਰਕਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਜਾਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
there are various neopagan movements that attempt to reconstruct or revive ancient pagan practices.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀਥਨਰੀ, ਹੈਲੇਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕੀਮੇਟਿਕਿਜ਼ਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include heathenry, hellenism, and kemeticism.

ਸ਼ੈਤਾਨਵਾਦ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਰਗ ਹੈ ਜੋ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਥੀਸਟਿਕ ਸ਼ੈਤਾਨਵਾਦ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ “ਸ਼ੈਤਾਨ” ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਲਾਵੀਅਨ ਸ਼ੈਤਾਨਵਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
satanism is a broad category of religions that, for example, worship satan as a deity theistic satanism or use "satan" as a symbol of carnality and earthly values laveyan satanism .

ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਕਮਿ variousਨਿਟੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ structuresਾਂਚੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਚਰਚ", "ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ", "ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ", "ਪੰਥ" ਅਤੇ "ਸੰਸਥਾਵਾਂ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
sociological classifications of religious movements suggest that within any given religious group, a community can resemble various types of structures, including "churches", "denominations", "sects", "cults", and "institutions".

ਅੰਤਰ-ਪੱਖਪਾਤੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਰਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ ਹੈ.
interfaith cooperation because religion continues to be recognized in western thought as a universal impulse, many religious practitioners have aimed to band together in interfaith dialogue, cooperation, and religious peacebuilding.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਵਾਦ 1893 ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਸ਼ਵ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸੰਸਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ “ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ” ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
the first major dialogue was the parliament of the world's religions at the 1893 chicago world's fair, which affirmed "universal values" and recognition of the diversity of practices among different cultures.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਨਸਲੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
the 20th century has been especially fruitful in use of interfaith dialogue as a means of solving ethnic, political, or even religious conflict, with reconciliation representing a complete reverse in the attitudes of many christian communities towards jews.

2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਏ ਕਾਮਨ ਵਰਡ", ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿੱਚ "ਸੀ 1 ਵਰਲਡ ਡਾਇਲਾਗ", "ਸਾਂਝੇ ਅਧਾਰ" ਪਹਿਲ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ "ਵਰਲਡ ਇੰਟਰਫੇਥ ਏਕਤਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਫ਼ਤਾ ".
recent interfaith initiatives include "a common word", launched in 2007 and focused on bringing muslim and christian leaders together, the "c1 world dialogue", the "common ground" initiative between islam and buddhism, and a united nations sponsored "world interfaith harmony week".

ਧਰਮ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ, ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਧਰਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਯੂਰੋਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਧਰਮ.
academic study of religion a number of disciplines study the phenomenon of religion theology, comparative religion, history of religion, evolutionary origin of religions, anthropology of religion, psychology of religion, including neurosciences of religion and evolutionary psychology of religion, sociology of religion, and law and religion.

ਡੈਨੀਅਲ ਐਲ ਪੈਲਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅੱਠ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਈ ਬੀ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ।
daniel l. pals mentions eight classical theories of religion, focusing on various aspects of religion animism and magic, by e.b.

ਟਾਇਲਰ ਅਤੇ ਜੇ.ਜੀ.
tylor and j.g.

ਫ੍ਰੇਜ਼ਰ ਸਿਗਮੰਡ ਫ੍ਰੌਇਡ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਐਮੀਲ ਡਰਕਹੈਮ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਮੈਕਸ ਵੇਬਰ, ਮਿਰਸੀਆ ਏਲੀਅਡ, ਈਈ ਦੀ ਮਨੋ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਪਹੁੰਚ
frazer the psycho-analytic approach of sigmund freud and further emile durkheim, karl marx, max weber, mircea eliade, e.e.

ਇਵਾਨਸ-ਪ੍ਰਿਚਰਡ, ਅਤੇ ਕਲਿਫੋਰਡ ਗਿਰਟਜ਼.
evans-pritchard, and clifford geertz.

ਮਾਈਕਲ ਸਟੌਸਬਰਗ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਮਕਾਲੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਪਹੁੰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
michael stausberg gives an overview of contemporary theories of religion, including cognitive and biological approaches.

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਨਿਕੋਲਸ ਡੀ ਲੈਂਜ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਇਕ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਫੈਕਲਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਸਟ੍ਰੇਟ-ਜੈਕੇਟ ਇਕ ਮਸੀਹੀ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਕੱਟ.
comparative religion nicholas de lange, professor of hebrew and jewish studies at cambridge university, says that the comparative study of religions is an academic discipline which has been developed within christian theology faculties, and it has a tendency to force widely differing phenomena into a kind of strait-jacket cut to a christian pattern.

ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰੇ 'ਧਰਮਾਂ' ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜੋ ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ .
the problem is not only that other 'religions' may have little or nothing to say about questions which are of burning importance for christianity, but that they may not even see themselves as religions in precisely the same way in which christianity sees itself as a religion.

ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮੂਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ.
theories of religion origins and development the origin of religion is uncertain.

ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁੱins ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
there are a number of theories regarding the subsequent origins of religious practices.

ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੌਨ ਮੋਨਾਘਨ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਜਸਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਨਬੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਉੱਤਰ ਭਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
according to anthropologists john monaghan and peter just, "many of the great world religions appear to have begun as revitalization movements of some sort, as the vision of a charismatic prophet fires the imaginations of people seeking a more comprehensive answer to their problems than they feel is provided by everyday beliefs.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਉਭਰੇ ਹਨ.
charismatic individuals have emerged at many times and places in the world.

ਇਹ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦੋਲਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਬੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਨਿਯਮਤਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ "ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ."
it seems that the key to long-term success and many movements come and go with little long-term effect has relatively little to do with the prophets, who appear with surprising regularity, but more to do with the development of a group of supporters who are able to institutionalize the movement."

ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਲਏ ਹਨ.
the development of religion has taken different forms in different cultures.

ਕੁਝ ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਅਭਿਆਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
some religions place an emphasis on belief, while others emphasize practice.

ਕੁਝ ਧਰਮ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਜਰਬੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
some religions focus on the subjective experience of the religious individual, while others consider the activities of the religious community to be most important.

ਕੁਝ ਧਰਮ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨੇੜਲੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
some religions claim to be universal, believing their laws and cosmology to be binding for everyone, while others are intended to be practiced only by a closely defined or localized group.

ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਜਨਤਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ, ਹਸਪਤਾਲ, ਪਰਿਵਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
in many places religion has been associated with public institutions such as education, hospitals, the family, government, and political hierarchies.

ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਨ ਮੋਨੋਘਨ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਜਸਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, “ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।
anthropologists john monoghan and peter just state that, "it seems apparent that one thing religion or belief helps us do is deal with problems of human life that are significant, persistent, and intolerable.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ whichੰਗ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. "
one important way in which religious beliefs accomplish this is by providing a set of ideas about how and why the world is put together that allows people to accommodate anxieties and deal with misfortune."

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਨਮੂਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਲਿਫੋਰਡ ਜੀਰਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ "ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਕਿਹਾ.
cultural system while religion is difficult to define, one standard model of religion, used in religious studies courses, was proposed by clifford geertz, who simply called it a "cultural system".

ਤਾਲਾਲ ਅਸਦ ਦੁਆਰਾ ਗਿਰਟਜ਼ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ "ਮਾਨਵ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।
a critique of geertz's model by talal asad categorized religion as "an anthropological category".

ਰਿਚਰਡ ਨਿbuਬਰ ਨੇ 1894-1962 ਦੇ ਮਸੀਹ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇੰਟਰਪਲੇਅ ਦੇ.
richard niebuhr's 1894-1962 five-fold classification of the relationship between christ and culture, however, indicates that religion and culture can be seen as two separate systems, though not without some interplay.

ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਰਮਾਣਵਾਦ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਰਮਾਣਵਾਦ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਅਬਰਾਹਾਮਿਕ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
social constructionism one modern academic theory of religion, social constructionism, says that religion is a modern concept that suggests all spiritual practice and worship follows a model similar to the abrahamic religions as an orientation system that helps to interpret reality and define human beings.

ਧਰਮ ਦੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਵਿਚ ਡੈਨੀਅਲ ਡੂਬਿissਸਨ, ਤਿਮੋਥਿਉ ਫਿਟਜ਼ਗਰਲਡ, ਤਾਲਾਲ ਅਸਦ ਅਤੇ ਜੇਸਨ ਜੋਸਫ਼ਸਨ ਹਨ।
among the main proponents of this theory of religion are daniel dubuisson, timothy fitzgerald, talal asad, and jason josephson.

ਸਮਾਜਕ ਨਿਰਮਾਣਵਾਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਜੋ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ਼ੈਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the social constructionists argue that religion is a modern concept that developed from christianity and was then applied inappropriately to non-western cultures.

ਕਾਨੂੰਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ 1980 ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਤ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗ.
law the study of law and religion is a relatively new field, with several thousand scholars involved in law schools, and academic departments including political science, religion, and history since 1980.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨਾ ਸਿਰਫ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸਥਾਪਨਾ ਬਾਰੇ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਆਇਕ ਭਾਸ਼ਣ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਝ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
scholars in the field are not only focused on strictly legal issues about religious freedom or non-establishment, but also study religions as they are qualified through judicial discourses or legal understanding of religious phenomena.

ਵਿਅੰਗਵਾਦੀ ਕੈਨਨ ਕਾਨੂੰਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
exponents look at canon law, natural law, and state law, often in a comparative perspective.

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਰਹਿਮ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਇਕੁਇਟੀ, ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ.
specialists have explored themes in western history regarding christianity and justice and mercy, rule and equity, and discipline and love.

ਵਿਆਜ ਦੇ ਆਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common topics of interest include marriage and the family and human rights.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਰੋਮ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ.
outside of christianity, scholars have looked at law and religion links in the muslim middle east and pagan rome.

ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਸੈਕੂਲਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
studies have focused on secularization.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈੱਡਸਕਰੱਵ 'ਤੇ ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
in particular the issue of wearing religious symbols in public, such as headscarves that are banned in french schools, have received scholarly attention in the context of human rights and feminism.

ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਹਿਲੂ ਤਰਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਅਲੰਭਾਵੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਵਿਵੇਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
related aspects reason and science science acknowledges reason, empiricism, and evidence and religions include revelation, faith and sacredness whilst also acknowledging philosophical and metaphysical explanations with regard to the study of the universe.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਏਕਾਧਿਕਾਰ, ਨਿਰੰਤਰ, ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀਆਂ ਹਨ.
both science and religion are not monolithic, timeless, or static because both are complex social and cultural endeavors that have changed through time across languages and cultures.

"ਵਿਗਿਆਨ" ਅਤੇ "ਧਰਮ" ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਹੈ "ਧਰਮ" ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ, "ਵਿਗਿਆਨ" 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ. ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ "ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ" ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ "ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ" ਸ਼ਬਦ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਭਰਿਆ.
the concepts of "science" and "religion" are a recent invention "religion" emerged in the 17th century in the midst of colonization and globalization and the protestant reformation, "science" emerged in the 19th century out of natural philosophy in the midst of attempts to narrowly define those who studied nature "natural science" , and the phrase "religion and science" emerged in the 19th century due to the reification of both concepts.

ਇਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ "ਬੁੱਧ ਧਰਮ", "ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ", "ਤਾਓ ਧਰਮ" ਅਤੇ "ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ" ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ।
it was in the 19th century that the terms "buddhism", "hinduism", "taoism", and "confucianism" first emerged.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਤੀਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ, ਅਭਿਆਸਾਂ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ.
in the ancient and medieval world, the etymological latin roots of both science scientia and religion religio were understood as inner qualities of the individual or virtues, never as doctrines, practices, or actual sources of knowledge.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ factsੰਗ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੁਆਰਾ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in general the scientific method gains knowledge by testing hypotheses to develop theories through elucidation of facts or evaluation by experiments and thus only answers cosmological questions about the universe that can be observed and measured.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ bestੁਕਦਾ ਹੈ.
it develops theories of the world which best fit physically observed evidence.

ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰੀਕਰਨ, ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.
all scientific knowledge is subject to later refinement, or even rejection, in the face of additional evidence.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਬੂਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਕਸਰ ਸਧਾਰਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਸਚਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ mechanੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ.
scientific theories that have an overwhelming preponderance of favorable evidence are often treated as de facto verities in general parlance, such as the theories of general relativity and natural selection to explain respectively the mechanisms of gravity and evolution.

ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ haveੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਅਰਥ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦੱਸਣਾ ਹੈ.
religion does not have a method per se partly because religions emerge through time from diverse cultures and it is an attempt to find meaning in the world, and to explain humanity's place in it and relationship to it and to any posited entities.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸਚਾਈਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਪਰਖਣ ਅਤੇ ਪਰਖਣ ਲਈ ਤਰਕ, ਤਜੁਰਬੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in terms of christian theology and ultimate truths, people rely on reason, experience, scripture, and tradition to test and gauge what they experience and what they should believe.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਨਮੂਨੇ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਮੂਨੇ ਹਨ.
furthermore, religious models, understanding, and metaphors are also revisable, as are scientific models.

ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 1940 ਲਿਖਿਆ ਹੈ “ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
regarding religion and science, albert einstein states 1940 "for science can only ascertain what is, but not what should be, and outside of its domain value judgments of all kinds remain necessary.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਹੀ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਰਸਪਰ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ.
religion, on the other hand, deals only with evaluations of human thought and action it cannot justifiably speak of facts and relationships between , even though the realms of religion and science in themselves are clearly marked off from each other, nevertheless there exist between the two strong reciprocal relationships and dependencies.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਮ ਉਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਚ ਕਿਹੜੇ ਅਰਥ ਹਨ. "
though religion may be that which determine the goals, it has, nevertheless, learned from science, in the broadest sense, what means will contribute to the attainment of the goals it has set up."

ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਰੇਮਵਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
morality and religion many religions have value frameworks regarding personal behavior meant to guide adherents in determining between right and wrong.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਟ੍ਰਿਪਲ ਰਤਨ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦਾ ਹਲਚਾ, ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਸ਼ਰੀਆ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਦਾ ਕੈਨਨ ਕਾਨੂੰਨ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਰਸਤਾ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਜ਼ਮ ਦੀ “ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰ, ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ” ਸੰਕਲਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
these include the triple jems of jainism, judaism's halacha, islam's sharia, catholicism's canon law, buddhism's eightfold path, and zoroastrianism's "good thoughts, good words, and good deeds" concept, among others.

ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹਨ.
religion and morality are not synonymous.

ਨੈਤਿਕਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ "ਇੱਕ ਲਗਭਗ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਧਾਰਣਾ" ਹੈ.
morality does not necessarily depend upon religion although this is "an almost automatic assumption."

ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ofਫ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਐਥਿਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਗਤ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹਨ.
according to the westminster dictionary of christian ethics, religion and morality "are to be defined differently and have no definitional connections with each other.

ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਰਜ ਗਾਈਡ ਹਨ. "
conceptually and in principle, morality and a religious value system are two distinct kinds of value systems or action guides."

ਗੇਲਅਪ ਦੁਆਰਾ 145 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਲੋਬਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਦਰ ਹੈ ਸੇਵਾ ਨਾ ਗੈਰ ਸੇਵਾ
according to global research done by gallup on people from 145 countries, adherents of all the major world religions who attended religious services in the past week have higher rates of generosity such as donating money, volunteering, and helping a stranger than do their coreligionists who did not attend services non-attenders .

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਉਦਾਰ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
even for people who were nonreligious, those who said they attended religious services in the past week exhibited more generous behaviors.

ਗੈਲਅਪ ਦੁਆਰਾ 140 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਕਰਨ, ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਨਬੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ, likelyਸਤਨ, ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਘੱਟ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ.
another global study by gallup on people from 140 countries showed that highly religious people are more likely to help others in terms of donating money, volunteering, and helping strangers despite them having, on average, lower incomes than those who are less religious or nonreligious.

ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੌਬਰਟ ਪੁਟਨਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦਾਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
a comprehensive study by harvard university professor robert putnam found that religious people are more charitable than their irreligious counterparts.

ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਚਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੂਜਾ ਸੇਵਾ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ 15% ਅਮਰੀਕੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
the study revealed that forty percent of worship service attending americans volunteer regularly to help the poor and elderly as opposed to 15% of americans who never attend services.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹਨ ਜੋ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ 36% ਬਨਾਮ 15%, ਇੱਕ ਗੁਆਂ. ਜਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮੂਹ 26% ਬਨਾਮ 13%, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ 21% ਬਨਾਮ 13% ਹਨ.
moreover, religious individuals are more likely than non-religious individuals to volunteer for school and youth programs 36% vs. 15% , a neighborhood or civic group 26% vs. 13% , and for health care 21% vs. 13% .

ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਦੇਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ.
other research has shown similar correlations between religiosity and giving.

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
religious belief appears to be the strongest predictor of charitable giving.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 2000 ਵਿਚ charਸਤਨ ਦਾਨ ਦੇਣਾ 2,210 ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 642 ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।
one study found that average charitable giving in 2000 by religious individuals 2,210 was over three times that of secular individuals 642 .

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਦਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ 88 ਵੱਧ ਸੀ.
giving to non-religious charities by religious individuals was 88 higher.

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸਮੇਂ, ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
religious individuals are also more likely to volunteer time, donate blood, and give back money when accidentally given too much change.

ਬਰਨਾ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 2007 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ "ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਚਰਚ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2006 ਵਿਚ averageਸਤਨ 1,500 ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਨਾ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ" ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ onਸਤਨ 200.
a 2007 study by the the barna group found that "active-faith" individuals those who had attended a church service in the past week reported that they had given on average 1,500 in 2006, while "no-faith" individuals reported that they had given on average 200.

"ਐਕਟਿਵ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ" ਬਾਲਗਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਚਰਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੈਰਿਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ "ਨਾ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ" ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਦੇਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
"active-faith" adults claimed to give twice as much to non-church-related charities as "no-faith" individuals claimed to give.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬੇਘਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਕਮਿ inਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ.
they were also more likely to report that they were registered to vote, that they volunteered, that they personally helped someone who was homeless, and to describe themselves as "active in the community."

ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਨੈਤਿਕ ਰਵੱਈਏ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some scientific studies show that the degree of religiosity is generally found to be associated with higher ethical attitudes for example, surveys suggesting a positive connection between faith and altruism.

ਸਰਵੇਖਣ ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
survey research suggests that believers do tend to hold different views than non-believers on a variety of social, ethical and moral questions.

ਬਰਨਾ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਤ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਅਗਨੋਸਟਿਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨਸੀ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣਾ, ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨਾ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧ, ਜੂਆ ਖੇਡਣਾ, ਨਗਨਤਾ ਜਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਿਨਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੇਖਣਾ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ "ਸਮਲਿੰਗੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣਾ."
according to a 2003 survey conducted in the united states by the barna group, those who described themselves as believers were less likely than those describing themselves as atheists or agnostics to consider the following behaviors morally acceptable cohabitating with someone of the opposite sex outside of marriage, enjoying sexual fantasies, having an abortion, sexual relationships outside of marriage, gambling, looking at pictures of nudity or explicit sexual behavior, getting drunk, and "having a sexual relationship with someone of the same sex."

ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
politics religion has a significant impact on the political system in many countries.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਰੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
notably, most muslim-majority countries adopt various aspects of sharia, the islamic law.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਈਰਾਨ.
some countries even define themselves in religious terms, such as the islamic republic of iran.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 23%, ਜਾਂ 1.57 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ.
the sharia thus affects up to 23% of the global population, or 1.57 billion people who are muslims.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧਰਮ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, religion also affects political decisions in many western countries.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, 51% ਵੋਟਰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ 6% ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
for instance, in the united states, 51% of voters would be less likely to vote for a presidential candidate who did not believe in god, and only 6% more likely.

ਈਸਾਈ, ਯੂਐਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 92% ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 2014 ਦੇ 71% ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
christians make up 92% of members of the us congress, compared with 71% of the general public as of 2014 .

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਐਸ ਦੇ 23% ਬਾਲਗ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਕਿਰਸਨ ਸਿਨੇਮਾ, ਡੀ-ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਸਰੀਰ ਦਾ 0.2%, ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
at the same time, while 23% of u.s. adults are religiously unaffiliated, only one member of congress kyrsten sinema, d-arizona , or 0.2% of that body, claims no religious affiliation.

ਬਹੁਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
in most european countries, however, religion has a much smaller influence on politics although it used to be much more important.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਸਰ
for instance, same-sex marriage and abortion were illegal in many european countries until recently, following christian usually catholic doctrine.

ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨੇਤਾ ਨਾਸਤਿਕ ਹਨ
several european leaders are atheists e.g.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ੍ਰਾਂਸਕੋਇਸ ਓਲਾਂਡ ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਲੇਕਸਿਸ ਸਿਪਰਾਸ.
president francois hollande or greece's prime minister alexis tsipras .

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
in asia, the role of religion differs widely between countries.

ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ' ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਇਹ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
for instance, india is still one of the most religious countries and religion still has a strong impact on politics, given that hindu nationalists have been targeting minorities like the muslims and the christians, who historically belonged to the lower castes.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਚੀਨ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਰਾਜਨੀਤੀ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
by contrast, countries such as china or japan are largely secular and thus religion has a much smaller impact on politics.

ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਿਚਕਾਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ.
economics one study has found there is a negative correlation between self-defined religiosity and the wealth of nations.

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਦੇਸ਼ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਧਾਰਮਿਕ" ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਬੇਧਿਆਨੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ "ਧਾਰਮਿਕ" ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
in other words, the richer a nation is, the less likely its inhabitants to call themselves "religious", whatever this word means to them many people identify themselves as part of a religion not irreligion but do not self-identify as "religious" .

ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੈਕਸ ਵੇਬਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਈਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕੰਮ ਦੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਅਮੀਰ ਹਨ.
sociologist and political economist max weber has argued that protestant christian countries are wealthier because of their protestant work ethic.

2015 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਸਾਈ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਕੁਲ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 55% ਦੌਲਤ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨ 5.8%, ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ 3.3% ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ 1.1% ਹਨ।
according to a study from 2015, christians hold the largest amount of wealth 55% of the total world wealth , followed by muslims 5.8% , hindus 3.3% and jewish 1.1% .

ਉਸੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਇਰੇਲੀਲੀਜੀਅਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਸਾਰਕ ਦੌਲਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 34.8% ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
according to the same study it was found that adherents under the classification irreligion or other religions hold about 34.8% of the total global wealth.

ਸਿਹਤ ਮੇਓ ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਹੋਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ.
health mayo clinic researchers examined the association between religious involvement and spirituality, and physical health, mental health, health-related quality of life, and other health outcomes.

ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਏ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮੁਹਾਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਵੀ ਟਰਮਿਨਲ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਚਿੰਤਾ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ."
the authors reported that "most studies have shown that religious involvement and spirituality are associated with better health outcomes, including greater longevity, coping skills, and health-related quality of life even during terminal illness and less anxiety, depression, and suicide."

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਬੰਧਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ“ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ”ਹੈ।
the authors of a subsequent study concluded that the influence of religion on health is "largely beneficial", based on a review of related literature.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਜੇਮਜ਼ ਡਬਲਯੂ. ਜੋਨਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ "ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਲੱਭੇ ਹਨ."
according to academic james w. jones, several studies have discovered "positive correlations between religious belief and practice and mental and physical health and longevity."

1998 ਦੇ ਯੂਐਸ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ.
an analysis of data from the 1998 us general social survey, whilst broadly confirming that religious activity was associated with better health and well-being, also suggested that the role of different dimensions of spirituality religiosity in health is rather more complicated.

ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ "ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੱਭਣ ਨੂੰ ਆਮ ਮੰਨਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨੇ ਜਾਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ forਰਤ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਹਨ.
the results suggested "that it may not be appropriate to generalize findings about the relationship between spirituality religiosity and health from one form of spirituality religiosity to another, across denominations, or to assume effects are uniform for men and women.

ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ "ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਗਲਤ ਸਥਾਪਨਾ" ਜਾਂ ਕਾਰਣ ਦੀ ਗਲਤ ਧਾਰਣਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
superstition superstition has been described as "the incorrect establishment of cause and effect" or a false conception of causation.

ਧਰਮ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
religion is more complex and is mostly composed of social institutions and morality.

ਪਰ ਕੁਝ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਾਦੂਈ ਸੋਚ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ.
but some religions may include superstitions or make use of magical thinking.

ਇਕ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ.
adherents of one religion sometimes think of other religions as superstition.

ਕੁਝ ਨਾਸਤਿਕ, ਬੇਈਮਾਨ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹਵਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
some atheists, deists, and skeptics regard religious belief as superstition.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਵੇਖੇ, ਨੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ' ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਰਿਹਾ, ਡਿਸੀਡਾਇਮੋਨਿਯਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗੁਲਾਮ ਇੱਕ ਜ਼ਾਲਮ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਮਾਲਕ ਤੋਂ ਡਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
greek and roman pagans, who saw their relations with the gods in political and social terms, scorned the man who constantly trembled with fear at the thought of the gods deisidaimonia , as a slave might fear a cruel and capricious master.

ਰੋਮਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵਹਿਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the romans called such fear of the gods superstitio.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪੋਲੀਬੀਅਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਵਿਚ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਸਾਧਨ ਰੈਗਨੀ, ਇਕ ਸਾਧਨ ਦੱਸਿਆ।
ancient greek historian polybius described superstition in ancient rome as an instrumentum regni, an instrument of maintaining the cohesion of the empire.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਪਾਪੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਦਸ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।
the roman catholic church considers superstition to be sinful in the sense that it denotes a lack of trust in the divine providence of god and, as such, is a violation of the first of the ten commandments.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਹਿਮ-ਭਰਮ "ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਇਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ" ਪੈਰਾ.
the catechism of the catholic church states that superstition "in some sense represents a perverse excess of religion" para.

2110.
2110 .

ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦਾ ਭਟਕਣਾ ਹੈ।
"superstition," it says, "is a deviation of religious feeling and of the practices this feeling imposes.

ਇਹ ਉਸ ਪੂਜਾ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਦੂਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ.
it can even affect the worship we offer the true god, e.g., when one attributes an importance in some way magical to certain practices otherwise lawful or necessary.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਫਸਾਉਣਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨਾ.
to attribute the efficacy of prayers or of sacramental signs to their mere external performance, apart from the interior dispositions that they demand is to fall into superstition.

ਸੀ.ਐਫ.
€ cf.

ਮੱਤੀ 23 16-22 "ਪੈਰਾ.
matthew 23 16-22" para.

2111 ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਇਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ, ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵੱਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ.
2111 secularism and atheism secularisation secularization is the transformation of a society from close identification with religious values and institutions toward an inclusive and plural society free from religious privilege, prejudice and discrimination.

ਸੈਕੂਲਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸ਼ਬਦ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਦੁਆਰਾ ਮੱਠ-ਭੇਦ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the term secularization is also used in the context of the lifting of the monastic restrictions from a member of the clergy.

ਅਗਿਆਨਵਾਦੀਵਾਦ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਨਾਸਤਿਕ" ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਅਣਜਾਣਤਾ ਵਿੱਚ "ਅਗਿਆਨਵਾਦੀ" ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼, ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਵਾਦ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ।
agnosticism and atheism the terms "atheist" lack of belief in any gods and "agnostic" belief in the unknowability of the existence of gods , though specifically contrary to theistic e.g.

ਈਸਾਈ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ "ਧਾਰਮਿਕ" ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
christian, jewish, and muslim religious teachings, do not by definition mean the opposite of "religious".

ਇੱਥੇ ਬੁੱਧ, ਤਾਓ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਅਨੁਯਾਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਵਾਦੀ, ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਸੰਨਵਾਦੀਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
there are religions including buddhism, taoism, and hinduism , in fact, that classify some of their followers as agnostic, atheistic, or nontheistic.

"ਧਾਰਮਿਕ" ਦਾ ਅਸਲ ਵਿਪਰੀਤ ਸ਼ਬਦ "ਬੇਤੁਕੀ" ਹੈ.
the true opposite of "religious" is the word "irreligious".

ਇਰਲੀਲੀਜੀਅਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
irreligion describes an absence of any religion antireligion describes an active opposition or aversion toward religions in general.

ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਜਿਵੇਂ ਹੈਕਟਰ ਅਵੋਲੋਸ ਰੈਜੀਨਾ ਸ਼ਵਾਰਟਜ਼, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਹਿਚਨਜ਼ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਡਾਕੀਨਜ਼ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
criticism of religious violence violence critics like hector avalos regina schwartz, christopher hitchens and richard dawkins have argued that religions are inherently violent and harm to society by using violence to promote their goals, in ways that are endorsed and exploited by their leaders.

ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੈਕ ਡੇਵਿਡ ਏਲਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਰਮ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।"
anthropologist jack david eller asserts that religion is not inherently violent, arguing "religion and violence are clearly compatible, but they are not identical."

ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਕਸਾਰ ਹੈ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਉਪਾਧੀ ਹੈ।"
he asserts that "violence is neither essential to nor exclusive to religion" and that " virtually every form of religious violence has its nonreligious corollary."

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਹੈ.
animal sacrifice done by some but not all religions, animal sacrifice is the ritual killing and offering of an animal to appease or maintain favour with a deity.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
it has been banned in india.

ਜੇਮਜ਼, ਪੌਲ ਅਤੇ ਮੈਂਡਵਿਲ, ਪੀਟਰ 2010 ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also notes references sources further reading james, paul & mandaville, peter 2010 .

ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਗ.
globalization and culture, vol.

2 ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਕਰਨਾ।
2 globalizing religions.

ਲੰਡਨ ਸੇਜ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼.
london sage publications.

ਨੋਸ, ਜੌਹਨ ਬੀ.
noss, john b.

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਧਰਮ, 6 ਵੀਂ ਐਡੀ.
man's religions, 6th ed.

ਮੈਕਮਿਲਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀ 1980.
macmillan publishing co. 1980 .

ਪਹਿਲਾ ਐਡ.
the first ed.

1949, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-02-388430-4 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ.
appeared in 1949, isbn 0-02-388430-4.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਯੂ.ਸੀ.ਬੀ. ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜੀ. ਵਿਖੇ ਗੋਬਪਬ ਧਰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਐਡਰੈੱਸਟੈਂਟਸ ਅਗਸਤ i august 2005 i ਆਈ.ਏ.ਸੀ.ਐੱਸ.ਆਰ. - ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਧਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਫੀਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱ referenceਲੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਸਹੀ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਹੇਗਲ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ.
external links religion statistics from ucb libraries govpubs religion at dmoz major religions of the world ranked by number of adherents by adherents.com august 2005 iacsr - international association for the cognitive science of religion studying religion introduction to the methods and scholars of the academic study of religion a contribution to the critique of hegel's philosophy of right marx's original reference to religion as the opium of the people.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਅਤੇ "ਧਰਮ" ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹਾਰਵਰਡ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਜਰਨਲ ਦਾ ਲੇਖ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਕਾਲਜ 2003 ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ੍ਰਮ ਦੇ ਫੈਲੋਜ਼, ਧਰਮ ਸਰੋਤ ਵੀਡੀਓ 5 ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਧਰਮ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਭੂਮੀਗਤ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ .
the complexity of religion and the definition of "religion" in international law harvard human rights journal article from the president and fellows of harvard college 2003 sociology of religion resources video 5 religions spreading across the world a continent is one of several very large landmasses on earth.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਖਤ ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
generally identified by convention rather than any strict criteria, up to seven regions are commonly regarded as continents.

ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਹਨ.
ordered from largest in size to smallest, they are asia, africa, north america, south america, antarctica, europe, and australia.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਦੀਪੀੜੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ coveredਕੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in geology, areas of continental crust include regions covered with water.

ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਗੁਆਂ .ੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
islands are frequently grouped with a neighbouring continent to divide all the world's land into geopolitical regions.

ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿਚਲੇ ਬਹੁਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਨਾਮਕ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
under this scheme, most of the island countries and territories in the pacific ocean are grouped together with the continent of australia to form a geopolitical region called oceania.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, "ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨਿਰੰਤਰ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਜਨਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ."
definitions and application by convention, "continents are understood to be large, continuous, discrete masses of land, ideally separated by expanses of water."

ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਸੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਲੈਂਡਮੇਸਸ ਨਹੀਂ ਹਨ.
many of the seven most commonly recognized continents identified by convention are not discrete landmasses separated completely by water.

ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਪਹੁਦਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ 2,166,086 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 836,330 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, 7,617,930 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,941,300 ਵਰਗ ਮੀਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the criterion "large" leads to arbitrary classification greenland, with a surface area of 2,166,086 square kilometres 836,330 sq mi is considered the world's largest island, while australia, at 7,617,930 square kilometres 2,941,300 sq mi is deemed the smallest continent.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮੀ-ਧਰਤੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਇਕੋ, ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the earth's major landmasses all have coasts on a single, continuous world ocean, which is divided into a number of principal oceanic components by the continents and various geographic criteria.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਮਤ ਅਰਥ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ.
extent the most restricted meaning of continent is that of a continuous area of land or mainland, with the coastline and any land boundaries forming the edge of the continent.

ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਯੂਰਪ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ "ਮਹਾਂਦੀਪ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਮਾਲਟਾ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਤਸਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਨਿ gu ਗਿੰਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
in this sense the term continental europe sometimes referred to in britain as "the continent" is used to refer to mainland europe, excluding islands such as great britain, ireland, malta and iceland, and the term continent of australia may refer to the mainland of australia, excluding tasmania and new guinea.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਮੱਧ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਲੇ contig ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਲਾਸਕਾ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
similarly, the continental united states refers to the 48 contiguous states in central north america and may include alaska in the northwest of the continent the two being separated by canada , while excluding hawaii in the middle of the pacific ocean.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖਾਲੀ, ਡੁੱਬੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਫ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ structਾਂਚਾਗਤ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
from the perspective of geology or physical geography, continent may be extended beyond the confines of continuous dry land to include the shallow, submerged adjacent area the continental shelf and the islands on the shelf continental islands , as they are structurally part of the continent.

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਅਸਲ ਕਿਨਾਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰlinesੇ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
from this perspective the edge of the continental shelf is the true edge of the continent, as shorelines vary with changes in sea level.

ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਟਾਪੂ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ gu ਗਿੰਨੀ ਟਾਪੂ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in this sense the islands of great britain and ireland are part of europe, while australia and the island of new guinea together form a continent.

ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ.
as a cultural construct, the concept of a continent may go beyond the continental shelf to include oceanic islands and continental fragments.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦਾ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in this way, iceland is considered part of europe and madagascar part of africa.

ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
extrapolating the concept to its extreme, some geographers group the australasian continental plate with other islands in the pacific into one continent called oceania.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ.
this divides the entire land surface of the earth into continents or quasi-continents.

ਵਿਛੋੜਾ ਇਹ ਆਦਰਸ਼ ਮਾਪਦੰਡ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ edਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
separation the ideal criterion that each continent be a discrete landmass is commonly relaxed due to historical conventions.

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਿਰਫ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
of the seven most globally recognized continents, only antarctica and australia are completely separated from other continents by ocean.

ਕਈ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ "ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਭੰਡਾਰ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
several continents are defined not as absolutely distinct bodies but as "more or less discrete masses of land".

ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਸੁਏਜ਼ ਦੇ ਇਸਤਮਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਇਸਤਮਸ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ.
asia and africa are joined by the isthmus of suez, and north and south america by the isthmus of panama.

ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਈਜ਼ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੈਂਡਮਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in both cases, there is no complete separation of these landmasses by water disregarding the suez canal and panama canal, which are both narrow and shallow, as well as being artificial .

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੰਗ ਹਨ.
both these isthmuses are very narrow compared to the bulk of the landmasses they unite.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
north america and south america are treated as separate continents in the seven-continent model.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਲੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, they may also be viewed as a single continent known as america or the americas.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਏਸ਼ੀਆਈ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ.
this viewpoint was common in the united states until world war ii, and remains prevalent in some asian six-continent models.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this remains the more common vision in latin american countries, spain, portugal, france, italy and greece, where they are taught as a single continent.

ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਲੈਂਡਮਾਸ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਲੈਂਡਮਾਸ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ.
the criterion of a discrete landmass is completely disregarded if the continuous landmass of eurasia is classified as two separate continents europe and asia.

ਫਿਜ਼ੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਯੂਰਸੀਅਨ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹਨ.
physiographically, europe and south asia are peninsulas of the eurasian landmass.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ, 10,180,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,930,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਜਿਸਦਾ ਅੱਧ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, europe is widely considered a continent with its comparatively large land area of 10,180,000 square kilometres 3,930,000 sq mi , while south asia, with less than half that area, is considered a subcontinent.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
the alternative geology and eurasia is a single continent results in a six-continent view of the world.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨੂੰ ਯੂਰੋ ਸੈਂਟਰਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ "ਸਰੀਰਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇਕੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭੂਮੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਨ.
some view separation of eurasia into europe and asia as a residue of eurocentrism "in physical, cultural and historical diversity, china and india are comparable to the entire european landmass, not to a single european country.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ.
however, for historical and cultural reasons, the view of europe as a separate continent continues in several categorizations.

ਜੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਲੈਂਡਮਾਸਸ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਖੇਪ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਇਕੋ ਮਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
if continents are defined strictly as discrete landmasses, embracing all the contiguous land of a body, then asia, europe and africa form a single continent which may be referred to as afro-eurasia.

ਇਹ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਾਡਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ, ਅਮਰੀਕਾ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
this produces a four-continent model consisting of afro-eurasia, america, antarctica and australia.

ਜਦੋਂ ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਜ਼ਮੀਨ ਵਜੋਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਬਣਦੇ ਸਨ.
when sea levels were lower during the pleistocene ice ages, greater areas of continental shelf were exposed as dry land, forming land bridges.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਿੰਨੀ ਇਕੋ, ਨਿਰੰਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਸੀ.
at those times guinea was a single, continuous continent.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਰਿੰਗ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ.
likewise the americas and afro-eurasia were joined by the bering land bridge.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂ ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ.
other islands such as great britain were joined to the mainlands of their continents.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਸਨ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ-ਅਮਰੀਕਾ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ, ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ-ਨਿ gu ਗਿੰਨੀ.
at that time there were just three discrete continents afro-eurasia-america, antarctica, and australia-new guinea.

ਨੰਬਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਾਡਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
number there are several ways of distinguishing the continents the seven-continent model is usually taught in china, india, pakistan, the philippines, parts of western europe and most english-speaking countries, including australia and the uk.

ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ-ਯੂਰਸੀਆ ਮਾਡਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂਸ, ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the six-continent combined-eurasia model is mostly used in russia, eastern europe, and japan.

ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮਾਡਲ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ, ਇਟਲੀ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਸਪੇਨ, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਵਜਾ ਕੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the six-continent combined-america model is used in france and its former colonies, italy, portugal, spain, romania, latin america, and greece.a five-continent model is obtained from this model by excluding antarctica as uninhabited.

ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਚਾਰਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this is used, for example in the united nations and in the olympic charter.

ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the term oceania refers to a group of island countries and territories in the pacific ocean, together with the continent of australia.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ, ਹਵਾਈ ਜਾਂ ਈਸਟਰ ਆਈਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਓਸ਼ੀਨੀਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pacific islands with ties to other continents such as japan, hawaii or easter island are usually grouped with those continents rather than oceania.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this term is used in several different continental models instead of australia.

ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰੇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
area and population the following table summarizes area and population of each continental region using the seven continent model.

ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ 148,647,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 57,393,000 ਵਰਗ ਮੀ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ 29.1% 510,065,600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 196,937,400 ਵਰਗ ਮੀ.
the total land area of all continents is 148,647,000 square kilometres 57,393,000 sq mi , or 29.1% of earth's surface 510,065,600 km2 or 196,937,400 sq mi .

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੁਆਇੰਟ ਹਨ.
highest and lowest points the following table lists the seven continents with their highest and lowest points on land, sorted in decreasing highest points.

ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤੇ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the lowest exposed points are given for north america and antarctica.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗੈਰ-ਪਣਡੁੱਬੀ ਬੇਡਰੋਕ ਉਚਾਈ ਜੈਕੋਬਸ਼ਵਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਖਾਲ, 512 ਮੀਟਰ, 961 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਬੇਂਟਲੇ ਸਬਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਖਾਈ, 540 ਮੀਟਰ, 330 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ areੱਕੀਆਂ ਹਨ.
the lowest non-submarine bedrock elevations in these continents are the trough beneath jakobshavn glacier ,512 metres ,961 ft and bentley subglacial trench ,540 metres ,330 ft , but these are covered by kilometers of ice.

ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਥੀਥੀਆਂ ਦੇ ਬਕੀਏ ਦੀ ਸੂਚੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਭੂ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some sources list the depression a remnant of the paratethys as the geological border between europe and asia.

ਇਹ ਕਾਕੇਸਸ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਨਟ ਬਲੈਂਕ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਨ ਆਲਪਸ ਵਿਚ 10 europe10 m ਮੀਟਰ ਬਣਾ ਕੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ - ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਬਿੰਦੂ ਅਜੇ ਵੀ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦਾ ਕੰ ofਾ ਹੋਵੇਗਾ.
this would place the caucasus outside of europe, thus making mont blanc elevation 4810 m in the graian alps the highest point in europe - the lowest point would still be the shore of the caspian sea.

ਹੋਰ ਭਾਗ ਸੁਪਰਕੌਨਟੀਨੇਂਟ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
other divisions supercontinents aside from the conventionally known continents, the scope and meaning of the term continent varies.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਪਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਸ, ਲੈਂਡਮੇਸਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕ੍ਰੈਟਨ ਜਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
supercontinents, largely in evidence earlier in the geological record, are landmasses that comprise more than one craton or continental core.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਰਸੀਆ, ਗੋਂਡਵਾਨਾ, ਵਾਲਬਾਰਾ, ਕੇਨੋਰਲੈਂਡ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਰੋਡਿਨਿਆ ਅਤੇ ਪਾਂਗੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
these have included laurasia, gondwana, vaalbara, kenorland, columbia, rodinia, and pangaea.

ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲੈਂਡਮਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
subcontinents certain parts of continents are recognized as subcontinents, especially the large peninsulas separated from the main continental landmass by geographical features.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਅਤੇ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹਨ.
the most notable examples are the indian subcontinent and the arabian peninsula.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਅਲਾਸਕਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
the southern cone of south america and alaskan peninsula of north america are other examples.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਬੰਧਤ "ਉਪ-ਸੰਚਾਲਕ" ਬਾਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟੈਕਟੌਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in many of these cases, the "subcontinents" concerned are on different tectonic plates from the rest of the continent, providing a geological justification for the terminology.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮੈਰੀਕਨ ਪਲੇਟ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਘੇਰੇ' ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
greenland, generally reckoned as the world's largest island on the northeastern periphery of the north american plate, is sometimes referred to as a subcontinent.

ਇਹ ਇਕ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਦਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕੰ theੇ 'ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹੈ.
this is a significant departure from the more conventional view of a subcontinent as comprising a very large peninsula on the fringe of a continent.

ਜਿਥੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਲ ਤੀਜਾ ਹੈ.
where the americas are viewed as a single continent america , it is divided into two subcontinents north america and south america or three with central america being the third .

ਜਦੋਂ ਯੂਰਸੀਆ ਨੂੰ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਇਕ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when eurasia is regarded as a single continent, europe is treated as a subcontinent.

ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮਹਾਂਦੀਪੀੜੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ coveredੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡੁੱਬੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
submerged continents some areas of continental crust are largely covered by the sea and may be considered submerged continents.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿ c ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਕੇਰਗਲੇਨ ਮਹਾਂਦੀਪ.
notable examples are zealandia, emerging from the sea primarily in new zealand and new caledonia, and the almost completely submerged kerguelen continent in the southern indian ocean.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਟੀਨੇਂਟਸ ਕੁਝ ਟਾਪੂ ਮਹਾਂਦੀਪੀਅਨ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲੈਂਡਮਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਫਟ ਗਏ ਹਨ.
microcontinents some islands lie on sections of continental crust that have rifted and drifted apart from a main continental landmass.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮਾਈਕਰੋਕਾੱਟੀਨੇਂਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
while not considered continents because of their relatively small size, they may be considered microcontinents.

ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ "ਅੱਠਵਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
madagascar, the largest example, is usually considered an island of africa but has been referred to as "the eighth continent" from a biological perspective.

ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਮਹਾਂਦੀਪ "ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ" ਨੂੰ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
botanical continents "continents" may be defined differently for specific purposes.

ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਆਰ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਵਰਲਡ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਸਕੀਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੌਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the biodiversity information standards organization has developed the world geographical scheme for recording plant distributions, used in many international plant databases.

ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨੌਂ "ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ" ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ.
this scheme divides the world into nine "botanical continents".

ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some match the traditional geographical continents, but some differ significantly.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
thus the americas are divided between northern america mexico northwards and southern america central america and the caribbean southwards rather than between north america and south america.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਮੁ conਲੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਡਾਰਡੇਨੇਲਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ , ਮਾਰਮਾਰਾ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਬੋਪੋਰਸ ਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ.
history of continental configurations history of the concept early concepts of the old world continents the first distinction between continents was made by ancient greek mariners who gave the names europe and asia to the lands on either side of the waterways of the aegean sea, the dardanelles strait, the sea of marmara, the bosporus strait and the black sea.

ਇਹ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ landsੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅੰਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the names were first applied just to lands near the coast and only later extended to include the hinterlands.

ਪਰ ਵੰਡ ਸਿਰਫ ਨੈਵੀਗੇਬਲ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ "... ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਲੈਨਿਕ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਦੇ ਵੀ ਭੌਤਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਜੋ ਇਕ ਅਵਿਭਾਵੀ ਯੂਰਸਿਆ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲਾਈਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ. .. "ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੀ ਫਿਰ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਲੀਬੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.
but the division was only carried through to the end of navigable waterways and "... beyond that point the hellenic geographers never succeeded in laying their finger on any inland feature in the physical landscape that could offer any convincing line for partitioning an indivisible eurasia ..." ancient greek thinkers subsequently debated whether africa then called libya should be considered part of asia or a third part of the world.

ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਗਈ.
division into three parts eventually came to predominate.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਏਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ.
from the greek viewpoint, the aegean sea was the center of the world asia lay to the east, europe to the north and west, and africa to the south.

ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ.
the boundaries between the continents were not fixed.

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਰੇਓਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਫਾਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
early on, the boundary was taken to run from the black sea along the rioni river known then as the phasis in georgia.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਰਕ ਸਟ੍ਰੇਟ, ਅਜ਼ੋਵ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਡੌਨ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੂਸ ਵਿਚ ਤਾਨਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
later it was viewed as running from the black sea through kerch strait, the sea of azov and along the don river known then as the tanais in russia.

ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਲ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the boundary between asia and africa was generally taken to be the nile river.

5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨੇ ਮਿਸਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ "ਲੀਬੀਆ" ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ।
herodotus in the 5th century bc, however, objected to the unity of egypt being split into asia and africa "libya" and took the boundary to lie along the western border of egypt, regarding egypt as part of asia.

ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਲੈਂਡਮਾਸ ਕੀ ਹੈ, ਇਕ ਬਹਿਸ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ .ਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ.
he also questioned the division into three of what is really a single landmass, a debate that continues nearly two and a half millennia later.

ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਏਰਾਤੋਸਟੇਨੀਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਭੂਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨੀਲ ਅਤੇ ਡੌਨ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਟਾਪੂ" ਮੰਨਦਿਆਂ।
eratosthenes, in the 3rd century bc, noted that some geographers divided the continents by rivers the nile and the don , thus considering them "islands".

ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ “ਪ੍ਰਾਇਦੀਪਾਂ” ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਈਸਟਮਸ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ।
others divided the continents by isthmuses, calling the continents "peninsulas".

ਬਾਅਦ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਥਮਸ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਭੂ-ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਬਾਰਦਾਵਿਲ ਝੀਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਈਥਮਸ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ.
these latter geographers set the border between europe and asia at the isthmus between the black sea and the caspian sea, and the border between asia and africa at the isthmus between the red sea and the mouth of lake bardawil on the mediterranean sea.

ਰੋਮਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੁਏਜ਼ ਦੇ ਇਸਤਮਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਹੱਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੀਲ ਜਾਂ ਮਿਸਰ ਗਿਬਨ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਮੰਨਿਆ.
through the roman period and the middle ages, a few writers took the isthmus of suez as the boundary between asia and africa, but most writers continued to consider it the nile or the western border of egypt gibbon .

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟੀ ​​ਅਤੇ ਓ ਨਕਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the middle ages, the world was usually portrayed on t and o maps, with the t representing the waters dividing the three continents.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ, "ਨੀਲ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਦੂਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਕੈਟਾਬੈਥਮਸ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ".
by the middle of the 18th century, "the fashion of dividing asia and africa at the nile, or at the great catabathmus farther west, had even then scarcely passed away".

ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ, ਯੂਰਪੀਨ ਦੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਪਹੁੰਚਣ ਨੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ 1492 ਵਿਚ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
european arrival in the americas christopher columbus sailed across the atlantic ocean to the west indies in 1492, sparking a period of european exploration of the americas.

ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
but despite four voyages to the americas, columbus never believed he had reached a new always thought it was part of asia.

1501 ਵਿਚ, ਅਮੈਰੀਗੋ ਵੇਸਪੁਚੀ ਅਤੇ ਕੋਹੋ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਫਰਨਾਂਡੋ ਡੀ ​​ਨੋਰੋਨਹਾ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ.
in 1501, amerigo vespucci and coelho attempted to sail around what they considered the southern end of the asian mainland into the indian ocean, passing through fernando de noronha.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਤੱਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
after reaching the coast of brazil, they sailed a long way further south along the coast of south america, confirming that this was a land of continental proportions and that it also extended much further south than asia was known to.

ਯੂਰਪ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਤਾ, ਮੁੰਡਸ ਨੋਵਸ "ਨਿ world ਵਰਲਡ", ਵੇਸਪੂਚੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ 1502 ਜਾਂ 1503 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਨ.
on return to europe, an account of the voyage, called mundus novus "new world" , was published under vespucci's name in 1502 or 1503, although it seems that it had additions or alterations by another writer.

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੁੰਡਸ ਨੋਵਸ ਨੇ ਵੇਸਪੂਚੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਯੂਰਪ, ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ”, ਭਾਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਛਾਣ ਦੂਸਰੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ.
regardless of who penned the words, mundus novus credited vespucci with saying, "i have discovered a continent in those southern regions that is inhabited by more numerous people and animals than our europe, or asia or africa", the first known explicit identification of part of the americas as a continent like the other three.

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ, "ਨਿ world ਵਰਲਡ" ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਲੀਵਰਿਆਨਾ ਪੇਸਾਰੋ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ.
within a few years the name "new world" began appearing as a name for south america on world maps, such as the oliveriana pesaro map of around .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ.
maps of this time though, still showed north america connected to asia and showed south america as a separate land.

1507 ਵਿਚ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਨਕਸ਼ਾ, ਯੂਨੀਵਰਸਲਿਸ ਕੌਸਮੋਗ੍ਰਾਫਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in 1507 martin published a world map, universalis cosmographia, which was the first to show north and south america as separate from asia and surrounded by water.

ਮੁੱਖ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਇਨਸੈੱਟ ਮੈਪ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਸਿਰੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ.
a small inset map above the main map explicitly showed for the first time the americas being east of asia and separated from asia by an ocean, as opposed to just placing the americas on the left end of the map and asia on the right end.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕੋਸਮੋਗ੍ਰਾਫੀਏ ਇੰਟਰੋਡੁਕੀਓ ਵਿਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਅਮੈਰੀਗੋ ਵੇਸਪੁਚੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਅਮਰੀਕਾ” ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in the accompanying book cosmographiae introductio, noted that the earth is divided into four parts, europe, asia, africa and the fourth part, which he named "america" after amerigo vespucci's first name.

ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ, "ਅਮਰੀਕਾ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
on the map, the word "america" was placed on part of south america.

ਸ਼ਬਦ ਮਹਾਂਦੀਪ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਟੇਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the word continent from the 16th century the english noun continent was derived from the term continent land, meaning continuous or connected land and translated from the latin terra continens.

ਇਹ ਨਾਂਵ "ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਟ੍ਰੈਕਟ" ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੇ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the noun was used to mean "a connected or continuous tract of land" or mainland.

ਇਹ ਸਿਰਫ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਜਾਂ ਆਈਲ leਫ ਮੈਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ 1745 ਵਿਚ ਸੁਮਤਰਾ ਵਿਚ ਸੰਦਰਭ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
it was not applied only to very large areas of the 17th century, references were made to the continents or mainlands of isle of man, ireland and wales and in 1745 to sumatra.

ਯੂਨਾਈਟਡ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਤਿੰਨ "ਹਿੱਸਿਆਂ" ਬਾਰੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਅਰਥ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the word continent was used in translating greek and latin writings about the three "parts" of the world, although in the original languages no word of exactly the same meaning as continent was used.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਕਿ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੈਂਡਮਾਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
while continent was used on the one hand for relatively small areas of continuous land, on the other hand geographers again raised herodotus's query about why a single large landmass should be divided into separate continents.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਪੀਟਰ ਹੇਲਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੌਸਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ."
in the mid-17th century, peter heylin wrote in his cosmographie that "a continent is a great quantity of land, not separated by any sea from the rest of the world, as the whole continent of europe, asia, africa."

1727 ਵਿਚ, ਅਫ਼ਰਾਈਮ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ, "ਸੰਸਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ."
in 1727, ephraim chambers wrote in his , "the world is ordinarily divided into two grand continents the old and the new."

ਅਤੇ ਆਪਣੇ 1752 ਐਟਲਸ ਵਿਚ, ਈਮਾਨੁਅਲ ਬੋਵੇਨ ਨੇ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, “ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਸੁੱਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੱਖ ਕੀਤੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਈ.
and in his 1752 atlas, emanuel bowen defined a continent as "a large space of dry land comprehending many countries all joined together, without any separation by water.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਇਕ ਹੋਰ ਹੈ। ”
thus europe, asia, and africa is one great continent, as america is another."

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ "ਹਿੱਸੇ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰ ਆਖਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ.
however, the old idea of europe, asia and africa as "parts" of the world ultimately persisted with these being regarded as separate continents.

ਚਾਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮੰਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਕੁਲ ਪੰਜ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾਏ.
beyond four continents from the late 18th century, some geographers started to regard north america and south america as two parts of the world, making five parts in total.

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੌਥੀ ਪਾੜਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ.
overall though, the fourfold division prevailed well into the 19th century.

ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1606 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ.
europeans discovered australia in 1606, but for some time it was taken as part of asia.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਕੁਝ ਭੂਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਛੇਵਾਂ ਜਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
by the late 18th century, some geographers considered it a continent in its own right, making it the sixth or fifth for those still taking america as a single continent .

1813 ਵਿਚ, ਸੈਮੂਅਲ ਬਟਲਰ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਬਾਰੇ "ਨਿ hol ਹੌਲੈਂਡ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਾਪੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ" ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ.
in 1813, samuel butler wrote of australia as "new holland, an immense island, which some geographers dignify with the appellation of another continent" and the oxford english dictionary was just as equivocal some decades later.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ 1820 ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1838 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਐਕਸਪਲੋਰਿੰਗ ਅਭਿਆਨ ਉੱਤੇ ਚਾਰਲਸ ਵਿਲਕਸ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਆਖਰੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਮਹਾਨ "ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ" ਐਂਟੀਪੋਡਿਅਨ ਲੈਂਡਮਾਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
antarctica was sighted in 1820 and described as a continent by charles wilkes on the united states exploring expedition in 1838, the last continent identified, although a great "antarctic" antipodean landmass had been anticipated for millennia.

1849 ਵਿਚ ਇਕ ਐਟਲਾਂਸ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਕੁ ਐਟਲਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ.
an 1849 atlas labelled antarctica as a continent but few atlases did so until after world war ii.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਟਲੇਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਟਲੇਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
from the mid-19th century, atlases published in the united states more commonly treated north and south america as separate continents, while atlases published in europe usually considered them one continent.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਐਟਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ.
however, it was still not uncommon for american atlases to treat them as one continent up until world war ii.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਐਸ ਭੂਗੋਲਗ੍ਰਹਿਰਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ.
from the 1950s, most u.s. geographers divided the americas into two continents.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੇ ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਮਾਡਲ ਬਣਾਇਆ.
with the addition of antarctica, this made the seven-continent model.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸ ਵੰਡ ਨੇ ਕਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਕ ਲੈਂਡਮਾਸ ਵਜੋਂ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ.
however, this division of the americas never appealed to latin americans, who saw their region spanning an as a single landmass, and there the conception of six continents remains, as it does in scattered other countries.

ਕੁਝ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਯੂਰਸੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
some geographers regard europe and asia together as a single continent, dubbed eurasia.

ਇਸ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in this model, the world is divided into six continents, with north america and south america considered separate continents.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੂਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ mannerੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕ੍ਰਸਟ ਦੁਆਰਾ ਅਲੰਕਾਰਕ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰੇਨੀਟਿਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਹੈ.
geology geologists use the term continent in a different manner from geographers, where a continent is defined by continental crust a platform of metamorphic and igneous rock, largely of granitic composition.

ਕੁਝ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਬਦ 'ਮਹਾਂਦੀਪ' ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰੀਸੈਂਬੀਅਨ "ieldਾਲ" ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1.5 ਤੋਂ 3.8 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਟਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some geologists restrict the term 'continent' to portions of the crust built around stable precambrian "shield", typically 1.5 to 3.8 billion years old, called a craton.

ਕ੍ਰੈਟਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਲਟਸ ਪਹਾੜੀ ਪੱਛਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ, ਉਪ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਟੱਕਰ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣਾ ਹੈ.
the craton itself is an accretionary complex of ancient mobile belts mountain belts from earlier cycles of subduction, continental collision and break-up from plate tectonic activity.

ਛੋਟੀ, ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਿਘਨ ਵਾਲੀ ਨਲਕਾਤਮਕ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਬਾਹਰੀ-ਸੰਘਣਾ ਵਿਨਾਇਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰੇਟਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
an outward-thickening veneer of younger, minimally deformed sedimentary rock covers much of the craton.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਰਗਰਮ ਜਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਲਟਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਂ ਡੈਲਟੇਕ ਸੈਲਮੈਂਟਸ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the margins of geologic continents are characterized by currently active or relatively recently active mobile belts and deep troughs of accumulated marine or deltaic sediments.

ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਸੈਲਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗੀ, ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਲੇਟ-ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਸੈਟਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ.
beyond the margin, there is either a continental shelf and drop off to the basaltic ocean basin or the margin of another continent, depending on the current plate-tectonic setting of the continent.

ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
a continental boundary does not have to be a body of water.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਐਪੀਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਹੇਠ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
over geologic time, continents are periodically submerged under large epicontinental seas, and continental collisions result in a continent becoming attached to another continent.

ਮੌਜੂਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਯੁੱਗ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ "ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ" ਹਨ ਯਾਨੀ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਨ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਵ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਨਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸਟੋਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ.
the current geologic era is relatively anomalous in that so much of the continental areas are "high and dry" that is, many parts of the continents that were once below sea level are now elevated well above it due to changes in sea levels and the subsequent uplifting of those continental areas from tectonic activity.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਇਕਤਰਿਕ ਕ੍ਰੈਸਟਲ "ਰੈਫਟਸ" ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੇਸਿਨਸ ਦੇ ਨੱਕਾਤਮਕ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਛਾਲੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਪਨਵਾਦ ਦੀ ਪਲੇਟ ਟੀਟੋਨਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਨ.
some argue that continents are accretionary crustal "rafts" that, unlike the denser basaltic crust of the ocean basins, are not subjected to destruction through the plate tectonic process of subduction.

ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪੀਅਨ ਕ੍ਰੈਟਨਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਉਮਰ ਲਈ ਹੈ.
this accounts for the great age of the rocks comprising the continental cratons.

ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ, ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਯੂਰਸੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਵੱਖਰੇ ਪੁਰਾਣੇ areasਾਲ ਖੇਤਰ ਹਨ ਭਾਵ.
by this definition, eastern europe, india and some other regions could be regarded as continental masses distinct from the rest of eurasia because they have separate ancient shield areas i.e.

ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕ੍ਰੈਟਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰੈਟਨ.
east european craton and indian craton .

ਛੋਟੇ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਲਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰਲ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਸਿਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
younger mobile belts such as the ural mountains and himalayas mark the boundaries between these regions and the rest of eurasia.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾੱਟੀਨੇਂਟਸ, ਜਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀਲੀ ਛਾਲੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਟਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
there are many microcontinents, or continental fragments, that are built of continental crust but do not contain a craton.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕ੍ਰੈਟੋਨਿਕ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿ c ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਉੱਤਰੀ ਮਾਸਕਰੇਨ ਪਠਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੇਚੇਲਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of these are fragments of gondwana or other ancient cratonic continents zealandia, which includes new zealand and new caledonia madagascar the northern mascarene plateau, which includes the seychelles.

ਦੂਸਰੇ ਟਾਪੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੇਨੀਟਿਕ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਵੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਨੈਟਿਕ ਅਤੇ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਛਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਕਾੱਟੀਨੇਂਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ.
other islands, such as several in the caribbean sea, are composed largely of granitic rock as well, but all continents contain both granitic and basaltic crust, and there is no clear boundary as to which islands would be considered microcontinents under such a definition.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੈਰਗਲੇਨ ਪਠਾਰ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗੋਂਡਵਾਨਾਲੈਂਡ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਸਕੰਟੀਨੈਂਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the kerguelen plateau, for example, is largely volcanic, but is associated with the breakup of gondwanaland and is considered a microcontinent, whereas volcanic iceland and hawaii are not.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਲੈਂਡਜ਼, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਬੋਰਨੀਓ ਅਤੇ ਨਿfਫਾਉਂਡਲੈਂਡ ਲੌਰਾਸੀਅਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਹੋਏ ਹਨ.
the british isles, sri lanka, borneo, and newfoundland are margins of the laurasian separated by inland seas flooding its margins.

ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
plate tectonics offers yet another way of defining continents.

ਅੱਜ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਯੂਰਸੀਅਨ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਭਾਰਤ, ਅਰਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰੂਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਗਭਗ ਸੰਜੋਗ ਹੈ.
today, europe and most of asia constitute the unified eurasian plate, which is approximately coincident with the geographic eurasian continent excluding india, arabia, and far eastern russia.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ shਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਬੈਲਟ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
india contains a central shield, and the geologically recent himalaya mobile belt forms its northern margin.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇਥਮਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਤੋਂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
north america and south america are separate continents, the connecting isthmus being largely the result of volcanism from relatively recent subduction tectonics.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਚੱਟਾਨ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ੀਲਡ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਲੇਟ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੈਂਡ ਪੁੰਜ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
north american continental rocks extend to greenland a portion of the canadian shield , and in terms of plate boundaries, the north american plate includes the easternmost portion of the asian land mass.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੇਟ ਦੀ ਹੱਦ ਉਥੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ," "ਪਲੇਟ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ" ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਚਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
geologists do not use these facts to suggest that eastern asia is part of the north american continent, even though the plate boundary extends there the word continent is usually used in its geographic sense and additional definitions "continental rocks," "plate boundaries" are used as appropriate.

ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the movement of plates has caused the formation and break-up of continents over time, including occasional formation of a supercontinent that contains most or all of the continents.

ਸੁਪਰਕੰਟੀਨੈਂਟ ਕੋਲੰਬੀਆ ਜਾਂ ਨੁਨਾ 2 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ.
the supercontinent columbia or nuna formed during a period of 2.

.8 ਅਰਬ ਸਾਲ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 1 ਟੁੱਟ ਗਿਆ.
.8 billion years and broke up about 1.

.3 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ.
.3 billion years ago.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਡਿਨਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਗਭਗ 1 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਲਗਭਗ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ।
the supercontinent rodinia is thought to have formed about 1 billion years ago and to have embodied most or all of earth's continents, and broken up into eight continents around 600 million years ago.

ਅੱਠ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਿਸਨੂੰ ਪੈਂਜੀਆ ਪੈਂਜੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲਾਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਅਤੇ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਬਾਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਬਣ ਗਿਆ।
the eight continents later re-assembled into another supercontinent called pangaea pangaea broke up into laurasia which became north america and eurasia and gondwana which became the remaining continents .

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਮ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੁਪਰਕੰਟੀਨੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਟ੍ਰਾਂਸਕਾੱਨਟੇਨੈਂਟਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉਪਗ੍ਰੀਜੀਅਨ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ਲੇਵਿਸ, ਮਾਰਟਿਨ ਡਬਲਯੂ ਵਿਜੇਨ, ਈ. 1997.
see also list of continent name etymologies list of sovereign states and dependent territories by continent list of supercontinents list of transcontinental countries lists of cities subregion continental europe continents wikipedia book references bibliography lewis, martin w. wigen, e. 1997 .

ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮੈਟਾਜੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ.
the myth of continents a critique of metageography.

ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪ੍ਰੈਸ.
berkeley university of california press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-520-20742-4, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-520-20743-2.
isbn 0-520-20742-4, isbn 0-520-20743-2.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਮਹਾਂਦੀਪ ਕੀ ਹਨ?"
external links "what are continents?"

ਸੀਜੀਪੀ ਗ੍ਰੇ "ਮਹਾਂਦੀਪ" ਦੁਆਰਾ ਯੂਟਿ .ਬ ਵੀਡੀਓ.
youtube video by cgp grey "continent".

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

1911.
1911 .

ਏਸ਼ੀਆ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਧਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਯੂਰਪੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
asia is earth's largest and most populous continent, located primarily in the eastern and northern hemispheres and sharing the continental landmass of eurasia with the continent of europe.

ਏਸ਼ੀਆ 44,579,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, 17,212,000 ਵਰਗ ਮੀਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 30% ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦਾ 8.7%.
asia covers an area of 44,579,000 square kilometres 17,212,000 sq mi , about 30% of earth's total land area and 8.7% of the earth's total surface area.

ਮਹਾਂਦੀਪ, ਜਿਹੜਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ.
the continent, which has long been home to the majority of the human population, was the site of many of the first civilizations.

ਏਸ਼ੀਆ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਲਈ, ਪਰ ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 4.4 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਘੱਟ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
asia is notable for not only its overall large size and population, but also dense and large settlements as well as vast barely populated regions within the continent of 4.4 billion people.

ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਏਸ਼ੀਆ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in general terms, asia is bounded on the east by the pacific ocean, on the south by the indian ocean and on the north by the arctic ocean.

ਯੂਰਪ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਸਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the western boundary with europe is a historical and cultural construct, as there is no clear physical and geographical separation between them.

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ, ਪੂਰਬ ਨਦੀ, ਅਤੇ ਉਰਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
the most commonly accepted boundaries place asia to the east of the suez canal, the ural river, and the ural mountains, and south of the caucasus mountains and the caspian and black seas.

1 ਤੋਂ 1800 ਈ. ਤੱਕ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੀਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ. , ਖੋਜ਼ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ.
china and india alternated in being the largest economies in the world from 1 to 1800 a.d. china was a major economic power and attracted many to the east, and for many the legendary wealth and prosperity of the ancient culture of india personified asia, attracting european commerce, exploration and colonialism.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬਸ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਖੋਜ ਇਸ ਡੂੰਘੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
the accidental discovery of america by columbus in search for india demonstrates this deep fascination.

ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਲਕਾ ਦੀ ਸਟ੍ਰੇਟਸ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ.
the silk road became the main east-west trading route in the asian hitherland while the straits of malacca stood as a major sea route.

ਏਸ਼ੀਆ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਜਬੂਤ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਘਟਿਆ ਹੈ.
asia has exhibited economic dynamism particularly east asia as well as robust population growth during the 20th century, but overall population growth has since fallen.

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ, ਇਸਲਾਮ, ਯਹੂਦੀ, ਹਿੰਦੂ, ਬੁੱਧ, ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ, ਤਾਓ ਧਰਮ ਜਾਂ ਦਾਓ ਧਰਮ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਾਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
asia was the birthplace of most of the world's mainstream religions including christianity, islam, judaism, hinduism, buddhism, confucianism, taoism or daoism , jainism, sikhism, zoroastranism, as well as many other religions.

ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਭੂਗੋਲ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
given its size and diversity, the concept of name dating back to classical actually have more to do with human geography than physical geography.

ਏਸ਼ੀਆ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
asia varies greatly across and within its regions with regard to ethnic groups, cultures, environments, economics, historical ties and government systems.

ਇਸ ਵਿਚ ਭੂ-ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗਰਮ ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਪਸ਼ਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਹੈ.
it also has a mix of many different climates ranging from the equatorial south via the hot desert in the middle east, temperate areas in the east and the extremely continental centre to vast subarctic and polar areas in siberia.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਏਸ਼ੀਆ-ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਾਲ ਏਸਾ, ਸਾਇਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਹੈ.
definition and boundaries asia-africa boundary the boundary between asia and africa is the red sea, the gulf of suez, and the suez canal.

ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਨਾਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕਾੱਟੀਨੈਂਟਲ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes egypt a transcontinental country, with the sinai peninsula in asia and the remainder of the country in africa.

ਸੀਮਾ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
boundary the border between asia and europe was historically defined by european academics.

ਡੌਨ ਨਦੀ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਦੇ ਤਸਾਰਦਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਾਕਰੇ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਯੂਰਲ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1721 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
the don river became unsatisfactory to northern europeans when peter the great, king of the tsardom of russia, defeating rival claims of sweden and the ottoman empire to the eastern lands, and armed resistance by the tribes of siberia, synthesized a new russian empire extending to the ural mountains and beyond, founded in 1721.

ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕੈਦੀ-ਯੁੱਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1709 ਵਿਚ ਪੋਲਟਾਵਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੋਬੋਲਸਕ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਦੇ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਵਸੀਲੀ ਤਤੀਸ਼ਚੇਵ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ.
the major geographical theorist of the empire was actually a former swedish prisoner-of-war, taken at the battle of poltava in 1709 and assigned to tobolsk, where he associated with peter's siberian official, vasily tatishchev, and was allowed freedom to conduct geographical and anthropological studies in preparation for a future book.

ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ, ਪੀਟਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1730 ਵਿਚ ਫਿਲਿਪ ਜੋਹਾਨ ਵਾਨ ਸਟ੍ਰਹਲੇਨਬਰਗ ਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਟਲਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਯੂਰਲਜ਼ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in sweden, five years after peter's death, in 1730 philip johan von strahlenberg published a new atlas proposing the urals as the border of asia.

ਰੂਸੀ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਤੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਛਾਣ ਭੂਗੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the russians were enthusiastic about the concept, which allowed them to keep their european identity in geography.

ਤਤੀਸ਼ਚੇਵ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਟਰਹਲੇਨਬਰਗ ਨੂੰ ਵੋਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
tatishchev announced that he had proposed the idea to von strahlenberg.

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅੰਬਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਹੇਠਲੀ ਸੀਮਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ.
the latter had suggested the emba river as the lower boundary.

ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਉਦੋਂ ਤਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਤਕ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਉਰਲ ਨਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
over the next century various proposals were made until the ural river prevailed in the mid-19th century.

ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਰਲ ਨਦੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
the border had been moved perforce from the black sea to the caspian sea into which the ural river projects.

ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਿਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the border between the black sea and the caspian is usually placed along the crest of the caucasus mountains, although it is sometimes placed further north.

ਸੀਮਾ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ looseਿੱਲੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਮਲਾਏ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
boundary the border between asia and the loosely defined region of oceania is usually placed somewhere in the malay archipelago.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਾ sਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਰਥ ਸਨ.
the terms southeast asia and oceania, devised in the 19th century, have had several vastly different geographic meanings since their inception.

ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲੇਈ ਟਾਪੂ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਟਾਪੂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹੈ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸੰਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the chief factor in determining which islands of the malay archipelago are asian has been the location of the colonial possessions of the various empires there not all european .

ਲੇਵਿਸ ਅਤੇ ਵਿਗਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ' ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ।"
lewis and wigen assert, "the narrowing of 'southeast asia' to its present boundaries was thus a gradual process."

ਚਲ ਰਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਸਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੰਕਲਪ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਰੁਝਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ongoing definition geographical asia is a cultural artifact of european conceptions of the world, beginning with the ancient greeks, being imposed onto other cultures, an imprecise concept causing endemic contention about what it means.

ਏਸ਼ੀਆ ਯੂਰਪ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ.
asia is larger and more culturally diverse than europe.

ਇਹ ਇਸਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ.
it does not exactly correspond to the cultural borders of its various types of constituents.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭੂਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਯੂਰਪ, ਅਫਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
from the time of herodotus a minority of geographers have rejected the three-continent system europe, africa, asia on the grounds that there is no or is no substantial physical separation between them.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੇ ਐਮਰੀਟਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸਰ ਬੈਰੀ ਕਨਲੀਫ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ "ਏਸ਼ੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਉਜਾੜੇ" ਰਿਹਾ ਹੈ.
for example, sir barry cunliffe, the emeritus professor of european archeology at oxford, argues that europe has been geographically and culturally merely "the western excrescence of the continent of asia".

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਏਸ਼ੀਆ ਯੂਰਸੀਆ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਲੈਂਡਮਾਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਹੈ.
geographically, asia is the major eastern constituent of the continent of eurasia with europe being a northwestern peninsula of the landmass.

ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਇਕੋ ਨਿਰੰਤਰ ਲੈਂਡਮਾਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ - ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ.
asia, europe and africa make up a single continuous landmass - afro-eurasia except for the suez canal and share a common continental shelf.

ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਹਿੱਸਾ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਰਬਬੀਅਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮੈਰੀਕ ਪਲੇਟ ਉੱਤੇ ਚੇਰਸਕੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ.
almost all of europe and the better part of asia sit atop the eurasian plate, adjoined on the south by the arabian and indian plate and with the easternmost part of siberia east of the chersky range on the north american plate.

ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ, “ਏਸ਼ੀਆ” ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਸੀ।
etymology the english word, "asia," was originally a concept of greek civilization.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ, "ਏਸ਼ੀਆ", ਅਣਜਾਣ ਪੱਕਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ.
the place name, "asia", in various forms in a large number of modern languages is of unknown ultimate provenience.

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
its etymology and language of origin are uncertain.

ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
it appears to be one of the most ancient of recorded names.

ਕਈ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
a number of theories have been published.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਦਾ ਉਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਏਸ਼ੀਆ.
english asia can be traced through the formation of english literature to latin literature, where it has the same form, asia.

ਭਾਵੇਂ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਨਾਮ ਲੈ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹਨ.
whether all uses and all forms of the name derive also from the latin of the roman empire is much less certain.

ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਯੁੱਗ ਯੂਨਾਨੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਏਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਡਾਰਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿਲੇਬਿਕ ਲਿਖਤ ਗੁੰਮ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
bronze age before greek poetry, the aegean sea area was in a greek dark age, at the beginning of which syllabic writing was lost and alphabetic writing had not begun.

ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਅੱਸ਼ੂਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਹਿੱਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਈਸੀਨੇਈ ਰਾਜ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਐਨਾਟੋਲੀਆ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਲੀਡੀਆ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
prior to then in the bronze age the records of the assyrian empire, the hittite empire and the various mycenaean states of greece mention a region undoubtedly asia, certainly in anatolia, including if not identical to lydia.

ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
these records are administrative and do not include poetry.

ਮਿਸੀਨੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 1200 ਬੀ.ਸੀ. ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਡੋਰਿਅਨ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the mycenaean states were destroyed about 1200 bc by unknown agents although one school of thought assigns the dorian invasion to this time.

ਪੈਲੇਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਿਲੇਬਿਕ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੇਖਿਕ ਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇਕ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਮਾਈਕਲ ਵੈਂਟ੍ਰਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੌਨ ਚੈਡਵਿਕ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the burning of the palaces baked clay diurnal administrative records written in a greek syllabic script called linear b, deciphered by a number of interested parties, most notably by a young world war ii cryptographer, michael ventris, subsequently assisted by the scholar, john chadwick.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਇਲੋਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕਾਰਲ ਬਿਲੇਗਨ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਮਰਦ ਅਤੇ femaleਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
a major cache discovered by carl blegen at the site of ancient pylos included hundreds of male and female names formed by different methods.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ servਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਨੌਕਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ.
some of these are of women held in servitude as study of the society implied by the content reveals .

ਉਹ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ.
they were used in trades, such as cloth-making, and usually came with children.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪਕਰਣ, ਲੌਡਿਆਈ, "ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the epithet, lawiaiai, "captives," associated with some of them identifies their origin.

ਕੁਝ ਨਸਲੀ ਨਾਮ ਹਨ.
some are ethnic names.

ਇਕ ਖ਼ਾਸਕਰ, ਅਸਵੀ, "ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ" ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
one in particular, aswiai, identifies "women of asia."

ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਮਿਲਤੀਈ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਲਾਤੁਸ, ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਇਕ ਕਲੋਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਲਾਮਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਛਾਪਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ.
perhaps they were captured in asia, but some others, milatiai, appear to have been of miletus, a greek colony, which would not have been raided for slaves by greeks.

ਚੈਡਵਿਕ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ .ਰਤਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
chadwick suggests that the names record the locations where these foreign women were purchased.

ਨਾਮ ਇਕਵਚਨ, ਅਸਵੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ofਰਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the name is also in the singular, aswia, which refers both to the name of a country and to a female of it.

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਰਦਾਨਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਅੱਸਵੀਓਸ.
there is a masculine form, aswios.

ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਵੀਆ ਹਿੱਡੀਆ ਨੂੰ ਅੱਸੂਵਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਕੀਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਜਾਂ "ਰੋਮਨ ਏਸ਼ੀਆ".
this aswia appears to have been a remnant of a region known to the hittites as assuwa, centered on lydia, or "roman asia."

ਇਹ ਨਾਮ, ਅਸੁਵਾ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨਾਮ "ਏਸ਼ੀਆ" ਦੇ ਮੂਲ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this name, assuwa, has been suggested as the origin for the name of the continent "asia".

ਅੱਸੂਵਾ ਲੀਗ ਪੱਛਮੀ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਘ ਸੀ, ਲਗਭਗ 1400 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਤੁਧਾਲੀਆ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਿੱਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ।
the assuwa league was a confederation of states in western anatolia, defeated by the hittites under tudhaliya i around 1400 bc.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅੱਕਦਿਆਨ ਸ਼ਬਦ ਡਬਲਯੂਐਮ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ' ਜਾਂ 'ਚੜ੍ਹਨਾ', ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਆਸਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਭਾਵ ਪੂਰਬ.
alternatively, the etymology of the term may be from the akkadian word w m , which means 'to go outside' or 'to ascend', referring to the direction of the sun at sunrise in the middle east and also likely connected with the phoenician word asa meaning east.

ਇਹ ਯੂਰਪ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਕਦਿਆਨ ਦੇ ਐਮ ਤੋਂ 'ਸੂਰਜ ਦੇ' ਜਾਂ 'ਸੈੱਟ' ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਹੈ.
this may be contrasted to a similar etymology proposed for europe, as being from akkadian m 'to enter' or 'set' of the sun .

ਰੀਡ ਇਸ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਯੂਰਪ ਦੇ ਅਰਥ ਅੱਸ਼ੂਰ ਵਿਚ 'ਪੂਰਬ' ਦਾ ਅਰਥ ਆਸੂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥ ਹੈ 'ਪੱਛਮ'.
reid supports this alternative etymology, noting that the ancient greek name must have derived from asu, meaning 'east' in assyrian ereb for europe meaning 'west' .

'ਉਭਾਰ' ਲਈ ਲੈਟਿਨ ਓਰੀਅਨਜ਼ ਤੋਂ ਓਕਸੀਡੇਂਟਲ ਰੂਪ ਲਾਤੀਨੀ ਓਸੀਡੈਂਸ 'ਸੈਟਿੰਗ' ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾ. ਹਨ.
the ideas of occidental form latin occidens 'setting' and oriental from latin oriens for 'rising' are also european invention, synonymous with western and eastern.

ਰੀਡ ਨੇ ਅੱਗੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰਸੀਅਨ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਤਹਿ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
reid further emphasizes that it explains the western point of view of placing all the peoples and cultures of asia into a single classification, almost as if there were a need for setting the distinction between western and eastern civilizations on the eurasian continent.

ਓਗੁਰਾ ਕਜ਼ੂਓ ਅਤੇ ਟੈਨਸਿਨ ਓਕਾਕੁਰਾ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਪਾਨੀ ਅੰਕੜੇ ਹਨ.
ogura kazuo and tenshin okakura are two outspoken japanese figures on the subject.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਲਾਤੀਨੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪਦੇ ਹਨ.
classical antiquity latin asia and greek appear to be the same word.

ਰੋਮਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਏਸ਼ੀਆ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
roman authors translated as asia.

ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਨਾਮ ਏਸ਼ੀਆ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਆਧੁਨਿਕ-ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਧ-ਪੱਛਮੀ ਤੁਰਕੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
the romans named a province asia, which roughly corresponds with modern-day central-western turkey.

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਏਸ਼ੀਆ ਮੇਜਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ.
there was an asia minor and an asia major located in modern-day iraq.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਯੂਨਾਨੀ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਐਕਟ ਵਿਚ ਫੜਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
as the earliest evidence of the name is greek, it is likely circumstantially that asia came from , but ancient transitions, due to the lack of literary contexts, are difficult to catch in the act.

ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਤ ਵਾਹਨ ਪੁਰਾਣੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸਨ.
the most likely vehicles were the ancient geographers and historians, such as herodotus, who were all greek.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਜ਼ਰੂਰ ਹਨ.
ancient greek certainly evidences early and rich uses of the name.

ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 440 ਬੀ.ਸੀ. ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਕਾated ਕੱ .ੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜੀਵਿਤ ਗੱਦ ਹੈ।
the first continental use of asia is attributed to herodotus about 440 bc , not because he innovated it, but because his histories are the earliest surviving prose to describe it in any detail.

ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਪਿਛਲੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੁਣ ਗਾਇਬ ਹਨ.
he defines it carefully, mentioning the previous geographers whom he had read, but whose works are now missing.

ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਉਲਟ ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਅਨਾਟੋਲਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਹੈ.
by it he means anatolia and the persian empire, in contrast to greece and egypt.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨੇ ਟਿਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ women'sਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ “ਇਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਹੈ” ਯੂਰੋਪਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੋਮੇਥੀਅਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਭਾਵ
herodotus comments that he is puzzled as to why three women's names were "given to a tract which is in reality one" europa, asia, and libya, referring to africa , stating that most greeks assumed that asia was named after the wife of prometheus i.e.

ਹੇਸੀਓਨ, ਲੇਕਿਨ ਲਿਡਿਅਨਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕੋਟਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਏਸੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਨਾਮ ਸਾਰਦੀਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
hesione , but that the lydians say it was named after asies, son of cotys, who passed the name on to a tribe at sardis.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, "ਏਸ਼ੀਆ" ਜਾਂ "ਏਸੀ" ਇੱਕ "ਲੀਡਿਆ ਦੀ ਨਿੰਫ ਜਾਂ ਟਾਈਟਨ ਦੇਵੀ" ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ.
in greek mythology, "asia" or "asie" was the name of a "nymph or titan goddess of lydia."

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੂਤ ਦੇ ਸਮਾਨ, divਰਤ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ.
in ancient greek religion, places were under the care of female divinities, parallel to guardian angels.

ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲੂਣਾ ਵਾਲੀ ਰੂਪਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਕਾਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਅਤੇ "ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ" ਬਣ ਗਈ।
the poets detailed their doings and generations in allegoric language salted with entertaining stories, which subsequently playwrights transformed into classical greek drama and became "greek mythology."

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹੇਸੀਓਡ ਨੇ ਟੇਥਿਸ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ "ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਠਨ" ਹੈ, "ਲਾਰਡ ਅਪੋਲੋ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ."
for example, hesiod mentions the daughters of tethys and ocean, among whom are a "holy company", "who with the lord apollo and the rivers have youths in their keeping."

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਡੌਰਿਸ, ਰੋਡੀਆ, ਯੂਰੋਪਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਹਨ.
many of these are geographic doris, rhodea, europa, asia.

ਹੇਸੀਓਡ ਦੱਸਦਾ ਹੈ "ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀਆਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ."
hesiod explains "for there are three-thousand neat-ankled daughters of ocean who are dispersed far and wide, and in every place alike serve the earth and the deep waters."

ਇਲਿਯਾਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਮਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਦੋ ਫ੍ਰੈਗਿਅਨਜ਼ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਟੋਜ਼ਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲੀਡੀਆ ਵਿਚ ਲੁਵੀਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਰਥ ਸੀ “ਏਸ਼ੀਅਨ” ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਮਾਰਸ਼ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਭੂਮੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਾਰਸ਼ ਸੀ।
the iliad attributed by the ancient greeks to homer mentions two phrygians the tribe that replaced the luvians in lydia in the trojan war named asios an adjective meaning "asian" and also a marsh or lowland containing a marsh in lydia as ‚.

ਇਤਿਹਾਸ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਈ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ regionsੇ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੁੰਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
history the history of asia can be seen as the distinct histories of several peripheral coastal regions east asia, south asia, southeast asia and the middle east, linked by the interior mass of the central asian steppes.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁੱliesਲੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਉਪਜਾ. ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the coastal periphery was home to some of the world's earliest known civilizations, each of them developing around fertile river valleys.

ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਯੈਲੋ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ.
the civilizations in mesopotamia, the indus valley and the yellow river shared many similarities.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਵਰਗੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ.
these civilizations may well have exchanged technologies and ideas such as mathematics and the wheel.

ਹੋਰ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਖਣਾ, ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
other innovations, such as writing, seem to have been developed individually in each area.

ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ.
cities, states and empires developed in these lowlands.

ਕੇਂਦਰੀ ਸਟੈੱਪ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਵਾਰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the central steppe region had long been inhabited by horse-mounted nomads who could reach all areas of asia from the steppes.

ਸਟੈੱਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਾਧਾ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ, ਜਿਥੇ ਟੋਕਰੀਅਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
the earliest postulated expansion out of the steppe is that of the indo-europeans, who spread their languages into the middle east, south asia, and the borders of china, where the tocharians resided.

ਸੰਘਣੀ ਜੰਗਲਾਂ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਟੁੰਡਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕਾ, ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ, ਖਿਸਕਣ ਵਾਲੇ ਖਾਨਾਬਦਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ.
the northernmost part of asia, including much of siberia, was largely inaccessible to the steppe nomads, owing to the dense forests, climate and tundra.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਰਹੇ.
these areas remained very sparsely populated.

ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਚੁਫੇਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ.
the center and the peripheries were mostly kept separated by mountains and deserts.

ਕਾਕੇਸਸ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਕਰਕੁਮ ਅਤੇ ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਸਟੈਪ ਘੋੜੇ ਸਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the caucasus and himalaya mountains and the karakum and gobi deserts formed barriers that the steppe horsemen could cross only with difficulty.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਸਨੀਕ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫੌਜੀ ਪਹਿਲੂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੋ ਸਟੈਪ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਨ.
while the urban city dwellers were more advanced technologically and socially, in many cases they could do little in a military aspect to defend against the mounted hordes of the steppe.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਖੁੱਲੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਣ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ .ਾਲ਼ਦੇ ਵੇਖਿਆ.
however, the lowlands did not have enough open grasslands to support a large horsebound force for this and other reasons, the nomads who conquered states in china, india, and the middle east often found themselves adapting to the local, more affluent societies.

ਇਸਲਾਮਿਕ ਖਲੀਫਾ ਨੇ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਜਿੱਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ।
the islamic caliphate took over the middle east and central asia during the muslim conquests of the 7th century.

ਮੰਗੋਲੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਚੀਨ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the mongol empire conquered a large part of asia in the 13th century, an area extending from china to europe.

ਮੰਗੋਲਾ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੌਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ 1300 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 120 ਮਿਲੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
before the mongol invasion, song dynasty reportedly had approximately 120 million citizens the 1300 census which followed the invasion reported roughly 60 million people.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲੀ ਮੌਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
the black death, one of the most devastating pandemics in human history, is thought to have originated in the arid plains of central asia, where it then travelled along the silk road.

ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ.
the russian empire began to expand into asia from the 17th century, and would eventually take control of all of siberia and most of central asia by the end of the 19th century.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਐਨਾਟੋਲੀਆ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
the ottoman empire controlled anatolia, the middle east, north africa and the balkans from the 16th century onwards.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਮੰਚੂ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜ-ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in the 17th century, the manchu conquered china and established the qing dynasty.

ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 16 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ.
the islamic mughal empire and the hindu maratha empire controlled much of india in the 16th and 18th centuries respectively.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਏਸ਼ੀਆ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
geography and climate asia is the largest continent on earth.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ 8.8% ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ 30% ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 62,800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 39,022 ਮੀਲ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹੈ.
it covers 8.8% of the earth's total surface area or 30% of its land area , and has the largest coastline, at 62,800 kilometres 39,022 mi .

ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਚਾਰ-ਪੰਦਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
asia is generally defined as comprising the eastern four-fifths of eurasia.

ਇਹ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਯੂਰਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is located to the east of the suez canal and the ural mountains, and south of the caucasus mountains or the depression and the caspian and black seas.

ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is bounded on the east by the pacific ocean, on the south by the indian ocean and on the north by the arctic ocean.

ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ 48 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਰੂਸ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
asia is subdivided into 48 countries, two of them russia and turkey having part of their land in europe.

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਹੀ ਵਿਭਿੰਨ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
asia has extremely diverse climates and geographic features.

ਮੌਸਮ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿਚ ਆਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਸੁਬਾਰਕਟਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ.
climates range from arctic and subarctic in siberia to tropical in southern india and southeast asia.

ਇਹ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਹੈ.
it is moist across southeast sections, and dry across much of the interior.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
some of the largest daily temperature ranges on earth occur in western sections of asia.

ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਗੇੜ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਹਾਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਥਰਮਲ ਘੱਟ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਮੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the monsoon circulation dominates across southern and eastern sections, due to the presence of the himalayas forcing the formation of a thermal low which draws in moisture during the summer.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਗਰਮ ਹਨ.
southwestern sections of the continent are hot.

ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰ placesੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਆਰਕਟਿਕ ਹਵਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
siberia is one of the coldest places in the northern hemisphere, and can act as a source of arctic air masses for north america.

ਗਰਮ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਚੱਕਰਵਾਤ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਥਾਨ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the most active place on earth for tropical cyclone activity lies northeast of the philippines and south of japan.

ਗੋਬੀ ਮਾਰੂਥਲ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਬ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the gobi desert is in mongolia and the arabian desert stretches across much of the middle east.

ਚੀਨ ਦੀ ਯਾਂਗਟੇਜ ਨਦੀ ਮਹਾਦੀਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਨਦੀ ਹੈ.
the yangtze river in china is the longest river in the continent.

ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਹੈ.
the himalayas between nepal and china is the tallest mountain range in the world.

ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਨੀਫੋਰਸ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ ਉੱਤਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
tropical rainforests stretch across much of southern asia and coniferous and deciduous forests lie farther north.

ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਗਲੋਬਲ ਜੋਖਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਫਾਰਮ ਮੈਪਕ੍ਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 16 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ।
climate change a survey carried out in 2010 by global risk analysis farm maplecroft identified 16 countries that are extremely vulnerable to climate change.

ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ 42 ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਗਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
each nation's vulnerability was calculated using 42 socio, economic and environmental indicators, which identified the likely climate change impacts during the next 30 years.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੋਖਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ 16 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the asian countries of bangladesh, india, vietnam, thailand, pakistan and sri lanka were among the 16 countries facing extreme risk from climate change.

ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
some shifts are already occurring.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਤਾਪਮਾਨ 1901 ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 0.4 ਵਧਿਆ.
for example, in tropical parts of india with a semi-arid climate, the temperature increased by 0.4 between 1901 and 2003.

ਸੈਮੀ-ਅਰਾਈਡ ਟ੍ਰੌਪਿਕਸ icrisat ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਸਲਾਂ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ 2013 ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਾਰਤ, ਗਰੀਬ ਪੱਖੀ ਪਹੁੰਚਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੈ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਗੇ, ਜਦਕਿ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ.
a 2013 study by the international crops research institute for the semi-arid tropics icrisat aimed to find science-based, pro-poor approaches and techniques that would enable asia's agricultural systems to cope with climate change, while benefitting poor and vulnerable farmers.

ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਸਥਾਨਕ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਅਧਾਰਤ ਖੇਤੀ-ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ, ਪੇਂਡੂ ਘਰੇਲੂ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ coverੱਕਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ useਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ.
the study's recommendations ranged from improving the use of climate information in local planning and strengthening weather-based agro-advisory services, to stimulating diversification of rural household incomes and providing incentives to farmers to adopt natural resource conservation measures to enhance forest cover, replenish groundwater and use renewable energy.

ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਮਾਤਰ ਜੀਡੀਪੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਦੋਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
economy asia has the second largest nominal gdp of all continents, after europe, but the largest when measured in purchasing power parity.

2011 ਤੱਕ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਹਨ.
as of 2011, the largest economies in asia are china, japan, india, south korea and indonesia.

ਗਲੋਬਲ ਆਫਿਸ ਲੋਕੇਸ਼ਨਜ਼ 2011 ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਏਸ਼ੀਆ ਦਫਤਰ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੈ, ਚੋਟੀ ਦੇ 5 ਵਿਚੋਂ 4 ਏਸ਼ੀਆ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਟੋਕਿਓ, ਸੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿਚ ਹਨ.
based on global office locations 2011, asia dominated the office locations with 4 of top 5 being in asia, hong kong, singapore, tokyo, seoul and shanghai.

ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 68 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਰਮਾਂ ਦਾ ਦਫਤਰ ਹੈ.
around 68 percent of international firms have office in hong kong.

1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 8% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
in the late 1990s and early 2000s, the economies of the china and india have been growing rapidly, both with an average annual growth rate of more than 8%.

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚ-ਵਿਕਾਸ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਮੰਗੋਲੀਆ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਖਣਿਜ-ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ, ਬਰੂਨੇਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਕਤਰ, ਕੁਵੈਤ, ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ, ਬਹਿਰੀਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ.
other recent very-high-growth nations in asia include israel, malaysia, indonesia, bangladesh, pakistan, thailand, vietnam, mongolia, uzbekistan, cyprus and the philippines, and mineral-rich nations such as kazakhstan, turkmenistan, iran, brunei, united arab emirates, qatar, kuwait, saudi arabia, bahrain and oman.

ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਐਂਗਸ ਮੈਡੀਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਵਰਲਡ ਇਕਾਨੋਮੀ ਏ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਤਮਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 0 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਅਤੇ 1000 ਬੀਸੀਈ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸੀ।
according to economic historian angus maddison in his book the world economy a millennial perspective, india had the world's largest economy during 0 bce and 1000 bce.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਚੀਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ.
china was the largest and most advanced economy on earth for much of recorded history, until the british empire excluding india overtook it in the mid-19th century.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸੀ ਅਤੇ 1986 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ 1968 ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਮਾਪੀ ਗਈ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਿਆਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ।
for several decades in the late twentieth century japan was the largest economy in asia and second-largest of any single nation in the world, after surpassing the soviet union measured in net material product in 1986 and germany in 1968.

ਐਨ ਬੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਪਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵੱਡੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਈਯੂ, ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਫ੍ਰੀ ਟ੍ਰੇਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਨਾਫਟਾ ਜਾਂ ਏਪਈਕ.
nb a number of supernational economies are larger, such as the european union eu , the north american free trade agreement nafta or apec .

ਇਹ 2010 ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਚੀਨ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
this ended in 2010 when china overtook japan to become the world's second largest economy.

1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਜਪਾਨ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਲਗਭਗ ਓਨੀ ਹੀ ਵੱਡੀ ਮੌਜੂਦਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਵਿਧੀ ਸੀ ਜਿੰਨੇ ਬਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ.
in the late 1980s and early 1990s, japan's gdp was almost as large current exchange rate method as that of the rest of asia combined.

1995 ਵਿਚ, ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਮੁਦਰਾ 79 ਯੇਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
in 1995, japan's economy nearly equaled that of the usa as the largest economy in the world for a day, after the japanese currency reached a record high of 79 yen us .

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਜਪਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਤਾਈਵਾਨ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਚਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰਿਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆਈ ਟਾਈਗਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਭ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਡੀਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
economic growth in asia since world war ii to the 1990s had been concentrated in japan as well as the four regions of south korea, taiwan, hong kong and singapore located in the pacific rim, known as the asian tigers, which have now all received developed country status, having the highest gdp per capita in asia.

ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ 2020 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਮਾਮੂਲੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
it is forecasted that india will overtake japan in terms of nominal gdp by 2020.

2027 ਤੱਕ, ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੋਵੇਗੀ.
by 2027, according to goldman sachs, china will have the largest economy in the world.

ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ.
several trade blocs exist, with the most developed being the association of southeast asian nations.

ਏਸ਼ੀਆ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਜੰਗਲ, ਮੱਛੀ, ਪਾਣੀ, ਚਾਵਲ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
asia is the largest continent in the world by a considerable margin, and it is rich in natural resources, such as petroleum, forests, fish, water, rice, copper and silver.

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੀਨ, ਤਾਈਵਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਜਪਾਨ, ਭਾਰਤ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿਚ.
manufacturing in asia has traditionally been strongest in east and southeast asia, particularly in china, taiwan, south korea, japan, india, the philippines, and singapore.

ਬਹੁਕੌਮੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪੀ ਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
japan and south korea continue to dominate in the area of multinational corporations, but increasingly the prc and india are making significant inroads.

ਯੂਰਪ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਸਤੀ ਕਿਰਤ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਿਕਸਤ infrastructureਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
many companies from europe, north america, south korea and japan have operations in asia's developing countries to take advantage of its abundant supply of cheap labour and relatively developed infrastructure.

ਸਿਟੀਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 9 ਗਲੋਬਲ ਗਰੋਥ ਜੇਨਰੇਟਰ ਦੇਸ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
according to citigroup 9 of 11 global growth generators countries came from asia driven by population and income growth.

ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਇਰਾਕ, ਮੰਗੋਲੀਆ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਹਨ।
they are bangladesh, china, india, indonesia, iraq, mongolia, philippines, sri lanka and vietnam.

ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਟੋਕਿਓ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਹਨ.
asia has four main financial centers tokyo, hong kong, singapore and shanghai.

ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆ outsਟਸੋਰਸਿੰਗ ਬੀਪੀਓ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਸ਼ਲ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੂਲ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ.
call centers and business process outsourcing bpos are becoming major employers in india and the philippines due to the availability of a large pool of highly skilled, english-speaking workers.

ਆ outsਟਸੋਰਸਿੰਗ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the increased use of outsourcing has assisted the rise of india and the china as financial centers.

ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਆਉਟਸੋਰਸਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੱਬ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
due to its large and extremely competitive information technology industry, india has become a major hub for outsourcing.

2010 ਵਿਚ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ 3.3 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰੋੜਪਤੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 3.4 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰੋੜਪਤੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੇਠਾਂ ਹੈ.
in 2010, asia had 3.3 million millionaires people with net worth over us 1 million excluding their homes , slightly below north america with 3.4 million millionaires.

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਨੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
last year asia had toppled europe.

ਦਿ ਵੈਲਥ ਰਿਪੋਰਟ 2012 ਦੇ ਸਿਟੀਗੱਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਏਸ਼ਿਆਈ ਸੈਂਕੜੇ-ਕਰੋੜਪਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ "ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰਤਾ" ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ।
citigroup in the wealth report 2012 stated that asian centa-millionaire overtook north america's wealth for the first time as the world's "economic center of gravity" continued moving east.

ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ 18,000 ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 100 ਲੱਖ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ 17,000 ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ 14,000 ਲੋਕ ਹਨ.
at the end of 2011, there were 18,000 asian people mainly in southeast asia, china and japan who have at least 100 million in disposable assets, while north america with 17,000 people and western europe with 14,000 people.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਖੇਤਰੀ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਡੈਸਟੀਨੇਸ਼ਨ ਸਿਟੀਜ਼ ਇੰਡੈਕਸ 2013 ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਵਿੱਚੋਂ 10 ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਬੈਂਕਾਕ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ 15.98 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ.
tourism with growing regional tourism with domination of chinese visitors, mastercard has released global destination cities index 2013 with 10 of 20 are dominated by asia and pacific region cities and also for the first time a city of a country from asia bangkok set in the top-ranked with 15.98 international visitors.

ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਐਚਡੀਆਈ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚਡੀਆਈ ਦੀ averageਸਤਨ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ।
demographics east asia had by far the strongest overall human development index hdi improvement of any region in the world, nearly doubling average hdi attainment over the past 40 years, according to the report's analysis of health, education and income data.

1970 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਚਡੀਆਈ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚੀਨ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮਦਨੀ ਕਰਕੇ “ਟਾਪ 10 ਮੂਵਰ” ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਕਲੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
china, the second highest achiever in the world in terms of hdi improvement since 1970, is the only country on the "top 10 movers" list due to income rather than health or education achievements.

ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਨੇ 21 ਗੁਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ.
its per capita income increased a stunning 21-fold over the last four decades, also lifting hundreds of millions out of income poverty.

ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਕੂਲ ਦਾਖਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ, 1970 ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਮੂਵਰੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ.
yet it was not among the region's top performers in improving school enrollment and life expectancy.nepal, a south asian country, emerges as one of the world's fastest movers since 1970 mainly due to health and education achievements.

ਇਸ ਦੀ ਅਜੌਕੀ ਉਮਰ 1970 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਨਾਲੋਂ 25 ਸਾਲ ਲੰਮੀ ਹੈ.
its present life expectancy is 25 years longer than in the 1970s.

ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਰ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਹੁਣ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ.
more than four of every five children of school age in nepal now attend primary school, compared to just one in five 40 years ago.

ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਐਚਡੀਆਈ ਨੰਬਰ 11 ਅਤੇ 12 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹਨ, ਜੋ "ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ" ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ 21 ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ 27 ਵੇਂ ਨੰਬਰ' ਤੇ ਹਨ.
japan and south korea ranked highest among the countries grouped on the hdi number 11 and 12 in the world, which are in the "very high human development" category , followed by hong kong 21 and singapore 27 .

ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੇ ਗਏ 169 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 155 ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ।
afghanistan 155 ranked lowest amongst asian countries out of the 169 countries assessed.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹਨ.
languages asia is home to several language families and many language isolates.

ਬਹੁਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
most asian countries have more than one language that is natively spoken.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਐਥਨੋਲੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
for instance, according to ethnologue, more than 600 languages are spoken in indonesia, more than 800 languages spoken in india, and more than 100 are spoken in the philippines.

ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
china has many languages and dialects in different provinces.

ਧਰਮ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱ their ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੀਤੀ-ਰਹਿਤ ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਚੀਨੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਤਾਓ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਹਨ।
religions many of the world's major religions have their origins in asia, including the five most practiced in the world excluding irreligion , which are christianity, islam, hinduism, chinese folk religion classified as confucianism and taoism , and buddhism respectively.

ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ.
asian mythology is complex and diverse.

ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਮਹਾਂ-ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਨੂਹ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਅਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ.
the story of the great flood for example, as presented to christians in the old testament in the narrative of noah, is first found in mesopotamian mythology, in the epic of gilgamesh.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂ ਪਰਲੋ ਦੀ ਉਹੀ ਕਹਾਣੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਨੂਹ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਨਬੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਇਕ ਸੰਦੂਕ ਬਣਾਇਆ। .
likewise, the same story of great flood is presented to muslims in the holy quran, again in the narrative of noah, who according to islamic mythology was a prophet and built an ark on allah's command to save the true believers from the great flood great calamity .

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਵਤਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮੈਨੂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਹੜ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
hindu mythology also tells about an avatar of the god vishnu in the form of a fish who warned manu of a terrible flood.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਂ ਹੈ ਜੀ ਜਿੰਗ, ਚੀਨੀ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਯੁ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣੇ ਪਏ ਸਨ ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ.
in ancient chinese mythology, shan hai jing, the chinese ruler da yu, had to spend 10 years to control a deluge which swept out most of ancient china and was aided by the goddess who literally fixed the broken sky through which huge rains were pouring.

ਅਬਰਾਹਿਮਿਕ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਈਸਾਈ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ 'ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਬਰਾਹਿਮਿਕ ਧਰਮ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ.
abrahamic the abrahamic religions of judaism, christianity, islam and ' faith originated in west asia.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਅਬਰਾਹਾਮਿਕ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਬਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਜੋ ਅੱਜ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਯੂਰਪ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
judaism, the oldest of the abrahamic faiths, is practiced primarily in israel, the birthplace and historical homeland of the hebrew nation which today consists equally of those israelites who remained in asia north africa and those who returned from diaspora in europe, north america, and other regions, though sizable communities continue to live abroad.

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ 75,6% ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 6.1 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
jews are the predominant ethnic group in israel 75.6% numbering at about 6.1 million, although the levels of adherence to jewish religion are unspecified.

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਯਹੂਦੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ 17,400, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ 9,100, ਈਰਾਨ 8,756, ਭਾਰਤ 5,000 ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ 4,000.
outside of israel there are small ancient communities of jewish still live in turkey 17,400 , azerbaijan 9,100 , iran 8,756 , india 5,000 and uzbekistan 4,000 .

ਈਸਾਈਅਤ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ 2010 ਵਿੱਚ ਪਯੂ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 286 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 364 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 12.6% ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
christianity is a widespread religion in asia with more than 286 million adherents according to pew research center in 2010, and nearly 364 million according to britannica book of the year 2014. constituting around 12.6% of the total population of asia.

ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਵਿਚ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਇਕ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਪੈਨਾਰਡ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in the philippines and east timor, roman catholicism is the predominant religion it was introduced by the spaniards and the portuguese, respectively.

ਅਰਮੇਨੀਆ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ, ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰੂਸ ਵਿਚ, ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ.
in armenia, cyprus, georgia and asian russia, eastern orthodoxy is the predominant religion.

ਕਈ ਈਸਾਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਹਨ.
various christian denominations have adherents in portions of the middle east, as well as china and india.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਈਸਾਈ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਥੌਮਸ ਰਸੂਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
saint thomas christians in india trace their origins to the evangelistic activity of thomas the apostle in the 1st century.

ਇਸਲਾਮ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1 ਅਰਬ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਮ ਹੈ।
islam, which originated in saudi arabia, is the largest and most widely spread religion in asia with at least 1 billion muslims.

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ १२. with% ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਹਨ।
with 12.7% of the world muslim population, the country currently with the largest muslim population in the world is indonesia, followed by pakistan, india, bangladesh, iran and turkey.

ਮੱਕਾ, ਮਦੀਨਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ.
mecca, medina and to a lesser extent jerusalem are the holiest cities for islam in all the world.

ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਜ ਅਤੇ ਉਮਰਾਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these religious sites attract large numbers of devotees from all over the world, particularly during the hajj and umrah seasons.

ਇਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੀਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
iran is the largest shi'a country.

‘ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਏਸ਼ੀਆ, ਈਰਾਨ ਪਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ।
the ' faith originated in asia, in iran persia , and spread from there to the ottoman empire, central asia, india, and burma during the lifetime of 'u' .

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ‘ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
since the middle of the 20th century, growth has particularly occurred in other asian countries, because ' activities in many muslim countries has been severely suppressed by authorities.

ਕਮਲ ਟੈਂਪਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬਾਹਾਈ ਮੰਦਰ ਹੈ.
lotus temple is a big baha'i temple in india.

ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਧਰਮ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
indian and east asian religions almost all asian religions have philosophical character and asian philosophical traditions cover a large spectrum of philosophical thoughts and writings.

ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
indian philosophy includes hindu philosophy and buddhist philosophy.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਨੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ.
they include elements of nonmaterial pursuits, whereas another school of thought from india, , preached the enjoyment of the material world.

ਹਿੰਦੂ, ਬੁੱਧ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
the religions of hinduism, buddhism, jainism and sikhism originated in india, south asia.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ, ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ, ਤਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਜ਼ੈਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ.
in east asia, particularly in china and japan, confucianism, taoism and zen buddhism took shape.

2012 ਤਕ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.1 ਅਰਬ ਅਨੁਸਰਣ ਹਨ.
as of 2012, hinduism has around 1.1 billion adherents.

ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 25% ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ.
the faith represents around 25% of asia's population and is the second largest religion in asia.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ.
however, it is mostly concentrated in south asia.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭੂਟਾਨ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
over 80% of the populations of both india and nepal adhere to hinduism, alongside significant communities in bangladesh, pakistan, bhutan, sri lanka and bali, indonesia.

ਬਰਮਾ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
many overseas indians in countries such as burma, singapore and malaysia also adhere to hinduism.

ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪਾਲਣਾ ਹੈ.
buddhism has a great following in mainland southeast asia and east asia.

ਕੰਬੋਡੀਆ 96 96%, ਥਾਈਲੈਂਡ% 95%, ਬਰਮਾ japan%%, ਜਪਾਨ% 36%, ਭੂਟਾਨ% 75%, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ%%%, ਲਾਓਸ%%% ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ% 53% ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਧਰਮ ਹੈ।
buddhism is the religion of the majority of the populations of cambodia 96% , thailand 95% , burma 80% % , japan 36% % , bhutan 75% % , sri lanka 70% , laos 60% % and mongolia 53% % .

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਬੋਧੀ ਆਬਾਦੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ 33%, ਤਾਈਵਾਨ 35%, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ 23%, ਮਲੇਸ਼ੀਆ 19%, ਨੇਪਾਲ 9%, ਵਿਅਤਨਾਮ 10%, ਚੀਨ 20%, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ 1.5% ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਜ਼.
large buddhist populations also exist in singapore 33% % , taiwan 35% % , south korea 23% % , malaysia 19% % , nepal 9% % , vietnam 10% % , china 20% % , north korea 1.5% % , and small communities in india and bangladesh.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਾਓ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਿੰਕ੍ਰੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ.
in many chinese communities, mahayana buddhism is easily syncretized with taoism, thus exact religious statistics is difficult to obtain and may be understated or overstated.

ਕਮਿ ,ਨਿਸਟ-ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸਰਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
the communist-governed countries of china, vietnam and north korea are officially atheist, thus the number of buddhists and other religious adherents may be under-reported.

ਜੈਨ ਧਰਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
jainism is found mainly in india and in oversea indian communities such as the united states and malaysia.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
sikhism is found in northern india and amongst overseas indian communities in other parts of asia, especially southeast asia.

ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੀਨੀ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
confucianism is found predominantly in mainland china, south korea, taiwan and in overseas chinese populations.

ਤਾਓਜ਼ਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਨਲੈਂਡ ਚੀਨ, ਤਾਈਵਾਨ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
taoism is found mainly in mainland china, taiwan, malaysia and singapore.

ਤਾਓ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀਆਂ ਲਈ ਮਹਾਂਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
taoism is easily syncretized with mahayana buddhism for many chinese, thus exact religious statistics is difficult to obtain and may be understated or overstated.

ਆਧੁਨਿਕ ਟਕਰਾਅ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕੋਰੀਅਨ ਯੁੱਧ ਸਨ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਇੰਡੋਚੀਨਾ ਯੁੱਧ ਵਿਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਸਿਨੋ-ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਯੁੱਧ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਜੰਗ ਸੀ। ਯੋਮ ਕਿੱਪੂਰ ਯੁੱਧ ਈਰਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਜੰਗ ਯੁੱਧ ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਉੱਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਾਓਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹ ਲੇਬਨਾਨੀਅਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਵਿਗਾੜ, ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਨੇਪਾਲੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗਾਂ ਨੇ ਨਾਗੋਰਨੋ-ਕਰਾਬਖ ਯੁੱਧ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇਰਾਕ ਦੀ ਜੰਗ 2006 ਦਾ ਥਾਈ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ 'ਬਰਮੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦਿ ਭਗਵਾਂ ਇਨਕਲਾਬ ਅਰਬ ਸਪਰਿੰਗ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸਿਨੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਯੁੱਧ, 2014 ਥਾਈ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਾਨ'ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਆਫ ਇਰਾਕ ਐਂਡ ਲੇਵੈਂਟ ਕਲਚਰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਤਿਨੀਕੇਤਨ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਪੋਲੀਮੈਥ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, 1913 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
modern conflicts some of the events pivotal in the asia territory related to the relationship with the outside world in the post-second world war were the korean war the french-indochina war the vietnam war the confrontation the sino-vietnamese war the bangladesh liberation war the yom kippur war the iranian revolution the soviet war in afghanistan the war the indonesian occupation of east timor the cambodian killing fields the insurgency in laos the lebanese civil war the sri lankan civil war the dissolution of the soviet union the gulf war the nepalese civil war the india-pakistan wars the nagorno-karabakh war the war in afghanistan the iraq war the 2006 thai coup d' the burmese civil war the saffron revolution the arab spring the conflict the syrian civil war the sino-indian war the 2014 thai coup d' the islamic state of iraq and the levant culture nobel prizes the polymath rabindranath tagore, a bengali poet, dramatist, and writer from santiniketan, now in west bengal, india, became in 1913 the first asian nobel laureate.

ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੌਮੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
he won his nobel prize in literature for notable impact his prose works and poetic thought had on english, french, and other national literatures of europe and the americas.

ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਣਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ।
he is also the writer of the national anthems of bangladesh and india.

ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਸੁਨਾਰੀ ਕਾਵਾਬਾਟ ਜਾਪਾਨ, 1968, ਜਾਪਾਨ, 1994, ਗਾਓ ਜ਼ਿੰਗਜਿਆਂਗ ਚੀਨ, 2000, ਓਰਹਾਨ ਪਮੁਕ ਤੁਰਕੀ, 2006 ਅਤੇ ਮੋ ਯਾਨ ਚੀਨ, 2012 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other asian writers who won nobel prize for literature include yasunari kawabata japan, 1968 , japan, 1994 , gao xingjian china, 2000 , orhan pamuk turkey, 2006 , and mo yan china, 2012 .

ਕੁਝ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਪਰਲ ਐਸ ਬੱਕ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਏਸ਼ਿਆਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਗੁੱਡ ਅਰਥ 1931 ਅਤੇ ਦਿ ਮਦਰ 1933 ਨੂੰ ਅਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਐਕਸਾਈਲ ਐਂਡ ਫਾਈਟਿੰਗ ਏਂਜਲ, ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 1938 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
some may consider the american writer, pearl s. buck, an honorary asian nobel laureate, having spent considerable time in china as the daughter of missionaries, and based many of her novels, namely the good earth 1931 and the mother 1933 , as well as the biographies of her parents of their time in china, the exile and fighting angel, all of which earned her the literature prize in 1938.

ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰੀਨ ਅਬਦਦੀ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
also, mother teresa of india and shirin ebadi of iran were awarded the nobel peace prize for their significant and pioneering efforts for democracy and human rights, especially for the rights of women and children.

ਅਬਦਦੀ ਇਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ isਰਤ ਹੈ.
ebadi is the first iranian and the first muslim woman to receive the prize.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਆਂਗ ਸੈਨ ਸੂ ਕੀ ਹੈ.
another nobel peace prize winner is aung san suu kyi from burma for her peaceful and non-violent struggle under a military dictatorship in burma.

ਉਹ ਇੱਕ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦੀ ਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੈਦੀ ਹੈ।
she is a nonviolent pro-democracy activist and leader of the national league for democracy in burma myanmar and a noted prisoner of conscience.

ਉਹ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਹੈ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋਈ ਸੀ।
she is a buddhist and was awarded the nobel peace prize in 1991.

ਚੀਨੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਲਿ li ਸ਼ਿਆਬੋ ਨੂੰ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ “ਚੀਨ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਕ ਸੰਘਰਸ਼” ਲਈ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
chinese dissident liu xiaobo was awarded the nobel peace prize for "his long and non-violent struggle for fundamental human rights in china" on 8 october 2010.

ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਚੀਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
he is the first chinese citizen to be awarded a nobel prize of any kind while residing in china.

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਸਤਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਨੂੰ "ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ" ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2014, kailash satyarthi from india and malala yousafzai from pakistan were awarded the nobel peace prize "for their struggle against the suppression of children and young people and for the right of all children to education".

ਸਰ ਸੀ ਵੀ ਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹੈ।
sir c. v. raman is the first asian to get a nobel prize in sciences.

ਉਸ ਨੇ "ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ" ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
he won the nobel prize in physics "for his work on the scattering of light and for the discovery of the effect named after him".

ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ 24 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ 13 ਜਿੱਤੇ ਹਨ.
japan has won the most nobel prizes of any asian nation with 24 followed by india which has won 13.

3 ਨਵੰਬਰ 1933 ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੋਣ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਦਲੇ ਇਕਨਾਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ 1998 ਦਾ ਨੋਬਲ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
amartya sen, born 3 november 1933 is an indian economist who was awarded the 1998 nobel memorial prize in economic sciences for his contributions to welfare economics and social choice theory, and for his interest in the problems of society's poorest members.

ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਬ੍ਰਹਮਾਨਯਨ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਅਬਦੁਸ ਸਲਾਮ, ਰਾਬਰਟ manਮਾਨ, ਮੇਨਾਚੇਮ ਬਿਗਨ, ਐਰੋਨ ਸਿਚੇਨੋਵਰ, ਅਵਰਾਮ ਹਰਸ਼ਕੋ, ਡੈਨੀਅਲ ਕਾਹਨੇਮਾਨ, ਸ਼ਿਮਨ ਪੈਰੇਸ, ਯਿਜ਼ਤਕ ਰਾਬੀਨ, ਅਦਾ ਯੋਨਾਥ, ਯਾਸੇਰ ਅਰਾਫਟ, ਰਾਮੋਸ-ਹੋਰਟਾ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਰਲੋਸ ਫਿਲਪ ਟਾਈਮਿਨੋ ਬੇਲੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਲੇਸਟ, ਕਿਮ ਡੇ-ਜੰਗ, ਅਤੇ 13 ਜਪਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ.
other asian nobel prize winners include subrahmanyan chandrasekhar, abdus salam, robert aumann, menachem begin, aaron ciechanover, avram hershko, daniel kahneman, shimon peres, yitzhak rabin, ada yonath, yasser arafat, ramos-horta and bishop carlos filipe ximenes belo of timor leste, kim dae-jung, and 13 japanese scientists.

ਦੱਸੇ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਅਤੇ ਰਮਨ ਇੰਡੀਆ, ਸਲਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਰਾਫਟ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਿਮ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਅਤੇ ਹੋਟਾ ਅਤੇ ਬੇਲੋ ਟਿਮੋਰ ਲੇਸਟੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਨ।
most of the said awardees are from japan and israel except for chandrasekhar and raman india , salam pakistan , arafat palestinian territories , kim south korea , and horta and belo timor leste .

2006 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਾ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਨਸ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ, ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2006, dr. muhammad yunus of bangladesh was awarded the nobel peace prize for the establishment of grameen bank, a community development bank that lends money to poor people, especially women in bangladesh.

ਡਾ. ਯੂਨਸ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.
dr. yunus received his phd in economics from vanderbilt university, united states.

ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਈਕਰੋ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਜਮਾਂਦਰੂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
he is internationally known for the concept of micro credit which allows poor and destitute people with little or no collateral to borrow money.

ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਵਧੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਫਾਲਟ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the borrowers typically pay back money within the specified period and the incidence of default is very low.

ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਚੁਰਾਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
the dalai lama has received approximately eighty-four awards over his spiritual and political career.

22 ਜੂਨ 2006 ਨੂੰ, ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ.
on 22 june 2006, he became one of only four people ever to be recognized with honorary citizenship by the governor general of canada.

28 ਮਈ 2005 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਹਮਫਰੈਸ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।
on 28 may 2005, he received the christmas humphreys award from the buddhist society in the united kingdom.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੀ, 10 ਦਸੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
most notable was the nobel peace prize, presented in oslo, norway on 10 december 1989.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭੂਗੋਲ ਉਪਰੋਕਤ-ਦੱਸੇ ਗਏ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
political geography within the above-mentioned states are several partially recognized countries with limited to no international recognition.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੇਖੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉਪ-ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਦੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਸੋਈ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫਰਨੀਚਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੌਦਰਿਕ ਇਕਾਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕ ਪੂਰਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਰਸੀਆ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਝੰਡਾ ਪੂਰਬੀ ਪੈਨ-ਏਸ਼ੀਅਨਵਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਪੂਰਬੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਲੇਵੈਂਟ ਸੂਚੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਵਵੁੱਧੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲੇਵਿਸ, ਮਾਰਟਿਨ ਡਬਲਯੂ ਵਿਗੇਨ, 1997.
none of them are members of the un see also references to articles subregions of asia special topics asian century asian cuisine asian furniture asian games asian monetary unit asian people eastern world eurasia far east east asia southeast asia south asia central asia fauna of asia flags of asia middle east eastern mediterranean levant near east pan-asianism lists list of cities in asia list of metropolitan areas in asia by population list of sovereign states and dependent territories in asia references bibliography lewis, martin w. wigen, 1997 .

ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਾਥ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ.
the myth of continents a critique of metageography.

ਬਰਕਲੇ ਅਤੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪ੍ਰੈਸ.
berkeley and los angeles university of california press.

isbn 0-520-20743-2.
isbn 0-520-20743-2.

ਵੈਂਟ੍ਰਿਸ, ਮਾਈਕਲ ਚੈਡਵਿਕ, ਜੌਹਨ 1973.
ventris, michael chadwick, john 1973 .

ਮਾਈਸੀਨੇਅਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦੂਜੀ ਐਡੀ ਵਿਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼.
documents in mycenaean greek 2nd ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਹਿਗਮ, ਚਾਰਲਸ.
further reading higham, charles.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼.
encyclopedia of ancient asian civilizations.

ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਫਾਈਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਤੱਥ.
facts on file library of world history.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਦੇ ਤੱਥ ਆਨ ਫਾਈਲ, 2004.
new york facts on file, 2004.

ਕਮਲ, ਨੀਰਜ।
kamal, niraj.

"ਉੱਠੋ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਖਤਰੇ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ".
"arise asia respond to white peril".

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਰਡਸਮਿੱਥ, 2002, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-87412-08-3 ਕਪਾਡੀਆ, ਫਿਰੋਜ਼, ਅਤੇ ਮੰਦਿਰਾ ਮੁਖਰਜੀ.
new delhi wordsmith,2002, isbn 978-81-87412-08-3 kapadia, feroz, and mandira mukherjee.

ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
encyclopaedia of asian culture and society.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਨਮੋਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 1999.
new delhi anmol publications, 1999.

ਲੇਵਿਨਸਨ, ਡੇਵਿਡ, ਅਤੇ ਕੈਰੇਨ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਸਨ.
levinson, david, and karen christensen.

ਆਧੁਨਿਕ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼.
encyclopedia of modern asia.

ਨਿ newਯਾਰਕ ਚਾਰਲਸ ਸਕਾਈਬਰਰ ਸੰਨਜ਼, 2002.
new york charles scribner's sons, 2002.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਡਿਸਪਲੇਅ ਨਕਸ਼ੇ".
external links "display maps".

ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ.
the soil maps of asia.

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ eudasm ਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਡਿਜੀਟਲ ਪੁਰਾਲੇਖ.
european digital archive of soil maps eudasm.

26 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 26 july 2011.

"ਏਸ਼ੀਆ ਨਕਸ਼ੇ".
"asia maps".

ਪੇਰੀ- ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਭੰਡਾਰ.
perry- library map collection.

ਟੈਕਸਾਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
university of texas libraries.

18 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on 18 july 2011.

20 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 20 july 2011.

"ਏਸ਼ੀਆ".
"asia".

ਬੋਸਟਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਨੌਰਮਨ ਬੀ. ਲੇਵੈਂਥਲ ਮੈਪ ਸੈਂਟਰ.
norman b. leventhal map center at the boston public library.

26 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 26 july 2011.

ਬੋਲਿੰਗ, ਫਿਲਿਪ 12 ਫਰਵਰੀ 1987.
bowring, philip 12 february 1987 .

"ਏਸ਼ੀਆ ਕੀ ਹੈ?"
"what is asia?".

ਪੂਰਬੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮੀਖਿਆ.
eastern economic review.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਦਿਅਕਾਂ ਲਈ.
columbia university asia for educators.

135 7.
135 7 .

ਓਟਾਵਾ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਉਚਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ.
ottawa or french pronunciation is the capital city of canada.

ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰ bankੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
it stands on the south bank of the ottawa river in the eastern portion of southern ontario.

ਓਟਾਵਾ ਗੇਟਿਨਾ,, ਕਿ queਬੈਕ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਦੋ ਗਣਨਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਸੀ.ਐੱਮ.ਏ. ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਐਨ.ਸੀ.ਆਰ.
ottawa borders gatineau, quebec the two form the core of the census metropolitan area cma and the national capital region ncr .

2016 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ 934,243 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੱਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸੀ ਐਮ ਏ ਦੇ ਅੰਦਰ 1,323,783 ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ.ਐੱਮ.ਏ.
the 2016 census reported a population of 934,243, making it the fourth-largest city in canada and 1,323,783 within the cma, making it the fifth-largest cma in canada.

oਟਵਾ ਸਿਟੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2015 ਤੱਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 960,754 ਸੀ।
the city of ottawa reported that the city had an estimated population of 960,754 as of december 2015.

1826 ਵਿਚ ਬਾਇਟਾਉਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1855 ਵਿਚ "ਓਟਾਵਾ" ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
founded in 1826 as bytown, and incorporated as "ottawa" in 1855, the city has evolved into a political and technological centre of canada.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁ boundਲੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
its original boundaries were expanded through numerous minor annexations and were ultimately replaced by a new city incorporation and major amalgamation in 2001 which significantly increased its land area.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ "ਓਟਾਵਾ" ਨੇੜਲੇ ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਓਡਵਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ".
the city name "ottawa" was chosen in reference to the ottawa river nearby, the name of which is derived from the algonquin odawa, meaning "to trade".

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ, ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the city is the most educated in canada, and is home to a number of post-secondary, research, and cultural institutions, including the national arts centre and the national gallery.

ਓਟਾਵਾ ਕੋਲ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਹੈ.
ottawa also has the highest standard of living in the nation and low unemployment.

ਇਹ ਜੀਵਨ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੀ ਨੰਬਰਬੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 150 ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਹੈ.
it ranked second out of 150 worldwide in the numbeo quality of life index , and it contains a unesco world heritage site.

ਇਤਿਹਾਸ ਲਗਭਗ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੈਂਪਲੇਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਡਰੇਨ ਨਾਲ ਓਟਾਵਾ ਘਾਟੀ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
history with the draining of the champlain sea around ten thousand years ago the ottawa valley became habitable.

ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਜੰਗਲੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾ .ੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ, ਵਪਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ 6500 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੈਂਪਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the area was used for wild edible harvesting, hunting, fishing, trade, travel, and camps for over 6500 years by local populations.

ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਦੇ ਸਿਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹਨ.
the ottawa river valley has archaeological sites with arrow heads, pottery, and stone tools.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the area has three major rivers that meet, making it an important trade and travel area for thousands of years.

ਐਲਗਨਕੁਇਨਜ਼ ਨੂੰ ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਕਿਚੀ ਸਿੱਬੀ ਜਾਂ ਕਿਚਸਿੱਪੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਗ੍ਰੇਟ ਰਿਵਰ" ਜਾਂ "ਗ੍ਰੈਂਡ ਰਿਵਰ".
the algonquins called the ottawa river kichi sibi or kichissippi meaning "great river" or "grand river".

, europeanਟਵਾ ਨਦੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ, ਮਹਾਨ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 1610 ਵਿਚ ਓਟਾਵਾ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਿਆ.
, the first european to travel up the ottawa river, passed by ottawa in 1610 on his way to the great lakes.

ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸੈਮੂਅਲ ਡੀ ਚੈਂਪਲੇਨ ਨੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਐਲਗਨਕੁਇਨਜ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
three years later, samuel de champlain wrote about the waterfalls of the area and about his encounters with the algonquins, who had been using the ottawa river for centuries.

ਮੁ exploreਲੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਨ.
the early explorers and traders were later followed by many missionaries.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਓਟਵਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the first maps of the area used the word ottawa to name the river.

ਫਲੇਮੋਨ ਰਾਈਟ, ਇਕ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਹਲਕੇ ਦੇ oਟਵਾ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ 7 ਮਾਰਚ 1800 ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਸੇਬਾ ਬਣਾਇਆ.
philemon wright, a new englander, created the first settlement in the area on 7 march 1800 on the north side of the river, across from ottawa in hull.

ਉਸਨੇ, ਪੰਜ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ 25 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਈਟਸਵਿਲੇ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ.
he, with five other families and twenty-five labourers, set about to create an agricultural community called wrightsville.

ਰਾਈਟ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਓਟਾਵਾ ਵਾਦੀ ਤੋਂ ਕਿbਬੈਕ ਸਿਟੀ ਤੱਕ ਦਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਣਨ ਲਈ ਓਟਵਾ ਵਾਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
wright pioneered the ottawa valley timber trade soon to be the area's most significant economic activity by transporting timber by river from the ottawa valley to quebec city.

ਬਾਈਟਾਉਨ, ਓਟਵਾ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ, 1826 ਵਿਚ ਇਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਸਿਰੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
bytown, ottawa's original name, was founded as a community in 1826 when hundreds of land speculators were attracted to the south side of the river when news spread that british authorities were immediately constructing the northerly end of the rideau canal military project at that location.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕਰਨਲ ਜੌਹਨ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਰਾਈਡੌ ਵਾਟਰਵੇਅ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ.
the following year, the town would soon be named after british military engineer colonel john by who was responsible for the entire rideau waterway construction project.

ਨਹਿਰ ਦਾ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ ਨਿ montਯਾਰਕ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਝੀਲ ਤੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਅਤੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. 1812 ਦੇ.
the military purpose of the canal was to provide a secure route between montreal and kingston on lake ontario, bypassing the stretch of the st. lawrence river bordering the state of new york that had left the british forces easily exposed to american enemy fire during the war of 1812.

ਕਰਨਲ ਅੱਜ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਿੱਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਸੈਨਿਕ ਬੈਰਕਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ.
colonel by set up military barracks on the site of today's parliament hill.

ਉਸਨੇ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ “ਅੱਪਰ ਟਾ eastਨ” ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ “ਲੋਅਰ ਟਾ "ਨ” ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
he also laid out the streets of the town and created two distinct neighbourhoods named "upper town" west of the canal and "lower town" east of the canal.

ਇਸਦੇ ਅਪਰ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਅੱਪਰ ਟਾ'ਨ 'ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ 'ਲੋਅਰ ਟਾ'ਨ' ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੀ।
similar to its upper canada and lower canada namesakes, historically 'upper town' was predominantly english speaking and protestant whereas 'lower town' was predominantly french, irish and catholic.

ਬਾਈਟਾownਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਧ ਕੇ 1000 ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ 1832 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ.
bytown's population grew to 1,000 as the rideau canal was being completed in 1832.

ਬਾਇਟਾਉਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਾਇਨੀਅਰ ਅਵਧੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬੇਚੈਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਈਨਰਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ 1835 ਤੋਂ 1845 ਤਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਤਭੇਦ ਜੋ 1849 ਦੇ ਸਟੋਨੀ ਸੋਮਵਾਰ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਸੀ.
bytown encountered some impassioned and violent times in her early pioneer period that included irish labour unrest that attributed to the shiners' war from 1835 to 1845 and political dissension that was evident from the 1849 stony monday riot.

1855 ਵਿਚ ਬਾਈਟਾਉਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਓਟਾਵਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 1855 bytown was renamed ottawa and incorporated as a city.

ਵਿਲੀਅਮ ਪਿਟਮੈਨ ਲੈੱਟ ਨੂੰ 36 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਟੀ ਕਲਰਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
william pittman lett was installed as the first city clerk guiding it through 36 years of development.

ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਮ 1857 ਨੂੰ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਜੋਂ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
on new year's eve 1857, queen victoria, as a symbolic and political gesture, was presented with the responsibility of selecting a location for the permanent capital of the province of canada.

ਅਸਲ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੌਨ ਏ. ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਨੇ ਇਹ ਚੋਣ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ.
in reality, prime minister john a. macdonald had assigned this selection process to the executive branch of the government, as previous attempts to arrive at a consensus had ended in deadlock.

'ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਪਸੰਦ' ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਓਟਾਵਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸਰਹੱਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ, ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਕ ਪਿਛਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਓਟਵਾ ਦਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਸਥਾਨ, ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਚਾਅਯੋਗ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
the 'queen's choice' turned out to be the small frontier town of ottawa for two main reasons firstly, ottawa's isolated location in a back country surrounded by dense forest far from the border and situated on a cliff face would make it more defensible from attack.

ਦੂਜਾ, ਓਟਾਵਾ ਟੋਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮਾਂਟ੍ਰੀਅਲ ਅਤੇ ਕਨੇਬਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ.
secondly, ottawa was located approximately midway between toronto and kingston in canada west and montreal and quebec city in canada east .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ttਟਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਵਿਚ ਮੌਸਮੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਓਟਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਮੌਂਟਰੀਅਲ ਅਤੇ ਰਾਈਡੌ ਵਾਟਰਵੇਅ ਦੁਆਰਾ ਕਿੰਗਸਟਨ ਤੱਕ ਸੀ.
additionally, despite ottawa's regional isolation it had seasonal water transportation access to montreal over the ottawa river and to kingston via the rideau waterway.

1854 ਤਕ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਬਾਈਟਾtਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਰੇਲਵੇ ਸੀ ਜੋ ਸੈਂਟ ਲਾਰੇਂਸ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਲਈ 82 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਲੱਕੜਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ.
by 1854 it also had a modern all season bytown and prescott railway that carried passengers, lumber and supplies the 82-kilometre distance to prescott on the saint lawrence river and beyond.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਸਬੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਆਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਭੀੜ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the small size of the town, it was thought, would make it less prone to rampaging politically motivated mobs, as had happened in the previous canadian capitals.

ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੈ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਸੰਸਦ ਹਿੱਲ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਇਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ.
the government already owned the land that would eventually become parliament hill which they thought would be an ideal location for building the parliament buildings.

ਓਟਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਾਬਕਾ ਲੋਅਰ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸਾਬਕਾ ਅੱਪਰ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੋਣ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਝੌਤਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
ottawa was the only settlement of any substantial size that was already located directly on the border of french populated former lower canada and english populated former upper canada thus additionally making the selection an important political compromise.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ 'ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਪਸੰਦ' ਕੀਤੀ.
queen victoria made her 'queen's choice' very quickly just before welcoming in the new year.

1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਵੱਡੇ ਆਰਾ ਮਿੱਲ ਲੰਬਰ ਬੈਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਮਿੱਲ ਬਣ ਗਈਆਂ.
starting in the 1850s, large sawmills began to be erected by entrepreneurs known as lumber barons, and these became some of the largest mills in the world.

1854 ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰੇਲ ਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਓਟਵਾ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ 1886 ਵਿਚ ਹਲ ਅਤੇ ਲੈਚੁਟ, ਕਿbਬੈਕ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰਾਂਸਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ.
rail lines erected in 1854 connected ottawa to areas south and to the transcontinental rail network via hull and lachute, quebec in 1886.

ਅਸਲ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੈਂਟਰ, ਈਸਟ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਗੋਥਿਕ ਰੀਵਾਈਵਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ 1859 ਅਤੇ 1866 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਸਨ.
the original parliament buildings which included the centre, east and west blocks were constructed between 1859 and 1866 in the gothic revival style.

ਉਸ ਵਕਤ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸੀ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ.
at the time, this was the largest north american construction project ever attempted and public works canada and its architects were not initially well prepared.

ਸੰਸਦ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਿੱਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ 1876 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ.
the library of parliament and parliament hill landscaping would not be completed until 1876.

1885 ਤਕ ਓਟਾਵਾ ਕਨੈਡਾ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਲਾਈਟਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਸਨ.
by 1885 ottawa was the only city in canada whose downtown street lights were powered entirely by electricity.

1889 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ 60 'ਵਾਟਰ ਲੀਜ਼ਾਂ' ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਲਾਂ ਵਿਖੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
in 1889 the government developed and distributed 60 'water leases' still currently in use to mainly local industrialists which gave them permission to generate electricity and operate hydroelectric generators at falls.

ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ 1870 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, 1890 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟਕਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾੜ ਗਈ ਜੋ 1959 ਤੱਕ ਚੱਲੀ.
public transportation began in 1870 with a horsecar system, overtaken in the 1890s by a vast electric streetcar system that lasted until 1959.

1900 ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਹਲ ਦੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਟਰਫ੍ਰੰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the fire of 1900 destroyed two thirds of hull, including 40 per cent of its residential buildings and most of its largest employers along the waterfront.

ਇਹ ਅੱਗ ਓਟਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਓਟਵਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੈਬਰੇਟਨ ਫਲੈਟਸ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬੂਥ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਡਾਓ ਝੀਲ ਤਕ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the fire also spread across the ottawa river and destroyed about one fifth of ottawa from the lebreton flats south to booth street and down to dow's lake.

1 ਜੂਨ 1912 ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਲੌਰੀਅਰ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਡਾਉਨਟਾ unionਨ ਯੂਨੀਅਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ.
on 1 june 1912 the grand trunk railway opened both the laurier hotel and its neighbouring downtown union station.

3 ਫਰਵਰੀ 1916 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਸੈਂਟਰ ਬਲਾਕ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
on 3 february 1916 the centre block of the parliament buildings was destroyed by a fire.

ਹਾ houseਸ commਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਨੇਟ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬਣੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਸੈਂਟਰ ਬਲਾਕ ਸੰਨ 1922 ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਭਾਗ ਇਕ ਗੋਥਿਕ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਵੀ styਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਟਾਵਰ.
the house of commons and senate was temporarily relocated to the then recently constructed victoria memorial museum, now the canadian museum of nature until the completion of the new centre block in 1922, the centrepiece of which is a dominant gothic revival styled structure known as the peace tower.

ਮੌਜੂਦਾ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਸਕੁਏਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੀ ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਤਿਕੋਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the current location of what is now known as confederation square was a former commercial district centrally located in a triangular area downtown surrounded by historically significant heritage buildings which includes the parliament buildings.

ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 1938 ਵਿਚ ਇਕ ਰਸਮੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1939 ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1984 ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
it was redeveloped as a ceremonial centre in 1938 as part of the city beautiful movement and became the site of the national war memorial in 1939 and designated a national historic site in 1984.

ਇਕ ਨਵਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਡਾਕਘਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1939 ਵਿਚ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਅਸਲ ਡਾਕਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ .ਾਹਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ.
a new central post office currently the privy council of canada was constructed in 1939 beside the war memorial because the original post office building located on the proposed confederation square grounds had to be demolished.

50ਟਵਾ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦਿੱਖ ਨੂੰ 1950 ਦੀ ਗ੍ਰੀਬਰ ਪਲਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
ottawa's former industrial appearance was vastly altered by the 1950 greber plan.

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ-ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਜੈਕ ਗ੍ਰੀਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੈਕਨੇਜ਼ੀ ਕਿੰਗ ਨੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ .ੁਕਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
french architect-planner jacques greber was hired by then prime minister mackenzie king to design an urban plan for managing development in the national capital region to make it more aesthetically pleasing and thus more befitting a location that was the political centre of canada.

ਗ੍ਰੀਬਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗ੍ਰੀਨਬੈਲਟ, ਪਾਰਕਵੇਅ, ਕਵੀਨਸਵੇ ਹਾਈਵੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੇਂਦਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ, ਸਟਰੀਟ ਕਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਮਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ttਟਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਹੈ.
greber's plan included the creation of the national capital greenbelt, the parkway, the queensway highway system, the relocation of downtown union station now the government conference centre to the suburbs, the removal of the street car system, the decentralization of selected government offices, the relocation of industries and removal of substandard housing from the downtown and the creation of the rideau canal and ottawa river pathways to name just a few of its recommendations.

1958 ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗ੍ਰੀਬਰ ਪਲਾਨ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਟ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਕ੍ਰਾ corporationਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in 1958 the national capital commission was established as a crown corporation from the passing of the national capital act in order to implement the greber plan recommendations which it successfully accomplished during the 1960s and 1970s.

ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਪੂੰਜੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1899 ਓਟਾਵਾ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਓਆਈਸੀ, 1903 ਵਿੱਚ ਟੌਡ ਪਲਾਨ, 1915 ਵਿੱਚ ਹੋਲਟ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਐਫਡੀਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. 1927 ਵਿਚ.
in the previous 50 years, other commissions, plans and projects had tried and failed to implement plans to improve the capital such as the 1899 ottawa improvement commission oic , the todd plan in 1903, the holt report in 1915 and the federal district commission fdc established in 1927.

1958 ਵਿਚ ਰੀਡੌ ਫਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗ੍ਰੀਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਜਿਥੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in 1958 a new city hall opened on green island near rideau falls where urban renewal had recently transformed this former industrial location into green space.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਯੂਨੀਅਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ 27 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਰਾਈਡੌ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ.
until then, city hall had temporarily been located for 27 years at the transportation building adjacent to union station and now part of the rideau centre.

2001 ਵਿਚ, ਓਟਾਵਾ ਸਿਟੀ ਹਾਲ 110 ਲੌਰੀਅਰ ਐਵੀਨਿ. ਵੈਸਟ ਵਿਖੇ 1990 ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ defਟਵਾ-ਕਾਰਲੇਟਨ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਖੇਤਰੀ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ.
in 2001, ottawa city hall moved back downtown to a relatively new building 1990 on 110 laurier avenue west that had been the home of the now defunct regional municipality of ottawa-carleton.

ਇਹ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਆਟਾਵਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ.
this new downtown location was very close to ottawa's first and second city halls.

ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਓਟਾਵਾ ਸਧਾਰਣ ਸਕੂਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
also included in this new city hall complex was an adjacent 19th century restored heritage building formerly known as the ottawa normal school.

1960 ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ.
from the 1960s until the 1980s, the national capital region experienced a building boom.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1990 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
this was followed by large growth in the high-tech industry during the 1990s and 2000s.

ਓਟਾਵਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਾਈ ਟੈਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ ਨੌਰਥ ਸੀ।
ottawa became one of canada's largest high tech cities and was nicknamed silicon valley north.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਬੇਲ ਨਾਰਦਨ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੌਰਟਲ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫੈਡਰਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੋਜ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
by the 1980s, bell northern research later nortel employed thousands, and large federally assisted research facilities such as the national research council contributed to an eventual technology boom.

ਮੁ adopਲੇ ਅਪਨਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਿ newਬ੍ਰਿਜ ਨੈਟਵਰਕ, ਮਿਟਲ ਅਤੇ ਕੋਰੈਲ ਵਰਗੀਆਂ ਆਫਸ਼ੂਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
the early adopters led to offshoot companies such as newbridge networks, mitel and corel.

ਓਟਾਵਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਓਟਵਾ-ਕਾਰਲੇਟਨ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਟੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿitiesਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ.
ottawa's city limits had been increasing over the years, but it acquired the most territory on 1 january 2001, when it amalgamated all the municipalities of the regional municipality of ottawa-carleton into one single city.

ਖੇਤਰੀ ਚੇਅਰ ਬੌਬ ਚਿਆਰੇਲੀ 2000 ਦੀਆਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੋਸਟਰ ਦੇ ਮੇਅਰ ਕਲਾਉਡੇਟ ਕੇਨ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ.
regional chair bob chiarelli was elected as the new city's first mayor in the 2000 municipal election, defeating gloucester mayor claudette cain.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁਲਾਂ ਉੱਤੇ ਤਣਾਅ ਆ ਗਏ.
the city's growth led to strains on the public transit system and to bridges.

15 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਲਾਈਟ ਰੇਲ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ lrt ਲਾਈਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ.
on 15 october 2001, a diesel-powered light rail transit lrt line was introduced on an experimental basis.

ਇਹ ਲਾਈਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਟ੍ਰਿਲਿਅਮ ਲਾਈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਓ-ਟ੍ਰੇਨ ਵਜੋਂ ਡੈਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡਾਉਨਟਾਉਨ ਓਟਵਾ ਨੂੰ ਕਾਰਲਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਉਪਨਗਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this line, known today as the trillium line, was dubbed the o-train and connected downtown ottawa to the southern suburbs via carleton university.

ਓ-ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਲਾਈਟ ਰੇਲ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 2006 ਦੀਆਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਚਿਆਰੇਲੀ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲੈਰੀ ਓ ਬ੍ਰਾਇਨ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ.
the decision to extend the o-train, and to replace it with an electric light rail system was a major issue in the 2006 municipal elections where chiarelli was defeated by businessman larry o'brien.

ਓ ਬ੍ਰਾਇਨ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਹਲਕੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਡਾ coreਨਟਾownਨ ਕੋਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸੁਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਚੋਣ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ.
after o'brien's election transit plans were changed to establish a series of light rail stations from the east side of the city into downtown, and for using a tunnel through the downtown core.

ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ imਟਵਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੇਅਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਜਿੰਮ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ 2010 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
jim watson, who had been the last mayor of ottawa prior to amalgamation, was re-elected in the 2010 election.

ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਲੈਂਸਡਾeਨ ਪਾਰਕ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਓਟਾਵਾ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਹਰੇ ਭਰੇ ਜਗ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਵੇਖੇਗਾ.
in october 2012, city council approved the final lansdowne park plan, an agreement with the ottawa sports and entertainment group that will see a new stadium, increased green space, and housing and retail added to the site.

ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ, ਇੱਕ 12.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਾਈਟ ਰੇਲ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਲਾਈਨ, ਜੋ ਕਿ 2018 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ.
in december 2012, city council voted unanimously to move forward with the confederation line, a 12.5 km light rail transit line, to be fully operational by 2018.

ਭੂਗੋਲ ਓਟਾਵਾ ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਕੰ bankੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਰਿਦੌ ਨਦੀ ਅਤੇ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਹਨ.
geography ottawa is situated on the south bank of the ottawa river and contains the mouths of the rideau river and rideau canal.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਾownਨ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹਿੱਸਾ ਲੋਅਰ ਟਾ .ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the older part of the city including what remains of bytown is known as lower town, and occupies an area between the canal and the rivers.

ਨਹਿਰ ਦੇ ਪਾਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੈਂਟਰਟਾਉਨ ਅਤੇ ਡਾਉਨਟਾਉਨ ਓਟਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ, ਖਾਸਕਰ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਦਫਤਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
across the canal to the west lies centretown and downtown ottawa, which is the city's financial and commercial hub and home to the parliament of canada and numerous federal government department headquarters, notably the privy council office.

29 ਜੂਨ 2007 ਨੂੰ, ਕਿੰਗਸਟਨ, ਫੋਰਟ ਹੈਨਰੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਸਟਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚਾਰ ਮਾਰਟੇਲੋ ਟਾਵਰਾਂ ਤੱਕ 202 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 126 ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
on 29 june 2007, the rideau canal, which stretches 202 km 126 mi to kingston, fort henry and four martello towers in the kingston area, was recognized as a unesco world heritage site.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁਚੱਜਾ ਪੱਛਮੀ ਕਿecਬੈਕ ਸੀਸਮਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਓਟਵਾ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਭੂਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
located within the major, yet mostly dormant western quebec seismic zone, ottawa is occasionally struck by earthquakes.

ਇਸਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 2000 ਕਿਪਾਵਾ ਭੁਚਾਲ, 24 ਫਰਵਰੀ 2006 ਨੂੰ -5 ਮਾਪ ਦਾ ਭੂਚਾਲ, 2010 ਕੇਂਦਰੀ ਕਨੈਡਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ 17 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ -5.2 ਮਾਪ ਦਾ ਭੁਚਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
examples include the 2000 kipawa earthquake, a magnitude-4.5 earthquake on 24 february 2006, the 2010 central canada earthquake, and a magnitude-5.2 earthquake on 17 may 2013.

ਓਟਾਵਾ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਓਟਵਾ ਨਦੀ, ਗੇਟਿਨਾਉ ਨਦੀ ਅਤੇ ਰਾਈਡੋ ਨਦੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ.
ottawa sits at the confluence of three major rivers the ottawa river, the gatineau river and the rideau river.

ਓਟਵਾ ਅਤੇ ਗੇਟਿਨਾਓ ਨਦੀਆਂ ਲੌਗਿੰਗ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਈਡੈ in ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ ਜੋ ਸੈਨਿਕ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਨ.
the ottawa and gatineau rivers were historically important in the logging and lumber industries and the rideau as part of the rideau canal system for military, commercial and, subsequently, recreational purposes.

ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਰਾਈਡੌ ਵਾਟਰਵੇਅ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1832 ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 202 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the rideau canal rideau waterway first opened in 1832 and is 202 km in length.

ਇਹ ਕਿੰਗਸਟਨ ਵਿਖੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਝੀਲ 'ਤੇ ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਿੱਲ ਨੇੜੇ ਓਟਵਾ ਨਦੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
it connects the saint lawrence river on lake ontario at kingston to the ottawa river near parliament hill.

ਇਹ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ 47 ਜਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਤਾਲੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਟਾਰਕੀ ਅਤੇ ਰਿਦੌ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਜਲਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ. ਰਾਈਡੌ ਨਦੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਮੁ frenchਲੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਝਰਨੇ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਓਟਵਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰਿਡੌ ਨਦੀ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇੱਕ "ਪਰਦੇ" ਵਰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
it was able to bypass the unnavigable sections of the cataraqui and rideau rivers and various small lakes along the waterway due to flooding techniques and the construction of 47 water transport locks.the rideau river got its name from early french explorers who thought that the waterfalls located at the point where the rideau river empties into the ottawa river resembled a 'curtain'.

ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਨਦੀ 'ਰਾਈਡੌ' ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪਰਦੇ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
hence they began naming the falls and river 'rideau' which is the french equivalent of the english word for curtain.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨਹਿਰ ਦਾ ttਟਵਾ ਭਾਗ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੇਟਿੰਗ ਰਿੰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਲੇਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਡਾਓਜ਼ ਝੀਲ ਤੋਂ ਰਾਈਡੋ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਤੱਕ ਆਈਸ ਸਕੇਟਾਂ ਲਈ ਡਾ aਨਟਾownਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਥਾਨ ਅਤੇ 7.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4.8 ਮੀਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ. ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ.
during part of the winter season the ottawa section of the canal forms the world's largest skating rink, thereby providing both a recreational venue and a 7.8 kilometres 4.8 mi transportation path to downtown for ice skaters from carleton university and dow's lake to the rideau centre and national arts centre .

ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਕਿbਬੈਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਗੇਟਿਨਾਉ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੁਦ ਕਿ citiesਬੇਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹੁੱਲ ਅਤੇ ਆਲਮੇਰ ਨੂੰ ਗੇਟਿਨਾਉ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
across the ottawa river, which forms the border between ontario and quebec, lies the city of gatineau, itself the result of amalgamation of the former quebec cities of hull and aylmer together with gatineau.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ttਟਵਾ ਅਤੇ ਗੇਟਿਨਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨੇੜਲੀਆਂ ਕਈ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੋ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although formally and administratively separate cities in two separate provinces, ottawa and gatineau along with a number of nearby municipalities collectively constitute the national capital region, which is considered a single metropolitan area.

ਇਕ ਸੰਘੀ ਤਾਜ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਜਾਂ ਐਨ ਸੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
one federal crown corporation, the national capital commission, or ncc, has significant land holdings in both cities, including sites of historical and touristic importance.

ਐਨਸੀਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਾਹੀਂ, ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the ncc, through its responsibility for planning and development of these lands, is an important contributor to both cities.

ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਗ੍ਰੀਨਬੈਲਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਐਨ ਸੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲੈਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
around the main urban area is an extensive greenbelt, administered by the ncc for conservation and leisure, and comprising mostly forest, farmland and marshland.

ਜਲਵਾਯੂ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਜਲਵਾਯੂ dfb ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੌਸਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ੋਨ 5 ਏ ਅਤੇ 5 ਬੀ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੌਦਾ ਕਠੋਰਤਾ ਸਕੇਲ ਤੇ ਹੈ.
climate ottawa has a humid continental climate dfb with four distinct seasons and is between zones 5a and 5b on the canadian plant hardiness scale.

julyਸਤਨ ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 26.5 80 ਹੈ.
the average july maximum temperature is 26.5 80 .

januaryਸਤਨ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 8. is ਹੈ. .4.awa ਗਰਮੀ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਨਮੀ ਓਟਵਾ ਵਿੱਚ ਹਨ.
the average january minimum temperature is .8 5.4 summers are warm and humid in ottawa.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ .ਸਤਨ 11 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 30, 86 ਜਾਂ days 37 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਹਿਮਿਡੈਕਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ.
on average 11 days of the three summer months have temperatures exceeding 30 86 , or 37 days if the humidex is considered.

relativeਸਤਨ relativeਸਤਨ ਨਮੀ aਸਤਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ 54% ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਤਕ% 84% ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
average relative humidity averages 54% in the afternoon and 84% by morning.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਬਰਫ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
snow and ice are dominant during the winter season.

ttਸਤਨ ttਟਵਾ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ 224 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 88 ਬਰਫਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ snowਸਤਨ 22 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 9 ਬਰਫਬਾਰੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
on average ottawa receives 224 centimetres 88 in of snowfall annually but maintains an average 22 centimetres 9 in of snowpack throughout the three winter months.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 16ਸਤਨ 16 ਦਿਨ ਤਾਪਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਹਵਾ ਦੀ ਠੰਡ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 41 ਦਿਨ.
an average 16 days of the three winter months experience temperatures below , or 41 days if the wind chill is considered.

ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਵਿਆਹੇ ਝੂਟੇ ਹਨ.
spring and fall are variable, prone to extremes in temperature and unpredictable swings in conditions.

30 above 86 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਗਰਮ ਦਿਨ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ 2002 ਵਿਚ ਜਾਂ 22 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ 2007 ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
hot days above 30 86 have occurred as early as 17 april as in 2002 or as late as 22 september as in 2007 , although such events are unusual and brief.

ਸਾਲਾਨਾ ipਸਤਨ ਲਗਭਗ 940 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 37 ਵਿੱਚ.
annual precipitation averages around 940 millimetres 37 in .

ਓਟਾਵਾ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 2,130 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ sunਸਤਨ ਧੁੱਪ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ 46% ਸੰਭਾਵਤ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ottawa experiences about 2,130 hours of average sunshine annually 46% of possible .

ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਹਵਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ gingਸਤਨ ਵੈਸਟਰਲੀਅਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਥੋੜੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
winds in ottawa are generally westerlies averaging 13 km h but tend to be slightly more dominant during the winter.

4 ਜੁਲਾਈ 1913, 1 ਅਗਸਤ 1917 ਅਤੇ 11 ਅਗਸਤ 1944 ਨੂੰ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 37.8 100 ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the highest temperature ever recorded in ottawa was 37.8 100 on 4 july 1913, 1 august 1917 and 11 august 1944.

ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਤਾਪਮਾਨ 29 ਦਸੰਬਰ 1933 ਨੂੰ .9 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the coldest temperature ever recorded was .9 on 29 december 1933.

ਨੇਬਰਹੁੱਡਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਓਟਵਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਾ counਂਟੀਜ਼ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਅਤੇ ਰਸਲ ਦੁਆਰਾ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰੇਨਫ੍ਰਿ county ਕਾਉਂਟੀ ਅਤੇ ਲੈਨਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਾ counਂਟੀਜ਼ ਆਫ ਲੀਡਜ਼ ਐਂਡ ਗਰੇਨਵਿਲੇ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਾਉਂਟੀਜ਼ ਆਫ ਸਟਰਮੋਂਟ, ਡੁੰਡਾਸ ਅਤੇ ਗਲੇਨਗਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ. ਰੀਜ਼ਨਲ ਕਾਉਂਟੀ ਮਿityਂਸਪੈਲਿਟੀ ਆਫ਼ ਲੇਸ ਕੋਲਿਨਜ਼-ਡੀ-ਲ ਆਓਟੌਆਇਸ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਆਫ ਗੈਟਿਨਾਓ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ.
neighbourhoods and outlying communities ottawa is bounded on the east by the united counties of prescott and russell by renfrew county and lanark county in the west on the south by the united counties of leeds and grenville and the united counties of stormont, dundas and glengarry and on the north by the regional county municipality of les collines-de-l'outaouais and the city of gatineau.

ਆਧੁਨਿਕ ttਟਵਾ ਗਿਆਰਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਾ .ਨਸ਼ਿਪਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਸ ਕਾਰਲੇਟਨ ਕਾਉਂਟੀ ਅਤੇ ਇਕ ਰਸਲ ਤੋਂ ਹਨ.
modern ottawa is made up of eleven historic townships, ten of which are from carleton county and one from russell.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਉਪਨਗਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the city has a main urban area but many other urban, suburban and rural areas exist within the modern city's limits.

ਮੁੱਖ ਉਪਨਗਰ ਖੇਤਰ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਗਲੋਸੈਸਟਰ, ਨੇਪਿਅਨ ਅਤੇ ਵਨੀਅਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਕਕਲਿਫ ਪਾਰਕ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਪਿੰਡ ਇਕ ਉੱਚ-ਆਮਦਨੀ ਵਾਲਾ ਗੁਆਂ which ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੈ. 24 ਸਸੇਕਸ ਅਤੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਵਾਸ, ਅਤੇ ਬਲੈਕਬਰਨ ਹੈਮਲੇਟ ਅਤੇ.
the main suburban area extends a considerable distance to the east, west and south of the centre, and it includes the former cities of gloucester, nepean and vanier, the former village of rockcliffe park a high-income neighbourhood which is adjacent to the prime minister's official residence at 24 sussex and the governor general's residence , and the communities of blackburn hamlet and .

ਕਾਨਾਟਾ ਉਪਨਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਟਿੱਟਸਵਿਲੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the kanata suburban area includes the former village of stittsville to the southwest.

ਨੇਪਿਅਨ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਉਪਨਗਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੈਰਹੈਵਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
nepean is another major suburb which also includes barrhaven.

ਮੈਨੋਟਿਕ ਅਤੇ ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਰਾਈਡੋ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਲੀ, ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਦੱਖਣ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
the communities of manotick and riverside south are located on the other side of the rideau river, and greely, southeast of riverside south.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਗ੍ਰੀਨ ਬੈਲਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਟਵਾ ਮਿ municipalityਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
a number of rural communities villages and hamlets lie beyond the greenbelt but are administratively part of the ottawa municipality.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਮਿ burਨਿਟੀ ਬਰਿਟਸ ਰੈਪਿਡਜ਼ ਐਸ਼ਟਨ ਫੇਲਫੀਲਡ ਕਾਰਸ ਫਿਟਜ਼ਰੋਏ ਹਾਰਬਰ ਮੁਨਸਟਰ ਕਾਰਪ ਨੌਰਥ ਗਵਰ ਮੈਟਕਾਲਫੇ ਕਾਂਸਟੇਂਸ ਬੇ ਅਤੇ ਓਸਗੋਡੇ ਅਤੇ ਰਿਚਮੰਡ ਹਨ.
some of these communities are burritts rapids ashton fallowfield kars fitzroy harbour munster carp north gower metcalfe constance bay and osgoode and richmond.

ਕਈ ਕਸਬੇ ਸੰਘੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ ਪਰ ਓਟਾਵਾ ਮਿ .ਂਸਪਲ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਮਨਟੇ, ਕਾਰਲਟਨ ਪਲੇਸ, ਐਂਬਰੂਨ, ਕੇਮਪਟਵਿਲ, ਰਾਕਲੈਂਡ ਅਤੇ ਰਸਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
several towns are located within the federally defined national capital region but outside the city of ottawa municipal boundaries, these include the urban communities of almonte, carleton place, embrun, kemptville, rockland, and russell.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ २०११ ਵਿੱਚ, ttਟਵਾ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ttਟਵਾ-ਗੇਟਿਨਾਉ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 3 883,3911 ਅਤੇ 1,236,324 ਸੀ।
demographics in 2011, the populations of the city of ottawa and the ottawa-gatineau census metropolitan area cma were 883,391 and 1,236,324 respectively.

2006 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ 316.6 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਐਮਏ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ 196.6 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ.
the city had a population density of 316.6 persons per km2 in 2006, while the cma had a population density of 196.6 persons per km2.

ਇਹ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਵੱਡਾ ਸੀ.ਐੱਮ.ਏ.
it is the second-largest city in ontario, fourth-largest city in the country, and the fourth-largest cma in the country.

ttਟਵਾ ਦੀ age .2. of ਦੀ ਉਮਰ 2011 2011 2011 of ਤੱਕ ਦੇ ਸੂਬਾਈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ bothਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
ottawa's median age of 39.2 is both below the provincial and national averages as of 2011.

ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 16.8% ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਉਮਰ 65 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 13.2% ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
youths under 15 years of age comprised 16.8% of the total population as of 2011, while those of retirement age 65 years and older comprised 13.2%.

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, oਰਤਾਂ ਨੇ oਟਵਾ ਦੀ ਇੱਕਠ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 51.5% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ.
in 2011, females made up 51.5% of the amalgamated ottawa population.

1987 ਅਤੇ 2002 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, 131,816 ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 75% ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
between 1987 and 2002, 131,816 individuals relocated to the city, which represents 75% of the population growth for that period.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ-ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗੈਰ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ born.8%, ਚੀਨ ਵਿਚ .0..0%, ਅਤੇ ਲੇਬਨਾਨ 4..8% ਹਨ.
over 20 percent of the city's population is foreign-born, with the most common non-canadian countries of origin being the united kingdom 8.8% of those foreign-born , china 8.0% , and lebanon 4.8% .

ਲਗਭਗ 6.1% ਵਸਨੀਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ.
about 6.1% of residents are not canadian citizens.

ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਚਿੱਟੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ 23.7% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਵਸੋਂ ਦਾ 2.1% ਬਣਦਾ ਹੈ.
members of visible minority groups non-white european constitute 23.7%, while those of aboriginal origin make up 2.1% of the total population.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਹਨ: ਕਾਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ 5.7%, ਚੀਨੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ 4.0%, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ 3.9%, ਅਤੇ ਅਰਬ 3.7%.
the largest visible minority groups are black canadians 5.7%, chinese canadians 4.0%, south asians 3.9%, and arabs 3.7%.

ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਫਿਲਪੀਨੋਸ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
smaller groups include latin americans, southeast asians, filipinos, and west asians.

ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 65% ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਈਸਾਈ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਬਾਦੀ ਦਾ 38.5% ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ 25% ਹੈ.
around 65% of ottawa residents describe themselves as christian as of 2011, with catholics accounting for 38.5% of the population and members of protestant churches 25%.

ਗੈਰ-ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵੀ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਸਲਾਮ 6.7%, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 1.4%, ਬੁੱਧ ਧਰਮ 1.3%, ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ 1.2% ਹੈ।
non-christian religions are also very well established in ottawa, the largest being islam 6.7% , hinduism 1.4% , buddhism 1.3% , and judaism 1.2% .

ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ 22.8% ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
those with no religious affiliation represent 22.8%.

ਦੋਭਾਸ਼ੀਵਾਦ 2002 ਵਿਚ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੀਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ 37% ਆਬਾਦੀ 2006 ਤਕ ​​ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
bilingualism became official policy for the conduct of municipal business in 2002, and 37% of the population can speak both languages as of 2006, making it the largest city in canada with both english and french as co-official languages.

ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 62.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 14.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।
those that identify their mother tongue as english constitute 62.4 percent, while those with french as their mother tongue make up 14.2 percent of the population.

ਉੱਤਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, .9 .9..9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ 1.5. respectively ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੇਵਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ .2 37..2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ।
in terms of respondents' knowledge of one or both official languages, 59.9 percent and 1.5 percent of the population have knowledge of english only and french only, respectively while 37.2 percent have knowledge of both official languages.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਸੀ.ਐੱਮ.ਏ. ਵਿਚ ਓਟਾਵਾ ਨਾਲੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੇਟਾਈਨੌ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the overal census metropolitan area cma has a larger proportion of french speakers than ottawa itself, since gatineau is overwhelmingly french speaking.

ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧੂ 20.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
an additional 20.4 percent of the population list languages other than english and french as their mother tongue.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀ 2.,%, ਚੀਨੀ %..%, ਸਪੈਨਿਸ਼ %.%%, ਇਤਾਲਵੀ 1.. 1.%, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include arabic 3.2% , chinese 3.0% , spanish 1.2% , italian 1.1% , and many others.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਮੁ emploਲੇ ਮਾਲਕ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਹਾਈ ਟੈਕ ਇੰਡਸਟਰੀ ਹਨ.
economy ottawa's primary employers are the public service of canada and the high-tech industry.

ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ "ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ" 2015 2016 ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧੀਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
the latter "tech sector" was doing particularly well in 2015 2016.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਘੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the national headquarters for many federal departments are located in ottawa.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜੀਵਨ-ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਹੈ.
the city has a high standard of living and low unemployment.

ਮਰਸਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੁਆਲਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਓਟਾਵਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ 16 ਵੇਂ ਉੱਚਤਮ.
mercer ranks ottawa with the third highest quality of living of any large city in the americas, and 16th highest in the world.

ਇਸ ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
it is also rated the second cleanest city in canada, and third cleanest city in the world.

2012 ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਨੀਸੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in 2012, the city was ranked for the third consecutive year as the best community in canada to live in by moneysense.

ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 2007 ਵਿੱਚ 2.7% ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ 2.ਸਤ 2.4% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ottawa had the fourth highest gdp growth rate among major canadian cities in 2007 at 2.7%, which exceeded the canadian average of 2.4%.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 7.3 ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 1.18 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚਦੇ ਹਨ.
it is estimated that the national capital region attracts around 7.3 million tourists annually who spend about 1.18 billion dollars.

ਓਟਾਵਾ-ਗੇਟਿਨਾਓ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨੀ ਹੈ.
the region of ottawa-gatineau has the third highest income of all major canadian cities.

ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ gਸਤਨ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨੀ 40,078 ਰਹੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 9.%% ਵਧੀ ਹੈ।
the average gross income in the region amounted to 40,078, an increase of 4.9% compared to the previous year.

2007 ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ 1.9% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
the annual cost of living rate in 2007 grew 1.9%.

ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ 110,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the federal government is the city's largest employer, employing over 110,000 individuals from the national capital region.

ttਟਵਾ 2015 ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ 1800 ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਗਭਗ 63,400 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ottawa is also an important technology centre in 2015, its 1800 companies employ approximately 63,400 people.

ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ "ਸਿਲਿਕਨ ਵੈਲੀ ਨੌਰਥ" ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
the concentration of companies in this industry earned the city the nickname of "silicon valley north."

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ, ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
most of these companies specialize in telecommunications, software development and environmental technology.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਨੋਰਟੇਲ, ਕੋਰੈਲ, ਮਿਟਲ, ਕੋਗਨੋਸ, ਹੈਲੋਜਨ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ, ਸ਼ਾਪੀਫਾਈ ਅਤੇ ਜੇਡੀਐਸ ਯੂਨੀਪੇਜ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
large technology companies such as nortel, corel, mitel, cognos, halogen software, shopify and jds uniphase were founded in the city.

ਓਟਾਵਾ ਕੋਲ ਨੋਕੀਆ, 3 ਐਮ, ਅਡੋਬ ਸਿਸਟਮਸ, ਬੈਲ ਕਨੇਡਾ, ਆਈਬੀਐਮ ਅਤੇ ਹੈਵਲਟ-ਪੈਕਾਰਡ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹਨ.
ottawa also has regional locations for nokia, 3m, adobe systems, bell canada, ibm and hewlett-packard.

ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਨਾਟਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
many of the telecommunications and new technology are located in the western part of the city formerly kanata .

ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 18,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
another major employer is the health sector, which employs over 18,000 people.

ਚਾਰ ਸਰਗਰਮ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਓਟਾਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਵੀਨਸਵੇ-ਕਾਰਲਟਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਓਟਾਵਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੌਂਟਫੋਰਟ ਹਸਪਤਾਲ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉਨਟਾਰੀਓ ਦਾ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ.
four active general hospitals are in the ottawa area queensway-carleton hospital, the ottawa hospital, montfort hospital, and children's hospital of eastern ontario.

ਹਸਪਤਾਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਟਵਾ ਹਾਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਓਟਾਵਾ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ.
several specialized hospital facilities are also present, such as the university of ottawa heart institute and the royal ottawa mental health centre.

ਨੋਰਡਿਅਨ, ਆਈ-ਸਟੈਟ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਕਾਉਂਸਲ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਓਐਚਆਰਆਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
nordion, i-stat and the national research council of canada and ohri are part of the growing life science sector.

ਕਾਰੋਬਾਰ, ਵਿੱਤ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪੇਸ਼ੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਹਨ.
business, finance, administration, and sales and service occupations rank high among types of occupations.

ਓਟਾਵਾ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਤ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਅਚਲ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ onlyਸਤ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਨ.
approximately ten percent of ottawa's gdp is derived from finance, insurance and real estate whereas employment in goods-producing industries is only half the national average.

oਟਵਾ ਸਿਟੀ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ.
the city of ottawa is the second largest employer with over 15,000 employees.

ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਮਾਂਡ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the national defence headquarters located in ottawa is the main command centre for the canadian armed forces and hosts the department of national defence.

ਓਟਾਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੀ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਲੇਟਰਿਮ, ਸੀ.ਐੱਫ.ਬੀ. ਉਪਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੀ.ਐੱਫ.ਬੀ. ਰਾਕਕਲਿਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the ottawa area includes cfs leitrim, cfb uplands, and the former cfb rockcliffe.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਸੇਰੇਮੋਨੀਅਲ ਗਾਰਡ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਾਰਡ ਬਦਲਣਾ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
during the summer, the city hosts the ceremonial guard, which performs functions such as the changing the guard.

2006 ਵਿੱਚ, ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ 2001 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 40,000 ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ growthਸਤਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜੋ 1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੌਲੀ ਸੀ।
in 2006, ottawa experienced an increase of 40,000 jobs over 2001 with a five-year average growth that was relative slower than in the late 1990s.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ, ਉੱਚ-ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ 2.4% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
while the number of employees in the federal government stagnated, the high-technology industry grew by 2.4%.

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ttਟਵਾ-ਗੇਟਿਨਾau ਵਿਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਾਧਾ ਦਰ 1.3% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ.
the overall growth of jobs in ottawa-gatineau was 1.3% compared to the previous year, down to sixth place among canada's largest cities.

ਓਟਾਵਾ-ਗੇਟਿਨਾਉ ਵਿਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਸਿਰਫ oਟਵਾ ਵਿਚ 5.2% ਸੀ ਜੋ 5.1% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 6.0% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ.
the unemployment rate in ottawa-gatineau was 5.2% only in ottawa 5.1% , which was below the national average of 6.0%.

ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਪਰੈਲ २०० and ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ २०० between ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ 7.7 ਤੋਂ .3..% ਸੀ.
the economic downturn resulted in an increase in the unemployment rate between april 2008 and april 2009 from 4.7 to 6.3%.

ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦਰ ਉਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 6.4 ਤੋਂ 9.1% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ.
in the province, however, this rate increased over the same period from 6.4 to 9.1%.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਅਰ ਟਾ inਨ ਵਿੱਚ ਬਾਈਵਰਡ ਮਾਰਕੀਟ, ਸੰਸਦ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਟਾਉਨ ਡਾਉਨਟਾownਨ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿਕੋਣ ਦੋਵੇਂ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਰਹੇ ਹਨ.
culture traditionally the byward market in lower town , parliament hill and the golden triangle both in centretown downtown have been the focal points of the cultural scenes in ottawa.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੜਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਰਾਈਡੌ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਸਸੇਕਸ ਡ੍ਰਾਈਵ, ਐਲਗਿਨ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਬੈਂਕ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਸੋਮਰਸੈੱਟ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਪ੍ਰੈਸਟਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ ਸਪਾਰਕਸ ਸਟ੍ਰੀਟ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਕੈਫੇ, ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਟੀਕ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਥੀਏਟਰ, ਗੈਲਰੀਆਂ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ. ਬਾਰ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ.
modern thoroughfares such as wellington street, rideau street, sussex drive, elgin street, bank street, somerset street, preston street and sparks street are home to many boutiques, museums, theatres, galleries, landmarks and memorials in addition to eating establishments, cafes, bars and nightclubs.

ਓਟਾਵਾ ਵਿਨਾਇਰਲੋਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਸਲਾਨਾ ਮੌਸਮੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਡੇਅ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਲੂਸਫੈਸਟ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਿipਲਿਪ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਓਟਾਵਾ ਡ੍ਰੈਗਨ ਬੋਟ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਓਟਾਵਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜੈਜ਼ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਫਰਿੰਜ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
ottawa hosts a variety of annual seasonal as winterlude, the largest festival in canada, and canada day celebrations on parliament hill and surrounding downtown area, as well as bluesfest, canadian tulip festival, ottawa dragon boat festival, ottawa international jazz festival, fringe festival and folk music festival, that have grown to become some of the largest festivals of their kind in the world.

2010 ਵਿੱਚ, ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਫੈਸਟੀਵਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ 500,000 ਅਤੇ 1,000,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ifea "ਵਰਲਡ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਇਵੈਂਟ ਸਿਟੀ ਅਵਾਰਡ" ਮਿਲਿਆ.
in 2010, ottawa's festival industry received the ifea "world festival and event city award" for the category of north american cities with a population between 500,000 and 1,000,000.

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਓਟਾਵਾ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਜਾਰਜ vi ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਮਹਾਰਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਸੰਸਦ, ਨਾਲ 19 ਮਈ 1939 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
as canada's capital, ottawa has played host to a number of significant cultural events in canadian history, including the first visit of the reigning canadian george vi, with his consort, queen his parliament, on 19 may 1939.

8 ਮਈ 1945 ਨੂੰ ਵੀ.ਈ. ਦਿਵਸ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਭਾਰ 15 ਫਰਵਰੀ 1965 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ 1 ਜੁਲਾਈ 1967 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਗਈ ਸੀ.
ve day was marked with a large celebration on 8 may 1945, the first raising of the country's new national flag took place on 15 february 1965, and the centennial of confederation was celebrated on 1 july 1967.

ਏਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ii ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਐਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਨੂੰ ਓਟਾਵਾ ਸੀ।
elizabeth ii was in ottawa on 17 april 1982, to issue a royal proclamation of the enactment of the constitution act.

1983 ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ ਅਤੇ ਡਾਇਨਾ ਪ੍ਰਿੰਸਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਸ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਿਅਰੇ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ttਟਵਾ ਆਏ ਸਨ।
in 1983, prince charles and diana princess of wales came to ottawa for a state dinner hosted by then prime minister pierre trudeau.

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਓਟਾਵਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿਲੀਅਮ, ਡਿbrਕ ਆਫ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ, ਡੱਚਸ ਆਫ ਕੈਂਬਰਿਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2011, ottawa was selected as the first city to receive prince william, duke of cambridge, and catherine, duchess of cambridge during their tour of canada.

ਸਰਕਾਰੀ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ itਾਂਚਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ architectਾਂਚਾ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬਣਦਾ ਹੈ.
architecture influenced by government structures, much of the city's architecture tends to be formalistic and functional.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ lesਾਂਚੇ ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਬਿਲਡਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਗੌਥਿਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ureਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
however, the city is also marked by romantic and picturesque styles of architecture such as the parliament buildings' gothic revival architecture.

ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਘਰੇਲੂ architectਾਂਚੇ ਵਿਚ ਇਕੱਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਘਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਰਧ-ਨਿਰਲੇਪ, ਰੋ rowਹਾhouseਸ ਅਤੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
ottawa's domestic architecture is dominated by single family homes, but also includes smaller numbers of semi-detached, rowhouses, and apartment buildings.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਨਾਲ .ੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ.
most domestic buildings are clad in brick, with small numbers covered in wood or stone.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਪੀਸ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ 92.2 ਮੀਟਰ 302 ਫੁੱਟ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਉੱਚਾਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਅਸકાશ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the skyline has been controlled by building height restrictions originally implemented to keep parliament hill and the peace tower at 92.2 metres 302 ft visible from most parts of the city.

ਅੱਜ, ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪੀਸ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਥੋੜੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਐਲਬਰਟ ਸਟ੍ਰੀਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ 112 ਮੀਟਰ 367 ਫੁੱਟ' ਤੇ 29 ਮੰਜ਼ਲਾ ਪਲੇਸ ਡੀ ਵਿਲੇ ਟਾਵਰ ਸੀ ਹੈ.
today, several buildings are slightly taller than the peace tower, with the tallest located on albert street being the 29-storey place de ville tower c at 112 metres 367 ft .

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਸੰਘੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਐਨਸੀਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
federal buildings in the national capital region are managed by public works canada, while most of the federal land in the region is managed by the national capital commission its control of much undeveloped land gives the ncc a great deal of influence over the city's development.

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਹੈ ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੋਸ਼ੇ ਸਾਫ਼ਡੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਮਾਮਨ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਸਥਾਈ ਘਰ ਹੈ.
museums and performing arts amongst the city's national museums and galleries is the national gallery of canada designed by famous architect moshe safdie, it is a permanent home to the maman sculpture.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਾਰ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ 75.75 million ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਅਤੇ 2005 ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਇਕ ਫੈਲੀਲੀ ਸਹੂਲਤ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the canadian war museum houses over 3.75 million artifacts and was moved to an expanded facility in 2005.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ nਫ ਨੇਚਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1905 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ 2004 ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the canadian museum of nature was built in 1905, and underwent a major renovation between 2004 and 2010.

ਗੇਟਾਈਨੌ ਵਿੱਚ ਓਟਾਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਹੈ।
across the ottawa river in gatineau is the most visited museum in canada, the canadian museum of history.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਡਗਲਸ ਕਾਰਡਿਨਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਰਵਿੰਗ ਆਕਾਰ ਦਾ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜੋ ਕਿ 340 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਚਿਲਡਰਨ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਕਘਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਇੱਕ 3 ਡੀ ਆਈਮੈਕਸ ਥੀਏਟਰ ਵੀ ਹੈ.
designed by canadian aboriginal architect douglas cardinal, the curving-shaped complex, built at a cost of 340 million usd, also houses the canadian children's museum, the canadian postal museum and a 3d imax theatre.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਨੈਡਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਕਨੈਡਾ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਐਂਡ ਸਪੇਸ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਕੈਨਡਾ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਬਿਲਿੰਗਜ਼ ਅਸਟੇਟ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਬਾਈਟਾownਨ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਕਾਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕਰੰਸੀ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਗੈਲਰੀ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ। ਕਨੇਡਾ.
the city is also home to the canada agriculture museum, the canada aviation and space museum, the canada science and technology museum, billings estate museum, bytown museum, canadian museum of contemporary photography, canadian ski museum, currency museum, and the portrait gallery of canada.

ਓਟਵਾ ਲਿਟਲ ਥੀਏਟਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1913 ਵਿੱਚ ਓਟਵਾ ਡਰਾਮਾ ਲੀਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕਮਿ .ਨਿਟੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ.
the ottawa little theatre, originally called the ottawa drama league at its inception in 1913, is the longest-running community theatre company in ottawa.

1969 ਤੋਂ, ਓਟਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਘਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਟਸ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ ਆਰਕੈਸਟਰਾ, ਓਟਾਵਾ ਸਿੰਫਨੀ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਓਪੇਰਾ ਲੀਰਾ ਓਟਾਵਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
since 1969, ottawa has been the home of the national arts centre, a major performing arts venue that houses four stages and is home to the national arts centre orchestra, the ottawa symphony orchestra and opera lyra ottawa.

1975 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਗ੍ਰੇਟ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਹੈ.
established in 1975, the great canadian theatre company specializes in the production of canadian plays at a local level.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਦੀ ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2007 ਵਿਚ, ਇਹ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ ਸੀ.
historic and heritage sites the rideau canal is the oldest continuously operated canal system in north america, and in 2007, it was registered as a unesco world heritage site.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ 24 ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਈਟਾਂ ਓਟਵਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਚੈਂਬਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਫਾਰਮ, ਲੌਰੀਅਰ, ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗ, ਓਟਵਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਾਲਜ, ਲੈਂਗੇਵਿਨ ਬਲਾਕ, ਲੌਰੀਅਰ ਹਾ houseਸ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
in addition, 24 other national historic sites of canada are in ottawa, including the central chambers, the central experimental farm, the laurier, confederation square, the former ottawa teachers' college, langevin block, laurier house and the parliament buildings.

ਓਨਟਾਰੀਓ ਹੈਰੀਟੇਜ ਐਕਟ ਦੇ ਭਾਗ iv ਦੇ ਤਹਿਤ ਓਟਾਵਾ ਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ "ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਤੱਤ" ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
many other properties of cultural value have been designated as having "heritage elements" by the city of ottawa under part iv of the ontario heritage act.

ਓਟਾਵਾ ਵਿਚ ਸਪੋਰਟਸ ਸਪੋਰਟ ਦਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ.
sports sport in ottawa has a history dating back to the 19th century.

ਓਟਾਵਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
ottawa is currently home to four professional sports teams.

ਓਟਾਵਾ ਸੈਨੇਟਰਸ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ.
the ottawa senators are a professional ice hockey team playing in the national hockey league.

ਸੈਨੇਟਰ ਆਪਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਇਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ.
the senators play their home games at the canadian tire centre.

ਓਟਾਵਾ ਰੈਡਬਲੈਕਸ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ.
the ottawa redblacks are a professional canadian football team playing in the canadian football league.

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਓਟਾਵਾ ਫਿ fਰੀ ਐਫਸੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਾਕਰ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਸਾਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ ਸਾਕਰ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਭਾਗ.
professional soccer club ottawa fury fc play in the united soccer league, the second division in north american pro soccer after major league soccer.

ਦੋਵੇਂ ttਟਵਾ ਫਿ .ਰੀ ਐਫਸੀ ਅਤੇ ਓਟਾਵਾ ਰੈਡਬਲੈਕਸ ਟੀ ਡੀ ਪਲੇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹਨ.
both ottawa fury fc and the ottawa redblacks play their home games at td place stadium.

ਓਨਟਵਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਨਕਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ ਦੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਮੰਡ ਚੱਬੋਟ ਗ੍ਰਾਂਟ ਥੌਰਟਨ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਕੈਨ-ਅਮ ਲੀਗ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬੇਸਬਾੱਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ.
the ottawa champions play professional baseball in the can-am league at raymond chabot grant thornton park, following the departure of the lynx international league franchise.

ਕਈ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੀਮਾਂ ਓਟਵਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਟਾਵਾ 67 ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
several non-professional teams also play in ottawa, including the ottawa 67's junior ice hockey team.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਾਲਜੀਏਟ ਟੀਮਾਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅੰਤਰ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ.
collegiate teams in various sports compete in canadian interuniversity sport.

ਕਾਰਲੇਟਨ ਰੇਵੇਨਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਟਵਾ ਗੀ-ਗੀਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the carleton ravens are nationally ranked in basketball, and the ottawa gee-gees are nationally ranked in football and basketball.

ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਕਾਲਜ ਨੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵੀ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ.
algonquin college has also won numerous national championships.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੁਕੀਨ ਸੰਗਠਿਤ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁਟਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਬੇਸਬਾਲ, ਕਰਲਿੰਗ, ਰੋਇੰਗਿੰਗ, ਹਰਲਿੰਗ ਅਤੇ ਘੋੜ ਦੌੜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ.
the city is home to an assortment of amateur organized team sports such as soccer, basketball, baseball, curling, rowing, hurling and horse racing.

ਸਧਾਰਣ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਹਾਈਕਿੰਗ, ਸੈਲਿੰਗ, ਗੋਲਫਿੰਗ, ਸਕੀਇੰਗ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਆਈਸ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
casual recreational activities, such as skating, cycling, hiking, sailing, golfing, skiing and fishing ice fishing are also popular.

ਮੌਜੂਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੀਮਾਂ ਮਈ ਵਿਚ ttਟਵਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਰਕਾਰ ਓਟਵਾ, ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਬ੍ਰਿਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਬਾਯਰਡ ਮਾਰਕੀਟ ਫੇਅਰਮੌਂਟ ਲੌਰੀਅਰ ਰਿਡੌ ਨਹਿਰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਹਿੱਲ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਪੀਸ ਟਾਵਰ ਡਾਉਨਟਾownਨ ਓਟਾਵਾ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ, ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਇਕਮਾਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ -ਇਟੀਅਰ ਮਿ municipalityਂਸਪਲਿਟੀ, ਭਾਵ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਜਨਗਣਨਾ ਦੀ ਵੰਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੋਈ ਕਾਉਂਟੀ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਮਿ municipalityਂਸਪਲ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
current professional teams government ottawa above the ottawa river in may, left to alexandra bridge national gallery of canada byward market fairmont laurier rideau canal locks parliament hill with library of parliament and peace tower downtown ottawa towers supreme court of canada the city of ottawa is a single-tier municipality, meaning it is in itself a census division and has no county or regional municipality government above it.

ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਟਾਇਰ ਮਿ municipalityਂਸਪੈਲਿਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ttਟਵਾ ਕੋਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪੁਲਿਸ, ਪਾਰਕ, ​​ਸੜਕਾਂ, ਫੁੱਟਪਾਥ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਸੈਨੇਟਰੀ ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ.
as a single tier municipality, ottawa has responsibility for all municipal services, including fire, emergency medical services, police, parks, roads, sidewalks, public transit, drinking water, storm water, sanitary sewage and solid waste.

ਓਟਾਵਾ ਉੱਤੇ 24 ਮੈਂਬਰੀ ttਟਵਾ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਿਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 23 ਕੌਂਸਲਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੇਅਰ, ਜਿਮ ਵਾਟਸਨ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ottawa is governed by the 24-member ottawa city council consisting of 23 councillors each representing one ward and the mayor, currently jim watson, elected in a citywide vote.

ਕਨੈਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ttਟਵਾ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
along with being the capital of canada, ottawa is politically diverse in local politics.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
most of the city has traditionally supported the liberal party.

ਸ਼ਾਇਦ ਲਿਬਰਲਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਨੀਅਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗਲਾਸਟਰ ਵਿਚ.
perhaps the safest areas for the liberals are the ones dominated by francophones, especially in vanier and central gloucester.

ਸੈਂਟਰਲ ਓਟਾਵਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਝੁਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿ dem ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਥੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
central ottawa is usually more left-leaning, and the new democratic party have won ridings there.

ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਕੁਝ ਉਪਨਗਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਨੇਪਿਅਨ ਅਤੇ, ਇਸਦੀ ਫੈਨਕੋਫੋਨ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ,.
some of ottawa's suburbs are swing areas, notably central nepean and, despite its francophone population, .

ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ttਟਵਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the southern and western parts of the old city of ottawa are generally moderate and swing to the conservative party.

ਦੂਰ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਾਨਾਟਾ, ਬੈਰਹੈਵਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੋਟਰ ਵਧੇਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ.
the farther one goes outside the city centre like to kanata and barrhaven and rural areas, the voters tend to be increasingly conservative, both fiscally and socially.

ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵੈਸਟ ਕਾਰਲੇਟਨ, ਗੌਲਬਰਨ, ਰਾਈਡੌ ਅਤੇ ਓਸਗੋਡ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟਾshਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੇਰੇ ਹਨ.
this is especially true in the former townships of west carleton, goulbourn, rideau and osgoode, which are more in line with the conservative areas in the surrounding counties.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
however, not all rural areas support the conservative party.

ਪੁਰਾਣੀ ਕਸਬੇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਹਿੱਸੇ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਨਸਫੋਨਾਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈ.
rural parts of the former township of cumberland, with a large number of francophones, traditionally support the liberal party, though their support has recently weakened.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਓਟਵਾ 130 ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
at present, ottawa is host to 130 embassies.

ਹੋਰ 49 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
a further 49 countries accredit their embassies and missions in the united states to canada.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਓਟਵਾ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ttਟਵਾ ਮੈਕਡੋਨਲਡ-ਕਾਰਟੀਅਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੋ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਗੇਟਿਨਾਉ-ਓਟਾਵਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ttਟਵਾ ਕਾਰਪ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੱਕ ਉਡਾਣ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ.
transportation ottawa is served by a number of airlines that fly into the ottawa macdonald-cartier international airport, as well as two main regional airports gatineau-ottawa executive airport, and ottawa carp airport.

ਓਟਾਵਾ ਟ੍ਰੇਨ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰ-ਸਿਟੀ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਲਟਾ ਵਿਸਟਾ ਗੁਆਂ neighborhood ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਓਟਵਾ ਬੱਸ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰ-ਸਿਟੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਹੈ.
the city is also served by inter-city passenger rail service at the ottawa train station by via rail, located near the alta vista neighbourhood, and inter-city bus service operating out of the ottawa bus central station.

ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਓਸੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the public transit system is operated by oc transpo, a department of the city.

ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੀ ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੱਬ ਅਤੇ ਸਪੋਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਸਫਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਬੱਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਬੀਆਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਉੱਚ ਆਵਿਰਤੀ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟਵੇਅ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰੇਡ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰਪਿਤ ਬੱਸ ਲੇਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕ ਐਂਡ ਰਾਈਡ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਸੜਕ ਤੇ ਰਾਖਵੀਂ ਬੱਸ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸਿਗਨਲ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਐਲਆਰਟੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਓ-ਟ੍ਰੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਟ੍ਰਿਲਿਅਮ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਅਪੰਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ-ਦਰ-ਬੱਸ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਜੋ ਪੈਰਾ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
an integrated hub-and-spoke system of services is available consisting of regular buses travelling on fixed routes in mixed traffic, typical of most urban transit systems a bus rapid transit brt system which is a high-frequency bus service operating on the transitway a network of mostly grade-separated dedicated bus lanes within their own right of way and having full stations with park & ride facilities, further supported by on-road reserved bus lanes and priority traffic signal controls a light rail transit lrt system known as the o-train operating on one north-south route the trillium line and a door-to-door bus service for the disabled known as paratranspo.

ਦੋਵੇਂ ਓਸੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋ ਅਤੇ ਕਿbਬਿਕ ਅਧਾਰਤ ਡੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਡੀ ਲ ਆਓਟੌਇਸ ਐਸਟੀਓ ਓਟਾਵਾ ਅਤੇ ਗੇਟਿਨਾਉ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
both oc transpo and the quebec-based de transport de l'outaouais sto operate bus services between ottawa and gatineau.

ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ 12.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7.8 ਮੀਲ ਲਾਈਟ-ਰੇਲ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਲਾਈਨ ਐਲਆਰਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.6 ਮੀਲ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
construction is underway on the confederation line, a 12.5-kilometre 7.8 mi light-rail transit line lrt , which includes a 2.5-kilometre 1.6 mi tunnel through the downtown area featuring three underground stations.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ 2018 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸੀ.
the project broke ground in 2013, with operation scheduled to start in 2018.

2023 ਤਕ ਹੋਰ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 19 ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜਾਅ 2 ਯੋਜਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a further 30 kilometers and 19 stations will be built by 2023, referred to as the stage 2 plan.

ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੋ ਫ੍ਰੀਵੇਅ ਲਾਂਘਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the city is served by two freeway corridors.

ਮੁ corਲਾ ਕੋਰੀਡੋਰ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਹਾਈਵੇ 417 ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕਵੀਨਸਵੇ ਅਤੇ ttਟਵਾ-ਕਾਰਲੇਟੋਨ ਰੀਜਨਲ ਰੋਡ 174 ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ਼ੀਅਲ ਹਾਈਵੇ 17 ਇੱਕ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਡੋਰ, ਹਾਈਵੇ 416 ਨੂੰ ਵੈਟਰਨਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਾਈਵੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਟਵਾ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ 400 ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਈਵੇ ਨੈਟਵਰਕ 401 ਤੇ.
the primary corridor is east-west and consists of provincial highway 417 designated as the queensway and ottawa-carleton regional road 174 formerly provincial highway 17 a north-south corridor, highway 416 designated as veterans' memorial highway , connects ottawa to the rest of the 400-series highway network in ontario at the 401.

ਹਾਈਵੇਅ 417 ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਨੇਡਾ ਹਾਈਵੇ ਦਾ ttਟਵਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ.
highway 417 is also the ottawa portion of the trans-canada highway.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਕਵੇਜ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਨਲ ਬਾਈ ਡ੍ਰਾਇਵ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਡ੍ਰਾਈਵੇਅ, ਸਰ ਜੌਨ ਏ. ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਪਾਰਕਵੇ, ਰਾੱਕਕਲਿਫ ਪਾਰਕਵੇਅ ਅਤੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਪਾਰਕਵੇਅ ਅਤੇ ਗੇਟਿਨਾਉ ਵਿੱਚ ਆਟੋਰੌਟ 5 ਅਤੇ ਆਟੋਰੌਇਟ 50 ਨਾਲ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਵੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਹੈ.
the city also has several scenic parkways promenades , such as colonel by drive, queen elizabeth driveway, the sir john a. macdonald parkway, rockcliffe parkway and the aviation parkway and has a freeway connection to autoroute 5 and autoroute 50, in gatineau.

2006 ਵਿੱਚ, ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬੁਲੇਵਰਡ, ਜੋ ਕਿ .ਟਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਦੇ ਸੁਹਜਤਮਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
in 2006, the national capital commission completed aesthetic enhancements to confederation boulevard, a ceremonial route of existing roads linking key attractions on both sides of the ottawa river.

paਟਵਾ ਨਦੀ, ਰਾਈਡੌ ਨਦੀ ਅਤੇ ਰਾਈਡੌ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਕੀਆਂ ਬਹੁ-ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਲਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ.
numerous paved multi-use trails wind their way through much of the city, including along the ottawa river, rideau river, and rideau canal.

ਇਹ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ, ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
these pathways are used for transportation, tourism, and recreation.

ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਿਆਪਕ ਕਰਬ ਲੇਨ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ ਲੇਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ .ੰਗ ਹੈ.
because most streets either have wide curb lanes or bicycle lanes, cycling is a popular mode of transportation in the region throughout the year.

31 ਦਸੰਬਰ 2015 ਤਕ, kmਟਵਾ ਵਿੱਚ 900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 435 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮਲਟੀ ਯੂਜ਼ ਪਾਥ, 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਾਈਕਲ ਟਰੈਕ, 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਆਨ-ਰੋਡ ਸਾਈਕਲ ਲੇਨ ਅਤੇ 257 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਕੇ ਮੋ shouldੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
as of 31 december 2015, 900 km of cycling facilities are found in ottawa, including 435 km of multi use pathways, 8 km of cycle tracks, 200 km of on-road bicycle lanes and 257 km of paved shoulders.

ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ 2014 ਦਰਮਿਆਨ 204 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨਵੀਂ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
204 km of new cycling facilities were added between 2011 and 2014.

ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਗਲੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਸਪਾਰਕਸ ਸਟ੍ਰੀਟ ਨੂੰ 1966 ਵਿਚ ਪੈਦਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a downtown street that is restricted to pedestrians only, sparks street was turned into a pedestrian mall in 1966.

10 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ttਟਵਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਰਪਿਤ, ਵੱਖਰੇ ਬਾਈਕ ਲੇਨਾਂ ਵੇਖੀਆਂ.
on 10 july 2011 ottawa saw its first dedicated, segregated bike lanes in the downtown core.

ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਅਨਲੋਡਿੰਗ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਲੇਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘੱਟ ਕੰਕਰੀਟ ਬੈਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the lane is separated from car traffic by a low concrete barrier with many gaps to allow for loading and unloading of people and goods.

ਓਟਾਵਾ ਦਾ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਸਮੂਹ, ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਫਾਰ ਸੇਫ ਸਾਈਕਲਿੰਗ, 1984 ਤੋਂ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ activeਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ottawa's cycling advocacy group, citizens for safe cycling, has been actively promoting safer cycling infrastructure in the community since 1984.

ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੇਅਰ ਰੋਡ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਗੱਠਜੋੜ, ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ "ਗੋਲਡ" ਸਾਈਕਲ ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the city was designated as a "gold" bicycle friendly community in 2013 by share the road cycling coalition, the first city in ontario to receive this designation.

1960 ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਰਾਹ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹੀ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ.
on sundays since 1960 and selected holidays and events additional avenues and streets are reserved for pedestrian and or bicycle uses only.

ਮਈ, 2011 ਵਿਚ, ਐਨ ਸੀ ਸੀ ਨੇ ਕੈਪੀਟਲ ਬਿਕਸੀ ਸਾਈਕਲ-ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in may 2011, the ncc introduced the capital bixi bicycle-sharing system.

ਸਿਖਿਆ ਓਟਵਾ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ ਹੈ।
education ottawa is known as one of the most educated cities in canada, with over half the population having graduated from college and or university.

ਓਟਾਵਾ ਵਿਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਵਾਲੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
ottawa has the highest per capita concentration of engineers, scientists, and residents with phds in canada.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ ttਟਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ "ਕਾਲੇਜ ਆਫ਼ ਬਾਇਟਾਉਨ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ 1848 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਪਹਿਲੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੰਸਥਾ ਸੀ.
the city has two main public universities the university of ottawa originally named the "college of bytown" was the first post-secondary institution established in the city in 1848.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਖਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰੇਗੀ.
the university would eventually expand to become the largest english-french bilingual university in the world.

ਇਹ u15 ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਤ ਖੋਜ-ਸਹਿਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ.
it is also a member of the u15, a group of highly respected research-intensive universities in canada.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਸੈਂਡਲੀ ਹਿੱਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the university's campus is located in the sandy hill neighbourhood, just adjacent to the city's downtown core.

ਕਾਰਲਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1942 ਵਿਚ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ, ਗੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ।
carleton university was founded in 1942 to meet the needs of returning world war ii veterans and later became ontario's first private, non-denominational college.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਰਲਟਨ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣਗੇ ਜੋ ਅੱਜ ਹੈ.
over time, carleton would make the transition to the public university that it is today.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਲਟਨ, ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in recent years, carleton has become ranked highly among comprehensive universities in canada.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਓਲਡ ਓਟਾਵਾ ਸਾ southਥ ਅਤੇ ਡਾਓਜ਼ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the university's campus sits between old ottawa south and dow's lake.

ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਬਲਿਕ ਕਾਲਜ ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਲਾ ਵੀ ਹਨ.
ottawa also has two main public colleges algonquin college and la .

ਇਸ ਵਿਚ ਦੋ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਹਨ.
it also has two catholic universities dominican university college and saint paul university.

ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਅਰਥਾਤ, ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੇਟਿਨਾਉ ਵਿੱਚ ਕਿ queਬਿਕ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆ outਟੌਆਇਸ, ਡੀ ਲ ਆਓਟੌਇਸ ਅਤੇ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕਾਲਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other colleges and universities in nearby areas namely, the neighbouring city of gatineau include the university of quebec en outaouais, de l'outaouais, and heritage college.

ਓਟਾਵਾ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਇੰਗਲਿਸ਼-ਕੈਥੋਲਿਕ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
four main public school boards exist in ottawa english, english-catholic, french, and french-catholic.

ਇੰਗਲਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਓਟਾਵਾ-ਕਾਰਲਟਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ ਓ.ਸੀ.ਡੀ.ਐੱਸ.ਬੀ. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੋਰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 147 ਸਕੂਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਕੈਥੋਲਿਕ ttਟਵਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ 85 ਸਕੂਲ ਹਨ।
the english-language ottawa-carleton district school board ocdsb is the largest board with 147 schools, followed by the english-catholic ottawa catholic school board with 85 schools.

ਦੋ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਲੈਂਗਵੇਜ ਬੋਰਡ ਹਨ- ਫ੍ਰੈਂਚ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਨਸਿਲ ਡੇਸ ਕੈਥੋਲੀਕੇਸ ਡੂ ਸੈਂਟਰ-ਐਸਟ ਅਤੇ 49 ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕੋਂਸਲ ਡੇਬ ਪਬਲਿਕਸ ਡੀ ਲ ਈਸਟ ਡੀ ਲ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਨਾਲ 37 ਸਕੂਲ.
the two french-language boards are the french-catholic conseil des catholiques du centre-est with 49 schools, and the french conseil des publiques de l'est de l'ontario with 37 schools.

ਓਟਾਵਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ.
ottawa also has numerous private schools which are not part of a board.

ਓਟਵਾ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 1906 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਨੇਗੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the ottawa public library was created in 1906 as part of the famed carnegie library system.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ 2008 ਤਕ 2.3 ਮਿਲੀਅਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ.
the library system had 2.3 million items as of 2008.

ਮੀਡੀਆ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਥਾਨਕ ਅਖਬਾਰ ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਟਾਵਾ ਸਿਟੀਜ਼ਨ 1845 ਵਿੱਚ ਬਾਈਟਾownਨ ਪੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਓਟਾਵਾ ਸਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 900,197 ਅਤੇ 274,628 ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਖਬਾਰ, ਲੇ ਡ੍ਰੌਇਟ।
media three main daily local newspapers are printed in ottawa two english newspapers, the ottawa citizen established as the bytown packet in 1845 and the ottawa sun, with 900,197 and 274,628 weekly circulation respectively, and one french newspaper, le droit.

ਇਕ ਹੋਰ ਮੁਫਤ ਯਾਤਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਗਜ਼, ਮੈਟਰੋ ਓਟਾਵਾ ਨੂੰ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
another free commuter daily paper, metro ottawa was added in the 2000s.

ਕਈ ਹਫਤਾਵਾਰ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਮਿ .ਨਿਟੀ ਪੇਪਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਚਸਿੱਪੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
several weekly and monthly community papers are also published, including the kitchissippi times.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਦੋਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a wide range of canadian television broadcast networks and systems, and an extensive number of radio stations, are broadcast in both english and french.

ਮਾਰਕੀਟ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਏਸੀ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਬਿ staffਰੋ ਸਟਾਫ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਕਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
in addition to the market's local media services, ottawa is home to several national media operations, including cpac canada's national legislature broadcaster and the parliamentary bureau staff of virtually all of canada's major newsgathering organizations in television, radio and print.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦਾ ਮੁ productionਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the city is also home to the head office of the canadian broadcasting corporation, although it is not the primary production location of most cbc radio or television programming.

ਜੁੜਵਾਂ ਕਸਬੇ ਸਿਸਟਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਓਟਾਵਾ ਨੂੰ ਬੀਜਿੰਗ, ਚੀਨ ਕਾਇਰੋ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਕੈਟੇਨੀਆ, ਇਟਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
twin towns sister cities ottawa is twinned with beijing, china cairo, egypt and catania, italy.

ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਲੋਕ ਫੁਟਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਨੋਟਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆੱਨੁਕਿਲਟ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੂਨਾਵਟ ਫ੍ਰੈਂਚ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਨੂਨਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ.
notable people see also footnotes references notes bibliography external links official website nunavut from inuktitut french pronunciation nunavy is the newest, largest, and northernmost territory of canada.

ਇਸਨੂੰ ਨੁਨਾਵਟ ਐਕਟ ਅਤੇ ਨੁਨਾਵਟ ਲੈਂਡ ਕਲੇਮਜ਼ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਐਕਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1999 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ 1993 ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
it was separated officially from the northwest territories on april 1, 1999, via the nunavut act and the nunavut land claims agreement act, though the boundaries had been contemplatively drawn in 1993.

ਨੂਨਵਟ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1949 ਵਿਚ ਨਿlandਫਾ andਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ।
the creation of nunavut resulted in the first major change to canada's political map since the incorporation of the province of newfoundland and labrador in 1949.

ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਕਟਿਕ ਆਰਪੀਪੈਲਗੋ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
nunavut comprises a major portion of northern canada, and most of the canadian arctic archipelago.

ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
its vast territory makes it the fifth-largest country subdivision in the world, as well as north america's second-largest after greenland .

ਪੂਰਬੀ ਵਿਚ ਬਾੱਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਕਾਲੂਟ ਪਹਿਲਾਂ "ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਬੇ" ਨੂੰ 1995 ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the capital iqaluit formerly "frobisher bay" , on baffin island in the east, was chosen by the 1995 capital plebiscite.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੈਂਕਿਨ ਇਨਲੈੱਟ ਅਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਬੇ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other major communities include the regional centres of rankin inlet and cambridge bay.

ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਐਲੇਸਮੇਰ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੇਮਜ਼ ਬੇ ਵਿੱਚ ਅਕਿਮਿਸਕੀ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
nunavut also includes ellesmere island to the far north, as well as the eastern and southern portions of victoria island in the west and akimiski island in james bay far to the southeast of the rest of the territory.

ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਇਕੋ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਹਾਈਵੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is canada's only geo-political region that is not connected to the rest of north america by highway.

ਨੂਨਾਵਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
nunavut is the largest in area and the second least populous of canada's provinces and territories.

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 35,944 ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਨਯੂਟ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ 1,750,000 ਕਿਮੀ ਤੋਂ 680,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ.
one of the world's most remote, sparsely settled regions, it has a population of 35,944, mostly inuit, spread over an area of just over 1,750,000 km2 680,000 sq mi , the size of western europe.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਸੇ ਸਥਾਨ, ਅਲਰਟ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
nunavut is also home to the world's northernmost permanently inhabited place, alert.

ਏਲੇਸਮੇਰ ਆਈਲੈਂਡ, ਯੂਰੇਕਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a weather station farther down ellesmere island, eureka, has the lowest average annual temperature of any canadian weather station.

ਈਟੀਮੋਲੋਜੀ ਨੁਨਾਵਟ ਦਾ ਅਰਥ ਇਨੂਕਿਤੱਟ ਵਿਚ "ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ" ਹੈ.
etymology nunavut means "our land" in inuktitut.

ਭੂਗੋਲ ਨੂਨਾਵਟ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 1,877,787 ਕਿਮੀ 2 725,018 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ 160,935 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62,137 ਵਰਗ ਮੀਲ ਪਾਣੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
geography nunavut covers 1,877,787 km2 725,018 sq mi of land and 160,935 km2 62,137 sq mi of water in northern canada.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਰਕਟਿਕ ਟਾਪੂ, ਅਤੇ ਹਡਸਨ ਬੇ, ਜੇਮਜ਼ ਬੇ ਅਤੇ ਉੰਗਵਾ ਬੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ, ਸਮੇਤ ਬੈਲਚੇਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
the territory includes part of the mainland, most of the arctic archipelago, and all of the islands in hudson bay, james bay, and ungava bay, including the belcher islands, which belonged to the northwest territories.

ਇਹ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes it the fifth largest subnational entity or administrative division in the world.

ਜੇ ਨੁਨਾਵਟ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 15 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ.
if nunavut were a country, it would rank 15th in area.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ, ਮੈਨੀਟੋਬਾ, ਨੁਨਾਵਟ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਾਸਕਾਟਚੇਵਨ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਚਾਰ-ਕੋਨੇ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਅਤੇ ਕਿਲਿਨਿਕ ਟਾਪੂ ਤੇ ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ. ਅਤੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇਮਜ਼ ਬੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਛੋਟੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕੀਮਿਸਕੀ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅਤੇ ਫਾਫੋਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਲਬਾਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਛੋਟਾ ਹੈ.
nunavut has land borders with the northwest territories on several islands as well as the mainland, manitoba to the south of the nunavut mainland, saskatchewan to the southwest at a single four-corner point , and a small land border with newfoundland and labrador on killiniq island and with ontario in two small locations in james bay the larger located west of akimiski island, and the smaller around the albany river near fafard island.

ਇਹ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕਿ queਬੈਕ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it also shares maritime borders with greenland and the provinces of quebec, ontario, and manitoba.

ਨੂਨਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਐਲਬੇਸਮੀ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਬਾਰਬੇਉ ਪੀਕ 2,616 ਮੀਟਰ 8,583 ਫੁੱਟ ਹੈ.
nunavut's highest point is barbeau peak 2,616 m 8,583 ft on ellesmere island.

ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ 0.019 ਵਿਅਕਤੀ ਕਿ.ਮੀ. 0.05 ਵਿਅਕਤੀ ਵਰਗ ਮੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the population density is 0.019 persons km2 0.05 persons sq mi , one of the lowest in the world.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਉਹੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਦੁਗਣੇ.
by comparison, greenland has approximately the same area and nearly twice the population.

ਮੌਸਮ ਨੂਨਵਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
climate nunavut experiences a polar climate in most regions, owing to its high latitude and lower continental summertime influence than areas to the west.

ਵਧੇਰੇ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਠੰਡੇ ਸੁਆਰਕਟਕਟਿਕ ਮੌਸਮ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ 10 50 ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ.
in more southerly continental areas very cold subarctic climates can be found, due to july being slightly milder than the required 10 50 .

ਇਤਿਹਾਸ ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨੁਨਾਵਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੇ ਲਗਭਗ 4,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
history the region now known as nunavut has supported a continuous indigenous population for approximately 4,000 years.

ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੋਰਸ ਸਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹੇਲੂਲੈਂਡ ਨਾਲ ਬੈਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਨੌਰਸ ਮਲਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ.
most historians identify the coast of baffin island with the helluland described in norse sagas, so it is possible that the inhabitants of the region had occasional contact with norse sailors.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਰਗੋਸ਼, ਚੂਹਿਆਂ, ਟੈਲੀ ਸਟਿਕਸ, ਇੱਕ ਕੱਕੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਮਖੌਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਕਾਕੇਸੀਅਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ architectਾਂਚਾਗਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
archaeological findings in september 2008, researchers reported on the evaluation of existing and newly excavated archaeological remains, including yarn spun from a hare, rats, tally sticks, a carved wooden face mask that depicts caucasian features, and possible architectural material.

ਸਮੱਗਰੀ ਕੇਪ ਟੈਨਫੀਲਡ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਦੇ ਪੰਜ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the materials were collected in five seasons of excavation at cape tanfield.

ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1000 ਸਾ.ਯੁ. ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਲ'ਅੰਸ aਕਸ ਮੀਡੋਜ਼ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਸਮਕਾਲੀ.
scholars determined that these provide evidence of european traders and possibly settlers on baffin island, not later than 1000 ce and thus older than or contemporaneous with l'anse aux meadows .

ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 1450 ਤੱਕ.
they seem to indicate prolonged contact, possibly up to 1450.

ਓਲਡ ਵਰਲਡ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਲੇਖ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਬਾਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ 'ਤੇ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਯਾਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਉਮਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the origin of the old world contact is unclear the article states "dating of some yarn and other artifacts, presumed to be left by vikings on baffin island, have produced an age that predates the vikings by several hundred years.

ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਰਿਮੋਟ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲੱਭੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. "
so you have to consider the possibility that as remote as it may seem, these finds may represent evidence of contact with europeans prior to the vikings' arrival in greenland."

ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖਾ ਨੂਨਵਟ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੇਖੇ ਸੰਨ 1576 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖੋਜੀ ਮਾਰਟਿਨ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਧਾਗਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਬੇਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਬੈਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟ ਤੇ.
first written historical accounts the written historical accounts of nunavut begin in 1576, with an account by an english explorer martin frobisher, while leading an expedition to find the northwest passage, thought he had discovered gold ore around the body of water now known as frobisher bay on the coast of baffin island.

ਇਹ ਧਾਤ ਬੇਕਾਰ ਨਿਕਲੀ, ਪਰ ਫ੍ਰੋਬਿਸ਼ਰ ਨੇ ਇਨਯੂਟ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਇਆ.
the ore turned out to be worthless, but frobisher made the first recorded european contact with the inuit.

ਹੋਰ ਵੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹੈਨਰੀ ਹਡਸਨ, ਵਿਲੀਅਮ ਬਾਫਿਨ ਅਤੇ ਰਾਬਰਟ ਬਾਈਲੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
other explorers in search of the elusive northwest passage followed in the 17th century, including henry hudson, william baffin and robert bylot.

ਕੋਲਡ ਵਾਰ ਕੋਰਨਵੈਲਿਸ ਅਤੇ ਏਲੇਸਮੇਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ.
cold war cornwallis and ellesmere islands featured in the history of the cold war in the 1950s.

ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ, ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਯੂਟ ਨੂੰ ਨੁਨਾਵਿਕ ਉੱਤਰੀ ਕਿbਬੈਕ ਤੋਂ ਰੈਜ਼ੋਲਿ andਟ ਅਤੇ ਗਰਾਈਜ਼ ਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
concerned about the area's strategic geopolitical position, the federal government relocated inuit from nunavik northern quebec to resolute and grise fiord.

ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਭਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਪਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in the unfamiliar and hostile conditions, they faced starvation but were forced to stay.

ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦਿ ਹਾਈ ਆਰਕਟਿਕ ਰਿਲੋਕੇਸ਼ਨ ਏ ਰਿਪੋਰਟ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।
forty years later, the royal commission on aboriginal peoples issued a report titled the high arctic relocation a report on the relocation.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 18 ਅਗਸਤ, 2010 ਨੂੰ ਇਨੁਕਜੁਆਕ, ਨੁਨਾਵਿਕ ਵਿਖੇ ਮਾਨਯੋਗ ਜੌਨ ਡੰਕਨ, ਪੀ ਸੀ, ਐਮ ਪੀ, ਭਾਰਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰੁਤਬੇ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਕਨੈਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਨਯੂਟ ਨੂੰ ਹਾਈ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ.
the government paid compensation to those affected and their descendents and on august 18, 2010 in inukjuak, nunavik, the honourable john duncan, pc, mp, previous minister of indian affairs and northern development and federal interlocutor for and non-status indians apologized on behalf of the government of canada for the relocation of inuit to the high arctic.

ਤਾਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸ 1976 ਵਿੱਚ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਨਯੂਟ ਟਾਪਿਰੀਟ ਕਾਨਾਟਮੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ “ਇਨਯੂਟ ਟੇਪਰੀਸੈਟ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਇਨਯੂਟ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਇਲਾਕਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ।
recent history in 1976, as part of the land claims negotiations between the inuit tapiriit kanatami then called the "inuit tapirisat of canada" and the federal government, the parties discussed division of the northwest territories to provide a separate territory for the inuit.

14 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1982 ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
on april 14, 1982, a plebiscite on division was held throughout the northwest territories.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ.
a majority of the residents voted in favour and the federal government gave a conditional agreement seven months later.

ਭੂਮੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਸਤੰਬਰ 1992 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 85% ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the land claims agreement was completed in september 1992 and ratified by nearly 85% of the voters in nunavut in a referendum.

9 ਜੁਲਾਈ 1993 ਨੂੰ ਨੂਨਾਵਟ ਲੈਂਡ ਕਲੇਮਜ਼ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਐਕਟ ਅਤੇ ਨੂਨਾਵਟ ਐਕਟ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦ ਨੇ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
on july 9, 1993, the nunavut land claims agreement act and the nunavut act were passed by the canadian parliament.

ਨੁਨਾਵਟ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤਬਦੀਲੀ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1999 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the transition to establish nunavut territory was completed on april 1, 1999.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2001 ਵਿੱਚ 5,200 ਤੋਂ 2011 ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ 6,600 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
the creation of nunavut has been followed by growth in the capital, modest increase from 5,200 in 2001 to 6,600 in 2011.

ਜਨਸੰਖਿਆ 2016 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 35,944 ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2011 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 12.7% ਵਧੀ.
demography as of the 2016 canada census, the population of nunavut was 35,944, a 12.7% increase from 2011.

2006 ਵਿੱਚ, 24,640 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇਨਯੂਟ 83.6%, 100 ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ 0.34%, 130 0.44% ਅਤੇ 4,410 ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਆਦਿਵਾਸੀ 14.96% ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ।
in 2006, 24,640 people identified themselves as inuit 83.6% of the total population , 100 as first nations 0.34% , 130 0.44% and 4,410 as non-aboriginal 14.96% .

ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ .ਸਤ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਜਨਮ ਦਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਰੀ ਹੈ।
the population growth rate of nunavut has been well above the canadian average for several decades, mostly due to birth rates significantly higher than the canadian trend that continues.

ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ 2016 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨੂਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਹੈ, ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ 12.7%.
between 2011 and 2016, nunavut had the highest population growth rate of any canadian province or territory, at a rate of 12.7%.

ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਐਲਬਰਟਾ ਸੀ, ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 11.6% ਸੀ.
the second highest was alberta, with a growth rate of 11.6%.

ਇਨੁਇਟ ਲੈਂਗੁਏਜ ਇਨੁਕਿਟਿਟੱਟ ਅਤੇ ਇਨੂਇਨਕੈਟੂਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
language along with the inuit language inuktitut and inuinnaqtun , english and french are also official languages.

ਯੁਨੀਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਆਨ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ 2000 ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਜੀਕੀਟੀਜੀਇੰਗਨਿਕ ਲੈਂਗੁਜ ਆਫ਼ ਇੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ “ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਨਯੂਟ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਧਮਕੀ ਲਈ "ਜੇ ਨੂਨਾਵਟ ਸਕੂਲ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in his 2000 commissioned report aajiiqatigiingniq language of instruction research paper to the nunavut department of education, ian martin of york university states a "long-term threat to inuit language from english is found everywhere, and current school language policies and practices on language are contributing to that threat" if nunavut schools follow the northwest territories model.

ਉਹ 2020 ਤੱਕ "ਇਨੁਕੈਟਿਟ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ" ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਸਮਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he provides a 20-year language plan to create a "fully functional bilingual society, in inuktitut and english" by 2020.

ਯੋਜਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਡਲਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੂਨਾਵਟ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਲਈ, "ਕੂਲਿਕ ਮਾਡਲ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਨੁਕੈਟਿਟ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ.
the plan provides different models, including "qulliq model", for most nunavut communities, with inuktitut as the main language of instruction.

"ਇਨੁਇੰਨਾਕਟੂਨ ਇਮਰਸਨ ਮਾਡਲ", ਭਾਸ਼ਾ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਇਨੂਇਨਕੈਟੂਨ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਡੁੱਬਣ ਲਈ.
"inuinnaqtun immersion model", for language reclamation and immersion to revitalize inuinnaqtun as a living language.

"ਮਿਸ਼ਰਤ ਜਨਸੰਖਿਆ ਮਾਡਲ", ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੈਂਕਿਨ ਇਨਲੇਟ ਲਈ ਸੰਭਵ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਕਵਾਲੂਟ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ 40% ਕਲੈਨਾਟ, ਜਾਂ ਨਾਨ-ਇਨਯੂਟ, ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
"mixed population model", mainly for iqaluit possibly for rankin inlet , as the 40% qallunaat, or non-inuit, population may have different requirements.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ 29,025 ਜਵਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
of the 29,025 responses to the census question concerning 'mother tongue', the most commonly reported languages were only english and french were counted as official languages in the census.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਡ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
nunavut's official languages are shown in bold.

ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਲੇ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲ ਇਕੱਲੇ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਲਈ ਹਨ.
figures shown are for single-language responses and the percentage of total single-language responses.

2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ 2,305 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 7.86% ਨੂੰ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ।
in the 2006 census it was reported that 2,305 people 7.86% living in nunavut had no knowledge of either official language of canada english or french .

ਧਰਮ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਪੱਤੀ 15,440 58% ਕਨੈਡਾ ਦਾ ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ ਸੀ, ਚਰਚਿਲ-ਬੇਈ ਡੀ ਹਡਸਨ ਦਾ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਾਇਸਿਸੀ 6,205 23% ਅਤੇ ਪੇਂਟੇਕੋਸਟਲ 1,175 4% ਦੇ ਨਾਲ.
religion the largest denominations by number of adherents according to the 2001 census were the anglican church of canada with 15,440 58% the roman catholic church roman catholic diocese of churchill-baie d'hudson with 6,205 23% and pentecostal with 1,175 4% .

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 93.2% ਆਬਾਦੀ ਈਸਾਈ ਸੀ.
in total, 93.2% of the population were christian.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਇਨਿuitਟ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਮਾਈਨਿੰਗ, ਤੇਲ ਗੈਸ ਖਣਿਜ ਦੀ ਪੜਚੋਲ, ਕਲਾ ਕਲਾਵਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ, ਵੇਲਿੰਗ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਆਵਾਜਾਈ, ਸਿੱਖਿਆ - ਨੁਨਾਵਟ ਆਰਕਟਿਕ ਕਾਲਜ, ਹਾ housingਸਿੰਗ, ਮਿਲਟਰੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਵਾਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾਈ ਆਰਕਟਿਕ ਰਿਸਰਚ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚਰਚ ਕੈਂਬਰਿਜ ਬੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਉੱਤਰ ਅਲਰਟ ਬੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ.
economy the economy of nunavut is inuit and territorial government, mining, oil gas mineral exploration, arts crafts, hunting, fishing, whaling, tourism, transportation, education - nunavut arctic college, housing, military and research new canadian high arctic research station chars in planning for cambridge bay and high north alert bay station.

ਇਕਾਇਲਯੂਟ ਹਰ ਅਪਰੈਲ ਵਿਚ ਸਾਲਾਨਾ ਨੂਨਵਟ ਮਾਈਨਿੰਗ ਸੈਮਪੋਜ਼ਿਅਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਟਰੇਡ ਸ਼ੋਅ ਹੈ ਜੋ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿਚ ਜਾਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
iqaluit hosts the annual nunavut mining symposium every april, this is a tradeshow that showcases many economic activities on going in nunavut.

ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਨੂਨਵਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
mining and exploration there are currently two major mines in operation in nunavut.

ਅਗਨੀਕੋ-ਈਗਲ ਮਾਈਨਸ ਲਿਮਟਿਡ ਮੈਡੋਵੈਂਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ.
agnico-eagle mines ltd meadowbank division.

ਮੀਡੋਵਬੈਂਕ ਇਕ ਖੁੱਲੇ ਟੋਏ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਖਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਅਤੇ 678 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
meadowbank is an open pit gold mine with an estimated mine life and employs 678 persons.

anਂਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ 913.00 ਹੈ, ਉੱਤਰ ਕੋਲ ਕੋਲਾ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਅਤੇ, ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
cost to produce an ounce of gold is 913.00 the north holds vast reserves of coal, oil, and gas and, increasingly, these areas are being looked at to move into production.

ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਖਾਣ ਬੈਰੀਫਿਨਲੈਂਡ ਆਇਰਨ ਮਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਮੈਰੀ ਰਿਵਰ ਆਇਰਨ ਓਰ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ.
the other mine in production is the mary river iron ore mine operated by baffinland iron mines.

ਇਹ ਨੌਰਥ ਬਾਫਿਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਤਲਾਅ ਇਨਲੇਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is located close to pond inlet on north baffin island.

ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਹਾਜ਼ ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they produce a high grade direct ship iron ore.

ਮਾਈਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਾਣਾਂ ਲੂਪਿਨ ਮਾਈਨ, ਸੋਨਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਲਕ ਐਲਗਿਨ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲਿਮਟਿਡ ਕੰਟਵੋਯਟੋ ਝੀਲ ਪੋਲਾਰਿਸ ਮਾਈਨ ਨੇੜੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲੀਟ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਲਿਟਲ ਕੌਰਨਵੈਲਿਸ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਰੈਜ਼ੂਲੇਟ ਨਾਨਿਸਵਿਕ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਲੀਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ, ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲਕ ਬ੍ਰੇਕਵਾਟਰ ਨਾਨਿਸਿਵਿਕ ਰੈਂਕਿਨ ਨਿਕਲ ਮਾਈਨ ਵਿਖੇ ਅਰਕਟਿਕ ਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਰੋਤ ਲਿਮਟਿਡ, ਨਿਕਲ, ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਪਲੈਟੀਨਮ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਜੈਰੀਕੋ ਡਾਇਮੰਡ ਮਾਈਨ, ਹੀਰਾ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 250 ਮੀਲ, ਯੈਲੋਕਨੀਫ 2012 ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਮੌਜੂਦਾ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਹੀਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
advancing mining projects historic mines lupin mine , gold, current owner elgin mining ltd located near the northwest territories boundary near contwoyto lake polaris mine , lead and zinc located on little cornwallis island, not far from resolute nanisivik mine , lead and zinc, prior owner breakwater resources ltd near arctic bay at nanisivik rankin nickel mine , nickel, copper and platinum group metals jericho diamond mine , diamond located 400 km, 250 mi, northeast of yellowknife 2012 produced diamonds from existing stockpile.

ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਮਾਈਨਿੰਗ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
no new mining closed.

ਡੌਰਿਸ ਨੌਰਥ ਗੋਲਡ ਮਾਈਨ ਨਿmਮੋਂਟ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲਗਭਗ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਮੀਲ ਦੀ ਭੂਮੀਗਤ ਡ੍ਰਾਈਫਟਿੰਗ ਮਾਈਨਿੰਗ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਲਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ.
doris north gold mine newmont mining approx 3 km 2 mi underground drifting mining, none milled or processed.

ਨਿmਮੋਂਟ ਨੇ ਇਹ ਖਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਟੀਐਮਏਸੀ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ.
newmont closed the mine and sold it to tmac resources in 2013.

tmac ਹੁਣ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
tmac is now advancing this project.

ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ, ਨੋਰਟੇਰਾ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ, ਇਕ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2014 ਤੱਕ, ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਨੁਵੀਲਯੂਟ ਅਤੇ ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਇਨਯੂਟ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ.
transportation northern transportation company limited, owned by norterra, a holding company that was, until april 1, 2014, jointly owned by the inuvialuit of the northwest territories and the inuit of nunavut.

ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਲੋਕ ਜੈਨਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਜਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੜਕਾਂ ਜਾਂ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਨਹੀਂ ਹਨ.
renewable power nunavut's people rely primarily on diesel fuel to run generators and heat homes, with fossil fuel shipments from southern canada by plane or boat because there are few to no roads or rail links to the region.

ਵਧੇਰੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ sourcesਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਿ theਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
there is a government effort to use more renewable energy sources, which is generally supported by the community.

ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂਨਵਟ ਵੱਲੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
this support comes from nunavut feeling the effects of global warming.

ਸਾਬਕਾ ਨੁਨਾਵਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਈਵਾ ਅਰਿਆਕ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
former nunavut premier eva aariak said in 2011, "climate change is very much upon us.

ਇਹ ਸਾਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਤਲਾ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਮਾਫ੍ਰੋਸਟ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ eਾਹ.
it is affecting our hunters, the animals, the thinning of the ice is a big concern, as well as erosion from permafrost melting."

ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੇਤਰ ਗਲੋਬਲ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਦੁਗਣਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the region is warming about twice as fast as the global average, according to the un's intergovernmental panel on climate change.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੁਨਾਵਟ ਕੋਲ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ ਜੋ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘੀ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
government and politics nunavut has a commissioner appointed by the federal minister of indigenous and northern affairs.

ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ.
as in the other territories, the commissioner's role is symbolic and is analogous to that of a lieutenant-governor.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਕ੍ਰਾ representਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹੁਦੇ' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
while the commissioner is not formally a representative of canada's head of state, a role roughly analogous to representing the crown has accrued to the position.

ਨੂਨਾਵਟ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾ houseਸ commਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਇਕੋ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
nunavut elects a single member of the canadian house of commons.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨੁਨਾਵਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੋਣ ਜ਼ਿਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes nunavut the largest electoral district in the world by area.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਇਕਪਾਸੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਧਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਹਿਮਤੀ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
the members of the unicameral legislative assembly of nunavut are elected individually there are no parties and the legislature is consensus-based.

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਨੁਨਾਵਟ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the head of government, the premier of nunavut, is elected by, and from the members of the legislative assembly.

21 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਤੱਕ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪੀਟਰ ਤਪੁਣਾ ਹੈ.
as of january 21, 2014, the premier is peter taptuna.

ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪੌਲ ਓਕਲਿਕ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਭਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ "ਇੰਇਟ ਕਾ qਜੀਮਾਜਾਤੁਕੰਗਿਤ" ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿੱਚ "ਆਈਕਿਯੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ.
faced by criticism of his policies, former premier paul okalik set up an advisory council of eleven elders, whose function it is to help incorporate "inuit qaujimajatuqangit" inuit culture and traditional knowledge, often referred to in english as "iq" into the territory's political and governmental decisions.

ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਖੇਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਕਰਨਾ ਹੈ.
owing to nunavut's vast size, the stated goal of the territorial government has been to decentralize governance beyond the region's capital.

ਤਿੰਨ, ਕਿਵਾਲੀਕ ਅਤੇ ਕਿਕੀਕਤਾਲੁਕ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
three , kivalliq and qikiqtaaluk the basis for more localized administration, although they lack autonomous governments of their own.

ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the territory has an annual budget of c 700 million, provided almost entirely by the federal government.

ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਾਲ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ 2004 ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਸਮਰਥਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਵਾਧੂ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣਗੇ.
former prime minister paul martin designated support for northern canada as one of his priorities for 2004, with an extra 500 million to be divided among the three territories.

2001 ਵਿਚ, ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਫਰਮ ਐਸਐਸਆਈ ਮਾਈਕਰੋ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਨਿਕ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਨਿਵੇਕਲਾ ਨੈਟਵਰਕ, ਜੋ ਨੂਨਾਵਟ ਵਿਚ 24 ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਡਬੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in 2001, the government of new brunswick collaborated with the federal government and the technology firm ssi micro to launch qiniq, a unique network that uses satellite delivery to provide broadband internet access to 24 communities in nunavut.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਸਥਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਟ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਫੋਰਮ ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇਕ "ਸਮਾਰਟ 25 ਕਮਿitiesਨਿਟੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
as a result, the territory was named one of the world's "smart 25 communities" in 2006 by the intelligent community forum, a worldwide organization that honours innovation in broadband technologies.

ਨੂਨਵਟ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the nunavut public library services, the public library system serving the territory, also provides various information services to the territory.

ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਅਰਿਆਕ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ii ਦੀ ਹੀਰਾ ਜੁਬਲੀ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਅਤੇ ਵੇਸੈਕਸ ਦੇ ਕਾਉਂਸਲ, ਸੋਫੀ ਦਾ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿਚ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ.
in september 2012, premier aariak welcomed prince edward and sophie, countess of wessex, to nunavut as part of the events marking the diamond jubilee of queen elizabeth ii.

ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟ ਨੂਨਾਵਟ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
licence plates the nunavut licence plate was originally created for the northwest territories in the 1970s.

ਪਲੇਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕ ਧਰੁਵੀ ਭਾਲੂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
the plate has long been famous worldwide for its unique design in the shape of a polar bear.

ਨੂਨਾਵਟ ਨੂੰ 1999 ਵਿਚ ਉਸੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਇਲਾਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਚ 2012 ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਲੇਟ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਲਾਈਟਾਂ, ਇਕ ਧਰੁਵੀ ਭਾਲੂ ਅਤੇ ਇਕ ਇਨਸੁਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
nunavut was licensed by the nwt to use the same licence plate design in 1999 when it became a separate territory, but adopted its own plate design in march 2012 for launch in august rectangle that prominently features the northern lights, a polar bear and an inuksuk.

ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਕੋਟ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਨੂਨਵਟ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਕੋਟ ਪੈਨਗਨੀਰਟੁੰਗ ਤੋਂ ਐਂਡਰਿ kar ਕਾਰਪਿਕ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
flag and coat of arms the flag and the coat of arms of nunavut were designed by andrew karpik from pangnirtung.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੰਗੀਤ ਨੂਨਵਟ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇਨਟਿ throatਟ ਗਲਾ ਗਾਇਨ ਅਤੇ umੋਲ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਬਲਿgraਗ੍ਰਾਸ, ਵਰਗ ਨ੍ਰਿਤ, ਬਟਨ ਏਕਡਰਿਅਨ ਅਤੇ ਫਿਡਲ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
culture music the indigenous music of nunavut includes inuit throat singing and drum-led dancing, along with country music, bluegrass, square dancing, the button accordion and the fiddle, an infusion of european influence.

ਮੀਡੀਆ ਇਨਯੂਟ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
media the inuit broadcasting corporation is based in nunavut.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸੀਬੀਸੀ ਨੂਨਾਵਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕਾਇਲਟ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਰੈਂਕਿਨ ਇਨਲੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿ .ਰੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the canadian broadcasting corporation cbc serves nunavut through a radio and television production centre in iqaluit, and a bureau in rankin inlet.

ਨੌਰਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਨੁਨਾਵਟ ਨਿ newsਜ਼ ਨਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦੋ ਖੇਤਰੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂਨਤਸਿਆਕ ਨਿ newsਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਕਿਵਾਲੀਕ ਨਿ newsਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the territory is also served by two regional weekly newspapers nunatsiaq news published by nortext and nunavut news north, published by northern news services, who also publish the regional kivalliq news.

ਬਰਾਡਬੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਿਨਿਕ ਅਤੇ ਨੌਰਥਵੇਲ ਦੁਆਰਾ ਨੈਟਕੈਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
broadband internet is provided by qiniq and northwestel through netkaster.

ਫਿਲਮ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਇਸੂਮਾ ਇਗਲੂਲਿਕ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
film the film production company isuma is based in igloolik.

1990 ਵਿੱਚ ਜ਼ਕਰੀਆ ਕਨੂਕ ਅਤੇ ਨੌਰਮਨ ਕੋਹਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ 2001 ਦੇ ਕਾਨਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਫਸਟ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਡੀ ਓਰ ਦੀ ਜੇਤੂ 1999 ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਟਾਰਨਜੁਆਟ ਦਿ ਫਾਸਟ ਰਨਰ, ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
co-founded by zacharias kunuk and norman cohn in 1990, the company produced the 1999 feature atanarjuat the fast runner, winner of the d'or for best first feature film at the 2001 cannes film festival.

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜੋ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨੁਕਿਟਿਟ ਵਿਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤੀ ਸੀ.
it was the first feature film written, directed, and acted entirely in inuktitut.

ਨਵੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਬੋਰਡ ਆਫ ਕਨੇਡਾ ਐਨਐਫਬੀ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਨੂਨਵਟ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਲੈਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਇਨਾਕਲੀਟ, ਕੇਪ ਡੋਰਸੈੱਟ ਅਤੇ ਪੰਗਨੀਰਟੁੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨੁਨਾਵਟ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ.
in november 2006, the national film board of canada nfb and the inuit broadcasting corporation announced the start of the nunavut animation lab, offering animation training to nunavut artists at workshops in iqaluit, cape dorset and pangnirtung.

ਨੂਨਾਵਟ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਲੈਬ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਅਲੇਥੀਆ ਅਰਨਾਕੁਕ-ਬੈਰਲ ਦੀ 2010 ਡਿਜੀਟਲ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਰਟ ਲੂਮਾਜੂਕ, ਗੋਲਡਨ ਸ਼ੈਫ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਐਬੋਰਿਜਿਨਲ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨੈਟਿਵ ਫਿਲਮ ਮੀਡੀਆ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲਘੂ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
films from the nunavut animation lab include alethea arnaquq-baril's 2010 digital animation short lumaajuuq, winner of the best aboriginal award at the golden sheaf awards and named best canadian short drama at the imaginenative film media arts festival.

ਨਵੰਬਰ, 2011 ਵਿੱਚ, ਨੂਨਵੱਟ ਅਤੇ ਐਨਐਫਬੀ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨੀਕਕਾਸੀਵਟ ਇਨੁਕਿਟਟੂਟ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੀਵੀਡੀ ਅਤੇ collectionਨਲਾਈਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਨਯੂਕਟੀਟੱਟ, ਇਨੂਇਨਕੈਟੂਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਨਯੂਟ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 100 ਐਨਐਫਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਏਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ.
in november 2011, the government of nunavut and the nfb jointly announced the launch of a dvd and online collection entitled unikkausivut inuktitut sharing our stories , which will make over 100 nfb films by and about inuit available in inuktitut, inuinnaqtun and other inuit languages, as well as english and french.

ਨੁਨਾਵਟ ਸਰਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਕਾਕਸੀਵੱਟ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ।
the government of nunavut is distributing unikkausivut to every school in the territory.

ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਆਰਟਸਿਰਕ ਇਗਲੂਲਿਕ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਇਨਟੁਟ ਸਰਕਸ ਪਰਫਾਰਮਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਕ ਹੈ.
performing arts artcirq is a collective of inuit circus performers based in igloolik.

ਸਮੂਹ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ 2010 ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੰਟਰ ਖੇਡਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the group has performed around the world, including at the 2010 olympic winter games in vancouver, british columbia.

ਨੂਨਵੁਮਿਯੁਟ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਲੋਕ ਸੁਜ਼ਨ ਅਗਲੁਕਰਕ ਇਕ ਇਨਟੁਟ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ.
nunavummiut notable people susan aglukark is an inuit singer and songwriter.

ਉਸਨੇ ਛੇ ਐਲਬਮਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਜੂਨੋ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ.
she has released six albums and has won several juno awards.

ਉਹ ਇਨਕੁਟਿਟ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾ ਸਕੇ.
she blends the inuktitut and english languages with contemporary pop music arrangements to tell the stories of her people, the inuit of arctic.

3 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ, ਕ੍ਰੋਨੋਸ ਕੁਆਰਟੇਟ ਨੇ ਇਕ ਇਨਯੂਟ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਨੂਨਵਟ ਸਿਰਲੇਖ, ਇਨਟ ਗਲੇ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਤਾਨਿਆ ਤਾਗਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਟੁਕੜੇ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ.
on may 3, 2008, the kronos quartet premiered a collaborative piece with inuit throat singer tanya tagaq, entitled nunavut, based on an inuit folk story.

ਟੈਗੈਕ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਪੌਪ ਸਟਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tagaq is also known internationally for her collaborations with icelandic pop star .

ਜੋਰਡਿਨ ਜੌਨ ਕੁਡਲੁਕ ਟੂਟੂ ਇਨੁਕਿਟਟ ਸਿਲੇਬਿਕਸ “ਜਨਮ 2 ਫਰਵਰੀ, 1983 ਚਰਚਿਲ, ਮੈਨੀਟੋਬਾ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਕੀ ਲੀਗ ਐਨਐਚਐਲ ਦੇ ਨਿ j ਜਰਸੀ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਨਾਲ ਹੈ।
jordin john kudluk tootoo inuktitut syllabics “ born february 2, 1983 in churchill, manitoba, canada is a professional ice hockey player with the new jersey devils of the national hockey league nhl .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਟੂਟੂ ਰੈਂਕਿਨ ਇਨਲੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰਨੇ ਦੁਆਰਾ ਸਕੇਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ.
although born in manitoba, tootoo grew up in rankin inlet, where he was taught to skate and play hockey by his father, barney.

ਅਲਕੋਹਲ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਨਾਹੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨੂਨਾਵਟ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ.
alcohol due to prohibition laws influenced by local and traditional beliefs, nunavut has a highly regulated alcohol market.

ਇਹ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਚੌਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲੋਂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is the last outpost of prohibition in canada, and it is often easier to obtain firearms than alcohol.

ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਮਿਨਿਟੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਪਰ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਾਬੰਦ ਹੈ.
every community in nunavut has slightly differing regulations, but as a whole it is still very restrictive.

ਸੱਤ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ 14 ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਹਨ.
seven communities have bans against alcohol and another 14 have orders being restricted by local committees.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਮੁਨਾਫਾ ਬੂਟਲੇਗਿੰਗ ਮਾਰਕੀਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਬੋਤਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
because of these laws, a lucrative bootlegging market has appeared where people mark up the prices of bottles by extraordinary amounts.

ਆਰਸੀਐਮਪੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਨੂਨਾਵਟ ਦੀ ਬੂਟਲੇਗ ਸ਼ਰਾਬ ਮਾਰਕੀਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਹੈ.
the rcmp estimate nunavut's bootleg liquor market rakes in some 10 million a year.

ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਲਕੋਹਲ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੁਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
despite the restrictions, alcohol's availability leads to widespread alcohol related crime.

ਇਕ ਵਕੀਲ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਕਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ 95% ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
one lawyer estimated some 95% of police calls are alcohol related.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਚ ਦਰ-ਦਰ ਦੀਆਂ ਹਿੰਸਾ, ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹੈ.
alcohol is also believed to be a contributing factor to the territory's high rates of violence, suicide and homicide.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
a special task force created in 2010 to study and address the territory's increasing alcohol-related problems recommended the government ease alcohol restrictions.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
with prohibition shown to be highly ineffective historically, it is believed these laws contribute to the territory's widespread social ills.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹਵਾਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, many residents are skeptical about the effectiveness of liquor sale liberalization and want to ban it completely.

2014 ਵਿੱਚ, ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਕਾਨੂੰਨੀਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
in 2014, nunavut's government decided to move towards more legalization.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਕਲੂਟ ਵਿਚ 38 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇਗੀ.
a liquor store will be opened in iqaluit, the capital, for the first time in 38 years.

ਸਪੋਰਟ ਨੁਨਾਵਟ ਨੇ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੰਟਰ ਗੇਮਜ਼ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2002 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
sport nunavut has competed at the arctic winter games and co-hosted the 2002 edition.

ਹਾਕੀ ਨੁਨਾਵਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1999 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀਟਾਈਮ-ਹਾਕੀ ਨੌਰਥ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
hockey nunavut was founded in 1999 and competes in the maritime-hockey north junior c championship.

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨੂਨਾਵਟ ਆਰਕਟਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨੁਨਾਵਟ ਆਰਕਟਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨੁਨਾਵਟ ਆਰਕਟਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨੁਨਾਵਟ ਆਰਕੋਲੋਜੀ ਵਿਚ ਨੂਨਾਵਟ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਗਾਈਡਿੰਗ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾ-ਰਹਿਤ ਡਾਈਆਕਸਿਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀ ਚੇਮੇਟਕੋ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਨੁਨਾਵਟ ਫੁਟਨੋਟਸ ਵਿਚ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਦੀ ਸੂਚੀ 12 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ.
see also chemetco, u.s. company that produced air-borne dioxin inferred to be the source of contamination in nunavut archaeology in nunavut scouting and guiding in nunavut symbols of nunavut arctic policy of canada list of communities in nunavut footnotes 1 effective november 12, 2008.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨੂਨਵੱਟ ਕਵਾਮਤ ਉੱਤਰੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
references further reading external links nunavut kavamat north ludhiana is a city and a municipal corporation in ludhiana district in the indian state of punjab, and is the largest city north of delhi.

ਇਹ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1,693,653 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
it is the largest city in the state, with an estimated population of 1,693,653 as of the 2011 census.

ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਕਾਰਨ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਅਬਾਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
the population increases substantially during the harvesting season due to the migration of labourers from the eastern states of uttar pradesh, bihar, odisha.

ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 3,767 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,454 ਵਰਗ ਮੀ.
it has an area of about 3,767 square kilometres 1,454 sq mi .

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੰ bankੇ ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਸਤੇ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 8.1 ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹੈ.
the city stands on the sutlej river's old bank, 13 kilometres 8.1 mi south of its present course.

ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is a major industrial centre of northern india, and was referred to as india's manchester by the bbc.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 98 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 61 ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਐਨਐਚ 95 ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 1 ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ludhiana is located 98 kilometres 61 mi west of the state capital chandigarh on nh 95 and is centrally located on national highway 1, which runs from the indian capital new delhi to amritsar.

ਭੂਗੋਲ ਲੁਧਿਆਣਾ 30 ਵਿਖੇ ਹੈ.
geography ludhiana is located at 30.

75. ਰਵਾਨਗੀ ਹਾਲਾਂ ਵਿਚ 40 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ.
75. departure halls can accommodate 40 passengers.

ਸਮਾਨ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਹੱਥੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the baggage delivery is done manually.

ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਰੀਜਨਲ ਏਟੀਆਰ ਫਲਾਈਟ ਸੇਵਾ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਹੈ.
air india regional atr flight service is thrice a week.

ਦਿੱਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ withਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਇਸ ਨਿਰਮਾਣ ਸੋਰਸਿੰਗ ਮੰਜ਼ਿਲ ਲਈ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਧੁਨੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਧੀਆ ਉਪਰਾਲੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ.
with the given infrastructure air india has been ensuring great efforts for a sound service thrice a week to this manufacturing sourcing destination.

1 ਜੂਨ, 2014 ਤੋਂ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਲੁਧਿਆਣਾ-ਦਿੱਲੀ ਉਡਾਣ ਵਾਪਸ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।
from june 1, 2014 the lone to and fro ludhiana-delhi flight of air india from sahnewal domestic airport has been withdrawn.

ਰੇਲਵੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੇ.
railway ludhiana jn.

ਹੋਰ ਮੈਟਰੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
is well connected to other metro cities.

12037 ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ ਜੋ ਇਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
12037 new delhi - ludhiana shatabdi express is an important train that starts here.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਮੈਟਰੋ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
ludhiana metro this project has been scrapped by the government because lack of funds.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
the government has signed a memorandum of understanding with delhi for construction of a ludhiana metro.

ਇਹ ਹਲਕਾ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਗਭਗ 25 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤਕ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ.
this light transit system will serve about 25 years to ludhiana.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਮੈਟਰੋ ਵਿਚ ਦੋ ਗਲਿਆਰੇ ਹੋਣਗੇ.
there will be two corridors in ludhiana metro.

ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਲਿਆਰੇ ਕਈ ਹੱਦ ਤਕ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣਗੇ.
these two corridors of metro will give relief to many roads to some extent.

ਸਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
city transportation ludhiana is connected with other cities of punjab and also with other states by bus service.

ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ, ਐਨਐਚ 1, ਐਨਐਚ 95, ਐਨਐਚ 11, ਐਨਐਚ 20 ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ.
several major national highways, nh1, nh95, nh11, nh20 pass through the city.

ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਬੱਸ ਆਪ੍ਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the transportation services are provided by the state owned punjab roadways and private bus operators.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵਪਾਰ ਸੇਵਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
city business service has been cancelled.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਟੀ-ਬੱਸਾਂ, ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਲੁਧਿਆਣਾ ਬੀਆਰਟੀਐਸ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ.
moving around inside the city is done mostly by city-buses, auto-rickshaws, and cycle rickshaws, while latest ludhiana brts is under construction.

ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਇਕ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆ ਡਰਾਈਵ ਵਾਹਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਰਸਤਾ ਹੈ.
auto rickshaw the auto rickshaw is a three-wheel drive vehicle, which is one way to travel in the city.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
they have the capacity to hold three to six passengers.

ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ੇਅਰਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can be hired individually or on a sharing basis.

ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਹਰ ਵੱਡੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਕਿਰਾਏ' ਤੇ ਜੋ ਕਿ 10 ਤੋਂ 30 ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the auto rickshaws are easily available at every major place, including the interstate bus terminal and the railway station at a nominal fare which varies from 10 to 30.

ਜੁਗਨੂੰ, ਇੱਕ ਮੰਗੀ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਮਤ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ, 24 x 7 ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
jugnoo, an on demand auto rickshaw application launched its operations in february 2015 to provide low cost, reliable, 24 x 7 service to the citizens of ludhiana.

ਰਿਕਸ਼ਾ ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
rickshaw cycle rickshaws are widely used in ludhiana.

ਰਿਕਸ਼ਾ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਸਾਈਕਲ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਇਕ ਸਸਤਾ wayੰਗ ਹੈ, ਪਰ ਆਟੋ ਖੁਰਦ-ਬੁਰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
the rickshaw or tricycle is pulled by a person and is a relatively cheap way of travelling in the city, but has become pricey after the autos were being scrapped.

ਟੈਕਸੀ ਰੇਡੀਓ ਟੈਕਸੀਆਂ ਵੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
taxi radio taxis are also easily available.

ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧਨ ਹੈ.
this is the most used means of transport by the people of ludhiana.

ਓਲਾ ਕੈਬਜ਼ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ola cabs launched in the city on 7 october 2014.

ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੌੜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਘੁਮਾਰ ਮੰਡੀ, ਜਵਾਹਰ ਨਗਰ ਕੈਂਪ, ਕਿੱਪਸ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਮਾਲ ਰੋਡ, ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਕਿੰਗ ਇਕ ਮੁੱਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
attractions markets and shopping malls for shopping, markets such as chaura bazaar, ghumar mandi, jawahar nagar camp, kipps market and mall road are good places to buy from, but parking may be an issue in such areas.

ਵੱਡੇ ਮੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵੇਸਟੈਂਡ ਮਾਲ ਵੇਵ ਮਾਲ, ਐਮਬੀਡੀ ਮਾਲ, ਸਿਲਵਰ ਆਰਕ ਅਤੇ ਪੈਵੇਲੀਅਨ ਮਾਲ ਵਰਗੇ ਮੱਲ ਵਧੀਆ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ.
malls such as westend mall wave mall , mbd mall, silver arc and pavilion mall are good attractions as big malls.

ਗ੍ਰੈਂਡ ਵਾਕ, ਫਲੇਮਜ਼ ਮਾਲ, ਅੰਸਲ ਪਲਾਜ਼ਾ, ਐਸਆਰਐਸ ਮਾਲ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਮੱਧਮ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮਾਲ ਹਨ.
the grand walk, flames mall, ansal plaza, srs mall and govardhan city center are some good medium-sized malls.

ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
parks and recreation ludhiana is a mixture of urban and rural living.

ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਅਰਾਮ, ਸੈਰ ਅਤੇ ਪਿਕਨਿਕ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the city is surrounded by farming land on every side but inside the city are many parks that still exist for relaxation, walking and picnics.

ਪਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਜ਼ਰ ਵੈਲੀ, ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਰੱਖ ਬਾਗ ਅਤੇ ਪੀਏਯੂ ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ.
parks such as leisure valley, rose garden rakh bagh and pau are good places to walk and spend time.

ਕਬੱਡੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਥਲੈਟਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਬੱਡੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kabaddi guru nanak stadium is known for hosting the kabaddi matches along with athletic games.

ਕਬੱਡੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
kabaddi world cup finals have been played twice in guru nanak stadium ludhiana.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਕਸਰ ਉੱਚ-ਕਬੱਡੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the stadium often hosts high-profile kabbadi matches.

ਸਕੇਟਿੰਗ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਪੀਡ ਸਕੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਰੋਲਰ ਹਾਕੀ ਲਈ ਇਕ ਸਕੇਟਿੰਗ ਰਿੰਕ ਲੀਜ਼ਰ ਵੈਲੀ, ਸਰਾਭਾ ਨਗਰ ਵਿਚ ਹੈ.
skating cricket a skating rink for speed skating and roller hockey is in leisure valley, sarabha nagar.

ਸੌਰਭ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਵਰਗੇ ਕਈ ਸਕੇਟਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿਵਾਇਆ।
many skaters like saurabh sharma and harshveer singh sekhon made ludhiana proud by winning many medals at district state and national championships and representing india at various world championship events.

ਅਖਬਾਰ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ .ਨ ਅਨੁਸਾਰ 16 ਨਵੰਬਰ, 2006 ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲਈ ਅੰਡਰ ਸਤਾਰਾਂ ਸਹੋਦਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਇਕ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
on november 16, 2006, a boy playing in the under seventeen sahodaya cricket tournament for his school was awarded prize money of twenty-five thousand rupees according to the newspaper the tribune.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 217 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 19 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ludhiana scored 217 runs and captured 19 wickets in five matches.

ਲਾਇਨਜ਼ ਕਲੱਬ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
prize money was accumulated by lions club ludhiana to inspire and encourage children across the city to participate in extracurricular activities and sports.

ਖਾਲਸ ਕਾਲਜ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਉਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਰਜਤ ਰਾਮਪਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁਨਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ andਾਂਚਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਰਭਾ ਨਗਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਅਥਲੀਟਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਣ ਹੈ.
infrastructure and training were provided by khalsa college cricket club civil lines under their rules and regulations to develop skills to rajat rampal player of that tournament is also among first child athletes from sharbha nagar whose name appear in the sports column in the english newspaper and made his city proud.

ਕਿਲਾ ਰਾਏ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਸਪੋਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਰੂਰਲ ਓਲੰਪਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kila rai sports festival kila raipur sports festival, popularly known as rural olympics, is held annually in kila raipur, near ludhiana.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਟ ਰੇਸਾਂ ਅਤੇ ਰੱਸੀ ਖਿੱਚਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
competitions are held for major punjabi rural sports, including cart races and rope pulling.

ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ ਆਲਮਗੀਰ ਭੈਣੀ ਸਾਹਿਬ ਛਾਪਰ ਦੋਰਾਹਾ ਘੁਡਾਣੀ ਕਲਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਹਾਰਡੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਹਠੂਰ ਜਗਰਾਉਂ ਕਟਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਖੰਨਾ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਾਰ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਨਾਨਕਸਰ ਨਹਿਰੂ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਪਾਇਲ ਸਰਾਏ ਲਸ਼ਕਰੇ ਖਾਨ ਸਿੱਧਵਾਂਬੇਤ ਸੁਧਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਕੋਸ਼, ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਪੰਨਾ 311.
places of interest alamgir bhaini sahib chhapar doraha ghudani kalan gurdwara charankanwal sahib machhiwara hardy's world amusement park hathur jagraon katana sahib khanna kila raipur machhiwara maharaja ranjit singh war museum nanaksar nehru rose garden payal serai lashkari khan sidhwanbet sudhar sunet tiger safari turban training centre notable individuals of ludhiana references bibliography mahan kosh, bhai kahan singh nabha, pp 311.

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ, ਪ੍ਰੋ: ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਭਾਗ p ਪੰਨਾ 6 416 ਦਿ ਸਿੱਖ ਰੈਫ ਬੁੱਕ, ਡਾ: ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਪੀ 44 & ਅਤੇ ਪੀ.
encyclopaedia of sikhism, prof. harbans singh vol 2 pp 416 the sikh ref book, dr harjinder singh dilgeer p464 & p196 epaper.timesofindia.com.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ.
new delhi the times of india.

8 ਜੁਲਾਈ 2010. ਪੀ. 15 ਐੱਪ. ਏੱਪਰ. ਟਾਈਮਫਾਈਂਡਿਆ.ਕਾੱਮ ਡਿਫੌਲਟ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਆਰਕਾਈਵ ਵਿਯੂ.ਏਸਪੀ? ਸਕਿਨ ਪੇਸਟਿਸਯੂ 2 ਅਤੇ ਐਪਨੇਮ 2 ਅਤੇ ਜੀ.ਜ਼ੈਡ ਟੀ ਅਤੇ ਕਰੰਟੇਜ ਪੇਜ 2 ਅਤੇ ਬੇਸਹਰੇਫ ਸੀਏਪੀ% 2f2010% 2f07% 2f08 & ਪੇਜ ਸਾਈਜ਼ 3 ਅਤੇ ਪੇਜਲੇਬਲ 15.
8 july 2010. p. 15 http epaper.timesofindia.com default scripting archiveview.asp?skin pastissues2&appname 2&gz t¤tpage 2&basehref cap%2f2010%2f07%2f08&pagesize 3&pagelabel 15.

“ਹਜ਼ਰਤ ਸ਼ਾਹ ਕਮਲ ਕਾਦਰੀ ਕਾਥਲੀ”।
"hazrat shah kamal qadri kaithaly".

shah-kamal.com.
shah-kamal.com.

ਪੰਕਜ ਮਿਸ਼ਰਾ 1 ਜਨਵਰੀ 1995.
pankaj mishra 1 january 1995 .

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬਟਰ ਚਿਕਨ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
butter chicken in ludhiana travels in small town india.

ਪੈਨਗੁਇਨ ਕਿਤਾਬਾਂ.
penguin books.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹਰ ਚੀਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਜਲੰਧਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੱਲੰਦੂਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦੁਆਬਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
external links official website of district ludhiana punjab everything ludhiana punjab jalandhar punjabi gurmukhi , shahmukhi , formerly known as jullundur in british india, is a city in the doaba region of the northwestern indian state of punjab.

ਜਲੰਧਰ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
jalandhar is the oldest city in the indian state of punjab and is one of the oldest in the country.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in recent times the city has undergone rapid urbanisation and has developed into a highly industrialised centre of commerce.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਲਈ ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਟਲਿਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
jalandhar has been shortlisted for the second phase of the initiative of the indian government.

1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1953 ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤਕ ਜਲੰਧਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
jalandhar used to be the capital of punjab from independence in 1947 until chandigarh was constructed in 1953.

ਜਲੰਧਰ ਗ੍ਰਾਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ.
jalandhar is situated alongside the grand trunk road and is a well-connected rail and road junction.

ਜਲੰਧਰ, ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ 144 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ.
jalandhar is 144 km northwest of chandigarh, the state capital of punjab and haryana.

ਇਤਿਹਾਸ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਤਿੰਨ ਦੌਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ.
history the history of jalandhar district comprises three periods ancient, medieval and modern.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਦੂਧਰ, ਇੱਕ ਭੂਤ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
the city is named after jalandhara, a demon king, who is mentioned in the puranas and mahabharta.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਾਵਾ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.
according to another legend, jalandhar was the capital of the kingdom of lava ramayana , son of rama.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲੰਧਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ 'ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਅਰਥਾਤ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਰਸਤਾ.
according to another version jalandhar is said to have derived its name from the vernacular term jalandhar' means area inside the water, i.e., tract lying between the two rivers satluj and beas.

ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
the whole of punjab and the area of present jalandhar district was part of the indus valley civilization.

ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹੇਂਜੋ-ਡਾਰੋ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
harappa and mohenjo-daro are the sites where remains of the indus valley civilization have been found extensively.

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
the archaeological explorations made during recent years have pushed the ancient times of jalandhar district of harappa period.

ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਬਦਲਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਲਿਆਉਣ ਲਈ 1920 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the modern history of jalandhar district states that khilafat movement was started in the district in early 1920 to bring pressure upon british rulers to change their policy towards turkey.

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ.
mahatma gandhi extended sympathy and support to this movement.

ਸਿਡਟਿਜ ਮੀਟਿੰਗ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ‘ਘੋਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ’ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
jalandhar district was declared 'proclaimed area' under the seditious meetings act.

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜ਼ਿਲਾ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੂਚ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
after the independence of the country, however, the district was affected by communal riots and exodus of minority communities from both sides of the border, consequent upon the partition of the country.

ਭੂਗੋਲਗ੍ਰਾਫੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੰ winੀ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੌਸਮ ਹੈ.
geography the city has a humid subtropical climate with cool winters and hot summers.

ਗਰਮੀਆਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
summers last from april to june and winters from november to february.

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ 11ਸਤਨ ਉੱਚੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲਗਭਗ 11 1188 ਦੇ toਸਤਨ ਤੋਂ 77ਸਤਨ 77ਸਤਨ ਤਕਰੀਬਨ 25 77 77 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
temperatures in the summer vary from average highs of around 48 118 to average lows of around 25 77 .

ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 19 ਤੋਂ 66 ਦੇ ਹੇਠਾਂ 19 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
winter temperatures have highs of 19 66 to lows of 19 .

ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੌਸਮ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਸੁੱਕਦਾ ਹੈ.
the climate is dry on the whole, except during the brief southwest monsoon season during july and august.

annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਲਗਭਗ 70 ਸੈਮੀ.
the average annual rainfall is about 70 cm.

ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 2011.. ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 7373,,725. ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 3 463,975 male ਮਰਦ ਅਤੇ 99 ,,77 .ਰਤਾਂ ਸਨ।
demographics as per provisional data of 2011 census jalandhar had a population of 873,725, of which 463,975 were male and 409,750 female.

ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 85.46 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ.
the literacy rate was 85.46 per cent.

ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਇਕਾਨਮੀ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
economy jalandhar has been selected in the second phase of the smart city project and 200 crores has been allocated to the municipal corporation for initialising the project.

ਜਲੰਧਰ ਗੁਆਂ citiesੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਰਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ.
jalandhar exports goods like furniture and glass to neighbouring cities and is a global hub for the manufacture of sporting equipment.

ਜਲੰਧਰ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਨਿਰਮਿਤ ਉਪਕਰਣ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਡ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਕਲਰ, ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਵਾ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
jalandhar is famous for its sports industry and equipment manufactured in jalandhar is used by many prominent sporting figures such as sachin tenduklar, saurav ganguly and steve waugh among others.

ਜਲੰਧਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ 30% ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ 90% ਕ੍ਰਿਕਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
jalandhar manufactures 30% of the cricket equipment in india and india manufactures 90% of the cricket equipment in the world, therefore it wouldn't be far fetched to say that jalandhar figures every time a cricket match is held.

ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਖੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 90 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ, ਲਗਭਗ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 47 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ.
transport by air the nearest airport is pathankot airport at pathankot, about 90 km and sri guru ram dass jee international airport at amritsar, about 75 km 47 mi northwest of jalandhar.

ਇਹ ਨਿਯਮਤ ਉਡਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is connected to other parts of the country by regular flights.

ਕਈ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਬਰਮਿੰਘਮ, ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਦੋਹਾ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
several airlines operate flights from abroad, including birmingham, dubai and doha.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਕੁਝ ਹਫਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਹਫਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਗਭਗ 48 ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਪਾਰੀਕਰ ਨੇ ਆਦਮਪੁਰ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ.
the airport handles as many as 48 flights every week up from the occasional, intermittent ones some years ago.defence minister manohar parrikar informed for opening a domestic airport at adampur jalandhar.

ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਮੁੰਬਈ, ਕਲਕੱਤਾ, ਚੇਨਈ, ਪਟਨਾ, ਗੁਹਾਟੀ, ਪੁਣੇ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
by rail direct train service is available for other major cities like mumbai, calcutta, chennai, patna, guwahati, pune, haridwar, varanasi, jaipur and jammu tawi.

ਕੁਝ ਨਾਮਵਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹਨ ਹਾਵੜਾ ਮੇਲ, ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਮੇਲ ਫਰੰਟੀਅਰ ਮੇਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਪਾਸਚਿਮ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ.
some prestigious trains that halt in jalandhar city railway station are howrah mail, golden temple mail frontier mail , new-delhi amritsar shatabdi express, paschim express.

ਹੁਣ ਜੰਮੂ ਮਾਰਗ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੱਡੀਆਂ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ-ਕਟੜਾ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
now many trains of jammu route are extend up to mata vaishno devi-katra.

ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ connectedੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਦਿੱਲੀ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਇੰਟਰਸਿਟੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੰਬਈ, ਕਲਕੱਤਾ, ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਚੇਨਈ, ਪਟਨਾ, ਗੁਹਾਟੀ, ਪੁਣੇ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
jalandhar city railway station is well-connected to other parts of the country, jalandhar city is a major stop between the amritsar-delhi rail link which is serviced by shatabdi express, intercity express and others direct service to major cities such as mumbai, calcutta, chennai, patna, guwahati, pune, haridwar, varanasi, jaipur and jammu tawi are available.

ਇੱਥੇ ਹਵਾਰਾ ਮੇਲ, ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ ਮੇਲ ਫਰੰਟੀਅਰ ਮੇਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਪਾਸਚਿਮ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ.
there are prestigious services such as the howrah mail, golden temple mail frontier mail , new-delhi amritsar shatabdi express, paschim express.

ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਨਿੱਜੀ ਅਪਰੇਟਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੈਪਸੂ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਯੂ ਪੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ.
by road there is a large network of bus services of punjab, himachal, delhi, haryana, pepsu, chandigarh, u.p., jammu & kashmir, uttrakhand, rajasthan state roadways, apart from private operators.

ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕਾਮਰਸ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਵਾ ਕੋਲੈਜ ਮੱਲ ਐਮਬੀਡੀ ਨਿਓਪੋਲੀਸ ਦਿ ਗੈਲੇਰੀਆ ਕਰਿਓ ਹਾਈ ਸਟ੍ਰੀਟ ਸਰਬ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਸਪਲੈਂਡਰ ਸ਼ਗਨ ਪੀਪੀਆਰ ਮਾਲ ਨਾਜ਼ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਦਿ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਸਿਟੀ ਚੌਕ ਵਾਸਲ ਟਾਵਰ ਐਲਪੀਯੂ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਲਵਲੀ ਮਾਰਟ ਲਵਲੀ ਬੇਕਰਜ਼ ਇਕ ਸਟਾਪ ਸ਼ੋਪ ਜੋਤੀ ਮੱਲ ਚੁਨਮੂਨ ਮੱਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਪਰਿਕਰਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਰਗ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਈਬੇਨੇਜ਼ਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਆਫ ਗੌਡ ਚਰਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਿੰਦੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿਓਲ ਨਗਰ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਬੇੜੀ ਮੰਦਰ ਤੁਲਸੀ ਮੰਦਿਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਠਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ-ਮਾਡਲ ਟਾ gurਨ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਤਲਹਾਨ ਸਾਹਿਬ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ 's ਗਿਰਜਾਘਰ ਚਰਚ ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਨੌਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਚਰਚ ਨੌਰਥ ਇੰਡੀਆ ਸੀ.ਐਨ.ਆਈ. ਮਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਰਨ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਮਖਦੂਮਪੁਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਤੀਰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੰਡੂ ਸਿੰਘਾ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਸ਼ਹੀਦ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਲਹਣ ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਰ ਫਿਲੌਰ ਤਹਿਸੀਲ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਹਿੂਦ ਚੂਹੜਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਰਾਵੀ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪੁਸ਼ਪਾ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਇੰਸ ਸਿਟੀ ਫਨ ਸਿਟੀ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ ਨਿਕੂ ਪਾਰਕ, ​​ਮਾਡਲ ਟਾ wਨ ਵੋਂਡਰ ਲੈਂਡ ਆਦਰਸ਼ ਨਗਰ ਪਾਰਕ ਪੀਵੀਆਰ, ਐਮਬੀਡੀ ਨਿਓਪੋਲਿਸ, ਬੀਐਮਸੀ ਚੌਕ ਪੀਵੀਆਰ, ਕਿoਰੋ ਹਾਈਸਟ੍ਰੀਟ ਮੀਡੀਆ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਕੇਂਦਰ, ਜਲੰਧਰ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਸਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਹੈ.
commerce shopping & real estate shopping malls in jalandhar include viva collage mall mbd neopollis the galleria curo high street sarb multiplex splendor shagun ppr mall naaz shopping center the metropolitan city square vasal tower lpu shoping mall lovely mart lovely bakers one stop shope jyoti mall chunmun mall the parikrama the city square religious places ebenezer assembly of god church english hindi services gurduwara thra sahib hazara village baba khaki shah khurla kingra gurudwara singh sabha jalandhar cantt mayaan da gurudwara jalandhar cantt gurudwara kakipind rama mandi devi talab mandir imam nasir mausoleum and jamma masjid durga shakti mandir deol nagar shiv mandir shiv bari mandir tulsi mandir gurdwara chhevin pathshahi gurudwara singh sabha-model town gurudwara talhan sahib st mary's cathedral church jalandhar cantt gurudwara nauwi patshahi church of north india cni mission compound gurudwara makhdoompura gurdwara panj tirth sahib jandu singha gurudwara baba shaheed nihal singh ji talhan sankat mochan hanuman mandir phillar tehsil singh sabha gurudwara sahib chuharwali shri guru ravidass gurudwara chuharwali gurudwara asapuran tagore nagar leisure pushpa gujral science city fun city shaheed-e-azam sardar bhagat museum khatkar kalan company bagh niku park, model town wonder land adarsh nagar park pvr, mbd neopolis, bmc chowk pvr, curo highstreet media doordarshan kendra, jalandhar is an indian television station in jalandhar, owned and operated by state-owned doordarshan, the television network of prasar bharati broadcasting corporation of india .

ਇਹ 1979 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਡੀਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1998 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it was established in 1979 and produces and broadcasts the 24-hour punjabi language tv channel, dd punjabi, which was launched in 1998 and covers most of the state of punjab, india.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ।
the city is the region's headquarters for newspapers, national television and radio stations.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ, ਜਗਬਾਣੀ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ ,ਨ, ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ, ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
these include daily ajit, jagbani, punjab kesari, dainik jagran, hindustan times, the tribune, dainik bhaskar, hind samachar, etc.

ਸਰਕਾਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
state-owned all india radio has a local station in jalandhar that transmits programs of mass interest.

ਐੱਫ ਐਮ ਸਥਾਨਕ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਮੰਤਰ 91.9 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਬਿਗ ਐਫਐਮ 92.7 92.7 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ 94.3 ਐਫਐਮ-ਮਾਈ ਐਫਐਮ- 94.3 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ 98.3 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਘਾਂਚੀ ਮੀਡੀਆ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਹਸਪਤਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
fm local radio stations include radio mantra 91.9 mhz big fm 92.7 92.7 mhz 94.3 fm-my fm- 94.3 mhz radio mirchi 98.3 mhz ghanchi media healthcare there are excellent medical facilities in jalandhar which include treatment centers and specialist hospitals.

ਜਲੰਧਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 3 over3 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
the municipal corporation of jalandhar claims that the city has over 423 hospitals, a claim that would make it the city with the highest number of hospitals in south asia.

ਸਪੋਰਟਸ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
sports cricket cricket is very popular in grounds and streets of the city.

ਬਰਲਟਨ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
there is an international-standard stadium at burlton park.

ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ 24 ਸਤੰਬਰ 1983 ਨੂੰ ਇਸ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
the indian cricket team played a test match against the pakistan cricket team on this ground on 24 september 1983.

ਕਬੱਡੀ ਮੇਜਰ ਕਬੱਡੀ ਮੈਚ ਅਕਸਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
kabaddi major kabaddi matches are usually held at guru gobind singh stadium.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁ-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
guru gobind singh stadium guru gobind singh stadium is a multi-purpose stadium in jalandhar.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਸੀਟੀ ਮਿੱਲਜ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
it is usually used mostly for football matches and is the home stadium of jct mills football club.

ਲੋਕ ਜਾਗਿੰਗ, ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ, ਵਜ਼ਨ ਚੁੱਕਣਾ ਆਦਿ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
people can be seen jogging, playing soccer, weight-lifting, etc.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਰ.
in the stadium most of the time.

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ ਹਨ।
the punjab government has started new projects at the stadium.

ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਇਕ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
surjit hockey stadium surjeet hockey stadium is a field hockey stadium in jalandhar, punjab, india.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
it is named after jalandhar-born olympian surjit singh.

ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਸ਼ਵ ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਕੀ ਦੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
this stadium is home of the franchise sher-e-punjab of the world series hockey.

ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
sports college there is a government sports college in the city and it is a focus for many of the national sports councils.

ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਕੀ, ਤੈਰਾਕੀ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਆਦਿ.
in this college, many sports are played like cricket, hockey, swimming, volleyball, basketball, etc.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਏਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਲੰਧਰ ਡੀਏਵੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੀਟੀ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਜਲੰਧਰ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ ਪੰਜਾਬ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੋਆਬਾ ਕੋਲੈਜ ਸੇਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
education colleges higher education institutions include dav university jalandhar dav institute of engineering & technology ct group of institute, jalandhar dav college, jalandhar punjab technical university doaba collage st.

ਸੋਲਜਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿ santਟ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੀਸੀਐਮਐਸਡੀ ਕਾਲਜ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਅਪੀਜੈ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕੈਂਪਸ, ਜਲੰਧਰ ਪੰਜਾਬ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕੋਲਾਜ ਮੇਹਰ ਚੰਦ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਬੀ ਡੀ ਆਰੀਆ ਗਰਲਜ਼ ਕੋਲਾਜ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਲਾਇਲਪੁਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਕੇਸੀਐਲ ਸਮੂਹ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਨਰਸਿੰਗ ਪੰਜਾਬ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ medicalਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਜਲੰਧਰ ਡੀਏਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਵਲੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਖੇਤਰੀ ਕੈਂਪਸ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋਕ ਯਸ਼ ਪਾਲ ਸੂਰੀ - ਮਿਲਪ -1992 ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਲੰਧਰ ਵਿਕੀਵਿਓਏਜ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਬਲੱਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪੇਪਰ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਜਲਧਾਰੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬਲੱਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪੇਪਰ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾ southਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਕੈਸਾਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
soldier management & technical institute sant baba bhag singh university pcmsd college for women apeejay institute of management technical campus, jalandhar punjab trinity collage mehr chand polytechnic college b.d arya girls collage lyallpur khalsa college lyallpur khalsa college for women kcl group of institute mata gujri institute of nursing punjab institute of medical sciences delhi public school universities national institute of technology, jalandhar dav university lovely professional university sant baba bhag singh university khalsa college guru nanak dev university, regional campus jalandhar cantonment notable people yash pal suri - freedom fighter and notable journalist of milap -1992 references external links jalandhar travel guide from wikivoyage official website template the blood association paper about the jalandhari presence in the uk, centre for applied south asian studies casas patiala is a city in southeastern punjab, in northern india.

ਇਹ ਰਾਜ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
it is the fourth largest city in the state and is the administrative capital of patiala district.

ਪਟਿਆਲੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ ਕਿਸਮਤ ਭਵਨ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ.
patiala is located around the qila mubarak the fortunate castle .

ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਰਦਾਰ 'ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ' ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1763 ਵਿਚ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
it was constructed by chieftain 'baba ala singh', who founded the royal dynasty of the patiala state in 1763.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪੱਗ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਿਰਪਾ for, ਪੈਂਟਾ ਸਲਵਾਰ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ trouਰਤ ਟਰਾsersਜ਼ਰ, ਜੁੱਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਫੁਟਵੀਅਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
in popular culture, the city remains famous for its traditional patialashahi turban a type of headgear , paranda a tasselled tag for braiding hair , patiala salwar a type of female trousers , jutti a type of footwear and patiala peg a measure of liquor .

ਭੂਗੋਲ ਪਟਿਆਲਾ 30 ਵਿਖੇ ਹੈ.
geography patiala is located at 30.

76.
76.

24 ਜਨਵਰੀ 1672 ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਦੇ ਕੰ byੇ ਤੇ ਇੱਕ ਬਰਗਾੜੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਠਹਿਰੇ.
24 january 1672 and stayed under a banyan tree by the side of a pond.

1 ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰੀ ਘੱਟ ਗਈ।
1 the sickness in the village subsided.

ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ.
the site where guru tegh bahadur had sat came to be known as dukh nivaran, literally meaning eradicator of suffering.

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਅਸਥਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਹੈ.
devotees have faith in the healing qualities of water in the sarovar attached to the shrine.

ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਸਨਾਨ' ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਤਾਰ 5 ਪੰਚਮੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is still believed that any kind of illness can be cured by 'ishnaan' on 5 consecutive panchmi gurdwara moti bagh sahib gurudwara moti baag sahib is situated in the patiala city.

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਭਰਤਗੜ ਸਾਹਿਬ, ਰੂਪ ਮੱਕੜ, ਕਾਬੁਲਪੁਰ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਇਥੇ ਆਏ।
when shri guru teg bahadur sahib ji started his journey towards delhi, he came here via kiratpur sahib, bharatgarh sahib, roap makar, kabulpur etc.

ਸੰਤ ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਸੈਫਾਬਾਦ ਬਹਾਦਰ ਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆ ਗਏ.
saint saif ali khan was great follower of guru sahib, to fulfill his wish guru sahib came to his place saifabad bahadur garh .

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇਥੇ 3 ਮਹੀਨੇ ਰਹੇ।
guru sahib stayed here for 3 months.

ਸੈਫ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
saif ali khan served guru sahib with great devotion.

ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ.
in daytime guru sahib used to meditate on the place inside the qila fort and used to come here in the nighttime.

ਇਥੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਾਣਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ.
from here guru sahib left towards samana, guru sahib took rest for some time this place.

ਇਥੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਾਣਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਰਹੇ।
from here guru sahib left towards samana and stayed in the haveli of muhamad bakhsish.

ਉੱਥੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਚੀਕਾ ਵਾਇਆ ਕਰਹਾਲੀ, ਬਲਬੇਰਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
from there onwards guru sahib left towards cheeka via karhali, balbera.

ਬਹਾਦੁਰਗੜ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਹਾਦਰਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
bahadurgarh fort the bahadurgarh fort is 6 kilometres away from patiala city.

ਇਹ ਪਟਿਆਲਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is situated on the patiala-chandigarh road.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਵਾਬ ਸੈਫ ਖਾਨ ਨੇ 1658 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ 1837 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the fort was constructed by nawab saif khan in 1658 a.d and later renovated by a sikh ruler maharaja karam singh in 1837.

ਪੂਰੇ ਕਿਲੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
the construction of the entire fort was completed in eight years.

ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ‘ਤੇ ਦਸ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ।
a sum of ten lakh rupees was spent on its construction.

ਇਹ 2 ਕਿਮੀ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it covers an area of 2 km2.

ਕਿਲ੍ਹਾ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਖੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the fort is enclosed within two rounded walls and a moat.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ.
the circumference of the fort is slightly over two kilometres.

ਬਹਾਦੁਰਗੜ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਂ ਦਿਨ ਇਥੇ ਰਹੇ।
the name bahadurgarh fort was given by maharaja karam singh as a tribute to the sikh guru teg bahadur who stayed here for three months and nine days before leaving for delhi.

ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਵੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖੀ architectਾਂਚੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
the fort consist of a historical gurdwara sahib a sikh temple named gurdwara sahib patshai nauvin.this gurudwara shows fine sikh architecture.

ਇਹ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਰੋਮਿਨੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this gurudwara is controlled by the shiromini gurdwara prabhandak committee.

ਲੋਕ ਹਰ ਸਾਲ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
people visit this gurdwara on the occasion of the festival of baisakhi on 13 april, every year.

ਮਾਂ ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
maa kali devi mandir shri kali devi temple is a hindu temple dedicated to maa kaali.

ਇਸ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪਟਿਆਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਵਿੱਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1936 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the temple was built by the sikh ruler of the patiala state, maharaja bhupinder singh, who financed the building of the temple in his capital and oversaw its installation in 1936.

ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1900 ਤੋਂ 1938 ਤੱਕ ਪਟਿਆਲੇ ਰਿਆਸਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
bhupinder singh ruled the princely state of patiala from 1900 to 1938.

ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਮਾਂ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਪਵਨ ਜੋਤੀ ਦੀ 6 ਫੁੱਟ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਲੈ ਕੇ ਪਟਿਆਲੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਜਲ ਮੱਝ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।
he brought the 6-ft statue of divine mother kali and paawan jyoti from bengal to patiala and offered the first bali sacrifice of a water buffalo to the temple.

ਸੁੰਦਰ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
because of the beautiful structure, it has been declared a national monument.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this large complex attracts devotees, hindu and sikh, from distant places.

ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
a much older temple of raj rajeshwari is also situated in the centre of this complex.

ਮੰਦਰ ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਬਰਾਦਰੀ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the temple is situated opposite the baradari garden at mall road.

ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਦਾਲ ਦੀ ਦਾਲ, ਮਠਿਆਈ, ਨਾਰੀਅਲ, ਚੂੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਮੁਰਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
devotees offer mustard oil, daal lentils , sweets, coconuts, bangles and chunnis, goats, hens and liquor to the divine mother here.

ਇੱਕ .ਸਤ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਲੇ ਨਵਰਾਤ੍ਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਬਣੇ 'ਸ਼ਰਬ ਕੁੰਡ' ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as an average estimate, devotees offer more than 60,000 liquor bottles during navratras alone, which goes into a 'sharab kund' built on the temple's premises.

ਕਿਲਾ ਮੁਬਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕਿਲਾ ਮੁਬਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਕ 10 ਏਕੜ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਕਿਲਾ ਐਡਰੂਨ ਸ਼ਾਬਦਿਕ 'ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਲ੍ਹਾ', ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਜਾਂ ਰਣ ਬਾਸ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
qila mubarak complex the qila mubarak complex stands on a 10-acre ground in the heart of the city and contains the main palace or qila androon literally, 'inner fort' , the guesthouse or ran baas and the darbar hall.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਰਸ਼ਨੀ ਗੇਟ, ਇਕ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਲਾ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਰੰਗੀਨ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਕਪੜੇ, 'ਜੁੱਤੀਆਂ' ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ 'ਪਰਾਂਦੀ' ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ.
outside the qila are the darshani gate, a shiva temple, and bazaar shops which border the streets that run around the qila and sell precious ornaments, colourful hand-woven fabrics, 'jootis' and bright 'parandis'.

ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤਕ ਇਹ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਵਾਸ ਸੀ।
it was the principal residence of the patiala royals until the construction of old moti bagh palace.

ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫਾਟਕ ਦੁਆਰਾ ਹੈ.
the entrance is through an imposing gate.

ਮਹੱਲ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸ਼ੈਲੀ ਮਰਹੂਮ ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਹੈ.
the architectural style of the palace is a synthesis of late mughal and rajasthani.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ 10 ਵਿਹੜੇ ਹਨ.
the complex has 10 courtyards along the north-south axis.

ਹਰ ਵਿਹੜਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰਫ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਫੈਬਰਿਕ ਵਿਚ ਤਿਲਕਦੇ ਹਨ.
each courtyard is unique in size and character, some being broad, others very small and others mere slits in the fabric of building.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਡਰੂਨ ਇਕੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
though the androon is a single interconnected building, it is spoken of as a series of palaces.

ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦਾ ਨਾਮ ਟੋਪਖਾਨਾ, ਕਿਲਾ ਮੁਬਾਰਕ, ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each set of rooms makes a cluster around a courtyard, and each carries a name topkhana, qila mubarak, sheesh mahal, treasury and prison.

ਦਸ ਕਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫਰੈਸਕੋਅ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਗਿਲਟ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
ten of the rooms are painted with frescoes or decorated intricately with mirror and gilt.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗੋਥਿਕ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਹੈ, ਮੁਗਲ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਬਣੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਪਖਾਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਫਾਇਰਪਲੇਸ.
in a tiny portion of the complex is a little british construction with gothic arches, fireplaces made of marble and built-in toilets perched on the mughal rajasthani roof.

ਬੁਰਜ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਲ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ज्वाला ਜੀ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਧੂੜ ਧੜਕ ਰਹੀ ਹੈ.
burj baba ala singh has a fire smoldering ever since the time of baba ala singh, along with a flame brought by him from jwalaji.

ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤੀ ਉਤਸਵ ਲਈ ਸੁੰਦਰ .ੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
every year its decorated beautifully for the heritage festival.

ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਪੁਰਾਣਾ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਮਹਿਲ।
sheesh mahal a part of the old moti bagh palace built in the 19th century by the maharajas is the famous sheesh mahal, literally meaning the palace of mirrors.

ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਫਰੈਸਕੋਇਸ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣੇ ਸਨ.
the mahal contains a large number of frescoes, most of which were made under his highness maharaja narinder singh.

ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ.
a lake in front of the palace adds to the beauty.

ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰ ਲੱਕਸਮਾਨ ਝੂਲਾ, ਇੱਕ ਪੁਲ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
lakshman jhula, a bridge built across the lake, is a famous attraction.

ਮਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਗਮਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ.
a museum housing the largest collection of medals from the world collected by his highness maharaja bhupinder singh is here.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਨਤਕ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬੰਦ ਹੈ.
currently the museum along with the main building is closed for public viewing because of renovation.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯਾਤਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਝੁਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹੱਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however, tourists can access the surroundings of the mahal along with the lakshman jhula.

ਬਰਾਦਰੀ ਗਾਰਡਨ, ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਗਾਰਡਨ ਪੁਰਾਣੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਰਨਵਾਲਾ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਹਨ.
baradari gardens the baradari gardens are in the north of old patiala city, just outside sheranwala gate.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਜਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬਗੀਚਨ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਨਸਪਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਜਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the garden complex, set up during the reign of maharaja rajindera singh, has extensive vegetation of rare trees, shrubs, and flowers dotted with impressive colonial buildings and a marble statue of maharaja rajindera singh.

ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਨਿਵਾਸ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਇੱਕ ਸਕੇਟਿੰਗ ਰਿੰਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰਜਿੰਦਰਾ ਕੋਠੀ ਹੈ.
it was built as a royal residence with a cricket stadium, a skating rink and a small palace set in its heart named rajindera kothi.

ਵਿਆਪਕ ਬਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 2009 ਵਿਚ ਨੀਮਰਾਨਾ ਹੋਟਲਜ਼ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ.
after extensive restoration it opened as a heritage hotel run by neemrana hotels group in 2009.

ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ ਹੈ।
it is punjab's first heritage hotel.

ਇਹ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇੜੇ ਹੈ।
it is near press club patiala.

ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2006 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
press club patiala was established in 2006 and now headed by parveen komal, president.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ sportsਫ ਸਪੋਰਟਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1961 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇਤਾ ਜੀ ਸੁਭਾਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ sportsਫ ਸਪੋਰਟਸ ਐਨਆਈਐਸ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਪੋਰਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਹੈ ਜੋ ਰਿਆਸਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਹੈ।
national institute of sports founded in 1961, netaji subhas national institute of sports nis is asia's largest sports institute in princely city of patiala.

ਜਨਵਰੀ 1973 ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਪੋਰਟਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the institute was renamed as netaji subhas national institute of sports in january 1973.

ਐਨਆਈਐਸ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ.
nis is housed in the old moti bagh palace of erstwhile royal family of patiala, which was purchased by government of india after indian independence.

ਅੱਜ, ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਹੈਸ ਡੋਨਟ ਸ਼ਾਈਡ ਕਸਰਤ ਡਿਸਕ, 95 ਕਿੱਲੋ ਭਾਰ ਵਰਗ, ਮਹਾਂਗਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸਕੁਐਟਸ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦਾ ਸੋਨ ਤਗਮਾ, 1928 ਐਮਸਟਰਡਮ ਓਲੰਪਿਕ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੀ ਟੀ haਸ਼ਾ 1986 ਸੋਲ ਏਸ਼ੀਆਡ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਖੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਪੋਰਟਸ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ.
today, several sport memorabilia, like a hass doughnut shaped exercise disc , weighing 95 kg, used by the great gama for squats, major dhyan chand's gold medal, from 1928 amsterdam olympics, and pt usha 1986 seoul asiad shoes, are housed at the national institute of sports museum.

ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947 ਵਿਚ, ਪਟਿਆਲੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੈ.
education since indian independence in 1947, patiala has emerged as a major education centre in the state of punjab.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਥਾਪਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ, ਜਨਰਲ ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਮੱਲ ਮੋਦੀ ਕਾਲਜ, ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ। .
the city houses the thapar university, punjabi university, rajiv gandhi national university of law, general shivdev singh diwan gurbachan singh khalsa college, mohindra college, multani mal modi college, rajindra hospital, government medical college, patiala, government college for girls, and govt.

ਬਿਕਰਮ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
bikram college of commerce, one of the premier commerce colleges in northern india.

ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ sportsਫ ਸਪੋਰਟਸ, ਪਟਿਆਲਾ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਪੋਰਟਸ ਹੱਬ ਹੈ।
netaji subhash national institute of sports, patiala is a sports hub of north india.

ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ, ਪਟਿਆਲਾ 2006 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਸੀ।
rajiv gandhi national university of law, patiala was the first national law school of north region established under punjab government act of 2006.

ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਭਲਿੰਦਰਾ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਅਰ ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪੋਲੋ ਗਰਾਉਂਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
patiala city has many playgrounds, including the raja bhalindra sports complex, more commonly known as polo ground on lower mall road, which houses an indoor stadium.

ਖੇਡਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਲਈ ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਰੋਲਰ ਸਕੇਟਿੰਗ ਲਈ ਰਿੰਕ ਹਾਲ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਧਰੁਵ ਪਾਂਡਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ sportsਫ ਸਪੋਰਟਸ, ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other sports facilities include yadavindra sports stadium for athletics, rink hall for roller skating, dhruv pandov cricket stadium for cricket and national institute of sports, patiala.

ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ, ਪਟਿਆਲਾ ਕਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
sporting venues and gardens patiala is home to numerous inter-state sporting teams in tournaments like black elephants.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਤੈਰਾਕੀ, ਸ਼ੂਟਿੰਗ, ਸਕੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
the city has facilities for cricket, swimming, shooting, skating and hockey.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੁਵ ਪਾਂਡਵ ਗਰਾਉਂਡ, ਰਾਜਾ ਭਲਿੰਦਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ sportsਫ ਸਪੋਰਟਸ ਵਰਗੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹਨ।
the city has stadiums such as dhruv pandove ground, raja bhalinder stadium and national institute of sports.

ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਵਾਧਾ ਪਿੰਡ ਮਾਈਨ ਵਿਖੇ ਇਕ ਨਿoti ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਗਨ ਕਲੱਬ ਦੀ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਾਟਗਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਰੇਂਜ ਹੈ.
the latest addition to sports is the state-of-the-art shotgun shooting ranges housing new moti bagh gun club at village maine.

ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਟਗਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਘਰ ਹਨ ਜੋ ਇੱਥੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
founded by the royal family of patiala, these ranges are home to the indian shotgun shooting team who routinely trains here.

ਇਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਾਟਗਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
it has recently hosted the 2nd asian shotgun championship.

ਗਵਰਨੈਂਸ ਪਟਿਆਲਾ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਪੀਐਮਸੀ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
governance patiala municipal corporation pmc is the local body responsible for governing, developing and managing the city.

ਪੀਐਮਸੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ 50 ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
pmc is further divided into 50 municipal wards.

ਪਟਿਆਲਾ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਪੀ ਡੀ ਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਟਿਆਲਾ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਅਤੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਾਈਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
patiala development authority pda is an agency responsible for planning and development of the greater patiala metropolitan area, which is revising the patiala master plan and building bylaws.

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
patiala development department, a special department of the government of punjab, has been recently formed for overall development.

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਿਹਾਤੀ, ਸਨੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
patiala consists of three assembly constituencies patiala urban, patiala rural, sanaur.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪਟਿਆਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਨ।
demographics hinduism and sikhism are the prominent religions of patiala city.

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਈਸਾਈ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਹਨ।
minorities are muslims, christians, jains and buddhists.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿੱਖ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
sikhs form a majority in the patiala district on a whole in spite of not being in a majority in the urban center.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 446,246 ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 700,513 ਹੈ।
as per provisional data of 2011 census patiala city had a population of 446,246 comprising patiala metro had a population of 700,513.

ਅਬਾਦੀ ਦਾ 54% ਮਰਦ ਅਤੇ 46ਰਤਾਂ 46% ਹਨ।
males constituted 54% of the population, and females 46%.

ਪਟਿਆਲੇ ਦੀ liteਸਤਨ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 81% ਸੀ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ 64ਸਤਨ 64.9% ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।
patiala had an average literacy rate of 81%, higher than the national average of 64.9%.

ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ, 10% ਆਬਾਦੀ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ.
in patiala, 10% of the population was under 5 years of age.

ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ.
culture and traditions patiala's sway over the malwa area extended beyond merely political influence.

ਪਟਿਆਲੇ ਬਰਾਬਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ.
patiala was equally the set of religious and cultural life.

ਵਿਦਿਅਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਟਿਆਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ.
educationally, patiala was in the forefront.

ਪਟਿਆਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1870 ਵਿਚ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
patiala was the first town in this part of the country to have a degree college the mohindra college in 1870.

ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ .ਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ.
patiala has seen the evolution of a distinct style of architecture.

ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ moldਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
borrowing from the rajput style, its beauty and elegance are moulded according to the local traditions.

ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਸਦਕਾ, "ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਨਾ" ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਕੜ ਹੈ।
with the active patronage of the maharajas of patiala, a well-established style of hindustani music called the "patiala gharana" came into existence and has held its own up to the present times.

ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲੇ ਆ ਗਏ ਸਨ.
this school of music has had a number of famous musicians, many of whom came to patiala after the disintegration of the mughal court at delhi in the 18th century.

ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸਤਾਦ ਅਲੀ ਬੁਕਸ ਇਸ ਘਰਾਨਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਘਾਤਕ ਸੀ.
at the turn of the century, ustad ali bux was the most renowned exponent of this gharana.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸਤਾਦ ਅਖਤਰ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਬਾਦੇ ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਘਰਾਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ.
later, his sons ustad akhtar hussain khan and ustad bade ghulam ali khan achieved worldwide fame and brought glory to the patiala gharana.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ।
after partition of british india, muslims were forced to flee the city en masses to pakistan, while many hindu and sikh refugees migrated from pakistan and settled on the muslim properties in patiala.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਹਿਜ ਮਹਾਰਾਣੀ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਰਾਜਪੂਮਕ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ।
the then maharaja of patiala, his highness yadavindra singh, rajpramukh of pepsu with his wife her highness maharani mohinder kaur organised a large number of camps and worked tirelessly for the people.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ.
district administration the deputy commissioner, an officer belonging to the indian administrative service, is the overall in-charge of the general administration in the district.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
he is assisted by a number of officers belonging to punjab civil service and other punjab state services.

ਨਾਭਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮਿੰਨੀ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਡੀਸੀ ਅਤੇ ਐਸਐਸਪੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ, ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸਮੇਂ' ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the brand-new mini secretariat on nabha road, which houses all the major offices including that of the dc and the ssp, was completed in record time, owing to the initiative of the member of parliament of patiala and local administration.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਇਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਆਈਜੀ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਦੋ-ਸਿਤਾਰਾ ਰੈਂਕ ਹੈ.
in india, an inspector general ig of police is a two-star rank of the indian police service.

ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਐਡਲ.ਡੀ.ਜੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਡੀ.ਜੀ.
the ranks above this are additional director general addl.dg and director general dg of police.

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡੀਆਈਜੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਵਾਧੂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਈਜੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ' ਤੇ ਹਨ।
in patiala, joint commissioner's are at the rank of dig and only additional commissioner's are at the rank of ig.

ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
the senior superintendent of police, an officer belonging to the indian police service, is responsible for maintaining law and order and related issues in the district.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
he is assisted by the officers of the punjab police service and other punjab police officials.

ਮੰਡਲ ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the divisional forest officer, an officer belonging to the indian forest service, is responsible for the management of the forests, environment and wild-life in the district.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵ ਅਧਿਕਾਰੀ।
he is assisted by the officers of the punjab forest service and other punjab forest officials and punjab wild-life officials.

ਸੈਕਟਰਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਅਫਸਰ ਜਿਵੇਂ ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
sectoral development is looked after by the district head officer of each development department such as pwd, health, education, agriculture, animal husbandry, etc.

ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਨ।
these officers are from punjab state services.

ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
transport patiala has one of the highest number of vehicles per capita in india.

ਇਹ ਅੰਬਾਲਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਦਿੱਲੀ ਆਦਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
it is connected to cities like ambala, chandigarh, amritsar, delhi etc.

ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ.
by road.

ਪਟਿਆਲਾ, ਐਨਐਚ 1 ਉੱਤੇ ਸਟੇਟ ਹਾਈਵੇ ਨੰ. ਰਾਹੀਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
patiala is well connected to cities like ludhiana, jalandhar and amritsar, on nh 1 via state highway no.

8 ਸਰਹਿੰਦ ਤੱਕ, ਜੋ ਕਿ ਐਨਐਚ 1 ਤੇ ਹੈ.
8 till sirhind, which is on nh 1.

ਪਟਿਆਲਾ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
patiala is well connected to delhi by road as well as by rail.

ਐਨਐਚ 64 ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਪਟਿਆਲਾ ਸੰਗਰੂਰ ਭਟਿੰਡਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਪੁਰਾ ਨਾਲ ਐਨਐਚ 1 ਤੇ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਉਪਨਗਰ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
nh 64 zirakpur patiala sangrur bhatinda connects patiala with rajpura on nh 1 and very well connected to delhi and zirakpur suburb of chandigarh .

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
patiala has a railway station under ambala railway division and patiala airport, which is not operational.

ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
the nearest domestic airport is chandigarh airport, which is approximately 62 km from the city.

ਪਟਿਆਲਾ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
patiala is connected by road to all the major towns.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ - 51 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ - 58 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੰਡੀਗੜ km 67 ਕਿਲੋ ਲੁਧਿਆਣਾ 93 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਲੰਧਰ 155 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਠਿੰਡਾ - 156 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸ਼ਿਮਲਾ 173 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਿੱਲੀ 233 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੰਮੂ 301 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੈਪੁਰ 454 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਖਨ69 669 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੁੰਬਈ 1627 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੋਲਕਾਤਾ 1637 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੇਨਈ 2390 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੂਲ, ਮਾਲਵਾ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਹਨ.
distance between the major towns and patiala ambala - 51 km zirakpur - 58 km chandigarh 67 km ludhiana 93 km jalandhar 155 km bathinda - 156 km shimla 173 km delhi 233 km amritsar 235 km jammu 301 km jaipur 454 km lucknow 669 km mumbai 1627 km kolkata 1637 km chennai 2390 km entertainment the city has following single screen cinema halls phul, malwa, capital.

ਐਸਆਰਐਸ ਓਮੈਕਸ ਮਾਲ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮਾਲ ਅਤੇ ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ ਹੈ.
srs omaxe mall is a local mall and multiplex.

ਨਾਮਵਰ ਲੋਕ ਉਪਨਗਰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਭਾ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾ councilਂਸਲ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਜਪੁਰਾ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਮਾਣਾ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁਹਾਲੀ ਪੰਚਕੂਲਾ ਰਾਜਪੁਰਾ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਸੰਦਰਭ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ ਵਿੱਕੀੋਵੇਜ ਤੋਂ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਬਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
notable people suburbs in patiala nabha municipal council 25 km rajpura municipal council 27 km samana municipal council 27 km see also patiala and east punjab states union chandigarh mohali panchkula rajpura fatehgarh sahib mandi gobindgarh references external links patiala travel guide from wikivoyage official website of patiala official website of media chandigarh local pronunciation is a city and a union territory of india that serves as the capital of the indian states of haryana and punjab.

ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
as a union territory, the city is governed directly by the union government and is not part of either state.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ.
chandigarh is bordered by the state of punjab to the north, west and south, and to the state of haryana to the east.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰੇਟਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪੰਚਕੂਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਖਰੜ, ਕੁਰਾਲੀ, ਮੁਹਾਲੀ, ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ। ਨਿਰਭਰਤਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chandigarh is considered to be a part of the chandigarh capital region or greater chandigarh, which includes chandigarh, and the city of panchkula in haryana and cities of kharar, kurali, mohali, zirakpur in punjab chandigarh was one of the early planned cities in the post-independence india and is internationally known for its architecture and urban design.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਸਵਿਸ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੈਕਿਜ ਨੋਕੀਕੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਅਲਬਰਟ ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ.
the master plan of the city was prepared by swiss-french architect le corbusier, which transformed from earlier plans created by the polish architect maciej nowicki and the american planner albert mayer.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਕਾਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲੀ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ, ਜੇਨ ਡ੍ਰਯੂ ਅਤੇ ਮੈਕਸਵੈਲ ਫਰਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
most of the government buildings and housing in the city, were designed by the chandigarh capital project team headed by le corbusier, jane drew and maxwell fry.

2015 ਵਿੱਚ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਲੇਖ ਨੇ chandigarhਾਂਚੇ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
in 2015, an article published by bbc named chandigarh as one of the perfect cities of the world in terms of architecture, cultural growth and modernisation.

ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜੁਲਾਈ, 2016 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ 40 ਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
capitol complex was in july 2016 declared by unesco as world heritage at the 40th session of world heritage conference held in istanbul.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਮਾਡਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ.
unesco inscription was under architectural work of le corbusier an outstanding contribution to the modern .

ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਹੱਥ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ, ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਟਾਵਰ ਆਫ ਸ਼ੈਡੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the capitol complex buildings include the punjab and haryana high court, punjab and haryana secretariat and punjab and haryana assembly along with monuments open hand, martyrs memorial, geometric hill and tower of shadow.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਹਨ।
the city tops the list of indian states and union territories by per capita income followed by haryana and delhi respectively in the country.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, 2010 ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the city was reported to be the cleanest in india in 2010, based on a national government study.

ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਵੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।
the union territory also heads the list of indian states and territories according to human development index.

2015 ਵਿੱਚ, ਐਲਜੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਾਲੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
in 2015, a survey by lg electronics, ranked chandigarh as the happiest city in india over the happiness index.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਮੁਹਾਲੀ-ਪੰਚਕੁਲਾ ਦਾ ਮਹਾਨਗਰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਈ-ਸਿਟੀ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the metropolitan of chandigarh-mohali-panchkula collectively forms a tri-city, with a combined population of over 2 million.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਡੀਗੜ chand ਚੰਦੀ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪੋਰਟਮੈਨਟੌ ਹੈ।
etymology the name chandigarh is a portmanteau of chandi and garh.

ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਚਾਂਦੀ, ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਯੋਧਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹ ਦਾ ਅਰਥ ਘਰ ਹੈ।
chandi refers to hindu goddess chandi, the warrior avatar of goddess parvati, and garh means home.

ਇਹ ਨਾਮ ਚਾਂਦੀ ਮੰਦਿਰ, ਪੰਚਕੁਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਚੰਦੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the name is derived from chandi mandir, an ancient temple devoted to the hindu goddess chandi, near the city in panchkula district.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਰੰਭਕ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੀਤ ਹੈ.
history early history the city has a pre-historic past.

ਝੀਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਦੋਭਾਈ ਜੀਵਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੈ.
due to the presence of lake, the area has fossil remains with imprints of a large variety of aquatic plants and animals, and amphibian life, which were supported by that environment.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਨੇੜਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੁੱimਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
as it was a part of the punjab region, it had many rivers nearby where the ancient and primitive settling of humans began.

ਇਸ ਲਈ, ਲਗਭਗ 8000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਹੜੱਪਣਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
so, about 8000 years ago, the area was also known to be a home to the harappans.

ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ.
modern history chandigarh was the dream city of india's first prime minister, jawahar lal nehru.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
after the partition of india in 1947, the former british province of punjab was split between mostly sikhs east punjab in india and mostly muslim west punjab in pakistan.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਜੋ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
the indian punjab required a new capital city to replace lahore, which became part of pakistan during the partition.

ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਐਲਬਰਟ ਮੇਅਰ ਨੂੰ 1949 ਵਿੱਚ "ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
therefore, an american planner and architect albert mayer was tasked to design a new city called "chandigarh" in 1949.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 50 ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the government carved out chandigarh of nearly 50 pwadhi speaking villages of the then state of east punjab, india.

ਸ਼ਿਮਲਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਕ 1960 ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
shimla was the temporary capital of east punjab until chandigarh was completed in 1960.

ਐਲਬਰਟ ਮੇਅਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਹਰੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਸੁਪਰ ਬਲਾਕ ਅਧਾਰਤ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੈਲੂਲਰ ਗੁਆਂ. ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵੱਖਰੇਪਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
albert mayer, during his work on the development and planning of the new capital city of chandigarh, developed a superblock based-city threaded with green spaces which emphasized the cellular neighborhood and traffic segregation.

ਉਸਦੀ ਸਾਈਟ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਰੇਨੇਜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
his site plan used natural characteristics, using its gentle grade to promote drainage and rivers to orient the plan.

ਮੇਅਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਕ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ 1950 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ-ਸਾਥੀ ਮੈਥਿ now ਨੋਕੀ ਦੀ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
mayer discontinued his work on chandigarh after developing a master plan from the city when his architect-partner matthew nowicki died in a plane crash in 1950.

ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਨੋਵਿਕੀ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇ ਕਾਰਬੁਸੀਅਰ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਅਰ ਦੀ ਅਸਲ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
government officials recruited le corbusier to succeed mayer and nowicki, who enlisted many elements of mayer's original plan without attributing them to him.

ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਹੜੇ, ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
le corbusier designed many administration buildings, including a courthouse, parliament building, and a university.

ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਧਾਰਣ layoutਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਿਆਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ.
he also designed the general layout of the city, dividing it into sectors.

ਚੰਡੀਗੜ ਵਿਚ 26 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੇ ਕਾਰਬੁਸੀਅਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁੱਲੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ.
chandigarh hosts the largest of le corbusier's many open hand sculptures, standing 26 metres high.

ਓਪਨ ਹੈਂਡ ਲਾ ਮੇਨ ਓਵਰਟ ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਵਿਚ ਇਕ ਆਵਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ “ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ” ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ.
the open hand la main ouverte is a recurring motif in le corbusier's architecture, a sign for him of "peace and reconciliation.

ਇਹ ਦੇਣ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੈ. "
it is open to give and open to receive."

ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇ ਕਾਰਬੁਸੀਅਰ ਨੇ 'ਦੂਜੀ ਮਸ਼ੀਨ ਯੁੱਗ' ਕਿਹਾ.
it represents what le corbusier called the 'second machine age'.

ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਾਲੇ ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਛੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਅਧੂਰੇ ਹਨ।
two of the six monuments planned in the capitol complex which has the high court, the assembly and the secretariat, remain incomplete.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1956 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
these include geometric hill and martyrs memorial drawings were made, and they were begun in 1956, but they were never completed.

1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ, ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂਕਿ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਰਿਆਣਵੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
on 1 november 1966, the newly formed state of haryana was carved out of the eastern portion of east punjab, in order to create a new state for the majority haryanvi-speaking people in that portion, while the western portion of east punjab retained a mostly punjabi-speaking majority and was renamed as punjab.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
chandigarh was located on the border of both states and the states moved to incorporate the city into their respective territories.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the city of chandigarh was declared a union territory to serve as capital of both states.

ਸਾਲ of,. of ਤੱਕ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਬੁੜੈਲ ਅਤੇ ਅਟਵਾ ਸਮੇਤ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਸੈਕਟਰਲ ਪਿੰਡ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
as of 2016, many historical villages in chandigarh are still inhabited within the modern blocks of sectors including burail and attawa, while there are a number of non-sectoral villages that lie on the outskirts of the city.

ਇਹ ਪਿੰਡ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
these villages were a part of the pre-chandigarh era.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਰੇਂਜ ਦੇ ਤਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography and ecology location chandigarh is located near the foothills of the sivalik range of the himalayas in northwest india.

ਇਹ ਲਗਭਗ 114 ਕਿਮੀ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it covers an area of approximately 114 km2.

ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it shares its borders with the states of haryana and punjab.

ਸਹੀ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ 30 ਹਨ.
the exact cartographic co-ordinates of chandigarh are 30.

76. ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ.
76. south-east.

ਬਹੁਤੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੀਂਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦੀ ਬਹੁਤੀ ਬਾਰਸ਼ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
mostly, the city receives heavy rain from south which is mainly a persistent rain but it generally receives most of its rain during monsoon either from north-west or north-east.

ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 195.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
maximum amount of rain received by the city of chandigarh during monsoon season is 195.5 mm in a single day.

ਵਿੰਟਰ ਵਿੰਟਰ ਨਵੰਬਰ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰ. ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ.
winter winters november-end to february-end are mild but it can sometimes get quite chilly in chandigarh.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ temperaturesਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5 ਤੋਂ 14 ਅਤੇ ਘੱਟੋ -1 ਤੋਂ 5 ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
average temperatures in the winter remain at max 5 to 14 and min -1 to 5 .

ਬਾਰਸ਼ ਅਕਸਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਈਂ ਵਾਰੀ ਗੜੇਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
rain usually comes from the west during winters and it is usually a persistent rain for days with sometimes hailstorms.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੱਡੀਆਂ ਸੁੰਘਣ ਵਾਲੀਆਂ ਠੰਡਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮਵਾਰ, 7 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 6.1 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ' ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
the city witnessed bone-numbing chill as the maximum temperature on monday, 7 january 2013 plunged to a 30-year low to settle at 6.1 degrees celsius.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਸੰਘਣੇ ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਨੀਲੇਪਨ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨਾਲ .ੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ.
ecosystem most of chandigarh is covered by dense banyan and eucalyptus plantations.

ਅਸ਼ੋਕਾ, ਕਸੀਆ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ashoka, cassia, mulberry and other trees flourish in the forested ecosystem.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜੰਗਲ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the city has forests surrounding that sustain many animal and plant species.

ਸੁਰਖਿਅਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹਿਰਨ, ਸਾਂਭਰ, ਭੌਂਕਦੇ ਹਿਰਨ, ਤੋਤੇ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੋਰ ਅਤੇ ਮੋਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
deer, sambars, barking deer, parrots, woodpeckers and peacocks inhabit the protected forests.

ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਿਲਵਾੜ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
sukhna lake hosts a variety of ducks and geese, and attracts migratory birds from parts of siberia and japan in the winter season.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 21 ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਤਾ ਪੰਛੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਤੋਤੇ ਹਨ। ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੁਖਨਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ.
a parrot bird sanctuary chandigarh situated in sector 21 of the city is home to a large number of parrots.sukhna wildlife sanctuary adjoining to sukhna lake is another point for nature lovers.

1998 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਘੋਸ਼ਿਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was declared a wildlife sanctuary in 1998.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
the city also has other popular gardens, e.g.

ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ, ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ, ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ, ਟੈਰੇਸਡ ਗਾਰਡਨ, ਬੋਗੇਨਵਿੱਲਾ ਗਾਰਡਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੁੰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ.
zakir hussain rose garden, rock garden, botanical garden, terraced garden, bougainvillea garden, shanti kunj and many others.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਜਨਸੰਖਿਆ २०११ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,055,450 ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2001 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9,252 7,900 ਦੀ ਘਣਤਾ ਸੀ.
demographics population as of 2011 india census, chandigarh had a population of 1,055,450, making for a density of about 9,252 7,900 in 2001 persons per square kilometre.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 55% ਹੈ ਅਤੇ 45ਰਤਾਂ 45%.
males constitute 55% of the population and females 45%.

ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 18 818 feਰਤਾਂ ਲਈ ਹਰ ma 1,000 males forਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2001 ਵਿਚ 737373 ਸੀ.
the sex ratio is 818 females for every 1,000 males is the third lowest in the country, up from 773 in 2001.

ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁਰਸ਼ 880 maਰਤਾਂ ਹੈ ਜੋ 2001 ਵਿਚ 819 ਸੀ.
the child sex ratio is 880 females per thousand males, up from 819 in 2001.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ liteਸਤਨ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ. 86.7777% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ .8 ०..81% ਅਤੇ liteਰਤ ਸਾਖਰਤਾ .8.8..88% ਹੈ।
chandigarh has an average literacy rate of 86.77%, higher than the national average with male literacy of 90.81% and female literacy of 81.88%.

ਆਬਾਦੀ ਦਾ 10.8% ਦੀ ਉਮਰ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
10.8% of the population is under 6 years of age.

2001 ਵਿਚਾਲੇ ਸਿਰਫ 17.10% ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਨਾਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ.
there has been a substantial decline in the population growth rate in chandigarh, with just 17.10% growth between 2001-2011.

1951-1961 ਤੋਂ, ਇਹ ਦਰ 394.13% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 17.10% ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
since, 1951-1961 the rate has decreased from 394.13% to 17.10%.

ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਗਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this is probably because of rapid urbanisation and development in neighbouring cities.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁਲ ਦੇ 97.25% ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ 2.75% ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਪਿੰਡ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the urban population constitutes of as high as 97.25% of the total and the rural population makes up 2.75% as there are only few villages within chandigarh on its western and south-eastern border and majority of people live in the heart of chandigarh.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
languages english is the sole official language of chandigarh.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ 67.53% ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ 27.89% ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
the majority of the population speaks hindi 67.53% while punjabi is spoken by 27.89%.

ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 80.78% ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
religion hinduism is the prominent religion of chandigarh followed by 80.78% of the population.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ 13.11% ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
sikhism is the second most popular religion in the city followed 13.11% of the people.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਨੰਬਰ ਹੈ 4.87%.
in chandigarh city islam is followed by 4.87%.

ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਈਸਾਈ ਹਨ 0.83%, ਜੈਨ 0.19%, ਬੋਧੀ 0.11%, ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ 0.10%, ਅਤੇ ਹੋਰ 0.02% ਹਨ.
minorities are christians 0.83%, jains 0.19%, buddhists 0.11%, those that didn't state a religion are 0.10%, and others are 0.02%.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
many institutions serve the minorities in the city.

ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਸਿਮਲਾ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਾਇਸੀਅਸ ਹੈ, ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਹਿ-ਗਿਰਜਾਘਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਿੰਗ ਕੋ-ਗਿਰਜਾਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ ਬਿਸ਼ੋਪ੍ਰਿਕ ਨਹੀਂ ਸੀ.
one such being the roman catholic diocese of simla and chandigarh, serving the catholics, which even has a co-cathedral in the city, christ the king co-cathedral, although it never was a separate bishopric.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most of the convent schools of chandigarh are governed by this institution.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ - ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ - ਚੰਡੀਮੰਦਰ ਹੈ.
chandigarh hosts many religious places, including the temple on which it was named - chandimandir.

ਸੈਕਟਰ in 36 ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਸਕਾਨ ਮੰਦਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
the iskcon temple in sector 36 is one among the worship places for hindus.

ਨਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਥਿਤ ਹੈ.
nada sahib gurudwara, a famous place for sikh worship lies in its vicinity.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਨੀਮਾਜਰਾ ਅਤੇ ਬੁੜੈਲ ਵਿਚ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਸਜਿਦਾਂ ਹਨ.
apart from this, there are a couple of historical mosques in manimajra and burail.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
economy chandigarh has been rated as the of india.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਜੂਨ, 2012 ਤੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਜ਼ਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ।
the reserve bank of india ranked chandigarh as the third largest deposit centre and seventh largest credit centre nationwide as of june 2012.

ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ 262 ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
with a per capita income of ,262, chandigarh is the richest city in india.

ਸਾਲ 2014-15 ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 29 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
chandigarh's gross state domestic product for 2014-15 is estimated at .29 lakh crore us 4.3 billion in current prices.

ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬੀਜਿੰਗ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ "ਉਭਰਦੇ ਆ outsਟਸੋਰਸਿੰਗ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ" ਵਜੋਂ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਹੈ.
according to a 2014 survey, chandigarh is ranked 4th in the top 50 cities identified globally as "emerging outsourcing and it services destinations" ahead of cities like beijing.

ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਅਧਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਲਕ ਹੈ
employment the government is a major employer in chandigarh with three governments having their base here i.e.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ।
chandigarh administration, punjab government and haryana government.

ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
a significant percentage of population therefore consists of people who are either working for one of these governments or have retired from government service mainly armed forces.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਪੈਨਸ਼ਨਰਜ਼ ਦੀ ਫਿਰਦੌਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for this reason, chandigarh is often called a "pensioner's paradise".

ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਫੈਕਟਰੀਜ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਆਰਡਨੈਂਸ ਕੇਬਲ ਫੈਕਟਰੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
ordnance cable factory of the ordnance factories board has been set up by the government of india.

ਇੱਥੇ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 15 ਮੱਧਮ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗ ਹਨ.
there are about 15 medium to large industries including two in the public sector.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੰਡੀਗੜ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੈਕਟਰ ਅਧੀਨ 2500 ਯੂਨਿਟ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ.
in addition chandigarh has over 2500 units registered under small-scale sector.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗ ਕਾਗਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਤ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਹਨ.
the important industries are paper manufacturing, basic metals and alloys and machinery.

ਹੋਰ ਉਦਯੋਗ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਸੈਨੇਟਰੀ ਵੇਅਰ, ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ, ਮਸ਼ੀਨ ਟੂਲ, ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
other industries are relating to food products, sanitary ware, auto parts, machine tools, pharmaceuticals and electrical appliances.

ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ.
the main occupation here is trade and business.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਪੀ ਜੀ ਆਈ ਐਮ ਆਈ ਆਰ, ਆਈ ਟੀ ਪਾਰਕ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
however, the punjab and haryana high court, post graduate institute of medical education and research pgimer , the availability of an it park and more than a hundred of government schools provide job opportunity to people.

ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਹਨ.
four major trade promotion organisations have their offices in chandigarh.

ਇਹ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਚੈਂਬਰਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਸੈਕਟਰ 8, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਐਸੋਚੈਮ ਇੰਡੀਆ, ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਫਿੱਕੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਈ ਅਤੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਸੀ.ਆਈ.ਆਈ. ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸੈਕਟਰ ਵਿਚ ਹੈ। 31, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ.
these are the associated chambers of commerce & industry, assocham india in sector 8, chandigarh, federation of indian chambers of commerce & industry, ficci the phd chamber of commerce and industry phdcci and the confederation of indian industry cii which has its regional headquarters at sector 31, chandigarh.

ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਈ ਟੀ ਪਾਰਕ, ​​ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਪਾਰਕ, ​​ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ.
chandigarh it park also known as rajiv gandhi chandigarh technology park is the city's attempt to break into the information technology world.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ,ਾਂਚਾ, ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੇੜਤਾ, ਅਤੇ ਆਈ ਟੀ ਟੇਲੈਂਟ ਪੂਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਫਤਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਆਈਟੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
chandigarh's infrastructure, proximity to delhi, haryana, punjab and himachal pradesh, and the it talent pool attracts it businesses looking for office space in the area.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਕੌਮੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਆਰਕ, ਇਨਫੋਸਿਸ, ਡੈਲ, ਆਈਬੀਐਮ, ਟੈਕਮਹਿੰਦਰਾ, ਏਅਰਟੈਲ, ਅਮੈਡੇਅਸ ਆਈ ਟੀ ਗਰੁੱਪ, ਡੀਐਲਐਫ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
major indian firms and multinational corporations like quark, infosys, dell, ibm, techmahindra, airtel, amadeus it group, dlf have set up base in the city and its suburbs.

ਸੰਨ 2019 ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
the work of the chandigarh metro is likely to start by the year 2019.

ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਕਿਰਨ ਖੇਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
it was initially opposed by the member of parliament from chandigarh, kirron kher.

ਲਗਭਗ 900 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ 50% ਫੰਡ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 25% ਫੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
with estimated cost of around ,900 crores including 50% funds from the governments of punjab and haryana and 25% from chandigarh and government of india.

ਜਾਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 56% ਖਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ.
funds from the japanese government will include approximately 56% of the cost.

ਖੇਰ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
kher promised a film city for chandigarh.

ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ।
after winning the seat, she said that she had difficulty in acquiring land in chandigarh.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸਾਰੰਗਪੁਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ।
however, her proposal was accepted by the chandigarh administration and the film city is proposed to be set up in sarangpur, chandigarh.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these are seen as media of creating jobs.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਰਾਜ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ, ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
politics chandigarh, as a union territory, is not entitled to a state-level election thus state assembly elections are not held and it is directly controlled by the central government.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਥੇ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਟ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
however, one seat is contested here for the general elections held every five years.

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the following members of parliament have been elected till date from the chandigarh constituency the city is controlled by a civic administration.

ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਰੁਣ ਸੂਦ ਨੇ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਬਾਸੀ ਨੂੰ 21-15 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਦਵੇਸ਼ ਮੌਦਗਿਲ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਗਰਗ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਰਾਵਤ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਜਨਵਰੀ, 2016 ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀਆਂ ਮੇਅਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ.
in the municipal corporation, bjp candidate arun sood defeated congress' mukesh bassi by 21-15 votes for the post of mayor, while bjp's davesh moudgil and sad's hardeep singh defeated congress' darshan garg and gurbax rawat for the posts of sr. deputy mayor and deputy mayor respectively, in the municipal corporation's mayoral polls in january 2016.

ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਥੀਮ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ.
places of interest chandigarh has various visitor attractions including theme gardens within the city.

ਕੁਝ ਜਾਣਨਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਸੈਕਟਰ 1 ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਤਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ.
some notable sites are sukhna lake sukhna lake is located in sector 1, adjoining the rock garden near the foothills of shivalik hills.

ਸੁਖਨਾ ਇਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਹੈ.
sukhna is an artificial lake.

ਇਹ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਝੀਲ 1958 ਵਿਚ ਸੁਖਨਾ ਚੋਈ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਇਕ ਮੌਸਮੀ ਧਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
this 3 km rain-fed lake was created in 1958 by damming the sukhna choe, a seasonal stream coming down from the shivalik hills.

ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੁੱਪ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਹੈ.
it has the garden of silence within it.

ਇਥੇ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ.
the atmosphere here is serene.

ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
sukhna lake is the venue for many festive celebrations.

ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ ਅੰਬ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
the most popular is the mango festival held during the monsoons.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵਿੱਸ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਪੀਅਰੇ ਜੀਨੇਰੇਟ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਝੀਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਬਣਾਇਆ.
it is believed that a swiss architect pierre jeanneret's ashes were immersed in this lake according to his will as he developed a deep bond with the lake.

ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ 1 ਵਿਚ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
rock garden the rock garden is situated in the middle of the capitol complex and the sukhna lake in sector 1.

ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇਕ ਚੰਦ ਰਾਕ ਗਾਰਡਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also known as nek chand rock garden after its founder.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਬਰਬਾਦੀ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰੇਮਜ਼, ਮਡਗਾਰਡਜ਼, ਫੋਰਕਸ, ਹੈਂਡਲ ਬਾਰਾਂ, ਮੈਟਲ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਗਮਰਮੀਆਂ, ਪੋਰਸਿਲੇਨ, ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਈ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
it has numerous sculptures made by using a variety of different discarded waste materials like frames, mudguards, forks, handle bars, metal wires, play marbles, porcelain, auto parts, broken bangles etc.

ਨੇਕ ਚੰਦ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਬਗੀਚੀ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
nek chand himself went up the shivalik hills and got different stones and materials with which he started building the garden.

ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ, ਜਾਂ ਰੋਜ ਗਾਰਡਨ, ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
rose garden zakir hussain rose garden, or simply rose garden, is named after the former president of india, zakir hussain.

ਇਹ ਸੈਕਟਰ 16 ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is situated in sector 16.

ਬਾਗ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the garden is known to be the greatest of its types in asia.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਗ ਲਗਭਗ ਤੀਹ ਤੋਂ ਚਾਲੀ ਏਕੜ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 825 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਹਨ ਅਤੇ 32,500 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਹਨ.
the garden is said to be spread about thirty to forty acres containing nearly 825 varieties of roses in it and more than 32,500 varieties of other medicinal plants and trees.

ਤੋਤਾ ਪੰਛੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਤਾ ਪੰਛੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਕਟਰ 21 ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 1972 ਦੀ ਧਾਰਾ 18 ਅਧੀਨ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
parrot bird sanctuary chandigarh parrot bird sanctuary chandigarh is a bird sanctuary which is located in sector 21 chandigarh india.it is notified under section 18 of the wildlife protection act, 1972.

ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਤਿਆਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
it is habitat of thousands of parrots.

ਇਹ ਸੁਖਨਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹੈ।
it is the second wildlife sanctuary in the city after sukhna wildlife sanctuary.

ਵਿਹੜੇ ਵੈਲੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥੀਮ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਹਿੱਸਾ, ਲੀਜ਼ਰ ਵੈਲੀ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਇੱਕ ਲੀਨੀਅਰ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰ 1 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
leisure valley a continuum of various theme gardens, leisure valley is a linear park over 8 km long which starts from sector 1 in the north and leaves chandigarh at its southern most edge.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਥੀਮ ਪਾਰਕ, ​​ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਬੈਲਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸੈਕਟਰ 1 ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪਾਰਕ, ​​ਸੈਕਟਰ 3 ਵਿੱਚ ਬੂਗੇਨਵਿਲੇ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ 10 ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it consists of many theme parks, botanical gardens and green belts, including rajendra park in sector 1, the bougainvillea garden in sector 3 and the physical fitness trails in sector 10, among others.

ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰ in२ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਝੀਲ, ਸੈਕਟਰ in ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਸੈਕਟਰ in in ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ, ਸੈਕਟਰ in ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਾ ਹੱਥ ਸਮਾਰਕ, ਸੈਕਟਰ in in ਵਿੱਚ ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਸੈਂਟਰ, ਸੈਕਟਰ 10 10 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੌਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੈਕਟਰ 23 ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਸੈਕਟਰ 20 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਚੈਤੰਨਿਆ ਗੌਡੀਆ ਮਠ।
other destinations other tourist destinations include the new lake in sector 42, capitol complex in sector 1, city centre in sector 17, open hand monument in sector 1, le corbusier centre in sector 19, government museum and art gallery in sector 10, international doll museum in sector 23, sree chaitanya gaudiya math in sector 20.

ਸੈਕਟਰ in 36 ਵਿਚ ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਫ੍ਰੈਗ੍ਰੇਸ, ਸੈਕਟਰ in 42 ਵਿਚ ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਪਾਮਸ, ਸੈਕਟਰ in 26 ਵਿਚ ਬਟਰਫਲਾਈ ਪਾਰਕ, ​​ਸੈਕਟਰ in 49 ਵਿਚ ਵੈਲੀ ਆਫ਼ ਐਨੀਮਲਜ਼, ਸੈਕਟਰ in 31 ਵਿਚ ਜਾਪਾਨੀ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ in 33 ਵਿਚ ਟੇਰੇਸ ਗਾਰਡਨ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਬਾਗ਼ ਹਨ.
there are many tourist gardens like the garden of fragrance in sector 36, garden of palms in sector 42, butterfly park in sector 26, valley of animals in sector 49, the japanese garden in sector 31 and the terraced garden in sector 33.

ਪਿੰਜੌਰ ਗਾਰਡਨਜ਼, ਮੋਰਨੀ ਹਿੱਲਜ਼, ਨਾਡਾ ਸਾਹਿਬ, ਕਸੌਲੀ, ਛੱਤਬੀਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨ ਹਨ.
several other famous tourist destinations like pinjore gardens, morni hills, nada sahib, kasauli, chhatbir zoo lie in its vicinity.

ਸਿੱਖਿਆ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ।
education there are numerous educational institutions in chandigarh.

ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤਕ ਦੇ ਹਨ.
these range from privately and publicly operated schools to colleges and the panjab university.

ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿ pਟ, ਜੀ.ਜੀ.ਐੱਮ.ਆਰ., ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਮੈਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ, ਐਮ.ਸੀ.ਐਮ. ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਗੋਸਵਾਮੀ ਗਣੇਸ਼ ਦੱਤਾ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਕਾਲਜ ਹਨ ਸੈਕਟਰ -32, ਸਰਕਾਰੀ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਕਾਲਜ, ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਕਾਲਜ, ਸਰਕਾਰੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕਲ ਕਾਲਜ, ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਕਾਲਜ, ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸੈਕਟਰ -26, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨੀਕਲ ਟੀਚਰਜ਼ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਐਨਆਈਟੀਟੀਟੀਆਰ ਸੈਕ -26 ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other institutions are post graduate institute of medical education and research pgimer , govt medical college & hospital, punjab engineering college deemed university, govt college for men, govt college for women, dav college,mcm dav college for women, goswami ganesh dutta sanatan dharma college sector-32, govt homeopathic college, ayurvedic college, govt polytechnical college, govt home science college, dr ambedkar institute of hotel management, khalsa college sec- 26, national institute of technical teachers training and research nitttr sec-26 etc.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 107 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਸਕੂਲ, ਸੇਂਟ ਜੋਨਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸੇਂਟ ਐਨਜ਼ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਰਮੇਲ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਵਰਗੇ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਹਨ।
according to chandigarh administration's department of education, there are a total of 107 government schools in chandigarh and convent schools like st. stephen's school, st. john's high school, chandigarh, st. anne's convent school and carmel convent school.

ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰੋਡ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ.
transport road chandigarh has the largest number of vehicles per capita in india.

ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚੌੜੀਆਂ, ਵਧੀਆ maintainedੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਆਵਾਜਾਈ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
wide, well maintained roads and parking spaces all over the city ease local transport.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅੰਡਰਟੇਕਿੰਗ ਸੀਟੀਯੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 17 ਅਤੇ 43 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਇੰਟਰ ਸਟੇਟ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਆਈਐਸਬੀਟੀ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the chandigarh transport undertaking ctu operates public transport buses from its inter state bus terminals isbt in sectors 17 and 43 of the city.

ਸੀਟੀਯੂ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਅਕਸਰ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ctu also operates frequent bus services to the neighbouring states of punjab, haryana, himachal pradesh and to delhi.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
chandigarh is well connected by road to the following nearby cities, by the following highway routes nh 5 to shimla in the northeast, and to ludhiana in the west.

ਐਨਐਚ 7 ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪਟਿਆਲਾ.
nh 7 to patiala in the southwest.

ਐਨਐਚ 152 ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਅੰਬਾਲਾ ਜਾਣ ਲਈ ਐਨਐਚ 44 ਅੰਬਾਲਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਿਆ.
nh 152 to ambala in the south nh 44 catches up from ambala to delhi .

ਏਅਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨੇ ਦਿੱਲੀ, ਪੁਣੇ, ਮੁੰਬਈ, ਬੰਗਲੌਰ, ਲੇਹ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਉਡਾਣਾਂ ਤਹਿ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
air chandigarh airport has scheduled commercial flights to major cities of india including delhi, pune, mumbai, bangalore, leh and srinagar.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ.
the airport has international flights to sharjah and dubai.

ਰੇਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
rail chandigarh junction railway station lies in the northern railway zone of the indian railway network and provide connectivity to all the regions of india and some major indian cities.

ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਦਿਬਰੂਗੜ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਕੋਲਮ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਜੈਪੁਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਲਖਨ ,, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਅੰਬਾਲਾ, ਪਨ ਆਈਪਟ, ਕਾਲਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ.
it provides connectivity to eastern states with link to cities like kolkata, dibrugarh southern states with trains to visakhapatnam, thiruvananthapuram, bangalore and kollam western states with trains to jaipur, ahmedabad and mumbai central states with trains to bhopal and indore other northern states with trains to lucknow, amritsar, ambala, panipat, kalka and shimla.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਇਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
the chandigarh metro rail is a proposed metro rail to serve the city locally and connect it to other two cities of the chandigarh capital region.

ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇੰਦੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 2018 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
it is expected to start working by 2018 along with the extension of kolkata metro and proposed indore metro.

ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਡ ਸੈਕਟਰ 16 ਸਟੇਡੀਅਮ, ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ.
entertainment sports the sector 16 stadium, has been a venue of several international cricket matches.

ਪਰ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
but it has lost prominence after the pca stadium was constructed in mohali.

ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it still provides a platform for cricketers in this region to practice and play inter-state matches.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਕੋਲ 7,202 ਵਿਹੜਾ, 18 ਹੋਲ ਦਾ ਕੋਰਸ ਇਸ ਦੇ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰੇ ਤੰਗ ਫੇਅਰਵੇਜ਼ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੰਬਾ 613 ਗਜ਼ ਲੰਬਾ, ਡੌਲੇਗ ਸੱਤਵਾਂ ਹੋਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੌਂ ਛੇਕ 'ਤੇ ਫਲੱਡ ਲਾਈਟਿੰਗ.
the chandigarh golf club has 7,202 yard, 18 hole course known for its challenging narrow fairways, a long 613 yard long, dogleg 7th hole and floodlighting on the first nine holes.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਕਟਰ 7, 42, 46 ਵਿੱਚ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਹਾਲ, ਸੈਕਟਰ 23 ਹਾਕੀ ਸੈਂਟਰ, ਸੈਕਟਰ 18 ਫੁਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸੈਕਟਰ 17 ਸਕੇਟਿੰਗ ਰਿੰਕ, ਸੈਕਟਰ 10 ਕੁਸ਼ਤੀ, ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਅਤੇ ਹੈਂਡਬਾਲ ਇਨਡੋਰ ਹਾਲ , ਸੈਕਟਰ 42 ਸੀ ਐਲ ਟੀ ਏ ਲਾਨ ਟੈਨਿਸ ਮੈਦਾਨ, ਸੈਕਟਰ 10 ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਸੈਕਟਰ 7 ਅਤੇ 26 ਪੁਲਿਸ ਲਾਈਨ ਵਾਲੀਬਾਲ ਕੋਰਟਾਂ, ਸੈਕਟਰ 7 ਅਤੇ ਹੋਰ.
there are many other sports grounds and complex like the lake sports complex sports complexes in sectors 7, 42, 46 table tennis hall, sector 23 hockey centre, sector 18 football stadium, sector 17 skating rink, sector 10 wrestling, basketball and handball indoor hall, sector 42 clta lawn tennis grounds, sector 10 athletics stadium, sector 7 and 26 police lines volleyball courts, sector 7 and so on.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
many personalities from this region have excelled in sports.

ਗਾਰਡਨਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 1 ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਮਵਰ ਰੌਕ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ 16 ਵਿਚ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਦੋ ਗਾਰਡਨ ਹਨ.
gardens the city has two gardens of international repute the rock garden of chandigarh in sector 1 and the zakir hussain rose garden in sector 16.

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the latter has the distinction of being the largest of its kind in asia.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਸੈਕਟਰ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਲਟ ਹੈ.
chandigarh has a belt of parks running from sector to sector.

ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨ ਬੈਲਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਾਤਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is known for its green belts and other special tourist parks.

ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਸਾਇਲੈਂਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
sukhna lake itself hosts a large number of gardens, including the garden of silence.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ, ਮੁਹਾਲੀ ਪੰਚਕੂਲਾ ਅੰਬਾਲਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਵੇਅ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਇਵਸਨ, ਨੌਰਮਾ
notable people from chandigarh gallery see also india wikipedia book chandigarh capital region mohali panchkula ambala chandigarh expressway notes references further reading evenson, norma.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ.
chandigarh.

ਬਰਕਲੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪ੍ਰੈੱਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1966.
berkeley, ca university of california press, 1966.

ਸਰਬਜੀਤ ਬੱਗਾ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਬਾਘਾ 2014 ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਅਤੇ ਪਿਅਰੇ ਜੀਨੇਰੇਟ ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਕ੍ਰਿਏਟਸਪੇਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1495906251 ਜੋਸ਼ੀ, ਕਿਰਨ.
sarbjit bahga, surinder bahga 2014 le corbusier and pierre jeanneret the indian architecture, createspace, isbn 978-1495906251 joshi, kiran.

ਡਾਕਯੂਮੈਂਟਿੰਗ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੀਅਰੇ ਜੀਨੇਰੇਟ, ਐਡਵਿਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਫਰਾਈ ਅਤੇ ਜੇਨ ਡ੍ਰੂ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ.
documenting chandigarh the indian architecture of pierre jeanneret, edwin maxwell fry and jane drew.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, 1999 ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਮੈਪਿਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
ahmedabad mapin publishing in association with chandigarh college of architecture, 1999.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-890206-13-ਐਕਸ ਕਾਲੀਆ, ਰਵੀ.
isbn 1-890206-13-x kalia, ravi.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦ ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਟੀ.
chandigarh the making of an indian city.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1999.
new delhi oxford university press, 1999.

ਮੈਕਸਵੈਲ ਫਰਾਈ ਅਤੇ ਜੇਨ ਡ੍ਰੂ.
maxwell fry and jane drew.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਾਸ, ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਲੰਡਨ ਜਰਨਲ, ਨੰਬਰ 449, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955, ਭਾਗ.
chandigarh and planning development in india, london journal of the royal society of arts, no.4948, 1 april 1955, vol.

ਸੀਆਈਆਈਆਈ, ਪੰਨੇ.
ciii, pages .

ਯੋਜਨਾ, ਈ. ਮੈਕਸਵੈਲ ਫ੍ਰਾਈ, ii ਦੁਆਰਾ.
the plan, by e. maxwell fry, ii.

ਹਾousingਸਿੰਗ, ਜੇਨ ਬੀ ਦੁਆਰਾ.
housing, by jane b.

ਖਿੱਚਿਆ.
drew.

ਨੰਗੀਆ, ਅਸ਼ੀਸ਼.
nangia, ashish.

ਮਾਡਰਨਿਜ਼ਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪੋਸਟਕੋਲੋਨੀਅਲ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਣਾ.
re-locating modernism chandigarh, le corbusier and the global postcolonial.

ਪੀਐਚਡੀ ਨਿਬੰਧ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2008.
phd dissertation, university of washington, 2008.

ਪਰੇਰਾ, ਨਿਹਾਲ.
perera, nihal.

"ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਪਰਿਣਾਮਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਿਟੀ, ਸੀਮਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਲੇਖਕਤਾ" ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਪਰਿਪੇਖ 19 2004 ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ.
"contesting visions hybridity, liminality and authorship of the chandigarh plan" planning perspectives 19 2004 prakash, vikramaditya.

ਲੇ ਕੋਰਬੁਸੀਅਰ ਦਿ ਸੰਘਰਸ਼ ਫਾਰ ਮਾਡਰਨੈਸਟੀ ਪੋਸਟਕੋਨੀਅਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ.
le corbusier the struggle for modernity in postcolonial india.

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਸੀਐਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2002.
seattle university of washington press, 2002.

ਸਰੀਨ, ਮਧੂ.
sarin, madhu.

ਤੀਜੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤਜਰਬਾ.
urban planning in the third world the chandigarh experience.

ਲੰਡਨ ਮੈਨਸਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, 1982.
london mansell publishing, 1982.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਜ਼ਿਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਗਣਿਤ, ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਅਧਿਐਨ, ਮਾਤਰਾ, ਅੰਕ, structureਾਂਚਾ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ।
external links government the official website of chandigarh administration general information chandigarh britannica entry chandigarh at dmoz geographic data related to chandigarh at openstreetmap mathematics from greek , , study, is the study of topics such as quantity numbers , structure, space, and change.

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਹੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ.
there is a range of views among mathematicians and philosophers as to the exact scope and definition of mathematics.

ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੈਟਰਨ ਭਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਵੇਂ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
mathematicians seek out patterns and use them to formulate new conjectures.

ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਂ ਝੂਠ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱ .ਦੇ ਹਨ.
mathematicians resolve the truth or falsity of conjectures by mathematical proof.

ਜਦੋਂ ਗਣਿਤ ਦੇ structuresਾਂਚੇ ਅਸਲ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਚੰਗੇ ਨਮੂਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਤਰਕ ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when mathematical structures are good models of real phenomena, then mathematical reasoning can provide insight or predictions about nature.

ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ, ਗਣਿਤ ਗਿਣਨ, ਗਣਨਾ, ਮਾਪ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ.
through the use of abstraction and logic, mathematics developed from counting, calculation, measurement, and the systematic study of the shapes and motions of physical objects.

ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਗਣਿਤ ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਇਕ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਰਿਹਾ ਹੈ.
practical mathematics has been a human activity from as far back as written records exist.

ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਖੋਜ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਜਾਂ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the research required to solve mathematical problems can take years or even centuries of sustained inquiry.

ਸਖਤ ਬਹਿਸ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਕਲਿਡ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
rigorous arguments first appeared in greek mathematics, most notably in euclid's elements.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਜਿਉਸੇਪੇ ਪੀਨੋ, ਡੇਵਿਡ ਹਿਲਬਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਇਹ ਗਣਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉੱਚਿਤ ਚੁਣੀਆ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਖਤ ਕਟੌਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੱਚਾਈ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
since the pioneering work of giuseppe peano , david hilbert , and others on axiomatic systems in the late 19th century, it has become customary to view mathematical research as establishing truth by rigorous deduction from appropriately chosen axioms and definitions.

ਰੇਨੈਸੇਂਸ ਤਕ ਗਣਿਤ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹੌਲੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਕਾ newਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੈ.
mathematics developed at a relatively slow pace until the renaissance, when mathematical innovations interacting with new scientific discoveries led to a rapid increase in the rate of mathematical discovery that has continued to the present day.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਅਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਤਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
galileo galilei said, "the universe cannot be read until we have learned the language and become familiar with the characters in which it is written.

ਇਹ ਗਣਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਖਰ ਤਿਕੋਣ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਅੰਕੜੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
it is written in mathematical language, and the letters are triangles, circles and other geometrical figures, without which means it is humanly impossible to comprehend a single word.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਕ ਹਨੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ. ”
without these, one is wandering about in a dark labyrinth."

ਕਾਰਲ ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਗੌਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ "ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ" ਕਿਹਾ.
carl friedrich gauss referred to mathematics as "the queen of the sciences".

ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਪੀਅਰਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ "ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿੱਟੇ ਕੱ draਦੇ ਹਨ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
benjamin peirce called mathematics "the science that draws necessary conclusions".

ਡੇਵਿਡ ਹਿਲਬਰਟ ਨੇ ਗਣਿਤ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਰਥ ਵਿਚ ਮਨਮਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
david hilbert said of mathematics "we are not speaking here of arbitrariness in any sense.

ਗਣਿਤ ਇਕ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
mathematics is not like a game whose tasks are determined by arbitrarily stipulated rules.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੰਝ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਹੋਰ ਨਹੀਂ. "
rather, it is a conceptual system possessing internal necessity that can only be so and by no means otherwise."

ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪੱਕਾ ਹਨ, ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ."
albert einstein stated that "as far as the laws of mathematics refer to reality, they are not certain and as far as they are certain, they do not refer to reality."

ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਦਵਾਈ, ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
mathematics is essential in many fields, including natural science, engineering, medicine, finance and the social sciences.

ਉਪਯੋਗੀ ਗਣਿਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਗਣਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸਿਧਾਂਤ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
applied mathematics has led to entirely new mathematical disciplines, such as statistics and game theory.

ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ, ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
mathematicians also engage in pure mathematics, or mathematics for its own sake, without having any application in mind.

ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਾਈਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਉਪਯੋਗ ਅਕਸਰ ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there is no clear line separating pure and applied mathematics, and practical applications for what began as pure mathematics are often discovered.

ਇਤਿਹਾਸ ਗਣਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਲਿਸਟਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
history the history of mathematics can be seen as an ever-increasing series of abstractions.

ਪਹਿਲਾ ਐਬਸਟਰੈਕਸ਼ਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ਸੇਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਦੋ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
the first abstraction, which is shared by many animals, was probably that of numbers the realization that a collection of two apples and a collection of two oranges for example have something in common, namely quantity of their members.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਪਏ ਲੰਬੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ, ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪ੍ਰਾਗੈਸਟਰਿਕ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਮਾਤਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦਿਨ, ਰੁੱਤਾਂ, ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਨਾ ਹੈ.
as evidenced by tallies found on bone, in addition to recognizing how to count physical objects, prehistoric peoples may have also recognized how to count abstract quantities, like time days, seasons, years.

ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤਕਰੀਬਨ 3000 ਬੀ.ਸੀ. ਤਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਜਦੋਂ ਬਾਬਲ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਣਿਤ, ਬੀਜਗਣਿਤ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਹਿਸਾਬ, ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
evidence for more complex mathematics does not appear until around 3000 bc, when the babylonians and egyptians began using arithmetic, algebra and geometry for taxation and other financial calculations, for building and construction, and for astronomy.

ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਮੁ usesਲੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਪਾਰ, ਭੂਮੀ ਮਾਪ, ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿਚ ਸਨ.
the earliest uses of mathematics were in trading, land measurement, painting and weaving patterns and the recording of time.

ਬਾਬਲੀਅਨ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਗਣਿਤ ਦੇ ਜੋੜ, ਘਟਾਓ, ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
in babylonian mathematics elementary arithmetic addition, subtraction, multiplication and division first appears in the archaeological record.

ਮਿਨਿਸਟਰੀ ਕਿੰਗਡਮ ਟੈਕਸਟ ਜਿਵੇਂ ਰਿਹੰਡ ਮੈਥੈਟਿਕਲ ਪੈਪੀਰਸ ਵਿਚ ਮਿਸਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਜਾਣੇ ਗਏ ਲਿਖਤੀ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਤਾਰੀਖ ਵਾਲੀ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
numeracy pre-dated writing and numeral systems have been many and diverse, with the first known written numerals created by egyptians in middle kingdom texts such as the rhind mathematical papyrus.

600 ਤੋਂ 300 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗਣਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
between 600 and 300 bc the ancient greeks began a systematic study of mathematics in its own right with greek mathematics.

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ 9 ਵੀਂ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਗਣਿਤ ਨੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਉੱਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾ innovਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲ-ਖਵਾਰਿਸੀ, ਉਮਰ ਖਯਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਫ ਅਲ-ਅਲ- ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
during the golden age of islam, especially during the 9th and 10th centuries, mathematics saw many important innovations building on greek mathematics most of them include the contributions from persian mathematicians such as al-khwarismi, omar khayyam and sharaf al- al- .

ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਹੈ.
mathematics has since been greatly extended, and there has been a fruitful interaction between mathematics and science, to the benefit of both.

ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ.
mathematical discoveries continue to be made today.

ਮਿਖਾਇਲ ਬੀ ਸੇਵ੍ਰਯੁਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਣਿਤ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੇ ਜਨਵਰੀ 2006 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ, “ਐਮ.ਆਰ. ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ 1940 ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 1.9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 75 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
according to mikhail b. sevryuk, in the january 2006 issue of the bulletin of the american mathematical society, "the number of papers and books included in the mathematical reviews database since 1940 the first year of operation of mr is now more than 1.9 million, and more than 75 thousand items are added to the database each year.

ਇਸ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the overwhelming majority of works in this ocean contain new mathematical theorems and their proofs."

ਗਣਿਤ ਸ਼ਬਦ ਗਣਿਤ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ", "ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ", ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਅਧਿਐਨ" ਅਤੇ "ਵਿਗਿਆਨ", ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ "ਪਾਠ" “.
etymology the word mathematics comes from the greek , which, in the ancient greek language, means "that which is learnt", "what one gets to know", hence also "study" and "science", and in modern greek just "lesson".

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੈਂਥਨੋ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਥੈਨੋ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਿੱਖਣਾ".
the word is derived from manthano , while the modern greek equivalent is mathaino , both of which mean "to learn".

ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ, "ਗਣਿਤ" ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ "ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ" ਆਇਆ.
in greece, the word for "mathematics" came to have the narrower and more technical meaning "mathematical study" even in classical times.

ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ‚ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ" ਸਿੱਖਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ "ਜਾਂ" ਅਧਿਐਨਵਾਦੀ "ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਹੀ" ਗਣਿਤ "ਵਜੋਂ ਆਇਆ.
its adjective is ‚ , meaning "related to learning" or "studious", which likewise further came to mean "mathematical".

ਖ਼ਾਸਕਰ, - “, ਲਾਤੀਨੀ ਅਰਸ ਗਣਿਤ, ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ“ ਗਣਿਤ ਦੀ ਕਲਾ ”।
in particular, — “ , latin ars mathematica, meant "the mathematical art".

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਈਥਾਗੋਰਿਅਨਿਜ਼ਮ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ "ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ" ਦੀ ਬਜਾਏ "ਅਧਿਆਪਕ" ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
similarly, one of the two main schools of thought in pythagoreanism was known as the which at the time meant "teachers" rather than "mathematicians" in the modern sense.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1700 ਤਕ, ਗਣਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਰਥ "ਗਣਿਤ" ਜਾਂ "ਗਣਿਤ" ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਈ ਵਾਰ "ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ 1500 ਤੋਂ 1800 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ.
in latin, and in english until around 1700, the term mathematics more commonly meant "astrology" or sometimes "astronomy" rather than "mathematics" the meaning gradually changed to its present one from about 1500 to 1800.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਬਦਨਾਮ ਇੱਕ ਸੰਤ ਆਗਸਟਾਈਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਰਥ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਵਜੋਂ ਗਲਤ latedੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this has resulted in several mistranslations a particularly notorious one is saint augustine's warning that christians should beware of mathematici meaning astrologers, which is sometimes mistranslated as a condemnation of mathematicians.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰੈਂਚ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਲੇਸ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਕਵਚਨ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਲਾ, ਲੈਟਿਨ ਨਿuterਟਰ ਬਹੁਵਚਨ ਗਣਿਤਿਕਾ ਸੀਸੀਰੋ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਤਾਅ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਰਸਤੂ ਬੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਥਾਤ "ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ" ਗਣਿਤਿਕ "ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨੇ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਗਣਿਤ ਅਲ ਨੂੰ ਹੀ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ.
the apparent plural form in english, like the french plural form les and the less commonly used singular derivative la , goes back to the latin neuter plural mathematica cicero , based on the greek plural ta , used by aristotle bc , and meaning roughly "all things mathematical" although it is plausible that english borrowed only the adjective mathematic al and formed the noun mathematics anew, after the pattern of physics and metaphysics, which were inherited from the greek.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਗਣਿਤ ਗਣਿਤ ਇਕਵਚਨ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in english, the noun mathematics takes singular verb forms.

ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਛੋਟਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is often shortened to maths or, in english-speaking north america, math.

ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ "ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਹੀ.
definitions of mathematics aristotle defined mathematics as "the science of quantity", and this definition prevailed until the 18th century.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਥਿ andਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਿਵ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਰਗੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ.
starting in the 19th century, when the study of mathematics increased in rigor and began to address abstract topics such as group theory and projective geometry, which have no clear-cut relation to quantity and measurement, mathematicians and philosophers began to propose a variety of new definitions.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਇਸਦੇ ਵੱਖਰਾਪਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
some of these definitions emphasize the deductive character of much of mathematics, some emphasize its abstractness, some emphasize certain topics within mathematics.

ਅੱਜ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ.
today, no consensus on the definition of mathematics prevails, even among professionals.

ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਗਣਿਤ ਇੱਕ ਕਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ।
there is not even consensus on whether mathematics is an art or a science.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ.
a great many professional mathematicians take no interest in a definition of mathematics, or consider it undefinable.

ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਗਣਿਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ."
some just say, "mathematics is what mathematicians do."

ਗਣਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਵਾਦੀ, ਅੰਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਰਸਮੀਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
three leading types of definition of mathematics are called logicist, intuitionist, and formalist, each reflecting a different philosophical school of thought.

ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ.
all have severe problems, none has widespread acceptance, and no reconciliation seems possible.

ਤਰਕ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਪੀਅਰਸ ਦੀ "ਵਿਗਿਆਨ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿੱਟੇ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ" 1870 ਸੀ.
an early definition of mathematics in terms of logic was benjamin peirce's "the science that draws necessary conclusions" 1870 .

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪੀਆ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ ਅਤੇ ਐਲਫਰਡ ਨੌਰਥ ਵ੍ਹਾਈਟਹੈੱਡ ਨੇ ਤਰਕਵਾਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਕਥਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਕ ਤਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
in the principia mathematica, bertrand russell and alfred north whitehead advanced the philosophical program known as logicism, and attempted to prove that all mathematical concepts, statements, and principles can be defined and proved entirely in terms of symbolic logic.

ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਤਰਕਵਾਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰਸਲ ਦੀ "ਆਲ ਮੈਥਮੈਟਿਕਸ ਸਿੰਬਲਿਕ ਲੌਜਿਕ" ਹੈ 1903.
a logicist definition of mathematics is russell's "all mathematics is symbolic logic" 1903 .

ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਐਲਈਜੇ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੋਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਵਾਦ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
intuitionist definitions, developing from the philosophy of mathematician l.e.j.

ਬਰੋਵਰ, ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਾਨਸਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਪਛਾਣੋ.
brouwer, identify mathematics with certain mental phenomena.

ਇਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ "ਗਣਿਤ ਮਾਨਸਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ."
an example of an intuitionist definition is "mathematics is the mental activity which consists in carrying out constructs one after the other."

ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a peculiarity of intuitionism is that it rejects some mathematical ideas considered valid according to other definitions.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਣਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਅਨੁਭਵੀਤਾ ਸਿਰਫ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in particular, while other philosophies of mathematics allow objects that can be proved to exist even though they cannot be constructed, intuitionism allows only mathematical objects that one can actually construct.

ਰਸਮੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦੀਆਂ ਹਨ.
formalist definitions identify mathematics with its symbols and the rules for operating on them.

ਹਸਕੇਲ ਕਰੀ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਕੇਵਲ "ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
haskell curry defined mathematics simply as "the science of formal systems".

ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜਾਂ ਟੋਕਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਟੋਕਨ ਨੂੰ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a formal system is a set of symbols, or tokens, and some rules telling how the tokens may be combined into formulas.

ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਅਕਸੀਓਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ "ਇਕ ਸਚਾਈ-ਸਪਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈ" ਦੇ ਆਮ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in formal systems, the word axiom has a special meaning, different from the ordinary meaning of "a self-evident truth".

ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਐਕਸਿਯਮ ਟੋਕਨਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in formal systems, an axiom is a combination of tokens that is included in a given formal system without needing to be derived using the rules of the system.

ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਗੌਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ "ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ" ਕਿਹਾ.
mathematics as science gauss referred to mathematics as "the queen of the sciences".

ਮੂਲ ਲਾਤੀਨੀ ਰੇਜੀਨਾ ਸਾਇੰਸਿਟੀਅਰਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਡੇਰ ਵਿਸੇਸਨਚੇਫਟਨ ਵਿਚ, ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਗਿਆਨ ਦਾ ਖੇਤਰ", ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ "ਵਿਗਿਆਨ" ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਸੀ, ਗਣਿਤ ਵੀ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਤਰ ਹੈ. ਗਿਆਨ.
in the original latin regina scientiarum, as well as in german der wissenschaften, the word corresponding to science means a "field of knowledge", and this was the original meaning of "science" in english, also mathematics is in this sense a field of knowledge.

"ਵਿਗਿਆਨ" ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬੈਕੋਨੀਅਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ "ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ" ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕਵਾਦ ਨਾਲੋਂ, ਪਹਿਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਿਸਟੋਲੀਅਨ methodੰਗ ਹੈ.
the specialization restricting the meaning of "science" to natural science follows the rise of baconian science, which contrasted "natural science" to scholasticism, the aristotelean method of inquiring from first principles.

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
the role of empirical experimentation and observation is negligible in mathematics, compared to natural sciences such as biology, chemistry, or physics.

ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪੱਕਾ ਹਨ, ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ."
albert einstein stated that "as far as the laws of mathematics refer to reality, they are not certain and as far as they are certain, they do not refer to reality."

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਕਸ ਡੂ ਸੌਤੋਏ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ "ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ... ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ" ਕਿਹਾ ਹੈ.
more recently, marcus du sautoy has called mathematics "the queen of science ... the main driving force behind scientific discovery".

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਣਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਲ ਪੋਪਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
many philosophers believe that mathematics is not experimentally falsifiable, and thus not a science according to the definition of karl popper.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1930 ਦੇ ਅਧੂਰੇਪਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਤਰਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਪੋਪਰ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ "ਬਹੁਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਭੌਤਿਕੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਂਗ, ਹਾਇਪੋਥੈਟੋ-ਡਿਡਕਟਿਵ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ. ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਹਨ, ਨਾਲੋਂ ਕਿ ਇਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਸੀ. "
however, in the 1930s 's incompleteness theorems convinced many mathematicians that mathematics cannot be reduced to logic alone, and karl popper concluded that "most mathematical theories are, like those of physics and biology, hypothetico-deductive pure mathematics therefore turns out to be much closer to the natural sciences whose hypotheses are conjectures, than it seemed even recently."

ਹੋਰ ਚਿੰਤਕਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਮਰੇ ਲਕੈਟੋਸ ਨੇ, ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ.
other thinkers, notably imre lakatos, have applied a version of falsificationism to mathematics itself.

ਇਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਗਣਿਤ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
an alternative view is that certain scientific fields such as theoretical physics are mathematics with axioms that are intended to correspond to reality.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇ.ਐੱਮ
the theoretical physicist j.m.

ਜ਼ਿਮਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਜਨਤਕ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
ziman proposed that science is public knowledge, and thus includes mathematics.

ਗਣਿਤ ਸਰੀਰਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ.
mathematics shares much in common with many fields in the physical sciences, notably the exploration of the logical consequences of assumptions.

ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
intuition and experimentation also play a role in the formulation of conjectures in both mathematics and the other sciences.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ.
experimental mathematics continues to grow in importance within mathematics, and computation and simulation are playing an increasing role in both the sciences and mathematics.

ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
the opinions of mathematicians on this matter are varied.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਹਿਣਾ ਇਸ ਦੇ ਸੁਹਜ ਪੱਖ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੱਤ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਮੋੜਨਾ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਟਰਫੇਸ ਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ.
many mathematicians feel that to call their area a science is to downplay the importance of its aesthetic side, and its history in the traditional seven liberal arts others feel that to ignore its connection to the sciences is to turn a blind eye to the fact that the interface between mathematics and its applications in science and engineering has driven much development in mathematics.

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਇਹ ਅੰਤਰ ਅੰਤਰਗਤ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗਣਿਤ ਕਲਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਂਗ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
one way this difference of viewpoint plays out is in the philosophical debate as to whether mathematics is created as in art or discovered as in science .

ਇਹ ਆਮ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲਾਇਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ.
it is common to see universities divided into sections that include a division of science and mathematics, indicating that the fields are seen as being allied but that they do not coincide.

ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ, ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਧੀਆ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in practice, mathematicians are typically grouped with scientists at the gross level but separated at finer levels.

ਇਹ ਗਣਿਤ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
this is one of many issues considered in the philosophy of mathematics.

ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਗਣਿਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
inspiration, pure and applied mathematics, and aesthetics mathematics arises from many different kinds of problems.

ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅੱਜ ਵਣਜ, ਭੂਮੀ ਮਾਪ, architectਾਂਚੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
at first these were found in commerce, land measurement, architecture and later astronomy today, all sciences suggest problems studied by mathematicians, and many problems arise within mathematics itself.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿਚਰਡ ਫੇਨਮੈਨ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੂਝ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਟੁੱਟ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕਾven ਕੱtedੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਦਾ ਸਤਰ ਸਿਧਾਂਤ, ਇੱਕ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਗਣਿਤ.
for example, the physicist richard feynman invented the path integral formulation of quantum mechanics using a combination of mathematical reasoning and physical insight, and today's string theory, a still-developing scientific theory which attempts to unify the four fundamental forces of nature, continues to inspire new mathematics.

ਕੁਝ ਗਣਿਤ ਸਿਰਫ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ relevantੁਕਵੇਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some mathematics is relevant only in the area that inspired it, and is applied to solve further problems in that area.

ਪਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗਣਿਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਮ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
but often mathematics inspired by one area proves useful in many areas, and joins the general stock of mathematical concepts.

ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a distinction is often made between pure mathematics and applied mathematics.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਸ਼ੇ ਅਕਸਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ
however pure mathematics topics often turn out to have applications, e.g.

ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਥਿ .ਰੀ.
number theory in cryptography.

ਇਹ ਕਮਾਲ ਦਾ ਤੱਥ, ਇਹ ਵੀ ਕਿ "ਸ਼ੁੱਧ" ਗਣਿਤ ਵੀ ਅਕਸਰ ਵਿਹਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਜੀਨ ਵਿਗਨਰ ਨੇ "ਗਣਿਤ ਦੀ ਗੈਰ ਵਾਜਬ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ" ਕਿਹਾ ਹੈ.
this remarkable fact, that even the "purest" mathematics often turns out to have practical applications, is what eugene wigner has called "the unreasonable effectiveness of mathematics".

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟ ਨੇ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਥੇ ਹੁਣ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਮ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ 46 ਪੰਨਿਆਂ ਤਕ ਚਲਦਾ ਹੈ.
as in most areas of study, the explosion of knowledge in the scientific age has led to specialization there are now hundreds of specialized areas in mathematics and the latest mathematics subject classification runs to 46 pages.

ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਅੰਕੜੇ, ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਵਿਗਿਆਨ.
several areas of applied mathematics have merged with related traditions outside of mathematics and become disciplines in their own right, including statistics, operations research, and computer science.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਝੁਕਾਅ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅਕਸਰ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੁਹਜ ਪੱਖੀ ਪੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for those who are mathematically inclined, there is often a definite aesthetic aspect to much of mathematics.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ, ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many mathematicians talk about the elegance of mathematics, its intrinsic aesthetics and inner beauty.

ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਸਰਮਾਇਆ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
simplicity and generality are valued.

ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਕਲਿਡ ਦਾ ਸਬੂਤ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੰਬਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਵਿਧੀ ਵਿਚ ਜੋ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਸਟ ਫੂਰੀਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮ.
there is beauty in a simple and elegant proof, such as euclid's proof that there are infinitely many prime numbers, and in an elegant numerical method that speeds calculation, such as the fast fourier transform.

ਏ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਮੁਆਫ਼ੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਹਾਰਡੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ।
hardy in a mathematician's apology expressed the belief that these aesthetic considerations are, in themselves, sufficient to justify the study of pure mathematics.

ਉਸਨੇ ਮਹੱਤਤਾ, ਅਚਾਨਕਤਾ, ਅਟੱਲਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਰਗੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜੋ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸੁਹਜ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
he identified criteria such as significance, unexpectedness, inevitability, and economy as factors that contribute to a mathematical aesthetic.

ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਸਬੂਤ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਨ, ਪੌਲੁਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਬ ਦੀ "ਕਿਤਾਬ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣ.
mathematicians often strive to find proofs that are particularly elegant, proofs from "the book" of god according to paul .

ਮਨੋਰੰਜਨ ਗਣਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ.
the popularity of recreational mathematics is another sign of the pleasure many find in solving mathematical questions.

ਸੰਕੇਤ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚਲੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਕਾ 16 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
notation, language, and rigor most of the mathematical notation in use today was not invented until the 16th century.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਗਣਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
before that, mathematics was written out in words, limiting mathematical discovery.

ਯੂਲਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
euler was responsible for many of the notations in use today.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਕੇਤ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ dਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
modern notation makes mathematics much easier for the professional, but beginners often find it daunting.

ਇਹ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
it is compressed a few symbols contain a great deal of information.

ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਸਖਤ ਸੰਖੇਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਏਨਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ writeੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
like musical notation, modern mathematical notation has a strict syntax and encodes information that would be difficult to write in any other way.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਣਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mathematical language can be difficult to understand for beginners.

ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common words such as or and only have more precise meanings than in everyday speech.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਪਨ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਰਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
moreover, words such as open and field have specialized mathematical meanings.

ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਮੋਮੋਰਫਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਏਟੀਗਰੇਬਲ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਹੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
technical terms such as homeomorphism and integrable have precise meanings in mathematics.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ੌਰਟਹੈਂਡ ਵਾਕਾਂਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ if ਲਈ "if and only if" ਗਣਿਤ ਦੇ ਸ਼ਿਕੰਜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
additionally, shorthand phrases such as iff for "if and only if" belong to mathematical jargon.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
there is a reason for special notation and technical vocabulary mathematics requires more precision than everyday speech.

ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ "ਸਖਤੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
mathematicians refer to this precision of language and logic as "rigor".

ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ.
mathematical proof is fundamentally a matter of rigor.

ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰਕ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਧੁਰੇ ਤੋਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
mathematicians want their theorems to follow from axioms by means of systematic reasoning.

ਇਹ ਗਲਤ "ਪ੍ਰਮੇਜਾਂ" ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਘਟੀਆਂ ਸੂਝ-ਬੂਝਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
this is to avoid mistaken "theorems", based on fallible intuitions, of which many instances have occurred in the history of the subject.

ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਠੋਰਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਥਾਰਤ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿtonਟਨ ਦੇ ਸਮੇਂ methodsੰਗ employedੰਗ ਘੱਟ ਸਖਤ ਸਨ.
the level of rigor expected in mathematics has varied over time the greeks expected detailed arguments, but at the time of isaac newton the methods employed were less rigorous.

ਨਿtonਟਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਉਭਾਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਗੀਆਂ.
problems inherent in the definitions used by newton would lead to a resurgence of careful analysis and formal proof in the 19th century.

ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਣਾ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ.
misunderstanding the rigor is a cause for some of the common misconceptions of mathematics.

ਅੱਜ, ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
today, mathematicians continue to argue among themselves about computer-assisted proofs.

ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀ ਗਣਨਾ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
since large computations are hard to verify, such proofs may not be sufficiently rigorous.

ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਧੁਰੇ "ਸਵੈ-ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੱਚਾਈਆਂ" ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਹੈ.
axioms in traditional thought were "self-evident truths", but that conception is problematic.

ਰਸਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਇਕ ਧੁਰਾ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ ਇਕ ਐਕਸਿਓਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ.
at a formal level, an axiom is just a string of symbols, which has an intrinsic meaning only in the context of all derivable formulas of an axiomatic system.

ਇਹ ਹਿਲਬਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ axialmatic ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੱਖੀਏ, ਪਰੰਤੂ ਅਧੂਰੇਪਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ axiomatic ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਨਿਤ ਫਾਰਮੂਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅੰਤਮ axiomatiization ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
it was the goal of hilbert's program to put all of mathematics on a firm axiomatic basis, but according to 's incompleteness theorem every sufficiently powerful axiomatic system has undecidable formulas and so a final axiomatization of mathematics is impossible.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗਣਿਤ ਅਕਸਰ ਇਸਦੀ ਰਸਮੀ ਤਤਕਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਧੁਰਾਵਾਦ, ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ ਕਿ ਹਰ ਗਣਿਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
nonetheless mathematics is often imagined to be as far as its formal content nothing but set theory in some axiomatization, in the sense that every mathematical statement or proof could be cast into formulas within set theory.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਗਣਿਤ, ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ,, ਮਾਤਰਾ, structureਾਂਚੇ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਵੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਭਾਵ.
fields of mathematics mathematics can, broadly speaking, be subdivided into the study of quantity, structure, space, and change i.e.

ਹਿਸਾਬ, ਬੀਜਗਣਿਤ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ.
arithmetic, algebra, geometry, and analysis .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਤਰਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਗਿਆਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਗਣਿਤ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਦੇ ਸਖਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਵੀ ਹਨ. ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ.
in addition to these main concerns, there are also subdivisions dedicated to exploring links from the heart of mathematics to other fields to logic, to set theory foundations , to the empirical mathematics of the various sciences applied mathematics , and more recently to the rigorous study of uncertainty.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਗੈਰ ਸੰਬੰਧਤ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੇਂਗਲੈਂਡਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਲੱਭਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਾਲੋਇਸ ਸਮੂਹ, ਰੀਮੈਨ ਸਤਹ ਅਤੇ ਨੰਬਰ ਸਿਧਾਂਤ.
while some areas might seem unrelated, the langlands program has found connections between areas previously thought unconnected, such as galois groups, riemann surfaces and number theory.

ਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
foundations and philosophy in order to clarify the foundations of mathematics, the fields of mathematical logic and set theory were developed.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਤਰਕ ਵਿਚ ਤਰਕ ਦਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸੈੱਟ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
mathematical logic includes the mathematical study of logic and the applications of formal logic to other areas of mathematics set theory is the branch of mathematics that studies sets or collections of objects.

ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਥਿ .ਰੀ, ਜੋ ਗਣਿਤਿਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ inੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ.
category theory, which deals in an abstract way with mathematical structures and relationships between them, is still in development.

"ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਸੰਕਟ" ਮੁਹਾਵਰੇ ਗਣਿਤ ਲਈ ਇਕ ਸਖਤ ਬੁਨਿਆਦ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 1900 ਤੋਂ 1930 ਤੱਕ ਹੋਈ ਸੀ.
the phrase "crisis of foundations" describes the search for a rigorous foundation for mathematics that took place from approximately 1900 to 1930.

ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਤਭੇਦ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ.
some disagreement about the foundations of mathematics continues to the present day.

ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਸੰਕਟ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਂਟਰ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the crisis of foundations was stimulated by a number of controversies at the time, including the controversy over cantor's set theory and the controversy.

ਗਣਿਤ ਦਾ ਤਰਕ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਖਤ axiomatic frameworkਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ aਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
mathematical logic is concerned with setting mathematics within a rigorous axiomatic framework, and studying the implications of such a framework.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇਹ ਅਧੂਰਾਪਣ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁ basicਲੇ ਹਿਸਾਬ ਹੈ, ਜੇ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਸੱਚ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧੂਰੇ ਅਰਥ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ ਜੋ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ.
as such, it is home to 's incompleteness theorems which informally imply that any effective formal system that contains basic arithmetic, if sound meaning that all theorems that can be proved are true , is necessarily incomplete meaning that there are true theorems which cannot be proved in that system .

ਨੰਬਰ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਧੁਰਾ ਜੋ ਵੀ ਸੀਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਬਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਇੱਕ ਸਹੀ ਸੰਖਿਆ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੱਥ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੁਰਾ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
whatever finite collection of number-theoretical axioms is taken as a foundation, showed how to construct a formal statement that is a true number-theoretical fact, but which does not follow from those axioms.

ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਵੀ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੂਰੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇਕ ਪੂਰਾ ਐਕਸਿਓਮੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
therefore, no formal system is a complete axiomatization of full number theory.

ਆਧੁਨਿਕ ਤਰਕ ਦੁਹਰਾਓ ਥਿ ,ਰੀ, ਮਾਡਲ ਥਿ ,ਰੀ, ਅਤੇ ਪਰੂਫ ਥਿ .ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕੰਪਿ scienceਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਥਿ .ਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
modern logic is divided into recursion theory, model theory, and proof theory, and is closely linked to theoretical computer science, as well as to category theory.

ਰੀਕੋਰਜ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਨੰਬਰ ਥਿ theoryਰੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਅਕਸਾਈਮੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸੰਭਵਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਐਮਆਰਡੀਪੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the context of recursion theory, the impossibility of a full axiomatization of number theory can also be formally demonstrated as a consequence of the mrdp theorem.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਕੰਪਿ scienceਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿutਟੇਬਿਲਟੀ ਥਿ .ਰੀ, ਕੰਪਿ compਟੇਸ਼ਨਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਥਿ theoryਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
theoretical computer science includes computability theory, computational complexity theory, and information theory.

ਕੰਪਿutਟਬਿਲਟੀ ਥਿਰੀ ਕੰਪਿ ofਟਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਾਡਲ ਟਿuringਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
computability theory examines the limitations of various theoretical models of the computer, including the most well-known model the turing machine.

ਕੰਪਲੈਕਸਿਟੀ ਥਿ .ਰੀ ਕੰਪਿ problemsਟਰ ਦੁਆਰਾ ਟ੍ਰੈਕਟਿਬਿਲਟੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੰਪਿ hardwareਟਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.
complexity theory is the study of tractability by computer some problems, although theoretically solvable by computer, are so expensive in terms of time or space that solving them is likely to remain practically unfeasible, even with the rapid advancement of computer hardware.

ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮੱਸਿਆ "ਪੀ ਐਨਪੀ" ਹੈ?
a famous problem is the "p np?"

ਸਮੱਸਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ.
problem, one of the millennium prize problems.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਥਿ .ਰੀ ਉਹਨਾਂ ਡੇਟਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸੰਕੁਚਨ ਅਤੇ ਐਂਟਰੋਪੀ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
finally, information theory is concerned with the amount of data that can be stored on a given medium, and hence deals with concepts such as compression and entropy.

ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕ "ਪੂਰੀ ਸੰਖਿਆ" ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
pure mathematics quantity the study of quantity starts with numbers, first the familiar natural numbers and integers "whole numbers" and arithmetical operations on them, which are characterized in arithmetic.

ਅੰਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਫੇਰਮੈਟ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪ੍ਰਮੇਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the deeper properties of integers are studied in number theory, from which come such popular results as fermat's last theorem.

ਜੁੜਵਾਂ ਪ੍ਰਾਈਮ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਗੋਲਡਬੈੱਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਨੰਬਰ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਦੋ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ.
the twin prime conjecture and goldbach's conjecture are two unsolved problems in number theory.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੱਗੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ "ਭਿੰਨਾਂ" ਦੇ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ.
as the number system is further developed, the integers are recognized as a subset of the rational numbers "fractions" .

ਇਹ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਸਲ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these, in turn, are contained within the real numbers, which are used to represent continuous quantities.

ਅਸਲ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
real numbers are generalized to complex numbers.

ਇਹ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these are the first steps of a hierarchy of numbers that goes on to include quaternions and octonions.

ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਅਸਥਾਈ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ “ਅਨੰਤ” ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
consideration of the natural numbers also leads to the transfinite numbers, which formalize the concept of "infinity".

ਅਲਜਬਰਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੁਣਾਂਕ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੱਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਿਗਰੀ ਦੇ.
according to the fundamental theorem of algebra all solutions of equations in one unknown with complex coefficients are complex numbers, regardless of degree.

ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਸੈੱਟਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
another area of study is the size of sets, which is described with the cardinal numbers.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੇਫ ਨੰਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਸਾਰਥਕ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
these include the aleph numbers, which allow meaningful comparison of the size of infinitely large sets.

ructureਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਾਰਜਾਂ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜੋ ਸੈੱਟ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹਨ.
structure many mathematical objects, such as sets of numbers and functions, exhibit internal structure as a consequence of operations or relations that are defined on the set.

ਗਣਿਤ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਥਿ studiesਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਗੁਣ ਜੋ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
mathematics then studies properties of those sets that can be expressed in terms of that structure for instance number theory studies properties of the set of integers that can be expressed in terms of arithmetic operations.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ structਾਂਚੇ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਜਾਂ structuresਾਂਚੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ abਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਰਾਜ ਧੁਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. .
moreover, it frequently happens that different such structured sets or structures exhibit similar properties, which makes it possible, by a further step of abstraction, to state axioms for a class of structures, and then study at once the whole class of structures satisfying these axioms.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੂਹਾਂ, ਰਿੰਗਾਂ, ਫੀਲਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਜਬੈਰੇਕਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ structuresਾਂਚਿਆਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਐਨ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਦਾ ਡੋਮੇਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
thus one can study groups, rings, fields and other abstract systems together such studies for structures defined by algebraic operations constitute the domain of abstract algebra.

ਇਸਦੀ ਮਹਾਨ ਸਧਾਰਣਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਲਜਬਰਾ ਅਕਸਰ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕੰਪਾਸ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੇਟੇਜ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਅਨੇਕਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਗੈਲੋਇਸ ਥਿ .ਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
by its great generality, abstract algebra can often be applied to seemingly unrelated problems for instance a number of ancient problems concerning compass and straightedge constructions were finally solved using galois theory, which involves field theory and group theory.

ਬੀਜਗਣਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਲਕੀਰ ਐਲਜਬਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਕਟਰ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਅਧਿਐਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੈਕਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
another example of an algebraic theory is linear algebra, which is the general study of vector spaces, whose elements called vectors have both quantity and direction, and can be used to model relations between points in space.

ਇਹ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਿ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਦੇ ਮੁੱ unਲੇ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ.
this is one example of the phenomenon that the originally unrelated areas of geometry and algebra have very strong interactions in modern mathematics.

ਸੰਯੋਜਕ, ਇਕਾਈ .ਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
combinatorics studies ways of enumerating the number of objects that fit a given structure.

ਸਪੇਸ ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਯੁਕਲਿਡਨ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਿਅਨ ਪ੍ਰਮੇਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
space the study of space originates with geometry in particular, euclidean geometry, which combines space and numbers, and encompasses the well-known pythagorean theorem.

ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣਮਿਤੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
trigonometry is the branch of mathematics that deals with relationships between the sides and the angles of triangles and with the trigonometric functions.

ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅਧਿਐਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਅਯਾਮੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਗੈਰ-ਯੁਕਲਿਡਿਅਨ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਟੌਪੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the modern study of space generalizes these ideas to include higher-dimensional geometry, non-euclidean geometries which play a central role in general relativity and topology.

ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਵਿਭਿੰਨ ਭੂਮਿਕਾ, ਅਤੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
quantity and space both play a role in analytic geometry, differential geometry, and algebraic geometry.

ਨੰਬਰ ਥਿ andਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨਵੈਕਸ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਓਪਟੀਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚਲੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਲਾਈ ਗਈ ਹੈ.
convex and discrete geometry were developed to solve problems in number theory and functional analysis but now are pursued with an eye on applications in optimization and computer science.

ਵਿਭਿੰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਕਟਰ ਅਤੇ ਟੈਂਸਰ ਕੈਲਕੂਲਸ ਉੱਤੇ ਫਾਈਬਰ ਬੰਡਲ ਅਤੇ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ.
within differential geometry are the concepts of fiber bundles and calculus on manifolds, in particular, vector and tensor calculus.

ਅਲਜਬ੍ਰਾਗ ਰੇਖਾਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁ-ਸੰਯੋਜਨ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਸੈੱਟ, ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਜੋ structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
within algebraic geometry is the description of geometric objects as solution sets of polynomial equations, combining the concepts of quantity and space, and also the study of topological groups, which combine structure and space.

ਝੂਠ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਪੇਸ, ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
lie groups are used to study space, structure, and change.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਟੋਪੋਲੋਜੀ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਪੁਆਇੰਟ-ਸੈੱਟ ਟੋਪੋਲੋਜੀ, ਸੈੱਟ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀ, ਅਲਜਬੈਰੇਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਟੌਪੋਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
topology in all its many ramifications may have been the greatest growth area in 20th-century mathematics it includes point-set topology, set-theoretic topology, algebraic topology and differential topology.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ metrizability ਥਿ ,ਰੀ, axiomatic ਸੈੱਟ ਥਿ ,ਰੀ, homotopy ਥਿ .ਰੀ, ਅਤੇ ਮੋਰਸ ਥਿ .ਰੀ ਹਨ.
in particular, instances of modern-day topology are metrizability theory, axiomatic set theory, homotopy theory, and morse theory.

ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸੁਲਝੀ ਗਈ ਅਨੁਮਾਨ, ਅਤੇ ਹੋਜ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਲ ਨਾ ਕੀਤੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
topology also includes the now solved conjecture, and the still unsolved areas of the hodge conjecture.

ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਹੋਰ ਨਤੀਜੇ, ਚਾਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕੇਪਲਰ ਅਨੁਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਸਿਰਫ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ.
other results in geometry and topology, including the four color theorem and kepler conjecture, have been proved only with the help of computers.

ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕ ਆਮ ਥੀਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਲਕੂਲਸ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
change understanding and describing change is a common theme in the natural sciences, and calculus was developed as a powerful tool to investigate it.

ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਣਾ ਵਜੋਂ ਜੋ ਇੱਕ ਬਦਲ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
functions arise here, as a central concept describing a changing quantity.

ਅਸਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਸਲ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸਖਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖੇਤਰ.
the rigorous study of real numbers and functions of a real variable is known as real analysis, with complex analysis the equivalent field for the complex numbers.

ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੰਤ-ਅਯਾਮੀ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
functional analysis focuses attention on typically infinite-dimensional spaces of functions.

ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ.
one of many applications of functional analysis is quantum mechanics.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਅੰਤਰ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many problems lead naturally to relationships between a quantity and its rate of change, and these are studied as differential equations.

ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਬਿਆਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਫੜਾ-ਦਫਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਹੀ makesੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰਵਾਦੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many phenomena in nature can be described by dynamical systems chaos theory makes precise the ways in which many of these systems exhibit unpredictable yet still deterministic behavior.

ਉਪਯੋਗੀ ਗਣਿਤ ਅਪਲਾਈਡ ਗਣਿਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
applied mathematics applied mathematics concerns itself with mathematical methods that are typically used in science, engineering, business, and industry.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਅਪਲਾਈਡ ਗਣਿਤ" ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਹੈ.
thus, "applied mathematics" is a mathematical science with specialized knowledge.

ਸ਼ਬਦ ਗਣਿਤ ਸ਼ਬਦ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਾੱਡਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ" ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਭਿਆਸ.
the term applied mathematics also describes the professional specialty in which mathematicians work on practical problems as a profession focused on practical problems, applied mathematics focuses on the "formulation, study, and use of mathematical models" in science, engineering, and other areas of mathematical practice.

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਹਾਰਕ ਉਪਯੋਗਾਂ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਣਿਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the past, practical applications have motivated the development of mathematical theories, which then became the subject of study in pure mathematics, where mathematics is developed primarily for its own sake.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਗਈ ਹੈ.
thus, the activity of applied mathematics is vitally connected with research in pure mathematics.

ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੈਸਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਪਲਾਈਡ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਗਣਿਤ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ.
statistics and other decision sciences applied mathematics has significant overlap with the discipline of statistics, whose theory is formulated mathematically, especially with probability theory.

ਇੱਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਅੰਕੜੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਡੇਟਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
statisticians working as part of a research project "create data that makes sense" with random sampling and with randomized experiments the design of a statistical sample or experiment specifies the analysis of the data before the data be available .

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੰਕੜੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ "ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਝ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ" ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ .
when reconsidering data from experiments and samples or when analyzing data from observational studies, statisticians "make sense of the data" using the art of modelling and the theory of inference with model selection and estimation the estimated models and consequential predictions should be tested on new data.

ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਫੈਸਲੇ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅੰਕੜੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਅਨੁਮਾਨ, ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ.
statistical theory studies decision problems such as minimizing the risk expected loss of a statistical action, such as using a procedure in, for example, parameter estimation, hypothesis testing, and selecting the best.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨੁਮਾਨਤ ਘਾਟਾ ਜਾਂ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ-ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ.
in these traditional areas of mathematical statistics, a statistical-decision problem is formulated by minimizing an objective function, like expected loss or cost, under specific constraints for example, designing a survey often involves minimizing the cost of estimating a population mean with a given level of confidence.

ਇਸ ਦੇ optimਪਟੀਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਗਣਿਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੂਜੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਖੋਜ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
because of its use of optimization, the mathematical theory of statistics shares concerns with other decision sciences, such as operations research, control theory, and mathematical economics.

ਕੰਪਿutਟੇਸ਼ਨਲ ਗਣਿਤ ਕੰਪਿutਟੇਸ਼ਨਲ ਗਣਿਤ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ methodsੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
computational mathematics computational mathematics proposes and studies methods for solving mathematical problems that are typically too large for human numerical capacity.

ਅੰਤਰੀਵ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
numerical analysis studies methods for problems in analysis using functional analysis and approximation theory numerical analysis includes the study of approximation and discretization broadly with special concern for rounding errors.

ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ, ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਗੈਰ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਲਗੋਰਿਦਮਿਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
numerical analysis and, more broadly, scientific computing also study non-analytic topics of mathematical science, especially algorithmic matrix and graph theory.

ਕੰਪਿutਟੇਸ਼ਨਲ ਗਣਿਤ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਐਲਜੀਬਰਾ ਅਤੇ ਸਿੰਬੋਲਿਕ ਗਣਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other areas of computational mathematics include computer algebra and symbolic computation.

ਗਣਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1936 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
mathematical awards arguably the most prestigious award in mathematics is the fields medal, established in 1936 and awarded every four years except around world war ii to as many as four individuals.

ਫੀਲਡਜ਼ ਮੈਡਲ ਅਕਸਰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the fields medal is often considered a mathematical equivalent to the nobel prize.

1978 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਵੁਲਫ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਹਾਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2003 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the wolf prize in mathematics, instituted in 1978, recognizes lifetime achievement, and another major international award, the abel prize, was instituted in 2003.

ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਚਰਨ ਮੈਡਲ 2010 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the chern medal was introduced in 2010 to recognize lifetime achievement.

ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਥਾਪਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
these accolades are awarded in recognition of a particular body of work, which may be innovational, or provide a solution to an outstanding problem in an established field.

23 ਖੁੱਲੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਚੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਹਿਲਬਰਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ 1900 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੇਵਿਡ ਹਿਲਬਰਟ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
a famous list of 23 open problems, called "hilbert's problems", was compiled in 1900 by german mathematician david hilbert.

ਇਸ ਸੂਚੀ ਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੌਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁਣ ਹੱਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ.
this list achieved great celebrity among mathematicians, and at least nine of the problems have now been solved.

ਸੱਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੂਚੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਮਿਲੀਅਨियम ਇਨਾਮ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ", 2000 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ.
a new list of seven important problems, titled the "millennium prize problems", was published in 2000.

ਇਹਨਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਇਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿੱਲਬਰਟ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਰਿਮੈਨ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਹੈ.
a solution to each of these problems carries a 1 million reward, and only one the riemann hypothesis is duplicated in hilbert's problems.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਗਣਿਤ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਲਜੀਬਰਾ ਤੋਂ ਅਰਬੀ “ਅਲ-ਜਬਰ” ਭਾਵ “ਟੁੱਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਮੁੜ ਮਿਲਾਪ” ਇਕ ਹੈ ਅੰਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ.
see also philosophy of mathematics lists of mathematics topics mathematics and art mathematics education relationship between mathematics and physics science, technology, engineering, and mathematics notes references further reading external links algebra from arabic "al-jabr" meaning "reunion of broken parts" is one of the broad parts of mathematics, together with number theory, geometry and analysis.

ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੀਜਗਣਿਤਤਰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਇਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਦਾ ਇਕਜੁਟ ਧਾਗਾ ਹੈ.
in its most general form, algebra is the study of mathematical symbols and the rules for manipulating these symbols it is a unifying thread of almost all of mathematics.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇਸ ਵਿਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਮੀਕਰਣ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਰਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਅਸਟ੍ਰੈਕਟਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
as such, it includes everything from elementary equation solving to the study of abstractions such as groups, rings, and fields.

ਅਲਜਬਰਾ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁ partsਲੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਲਜਬਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅਲਜਬਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the more basic parts of algebra are called elementary algebra, the more abstract parts are called abstract algebra or modern algebra.

ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਲਜਬਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਣਿਤ, ਵਿਗਿਆਨ, ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ.
elementary algebra is generally considered to be essential for any study of mathematics, science, or engineering, as well as such applications as medicine and economics.

ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਉੱਨਤ ਗਣਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
abstract algebra is a major area in advanced mathematics, studied primarily by professional mathematicians.

ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਲਜਬਰਾ ਐਬਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੰਬਰਾਂ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
elementary algebra differs from arithmetic in the use of abstractions, such as using letters to stand for numbers that are either unknown or allowed to take on many values.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, x 2 5 ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ x 2 5 ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ x ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ x ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਉਲਟ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ x 3 ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ x 3 ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for example, in x 2 5 displaystyle x 2 5 the letter x displaystyle x is unknown, but the law of inverses can be used to discover its value x 3 displaystyle x 3 .

e ਐਮਸੀ 2 ਵਿੱਚ, ਅੱਖਰ ਈ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਈ ਅਤੇ ਐਮ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਐਮ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਖਰ ਸੀ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਸੀ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ.
in e mc2, the letters e displaystyle e and m displaystyle m are variables, and the letter c displaystyle c is a constant, the speed of light in a vacuum.

ਅਲਜਬਰਾ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਅਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ givesੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੌਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ methodੰਗ ਨਾਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
algebra gives methods for solving equations and expressing formulas that are much easier for those who know how to use them than the older method of writing everything out in words.

ਅਲਜਬਰਾ ਸ਼ਬਦ ਕੁਝ ਖਾਸ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the word algebra is also used in certain specialized ways.

ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ “ਐਲਜਬਰਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲਕੀਰ ਅਲਜਬਰਾ ਅਤੇ ਅਲਜਬੈਰੀਕ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਵਿਚ।
a special kind of mathematical object in abstract algebra is called an "algebra", and the word is used, for example, in the phrases linear algebra and algebraic topology.

ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋ ਅਲਜਬਰਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੀਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a mathematician who does research in algebra is called an algebraist.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਬਦ ਅਲਜਬਰਾ ਅਰਬੀ ਅਲ-ਜਾਬਰ ਲਿਟ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
etymology the word algebra comes from the arabic al-jabr lit.

"ਟੁੱਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ" ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲ-ਖਵਾਰਿਜ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਇਲਮ-ਅਲ-ਜਾਬੜ ਵਾਲ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ।
"the reunion of broken parts" from the title of the book ilm al-jabr wa'l- by persian mathematician and astronomer al-khwarizmi.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਇਟਾਲੀਅਨ ਜਾਂ ਮੱਧਯੁਗੀ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ।
the word entered the english language during the fifteenth century, from either spanish, italian, or medieval latin.

ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂ ਭੰਗ ਹੋਈਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਜੀਕਲ ਵਿਧੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
it originally referred to the surgical procedure of setting broken or dislocated bones.

ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the mathematical meaning was first recorded in the sixteenth century.

"ਅਲਜਬਰਾ" ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ "ਐਲਜਬਰਾ" ਦੇ ਕਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ.
different meanings of "algebra" the word "algebra" has several related meanings in mathematics, as a single word or with qualifiers.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਲੇਖ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ, "ਬੀਜਗਣਿਤ" ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
as a single word without an article, "algebra" names a broad part of mathematics.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਹੁਵਚਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, "ਇੱਕ ਐਲਜਬਰਾ" ਜਾਂ "ਬੀਜਗਣਿਤ" ਇੱਕ ਖਾਸ ਗਣਿਤ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਟੀਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
as a single word with an article or in plural, "an algebra" or "algebras" denotes a specific mathematical structure, whose precise definition depends on the author.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ theਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜ, ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕੇਲਰ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਲਜਬਰਾ.
usually the structure has an addition, multiplication, and a scalar multiplication see algebra over a field .

ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਲੇਖਕ "ਐਲਜੈਬਰਾ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਾਧੂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਕਾਰੀ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ, ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਜਾਂ ਸੀਮਤ-ਅਯਾਮ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
when some authors use the term "algebra", they make a subset of the following additional assumptions associative, commutative, unital, and or finite-dimensional.

ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਐਲਜਬਰਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ "ਐਲਜਬਰਾ" ਉਪਰੋਕਤ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਸਧਾਰਣਕਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਨ-ਆਰਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in universal algebra, the word "algebra" refers to a generalization of the above concept, which allows for n-ary operations.

ਇਕ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਲੇਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੀਜਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਾ, ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਲਜਬਰਾ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਅਲਜਬਰਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬੀਜਕ੍ਰਿਤ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ.
with a qualifier, there is the same distinction without an article, it means a part of algebra, such as linear algebra, elementary algebra the symbol-manipulation rules taught in elementary courses of mathematics as part of primary and secondary education , or abstract algebra the study of the algebraic structures for themselves .

ਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਈ ਐਲਜਬਰਾ, ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਲਜਬਰਾ, ਜਾਂ ਵਰਟੈਕਸ ਆਪਰੇਟਰ ਐਲਜਬਰਾ.
with an article, it means an instance of some abstract structure, like a lie algebra, an associative algebra, or a vertex operator algebra.

ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥ ਇਕੋ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਕ ਵਿਚ ਕਮਿutਟਿਵ ਅਲਜਬਰਾ ਕਮਿutਟਿਵ ਰਿੰਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਅੰਕ 'ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਬੀਜ-ਸਮੂਹ ਹਨ.
sometimes both meanings exist for the same qualifier, as in the sentence commutative algebra is the study of commutative rings, which are commutative algebras over the integers.

ਅਲਜਬਰਾ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਜਬਰਾ ਨੇ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ.
algebra as a branch of mathematics algebra began with computations similar to those of arithmetic, with letters standing for numbers.

ਇਹ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਹੀ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਸੰਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਵੇ.
this allowed proofs of properties that are true no matter which numbers are involved.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਮੀਕਰਨ ਕੁਹਾੜੀ 2 ਬੀਐਕਸਸੀ 0, ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਕੁਹਾੜੀ 2 ਬੀਐਕਸ ਸੀ 0, ਏ, ਬੀ, ਸੀ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਏ, ਬੀ, ਸੀ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਇੱਕ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ 0 0 ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ 0, ਅਤੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸਟਾਈਲ x ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for example, in the quadratic equation a x 2 b x c 0 , displaystyle ax 2 bx c 0, a , b , c displaystyle a,b,c can be any numbers whatsoever except that a displaystyle a cannot be 0 displaystyle 0 , and the quadratic formula can be used to quickly and easily find the values of the unknown quantity x displaystyle x which satisfy the equation.

ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੱਲ ਲੱਭਣੇ ਹਨ.
that is to say, to find all the solutions of the equation.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਬੀਜਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਉਪਰੋਕਤ ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਮੀਕਰਨ ਵਰਗੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
historically, and in current teaching, the study of algebra starts with the solving of equations such as the quadratic equation above.

ਫਿਰ ਹੋਰ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਇਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
then more general questions, such as "does an equation have a solution?

"," ਇਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੱਲ ਹਨ?
", "how many solutions does an equation have?

"," ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? "
", "what can be said about the nature of the solutions?"

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
are considered.

ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਫਾਰਮ, structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਮਮਿਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵੱਲ ਖੜਦੇ ਹਨ.
these questions lead to ideas of form, structure and symmetry.

ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਅਲਜਬਰਾ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਵਸਤੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਕਟਰਾਂ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
this development permitted algebra to be extended to consider non-numerical objects, such as vectors, matrices, and polynomials.

ਇਹਨਾਂ ਗੈਰ-ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ structਾਂਚਾਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅਲਜਬੈਰੇਟਿਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੂਹਾਂ, ਰਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the structural properties of these non-numerical objects were then abstracted to define algebraic structures such as groups, rings, and fields.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੋ ਉਪ-ਖੇਤਰਾਂ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
before the 16th century, mathematics was divided into only two subfields, arithmetic and geometry.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ methodsੰਗਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਨੂੰ ਬੀਜਗਣਿਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬੀਜਗਣਿਤ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਅਨੰਤ ਕੈਲਕੂਲਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਉਪ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ 16 ਵੀਂ ਜਾਂ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
even though some methods, which had been developed much earlier, may be considered nowadays as algebra, the emergence of algebra and, soon thereafter, of infinitesimal calculus as subfields of mathematics only dates from the 16th or 17th century.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੀਜਗਣਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
from the second half of 19th century on, many new fields of mathematics appeared, most of which made use of both arithmetic and geometry, and almost all of which used algebra.

ਅੱਜ, ਅਲਜਬਰਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਵਧਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਸ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਐਂਟਰੀਜ ਨੂੰ ਬੀਜਗਣਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today, algebra has grown until it includes many branches of mathematics, as can be seen in the mathematics subject classification where none of the first level areas two digit entries is called algebra.

ਅੱਜ ਐਲਜੈਬਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ੈਕਸ਼ਨ 08- ਜਨਰਲ ਐਲਜਬ੍ਰਾਯਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, 12-ਫੀਲਡ ਥਿ theoryਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਵਚਨ, 13-ਕਮਿutਟਿਵ ਅਲਜਬਰਾ, 15-ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਮਲਟੀਲਾਈਨਅਰ ਅਲਜਬਰਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਥਿ ,ਰੀ, 16-ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਰਿੰਗਜ਼ ਐਂਡ ਐਲਜਬ੍ਰਾਜ, 17-ਨੋਨਸੋਸੀਏਟਿਵ ਰਿੰਗਜ਼ ਐਂਡ ਐਲਜਬ੍ਰਾਜ, 18 ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਥਿ hਰੀ ਸਮਲੋਲਿਕ ਅਲਜਬਰਾ, 19-ਕੇ-ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ 20-ਗਰੁੱਪ ਸਿਧਾਂਤ.
today algebra includes section 08-general algebraic systems, 12-field theory and polynomials, 13-commutative algebra, 15-linear and multilinear algebra matrix theory, 16-associative rings and algebras, 17-nonassociative rings and algebras, 18-category theory homological algebra, 19-k-theory and 20-group theory.

ਅਲਜਬਰਾ 11-ਨੰਬਰ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ 14-ਐਲਜੈਬ੍ਰਿਕ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
algebra is also used extensively in 11-number theory and 14-algebraic geometry.

ਇਤਿਹਾਸ ਐਲਜਬਰਾ ਦਾ ਮੁੱ historyਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਬਲੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਨਤ ਅੰਕ-ਗਣਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਐਲਗੋਰਿਦਮਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
history early history of algebra the roots of algebra can be traced to the ancient babylonians, who developed an advanced arithmetical system with which they were able to do calculations in an algorithmic fashion.

ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਰੇਖਿਕ ਸਮੀਕਰਣਾਂ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਰੇਖਾ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ.
the babylonians developed formulas to calculate solutions for problems typically solved today by using linear equations, quadratic equations, and indeterminate linear equations.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਗਣਿਤ 1 ਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰਵੀਂ ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਹੰਡ ਮੈਥੇਮੇਟਿਕਲ ਪੈਪੀਰਸ, ਯੂਕਲਿਡਜ਼ ਐਲੀਮੈਂਟਸ, ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਉੱਤੇ ਨੌਂ ਅਧਿਆਇ ਕਲਾ.
by contrast, most egyptians of this era, as well as greek and chinese mathematics in the 1st millennium bc, usually solved such equations by geometric methods, such as those described in the rhind mathematical papyrus, euclid's elements, and the nine chapters on the mathematical art.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਵਿਚ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਆਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਮਕਰਨ ਦਾ theਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੱਧਯੁਗ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਤਕ ਸਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the geometric work of the greeks, typified in the elements, provided the framework for generalizing formulae beyond the solution of particular problems into more general systems of stating and solving equations, although this would not be realized until mathematics developed in medieval islam.

ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਸੀ।
by the time of plato, greek mathematics had undergone a drastic change.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਐਲਜਬਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਆਬਜੈਕਟ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
the greeks created a geometric algebra where terms were represented by sides of geometric objects, usually lines, that had letters associated with them.

ਡੀਓਫਾਂਟਸ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈ. ਇੱਕ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਅਨ ਯੂਨਾਨੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਰੀਥਮੇਟਿਕਾ ਨਾਮਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।
diophantus 3rd century ad was an alexandrian greek mathematician and the author of a series of books called arithmetica.

ਇਹ ਟੈਕਸਟ ਅਲਜਬੈਰੀਕ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਾਇਓਫਾਂਟਾਈਨ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਥਿ .ਰੀ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these texts deal with solving algebraic equations, and have led, in number theory to the modern notion of diophantine equation.

ਮੁ discussedਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਪਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਬਨ ਐਲ ਸੀ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ. .
earlier traditions discussed above had a direct influence on the persian ibn al- c. .

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕੰਪਲੀਨਸ ਬੁੱਕ ਆਨ ਕੈਲਕੁਲੇਸ਼ਨ ਬਾਇ ਕੰਪਲੀਸ਼ਨ ਐਂਡ ਬੈਲਸਿੰਗ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ।
he later wrote the compendious book on calculation by completion and balancing, which established algebra as a mathematical discipline that is independent of geometry and arithmetic.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਅਤੇ ਦਿਯੋਫੈਂਟਸ ਦੇ ਹੀਰੋਨਿਸਟਿਕ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਗੁਪਤਾ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਿਓਫਾਂਟਸ 'ਅਰੀਥਮੇਟਿਕਾ' ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਗੁਪਤ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਨ.
the hellenistic mathematicians hero of alexandria and diophantus as well as indian mathematicians such as brahmagupta continued the traditions of egypt and babylon, though diophantus' arithmetica and brahmagupta's are on a higher level.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਗੁਪਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਬ੍ਰਹਮਸਫੁਤਾਸਿਧੰਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲੇ ਸੰਪੂਰਨ ਗਣਿਤ ਦਾ ਹੱਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
for example, the first complete arithmetic solution including zero and negative solutions to quadratic equations was described by brahmagupta in his book brahmasphutasiddhanta.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਲਗਬੈਰੀਕ methodsੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਚਲਾਇਆ.
later, persian and arabic mathematicians developed algebraic methods to a much higher degree of sophistication.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੀਓਫਾਂਟਸ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਕ methodsੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਲ-ਖਵਾਰਿਜ਼ਮੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੀ.
although diophantus and the babylonians used mostly special ad hoc methods to solve equations, al-khwarizmi's contribution was fundamental.

ਉਸਨੇ ਲਕੀਰ ਅਤੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਤਾ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਖਿਆ ਜਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਦੇ ਹੱਲ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
he solved linear and quadratic equations without algebraic symbolism, negative numbers or zero, thus he had to distinguish several types of equations.

ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਅਲਜਬਰਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਿਓਫਾਂਟਸ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਅਲਜਗਰਾ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਲ-ਖਵਾਰਿਜ਼ਮੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਲ- ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ. ਜਾਬਰ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ.
in the context where algebra is identified with the theory of equations, the greek mathematician diophantus has traditionally been known as the "father of algebra" but in more recent times there is much debate over whether al-khwarizmi, who founded the discipline of al-jabr, deserves that title instead.

ਡਿਓਫੈਂਟਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਲ-ਜੱਬਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਲਜਬੈਰਾ ਅਰਿਥਮੈਟਿਕਾ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਬੀਜਗਣਿਤ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁੱaryਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਐਰੀਥਮੈਟਿਕਾ ਸਿੰਕੋਪੇਟਿਡ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਲ-ਜੱਬਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
those who support diophantus point to the fact that the algebra found in al-jabr is slightly more elementary than the algebra found in arithmetica and that arithmetica is syncopated while al-jabr is fully rhetorical.

ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਅਲ-ਖਵਾਰਿਜ਼ਮੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ "ਕਟੌਤੀ" ਅਤੇ "ਸੰਤੁਲਨ" ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਯਾਨੀ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਪੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਸੰਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਅਲ-ਜੱਬਰ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਸਨੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਜਦਕਿ ਬੀਜਗਣਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਮੰਨਦਿਆਂ.
those who support al-khwarizmi point to the fact that he introduced the methods of "reduction" and "balancing" the transposition of subtracted terms to the other side of an equation, that is, the cancellation of like terms on opposite sides of the equation which the term al-jabr originally referred to, and that he gave an exhaustive explanation of solving quadratic equations, supported by geometric proofs, while treating algebra as an independent discipline in its own right.

ਉਸ ਦਾ ਬੀਜਗਣਿਤ ਵੀ ਹੁਣ "ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਜਿਹੜਾ ਮੁੱ termsਲੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਜੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਹੀ ਮੰਤਵ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ".
his algebra was also no longer concerned "with a series of problems to be resolved, but an exposition which starts with primitive terms in which the combinations must give all possible prototypes for equations, which henceforward explicitly constitute the true object of study".

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਇਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "ਆਮ inੰਗ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਉਭਰਦਾ, ਬਲਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੰਤ ਵਰਗ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ".
he also studied an equation for its own sake and "in a generic manner, insofar as it does not simply emerge in the course of solving a problem, but is specifically called on to define an infinite class of problems".

ਇਕ ਹੋਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਮਰ ਖਯਾਮ ਨੂੰ ਬੀਜਗਣਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘਣ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਆਮ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੱਲ ਲੱਭੇ ਗਏ.
another persian mathematician omar khayyam is credited with identifying the foundations of algebraic geometry and found the general geometric solution of the cubic equation.

ਅਲਜੀਬਰਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਟ੍ਰੀਡੀਜ਼ deਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 1070, ਜੋ ਕਿ ਬੀਜਗਣਿਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਇਸ ਅੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ.
his book treatise on demonstrations of problems of algebra 1070 , which laid down the principles of algebra, is part of the body of persian mathematics that was eventually transmitted to europe.

ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਰਫ ਅਲ-ਅਲ- ਨੇ ਕਿ cubਬਿਕ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬੀਜ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਹੱਲ ਲੱਭੇ.
yet another persian mathematician, sharaf al- al- , found algebraic and numerical solutions to various cases of cubic equations.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ.
he also developed the concept of a function.

ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਹਾਵੀਰਾ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰਾ ਦੂਜੇ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਲ-ਕਰਾਜੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਝੂ ਸ਼ੀਜੀ ਨੇ ਘਣ, ਕੁਆਟਰਿਕ, ਕੁਆਂਟਿਕ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਬਹੁ-ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ।
the indian mathematicians mahavira and bhaskara ii, the persian mathematician al-karaji, and the chinese mathematician zhu shijie, solved various cases of cubic, quartic, quintic and higher-order polynomial equations using numerical methods.

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਫਿਬੋਨਾਚੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਘਣ ਸਮੀਕਰਨ ਦਾ ਹੱਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਲਜਬਰਾ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ.
in the 13th century, the solution of a cubic equation by fibonacci is representative of the beginning of a revival in european algebra.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਘਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਸ਼ਵ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
as the islamic world was declining, the european world was ascending.

ਅਤੇ ਇਹ ਇਥੇ ਹੈ ਕਿ ਐਲਜਬਰਾ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
and it is here that algebra was further developed.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਲਜਬਰਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਐਲਜਬੈਬਰਾ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਆਧੁਨਿਕ ਐਲਜੇਬਰਾ ਵੱਲ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਦਮ ਸੀ.
history of algebra 's work on new algebra at the close of the 16th century was an important step towards modern algebra.

1637 ਵਿਚ, ਡੇਸਕਾਰਟਜ਼ ਨੇ ਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀ ਕਾing ਕੱ modernੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਲਜਬੈਰੀਕ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
in 1637, descartes published la , inventing analytic geometry and introducing modern algebraic notation.

ਬੀਜਗਣਿਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾ ਸੀ ਕਿ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘਣ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰਿਕ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਬੀਜਗ੍ਰਾਸੀ ਹੱਲ.
another key event in the further development of algebra was the general algebraic solution of the cubic and quartic equations, developed in the mid-16th century.

ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਜਾਪਾਨੀ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੇਕੀ ਦੁਆਰਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਗੌਟਫ੍ਰਾਈਡ ਲੀਬਨੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰੇਖਿਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ.
the idea of a determinant was developed by japanese mathematician seki in the 17th century, followed independently by gottfried leibniz ten years later, for the purpose of solving systems of simultaneous linear equations using matrices.

ਗੈਬਰੀਅਲ ਕ੍ਰੈਮਰ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ.
gabriel cramer also did some work on matrices and determinants in the 18th century.

ਜੋਸੇਫ-ਲੂਯਿਸ ਲਾਗਰੇਂਜ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਆਪਣੇ 1770 ਦੇ ਪੇਪਰ ਸੁਰ ਲਾ ਦੇਸ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਬੀਜਗਣਿਤ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲਾਗਰੇਜ ਰੈਜ਼ੋਲੇਂਟਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ.
permutations were studied by joseph-louis lagrange in his 1770 paper sur la des devoted to solutions of algebraic equations, in which he introduced lagrange resolvents.

ਪਾਓਲੋ ਰੁਫੀਨੀ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ, ਬੀਜਗਣਿਤ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ.
paolo ruffini was the first person to develop the theory of permutation groups, and like his predecessors, also in the context of solving algebraic equations.

ਸੰਖੇਪ ਅਲਜਬਰਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਗੈਲੋਇਸ ਥਿ .ਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਾਰੂ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ.
abstract algebra was developed in the 19th century, deriving from the interest in solving equations, initially focusing on what is now called galois theory, and on constructibility issues.

ਜਾਰਜ ਪੀਅਰਕ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਬੀਜਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਬਾਨੀ ਸੀ।
george peacock was the founder of axiomatic thinking in arithmetic and algebra.

usਗਸਟਸ ਡੀ ਮੋਰਗਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਰਜੀਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧ ਬੰਗਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
augustus de morgan discovered relation algebra in his syllabus of a proposed system of logic.

ਜੋਸੀਆ ਵਿਲਾਰਡ ਗਿਬਜ਼ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਅਲਜਬਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਰਥਰ ਕੈਲੇ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੀਜਗਣਿਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ ਸੰਚਾਰਕ ਬੀਜਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
josiah willard gibbs developed an algebra of vectors in three-dimensional space, and arthur cayley developed an algebra of matrices this is a noncommutative algebra .

ਗਣਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅਲਜਬਰਾ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਦੇ ਅਲਗ੍ਰੈਕਟ ਬਿਜਬ੍ਰਾ्रा ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਕੀਰ ਅਲਜਬਰਾ ਵਿੱਚ ਅਲਜਬਰਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
areas of mathematics with the word algebra in their name some areas of mathematics that fall under the classification abstract algebra have the word algebra in their name linear algebra is one example.

ਦੂਸਰੇ ਸਮੂਹ ਸਿਧਾਂਤ, ਰਿੰਗ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਥਿ .ਰੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
others do not group theory, ring theory, and field theory are examples.

ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਵਿੱਚ "ਅਲਜਗਰਾ" ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਾਂ.
in this section, we list some areas of mathematics with the word "algebra" in the name.

ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਲਜਬਰਾ, ਅਲਜਬਰਾ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
elementary algebra, the part of algebra that is usually taught in elementary courses of mathematics.

ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਲਜਬ੍ਰਾਗਿਕ structuresਾਂਚੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੂਹਾਂ, ਰਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡਸ ਨੂੰ ਅਕਜ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
abstract algebra, in which algebraic structures such as groups, rings and fields are axiomatically defined and investigated.

ਲੀਨੀਅਰ ਅਲਜਬਰਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੀਨੀਅਰ ਸਮੀਕਰਣਾਂ, ਵੈਕਟਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
linear algebra, in which the specific properties of linear equations, vector spaces and matrices are studied.

ਕਮਿutਟਿਵ ਅਲਜਬਰਾ, ਕਮਿutਟਿਵ ਰਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ.
commutative algebra, the study of commutative rings.

ਕੰਪਿ computerਟਰ ਐਲਜਬਰਾ, ਐਲਗੋਰੈਬਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ.
computer algebra, the implementation of algebraic methods as algorithms and computer programs.

ਹੋੋਮੋਲੋਜੀਕਲ ਐਲਜਬਰਾ, ਅਲਜਬੈਰਾਿਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜੋ ਟੋਪੋਲੋਜੀਕਲ ਪੁਲਾੜੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਨ.
homological algebra, the study of algebraic structures that are fundamental to study topological spaces.

ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਐਲਜਬਰਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਬੀਜਗਣਿਤ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
universal algebra, in which properties common to all algebraic structures are studied.

ਅਲਜਬੈਰੀਕ ਨੰਬਰ ਥਿ .ਰੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਕ ਬੀਜਗਣਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
algebraic number theory, in which the properties of numbers are studied from an algebraic point of view.

ਅਲਜਬੈਰਾਕ ਜਿਓਮੈਟਰੀ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ, ਇਸ ਦੇ ਮੁੱ formਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਵ ਅਤੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
algebraic geometry, a branch of geometry, in its primitive form specifying curves and surfaces as solutions of polynomial equations.

ਅਲਜਬੈਰੀਕ ਕੰਬਿਨੇਟਰਿਕਸ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੰਜਾਈਨਰੇਟਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੀਜਗਣਿਤ methodsੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
algebraic combinatorics, in which algebraic methods are used to study combinatorial questions.

ਸੰਬੰਧਤ ਅਲਜਬਰਾ ਫਾਈਨਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
relational algebra a set of finitary relations that is closed under certain operators.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਣਿਤਿਕ structuresਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਉੱਤੇ ਐਲਜੇਬਰਾਜ ਐਲਜੇਬਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਤੇ ਐਲਜਬਰਾ.
many mathematical structures are called algebras algebra over a field or more generally algebra over a ring.

ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਲਜਬਰਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨਾਮ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਲਜਬਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ-ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਲਜਬਰਾ ਲਾਈ ਲਾਈ ਅਲਜਬਰਾ ਹਾਪਫ ਅਲਜਬਰਾ ਸੀ-ਐਲਜੇਬਰਾ ਸਮਮਿਤ੍ਰਕ ਅਲਜਬਰਾ ਬਾਹਰੀ ਅਲਜਬਰਾ ਟੈਨਸਰ ਅਲਜਬਰਾ ਮਾਪ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਸਿਗਮਾ-ਐਲਜਬਰਾ ਅਲਜਬਰਾ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਥਿ fਰੀ ਐੱਫ. ਐਲਜਬਰਾ ਅਤੇ ਐੱਫ-ਕੋਲਜੈਬਰਾ ਟੀ-ਅਲਜਬਰਾ ਤਰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਅਲਜਬਰਾ, ਇੱਕ ਬਕਾਇਆ ਬੁਲੀਅਨ ਬੀਜਬੈਰਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਨਵਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ.
many classes of algebras over a field or over a ring have a specific name associative algebra non-associative algebra lie algebra hopf algebra c -algebra symmetric algebra exterior algebra tensor algebra in measure theory, sigma-algebra algebra over a set in category theory f-algebra and f-coalgebra t-algebra in logic, relation algebra, a residuated boolean algebra expanded with an involution called converse.

ਬੁਲੀਅਨ ਐਲਜਬਰਾ, ਇੱਕ structureਾਂਚਾ ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਣਤੀ ਨੂੰ ਝੂਠ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
boolean algebra, a structure abstracting the computation with the truth values false and true.

structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਕੋ ਨਾਮ ਹੈ.
the structures also have the same name.

ਹੈਇਟੰਗ ਅਲਜਬਰਾ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਲਜਬਰਾ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਲਜਬਰਾ ਅਲਜਬਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱ basicਲਾ ਰੂਪ ਹੈ.
heyting algebra elementary algebra elementary algebra is the most basic form of algebra.

ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਣਿਤ ਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it is taught to students who are presumed to have no knowledge of mathematics beyond the basic principles of arithmetic.

ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ,,, ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in arithmetic, only numbers and their arithmetical operations such as , , , occur.

ਅਲਜਬਰਾ ਵਿਚ, ਨੰਬਰ ਅਕਸਰ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਐਨ, ਐਕਸ, ਵਾਈ ਜਾਂ ਜ਼ੈੱਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in algebra, numbers are often represented by symbols called variables such as a, n, x, y or z .

ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀ ਅਤੇ ਬੀ ਸਾਰੇ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ.
this is useful because it allows the general formulation of arithmetical laws such as a b b a for all a and b , and thus is the first step to a systematic exploration of the properties of the real number system.

ਇਹ "ਅਣਜਾਣ" ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ, ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
it allows the reference to "unknown" numbers, the formulation of equations and the study of how to solve these.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, "ਇੱਕ ਐਕਸ ਨੰਬਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 3x 1 10 ਲੱਭੋ" ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ "ਇੱਕ ਐਕਸ ਨੰਬਰ ਲੱਭੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਸ ਬੀ ਸੀ".
for instance, "find a number x such that 3x 1 10" or going a bit further "find a number x such that ax b c".

ਇਹ ਕਦਮ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖਾਸ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹਨ.
this step leads to the conclusion that it is not the nature of the specific numbers that allows us to solve it, but that of the operations involved.

ਇਹ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
it allows the formulation of functional relationships.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ x ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਲਾਭ 3x 10 ਡਾਲਰ, ਜਾਂ f x 3x 10 ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ f ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੈ, ਅਤੇ x ਉਹ ਨੰਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ".
for instance, "if you sell x tickets, then your profit will be 3x 10 dollars, or f x 3x 10, where f is the function, and x is the number to which the function is applied".

ਬਹੁ-ਵਚਨ ਇਕ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਇਕ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਪਰਿਣਾਮ ਦੀ ਇਕ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
polynomials a polynomial is an expression that is the sum of a finite number of non-zero terms, each term consisting of the product of a constant and a finite number of variables raised to whole number powers.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, x2 2x 3 ਸਿੰਗਲ ਵੇਰੀਏਬਲ x ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਹੈ.
for example, x2 2x 3 is a polynomial in the single variable x.

ਬਹੁ-ਵਾਕ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਇਕ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਮਿutਟਿਟੀਵਿਟੀ, ਐਸੋਸੀਏਵਿਟੀ ਅਤੇ ਜੋੜ ਅਤੇ ਗੁਣਾ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a polynomial expression is an expression that may be rewritten as a polynomial, by using commutativity, associativity and distributivity of addition and multiplication.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, x 1 x 3 ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮੀਕਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ, ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣਾ, ਬਹੁਪੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
for example, x 1 x 3 is a polynomial expression, that, properly speaking, is not a polynomial.

ਬਹੁ-ਵਸਤੂ ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ.
a polynomial function is a function that is defined by a polynomial, or, equivalently, by a polynomial expression.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉਸੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the two preceding examples define the same polynomial function.

ਅਲਜਬਰਾ ਵਿਚ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦਾ ਕਾਰਕਕਰਣ, ਯਾਨੀ, ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਆਮ ਵਿਭਾਜਕ ਦੀ ਗਣਨਾ.
two important and related problems in algebra are the factorization of polynomials, that is, expressing a given polynomial as a product of other polynomials that can not be factored any further, and the computation of polynomial greatest common divisors.

ਉਪਰੋਕਤ ਬਹੁਪੱਖੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨੂੰ x 1 x 3 ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the example polynomial above can be factored as x 1 x 3 .

ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਬੰਧਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਇਕੋ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੀਜਗਿਆਨਕ ਸਮੀਕਰਨ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ.
a related class of problems is finding algebraic expressions for the roots of a polynomial in a single variable.

ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਲਜੈਬਰਾ 11 ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਨਤਕ ਪਾਠ ਲਈ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ 13 y.o.
education it has been suggested that elementary algebra should be taught to students as young as eleven years old, though in recent years it is more common for public lessons to begin at the eighth grade level 13 y.o.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ.
in the united states.

1997 ਤੋਂ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਟੈਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਬੀਜਗਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਫੀਡਬੈਕ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਰਚੇ ਘਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
since 1997, virginia tech and some other universities have begun using a personalized model of teaching algebra that combines instant feedback from specialized computer software with one-on-one and small group tutoring, which has reduced costs and increased student achievement.

ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਲਜਬਰਾ ਅਤੇ ਅੰਕ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਣੂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
abstract algebra abstract algebra extends the familiar concepts found in elementary algebra and arithmetic of numbers to more general concepts.

ਇੱਥੇ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਅਲਜਬਰਾ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
here are listed fundamental concepts in abstract algebra.

ਸੈੱਟ ਸਿਰਫ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੰਖੇਪ ਅਲਜਬਰਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
sets rather than just considering the different types of numbers, abstract algebra deals with the more general concept of sets a collection of all objects called elements selected by property specific for the set.

ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੈਟ ਹਨ.
all collections of the familiar types of numbers are sets.

ਸੈੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੋ-ਬਾਈ-ਦੋ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਸਾਰੇ ਸੈਕਿੰਡ-ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਹੁ-ਚੁਫੇਰੇ ax2 bx c, ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋ ਅਯਾਮੀ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੀਮਾ ਸਮੂਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ. ਸੈੱਟ ਸਿਧਾਂਤ ਤਰਕ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਜਬਰਾ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ.
other examples of sets include the set of all two-by-two matrices, the set of all second-degree polynomials ax2 bx c , the set of all two dimensional vectors in the plane, and the various finite groups such as the cyclic groups, which are the groups of integers modulo n. set theory is a branch of logic and not technically a branch of algebra.

ਬਾਈਨਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜੋੜਨ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਬਾਈਨਰੀ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਹੈ.
binary operations the notion of addition is abstracted to give a binary operation, say.

ਬਾਈਨਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਉਸ ਸੈਟ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the notion of binary operation is meaningless without the set on which the operation is defined.

ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਐਸ ਅਤੇ ਬੀ ਦੇ ਦੋ ਤੱਤਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਬੀ ਸੈਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
for two elements a and b in a set s, a b is another element in the set this condition is called closure.

ਜੋੜ, ਘਟਾਓ, ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਵਿਭਾਜਨ ਬਾਇਨਰੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈਟਾਂ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ, ਵੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਦੇ ਜੋੜ ਅਤੇ ਗੁਣਾ.
addition , subtraction , multiplication , and division can be binary operations when defined on different sets, as are addition and multiplication of matrices, vectors, and polynomials.

ਪਛਾਣ ਦੇ ਤੱਤ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਇੱਕ ਪਹਿਚਾਣ ਤੱਤ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ੀਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਐਬਸਟ੍ਰੱਕਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
identity elements the numbers zero and one are abstracted to give the notion of an identity element for an operation.

ਜ਼ੀਰੋ ਜੋੜ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਗੁਣਾ ਲਈ ਪਛਾਣ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ.
zero is the identity element for addition and one is the identity element for multiplication.

ਇੱਕ ਆਮ ਬਾਈਨਰੀ ਆਪਰੇਟਰ ਲਈ ਪਛਾਣ ਤੱਤ ਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਈ ਅਤੇ ਈ ਅਤੇ ਏ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
for a general binary operator the identity element e must satisfy a e a and e a a, and is necessarily unique, if it exists.

ਇਸ ਵਿੱਚ 0 a ਅਤੇ 0 a a ਅਤੇ ਗੁਣਾ a 1 a ਅਤੇ 1 a a ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this holds for addition as a 0 a and 0 a a and multiplication a 1 a and 1 a a.

ਸਾਰੇ ਸੈਟਾਂ ਅਤੇ ਆਪਰੇਟਰ ਸੰਜੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕੁਦਰਤੀ ਨੰਬਰ 1, 2, 3, ... ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਲਈ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
not all sets and operator combinations have an identity element for example, the set of positive natural numbers 1, 2, 3, ... has no identity element for addition.

ਉਲਟਾ ਤੱਤ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਖਿਆ ਉਲਟਾ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
inverse elements the negative numbers give rise to the concept of inverse elements.

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਏ ਦਾ ਉਲਟਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਣਾ ਲਈ ਉਲਟਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
for addition, the inverse of a is written , and for multiplication the inverse is written .

ਇੱਕ ਆਮ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਉਲਟ ਤੱਤ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਈ ਅਤੇ ਈ, ਜਿੱਥੇ ਈ ਪਹਿਚਾਣ ਦਾ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a general two-sided inverse element satisfies the property that a e and a e, where e is the identity element.

ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇਕ ਸੰਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਸੋਸੀਏਵਿਟੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
associativity addition of integers has a property called associativity.

ਅਰਥਾਤ, ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਕਰਨ ਜੋੜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
that is, the grouping of the numbers to be added does not affect the sum.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ 2 3 4 2 3 4.
for example d d x x 2 2 x .

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਬੀ ਸੀ ਬੀ ਬੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in general, this becomes a b b a.

ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਬਹੁਤੇ ਬਾਈਨਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਘਟਾਓ ਜਾਂ ਵਿਭਾਜਨ ਜਾਂ ਆਕਟੋਨੀਅਨ ਗੁਣਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ.
this property is shared by most binary operations, but not subtraction or division or octonion multiplication.

ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਜੋੜਨਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਗੁਣਾ ਦੋਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
commutativity addition and multiplication of real numbers are both commutative.

ਭਾਵ, ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
that is, the order of the numbers does not affect the result.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ 2 3 3 2.
for example d d x x 2 2 x .

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਬੀ ਬੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in general, this becomes a b b a.

ਇਹ ਸੰਪਤੀ ਸਾਰੇ ਬਾਈਨਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ.
this property does not hold for all binary operations.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰਿਅਨ ਗੁਣਾ ਦੋਵੇਂ ਗ਼ੈਰ-ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ.
for example, matrix multiplication and quaternion multiplication are both non-commutative.

ਸਮੂਹ ਉਪਰੋਕਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
groups combining the above concepts gives one of the most important structures in mathematics a group.

ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਐਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਬਾਈਨਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚੁਣਦੇ ਹੋ ਕਿਸੇ ਵੀ definedੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੇਠਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਤੱਤ ਈ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ਐਸ, ਈ ਅਤੇ ਏਈ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ .
a group is a combination of a set s and a single binary operation , defined in any way you choose, but with the following properties an identity element e exists, such that for every member a of s, e a and a e are both identical to a.

ਹਰ ਤੱਤ ਦਾ ਐੱਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ਇੱਕ ਉਲਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇ ਏ ਦੋਵੇਂ ਪਛਾਣ ਤੱਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
every element has an inverse for every member a of s, there exists a member such that a and a are both identical to the identity element.

ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ ਜੇ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ ਐਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੀ ਸੀ ਇਕ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the operation is associative if a, b and c are members of s, then a b c is identical to a b c .

ਜੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਦੇ, ਐਸ ਲਈ ਇਕ ਬੀ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਅਬੀਲੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if a group is also is, for any two members a and b of s, a b is identical to b the group is said to be abelian.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੋੜ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਅਧੀਨ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦਾ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, the set of integers under the operation of addition is a group.

ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਪਛਾਣ ਦਾ ਤੱਤ 0 ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੱਤ ਦਾ ਉਲਟ ਹੋਣਾ ਇਸਦੀ ਨਕਾਰ, ਹੈ.
in this group, the identity element is 0 and the inverse of any element a is its negation, .

ਐਸੋਸੀਏਟਿਵਟੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਲਈ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਸੀ, ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਬੀ ਬੀ ਸੀ, ਗੈਰਜ਼ਰੋ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅੰਕ ਗੁਣਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the associativity requirement is met, because for any integers a, b and c, a b c a b c the nonzero rational numbers form a group under multiplication.

ਇੱਥੇ, ਪਛਾਣ ਤੱਤ 1 ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨੰਬਰ a ਲਈ 1 a 1 1 a.
here, the identity element is 1, since 1 a a 1 a for any rational number a.

ਇੱਕ ਦਾ ਉਲਟਾ 1 a ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 1 1 1 ਤੋਂ 1 ਹੈ.
the inverse of a is 1 a, since a 1 a 1.

ਗੁਣਾ ਕਾਰਜ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੂਰਨ ਅੰਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ.
the integers under the multiplication operation, however, do not form a group.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this is because, in general, the multiplicative inverse of an integer is not an integer.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, 4 ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਗੁਣਕ ਉਲਟਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ.
for example, 4 is an integer, but its multiplicative inverse is , which is not an integer.

ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the theory of groups is studied in group theory.

ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀਮਤ ਸਰਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ 1955 ਅਤੇ 1983 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸੀਮਤ ਸਰਲ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 30 ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a major result in this theory is the classification of finite simple groups, mostly published between about 1955 and 1983, which separates the finite simple groups into roughly 30 basic types.

ਸੈਮੀਗ੍ਰਾੱਪਸ, ਕਿਆਸੀਗ੍ਰੂਪਜ਼ ਅਤੇ ਮੋਨੋਇਡਜ਼ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਣਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਆਮ.
semigroups, quasigroups, and monoids are structures similar to groups, but more general.

ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਬਾਈਨਰੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਸਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
they comprise a set and a closed binary operation, but do not necessarily satisfy the other conditions.

ਇੱਕ ਸੈਮੀਗ੍ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਬਾਈਨਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
a semigroup has an associative binary operation, but might not have an identity element.

ਮੋਨੋਇਡ ਇਕ ਅਰਧ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇਕ ਪਛਾਣ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਤੱਤ ਲਈ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
a monoid is a semigroup which does have an identity but might not have an inverse for every element.

ਇੱਕ ਕੁਐਸਗ੍ਰੁਪ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੱਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਲੱਖਣ ਖੱਬੇ ਗੁਣਾ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਗੁਣਾ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਈਨਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ਾਇਦ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ.
a quasigroup satisfies a requirement that any element can be turned into any other by either a unique left-multiplication or right-multiplication however the binary operation might not be associative.

ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਮੋਨੋਇਡਜ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੋਨੋਇਡ ਅਰਧ ਸਮੂਹ ਹਨ.
all groups are monoids, and all monoids are semigroups.

ਰਿੰਗਸ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਾਈਨਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ.
rings and fields groups just have one binary operation.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ, ਦੋ ਓਪਰੇਟਰਾਂ ਵਾਲੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
to fully explain the behaviour of the different types of numbers, structures with two operators need to be studied.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਖੇਤ ਹਨ.
the most important of these are rings, and fields.

ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਬਾਇਨਰੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਸਟਰੀਬਿ overਸ਼ਨ ਓਵਰ ਦੇ ਨਾਲ.
a ring has two binary operations and , with distributive over .

ਪਹਿਲੇ ਆਪਰੇਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਇੱਕ ਅਬੀਲੀਅਨ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
under the first operator it forms an abelian group.

ਦੂਜੇ ਆਪਰੇਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਸਹਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਉਲਟ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵੰਡ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
under the second operator it is associative, but it does not need to have identity, or inverse, so division is not required.

ਐਡਿਟਿਵ ਆਈਡਿਟੀ ਐਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ 0 ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ a ਦਾ ਐਡਟਿਵ ਇਨਵਰਸ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the additive identity element is written as 0 and the additive inverse of a is written as .

ਡਿਸਟਰੀਬਿ .ਬਿਟੀ ਨੰਬਰਾਂ ਲਈ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
distributivity generalises the distributive law for numbers.

ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਲਈ b c c c b c ਅਤੇ c a b c a c b, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਏ.
for the integers a b c a c b c and c a b c a c b, and is said to be distributive over .

ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ.
the integers are an example of a ring.

ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਿਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਡੋਮੇਨ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the integers have additional properties which make it an integral domain.

ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਅਤਿਰਿਕਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 0 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਇੱਕ ਅਬੀਲੀਅਨ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
a field is a ring with the additional property that all the elements excluding 0 form an abelian group under .

ਗੁਣਾਤਮਕ ਪਹਿਚਾਣ 1 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ a ਦਾ ਗੁਣਕ ਉਲਟਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the multiplicative identity is written as 1 and the multiplicative inverse of a is written as .

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨੰਬਰ, ਅਸਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
the rational numbers, the real numbers and the complex numbers are all examples of fields.

ਐਲਜੀਬਰਾ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਐਲਜੀਬਰਾ ਟਾਈਲ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਬੁਆਇਰ, ਕਾਰਲ ਬੀ.
see also outline of algebra outline of linear algebra algebra tile notes references boyer, carl b.

1991, ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਗਣਿਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀ.
1991 , a history of mathematics second ed.

, ਜੌਨ ਵਿਲੀ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਇੰਕ., ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-471-54397-7 ਡੋਨਾਲਡ ਆਰ. ਹਿੱਲ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1994.
, john wiley & sons, inc., isbn 0-471-54397-7 donald r. hill, islamic science and engineering edinburgh university press, 1994 .

ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਸਰਦਾਰ, ਜੈਰੀ ਰਾਵੇਟਜ਼, ਅਤੇ ਬੋਰੀਨ ਵੈਨ ਲੂਨ, ਗਣਿਤ ਟੋਟੇਮ ਬੁਕਸ, 1999 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
ziauddin sardar, jerry ravetz, and borin van loon, introducing mathematics totem books, 1999 .

ਜਾਰਜ ਗੇਵਰਗਿਸ ਜੋਸੇਫ, ਦ ਕ੍ਰਿਸਟ ਆਫ਼ ਪੀਅਰਕ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੂਟਸ ਆਫ ਗਣਿਤ ਪੇਂਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 2000.
george gheverghese joseph, the crest of the peacock non-european roots of mathematics penguin books, 2000 .

ਜਾਨ ਜੇ ਓ ਕੰਨੌਰ ਅਤੇ ਐਡਮੰਡ ਐਫ ਰੌਬਰਟਸਨ, ਹਿਸਟਰੀ ਟੌਪਿਕਸ ਅਲਜਬਰਾ ਇੰਡੈਕਸ.
john j o'connor and edmund f robertson, history topics algebra index.

ਮੈਕਟਯੂਟਰ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ ਆਰਕਾਈਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿwsਜ਼, 2005 ਵਿੱਚ.
in mactutor history of mathematics archive university of st andrews, 2005 .

ਅਲਜਬਰਾ ਵਿਚ ਹਰਸਟਾਈਨ ਵਿਸ਼ੇ.
herstein topics in algebra.

isbn 0-471-02371-x ਆਰ.ਬੀ.ਜੇ.ਟੀ.
isbn 0-471-02371-x r.b.j.t.

ਐਲਨਬੀ ਰਿੰਗਜ਼, ਫੀਲਡਜ਼ ਅਤੇ ਸਮੂਹ.
allenby rings, fields and groups.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-340-54440-6 ਐਲ ਐਲਯੂਬਰਾ ਦੇ ਐਲਰ ਐਲੀਮੈਂਟਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-899618-73-6 ਅਸੀਮੋਵ, ਆਈਸੈਕ 1961.
isbn 0-340-54440-6 l. euler elements of algebra, isbn 978-1-899618-73-6 asimov, isaac 1961 .

ਅਲਜਬਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ.
realm of algebra.

ਹਾਫਟਨ ਮਿਫਲਿਨ.
houghton mifflin.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਖਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਸੰਕਲਪਿਕ ਵੀਡਿਓ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਖਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਓਰਿਜਿਨਜ ਆਫ ਐਲਜੈਬਰਾ, ਮੁਫਤ microਨਲਾਈਨ ਮਾਈਕਰੋ ਲੈਕਚਰ ਐਲਜਬ੍ਰਾਉਲਸ.ਕਾੱਮ ਐਲਜੇਬਰਾ ਦੇ 4000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਸਰੋਤ, ਰੋਬਿਨ ਵਿਲਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲੈਕਚਰ, ਗ੍ਰੇਸ਼ੈਮ ਕਾਲਜ, 17 ਅਕਤੂਬਰ, 2007 mp3 ਅਤੇ mp4 ਡਾਉਨਲੋਡ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟ ਫਾਈਲ.
external links khan academy conceptual videos and worked examples khan academy origins of algebra, free online micro lectures algebrarules.com an open source resource for learning the fundamentals of algebra 4000 years of algebra, lecture by robin wilson, at gresham college, october 17, 2007 available for mp3 and mp4 download, as well as a text file .

ਪ੍ਰੈਟ, ਵਾਨ.
pratt, vaughan.

"ਜੱਜਬਰਾ".
"algebra".

ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ.
stanford encyclopedia of philosophy.

ਪਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
pali is a prakrit language native to the indian subcontinent.

ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕੈਨਨ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
it is widely studied because it is the language of much of the earliest extant literature of buddhism as collected in the canon or and is the sacred language of buddhism.

ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਥੈਰਵਦਾ ਕੈਨਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
origin and development etymology the word pali is used as a name for the language of the theravada canon.

ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟਿੱਪਣੀਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਮੂਲ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
according to the pali text society's dictionary, the word seems to have its origins in commentarial traditions, wherein the in the sense of the line of original text quoted was distinguished from the commentary or vernacular translation that followed it in the manuscript.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਮ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੇ "" ਅਤੇ ਛੋਟੇ "ਏ" ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਜਾਂ ਨਾਨ-ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ "ਐਲ. “ਆਵਾਜ਼.
as such, the name of the language has caused some debate among scholars of all ages the spelling of the name also varies, being found with both long " " and short "a" , and also with either a retroflex or non-retroflex "l" sound.

ਦੋਵੇਂ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਆਈਐਸਓ 15919 ਏ ਐਲਏ-ਐਲਸੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੋਈ ਇਕਲੌਤਾ, ਮਿਆਰੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰੋਂ ਸਪੈਲਿੰਗਜ਼ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
both the long and retroflex are seen in the iso 15919 ala-lc rendering, however, to this day there is no single, standard spelling of the term, and all four possible spellings can be found in textbooks.

ਆਰ. ਸੀ. ਚਾਈਲਡਰਸ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ "ਲੜੀਵਾਰ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ "ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣਕ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਪਕਰਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ".
r. c. childers translates the word as "series" and states that the language "bears the epithet in consequence of the perfection of its grammatical structure".

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸਟ ਰਾਬਰਟ ਚਾਈਲਡਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਹੀ ਜਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਾਮ ਮਗਧੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ "ਲਾਈਨ, ਕਤਾਰ, ਲੜੀ", ਮੁ earlyਲੇ ਬੁੱਧਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ "ਏ" ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ", ਇਸ ਲਈ ਪਲੀਭਾਸਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ" ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ".
in the 19th century, the british orientalist robert childers argued that the true or geographical name of the pali language was magadhi prakrit, and that because means "line, row, series", the early buddhists extended the meaning of the term to mean "a series of books", so palibhasa means "language of the texts".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਪਾਲੀ ਨੂੰ 3 ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਕਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਇਕੱਠੇ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
however, modern scholarship has regarded pali as a mix of several prakrit languages from around the 3rd century bce, combined together and partially sanskritized.

ਪਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the closest artifacts to pali that have been found in india are edicts of ashoka found at gujarat, in the west of india, leading some scholars to associate pali with this region of western india.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਮਗਧਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਉਲਝਣ ਹੈ.
classification there is persistent confusion as to the relation of to the vernacular spoken in the ancient kingdom of magadha, which was located around modern-day .

ਪਾਲੀ, ਇੱਕ ਮਿਡਲ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲੋਂ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
pali, as a middle indo-aryan language, is different from sanskrit more with regard to its dialectal base than the time of its origin.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
a number of its morphological and lexical features show that it is not a direct continuation of vedic sanskrit.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਨ.
instead it descends from one or more dialects that were, despite many similarities, different from .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
however, this view is not shared by all scholars.

ਕੁਝ, ਏ ਸੀ ਵੂਲਨਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਲੀ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ.
some, like a.c. woolner, believe that pali is derived from vedic sanskrit, but not necessarily from classical sanskrit.

ਮੁੱ historyਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
early history and is a largely unattested literary language of classical nepal that is mentioned in prakrit and sanskrit grammars of antiquity.

ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ.
it is found grouped with the prakrit languages, with which it shares some linguistic similarities, but was not considered a spoken language by the early grammarians because it was understood to have been purely a literary language.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਕਾਵਯਦਰਸ਼ਾ' ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 'ਮ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ' ਅਰਥਾਤ ਕੋਈ ਵੀ ਬਚੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਭੂਤ ਦਾ ਅਰਥ ਅਤੀਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਾਸ਼ਾ ਅਰਥਾਤ ਅਰਥਾਤ ਭਾਸ਼ਾ।
in works of sanskrit poetics such as 's kavyadarsha, it is also known by the name of , an epithet which can be interpreted as 'dead language' i.e., with no surviving speakers , or bhuta means past and bhasha means language i.e.

'ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ.
'a language spoken in past.

ਸਬੂਤ ਜੋ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਵਾਰ ਆਮ ਹੁੰਦੇ.
evidence which lends support to this interpretation is that literature in is fragmentary and extremely rare but may once have been common.

ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੰਡੋਲੋਜੀ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੇਨ ਕੌਨੋ, ਫੈਲਿਕਸ ਅਤੇ ਐਲਫਰੇਡ ਮਾਸਟਰ, ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ਸੀ.
there is no known complete work in this language however, several scholars specializing in indology such as sten konow, felix and alfred master, have argued that was the ancient name for .

ਥੈਰਾਵਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਥਰਾਵਦਾ ਸਰੋਤ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ "ਮਗਧਧਨ" ਜਾਂ "ਮਗਧ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
theravada buddhism many theravada sources refer to the pali language as "magadhan" or the "language of magadha".

ਇਹ ਪਛਾਣ ਪਹਿਲਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਬੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this identification first appears in the commentaries, and may have been an attempt by buddhists to associate themselves more closely with the maurya empire.

ਬੁੱਧ ਨੇ ਮਗਧਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ.
the buddha taught in magadha, but the four most important places in his life are all outside of it.

ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮਿਡਲ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੀ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਸੀ.
it is likely that he taught in several closely related dialects of middle indo-aryan, which had a high degree of mutual intelligibility.

ਪਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਡਲ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
there is no attested dialect of middle indo-aryan with all the features of pali.

ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਗਿਰਨਾਰ ਵਿਖੇ ਪੱਛਮੀ ਅਸ਼ੋਕਨ ਐਡਿਟ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਾਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਕੇਂਦਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ.
pali has some commonalities with both the western ashokan edicts at girnar in saurashtra, and the central-western prakrit found in the eastern hathigumpha inscription.

ਹਥੀਗੁੰਫਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕਨ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਮਗਧਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the similarities of the saurashtran inscriptions to the hathigumpha inscription may be misleading because the latter suggests the ashokan scribe may not have translated the material he received from magadha into the vernacular.

ਪਾਲੀ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਜੋ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੈਨਨ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੁੱਧਘੋਸਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਟਿੱਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਿਨਹਾਲੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
whatever the relationship of the buddha's speech to pali, the canon was eventually transcribed and preserved entirely in it, while the commentarial tradition that accompanied it according to the information provided by buddhaghosa was translated into sinhalese and preserved in local languages for several generations.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ, ਪਾਲੀ 4 ਜਾਂ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਚੇਲੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਬਚ ਗਏ.
in sri lanka, pali is thought to have entered into a period of decline ending around the 4th or 5th century as sanskrit rose in prominence, and simultaneously, as buddhism's adherents became a smaller portion of the subcontinent , but ultimately survived.

ਬੁੱਧਘੋਸਾ ਦਾ ਕੰਮ ਬੁੱਧ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਦਵਤਾ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੜ ਲੀਨ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ.
the work of buddhaghosa was largely responsible for its reemergence as an important scholarly language in buddhist thought.

ਵਿਸੁਧਿਮਗੱਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਜੋ ਬੁੱghਾਘੋਸਾ ਨੇ ਸਿੰਹਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ, ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the visuddhimagga, and the other commentaries that buddhaghosa compiled, codified and condensed the sinhalese commentarial tradition that had been preserved and expanded in sri lanka since the 3rd century bce.

ਮੁ westernਲੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਬੁੱਧ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਟੀ ਡਬਲਯੂ ਰਾਈਸ ਡੇਵਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਲਹੈਲਮ ਗੇਜਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਲੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਰੈਂਕਾ ਜਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ. ਬੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
early western views t. w. rhys davids in his book buddhist india, and wilhelm geiger in his book literature and language, suggested that pali may have originated as a lingua franca or common language of culture among people who used differing dialects in north india, used at the time of the buddha and employed by him.

ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ “ਸਾਰੇ ਆਰੀਅਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਸ਼ਾਈ” ਸੀ।
another scholar states that at that time it was "a refined and elegant vernacular of all aryan-speaking people".

ਆਧੁਨਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ' ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਤੇ ਅੜਚਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
modern scholarship has not arrived at a consensus on the issue there are a variety of conflicting theories with supporters and detractors.

ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਲੀ ਸ਼ਾਇਦ ਬੁੱਧ ਦੀ ਬੋਧ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਵੀਂ ਨਕਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ.
after the death of the buddha, pali may have evolved among buddhists out of the language of the buddha as a new artificial language.

ਆਰ ਸੀ ਚਾਈਲਡਰਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪਾਲੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਗਧੀ ਸੀ, ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਜੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਗਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਟਸਕਨ ਦੀ ਕਿਸਮ.
r. c. childers, who held to the theory that pali was old magadhi, wrote "had gautama never preached, it is unlikely that magadhese would have been distinguished from the many other vernaculars of hindustan, except perhaps by an inherent grace and strength which make it a sort of tuscan among the prakrits."

ਕੇ ਆਰ ਨੌਰਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
according to k. r. norman, it is likely that the viharas in north india had separate collections of material, preserved in the local dialect.

ਮੁ periodਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਜਮੇ ਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
in the early period it is likely that no degree of translation was necessary in communicating this material to other areas.

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਿੰਨਤਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
around the time of ashoka there had been more linguistic divergence, and an attempt was made to assemble all the material.

ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨਨ ਦੀ ਪਾਲੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁ materialਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਬੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਲੈਂਗੁਆ ਫ੍ਰਾਂਕਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤਦ ਤੋਂ.
it is possible that a language quite close to the pali of the canon emerged as a result of this process as a compromise of the various dialects in which the earliest material had been preserved, and this language functioned as a lingua franca among eastern buddhists in india from then on.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਡਿਗਰੀ, ਅਰਥਾਤ, ਐਮਆਈਏ ਬੰਮਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਟੀ ਟੀ ਵੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
following this period, the language underwent a small degree of sanskritisation i.e., mia bamhana brahmana, tta tva in some cases .

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਤਾ ਭਿੱਖੂ ਬੋਧੀ, ਵਿਦਵਤਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ “ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬੁੱਧ ਖੁਦ ਬੋਲਦੀਆਂ ਸਨ”।
modern scholarship bhikkhu bodhi, summarizing the current state of scholarship, states that the language is "closely related to the language or, more likely, the various regional dialects that the buddha himself spoke".

ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਲਗਭਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਵਾਦ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
he goes on to write scholars regard this language as a hybrid showing features of several prakrit dialects used around the third century bce, subjected to a partial process of sanskritization.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬੁੱਧ ਨੇ ਖੁਦ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਆਪਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮੈਟਰਿਕਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ.
while the language is not identical to what buddha himself would have spoken, it belongs to the same broad language family as those he might have used and originates from the same conceptual matrix.

ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਵਿਚਾਰ-ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੂਖਮ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਣ।
this language thus reflects the thought-world that the buddha inherited from the wider indian culture into which he was born, so that its words capture the subtle nuances of that thought-world.

ਏ ਕੇ ਕੇ ਵਾਰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
according to a. k. warder, the pali language is a prakrit language used in a region of western india.

ਵਾਰਡਰ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਨਪਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਥਵੀਰਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ.
warder associates pali with the indian realm janapada of avanti, where the sthavira was centered.

ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਟੈਵੀਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਬ੍ਰਾਂਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਈ.
following the initial split in the buddhist community, the sthavira became influential in western and south india while the branch became influential in central and east india.

ਅਕੀਰਾ ਹੀਰਾਕਾਵਾ ਅਤੇ ਪਾਲ ਗਰੋਨਰ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸਥਾਵੀਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, ਸੌਰਾਸ਼ਟਰਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹਨ।
akira hirakawa and paul groner also associate pali with western india and the sthavira , citing the saurashtran inscriptions, which are linguistically closest to the pali language.

ਪਾਲੀ ਅੱਜ ਚੌਦਾਂਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਰ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਬਚੀ ਸੀ।
pali today pali died out as a literary language in mainland india in the fourteenth century but survived elsewhere until the eighteenth.

ਅੱਜ ਪਾਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਧੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਰਸਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today pali is studied mainly to gain access to buddhist scriptures, and is frequently chanted in a ritual context.

ਪਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਤਹਾਸ, ਡਾਕਟਰੀ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
the secular literature of pali historical chronicles, medical texts, and inscriptions is also of great historical importance.

ਪਾਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੇਂਦਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਬਰਮਾ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਲਾਓਸ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਥੈਰਵਾੜਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the great centers of pali learning remain in the theravada nations of southeast asia burma, sri lanka, thailand, laos, and cambodia.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਲੀ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਨਗਰਿਕਾ ਧੰਮਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਮਹਾਂ ਬੋਧੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
since the 19th century, various societies for the revival of pali studies in india have promoted awareness of the language and its literature, including the maha bodhi society founded by anagarika dhammapala.

ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ 1881 ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਰਹੀ ਹੈ.
in europe, the pali text society has been a major force in promoting the study of pali by western scholars since its founding in 1881.

ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਪਾਲੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
based in the united kingdom, the society publishes romanized pali editions, along with many english translations of these sources.

1869 ਵਿੱਚ, ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਰਾਬਰਟ ਸੀਸਰ ਚਾਈਲਡਰਜ਼ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਲੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 1869, the first pali dictionary was published using the research of robert caesar childers, one of the founding members of the pali text society.

ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪਾਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਪਾਠ ਸੀ ਅਤੇ 1872 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
it was the first pali translated text in english and was published in 1872.

ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1876 ਵਿਚ ਵੋਲਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ.
childers' dictionary later received the volney prize in 1876.

ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਇੰਡੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਇੰਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਹੀਂ ਸਨ. ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨੀ, ਰੂਸ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਡੈਨਮਾਰਕ.
the pali text society was founded in part to compensate for the very low level of funds allocated to indology in late 19th-century england and the rest of the uk incongruously, the citizens of the uk were not nearly so robust in sanskrit and prakrit language studies as germany, russia, and even denmark.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਰਾਇਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਲੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
even without the inspiration of colonial holdings such as the former british occupation of sri lanka and burma, institutions such as the danish royal library have built up major collections of pali manuscripts, and major traditions of pali studies.

ਲਿਕਸਿਕਨ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀਆਂ ਮਿਡਲ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਹੈ.
lexicon virtually every word in has cognates in the other middle indo-aryan languages, the prakrits.

ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਘੱਟ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਪੁਰਾਣੇ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ.
the relationship to vedic sanskrit is less direct and more complicated the prakrits were descended from old indo-aryan vernaculars.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੋਵਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
historically, influence between pali and sanskrit has been felt in both directions.

ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਇਕ ਜੀਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਇੰਡੀਕ ਵਿਚਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੱਧ ਇੰਡੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਉਧਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸੌਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਧੁਨੀਵਾਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the pali language's resemblance to sanskrit is often exaggerated by comparing it to later sanskrit compositions which were written centuries after sanskrit ceased to be a living language, and are influenced by developments in middle indic, including the direct borrowing of a portion of the middle indic lexicon whereas, a good deal of later pali technical terminology has been borrowed from the vocabulary of equivalent disciplines in sanskrit, either directly or with certain phonological adaptations.

ਪੈਨ-ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਨ-ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਪਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਉਦਾ.
post-canonical pali also possesses a few loan-words from local languages where pali was used e.g.

ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਸਿਨਹਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ.
sri lankans adding sinhalese words to pali .

ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਨਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਟਕ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼-ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ.
these usages differentiate the pali found in the from later compositions such as the pali commentaries on the canon and folklore e.g., commentaries on the jataka tales , and comparative study and dating of texts on the basis of such loan-words is now a specialized field unto itself.

ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੱਸਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਕਈ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲਿਖਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
pali was not exclusively used to convey the teachings of the buddha, as can be deduced from the existence of a number of secular texts, such as books of medical science instruction, in pali.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਤਾ ਦੀ ਰੁਚੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਲੱਖਣ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ.
however, scholarly interest in the language has been focused upon religious and philosophical literature, because of the unique window it opens on one phase in the development of buddhism.

ਪਾਲੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਚਾਰ ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਅਟੱਲ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁ buddhistਲੇ ਬੁੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਰਵਾਇਤੀ ਸਨ. ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਚਿੰਨ੍ਹ.
emic views of pali although sanskrit was said in the brahmanical tradition to be the unchanging language spoken by the gods, in which each word had an inherent significance, this view of language was not shared in the early buddhist tradition, in which words were only conventional and mutable signs.

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਲੀ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਥਾਂ' ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮਿਡਲ ਇੰਡੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਜਾਂ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this view of language naturally extended to pali, and may have contributed to its usage as an approximation or standardization of local middle indic dialects in place of sanskrit.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੌਥੀ ਜਾਂ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
however, by the time of the compilation of the pali commentaries 4th or 5th century , pali was regarded as the natural language, the root language of all beings.

ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਰਹੱਸਮਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਸਰ, ਲਾਤੀਨੀ ਜਾਂ ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ, ਪਾਲੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ, ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਸਾਹਿੱਤ ਦਾ ਮੁ earlyਲਾ ਪੱਧਰ ਅਸੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ.
comparable to ancient egyptian, latin or hebrew in the mystic traditions of the west, pali recitations were often thought to have a supernatural power which could be attributed to their meaning, the character of the reciter, or the qualities of the language itself , and in the early strata of buddhist literature we can already see pali used as charms, as, for example, against the bite of snakes.

ਥੈਰਾਵਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁੱਖਣਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਪਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਵਿਚ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਲੰਕਾ.
many people in theravada cultures still believe that taking a vow in pali has a special significance, and, as one example of the supernatural power assigned to chanting in the language, the recitation of the vows of are believed to alleviate the pain of childbirth in sri lanka.

ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਜਾਪ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਸਮ ਬਕਾਇਦਾ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਤ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in thailand, the chanting of a portion of the is believed to be beneficial to the recently departed, and this ceremony routinely occupies as much as seven working days.

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
interestingly, there is nothing in the latter text that relates to this subject, and the origins of the custom are unclear.

ਧੁਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਵਰ ਸਿਰਫ ਬੰਦ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਪਰੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
phonology vowels long and short vowels are only contrastive in open syllables in closed syllables, all vowels are always short.

ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਈ ਅਤੇ ਓ ਪੂਰਕ ਵੰਡ ਵਿਚ ਹਨ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਕੇਵਲ ਬੰਦ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੰਬੇ ਰੂਪ ਕੇਵਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
short and long e and o are in complementary distribution the short variants occur only in closed syllables, the long variants occur only in open syllables.

ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਈ ਅਤੇ ਓ ਇਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਫੋਨੈੱਸ ਨਹੀਂ ਹਨ.
short and long e and o are therefore not distinct phonemes.

ਸਕੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
a sound called skt.

ਪਾਲੀ ਨਿਗਾਹੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪੱਤਰ 15919 ਜਾਂ ਰੋਮਾਂਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਏ ਐਲ ਏ-ਐਲ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਵਾਇਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਦੁਆਰਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਵਰ ਨੂੰ ਨਾਸਿਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
pali nigghahita , represented by the letter iso 15919 or ala-lc in romanization, and by a raised dot in most traditional alphabets, originally marked the fact that the preceding vowel was nasalized.

ਉਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਅਤੇ.
that is, , and represented , and .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਉਚਾਰਨਾਂ ਵਿਚ, ਵੇਲਰ ਨਾਸਿਕ ਵਾਂਗ, ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ stronglyੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਏ ਜਾ ਸਕਣ, ਅਤੇ.
in many traditional pronunciations, however, the is pronounced more strongly, like the velar nasal , so that these sounds are pronounced instead , and .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਵਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਛੋਟੀਆਂ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਡੰਡੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾ.
however pronounced, never follows a long vowel , and are converted to the corresponding short vowels when is added to a stem ending in a long vowel, e.g.

ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ, ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ.
becomes , not , becomes , not .

ਵਿਅੰਜਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
consonants the table below lists the consonants of pali.

ਰਵਾਇਤੀ ਰੋਮਾਂਸਕਰਣ ਵਿਚ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਰਗ ਬ੍ਰੈਕਟਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਆਈਪੀਏ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in bold is the transliteration of the letter in traditional romanization, and in square brackets its pronunciation transcribed in the ipa.

ਪਰੇਂਸਿਜ਼ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਤੇ, ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰੇ ਫੋਨੈਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਿਰਫ ਵੇਲਰ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੋ ਅਤੇ ਅਲਫੋਨ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
of the sounds listed above only the three consonants in parentheses, , , and , are not distinct phonemes in pali only occurs before velar stops, while and are allophones of single and occurring between vowels.

ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਪਾਲੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੂਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁੱ basicਲੇ ਅਰਥ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਬੰਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਛੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਅਰਥ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
morphology pali is a highly inflected language, in which almost every word contains, besides the root conveying the basic meaning, one or more affixes usually suffixes which modify the meaning in some way.

ਨਾਮ, ਲਿੰਗ, ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਉਲਝਣਾਂ ਵਿਅਕਤੀ, ਨੰਬਰ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮੂਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
nouns are inflected for gender, number, and case verbal inflections convey information about person, number, tense and mood.

ਨਾਮਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪਾਲੀ ਨਾਮ ਤਿੰਨ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗਕ ਮਰਦਾਨਾ, feਰਤ ਅਤੇ ਨਯੂਰ ਅਤੇ ਦੋ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਇਕਵਚਨ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
nominal inflection pali nouns inflect for three grammatical genders masculine, feminine, and neuter and two numbers singular and plural .

ਨਾਮ ਵੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅੱਠ ਕੇਸ ਨਾਮਜ਼ਦ ਜਾਂ ਪੈਕਟਾ ਕੇਸ, ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਉਪਯੋਗਾ ਕੇਸ, ਸਾਧਨ ਜਾਂ ਕੇਸ, ਆਦੀਵਾਦੀ ਜਾਂ ਕੇਸ, ਅਣਗਹਿਲੀ, ਆਮ ਜਾਂ ਕੇਸ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜਾਂ ਭੂਮਲਾ ਕੇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਹ ਕੇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜੈਨੇਟਿਵ ਅਤੇ ਡਾਇਟਿਵ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਸਹੀ ਹਨ.
the nouns also, in principle, display eight cases nominative or paccatta case, vocative, accusative or upayoga case, instrumental or case, dative or case, ablative, genitive or case, and locative or bhumma case however, in many instances, two or more of these cases are identical in form this is especially true of the genitive and dative cases.

ਏ-ਸਟੈਮਜ਼ ਏ-ਸਟੈਮਜ਼, ਜਿਸਦਾ ਅਣ-ਚੁਣੇ ਸਟੈਮ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿuterਟਰ.
a-stems a-stems, whose uninflected stem ends in short a , are either masculine or neuter.

ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਨਿ neਰੂਪਕ ਰੂਪ ਕੇਵਲ ਨਾਮਾਂਕਣ, ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਆਰੋਪੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the masculine and neuter forms differ only in the nominative, vocative, and accusative cases.

- ਅੰਤ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਨਾਰੀ ਹਨ.
-stems nouns ending in are almost always feminine.

ਆਈ-ਸਟੈਮਜ਼ ਅਤੇ ਯੂ-ਸਟੈਮ ਆਈ-ਸਟੈਮਜ਼ ਅਤੇ ਯੂ-ਸਟੈਮਸ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰਦਾਨਾ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਿ neਟਰਸ.
i-stems and u-stems i-stems and u-stems are either masculine or neuter.

ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਨਿਉਟਰ ਰੂਪ ਸਿਰਫ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the masculine and neuter forms differ only in the nominative and accusative cases.

ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਦਾ ਉਸੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਾਮਜ਼ਦ.
the vocative has the same form as the nominative.

ਪਾਲੀ ਪਾਠ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਧਾਮਪੱਦਾ, ਸੀਰੀ, ਕਰੋਤੀ, ਤਾਟੋ ਅਨਵੇਟੀ, 'ਵਾ ਵਹਾਤੋ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ.
linguistic analysis of a pali text from the opening of the dhammapada , ce , karoti , tato anveti, 'va vahato .

ਐਲੀਮੈਂਟ ਗਲੋਸ ਮਨੋ- -ਗਾਮ ਧਾਮ, ਮਨੋ-ਮਨੋ-ਮਾਈ ਮਾਈਂਡ-ਪਹਿਲਾਂ-ਜਾ ਰਹੇ m.pl.nom ਲਈ ਐਲੀਮੈਂਟ.
element for element gloss mano- -gam dhamm , mano- mano-may mind-before-going m.pl.nom.

ਧਰਮ m.pl.nom., ਮਨ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ m.pl.nom.
dharma m.pl.nom., mind-foremost m.pl.nom.

ਮਨ-ਬਣਾਇਆ m.pl.nom.
mind-made m.pl.nom.

ਮਾਨਸ ਸੀ ਏਨਾ, ਤਿਓ ਕਰੋ ਤੀ, ਮਨ n.sg.inst.
manas ce ena, ti karo ti , mind n.sg.inst.

ਜੇ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਹੈ n.sg.inst.
if corrupted n.sg.inst.

ਬੋਲੋ 3.sg.pr.
speak 3.sg.pr.

ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਕਟ 3.sg.pr.
either act 3.sg.pr.

ਜਾਂ, ਤਾ ਤੋਂ ਆਂਵ-ਈ ਟਾਈ, 'ਵਾ ਵਹਤ ਓ ਪੈਡ.
or, ta to anv-e ti, 'va vahat o pad .

ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ .sg.pr., ਪਸ਼ੂ m.sg.gen ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ.
that from him suffering after-go 3.sg.pr., wheel as carrying beast m.sg.gen.

ਪੈਰ n.sg.acc.
foot n.sg.acc.

ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਵਗਣ ਮਨ ਹੈ", "ਮਨ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਾਂ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ" "ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੈਂਬਰ ਮਨ ਹੈ", "ਮਨ" ਮੁੱਖ "ਮਨੋਮਾਇਆ" ਮਨ ਵਾਲਾ "ਜਾਂ" ਬਣਾਇਆ " ਮਨ ਨਾਲ "ਇਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ" ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ, ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the three compounds in the first line literally mean "whose precursor is mind", "having mind as a fore-goer or leader" "whose foremost member is mind", "having mind as chief" manomaya "consisting of mind" or "made by mind" the literal meaning is therefore "the dharmas have mind as their leader, mind as their chief, are made of by mind.

ਜੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਖੁਰਲੀ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਪੈਰ. "
if either speaks or acts with a corrupted mind, from that suffering goes after him, as the wheel the foot of a draught animal."

ਆਚਾਰੀਆ ਬੁਧਾਰਖਿਖਿਤਾ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਕਤ ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ.
a slightly freer translation by acharya buddharakkhita mind precedes all mental states.

ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਮਾਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ.
mind is their chief they are all mind-wrought.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬੋਲਦਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਲਦ ਦੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
if with an impure mind a person speaks or acts suffering follows him like the wheel that follows the foot of the ox.

ਅਰਧਾ-ਮਗਧੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ardha-magadhi the indo-aryan languages are commonly assigned to three major groups old, middle and new indo-aryan.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਇੱਕ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਪੜਾਅ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਵੱਧਦਾ ਰਿਹਾ। ਮਿਡਲ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਂ.
the classification reflects consecutive stages in a common linguistic development, but is not merely a matter of chronology classical sanskrit, as a codified derivate of vedic sanskrit, remains mostly representative of the old indo-aryan stage, even though it continued to flourish at the same time as the middle indo-aryan languages.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਮੱਧ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਹੈ.
conversely, a number of the morphophonological and lexical features of the middle indo-aryan languages show that they are not direct continuations of sanskrit, the main base of classical sanskrit.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ.
instead they descend from other dialects similar to, but in some ways more archaic than rigvedic.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਸਨ.
sanskrit pali and sanskrit are very closely related and the common characteristics of pali and sanskrit were always easily recognized by those in nepal who were familiar with both.

ਦਰਅਸਲ, ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਡਾਂਗਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਖਿੱਚ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਹੈ.
indeed, a very large proportion of pali and sanskrit word-stems are identical in form, differing only in details of inflection.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਧਨਵਾਦੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
technical terms from sanskrit were converted into pali by a set of conventional phonological transformations.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ.
these transformations mimicked a subset of the phonological developments that had occurred in proto-pali.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਾਲ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਧਾਰ।
because of the prevalence of these transformations, it is not always possible to tell whether a given pali word is a part of the old prakrit lexicon, or a transformed borrowing from sanskrit.

ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਹੋਂਦ ਪਾਲੀ ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਨਕਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the existence of a sanskrit word regularly corresponding to a pali word is not always secure evidence of the pali etymology, since, in some cases, artificial sanskrit words were created by back-formation from prakrit words.

ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਧਨਵਾਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵੇਰਵੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਧੁਨੀ-ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
the following phonological processes are not intended as an exhaustive description of the historical changes which produced pali from its old indic ancestor, but rather are a summary of the most common phonological equations between sanskrit and pali, with no claim to completeness.

ਸ੍ਵਰ ਅਤੇ ਡਿਫਥੋਂਗਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਈ ਅਤੇ ਅਯੂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਾਲੀ ਈ ਅਤੇ ਓ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ, ਓਸਧਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਆਯਾ ਅਤੇ ਆਵਾ ਅਕਸਰ ਪਾਲੀ ਈ ਅਤੇ ਓ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਭਾਵਤੀ ਹੋਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਏਵੀ ਪਾਲੀ ਈ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
vowels and diphthongs sanskrit ai and au always monophthongize to pali e and o, respectively examples , osadha sanskrit aya and ava likewise often reduce to pali e and o examples , , bhavati hoti sanskrit avi becomes pali e i.e.

ਐਵੀ ਆਈ ਈ ਉਦਾਹਰਣ ਸਟਾਵੀਰਾ ਸਿਰਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਏ, ਆਈ ਜਾਂ ਯੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
avi ai e example sthavira thera sanskrit appears in pali as a, i or u, often agreeing with the vowel in the following syllable.

ਕਈ ਵਾਰ ਲੇਬੀਅਲ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਯੂ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ.
also sometimes becomes u after labial consonants.

ਉਦਾਹਰਣ ਕਟਾ, ਸਤੀ, ਇਸੀ, ਸਿੱਧੀ, ਉਜੂ, ਵੁੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲੰਬੇ ਸਵਰ ਦੋ ਛੋਟੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਹਨ.
examples kata, , sati, isi, , iddhi, uju, , vuddha sanskrit long vowels are shortened before a sequence of two following consonants.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਖੰਤੀ, ਰਾਜ, ਜਾਰੀ, ਅਤੇ ਪੱਬਲੀ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿਬੀਲੈਂਟਸ, ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ, ਦੋਸਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੁਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਚ, ਅਸਮਾਨੀਕਰਨ ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਕਈ ਗੁਆਂ toੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਪਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਵਿਅੰਜਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦੋਹਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ.
examples khanti, rajja, issara, , pubba consonants sound changes the sanskrit sibilants , , and s merge as pali s examples , dosa the sanskrit stops and become and between vowels as in vedic example , assimilations general rules many assimilations of one consonant to a neighboring consonant occurred in the development of pali, producing a large number of geminate double consonants.

ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਮਿਲਾਵਟ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ ਕਲੱਸਟਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਿਅੰਜਨ ਤੇ ਧੁਨੀ-ਰੂਪ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਮਿਤੀ, ਖ, ਘ, ਚ, ਝ,, ਥ, ਡੀ, ਐਚ, ਅਤੇ ਬੀ ਐਚ, ਕੇ, ਜੀ, ਜੀ, ਸੀ, ਸੀ, ਜੇ, ਟੀ, ਡੀਡੀਐਚ, ਪੀਐਫਐਫ ਅਤੇ ਬੀਬੀਐਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੱਖ, ਘਘ ਆਦਿ ਨਹੀਂ.
since aspiration of a geminate consonant is only phonetically detectable on the last consonant of a cluster, geminate kh, gh, ch, jh, , , th, dh, ph and bh appear as kkh, ggh, cch, jjh, , , tth, ddh, pph and bbh, not as khkh, ghgh etc.

ਜਦੋਂ ਮਿਲਣਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਅੰਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੀ ਸਟਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਰੰਭਕ ਅਰੰਭ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when assimilation would produce a geminate consonant or a sequence of unaspirated stop aspirated stop at the beginning of a word, the initial geminate is simplified to a single consonant.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਟੈਵੀਰਾ ਥੀਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ, ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਮਿਲਾਵਟ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਕ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ, ਤਦ ਤਕ ਉਪਕਰਣ ਸਰਲ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਇਕੋ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਿਅੰਜਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
examples not , sthavira thera not tthera , not , not when assimilation would produce a sequence of three consonants in the middle of a word, geminates are simplified until there are only two consonants in sequence.

ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੰਤਰ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਤਰ, ਇੰਦਰਾ ਇੰਦਾ ਨਹੀਂ इंदਡਾ, ਵੰਧਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀਬੀਐਸ ਵੀਵੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੀਬੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਸਰਵ ਸਰਵਵ ਸਬਬਾ, ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਾਤੀ ਪਾਵਜਾਤੀ ਪੱਬਾਜਾਤੀ, ਦਿਵਿਆ ਦਿਵਾ ਦਿਬਾ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਵਟ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਵਟ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਇਕ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਲਈ ਸਮਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਧੁਨੀ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਅਵਾਜਾਈ ਧੁਨੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਵਰਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
examples not , mantra manta not mantta , indra inda not indda , vandhya not the sequence vv resulting from assimilation changes to bb example sarva savva sabba, pravrajati pavvajati pabbajati, divya divva dibba, total assimilation total assimilation, where one sound becomes identical to a neighboring sound, is of two types progressive, where the assimilated sound becomes identical to the following sound and regressive, where it becomes identical to the preceding sound.

ਰਿਗਰੇਸਿਵ ਏਕੀਕਰਣ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਸਾਰਗਾ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਸਟਾਪ ਜਾਂ ਸਿਬਿਲਟ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ ਡੁੱਕਟਾ, ਦੁੱਕਾ, ਨਿਕਕੋੜਾ, ਨਿਪੱਕਕਾ, ਨਿਸ਼ਸਕਾ, ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੁਕਣ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਸਟਾਪ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਸਟਾਪ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਮੁਕਤੀ ਵਿਮੁੱਤੀ, ਦੁਗਧਾ, ਪੁਡਗਲਾ ਪੁੰਗਲਾ, ਉਘੋਸਾ, ਅਡਭੂਤ ਅਭੂਤ, ਸੱਦਾ, ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਸਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੀ ਨਾਸਿਕ ਦੂਸਰੀ ਨਾਸਕ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਅਨਮੱਟਾ ਉਮਮੱਟ, ਪ੍ਰਦੁਮਨਾ ਪਜਜੁਨਾ ਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਉਦਾਹਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤਰਲ ਵਿਅੰਜਨ ਆਰ ਅਤੇ ਐਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਇੱਕ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਟਾਪ, ਨਾਸਕ, ਸਿਬੀਲੈਂਟ, ਜਾਂ v ਉਦਾਹਰਣ ਮੈਗਾ, ਕਰਮ ਕਮਾ, ਵਾਸ, ਕਲਪ ਕਪਾ, ਸਰਵਾ ਸਵ ਸਬਬਾ ਆਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ l ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੁਰਲਭਾ ਦੁੱਲਾਭਾ, ਨਿਰਲੋਪਾ ਨਿਲੋਪਾ ਡੀ ਕਈ ਵਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,ਟੀ ਵੀ ਅਤੇ ਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀਵੀ ਬੀ ਬੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉਡਵਿਗਨਾ ਉਵਵਿਗਗਾ ਉਬੀਗੱਗਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਮੋਰਫਿਮ ਸੀਮਾ ਦਖਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਵ ਯੂਸੈਵਾ, ਉਦ ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਐਸਕੀਲੇਸ਼ਨਸ ਕਈ ਵਾਰ ਨੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਵ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਅਗਨੀ ਅਗਨੀ, ਅਟਾ. , ਪੱਪੋਟੀ, ਸਾੱਕੋਟੀ ਐਮ ਇਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਮਾਰਤੀ ਸਰਤੀ, ਸਤੀ ਨਸਲਾਂ, ਪੂਰਵ-ਸਟਾਪ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਕਲੱਸਟਰ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਸਿਆਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਟਿੱਖਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤਰਲ ਵਿਅੰਜਨ ਆਰ ਅਤੇ ਐਲ ਏ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਪਿਛਲਾ ਰੋਕ, ਨਾਸਕ, ਸਿਬੀਲੈਂਟ, ਜਾਂ v ਉਦਾਹਰਣਾਂ,,, ਆਗਰਾ ਆਗ, ਇੰਦਰਾ ਇੰਡੀਆ, ਪ੍ਰਵਰਾਜਤੀ ਪਾਵਜਾਤੀ ਪੱਬਜਾਤੀ, ਅੱਸੂ ਵਾਈ ਪਿਛਲੇ ਨਾਨ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਰੋਟਲਫੈਕਸ ਸਟਾਪਸ ਜਾਂ ਨਾਸਲਾਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਾਈਵਤੀ ਕੈਵਟੀ, ਜੋਤੀ, ਰਜਾ, ਮੈਟਾ ਮੱਚੀ ਲੱਚੀ, ,,,ਪਰ ਇਹ ਵੀ, ਰਮਿਆ ਰੱਮ y ਪੂਰਵਲੇ ਗੈਰ-ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ v ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀਵੀ ਬੀ ਬੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿਵਿਆ ਦਿਵਾ ਦਿਬਾ, ਵੇਦਿਤਵਿਆ ਵੇਦਿਤੱਬਾ, ਭਾਵ ਭਾਵ, ਅਤੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਰਵਜ ਸਿਬੀਲੇਂਟ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਪਾਸਤੀ, ਸੇਨਾ, ਅਸਾ, ਜਾਰੀ, ਕਰਿਸਤੀ, ਤਸਿਆ ਤੱਸਾ, ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਵ ਸਟਾਪ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਪੱਕਾ ਪੱਕਾ, ਸੱਤਵਾ ਸੱਤਾ, ਧਵਾਜਾ ਧਾਜਾ ਇਕ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿਬੀਲੈਂਟਸ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸਟਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.v ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਸਟਾਪ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਪੱਕਾ ਪੱਕਾ, ਸੱਤਵਾ ਧੱਤ, ਧਵਾਜਾ ਧਾਜਾ ਇੱਕ ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿਬੀਲੇਂਟ ਉਸ ਸਟਾਪ ਦੇ ਸਮਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸਟਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.v ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਸਟਾਪ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਪੱਕਾ ਪੱਕਾ, ਸੱਤਵਾ ਧੱਤ, ਧਵਾਜਾ ਧਾਜਾ ਇੱਕ ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿਬੀਲੇਂਟ ਉਸ ਸਟਾਪ ਦੇ ਸਮਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸਟਾਪ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
regressive assimilations internal visarga assimilates to a following voiceless stop or sibilant examples dukkata, dukkha, , nikkodha, nippakka, nissoka, nissatta in a sequence of two dissimilar sanskrit stops, the first stop assimilates to the second stop examples vimukti vimutti, dugdha duddha, , pudgala puggala, ugghosa, adbhuta abbhuta, sadda in a sequence of two dissimilar nasals, the first nasal assimilates to the second nasal example unmatta ummatta, pradyumna pajjunna j assimilates to a following i.e., becomes examples , the sanskrit liquid consonants r and l assimilate to a following stop, nasal, sibilant, or v examples magga, karma kamma, vassa, kalpa kappa, sarva savva sabba r assimilates to a following l examples durlabha dullabha, nirlopa nillopa d sometimes assimilates to a following v, producing vv bb examples udvigna uvvigga ubbigga, beside t and d may assimilate to a following s or y when a morpheme boundary intervenes examples ut sava ussava, ud progressive assimilations nasals sometimes assimilate to a preceding stop in other cases epenthesis occurs examples agni aggi, atta, pappoti, sakkoti m assimilates to an initial sibilant examples smarati sarati, sati nasals assimilate to a preceding stop sibilant cluster, which then develops in the same way as such clusters without following nasals examples tikkha, the sanskrit liquid consonants r and l assimilate to a preceding stop, nasal, sibilant, or v examples , , , agra agga, indra inda, pravrajati pavvajati pabbajati, assu y assimilates to preceding non-dental retroflex stops or nasals examples cyavati cavati, joti, rajja, matsya macchya maccha, lapsyate lacchyate lacchati, , , but also , ramya ramma y assimilates to preceding non-initial v, producing vv bb example divya divva dibba, veditavya veditavva veditabba, bhavva bhabba y and v assimilate to any preceding sibilant, producing ss examples passati, sena, assa, issara, karissati, tasya tassa, v sometimes assimilates to a preceding stop examples pakva pakka, , sattva satta, dhvaja dhaja partial and mutual assimilation sanskrit sibilants before a stop assimilate to that stop, and if that stop is not already aspirated, it becomes aspirated e.g.

, st, ਅਤੇ sp ਬਣ cch, tth, ਅਤੇ pph ਉਦਾਹਰਣਾਂ, asti athi, stava thava,,, phassa ਸਿਬੀਲੈਂਟ-ਸਟਾਪ-ਤਰਲ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ, ਤਰਲ ਨੂੰ ਪੂਰਵਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲੱਸਟਰ ਸਿਬਿਲੰਟ-ਸਟਾਪ ਕ੍ਰਮ ਜਿਵੇਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਹੈ.
, st, and sp become cch, tth, and pph examples , asti atthi, stava thava, , , phassa in sibilant-stop-liquid sequences, the liquid is assimilated to the preceding consonant, and the cluster behaves like sibilant-stop sequences e.g.

str ਅਤੇ tth ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਸਤ, t ਅਤੇ p c ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ sibilant ਪੂਰਵਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,, ਕ੍ਰਮ ts ਅਤੇ ps ਸੀਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣਾਂ vatsa vaccha, apsaras a sibilant as a premitteding as a precinging k as. ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਭਾਵ, ਕ੍ਰਮ kkh ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਭਿੱਖੂ, ਖੰਤੀ ਕੋਈ ਦੰਦ ਜਾਂ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਸਟਾਪ ਜਾਂ ਨਾਸ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ y ਅਨੁਸਾਰੀ ਪਲੈਟਲ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ y ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ
str and become tth and examples sattha, t and p become c before s, and the sibilant assimilates to the preceding sound as an aspirate i.e., the sequences ts and ps become cch examples vatsa vaccha, apsaras a sibilant assimilates to a preceding k as an aspirate i.e., the sequence becomes kkh examples bhikkhu, khanti any dental or retroflex stop or nasal followed by y converts to the corresponding palatal sound, and the y assimilates to this new consonant, i.e.

ty, ਤੇਰਾ, dy, dy, ny cc, cch, jj, jjh ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ty, thy, dy, dhy, ny become cc, cch, jj, jjh, likewise becomes .

ਪੈਲਟਲ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੱਕ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nasals preceding a stop that becomes palatal share this change.

ਉਦਾਹਰਣ ਤਿਆਤੀ ਸਿਆਜਤੀ ਕਾਜਤੀ, ਸੱਤਿਆ ਸਚਿਆ ਸਕਾ,,, ਮਧਿਆ ਮਾਝਿਆ ਮਾਝਾ, ਕੋਈ, ਅਤੇ ਵੰਧਯ, ਕ੍ਰਮ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਐਮਬੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਤਰਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੁਕਣ ਦੇ ਉਪਦੇਸ ਦੁਆਰਾ, ਤਰਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰਲਤਾ ਦੇ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਨਤੀਜਾ
examples tyajati cyajati cajati, satya sacya sacca, , , madhya majhya majjha, anya , , vandhya the sequence mr becomes mb, via the epenthesis of a stop between the nasal and liquid, followed by assimilation of the liquid to the stop and subsequent simplification of the resulting geminate.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅੰਬਰਾ ਅੰਬਾ, ਟੈਂਬਾ ਐਂਪੇਨਥਸਿਸ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨ-ਕ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਐਂਪੈਂਥੈਟਿਕ ਸਵਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
examples ambra amba, tamba epenthesis an epenthetic vowel is sometimes inserted between certain consonant-sequences.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅੱਖਰ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁਆਂonੀ ਵਿਅੰਜਨ ਜਾਂ ਸਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਵਰ ਇਕ, i, ਜਾਂ u ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as with , the vowel may be a, i, or u, depending on the influence of a neighboring consonant or of the vowel in the following syllable.

ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਆਈ, ਵਾਈ, ਜਾਂ ਪਲੈਟਲ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ u, u, v ਜਾਂ ਲੈਬਿਅਲ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
i is often found near i, y, or palatal consonants u is found near u, v, or labial consonants.

ਸਟਾਪ ਨੱਕ ਦੇ ਸੀਕਨਜ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਜਾਂ ਯੂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਰਤਨ ਰਤਨ, ਪਦਮਾ ਪਦੁਮਾ ਯੂ ਲੇਬੀਅਲ ਐਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਕ੍ਰਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਪ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ, ਸਨੇਹ ਸਿਨੇਹਾ ਮੈਂ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ l ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਕਿਲੇਸਾ,,, ਇੱਕ ਐਪੀਨੈਟਿਕ ਸਵਰ. ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਅਤੇ r ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ry ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ y ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਵਰ-ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਦੋ-ਵਿਅੰਜਨ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਅਰਿਆ ਅਰਿਆ, ਸੂਰਿਆ ਸੂਰੀਆ, ਵਿਰਿਆ ਵਿਰਿਆ ਏ ਜਾਂ ਮੈਂ ਆਰ ਅਤੇ ਐਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਅਰਥੀ ਅਰਤੀ,, ਬਰੀਹਿਸਾ ਹੋਰ ਵਿਅੰਜਨ ਕ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੂਟ ਭੜਕਾ ep ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਕੈਤੀਆ ਸੇਟੀਆ ਨਾ ਸੇੱਕਾ, ਵਾਜਰਾ ਵਾਜੀਰਾ ਨਾ ਵਾਜਾ ਹੋਰ ਬਦਲਾਅ ਨਾਸਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਿਬਿਲੈਂਟ ਨਾਸਕ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ,
sequences of stop nasal are sometimes separated by a or u example ratna ratana, padma paduma u influenced by labial m the sequence sn may become sin initially examples , sneha sineha i may be inserted between a consonant and l examples kilesa, , , an epenthetic vowel may be inserted between an initial sibilant and r example the sequence ry generally becomes riy i influenced by following y , but is still treated as a two-consonant sequence for the purposes of vowel-shortening example arya ariya, surya suriya, virya viriya a or i is inserted between r and h example arhati arahati, , barihisa there is sporadic epenthesis between other consonant sequences examples caitya cetiya not cecca , vajra vajira not vajja other changes any sanskrit sibilant before a nasal becomes a sequence of nasal followed by h, i.e.

, ਸਨ ਅਤੇ ਐੱਸ ਐੱਮ ਬਣ, ਐਨ ਐਚ, ਅਤੇ ਐਮ ਐਚ ਉਦਾਹਰਣਾਂ, asmi amhi ਪੂਰਵਲੇ ਪਲੈਟਲ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਨਾਲ ਐਨ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕ੍ਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੱਕ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ y ਈ ਅਤੇ ਸਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਸੇਈਏ, ਮੈਤਰੇਯ ਮੈਟੇਟਿਯਾ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ bh ਅਤੇ g ਦੁਰਲੱਭ ਅਵਸਰਾਂ ਤੇ h ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਭਵਤੀ ਹੋਤੀ, - -ਹੀ, laghu lahu ਦੰਦ ਅਤੇ retroflex ਆਵਾਜਾਈ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਹੀਂ, ਦਹਤੀ ਪਾਲੀ ਦਹਤਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਹੀਂ, ਪਾਲੀ ਦੂਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਪਵਾਦ ਇੱਥੇ ਕਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਪਵਾਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
, sn and sm become , nh, and mh examples , , asmi amhi the sequence becomes , due to assimilation of the n to the preceding palatal sibilant example the sequences hy and hv undergo metathesis examples , gayha, guhya guyha h undergoes metathesis with a following nasal example y is geminated between e and a vowel examples seyya, maitreya metteyya voiced aspirates such as bh and gh on rare occasions become h examples bhavati hoti, - -ehi, laghu lahu dental and retroflex sounds sporadically change into one another examples not , dahati beside pali dahati not , not , beside pali dukkata exceptions there are several notable exceptions to the rules above many of them are common prakrit words rather than borrowings from sanskrit.

ਅਯੇ ਅਰੀਆ ਗੁਰੂ ਗਾਰੂ ਐਡ ਦੇ ਨਾਲ।
ayya beside ariya guru garu adj.

ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ. ਪੁਰਿਸਾ ਨਹੀਂ ਪੁਰਸੁ ਰੁੱਕਾ ਨਹੀਂ ਵਖਾਖਾ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਰ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਥੰਮ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
beside guru n. purisa not purusa rukkha not vakkha writing alphabet with diacritics emperor ashoka erected a number of pillars with his edicts in at least three regional prakrit languages in brahmi script, all of which are quite similar to pali.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲੀ ਕੈਨਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
historically, the first written record of the pali canon is believed to have been composed in sri lanka, based on a prior oral tradition.

ਮਹਾਵੰਸਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਕਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੁੱਧ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੇ 100 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵਟਾਗਾਮਿਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਲੀ ਕੈਨਨ ਨੂੰ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
as per the mahavamsa the chronicle of sri lanka , due to a major famine in the country buddhist monks wrote down the pali canon during the time of king vattagamini in 100 bc.

ਲਿਖਤੀ ਪਾਲੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਨੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the transmission of written pali has retained a universal system of alphabetic values, but has expressed those values in a stunning variety of actual scripts.

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ, ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸਿੰਹਾਲਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
in sri lanka, pali texts were recorded in sinhala script.

ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਲਿਪੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਮੇਰ, ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਥਾਈ ਅਤੇ ਮੋਨ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਮੋਨ ਸਟੇਟ, ਬਰਮਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
other local scripts, most prominently khmer, burmese, and in modern times thai since 1893 , and mon script mon state, burma have been used to record pali.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ, ਪਾਲੀ ਵੀ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ.
since the 19th century, pali has also been written in the roman script.

ਫ੍ਰਾਂਸ ਵੇਲਥੂਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਯੋਜਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਲਥੂਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ascii ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟ ਸਪਸ਼ਟ ascii iੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਟੈਂਡਰਡ iast ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਇਕਰਟਿਕਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
an alternate scheme devised by frans velthuis, called the velthuis scheme see text in ascii allows for typing without diacritics using plain ascii methods, but is arguably less readable than the standard iast system, which uses diacritical marks.

ਪਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਕ੍ਰਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਈਯੂਓਕ ਖ ਜੀ ਸੀ ਸੀ ਜੇ ਜੇ ਟੀ ਟੀ ਡੀ ਡੀ ਐਨ ਪੀ ਪੀ ਬੀ ਬੀ ਮਿਰਲਵਸ਼, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕੋ ਧੁਨੀ, ਦੀ ਲਿਗਚਰ ਅਤੇ ਐਚ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ. ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਪਾਲੀ ਲਿਪੀ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਲਈ ਕਈ ਫੋਂਟ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the pali alphabetical order is as follows a i u e o k kh g gh c ch j jh t th d dh n p ph b bh m y r l v s h , although a single sound, is written with ligature of and h. transliteration on computers there are several fonts to use for pali transliteration.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੁਰਾਣੇ ascii ਫੋਂਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਡਸਬਟ ਪਾਲੀਟ੍ਰਾਂਸਲਿਟ, ਟਾਈਮਜ਼ ਨੌਰਮਨ, ਟਾਈਮਜ਼ ਸੀਐਸਐਕਸ, ਸਕੈਟ ਟਾਈਮਜ਼, ਵੀਰੀ ਰੋਮਨਪਾਲੀ ਸੀ ਐਨ ਸੀਬੀ, ਆਦਿ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ.
however, older ascii fonts such as leedsbit palitranslit, times norman, times csx , skt times, vri romanpali cn cb etc., are not recommendable since they are not compatible with one another and technically out of date.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫੋਂਟਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਾਰੇ ਫੋਂਟਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੋਰਟੇਬਲ ਹਨ.
on the contrary, fonts based on the unicode standard are recommended because unicode seems to be the future for all fonts and also because they are easily portable to one another.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੋਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
however, not all unicode fonts contain the necessary characters.

ਰੋਮਾਂਸਿਤ ਪਾਲੀ ਜਾਂ ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ displayੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੋਂਟ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਬੇਸਿਕ ਲਾਤੀਨੀ ਯੂ 0000 ਯੂ 007f ਲਾਤੀਨੀ -1 ਪੂਰਕ ਯੂ 0080 ਯੂ 00ff ਲਾਤੀਨੀ ਐਕਸਟੈਂਡਡ-ਏ ਯੂ 0100 ਯੂ 017f ਲਾਤੀਨੀ ਐਕਸਟੈਂਡਡ-ਬੀ ਯੂ 0180 ਯੂ 024 ਐਫ ਲੈਟਿਨ ਐਕਸਟੈਂਡਡ ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਯੂ 1e00 ਯੂ 1eff ਰੋਮਣੀਕ੍ਰਿਤ ਪਾਲੀ ਲਈ ਮੁਫਤ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੋਂਟ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਯੂ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਲੀਨਕਸ ਕੰਪਿutersਟਰਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
to properly display all the diacritic marks used for romanized pali or for that matter, sanskrit , a unicode font must contain the following character ranges basic latin u 0000 u 007f latin-1 supplement u 0080 u 00ff latin extended-a u 0100 u 017f latin extended-b u 0180 u 024f latin extended additional u 1e00 u 1eff some unicode fonts freely available for typesetting romanized pali are as follows the pali text society recommends vu-times and gandhari unicode for windows and linux computers.

ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਐਕਸਸਟ ਰੋਮਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਯੂਨੀਕੋਡ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਕ ਫੋਂਟਾਂ ਲਈ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲੇਸ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the tibetan & himalayan digital library recommends times ext roman, and provides links to several unicode diacritic windows and mac fonts usable for typing pali together with ratings and installation instructions.

ਇਹ ਓਪਨ ਆਫ਼ਿਸ ਅਤੇ ਐਮਐਸ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਟਾਈਪਿੰਗ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਲਈ ਮੈਕਰੋ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it also provides macros for typing diacritics in openoffice and ms office.

ਹਟਾਓ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ charis ਹਟਾਓ ਅਤੇ charis ਹਟਾਓ ਕੰਪੈਕਟ, doulos ਹਟਾਓ, gent, gent ਬੁਨਿਆਦੀ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਫੋਟ ਬੁੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
sil international provides charis sil and charis sil compact, doulos sil, gentium, gentium basic, gentium book basic fonts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਚੈਰਿਸ ਐਸਆਈਐਲ, ਜੀਨਟੀਅਮ ਬੇਸਿਕ ਅਤੇ ਗੈਂਟਿਅਮ ਬੁੱਕ ਬੇਸਿਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 4 ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨਿਯਮਤ, ਇਟੈਲਿਕ, ਬੋਲਡ, ਬੋਲਡ-ਇਟਾਲਿਕ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਟਾਈਪਸੈਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
of them, charis sil, gentium basic and gentium book basic have all 4 styles regular, italic, bold, bold-italic so can provide publication quality typesetting.

ਲਿਬਰਟਾਈਨ ਓਪਨਫਾਂਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲੀਨਕਸ ਲਿਬਰਟਿਨ ਫੋਂਟ 4 ਸੇਰਿਫ ਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਓਪਨਟਾਈਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਰਸਫੋਰਜ ਤੇ ਲੀਨਕਸ ਬਿਓਲੀਨਮ 4 ਸੈਂਸ-ਸੇਰਿਫ ਸਟਾਈਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
libertine openfont project provides the linux libertine font 4 serif styles and many opentype features and linux biolinum 4 sans-serif styles at the sourceforge.

ਜੂਨੀਅਸ-ਯੂਨੀਕੋਡ ਲਈ ਛੋਟਾ ਜੂਨੀਕੋਡ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕ ਯੂਨੀਕੋਡ ਫੌਂਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਾਲੀ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
junicode short for junius-unicode is a unicode font for medievalists, but it provides all diacritics for typing pali.

ਇਸ ਵਿਚ 4 ਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਓਪਨਟਾਈਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਕਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ.
it has 4 styles and some opentype features such as old style for numerals.

ਥ੍ਰੀਓਮੈਨਜ਼ ਵਿਚ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰੋਮਨ-ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿਰਿਲਿਕ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
thryomanes includes all the roman-alphabet characters available in unicode along with a subset of the most commonly used greek and cyrillic characters, and is available in normal, italic, bold, and bold italic.

gust ਪੋਲਿਸ਼ ਟੈਕਸ ਯੂਜ਼ਰ ਸਮੂਹ ਲਾਤੀਨੀ ਮਾਡਰਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਗਾਇਰ ਫੋਂਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
gust polish tex user group provides latin modern and tex gyre fonts.

ਹਰੇਕ ਫੋਂਟ ਦੀਆਂ 4 ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਲੈਟੈਕਸ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵੀਕਾਰੀਆਂ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ.
each font has 4 styles, with the former finding most acceptance among the latex users while the latter is a relatively new family.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਟਾਈਪਫੇਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 1250 glyphs ਹਨ ਅਤੇ ਪੋਸਟਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਟੇਕਸ ਅਤੇ ਓਪਨ ਟਾਈਪ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
of the latter, each typeface in the following families has nearly 1250 glyphs and is available in postscript, tex and opentype formats.

ਟੀ ਐਕਸ ਗਾਇਅਰ ਐਡਵੈਂਟਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ ਸੇਰੀਫ ਫੋਂਟ ਯੂਆਰਡਬਲਯੂ ਗੋਥਿਕ ਐਲ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre adventor family of sans serif fonts is based on the urw gothic l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਆਈਟੀਸੀ ਅਵੰਤ ਗਾਰਡੇ ਗੋਥਿਕ, ਹਰਬਲ ਲੁਬਾਬਲਿਨ ਅਤੇ ਟੌਮ ਕਾਰਨੇਸ ਦੁਆਰਾ 1970 ਵਿਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, itc avant garde gothic, was designed by herb lubalin and tom carnase in 1970.

ਸੀਰੀਫ ਫੋਂਟ ਦਾ ਟੇਕਸ ਗਾਇਅਰ ਬੋਨਮ ਪਰਿਵਾਰ urw ਬੁੱਕਮੈਨ ਐਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre bonum family of serif fonts is based on the urw bookman l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਬੁੱਕਮੈਨ ਜਾਂ ਬੁੱਕਮੈਨ ਓਲਡ ਸਟਾਈਲ, 1860 ਵਿਚ ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਫੈਮਿਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, bookman or bookman old style, was designed by alexander phemister in 1860.

ਟੀ ਐਕਸ ਗਾਇਰ ਕੋਰਸ ਇੱਕ ਫੋਂਟ ਹੈ ਜੋ ਯੂਆਰਡਬਲਯੂ ਚੈੱਨਸੀ ਐਲ ਮੀਡੀਅਮ ਇਟਾਲਿਕ ਫੋਂਟ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre chorus is a font based on the urw chancery l medium italic font.

ਅਸਲ, ਆਈਟੀਸੀ ਜ਼ੈਪਫ ਚੈਨਸਰੀ, 1979 ਵਿਚ ਹਰਮਨ ਜਾਪਫ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the original, itc zapf chancery, was designed in 1979 by hermann zapf.

ਮੋਨੋਸਪੇਸ ਸੇਰੀਫ ਫੋਂਟ ਦਾ ਟੇਕਸ ਗਾਇਅਰ ਕਰਸਰ ਪਰਿਵਾਰ ਯੂਆਰਡਬਲਯੂ ਨਿਮਬਸ ਮੋਨੋ ਐਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre cursor family of monospace serif fonts is based on the urw nimbus mono l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਕਰੀਅਰ, 1955 ਵਿੱਚ ਹਾਵਰਡ ਜੀ. ਬਡ ਕੇਟਲਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, courier, was designed by howard g. bud kettler in 1955.

ਟੀ ਐਕਸ ਗਾਇਅਰ ਹੀਰੋਸ ਪਰਿਵਾਰ ਸਨ ਸੇਰੀਫ ਫੋਂਟ ਯੂ ਆਰ ਡਬਲਯੂ ਨਿਮਬਸ ਸੈਨਸ ਐਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre heros family of sans serif fonts is based on the urw nimbus sans l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਹੈਲਵੇਟਿਕਾ, 1957 ਵਿਚ ਮੈਕਸ ਮਿਡਿੰਗਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, helvetica, was designed in 1957 by max miedinger.

ਸੀਰੀਫ ਫੋਂਟਾਂ ਦਾ ਟੇਕਸ ਗਾਇਅਰ ਪੇਜਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਯੂਆਰਡਬਲਯੂ ਪਲਾਡਿਓ ਐਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre pagella family of serif fonts is based on the urw palladio l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਪਲਾਟਿਨੋ, 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਜਾਪਫ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, palatino, was designed by hermann zapf in the 1940s.

ਸੀਰੀਫ ਫੋਂਟਾਂ ਦਾ ਟੇਕਸ ਗਾਇਰ ਸਕਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ urw ਸੈਂਚੁਰੀ ਸਕੂਲ ਬੁੱਕ l ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre schola family of serif fonts is based on the urw century schoolbook l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਸੈਂਚੁਰੀ ਸਕੂਲ ਬੁੱਕ, ਨੂੰ 1919 ਵਿਚ ਮੌਰਿਸ ਫੁੱਲਰ ਬੇਂਟਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, century schoolbook, was designed by morris fuller benton in 1919.

ਸੀਰੀਫ ਫੋਂਟ ਦਾ ਟੈਕਸ ਗਾਇਰ ਟੇਰੇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਮਬਸ ਰੋਮਨ ਨੰਬਰ 9 ਐਲ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the tex gyre termes family of serif fonts is based on the nimbus roman no9 l family.

ਅਸਲ ਫੋਂਟ, ਟਾਈਮਜ਼ ਰੋਮਨ, ਸਟੈਨਲੇ ਮੋਰਿਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਟਾਰਲਿੰਗ ਬਰਗੇਸ ਅਤੇ ਵਿਕਟਰ ਲਾਰਡੇਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the original font, times roman, was designed by stanley morison together with starling burgess and victor lardent.

ਯੂਹੰਨਾ ਸਮਿਥ ਯੂਆਰਡਬਲਯੂ ਫੋਂਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੰਡੁਨੀ ਓਪਨਟਾਈਪ ਫੋਂਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
john smith provides induni opentype fonts, based upon urw fonts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਡੁਨੀ-ਸੀ ਕੋਰੀਅਰ-ਲੁੱਕਾਲੀਕੇ ਹੈ ਇੰਡੁਨੀ-ਐਚ ਹੈਲਵੇਟਿਕਾ-ਲੁੱਕਾਲੀਕੇ ਇੰਡੁਨੀ-ਐਨ ਹੈ ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਕੂਲ-ਲੁੱਕਲੀਕੇ ਇੰਡੁਨੀ-ਪੀ ਹੈ ਪਲੈਟਿਨੋ-ਲੁੱਕਾਲੀਕੇ ਇੰਡੁਨੀ-ਟੀ ਹੈ ਟਾਈਮਜ਼-ਲੁੱਕਾਲੀਕੇ ਇੰਡੁਨੀ-ਸੀਮੋਨੋ ਹੈ ਕਯੂਰੀਅਰ-ਲੁਕਾਲੀਕੇ ਪਰ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਭਿੱਖੂ ਪੇਸਾਲਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਬੁੱਧ ਭਿਕਸ਼ੂ ਕੁਝ ਪਾਲੀ ਓਪਨਟਾਈਪ ਫੋਂਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
of them induni-c is courier-lookalike induni-h is helvetica-lookalike induni-n is new century schoolbook-lookalike induni-p is palatino-lookalike induni-t is times-lookalike induni-cmono is courier-lookalike but monospaced an english buddhist monk titled bhikkhu pesala provides some pali opentype fonts he has designed himself.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਖਾੜਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
of them akkhara has been discontinued.

ਕਨਕਮਾ ਇਕ ਗੋਥਿਕ, ਬਲੈਕ ਲੈਟਰ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਹੈ.
cankama is a gothic, black letter script.

ਸਿਰਫ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ੈਲੀ.
regular style only.

"ਕੈਰੀਟਾ" ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕੈਪਸ ਫੋਂਟ ਹੈ ਜੋ ਬੇਸਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਲਈ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਗਲਾਈਫਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
"carita" is a small caps font with matching glyphs for basic greek.

ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਸ਼ੈਲੀ.
regular and bold styles.

ਗਾਰਵਾ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ x- ਕੱਦ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਕਾੱਪੀਫਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਠ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
garava was designed for body text with a generous x-height and economical copyfit.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਪਟ ਟਾਈਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਪਾਈਟਾਈਟ ਕੈਪਸ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸਟਾਈਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਮ ਚਾਰ ਸਟਾਈਲ ਨਿਯਮਿਤ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ, ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it includes petite caps as opentype features , and heavy styles besides the usual four styles regular, italic, bold, bold italic .

ਗੁਰੂ ਓਪਨਟਾਈਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਠ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਫੋਂਟ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ.
guru is another font family for body text with opentype features.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਹੱਠਾ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਫੋਂਟ ਹੈ.
hattha is a hand-writing font.

ਨਿਯਮਤ, ਤਿਰਛੇ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਸ਼ੈਲੀ.
regular, italic, and bold styles.

ਕਾਬਲਾ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਸੈਨਸ ਸੀਰੀਫ ਟਾਈਪਫੇਸ ਹੈ ਜੋ ਡਿਸਪਲੇ ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
kabala is a distinctive sans serif typeface designed for display text or headings.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਲੇਖਾਣਾ ਇਕ ਜ਼ੈਪਫ ਚੈੱਨਰੀ ਕਲੋਨ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਲੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਜੋ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਜਾਂ ਬਾਡੀ ਟੈਕਸਟ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
lekhana is a zapf chancery clone, a flowing script that can be used for correspondence or body text.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਮੰਡਾਲਾ ਡਿਸਪਲੇ ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
mandala is designed for display text or headings.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਪਾਲੀ ਹਰਮਨ ਜ਼ੈਪਫ ਦੀ ਪਲਾਟਿਨੋ ਦਾ ਕਲੋਨ ਹੈ.
pali is a clone of hermann zapf's palatino.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਓਡਾਨਾ ਇੱਕ ਕੈਲਿਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬ੍ਰਸ਼ ਫੋਂਟ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰਖੀਆਂ, ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਟੈਕਸਟ ਲਈ suitableੁਕਵਾਂ ਹੈ ਜਿਥੇ ਘੱਟ ਰਸਮੀ ਦਿੱਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ.
odana is a calligraphic brush font suitable for headlines, titles, or short texts where a less formal appearance is wanted.

ਸਿਰਫ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ੈਲੀ.
regular style only.

ਤਲਪੰਨਾ ਅਤੇ ਤਲਪੱਟਾ ਗੌਡੀ ਬਰਥਮ ਦੇ ਕਲੋਨ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟੀ ਗੌਥਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਲਿਗਾਚਰ.
talapanna and talapatta are clones of goudy bertham, with decorative gothic capitals and extra ligatures in the private use area.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਫ ਨਿਜੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟੀ ਗੌਥਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
these two are different only in decorative gothic capitals in the private use area.

ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਸ਼ੈਲੀ.
regular and bold styles.

ਵੇਲੂਵਾਨਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬੁਰਸ਼ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫੋਂਟ ਹੈ ਪਰ ਮੁ basicਲੀ ਯੂਨਾਨੀ ਗਲਾਈਫ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
veluvana is another brush calligraphic font but basic greek glyphs are taken from guru.

ਸਿਰਫ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ੈਲੀ.
regular style only.

ਵੇਰਾਜਾ ਬਿਟਸਟ੍ਰੀਮ ਵੇਰਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
verajja is derived from bitstream vera.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਵੇਰਾਜਾ ਪੀਡੀਏ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੇਰਾਜਾ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ.
verajjapda is a cut-down version of verajja without symbols.

pda ਡਿਵਾਈਸਿਸ 'ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ.
for use on pda devices.

ਰੈਗੂਲਰ, ਇਟਾਲਿਕ, ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਬੋਲਡ ਇਟੈਲਿਕ ਸਟਾਈਲ.
regular, italic, bold and bold italic styles.

ਉਹ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਐਕਸਪੀ ਲਈ ਕੁਝ ਪਾਲੀ ਕੀਬੋਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he also provides some pali keyboards for windows xp.

ਐਲਨਵੁੱਡ ਦੇ ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਫੋਂਟ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਫੋਂਟਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਹਨ ਜੋ ਪਾਲੀ ਟਾਈਪਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਉੱਪਰਲੇ ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the font section of alanwood's unicode resources have links to several general purpose fonts that can be used for pali typing if they cover the character ranges above.

ਵਿੰਡੋਜ਼ 7 ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਨਵੀਨਤਮ ਫੋਂਟਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਲ ਲਿਟੇਰੇਟਿਡ ਪਾਲੀ ਏਰੀਅਲ, ਕੈਲੀਬਰੀ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਯਾ, ਕੁਰੀਅਰ ਨਿ,, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਸੈਨਸ ਸੇਰੀਫ, ਸੇਗੋਈ ਯੂਆਈ, ਸੇਗੋਈ ਯੂਆਈ ਲਾਈਟ, ਸੇਗੋਈ ਯੂਆਈ ਸੇਮੀਬੋਲਡ, ਟਹੋਮਾ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਿ roman ਰੋਮਨ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
some of the latest fonts coming with windows 7 can also be used to type transliterated pali arial, calibri, cambria, courier new, microsoft sans serif, segoe ui, segoe ui light, segoe ui semibold, tahoma, and times new roman.

ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦੀਆਂ 4 ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟਾਈਪਸੈਟਿੰਗ ਏਰੀਅਲ, ਕੈਲੀਬਰੀ ਅਤੇ ਸੇਗੋਈ ਯੂਆਈ ਵਿਚ ਸਨ- ਸੇਰੀਫ ਫੋਂਟ ਹਨ, ਕੈਮਬਰੀਆ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਿ roman ਰੋਮਨ ਸੀਰੀਫ ਫੋਂਟ ਹਨ ਅਤੇ ਕੂਰੀਅਰ ਨਿ a ਇਕ ਮੋਨੋਸਪੇਸ ਫੋਂਟ ਹਨ.
and some of them have 4 styles each hence usable in professional typesetting arial, calibri and segoe ui are sans-serif fonts, cambria and times new roman are serif fonts and courier new is a monospace font.

ਏ ਐਸ ਸੀ ਆਈ ਆਈ ਵਿਚ ਟੈਕਸਟ ਵੇਲਥੂਇਸ ਸਕੀਮ ਅਸਲ ਵਿਚ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵੇਲਥੂਇਸ ਦੁਆਰਾ 1991 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ "ਦੇਵਨਾਗ" ਫੋਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਟੈਕਸ ਟਾਈਪਸੈਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
text in ascii the velthuis scheme was originally developed in 1991 by frans velthuis for use with his "devnag" font, designed for the tex typesetting system.

ਪਾਲੀ ਡਾਇਕਰਟਿਕਲ ਮਾਰਕਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੁਝ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ.
this system of representing pali diacritical marks has been used in some websites and discussion lists.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈੱਬ ਖੁਦ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਮਿਆਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਲਗਭਗ ਬੇਲੋੜਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
however, as the web itself and email software slowly evolve towards the unicode encoding standard, this system has become almost unnecessary and obsolete.

ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਟਕਟ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਬੋਧੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕੇ ਆਰ ਨੌਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ "ਪਾਲੀ" ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਨਸਾਈਸ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿਚ "ਭਾਰਤ - ਬੁੱਧ ਧਰਮ" ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇਖੋ. ਸਾਵੇਰ ਐਡ.
the following table compares various conventional renderings and shortcut key assignments see also pali literature buddhist hybrid sanskrit references see entries for "pali" written by k. r. norman of the pali text society and "india--buddhism" in the concise encyclopedia of language and religion, sawyer ed.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-08-043167-4, ਐਡਵਰਡ 1995.
isbn 0-08-043167-4 , edward 1995 .

ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਰਲ ਵਿਆਕਰਣ
simplified grammar of the pali language.

ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਦਿਅਕ ਸੇਵਾਵਾਂ.
asian educational services.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-206-1103-9.
isbn 81-206-1103-9.

ਸਿਲਵਾ, ਲਿਲੀ ਡੀ 1994.
silva, lily de 1994 .

ਪਾਲੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਪਹਿਲਾਂ ਐਡ.
pali primer first ed.

ਵਿਪਾਸਨਾ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ publicਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ.
vipassana research institute publications.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7414-014-ਐਕਸ.
isbn 81-7414-014-x.

ਵਾਰਡਰ, ਏ ਕੇ 1991.
warder, a. k. 1991 .

ਪਾਲੀ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਤੀਜੀ ਐਡੀ.
introduction to pali third ed.

ਪੌਲ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ.
pali text society.

isbn 0-86013-197-1.
isbn 0-86013-197-1.

ਅਮੇਰਿਕਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ.
further reading american national standards institute.

1979.
1979.

ਲਾਓ, ਖਮੇਰ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਦੇ ਰੋਮਾਂਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਿਸਟਮ.
american national standard system for the romanization of lao, khmer, and pali.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਦੀ ਸੰਸਥਾ.
new york the institute.

ਐਂਡਰਸਨ, ਡਾਇਨਜ਼ 1907.
andersen, dines 1907 .

ਇੱਕ ਪਾਲੀ ਰੀਡਰ pdf.
a pali reader pdf .

ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਗਿਲਡੇਂਡੇਲਸਕੇ ਬੁੱਕਸਟੋਰ, ਨੌਰਡਿਸਕ ਫੋਰਲੈਗ.
copenhagen gyldendalske boghandel, nordisk forlag.

ਪੀ. 310.
p. 310.

29 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 29 september 2016.

ਪਰਨੀਓਲਾ, ਵੀ. 1997.
perniola, v. 1997 .

ਪਾਲੀ ਵਿਆਕਰਣ, ਆਕਸਫੋਰਡ, ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ.
pali grammar, oxford, the pali text society.

ਕੋਲਿਨਜ਼, ਸਟੀਵਨ 2006.
collins, steven 2006 .

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਪਾਲੀ ਵਿਆਕਰਣ.
a pali grammar for students.

ਰੇਸ਼ਮ ਕੀੜਾ ਪ੍ਰੈਸ.
silkworm press.

ਗੁਪਤਾ, ਕੇ.ਐਮ. 2006.
gupta, k. m. 2006 .

ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਹੁੰਚ
linguistic approach to meaning in pali.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸੁਨਦੀਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।
new delhi sundeep prakashan.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7574-170-8 ਹਜ਼ਰਾ, ਕੇ ਐਲ 1994.
isbn 81-7574-170-8 hazra, k. l. 1994 .

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ.
language and literature a systematic survey and historical study.

ਬੋਧੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਨਹੀਂ.
emerging perceptions in buddhist studies, no.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਡੀ.ਕੇ.
new delhi d.k.

ਪ੍ਰਿੰਟਵਰਲਡ.
printworld.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-246-0004-ਐਕਸ, ਈ 2003.
isbn 81-246-0004-x , e. 2003 .

ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਸਰਲ ਵਿਆਕਰਣ ਹੈ।
the pali language a simplified grammar.

ਸਧਾਰਣ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਟਰੂਬਨਰ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.
trubner's collection of simplified grammars.

ਲੰਡਨ ਟਰੱਬਨਰ.
london trubner.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-84453-001-9 ਰਸਲ ਵੈਬ ਐਡੀ.
isbn 1-84453-001-9 russell webb ed.

ਪਾਲੀ ਕੈਨਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਬੋਧੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕੈਂਡੀ 1975, 1991, http www.bs.lk ਹਵਾਲਾ ਦੇਖੋ. ਐੱਸ ਪੀ ਸੋਥਿਲ, ਡਬਲਯੂ ਈ, ਅਤੇ ਹੋਡਸ, ਐਲ. 1937.
an analysis of the pali canon, buddhist publication society, kandy 1975, 1991 see http www.bps.lk reference.asp soothill, w. e., & hodous, l. 1937 .

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਪਾਲੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਕ ਕੋਸ਼.
a dictionary of chinese buddhist terms with sanskrit and english equivalents and a sanskrit-pali index.

ਲੰਡਨ ਕੇ. ਪੌਲ, ਟ੍ਰੈਂਚ, ਟਰਬਨੇਰ ਐਂਡ ਕੰ.
london k. paul, trench, trubner & co.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਲੰਡਨ.
external links pali text society, london.

ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪਾਲੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਸ਼.
the pali text society's pali-english dictionary.

ਚਿਪਸਟਡ, 1921-1925.
chipstead, 1921-1925.

ਪਾਲੀ ਟੈਕਸਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ "ਗ੍ਰਾਮੈਟਿਕ ਦੇਸ ਪਾਲੀ" ਅਚਿਮ ਫਾਹਸ ਬੁhadਾਦੱਤ, ਏਪੀ 1958 ਦੁਆਰਾ.
pali text society reconstruction of ancient indian sound clusters on the basis of pali sounds according to "grammatik des pali" by achim fahs buddhadatta , a. p. 1958 .

ਸੰਖੇਪ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਸ਼.
concise -english dictionary.

ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਪੱਥਰ, ਇੱਟ, ਟੈਂਪਡ ਧਰਤੀ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਯੂਰਸੀਅਨ ਸਟੈੱਪ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਨਾਮੀਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਹਮਲੇ.
the great wall of china is a series of fortifications made of stone, brick, tamped earth, wood, and other materials, generally built along an east-to-west line across the historical northern borders of china to protect the chinese states and empires against the raids and invasions of the various nomadic groups of the eurasian steppe.

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕਈ ਕੰਧਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
several walls were being built as early as the 7th century bc these, later joined together and made bigger and stronger, are now collectively referred to as the great wall.

ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਰਾਟ ਕਿਨ ਸ਼ੀ ਹੋਾਂਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕੰਧ ਬੀਸੀ ਹੈ.
especially famous is the wall built bc by qin shi huang, the first emperor of china.

ਉਸ ਕੰਧ ਦਾ ਥੋੜਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਹੈ.
little of that wall remains.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਧ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਹੈ.
since then, the great wall has been rebuilt, maintained, and enhanced the majority of the existing wall is from the ming dynasty .

ਗ੍ਰੇਟ ਕੰਧ ਦੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਮਾਲ ਉੱਤੇ ਡਿ onਟੀਆਂ ਲਗਾਉਣ, ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
other purposes of the great wall have included border controls, allowing the imposition of duties on goods transported along the silk road, regulation or encouragement of trade and the control of immigration and emigration.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਚ ਟਾਵਰਾਂ, ਫੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਰਕਾਂ, ਗੈਰੀਸਨ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਇਕ ਆਵਾਜਾਈ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ .
furthermore, the defensive characteristics of the great wall were enhanced by the construction of watch towers, troop barracks, garrison stations, signaling capabilities through the means of smoke or fire, and the fact that the path of the great wall also served as a transportation corridor.

ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਡੰਡੋਂਗ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲੋਪ ਝੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the great wall stretches from dandong in the east to lop lake in the west, along an arc that roughly delineates the southern edge of inner mongolia.

ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 8,850 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5,500 ਮੀਲ ਮਾਪਦੀਆਂ ਹਨ.
a comprehensive archaeological survey, using advanced technologies, has concluded that the ming walls measure 8,850 km 5,500 mi .

ਇਹ ਅਸਲ ਕੰਧ ਦੇ 6,259 ਕਿਮੀ 3,889 ਮੀਲ ਭਾਗ, 359 ਕਿਮੀ 223 ਮੀਲ ਦੀ ਖਾਈ ਅਤੇ 2,232 ਕਿਮੀ 1,387 ਮੀਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this is made up of 6,259 km 3,889 mi sections of actual wall, 359 km 223 mi of trenches and 2,232 km 1,387 mi of natural defensive barriers such as hills and rivers.

ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੰਧ 21,196 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 13,171 ਮੀਲ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
another archaeological survey found that the entire wall with all of its branches measure out to be 21,196 km 13,171 mi .

ਨਾਮ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਜੋ ਹੁਣ "ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਸਨ.
names the collection of fortifications now known as "the great wall of china" has historically had a number of different names in both chinese and english.

ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ “ਲੌਂਗ ਵਾਲਜ਼”, ਚਾਂਗਚੇਂਗ, ਸਿਮਾਂ ਕਿਯਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਹਿਸਟੋਰੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੜਿੰਗ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ. .
in chinese histories, the term "long wall s " , changcheng appears in sima qian's records of the grand historian, where it referred to both the separate great walls built between and north of the warring states and to the more unified construction of the first emperor.

ਚੀਨੀ ਕਿਰਦਾਰ "ਜਗ੍ਹਾ" ਜਾਂ "ਧਰਤੀ" ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫੋਨੋ-ਅਰਥਵਾਦੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਿਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚੀਨੀ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the chinese character is a phono-semantic compound of the "place" or "earth" radical and , whose old chinese pronunciation has been reconstructed as .

ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਰੈਂਪਾਰਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਚੀਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਕਸਰ "ਸ਼ਹਿਰ" ਲਈ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ.
it originally referred to the rampart which surrounded traditional chinese cities and was used by extension for these walls around their respective states today, however, it is much more often simply the chinese word for "city".

ਚੀਨੀ ਦਾ ਲੰਬਾ ਨਾਮ "ਟੇਨ-ਹਜ਼ਾਰ-ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਵਾਲ", ਵਾਨਲੀ ਚਾਂਗਚੇਂਗ ਸਿਮਾ ਕਿਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ.
the longer chinese name "ten-thousand-mile long wall" , wanli changcheng came from sima qian's description of it in the records, though he did not name the walls as such.

ਏਡੀ 493 ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਸੌਂਗ ਸਰਹੱਦੀ ਜਰਨੈਲ ਟੈਨ ਦਾਓਜੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "10,000 ਮੀਲ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕੰਧ" ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜੋਕੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਮ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the ad 493 book of song quotes the frontier general tan daoji referring to "the long wall of 10,000 miles", closer to the modern name, but the name rarely features in pre-modern times otherwise.

ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਮੀਲ, ਇੱਕ ਅਕਸਰ ਅਨਿਯਮਿਤ ਦੂਰੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਲ 540 ਮੀਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੂਰੀਆਂ ਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the traditional chinese mile , was an often irregular distance that was intended to show the length of a standard village and varied with terrain but was usually standardized at distances around a third of an english mile 540 m .

1930 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ 500 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 1,600 ਫੁੱਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਧ ਦਾ ਨਾਮ 5,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,100 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
since china's metrication in 1930, it has been exactly equivalent to 500 metres or 1,600 feet, which would make the wall's name describe a distance of 5,000 km 3,100 mi .

ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰ" ਐੱਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਣਗਿਣਤ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੇ figੰਗ ਨਾਲ ਲਾਖਣਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਣਗਿਣਤ" ਜਾਂ "ਬੇਅੰਤ".
however, this use of "ten-thousand" n is figurative in a similar manner to the greek and english myriad and simply means "innumerable" or "immeasurable".

ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਲ ਕੰਧ ਦੀ ਸਾਂਝ ਕਾਰਨ, ਕਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਲੌਂਗ ਵਾਲ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੰਧ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ.
because of the wall's association with the first emperor's supposed tyranny, the chinese dynasties after qin usually avoided referring to their own additions to the wall by the name "long wall".

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ "ਫਰੰਟੀਅਰ ਐਸ", "ਰੈਮਪਾਰਟ ਐਸ", "ਬੈਰੀਅਰ ਐਸ", ਐਨਜੀ, "ਬਾਹਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ", ਅਤੇ "ਬਾਰਡਰ ਦੀਵਾਰ" ਟੀ, ਐੱਸ.
instead, various terms were used in medieval records, including "frontier s " , , "rampart s " , , "barrier s " , ng , "the outer fortresses" , , and "the border wall s " t , s , .

ਕੰਧ ਦੇ ਕਾਵਿ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ "ਪਰਪਲ ਫਰੰਟੀਅਰ", ਅਤੇ "ਅਰਥ ਡ੍ਰੈਗਨ" ਟੀ, ਐੱਸ.
poetic and informal names for the wall included "the purple frontier" , and "the earth dragon" t , s , .

ਕੇਵਲ ਕਿੰਗ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਹੀ "ਲੌਂਗ ਵਾਲ" ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਹੱਦ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੈਚ-ਆਲ ਪਦ ਬਣ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਮੂਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ "ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ" ਦੇ ਬਰਾਬਰ.
only during the qing period did "long wall" become the catch-all term to refer to the many border walls regardless of their location or dynastic origin, equivalent to the english "great wall".

ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ "ਚੀਨੀ ਕੰਧ" ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the current english name evolved from accounts of "the chinese wall" from early modern european travelers.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, "ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ ਆਫ ਚਾਈਨਾ" ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਮਿਆਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ "ਚੀਨੀ ਕੰਧ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ.
by the 19th century, "the great wall of china" had become standard in english, french, and german, although other european languages continued to refer to it as "the chinese wall".

ਇਤਿਹਾਸ ਮੁੱlyਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਚੀਨੀ 8 ਵੀਂ ਤੋਂ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚਕਾਰ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣੂ ਸਨ.
history early walls the chinese were already familiar with the techniques of wall-building by the time of the spring and autumn period between the 8th and 5th centuries bc.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਧਸ਼ੀਲ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਿਨ, ਵੇਈ, ਝਾਓ, ਕਿi, ਯੇਨ ਅਤੇ ਝੋਂਗਸ਼ਨ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਏ।
during this time and the subsequent warring states period, the states of qin, wei, zhao, qi, yan, and zhongshan all constructed extensive fortifications to defend their own borders.

ਛੋਟੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਛੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੀ, ਇਹ ਕੰਧਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਫਰੇਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਬੱਜਰੀ ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਕੇ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
built to withstand the attack of small arms such as swords and spears, these walls were made mostly by stamping earth and gravel between board frames.

ਕਿਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਝੇਂਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਕਿਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ "ਕਿਨ ਸ਼ੀ ਹੁਆਂਗ" ਵਜੋਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ, 221 ਬੀ.ਸੀ.
king zheng of qin conquered the last of his opponents and unified china as the first emperor of the qin dynasty "qin shi huang" in 221 bc.

ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
intending to impose centralized rule and prevent the resurgence of feudal lords, he ordered the destruction of the sections of the walls that divided his empire among the former states.

ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਯਨਗਨੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਕੰਧਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ.
to position the empire against the xiongnu people from the north, however, he ordered the building of new walls to connect the remaining fortifications along the empire's northern frontier.

ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਲਡਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ.
transporting the large quantity of materials required for construction was difficult, so builders always tried to use local resources.

ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਰਮਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
stones from the mountains were used over mountain ranges, while rammed earth was used for construction in the plains.

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੰਧ ਦੀ ਸਹੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
there are no surviving historical records indicating the exact length and course of the qin walls.

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ odਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭਾਗ ਬਾਕੀ ਹਨ.
most of the ancient walls have eroded away over the centuries, and very few sections remain today.

ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਗਤ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਜੇ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਕਿਨ ਦੀ ਕੰਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰੇ.
the human cost of the construction is unknown, but it has been estimated by some authors that hundreds of thousands, if not up to a million, workers died building the qin wall.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਹਾਨ, ਸੂਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਨ ਖਰਚੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
later, the han, the sui, and the northern dynasties all repaired, rebuilt, or expanded sections of the great wall at great cost to defend themselves against northern invaders.

ਟਾਂਗ ਅਤੇ ਸੌਂਗ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
the tang and song dynasties did not undertake any significant effort in the region.

ਲਿਆਓ, ਜਿਨ ਅਤੇ ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੰਧਾਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਤ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿਚ ਹੀ.
the liao, jin, and yuan dynasties, who ruled northern china throughout most of the centuries, constructed defensive walls in the 12th century but those were located much to the north of the great wall as we know it, within china's province of inner mongolia and in mongolia itself.

ਮਿੰਗ ਯੁੱਗ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਿੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਮੂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਓਇਰੈਟਸ ਦੁਆਰਾ ਮਿੰਗ ਫੌਜ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
ming era the great wall concept was revived again under the ming in the 14th century, and following the ming army's defeat by the oirats in the battle of tumu.

ਮਿਉਂਗ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਕਬੀਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੱਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਟਕਰਾਅ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
the ming had failed to gain a clear upper hand over the mongolian tribes after successive battles, and the long-drawn conflict was taking a toll on the empire.

ਮਿਂਗ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਧਾਂ ਉਸਾਰ ਕੇ ਨਾਮ-ਰਵਾਇਤੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ।
the ming adopted a new strategy to keep the nomadic tribes out by constructing walls along the northern border of china.

ਆਰਡੋਸ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਗੋਲਾ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੰਧ ਯੈਲੋ ਨਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਆ ਗਈ.
acknowledging the mongol control established in the ordos desert, the wall followed the desert's southern edge instead of incorporating the bend of the yellow river.

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਰਿੰਗ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਮਿੰਗ ਉਸਾਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸੀ.
unlike the earlier fortifications, the ming construction was stronger and more elaborate due to the use of bricks and stone instead of rammed earth.

ਕੰਧ ਉੱਤੇ 25,000 ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
up to 25,000 watchtowers are estimated to have been constructed on the wall.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਮਿ ,ੰਗ ਨੇ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰੋਤ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ.
as mongol raids continued periodically over the years, the ming devoted considerable resources to repair and reinforce the walls.

ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਨ.
sections near the ming capital of beijing were especially strong.

ਕਿ67 ਜਿਗੁਆਂਗ ਨੇ 1567 ਅਤੇ 1570 ਦਰਮਿਆਨ ਕੰਧ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ-ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲ ਰੇਡਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ਨਹਾਗੁਆਨ ਪਾਸ ਤੋਂ ਚਾਂਗਪਿੰਗ ਤੱਕ 1,200 ਪਹਿਰ ਲਗਾਏ।
qi jiguang between 1567 and 1570 also repaired and reinforced the wall, faced sections of the ram-earth wall with bricks and constructed 1,200 watchtowers from shanhaiguan pass to changping to warn of approaching mongol raiders.

ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਿਂਗ ਨੇ ਇੱਕ ਅਖੌਤੀ "ਲਿਆਓਡੋਂਗ ਵਾਲ" ਵੀ ਬਣਾਈ.
during the , the ming also built a so-called "liaodong wall".

ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੀ, ਪਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ, ਲਿਆਓਡੋਂਗ ਦੀਵਾਰ ਨੇ ਲਿਆਓਡੋਂਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਜੁਰਚੇਡ-ਮੰਗੋਲ ਓਰੀਯੰਘਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਘੁਸਪੈਠਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਜਿਆਂਝੂ ਜਰਚੇਨਸ.
similar in function to the great wall whose extension, in a sense, it was , but more basic in construction, the liaodong wall enclosed the agricultural heartland of the liaodong province, protecting it against potential incursions by jurched-mongol oriyanghan from the northwest and the jianzhou jurchens from the north.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਟਾਇਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਿਆਓਡੋਂਗ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਖਾਈ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਡਿਕ ਸੀ.
while stones and tiles were used in some parts of the liaodong wall, most of it was in fact simply an earth dike with moats on both sides.

ਮਿingਂਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਨੇ ਮੰਚੂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਲਗਭਗ 1600 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ.
towards the end of the ming, the great wall helped defend the empire against the manchu invasions that began around 1600.

ਲਿਆਓਡੋਂਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮਿੰਗ ਸੈਨਾ ਨੇ ਭਾਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਨ੍ਹਾਈ ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੰਚਸ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ.
even after the loss of all of liaodong, the ming army held the heavily fortified shanhai pass, preventing the manchus from conquering the chinese heartland.

ਬੀਜਿੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੀ ਜ਼ੇਚੇਂਗ ਦੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਚਸ ਆਖਰਕਾਰ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
the manchus were finally able to cross the great wall in 1644, after beijing had already fallen to li zicheng's rebels.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੰਚਸ ਨੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸੀ.
before this time, the manchus had crossed the great wall multiple times to raid, but this time it was for conquest.

ਸ਼ਨ੍ਹਾਈ ਪਾਸ ਦੇ ਫਾਟਕ 25 ਮਈ ਨੂੰ ਮਿੰਗ ਜਨਰਲ, ਕਮੂ ਵੂ ਸੰਗੂਈ ਦੁਆਰਾ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਮੰਚਸ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਮੰਚਸ ਨੂੰ ਬੀਜਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱelਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
the gates at shanhai pass were opened on may 25 by the commanding ming general, wu sangui, who formed an alliance with the manchus, hoping to use the manchus to expel the rebels from beijing.

ਮੰਚਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੀਜਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸ਼ੂਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਮਿੰਗ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
the manchus quickly seized beijing, and eventually defeated both the rebel-founded shun dynasty and the remaining ming resistance, establishing the qing dynasty rule over all of china.

ਕਿੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਧੀਨ, ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫੈਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗੋਲੀਆ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਕੰਧ 'ਤੇ ਉਸਾਰੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ.
under qing rule, china's borders extended beyond the walls and mongolia was annexed into the empire, so constructions on the great wall were discontinued.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਨਚੂਰੀਆ ਵਿਚ ਕਿੰਗ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿੰਗ ਲਿਆਓਡੋਂਗ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਅਖੌਤੀ ਵਿਲੋ ਪੈਲੀਸੈਡ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
on the other hand, the so-called willow palisade, following a line similar to that of the ming liaodong wall, was constructed by the qing rulers in manchuria.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸੀ.
its purpose, however, was not defense but rather migration control.

ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੋ ਯੁਆਨ ਚੀਨ ਜਾਂ ਮੰਗੋਲੀਆ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ, ਜਿਓਵੰਨੀ ਡੀ ਪਿਆਨ ਡੈਲ ਕਾਰਪਾਈਨ, ਰੁਬਰਕ ਦਾ ਵਿਲੀਅਮ, ਜਿਓਵਨੀ ਡੀ 'ਮੈਰੀਗਨੋਲੀ ਅਤੇ ਓਡੋਰੀਕ ਆਫ ਪੋਰਡੇਨ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
foreign accounts of the wall none of the europeans who visited yuan china or mongolia, such as marco polo, giovanni da pian del carpine, william of rubruck, giovanni de' marignolli and odoric of pordenone, mentioned the great wall.

ਉੱਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਯਾਤਰੀ ਇਬਨ ਬਟੂਟਾ, ਜੋ ਯੂਆਨ ਰਾਜਵੰਤਰੀ ਸੀਏ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the north african traveler ibn battuta, who also visited china during the yuan dynasty ca.

1346, ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਚੀਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
1346, had heard about china's great wall, possibly before he had arrived in china.

ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕੰਧ ਜ਼ੀਟੂਨ ਆਧੁਨਿਕ ਕੁਆਂਝੂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਤੌਹਫੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਜੂਬੇ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਵਿੱਚ "ਸੱਠ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ" ਹੈ.
he wrote that the wall is "sixty days' travel" from zeitun modern quanzhou in his travelogue gift to those who contemplate the wonders of cities and the marvels of travelling.

ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਧੂਲ-ਕੁਰਨੇਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਗ ਅਤੇ ਮਾਗੋਗ ਦੇ ਕਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
he associated it with the legend of the wall mentioned in the qur'an, which dhul-qarnayn commonly associated with alexander the great was said to have erected to protect people near the land of the rising sun from the savages of gog and magog.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਬਨ ਬਟੂਟਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਧ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹਿੱਸੇ ਸਨ, ਉਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਸਨ.
however, ibn battuta could find no one who had either seen it or knew of anyone who had seen it, suggesting that although there were remnants of the wall at that time, they weren't significant.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਮਿੰਗ ਚੀਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਖਾਤੇ ਫੈਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਦੀ ਤਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਸੀ.
soon after europeans reached ming china by ship in the early 16th century, accounts of the great wall started to circulate in europe, even though no european was to see it for another century.

ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਤੇ "ਟਾਰਟਰਸ" ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਭਾਵ.
possibly one of the earliest european descriptions of the wall and of its significance for the defense of the country against the "tartars" i.e.

ਮੰਗੋਲ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਡੀ ਬੈਰੋਸ ਦੇ 1563 ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
mongols , may be the one contained in de barros's 1563 asia.

ਪੱਛਮੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁ accountsਲੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸਪਰ ਡਾ ਕ੍ਰੂਜ਼, ਬੈਂਤੋ ਡੇ ਗੋਜ਼, ਮੈਟਿਓ ਰਿਕੀ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਜੁਆਨ ਡੀ ਮੈਂਡੋਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other early accounts in western sources include those of gaspar da cruz, bento de goes, matteo ricci, and bishop juan de mendoza.

1559 ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ "ਚੀਨ ਦਾ ਇਕ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਐਡਜੌਇੰਗਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ" ਵਿਚ, ਗਾਸਪਰ ਡਾ ਕਰੂਜ਼ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੀ ਮੁ anਲੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in 1559, in his work "a treatise of china and the adjoyning regions," gaspar da cruz offers an early discussion of the great wall.

ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜ ਉਦਾਹਰਣ 1605 ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜੈਸੀਯੂਟ ਭਰਾ ਬੈਂਟੋ ਡੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਜੀਅਯੂ ਪਾਸ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ.
perhaps the first recorded instance of a european actually entering china via the great wall came in 1605, when the portuguese jesuit brother bento de reached the northwestern jiayu pass from india.

ਮੁ europeanਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮੂਲੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਸਨ, ਚੀਨੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਪਰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਦਾਅਵੇ ਸਮੇਤ ਹਾਈਪਰਬੋਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਮੀਂਗ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉਹੀ ਸਨ ਜੋ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਬੀ.ਸੀ.
early european accounts were mostly modest and empirical, closely mirroring contemporary chinese understanding of the wall, although later they slid into hyperbole, including the erroneous but ubiquitous claim that the ming walls were the same ones that were built by the first emperor in the 3rd century bc.

ਜਦੋਂ ਚੀਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅਫੀਮ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮੁੱਖ ਖਿੱਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ.
when china opened its borders to foreign merchants and visitors after its defeat in the first and second opium wars, the great wall became a main attraction for tourists.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਸਾਖ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
the travelogues of the later 19th century further enhanced the reputation and the mythology of the great wall, such that in the 20th century, a persistent misconception exists about the great wall of china being visible from the moon or even mars.

ਕੋਰਸ ਹਾਲਾਂਕਿ "ਮਹਾਨ ਕੰਧ" ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਿ greatਿੰਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮਹਾਨ ਵਾਲ ਲਾਈਨ ਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
course although a formal definition of what constitutes a "great wall" has not been agreed upon, making the full course of the great wall difficult to describe in its entirety, the course of the main great wall line following ming constructions can be charted.

ਗਾਨਸੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜੀਅਯੁਅ ਪਾਸ, ਮਿੰਗ ਗ੍ਰੇਟ ਦੀਵਾਰ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਟਰਮੀਨਸ ਹੈ.
the jiayu pass, located in gansu province, is the western terminus of the ming great wall.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਨ ਦੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬਾਜ਼ੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੁਮੇਨ ਪਾਸ ਅਤੇ ਯਾਂਗ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
although han fortifications such as yumen pass and the yang pass exist further west, the extant walls leading to those passes are difficult to trace.

ਜੀਆਯੂ ਪਾਸ ਤੋਂ ਕੰਧ ਹੈਕਸੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਨਿੰਗਸੀਆ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਯਿੰਚੁਆਨ ਵਿਖੇ ਯੈਲੋ ਨਦੀ ਦੇ ਲੂਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
from jiayu pass the wall travels discontinuously down the hexi corridor and into the deserts of ningxia, where it enters the western edge of the yellow river loop at yinchuan.

ਇੱਥੇ ਮੀਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਆਰਡੋਜ਼ ਮਾਰੂਥਲ ਦੁਆਰਾ ਯੈਲੋ ਨਦੀ ਦੇ ਲੂਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
here the first major walls erected during the ming dynasty cuts through the ordos desert to the eastern edge of the yellow river loop.

ਉਥੇ ਸ਼ਾਂਕਸੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜ਼ਿਨਜ਼ੌ ਵਿੱਚ ਪਿਆਨਤੋ ਪਾਸ ਟੀ, ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਆਉਟਰ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾੱਲ" ਟੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀਬੇਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਧ “ਟੀ, ਐੱਸ, ਲਗਭਗ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 250 ਮੀਲ ਲਈ ਪਿਆਨਟੂ ਪਾਸ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਯਾਂਕਿੰਗ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿਚ ਸਿਹਾਈ ਵਿਖੇ ਆਉਟਰ ਗ੍ਰੇਟ ਕੰਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਗਕਸਿੰਗ ਪਾਸ ਅਤੇ ਯੈਨਮੈਨ ਪਾਸ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਸਤੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ.
there at piantou pass t , s , in xinzhou, shanxi province, the great wall splits in two with the "outer great wall" t , s , i extending along the inner mongolia border with shanxi into hebei province, and the "inner great wall" t , s , running southeast from piantou pass for some 400 km 250 mi , passing through important passes like the pingxing pass and yanmen pass before joining the outer great wall at sihaiye , , in beijing's yanqing county.

ਬੀਜਿੰਗ ਮਿ municipalityਂਸਪਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਸੈਲਾਨੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the sections of the great wall around beijing municipality are especially famous they were frequently renovated and are regularly visited by tourists today.

ਝਾਂਗਜਿਆਕੋਉ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਲਿੰਗਿੰਗ ਮਹਾਨ ਕੰਧ, ਕੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਲਈ ਸ਼ੋਅ ਪੀਸ.
the badaling great wall near zhangjiakou is the most famous stretch of the wall, for this is the first section to be opened to the public in the people's republic of china, as well as the showpiece stretch for foreign dignitaries.

ਚੀਨ ਦਾ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਜਯਾਂਗ ਰਾਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਕੰਧ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਰਡ ਸਨ.
south of badaling is the juyong pass when used by the chinese to protect their land, this section of the wall had many guards to defend china's capital beijing.

ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਉੱਚਾਈ ਵਿਚ 7.8 ਮੀਟਰ 25 ਫੁੱਟ 7 ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ 5 ਮੀਟਰ 16 ਫੁੱਟ 5 ਹੈ.
made of stone and bricks from the hills, this portion of the great wall is 7.8 m 25 ft 7 in high and 5 m 16 ft 5 in wide.

ਮਿੰਗ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਹ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਜਿਨਸਨਲਿੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ epਲਾਨਾਂ ਤੇ ਚੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
one of the most striking sections of the ming great wall is where it climbs extremely steep slopes in jinshanling.

ਇੱਥੇ ਇਹ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7 ਮੀਲ ਲੰਬਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, 5 ਤੋਂ 8 ਮੀਟਰ 16 ਫੁੱਟ 5 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 26 ਫੁੱਟ 3 ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 6 ਮੀਟਰ 19 ਫੁੱਟ 8 ਤਲ ਦੇ ਪਾਰ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਪਾਰ ਵਿੱਚ 5 ਮੀਟਰ 16 ਫੁੱਟ 5 ਤੱਕ ਤੰਗ .
there it runs 11 km 7 mi long, ranges from 5 to 8 m 16 ft 5 in to 26 ft 3 in in height, and 6 m 19 ft 8 in across the bottom, narrowing up to 5 m 16 ft 5 in across the top.

ਵੈਂਜਿੰਗਲੋ ਟ, ਸ, ਜਿਨਸਨਲਿੰਗ ਦੇ 67 ਵਾਚਟਾਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜੋ 980 ਮੀਟਰ 3,220 ਫੁੱਟ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
wangjinglou t “, s , is one of jinshanling's 67 watchtowers, 980 m 3,220 ft above sea level.

ਜਿਨਸਨਲਿੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਮੁਟੀਨਯੂ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 2.25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.40 ਮੀਲ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ.
southeast of jinshanling is the mutianyu great wall which winds along lofty, cragged mountains from the southeast to the northwest for 2.25 km 1.40 mi .

ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਜੁਯੋਂਗਗੁਆਨ ਪਾਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗੁਬੇਕੌ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is connected with juyongguan pass to the west and gubeikou to the east.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਗੜਬੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਭਾਗ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ.
this section was one of the first to be renovated following the turmoil of the cultural revolution.

ਬੋਹਾਈ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ਨਹਾਈ ਪਾਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਤ ਅਤੇ "ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਰਾਹ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at the edge of the bohai gulf is shanhai pass, considered the traditional end of the great wall and the "first pass under heaven".

ਸ਼ਨ੍ਹਾਈ ਰਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ "ਓਲਡ ਡਰੈਗਨ ਹੈਡ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the part of the wall inside shanhai pass that meets the sea is named the "old dragon head".

ਸ਼ਨ੍ਹਾਈ ਰਾਹ ਦੇ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਜੀਓਸਨ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਾੜ ਦਾ ਸਥਾਨ.
3 km 2 mi north of shanhai pass is jiaoshan great wall , the site of the first mountain of the great wall.

ਸ਼ਨਹਾਇਗੁਆਨ ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 9 ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਜਿਯੂਮੇਨਕੁ, ਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਧ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
15 km 9 mi northeast from shanhaiguan is jiumenkou t , s , , which is the only portion of the wall that was built as a bridge.

ਜਿਉਮੇਨਕੌ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇੱਕ ਲਿਓਡੋਂਗ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਫਸ਼ੂਟ ਲਿਆਓਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡਾਂਡੋਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁਸਨ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
beyond jiumenkou, an offshoot known as the liaodong wall continues through liaoning province and terminates at the hushan great wall, in the city of dandong near the north korean border.

2009 ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜੀ, ਖਾਈ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛੁਪੇ ਕੰਧ ਦੇ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸੀਮਾ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2009, 180 km of previously unknown sections of the wall concealed by hills, trenches and rivers were discovered with the help of infrared range finders and gps devices.

ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਨੌਂ ਭਾਗ ਜਿਸਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6 ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦੀਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿੰਗਸੀਆ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਗਾਨਸੂ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ.
in march and april 2015 nine sections with a total length of more than 10 km 6 mi , believed to be part of the great wall, were discovered along the border of ningxia autonomous region and gansu province.

ਲੱਛਣ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਕੜਾਈ ਗਈ ਧਰਤੀ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
characteristics before the use of bricks, the great wall was mainly built from rammed earth, stones, and wood.

ਮੀਂਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਲਾਂ, ਚੂਨਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ.
during the ming, however, bricks were heavily used in many areas of the wall, as were materials such as tiles, lime, and stone.

ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਾਰੀ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the size and weight of the bricks made them easier to work with than earth and stone, so construction quickened.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਟਾਂ ਵਧੇਰੇ ਭਾਰ ਸਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੈਂਮਡ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
additionally, bricks could bear more weight and endure better than rammed earth.

ਪੱਥਰ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਇੱਟ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
stone can hold under its own weight better than brick, but is more difficult to use.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਆਇਤਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਕੱਟੇ ਗਏ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧ ਅਤੇ ਕੰਧ ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
consequently, stones cut in rectangular shapes were used for the foundation, inner and outer brims, and gateways of the wall.

ਬੈਟਮੈਂਟਸ ਕੰਧ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਪਾੜ ਨਾਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 30 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 12 ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 23 ਸੈਮੀ.
battlements line the uppermost portion of the vast majority of the wall, with defensive gaps a little over 30 cm 12 in tall, and about 23 cm 9.1 in wide.

ਪੈਰਾਪੇਟਾਂ ਤੋਂ, ਗਾਰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ.
from the parapets, guards could survey the surrounding land.

ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸੀ.
communication between the army units along the length of the great wall, including the ability to call reinforcements and warn garrisons of enemy movements, was of high importance.

ਸਿਗਨਲ ਟਾਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ.
signal towers were built upon hill tops or other high points along the wall for their visibility.

ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਫਾਟਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।
wooden gates could be used as a trap against those going through.

ਕੰਧ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਰਕ, ਅਸਤਬਲ ਅਤੇ ਅਸਲਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
barracks, stables, and armories were built near the wall's inner surface.

ਸਥਿਤੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਧ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ.
condition while some portions north of beijing and near tourist centers have been preserved and even extensively renovated, in many locations the wall is in disrepair.

ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਜਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
those parts might serve as a village playground or a source of stones to rebuild houses and roads.

ਕੰਧ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਗਰਾਫਿਟ ਅਤੇ ਭੰਨਤੋੜ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਲਿਖੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਪਲੀਫਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ 50 ਰੈਂਮੀਬੀ ਤਕ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
sections of the wall are also prone to graffiti and vandalism, while inscribed bricks were pilfered and sold on the market for up to 50 renminbi.

ਹਿੱਸੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਧ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਹੈ.
parts have been destroyed because the wall is in the way of construction.

ਸਟੇਟ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਿੰਗ ਗ੍ਰੇਟ ਦੀਵਾਰ ਦਾ 22% ਹਿੱਸਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ 1,961 ਕਿਮੀ 1,219 ਮੀਲ ਦੀਵਾਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
a 2012 report by the state administration of cultural heritage states that 22% of the ming great wall has disappeared, while 1,961 km 1,219 mi of wall have vanished.

ਗੈਨਸੂ ਸੂਬੇ ਵਿਚ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਕੰਧ ਅਗਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਰੇਤ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਨਾਲ roਹਿ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅਲੋਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
more than 60 km 37 mi of the wall in gansu province may disappear in the next 20 years, due to erosion from sandstorms.

ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਦੀਵਾਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 5 ਮੀਟਰ 16 ਫੁੱਟ 5 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 2 ਮੀਟਰ 6 ਫੁੱਟ 7 ਇੰਚ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
in places, the height of the wall has been reduced from more than 5 m 16 ft 5 in to less than 2 m 6 ft 7 in .

ਕੰਧ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਰਗ ਦੇ ਲੁੱਕਆoutਟ ਟਾਵਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
various square lookout towers that characterize the most famous images of the wall have disappeared.

ਕੰਧ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਇੱਟ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਿੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ roਾਹੁਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
many western sections of the wall are constructed from mud, rather than brick and stone, and thus are more susceptible to erosion.

2014 ਵਿੱਚ ਲਿਆਓਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੇਬੇਈ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਕੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੰਕਰੀਟ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 2014 a portion of the wall near the border of liaoning and hebei province was repaired with concrete.

ਕੰਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਹੈ.
the work has been much criticized.

ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਲਿਅਮ ਸਟੁਕਲੇ ਦੁਆਰਾ 1754 ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
visibility from space from the moon one of the earliest known references to the myth that the great wall can be seen from the moon appears in a letter written in 1754 by the english antiquary william stukeley.

ਸਟੂਕਲੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ, "ਚਾਰ ਸਕੋਰ ਮੀਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਚੀਨੀ ਕੰਧ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ."
stukeley wrote that, "this mighty wall of four score miles in length is only exceeded by the chinese wall, which makes a considerable figure upon the terrestrial globe, and may be discerned at the moon."

ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਹੈਨਰੀ ਨੌਰਮਨ ਦੁਆਰਾ 1895 ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕੰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ."
the claim was also mentioned by henry norman in 1895 where he states "besides its age it enjoys the reputation of being the only work of human hands on the globe visible from the moon."

ਮੰਗਲ 'ਤੇ "ਨਹਿਰਾਂ" ਦਾ ਮੁੱਦਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਲੰਬੇ, ਪਤਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ.
the issue of "canals" on mars was prominent in the late 19th century and may have led to the belief that long, thin objects were visible from space.

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, 1932 ਦੇ ਰਿਪਲੇ ਦੇ ਬਿਲੀਵ ਇਟ ਜਾਂ ਨੋਟੀ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ!
the claim that the great wall is visible from the moon also appears in 1932's ripley's believe it or not!

ਸਟ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਹੈਲੀਬਰਟਨ ਦੀ 1938 ਕਿਤਾਬ ਸੈਕਿੰਡ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਮਾਰਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ.
strip and in richard halliburton's 1938 book second book of marvels.

ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਡੀਬਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the claim the great wall is visible from the moon has been debunked many times, but is still ingrained in popular culture.

ਕੰਧ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 9.1 ਮੀਟਰ 29 ਫੁੱਟ 10 ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ.
the wall is a maximum 9.1 m 29 ft 10 in wide, and is about the same color as the soil surrounding it.

distanceਰਜਾ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਲਈ ਕੁਝ ਮਿਲੀਮੀਟਰ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ icsਪਟਿਕਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਦੂਰਬੀਨ ਲਈ ਮੀਟਰ ਸਿਰਫ ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਜਬ ਵਿਪਰੀਤ ਦਾ ਇਕ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 110 ਕਿ.ਮੀ. 70 ਮੀਲ ਜਾਂ ਵਿਆਸ 1 ਆਰਕ-ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇਗਾ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿਓ, ਜਿਸਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ distanceਸਤਨ ਦੂਰੀ 384,393 ਕਿਮੀ 238,851 ਮੀਲ ਹੈ.
based on the optics of resolving power distance versus the width of the iris a few millimeters for the human eye, meters for large telescopes only an object of reasonable contrast to its surroundings which is 110 km 70 mi or more in diameter 1 arc-minute would be visible to the unaided eye from the moon, whose average distance from earth is 384,393 km 238,851 mi .

ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਚੌੜਾਈ ਇਕ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਲ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜੋ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the apparent width of the great wall from the moon is the same as that of a human hair viewed from 3 km 2 mi away.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਥਾਨਿਕ ਰੈਜ਼ੋਲਿ requireਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਆਮ 20 20 ਦਰਸ਼ਣ ਨਾਲੋਂ 17,000 ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ.
to see the wall from the moon would require spatial resolution 17,000 times better than normal 20 20 vision.

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਵੇਖਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ.
unsurprisingly, no lunar astronaut has ever claimed to have seen the great wall from the moon.

ਨੀਵੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ aਰਬਿਟ ਤੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੰਧ ਨੀਚੇ ਧਰਤੀ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 100 ਮੀਲ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈ.
from low earth orbit a more controversial question is whether the wall is visible from low earth orbit an altitude of as little as 160 km 100 mi .

ਨਾਸਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਈ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.
nasa claims that it is barely visible, and only under nearly perfect conditions it is no more conspicuous than many other man-made objects.

ਦੂਸਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਪਟਿਕਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਟਿਨਾ ਤੇ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਕਾਰਨ, ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਕੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਘੱਟ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਵੀ, ਅਤੇ 20 3 7.7 ਵਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ.
other authors have argued that due to limitations of the optics of the eye and the spacing of photoreceptors on the retina, it is impossible to see the wall with the naked eye, even from low orbit, and would require visual acuity of 20 3 7.7 times better than normal .

ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਪੋਗ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਕਾਈਲੈਬ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਪਰ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੀਜਿੰਗ ਦੇ ਕੋਲ ਚੀਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਹਿਰ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ.
astronaut william pogue thought he had seen it from skylab but discovered he was actually looking at the grand canal of china near beijing.

ਉਸਨੇ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ ਵੇਖੀ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਰਹਿਤ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ."
he spotted the great wall with binoculars, but said that "it wasn't visible to the unaided eye."

ਸੈਨੇਟਰ ਜੇਕ ਗਾਰਨ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਸ਼ਟਲ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਕਈ ਯੂਐਸ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਵਾਦਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
senator jake garn claimed to be able to see the great wall with the naked eye from a space shuttle orbit in the early 1980s, but his claim has been disputed by several u.s. astronauts.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਜੀਨ ਸੇਰਨਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਧਰਤੀ ਤੋਂ 100 ਤੋਂ 200 ਮੀਲ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।"
veteran u.s. astronaut gene cernan has stated "at earth orbit of 100 to 200 miles high, the great wall of china is, indeed, visible to the naked eye."

ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਐਕਸ ਲੂ, ਮੁਹਿੰਮ 7 ਵਿਗਿਆਨ ਅਫਸਰ, ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
ed lu, expedition 7 science officer aboard the international space station, adds that, "it's less visible than a lot of other objects.

ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਵੇਖਣਾ ਹੈ. "
and you have to know where to look."

2001 ਵਿੱਚ, ਨੀਲ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਅਪੋਲੋ 11 ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ "ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ.
in 2001, neil armstrong stated about the view from apollo 11 "i do not believe that, at least with my eyes, there would be any man-made object that i could see.

ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਚੀਨ ਦੀ ਕੰਧ ਵੇਖੀ ਹੈ.
i have not yet found somebody who has told me they've seen the wall of china from earth orbit.

ਮੈਂ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਟਲ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ। "
i've asked various people, particularly shuttle guys, that have been many orbits around china in the daytime, and the ones i've talked to didn't see it."

ਅਕਤੂਬਰ 2003 ਵਿਚ, ਚੀਨੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਯਾਂਗ ਲਿਵੇਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ ਸੀ.
in october 2003, chinese astronaut yang liwei stated that he had not been able to see the great wall of china.

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਈਐਸਏ ਨੇ ਇਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 160 ਤੋਂ 320 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 100 ਅਤੇ 200 ਮੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ.
in response, the european space agency esa issued a press release reporting that from an orbit between 160 and 320 km 100 and 200 mi , the great wall is visible to the naked eye.

ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਈਐਸਏ ਨੇ ਘੱਟ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ "ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ" ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
in an attempt to further clarify things, the esa published a picture of a part of the "great wall" photographed from low orbit.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ "ਮਹਾਨ ਕੰਧ" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਸੀ.
however, in a press release a week later, they acknowledged that the "great wall" in the picture was actually a river.

ਚੀਨੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ, ਲੈਰੋਏ ਚਿਆਓ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਕੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
leroy chiao, a chinese-american astronaut, took a photograph from the international space station that shows the wall.

ਇਹ ਇੰਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ.
it was so indistinct that the photographer was not certain he had actually captured it.

ਫੋਟੋ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਈਨਾ ਡੇਲੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ‘ਸਪੇਸ’ ਤੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਨੁਕੂਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਵੇਖਣਾ ਹੈ.
based on the photograph, the china daily later reported that the great wall can be seen from 'space' with the naked eye, under favorable viewing conditions, if one knows exactly where to look.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਦਾ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਟਿਕਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ.
however, the resolution of a camera can be much higher than the human visual system, and the optics much better, rendering photographic evidence irrelevant to the issue of whether it is visible to the naked eye.

ਗੈਲਰੀ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਐਡਮੰਡਸ, ਰਿਚਰਡ ਲੂਯਿਸ 1985 ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
gallery see also notes references edmonds, richard louis 1985 .

ਕਿingਨ ਚਾਈਨਾ ਅਤੇ ਟੋਕੂਗਾਵਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦੀ, ਫਰੰਟੀਅਰ ਪਾਲਿਸੀ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ.
northern frontiers of qing china and tokugawa japan a comparative study of frontier policy.

ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਭਾਗ ਖੋਜ ਪੇਪਰ ਨੰ.
university of chicago, department of geography research paper no.

213.
213.

isbn 0-89065-118-3.
isbn 0-89065-118-3.

ਇਲੀਅਟ, ਮਾਰਕ ਸੀ. 2001.
elliott, mark c. 2001 .

ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਚੀਨ ਵਿਚ ਮੰਚੂ ਵੇਅ ਅੱਠ ਬੈਨਰ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਪਛਾਣ.
the manchu way the eight banners and ethnic identity in late imperial china.

ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
stanford university press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-8047-4684-7.
isbn 978-0-8047-4684-7.

ਇਵਾਨਜ਼, ਥੈਮੀ 2006.
evans, thammy 2006 .

ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ. ਬੀਜਿੰਗ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ.
great wall of china beijing & northern china.

ਬ੍ਰੈਡ ਟਰੈਵਲ ਗਾਈਡ.
bradt travel guide.

ਬ੍ਰੈਡ ਟਰੈਵਲ ਗਾਈਡ.
bradt travel guides.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-84162-158-7.
isbn 1-84162-158-7.

ਹਵ, ਸਟੀਫਨ ਜੀ. 2006.
haw, stephen g. 2006 .

ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਦਾ ਚੀਨ ਖੁਸ਼ਬੀ ਖਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ.
marco polo's china a venetian in the realm of khubilai khan.

ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁ historyਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰੂਟੋਲਜ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਖੰਡ 3.
volume 3 of routledge studies in the early history of asia.

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੈਸ.
psychology press.

isbn 0-415-34850-1.
isbn 0-415-34850-1.

ਹੇਸਲਰ, ਪੀਟਰ 2007.
hessler, peter 2007 .

"ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਚਿੱਠੀ ਵੱਲ ਚਿੱਠੀ"
"letter from china walking the wall".

ਨਿ newਯਾਰਕ 21 ਮਈ 2007.
the new yorker may 21, 2007 .

ਕਰਨੋ, ਮੂਨੀ, ਪੌਲ ਅਤੇ ਕੈਥਰੀਨ 2008.
karnow, mooney, paul and catherine 2008 .

ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗਰਾਫਿਕ ਟਰੈਵਲਰ ਬੀਜਿੰਗ.
national geographic traveler beijing.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ.
national geographic books.

ਪੀ. 192.
p. 192.

isbn 1-4262-0231-8.
isbn 1-4262-0231-8.

ਲਿੰਡਸੇ, ਵਿਲੀਅਮ 2008.
lindesay, william 2008 .

ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਜੇਡ ਗੇਟ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਡਰੈਗਨ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੁੜ ਗਈ.
the great wall revisited from the jade gate to old dragon's head.

ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
harvard university press.

isbn 978-0-674-03149-4.
isbn 978-0-674-03149-4.

-ਗਿਲ, ਨੋਰਬਰਟੋ 2008.
-gil, norberto 2008 .

"ਕੀ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ ਵੇਖਣਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੰਭਵ ਹੈ?"
"is it really possible to see the great wall of china from space with a naked eye?"

ਪੀਡੀਐਫ.
pdf .

ਆਪਟੋਮੈਟਰੀ ਦੀ ਜਰਨਲ.
journal of optometry.

doi 10.3921 joptom.2008.3.
doi 10.3921 joptom.2008.3.

ਲਵੈਲ, ਜੂਲੀਆ 2006.
lovell, julia 2006 .

ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 1000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ 2000.
the great wall china against the world 1000 bc ad 2000.

ਸਿਡਨੀ ਪਿਕਡੋਰ ਪੈਨ ਮੈਕਮਿਲਨ.
sydney picador pan macmillan.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-330-42241-3.
isbn 978-0-330-42241-3.

ਰੋਜਸ, ਕਾਰਲੋਸ 2010.
rojas, carlos 2010 .

ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ.
the great wall a cultural history.

ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਮਾਸ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge, mass harvard university press.

isbn 978-0-674-04787-7.
isbn 978-0-674-04787-7.

ਸਲੇਵਿਸੇਕ, ਲੂਈਸ ਚਿਪਲੇ ਮਿਸ਼ੇਲ, ਜਾਰਜ ਜੇ. ਮੈਟਰੇ, ਜੇਮਜ਼ ਆਈ.
slavicek, louise chipley mitchell, george j. matray, james i.

2005.
2005 .

ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ.
the great wall of china.

ਇਨਫੋਬੇਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
infobase publishing.

ਪੀ. 35.
p. 35.

isbn 0-7910-8019-6. ,, ਲੋਕੀ, ਡੇਨਸ, ਐਡੀਸ.
isbn 0-7910-8019-6. , , loczy, denes, eds.

2010.
2010 .

ਐਂਥ੍ਰੋਪੋਜੈਨਿਕ ਜਿਓਮੋਰਫੋਲੋਜੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਲੈਂਡਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ.
anthropogenic geomorphology a guide to man-made landforms.

ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ.
springer.

isbn 978-90-481-3057-3.
isbn 978-90-481-3057-3.

ਟਰਨਬੁੱਲ, ਸਟੀਫਨ ਆਰ ਜਨਵਰੀ 2007.
turnbull, stephen r january 2007 .

ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ 221 1644.
the great wall of china 221 1644.

ਆਸਪ੍ਰੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
osprey publishing.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-84603-004-8.
isbn 978-1-84603-004-8.

ਵਾਲਡ੍ਰੋਨ, ਆਰਥਰ 1983.
waldron, arthur 1983 .

"ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ".
"the problem of the great wall of china".

ਹਾਰਵਰਡ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼.
harvard journal of asiatic studies.

ਹਾਰਵਰਡ-ਯੇਨਚਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ.
harvard-yenching institute.

43 2.
43 2 .

ਜੇਐਸਟੀਓਆਰ 2719110.
jstor 2719110.

ਵਾਲਡ੍ਰੋਨ, ਆਰਥਰ 1988.
waldron, arthur 1988 .

"ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਵਲ ਮਿਥ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਚੀਨ ਵਿਚ ਰੋਲ".
"the great wall myth its origins and role in modern china".

ਯੇਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਆਲੋਚਨਾ.
the yale journal of criticism.

ਜੋਨਜ਼ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
johns hopkins university press.

ਵਾਲਡ੍ਰੋਨ, ਆਰਥਰ 1990.
waldron, arthur 1990 .

ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਤੱਕ ਚੀਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਦਿਵਾਰ.
the great wall of china from history to myth.

ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge england new york cambridge university press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-521-42707-4.
isbn 978-0-521-42707-4.

ਯੂਲੇ, ਸਰ ਹੈਨਰੀ, ਐਡ.
yule, sir henry, ed.

1866.
1866 .

ਕੈਥੇ ਅਤੇ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਜਿਥੇ ਚੀਨ ਦੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਨੋਟਿਸਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
cathay and the way thither being a collection of medieval notices of china.

ਹਕਲੂਇਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਵਰਕਸ ਦੇ ਮੁੱਦੇ.
issues of works issued by the hakluyt society.

ਹਕਲੂਇਟ ਸਮਾਜ ਲਈ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ.
printed for the hakluyt society.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੰਧ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ੍ਰੈਂਡਸ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਸ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੇ ਬਚਾਅ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਖੇ ਇਨ ਟਾਈਮ ਇਨ ਇਨ ਟਾਈਮ' ਤੇ ਚੀਨੀ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਵਾਰ.
further reading external links international friends of the great wall organization focused on conservation unesco world heritage centre profile enthusiast scholar website chinese great wall of china on in our time at the bbc.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਘੱਟ ਦੌਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋਸੈਟ ਇਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਉੱਦਮ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਯੋਗ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
listen now photoset of lesser visited areas of the great wall science is a systematic enterprise that builds and organizes knowledge in the form of testable explanations and predictions about the universe.

ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਦਾਰਥਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਰਕ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
contemporary science is typically subdivided into the natural sciences, which study the material universe the social sciences, which study people and societies and the formal sciences, which study logic and mathematics.

ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰ ਕੱ areੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਨੁਭਵੀ ਨਿਰੀਖਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the formal sciences are often excluded as they do not depend on empirical observations.

ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਦਵਾਈ, ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਗੂ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
disciplines which use science, like engineering and medicine, may also be considered to be applied sciences.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ "ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ" ਇਕ ਵਾਰ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ. ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ, ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ.
from classical antiquity through the 19th century, science as a type of knowledge was more closely linked to philosophy than it is now, and in the western world the term "natural philosophy" once encompassed fields of study that are today associated with science, such as astronomy, medicine, and physics.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਇਬਨ ਅਲ-ਹੇਥਮ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ optਪਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ.
however, during the islamic golden age foundations for the scientific method were laid by ibn al-haytham in his book of optics.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਦਾਰਥਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਧੇਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
while the classification of the material world by the ancient indians and greeks into air, earth, fire and water was more philosophical, medieval middle easterns used practical and experimental observation to classify materials.

17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
in the 17th and 18th centuries, scientists increasingly sought to formulate knowledge in terms of physical laws.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਬਦ "ਵਿਗਿਆਨ" ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ ਨਾਲ ਖੁਦ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ asੰਗ ਵਜੋਂ ਜੁੜ ਗਿਆ.
over the course of the 19th century, the word "science" became increasingly associated with the scientific method itself as a disciplined way to study the natural world.

ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਆਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ.
it was during this time that scientific disciplines such as biology, chemistry, and physics reached their modern shapes.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ "ਵਿਗਿਆਨੀ" ਅਤੇ "ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ" ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
that same time period also included the origin of the terms "scientist" and "scientific community", the founding of scientific institutions, and the increasing significance of their interactions with society and other aspects of culture.

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਗਿਆਨ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਥ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
history science in a broad sense existed before the modern era and in many historical civilizations.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੁਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਅਰਥ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ.
modern science is distinct in its approach and successful in its results, so it now defines what science is in the strictest sense of the term.

ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਜਿਹੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਸੀ.
science in its original sense was a word for a type of knowledge rather than a specialized word for the pursuit of such knowledge.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in particular, it was the type of knowledge which people can communicate to each other and share.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਮੂਰਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
for example, knowledge about the working of natural things was gathered long before recorded history and led to the development of complex abstract thought.

ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਰਗੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
this is shown by the construction of complex calendars, techniques for making poisonous plants edible, and buildings such as the pyramids.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਨਿਰਦਿਸ਼ਕ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਫਿਰਕੂ ਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ.
however, no consistent conscientious distinction was made between knowledge of such things, which are true in every community, and other types of communal knowledge, such as mythologies and legal systems.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪ੍ਰੀ-ਸੁਕਰਾਟਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਕੁਦਰਤ" ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਫੂਸੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਂ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਕੁਦਰਤੀ "ਤਰੀਕਾ" ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੌਦਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਤਰੀਕਾ" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ. , ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਗੋਤ ਇੱਕ ਖਾਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
antiquity before the invention or discovery of the concept of "nature" ancient greek phusis by the pre-socratic philosophers, the same words tend to be used to describe the natural "way" in which a plant grows, and the "way" in which, for example, one tribe worships a particular god.

ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਦਮੀ ਸਖਤ ਅਰਥ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਨ, ਅਤੇ "ਕੁਦਰਤ" ਅਤੇ "ਸੰਮੇਲਨ" ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ.
for this reason, it is claimed these men were the first philosophers in the strict sense, and also the first people to clearly distinguish "nature" and "convention."

ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਹਰ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਲਈ ਸੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਰਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਸ਼ਨ ਸੀ ਪਹਿਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ-ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ.
science was therefore distinguished as the knowledge of nature and things which are true for every community, and the name of the specialized pursuit of such knowledge was philosophy the realm of the first philosopher-physicists.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ ਜਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ.
they were mainly speculators or theorists, particularly interested in astronomy.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਨਕਲ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ, ਯੂਨਾਨੀ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਰੁਚੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
in contrast, trying to use knowledge of nature to imitate nature artifice or technology, greek was seen by classical scientists as a more appropriate interest for lower class artisans.

ਰਸਮੀ ਈਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਡੌਕਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਹੈ ਕਿ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਪੂਰਵ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰਮੇਨਾਈਡਜ਼ ਫਲੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a clear-cut distinction between formal eon and empirical science doxa was made by the pre-socratic philosopher parmenides fl.

ਛੇਵੀਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ.
late sixth or early fifth century bce .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੈਰੀ ਫਾਈਸੋਸ ਆਨ ਕੁਦਰਤ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ methodੰਗ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
although his work peri physeos on nature is a poem, it may be viewed as an epistemological essay on method in natural science.

ਪੈਰਮਾਨਾਈਡਜ਼ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਕੈਲਕੂਲਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
parmenides' may refer to a formal system or calculus which can describe nature more precisely than natural languages.

"ਫਾਈਸਿਸ" ਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
"physis" may be identical to .

ਮੁ earlyਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੋੜ, ਸੁਕਰਾਤ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪਰ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
a major turning point in the history of early philosophical science was the controversial but successful attempt by socrates to apply philosophy to the study of human things, including human nature, the nature of political communities, and human knowledge itself.

ਉਸਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਵੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਅਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੈ.
he criticized the older type of study of physics as too purely speculative and lacking in self-criticism.

ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਮੁੱ earlyਲੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਗਤੀ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ.
he was particularly concerned that some of the early physicists treated nature as if it could be assumed that it had no intelligent order, explaining things merely in terms of motion and matter.

ਮਨੁੱਖੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the study of human things had been the realm of mythology and tradition, however, so socrates was executed as a heretic.

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਘੱਟ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਟੈਲੀਲੌਜੀਕਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ.
aristotle later created a less controversial systematic programme of socratic philosophy which was teleological and human-centred.

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਟੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ.
he rejected many of the conclusions of earlier scientists.

ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹਨ.
for example, in his physics, the sun goes around the earth, and many things have it as part of their nature that they are for humans.

ਹਰ ਚੀਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
each thing has a formal cause and final cause and a role in the rational cosmic order.

ਗਤੀ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ.
motion and change is described as the actualization of potentials already in things, according to what types of things they are.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਕਰਾਤਿਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਜੀਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ofੰਗ ਦੇ ਅਮਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਲਈ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਾਗੂ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
while the socratics insisted that philosophy should be used to consider the practical question of the best way to live for a human being a study aristotle divided into ethics and political philosophy , they did not argue for any other types of applied science.

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੱਖੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਿਸਮ ਮੰਨਿਆ, ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿ aboutਣ ਬਾਰੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕੁਝ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨੀਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ suitableੁਕਵਾਂ ਸਮਝਿਆ.
aristotle maintained the sharp distinction between science and the practical knowledge of artisans, treating theoretical speculation as the highest type of human activity, practical thinking about good living as something less lofty, and the knowledge of artisans as something only suitable for the lower classes.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ੋਰ ਕੱਚੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ "ਸਿਧਾਂਤਕ" ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
in contrast to modern science, aristotle's influential emphasis was upon the "theoretical" steps of deducing universal rules from raw data and did not treat the gathering of experience and raw data as part of science itself.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇਰ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਅਰਸਤੋਟਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
medieval science during late antiquity and the early middle ages, the aristotelian approach to inquiries on natural phenomena was used.

ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
some ancient knowledge was lost, or in some cases kept in obscurity, during the fall of the roman empire and periodic political struggles.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਜਾਂ "ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਆਮ ਗਿਆਨ ਸੀਵਿਲ ਦੇ ਆਈਸੀਡੋਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the general fields of science or "natural philosophy" as it was called and much of the general knowledge from the ancient world remained preserved through the works of the early latin encyclopedists like isidore of seville.

ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਟੈਕਸਟ ਨੈਸਟੋਰੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੋਨੋਫਾਈਸਾਈਟਸ ਵਰਗੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀਰੀਆਕ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in the byzantine empire, many greek science texts were preserved in syriac translations done by groups such as the nestorians and monophysites.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖਲੀਫ਼ਾ ਅਧੀਨ ਅਰਬੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ.
many of these were later on translated into arabic under the caliphate, during which many types of classical learning were preserved and in some cases improved upon.

ਹਾ houseਸ ਆਫ਼ ਵਿਜ਼ਡਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਰਾਕ ਦੇ ਅੱਬਾਸੀਦ-ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the house of wisdom was established in abbasid-era baghdad, iraq.

ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਗਦਾਦ ਵਿਚ ਅਲ-ਕਿਦੀ ਅਤੇ ਇਬਨ ਸਾਹਿਲ ਅਤੇ ਕਾਇਰੋ ਵਿਚ ਇਬਨ ਅਲ-ਹੇਥਮ ਨੌਵੀਂ ਤੋਂ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਬਗਦਾਦ ਦੇ ਮੰਗੋਲਾਂ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਣ ਤਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਏ ਸਨ। .
it is considered to have been a major intellectual center during the islamic golden age, where muslim scholars such as al-kindi and ibn sahl in baghdad and ibn al-haytham in cairo flourished from the ninth to the thirteenth centuries until the mongol sack of baghdad.

ਇਬਨ ਅਲ-ਹੇਥਮ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਲਹਜ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਅਰਸਤੂਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ.
ibn al-haytham, known later to the west as alhazen, furthered the aristotelian viewpoint by emphasizing experimental data.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਟੌਲੇਡੋ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਟਰਾਂ ਤੋਂ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਟੈਕਸਟ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਯੂਨਾਨੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤੇ।
in the later medieval period, as demand for translations grew for example, from the toledo school of translators , western europeans began collecting texts written not only in latin, but also latin translations from greek, arabic, and hebrew.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਅਰਸੋਟਲ, ਟੌਲੇਮੀ ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਡ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਜੋ ਕਿ ਹਾisਸ ਆਫ਼ ਵਿਸਡਮ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗੇ ਗਏ ਸਨ।
in particular, the texts of aristotle, ptolemy, and euclid, preserved in the houses of wisdom, were sought amongst catholic scholars.

ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਅਲਹਜ਼ੈਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਫ਼ icsਪਟਿਕਸ ਦਾ ਲਾਤੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰੋਜਰ ਬੇਕਨ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਲਹਜ਼ੈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ.
in europe, the latin translation of alhazen's book of optics directly influenced roger bacon 13th century in england, who argued for more experimental science as demonstrated by alhazen.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਕੈਥੋਲਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂਵਾਦ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ 15 ਵੀਂ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਦਿਅਕਵਾਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
by the late middle ages, a synthesis of catholicism and aristotelianism known as scholasticism was flourishing in western europe, which had become a new geographic center of science, but all aspects of scholasticism were criticized in the 15th and 16th centuries.

ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮੱਧਯੁਗੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ, ਪਲਾਟੋ ਅਤੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਹੇਲੇਨਿਸਟ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਾਹਜ਼ੈਨ ਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਯੂਕਲਿਡ ਅਤੇ ਟੌਲੇਮੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਆਪਟਿਕਸ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਟੌਲੇਮੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਇਬਨ ਅਬੀ ਉਸੀਬੀਆ ਦੀ ਕੈਟਾਲਾਗ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਿਥ 2001 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
renaissance and early modern science medieval science carried on the views of the hellenist civilization of socrates, plato, and aristotle, as shown by alhazen's lost work a book in which i have summarized the science of optics from the two books of euclid and ptolemy, to which i have added the notions of the first discourse which is missing from ptolemy's book from ibn abi usaibia's catalog, as cited in smith 2001 .

ਅਲਹਜ਼ੈਨ ਨੇ ਟੌਲਮੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਓਨਟੋਲੋਜੀ ਰੋਜਰ ਬੇਕਨ, ਵਿਟੇਲੋ ਅਤੇ ਜੌਨ ਪੇਖਮ ਨੇ ਅਲਾਹਜ਼ੇਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਫ਼ ਆਪਟਿਕਸ ਉੱਤੇ ਹਰੇਕ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ tਨਟੋਲੋਜੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਜੀਦਗੀ, ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਰੂਪ.
alhazen conclusively disproved ptolemy's theory of vision, but he retained aristotle's ontology roger bacon, vitello, and john peckham each built up a scholastic ontology upon alhazen's book of optics, a causal chain beginning with sensation, perception, and finally apperception of the individual and universal forms of aristotle.

ਦਰਸ਼ਣ ਦਾ ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਪਰਸਪੈਕਟਿਵਵਾਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਉਭਾਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this model of vision became known as perspectivism, which was exploited and studied by the artists of the renaissance.

ਮਾਰਕ ਸਮਿਥ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਚਾਰ ਕਾਰਨਾਂ, ਰਸਮੀ, ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, "ਕਮਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਵਾਜਬ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੈ."
mark smith points out the perspectivist theory of vision, which pivots on three of aristotle's four causes, formal, material, and final, "is remarkably economical, reasonable, and coherent."

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਲਹੈਸਨ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਅਪਰਚਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦਰਸ਼ਣ ਧਾਰਣਾ ਬਾਰੇ ਹੈ.
although alhacen knew that a scene imaged through an aperture is inverted, he argued that vision is about perception.

ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਪਲਰ ਨੇ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਅਪਰਚਰ ਨਾਲ ਅੱਖ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੱਚ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਾਡਲ ਕੀਤਾ.
this was overturned by kepler, who modelled the eye as a water-filled glass sphere with an aperture in front of it to model the entrance pupil.

ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੀਨ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਸੀਨ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
he found that all the light from a single point of the scene was imaged at a single point at the back of the glass sphere.

ਆਪਟੀਕਲ ਚੇਨ ਅੱਖ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰੈਟਿਨਾ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the optical chain ends on the retina at the back of the eye and the image is inverted.

ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਨੇ ਟੋਲਮੀ ਦੇ ਅਲਮਾਗੇਟ ਦੇ ਜਿਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਉਲਟ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਹੀਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
copernicus formulated a heliocentric model of the solar system unlike the geocentric model of ptolemy's almagest.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
galileo made innovative use of experiment and mathematics.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੋਪ ਅਰਬਨ ਅੱਠਵੇਂ ਨੇ ਗੈਲੀਲੀਓ ਨੂੰ ਕੋਪਰਨਿਕਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ.
however, he became persecuted after pope urban viii blessed galileo to write about the copernican system.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਨੇ ਪੋਪ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਵਾਦ” ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਸਰਲਪਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ।
galileo had used arguments from the pope and put them in the voice of the simpleton in the work "dialogue concerning the two chief world systems," which greatly offended him.

ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਲੀਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਸਨ.
in northern europe, the new technology of the printing press was widely used to publish many arguments, including some that disagreed widely with contemporary ideas of nature.

ਡੇਸਕਾਰਟਸ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੈਰ-ਅਰਸਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਲੀਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ।
descartes and francis bacon published philosophical arguments in favor of a new type of non-aristotelian science.

ਡੇਸਕਾਰਟਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਗਣਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੈਲੀਲੀਓ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੇਕਨ ਨੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
descartes argued that mathematics could be used in order to study nature, as galileo had done, and bacon emphasized the importance of experiment over contemplation.

ਬੇਕਨ ਨੇ ਰਸਮੀ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਕਾਰਨ ਦੀਆਂ ਅਰਸਤੋਟਲੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ "ਸਰਲ" ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿ ਹਰੇਕ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸੁਭਾਅ, ਜਾਂ "ਰਸਮੀ ਕਾਰਨ" ਹੈ. ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੀਜ਼.
bacon questioned the aristotelian concepts of formal cause and final cause, and promoted the idea that science should study the laws of "simple" natures, such as heat, rather than assuming that there is any specific nature, or "formal cause," of each complex type of thing.

ਇਹ ਨਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ" ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ.
this new modern science began to see itself as describing "laws of nature".

ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯੰਤਰਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ.
this updated approach to studies in nature was seen as mechanistic.

ਬੇਕਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਕਾvenਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
bacon also argued that science should aim for the first time at practical inventions for the improvement of all human life.

ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਕਨ ਅਤੇ ਡੇਸਕਾਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਗੇਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਫਲ ਵਿਕਾਸ, ਗਣਿਤ, ਵਿਧੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ.
age of enlightenment in the 17th and 18th centuries, the project of modernity, as had been promoted by bacon and descartes, led to rapid scientific advance and the successful development of a new type of natural science, mathematical, methodically experimental, and deliberately innovative.

ਨਿtonਟਨ ਅਤੇ ਲੀਬਨੀਜ਼ ਇਕ ਨਵਾਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
newton and leibniz succeeded in developing a new physics, now referred to as classical mechanics, which could be confirmed by experiment and explained using mathematics.

ਲੀਬਨੀਜ਼ ਨੇ ਅਰਸਤੋਟਾਲੀਅਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਗੈਰ-ਟੈਲੀਓਲੋਜੀਕਲ inੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "energyਰਜਾ" ਅਤੇ "ਸੰਭਾਵਿਤ" ਅਰਿਸਟੋਲੀਅਨ "ਐਨਰਜੀਆ ਅਤੇ ਪੋਟੈਂਟੀਆ" ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕਰਣ.
leibniz also incorporated terms from aristotelian physics, but now being used in a new non-teleological way, for example, "energy" and "potential" modern versions of aristotelian "energeia and potentia" .

ਬੇਕਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਹੀ ਆਮ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ.
in the style of bacon, he assumed that different types of things all work according to the same general laws of nature, with no special formal or final causes for each type of thing.

ਇਹ ਇਸ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ "ਵਿਗਿਆਨ" ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦ "ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ" ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is during this period that the word "science" gradually became more commonly used to refer to a type of pursuit of a type of knowledge, especially knowledge of nature coming close in meaning to the old term "natural philosophy."

19 ਵੀਂ ਸਦੀ, ਜੌਨ ਹਰਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਵੀਲਵੈਲ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ.
19th century both john herschel and william whewell systematized methodology the latter coined the term scientist.

ਜਦੋਂ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜੀਵ-ਜਟਿਲਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
when charles darwin published on the origin of species he established evolution as the prevailing explanation of biological complexity.

ਉਸਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚੋਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ.
his theory of natural selection provided a natural explanation of how species originated, but this only gained wide acceptance a century later.

ਜਾਨ ਡਾਲਟਨ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
john dalton developed the idea of atoms.

ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿ newਟਨ ਦੇ frameworkਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
the laws of thermodynamics and the electromagnetic theory were also established in the 19th century, which raised new questions which could not easily be answered using newton's framework.

ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ onਾਂਚੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਰੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਐਕਸ-ਰੇ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
the phenomena that would allow the deconstruction of the atom were discovered in the last decade of the 19th century the discovery of x-rays inspired the discovery of radioactivity.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਬਟੋਮਿਕ ਕਣ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਈ.
in the next year came the discovery of the first subatomic particle, the electron.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
20th century and beyond einstein's theory of relativity and the development of quantum mechanics led to the replacement of classical mechanics with a new physics which contains two parts that describe different types of events in nature.

ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਨਕਲੀ ਖਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਲਮੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ.
in the first half of the century, the development of artificial fertilizer made global human population growth possible.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਪਰਮਾਣੂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ "ਪਰਮਾਣੂ "ਰਜਾ" ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ.
at the same time, the structure of the atom and its nucleus was discovered, leading to the release of "atomic energy" nuclear power .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾationਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ, ਆਈਸੀਬੀਐਮਜ਼, ਇਕ ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਦੌੜ, ਅਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ. ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਕਦਰ.
in addition, the extensive use of scientific innovation stimulated by the wars of this century led to antibiotics and increased life expectancy, revolutions in transportation automobiles and aircraft , the development of icbms, a space race, and a nuclear arms race, all giving a widespread public appreciation of the importance of modern science.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨਸ ਸਮੇਤ ਗਲੋਬਲ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
widespread use of integrated circuits in the last quarter of the 20th century combined with communications satellites led to a revolution in information technology and the rise of the global internet and mobile computing, including smartphones.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ.
more recently, it has been argued that the ultimate purpose of science is to make sense of human beings and our nature.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਕੰਜਿਲਸੀ ਵਿੱਚ, ਈਓ ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਨੁੱਖੀ ਸਥਿਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਹੱਦੀ ਹੈ".
for example, in his book consilience, e. o. wilson said "the human condition is the most important frontier of the natural sciences".

ਵਿਗਿਆਨਕ theੰਗ ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ explainੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
scientific method the scientific method seeks to explain the events of nature in a reproducible way.

ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰਸੀਮਨੀ ਵਰਗੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਓਸੈਮਜ਼ ਰੇਜ਼ਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਲਣਗੇ.
an explanatory thought experiment or hypothesis is put forward as explanation using principles such as parsimony also known as "occam's razor" and are generally expected to seek well with other accepted facts related to the phenomena.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਝੂਠੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਦੁਆਰਾ ਪਰਖਣਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this new explanation is used to make falsifiable predictions that are testable by experiment or observation.

ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਜਾਂ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕਿ ਕੋਈ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ.
the predictions are to be posted before a confirming experiment or observation is sought, as proof that no tampering has occurred.

ਕੋਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਾ ਕਰਨਾ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ.
disproof of a prediction is evidence of progress.

ਇਹ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਨੁਸਾਰ simੁਕਵਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਤ ਨਿਰੀਖਣ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ .
this is done partly through observation of natural phenomena, but also through experimentation that tries to simulate natural events under controlled conditions as appropriate to the discipline in the observational sciences, such as astronomy or geology, a predicted observation might take the place of a controlled experiment .

ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
experimentation is especially important in science to help establish causal relationships to avoid the correlation fallacy .

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਅਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when a hypothesis proves unsatisfactory, it is either modified or discarded.

ਜੇ ਅਨੁਮਾਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ frameworkਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰਕ ਨਾਲ ਤਰਕਪੂਰਨ, ਸਵੈ-ਨਿਰੰਤਰ ਮਾਡਲ ਜਾਂ frameworkਾਂਚੇ ਵਿੱਚ.
if the hypothesis survived testing, it may become adopted into the framework of a scientific theory, a logically reasoned, self-consistent model or framework for describing the behavior of certain natural phenomena.

ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇਕੋ ਥਿ byਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਰਕ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a theory typically describes the behavior of much broader sets of phenomena than a hypothesis commonly, a large number of hypotheses can be logically bound together by a single theory.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਥਿਰੀ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਕਈ ਹੋਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ.
thus a theory is a hypothesis explaining various other hypotheses.

ਉਸ ਨਾੜੀ ਵਿਚ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in that vein, theories are formulated according to most of the same scientific principles as hypotheses.

ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਕ ਮਾਡਲ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਲਾਜ਼ੀਕਲ, ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਗਣਿਤਿਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰੀ ਕਲਪਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਖਣਯੋਗ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in addition to testing hypotheses, scientists may also generate a model, an attempt to describe or depict the phenomenon in terms of a logical, physical or mathematical representation and to generate new hypotheses that can be tested, based on observable phenomena.

ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਕ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
while performing experiments to test hypotheses, scientists may have a preference for one outcome over another, and so it is important to ensure that science as a whole can eliminate this bias.

ਇਹ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੀਅਰ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this can be achieved by careful experimental design, transparency, and a thorough peer review process of the experimental results as well as any conclusions.

ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਕਿੰਨੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ.
after the results of an experiment are announced or published, it is normal practice for independent researchers to double-check how the research was performed, and to follow up by performing similar experiments to determine how dependable the results might be.

ਇਸ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਣ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
taken in its entirety, the scientific method allows for highly creative problem solving while minimizing any effects of subjective bias on the part of its users especially the confirmation bias .

ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਗਣਿਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
mathematics and formal sciences mathematics is essential to the sciences.

ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਜ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ.
one important function of mathematics in science is the role it plays in the expression of scientific models.

ਮਾਪਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਗਣਿਤ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
observing and collecting measurements, as well as hypothesizing and predicting, often require extensive use of mathematics.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗਣਿਤ, ਅਲਜਬਰਾ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ, ਤ੍ਰਿਕੋਣੋਮੀ ਅਤੇ ਕੈਲਕੂਲਸ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
for example, arithmetic, algebra, geometry, trigonometry, and calculus are all essential to physics.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ “ਸ਼ੁੱਧ” ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਨੰਬਰ ਥਿ theoryਰੀ ਅਤੇ ਟੋਪੋਲੋਜੀ।
virtually every branch of mathematics has applications in science, including "pure" areas such as number theory and topology.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ methodsੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਹਨ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
statistical methods, which are mathematical techniques for summarizing and analyzing data, allow scientists to assess the level of reliability and the range of variation in experimental results.

ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
statistical analysis plays a fundamental role in many areas of both the natural sciences and social sciences.

ਕੰਪਿਉਟੇਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ, ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਪਿ powerਟਿੰਗ ਸ਼ਕਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਕੱਲੇ ਰਸਮੀ ਗਣਿਤ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
computational science applies computing power to simulate real-world situations, enabling a better understanding of scientific problems than formal mathematics alone can achieve.

ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਅਤੇ ਅਪਲਾਈਡ ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਣਨਾ ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਿੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
according to the society for industrial and applied mathematics, computation is now as important as theory and experiment in advancing scientific knowledge.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੈਟ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਤਰਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਗਈ ਸੀ.
a great amount of interest was taken in the study of formal logic in the early 20th century among mathematicians and philosophers with the rise of set theory and its use for the foundations of mathematics.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਗੋਟਲੋਬ ਫ੍ਰੇਜ, ਜੂਸੈਪੇ ਪੈਨੋ, ਜਾਰਜ ਬੁਲੇ, ਅਰਨਸਟ ਜ਼ਰਮਲੋ, ਅਬ੍ਰਾਹਿਮ ਫਰੇਨਕੇਲ, ਡੇਵਿਡ ਹਿਲਬਰਟ, ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ ਅਤੇ ਅਲਫਰੈਡ ਵ੍ਹਾਈਟਹੈੱਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable mathematicians and philosophers who contributed to this field include gottlob frege, giuseppe peano, george boole, ernst zermelo, abraham fraenkel, david hilbert, bertrand russell, and alfred whitehead among many others.

ਕਈਆਂ ਨੇ ਅਜੀਬ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਨੋ ਗਣਿਤ, ਸੈੱਟ ਥਿ ofਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੈਥੇਮੇਟਿਕਾ ਵਿਚਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਚਿਆ.
various axiomatic systems such as peano arithmetic, the system of set theory, as well as the system in principia mathematica, were thought by many to prove the foundations of math.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1931 ਵਿਚ, ਕੁਰਟ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
however, in 1931, with the publication of kurt 's incompleteness theorem, much of their efforts were undermined.

ਗਣਿਤ, ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤਰਕ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
formal logic is still studied today at universities by students of mathematics, philosophy, and computer science.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬੁਲੀਅਨ ਐਲਜਬਰਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ.
for example, boolean algebra is employed by all modern computers to function, and thus is an extremely useful branch of knowledge for programmers.

ਭਾਵੇਂ ਗਣਿਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
whether mathematics itself is properly classified as science has been a matter of some debate.

ਕੁਝ ਚਿੰਤਕ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some thinkers see mathematicians as scientists, regarding physical experiments as inessential or mathematical proofs as equivalent to experiments.

ਦੂਸਰੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
others do not see mathematics as a science because it does not require an experimental test of its theories and hypotheses.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਵਿਉਤਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਅਕਜ਼ੀਓਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਅਨੁਭਵੀ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਤਰਕ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
mathematical theorems and formulas are obtained by logical derivations which presume axiomatic systems, rather than the combination of empirical observation and logical reasoning that has come to be known as the scientific method.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in general, mathematics is classified as formal science, while natural and social sciences are classified as empirical sciences.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸਾਰੇ ਇੰਟਰੈਕਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
scientific community the scientific community is the group of all interacting scientists.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪ-ਕਮਿ includesਨਿਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਸਥਾਗਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ.
it includes many sub-communities working on particular scientific fields, and within particular institutions interdisciplinary and cross-institutional activities are also significant.

ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਜੀਵਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
branches and fields scientific fields are commonly divided into two major groups natural sciences, which study natural phenomena including biological life , and social sciences, which study human behavior and societies.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਨੁਭਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਰਤਾਰੇ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਰ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਵੈਧਤਾ ਲਈ ਪਰਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
these are both empirical sciences, which means their knowledge must be based on observable phenomena and capable of being tested for its validity by other researchers working under the same conditions.

ਇੱਥੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਲਾਗੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
there are also related disciplines that are grouped into interdisciplinary applied sciences, such as engineering and medicine.

ਇਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
within these categories are specialized scientific fields that can include parts of other scientific disciplines but often possess their own nomenclature and expertise.

ਗਣਿਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
mathematics, which is classified as a formal science, has both similarities and differences with the empirical sciences the natural and social sciences .

ਇਹ ਅਨੁਭਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਦੇ methodੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​methodsੰਗਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਰਤਣਾ.
it is similar to empirical sciences in that it involves an objective, careful and systematic study of an area of knowledge it is different because of its method of verifying its knowledge, using a priori rather than empirical methods.

ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਤਰਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਨੁਭਵ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
the formal sciences, which also include statistics and logic, are vital to the empirical sciences.

ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਅਨੁਭਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਰੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
major advances in formal science have often led to major advances in the empirical sciences.

ਅਨੁਮਾਨਾਂ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਮਾਜਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the formal sciences are essential in the formation of hypotheses, theories, and laws, both in discovering and describing how things work natural sciences and how people think and act social sciences .

ਇਸਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਬਦ "ਵਿਗਿਆਨ" ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
apart from its broad meaning, the word "science" sometimes may specifically refer to fundamental sciences maths and natural sciences alone.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਫੈਕਲਟੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ.
science schools or faculties within many institutions are separate from those for medicine or engineering, each of which is an applied science.

ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਸਿੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਰੇਨੈਸੇਂਸ ਪੀਰੀਅਡ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
institutions learned societies for the communication and promotion of scientific thought and experimentation have existed since the renaissance period.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਚੀ ਸੰਸਥਾ ਇਟਲੀ ਦੀ ਅਕੇਡੇਮੀਆ ਡੀਆਈ ਲਿੰਸੀ ਹੈ ਜੋ 1603 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the oldest surviving institution is the italian accademia dei lincei which was established in 1603.

ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, 1660 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ 1666 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੇਸ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ, ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ.
the respective national academies of science are distinguished institutions that exist in a number of countries, beginning with the british royal society in 1660 and the french des sciences in 1666. international scientific organizations, such as the international council for science, have since been formed to promote cooperation between the scientific communities of different nations.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
many governments have dedicated agencies to support scientific research.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾ .ਂਡੇਸ਼ਨ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਟਫਿਕ ਅਤੇ ਟੈਕਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਐਸਆਈਆਰਓ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਲਾ ਰਿਚਰ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਡਿcheਸ਼ ਫੋਰਸਚੰਗਸਮੇਨ ਸ਼ੈਫਟ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸੀਐਸਆਈਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
prominent scientific organizations include the national science foundation in the u.s., the national scientific and technical research council in argentina, csiro in australia, centre national de la recherche scientifique in france, the max planck society and deutsche forschungsgemeinschaft in germany, and csic in spain.

ਸਾਹਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
literature an enormous range of scientific literature is published.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੋਰ ਖੋਜ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
scientific journals communicate and document the results of research carried out in universities and various other research institutions, serving as an archival record of science.

ਪਹਿਲੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਜਰਨਲ ਡੇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਿਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੇ 1665 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
the first scientific journals, journal des followed by the philosophical transactions, began publication in 1665.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
since that time the total number of active periodicals has steadily increased.

1981 ਵਿਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ 11,500 ਸੀ.
in 1981, one estimate for the number of scientific and technical journals in publication was 11,500.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ medicਫ ਮੈਡੀਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ 5,516 ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the united states national library of medicine currently indexes 5,516 journals that contain articles on topics related to the life sciences.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਸਾਲੇ 39 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 91 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
although the journals are in 39 languages, 91 percent of the indexed articles are published in english.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੇਪਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
most scientific journals cover a single scientific field and publish the research within that field the research is normally expressed in the form of a scientific paper.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਇੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਬਾਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
science has become so pervasive in modern societies that it is generally considered necessary to communicate the achievements, news, and ambitions of scientists to a wider populace.

ਸਾਇੰਸ ਰਸਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿ s ਸਾਇੰਟਿਸਟ, ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਮਰੀਕਨ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਖੇਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
science magazines such as new scientist, science & vie, and scientific american cater to the needs of a much wider readership and provide a non-technical summary of popular areas of research, including notable discoveries and advances in certain fields of research.

ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
science books engage the interest of many more people.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਸ਼ੈਲੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਜਨਤਕ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੇ theੰਗ ਨਹੀਂ.
tangentially, the science fiction genre, primarily fantastic in nature, engages the public imagination and transmits the ideas, if not the methods, of science.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸਾਹਿਤ ਫੰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰੀਏਟਿਵ ਰਾਈਟਿੰਗ ਸਾਇੰਸ ਸਰੋਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
recent efforts to intensify or develop links between science and non-scientific disciplines such as literature or more specifically, poetry, include the creative writing science resource developed through the royal literary fund.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ scienceਰਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
science and society women in science science has historically been a male-dominated field, with some notable exceptions.

scienceਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
women faced considerable discrimination in science, much as they did in other areas of male-dominated societies, such as frequently being passed over for job opportunities and denied credit for their work.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਲਾਡ "ਸੀ. ਲਾਡ" ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ "ਕਿੱਟੀ" ਲਾਡ ਨੇ 1882 ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਇੱਕ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ 1926 ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਤਰਕ ਦੇ ਅਲਜਬੈਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ , ਰੰਗ ਦਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ.
for example, christine ladd was able to enter a phd program as "c. ladd" christine "kitty" ladd completed the requirements in 1882, but was awarded her degree only in 1926, after a career which spanned the algebra of logic see truth table , color vision, and psychology.

ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੂਡਵਿਗ ਵਿਟਗੇਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਪੀਅਰਸ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸਨ.
her work preceded notable researchers like ludwig wittgenstein and charles sanders peirce.

ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the achievements of women in science have been attributed to their defiance of their traditional role as laborers within the domestic sphere.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, activeਰਤਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਨੇ scientistsਰਤ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਈਂ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅੱਧੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ femaleਰਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 80% ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਭੌਤਿਕੀ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
in the late 20th century, active recruitment of women and elimination of institutional discrimination on the basis of sex greatly increased the number of women scientists, but large gender disparities remain in some fields over half of new biologists are female, while 80% of phds in physics are given to men.

ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ reflectੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
feminists claim this is the result of culture rather than an innate difference between the sexes, and some experiments have shown that parents challenge and explain more to boys than girls, asking them to reflect more deeply and logically.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, womenਰਤਾਂ ਨੇ 50.3% ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀਆਂ, 45.6% ਮਾਸਟਰ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ, ਅਤੇ 40.7% ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ fieldsਰਤਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 70%. , ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਗਭਗ 50%, ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਲਗਭਗ 50-60%.
in the early part of the 21st century, in america, women earned 50.3% bachelor's degrees, 45.6% master's degrees, and 40.7% of phds in science and engineering fields with women earning more than half of the degrees in three fields psychology about 70% , social sciences about 50% , and biology about 50-60% .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਜਿਓਸੈਂਸ, ਮੈਥ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ womenਰਤਾਂ ਨੇ ਅੱਧੇ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ.
however, when it comes to the physical sciences, geosciences, math, engineering, and computer science, women earned less than half the degrees.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ femaleਰਤ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ youngਰਤਾਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ workਰਤਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੋਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ graduਰਤ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਾਟਕੀ linesੰਗ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਦਾ ਕੋਰਸ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, lifestyle choice also plays a major role in female engagement in science women with young children are 28% less likely to take tenure-track positions due to work-life balance issues, and female graduate students' interest in careers in research declines dramatically over the course of graduate school, whereas that of their male colleagues remains unchanged.

ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉੱਦਮ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖੋਜ ਫੰਡਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਕਸਰ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀਗਤ ਟੀਚਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ.
science policy science policy is an area of public policy concerned with the policies that affect the conduct of the scientific enterprise, including research funding, often in pursuance of other national policy goals such as technological innovation to promote commercial product development, weapons development, health care and environmental monitoring.

ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
science policy also refers to the act of applying scientific knowledge and consensus to the development of public policies.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਡੋਮੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
science policy thus deals with the entire domain of issues that involve the natural sciences.

ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਨੀਤੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in accordance with public policy being concerned about the well-being of its citizens, science policy's goal is to consider how science and technology can best serve the public.

ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੋਹਿਸਟਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਥੌਟ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਤਰਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਚੀਨ ਵਿਚ ਯੁੱਧਸ਼ੀਲ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ.
state policy has influenced the funding of public works and science for thousands of years, dating at least from the time of the mohists, who inspired the study of logic during the period of the hundred schools of thought, and the study of defensive fortifications during the warring states period in china.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨੇ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਤਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
in great britain, governmental approval of the royal society in the 17th century recognized a scientific community which exists to this day.

ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਨਾਕਰਨ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਕੈਸਰ ਵਿਲਹੈਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਫੰਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the professionalization of science, begun in the 19th century, was partly enabled by the creation of scientific organizations such as the national academy of sciences, the kaiser wilhelm institute, and state funding of universities of their respective nations.

ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਉਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰੇਰਕ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ofਾਂਚੇ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
public policy can directly affect the funding of capital equipment and intellectual infrastructure for industrial research by providing tax incentives to those organizations that fund research.

ਵੈਨਨੇਵਰ ਬੁਸ਼, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਜੁਲਾਈ 1945 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ।"
vannevar bush, director of the office of scientific research and development for the united states government, the forerunner of the national science foundation, wrote in july 1945 that "science is a proper concern of government."

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਤ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
science and technology research is often funded through a competitive process in which potential research projects are evaluated and only the most promising receive funding.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਰਕਾਰ, ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੁਰਲੱਭ ਫੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
such processes, which are run by government, corporations, or foundations, allocate scarce funds.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਖੋਜ ਫੰਡਿੰਗ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ 1.5% ਅਤੇ 3% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
total research funding in most developed countries is between 1.5% and 3% of gdp.

ਓ.ਈ.ਸੀ.ਡੀ. ਵਿਚ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 20% ਅਤੇ 10% ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the oecd, around two-thirds of research and development in scientific and technical fields is carried out by industry, and 20% and 10% respectively by universities and government.

ਕੁਝ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦੇਣ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the government funding proportion in certain industries is higher, and it dominates research in social science and humanities.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ
similarly, with some exceptions e.g.

ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਸਰਕਾਰ ਮੁੱ scientificਲੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
biotechnology government provides the bulk of the funds for basic scientific research.

ਵਪਾਰਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ-ਅਧਾਰਤ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ "ਨੀਲੇ-ਅਸਮਾਨ" ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੇੜੇ-ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
in commercial research and development, all but the most research-oriented corporations focus more heavily on near-term commercialisation possibilities rather than "blue-sky" ideas or technologies such as nuclear fusion .

ਮੀਡੀਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ.
media perspectives the mass media face a number of pressures that can prevent them from accurately depicting competing scientific claims in terms of their credibility within the scientific community as a whole.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਭਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਾਰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
determining how much weight to give different sides in a scientific debate may require considerable expertise regarding the matter.

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਸਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
few journalists have real scientific knowledge, and even beat reporters who know a great deal about certain scientific issues may be ignorant about other scientific issues that they are suddenly asked to cover.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ.
political usage many issues damage the relationship of science to the media and the use of science and scientific arguments by politicians.

ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਆਮਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as a very broad generalisation, many politicians seek certainties and facts whilst scientists typically offer probabilities and caveats.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਨਤਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ.
however, politicians' ability to be heard in the mass media frequently distorts the scientific understanding by the public.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚ ਐਮ.ਐਮ.ਆਰ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ 1988 ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਐਡਵਿਨਾ ਕਰੀ ਦੀ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੈਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅੰਡੇ ਸਲਮੋਨੇਲਾ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਸਨ.
examples in the united kingdom include the controversy over the mmr inoculation, and the 1988 forced resignation of a government minister, edwina currie, for revealing the high probability that battery farmed eggs were contaminated with salmonella.

ਜੌਨ ਹੌਰਗਨ, ਕ੍ਰਿਸ ਮੂਨੀ, ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਐਸਸੀਐਮਐਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਸੰਗਠਨ ਜਾਂ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵਿਗਿਆਨ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਆਪਣਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਟੀਚਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਡੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ.
john horgan, chris mooney, and researchers from the us and canada have described scientific certainty argumentation methods scams , where an organization or think tank makes it their only goal to cast doubt on supported science because it conflicts with political agendas.

ਹੈਂਕ ਕੈਂਪਬੈਲ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ ਐਲੈਕਸ ਬੇਰਜ਼ੋ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ “ਭਾਵਨਾ-ਚੰਗੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ” ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ frameੰਗ ਨਾਲ frameਾਂਚੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
hank campbell and microbiologist alex berezow have described "feel-good fallacies" used in politics, especially on the left, where politicians frame their positions in a way that makes people feel good about supporting certain policies even when scientific evidence shows there is no need to worry or there is no need for dramatic change on current programs.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਪਹੁੰਚ, ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਚਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਤਿਉਹਾਰ, ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਜਨਤਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ।
science and the public various activities are developed to facilitate communication between the general public and science scientists, such as science outreach, public awareness of science, science communication, science festivals, citizen science, science journalism, public science, and popular science.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਬੰਧਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਲਈ ਵੇਖੋ.
see science and the public for related concepts.

ਵਿਗਿਆਨ stem ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 's' ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
science is represented by the 's' in stem fields.

ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱ basicਲੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ 1 ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਆਬਜ਼ਰਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ਗਤ ਹਕੀਕਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਅਸਲੀਅਤ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 3 ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲੱਭੇ ਗਏ.
philosophy of science working scientists usually take for granted a set of basic assumptions that are needed to justify the scientific method 1 that there is an objective reality shared by all rational observers 2 that this objective reality is governed by natural laws 3 that these laws can be discovered by means of systematic observation and experimentation.

ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਅੰਤਰੀਵ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਯੋਗ ਹਨ.
philosophy of science seeks a deep understanding of what these underlying assumptions mean and whether they are valid.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the belief that scientific theories should and do represent metaphysical reality is known as realism.

ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ-ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਪਰੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਹੈ.
it can be contrasted with anti-realism, the view that the success of science does not depend on it being accurate about unobservable entities such as electrons.

ਯਥਾਰਥ ਵਿਰੋਧੀਵਾਦ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਮਨ ਜਾਂ ਚੇਤਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਹਰ ਮਨ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
one form of anti-realism is idealism, the belief that the mind or consciousness is the most basic essence, and that each mind generates its own reality.

ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਚ, ਇਕ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਜੋ ਸਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਦਿਮਾਗਾਂ ਲਈ ਸੱਚੇ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in an idealistic world view, what is true for one mind need not be true for other minds.

ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਕੂਲ ਹਨ.
there are different schools of thought in philosophy of science.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਥਿਤੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਤੋਂ ਆਮਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ.
the most popular position is empiricism, which holds that knowledge is created by a process involving observation and that scientific theories are the result of generalizations from such observations.

ਸਦਭਾਵਨਾਵਾਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਡਕਟਿਵਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਜੋ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
empiricism generally encompasses inductivism, a position that tries to explain the way general theories can be justified by the finite number of observations humans can make and hence the finite amount of empirical evidence available to confirm scientific theories.

ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੰਤ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
this is necessary because the number of predictions those theories make is infinite, which means that they cannot be known from the finite amount of evidence using deductive logic only.

ਭਾਵਨਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਏਸੀਅਨਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ-ਕੱ dedਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ.
many versions of empiricism exist, with the predominant ones being bayesianism and the hypothetico-deductive method.

ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਤਰਕਵਾਦ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਸਥਿਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਡੇਸਕਾਰਟਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਿਰੀਖਣ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ.
empiricism has stood in contrast to rationalism, the position originally associated with descartes, which holds that knowledge is created by the human intellect, not by observation.

ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਪਰੀਤ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਪੋਪਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
critical rationalism is a contrasting 20th-century approach to science, first defined by austrian-british philosopher karl popper.

ਪੋਪਰ ਨੇ rejectedੰਗ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣਵਾਦ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
popper rejected the way that empiricism describes the connection between theory and observation.

ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਥਿoriesਰੀਆਂ ਨਿਰੀਖਣ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਨਿਰੀਖਣ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
he claimed that theories are not generated by observation, but that observation is made in the light of theories and that the only way a theory can be affected by observation is when it comes in conflict with it.

ਪੋਪਰ ਨੇ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੋਨਿਕ methodੰਗ ਵਜੋਂ ਗਲਤੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ.
popper proposed replacing verifiability with falsifiability as the landmark of scientific theories and replacing induction with falsification as the empirical method.

ਪੋਪਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ methodੰਗ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ, ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ .ੰਗ.
popper further claimed that there is actually only one universal method, not specific to science the negative method of criticism, trial and error.

ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
it covers all products of the human mind, including science, mathematics, philosophy, and art.

ਇਕ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚ, ਯੰਤਰਵਾਦ, ਬੋਲ-ਚਾਲ ਨਾਲ "ਸ਼ਟ-ਅਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾ" ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
another approach, instrumentalism, colloquially termed "shut up and multiply," emphasizes the utility of theories as instruments for explaining and predicting phenomena.

ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕਾਲੇ ਬਕਸੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ beingੁਕਵੇਂ ਹਨ.
it views scientific theories as black boxes with only their input initial conditions and output predictions being relevant.

ਨਤੀਜੇ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਕਲ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭੜਾਸ ਕੱ .ੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ.
consequences, theoretical entities, and logical structure are claimed to be something that should simply be ignored and that scientists shouldn't make a fuss about see interpretations of quantum mechanics .

ਸਾਧਨਵਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਸਾਰੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਪਦੰਡ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
close to instrumentalism is constructive empiricism, according to which the main criterion for the success of a scientific theory is whether what it says about observable entities is true.

ਪੌਲ ਫੇਅਰੇਬੈਂਡ ਨੇ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਅਪਵਾਦ ਰਹਿਤ methodੰਗਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ੀ ਹੈ. , ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ.
paul feyerabend advanced the idea of epistemological anarchism, which holds that there are no useful and exception-free methodological rules governing the progress of science or the growth of knowledge and that the idea that science can or should operate according to universal and fixed rules are unrealistic, pernicious and detrimental to science itself.

ਫੀਅਰਬੇਂਡ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਜਾਦੂ, ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਰਗੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
feyerabend advocates treating science as an ideology alongside others such as religion, magic, and mythology, and considers the dominance of science in society authoritarian and unjustified.

ਉਸਨੇ ਇਮਰੇ ਲਕੈਟੋਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਆਧਾਰਾਂ ਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੈ।
he also contended along with imre lakatos that the demarcation problem of distinguishing science from pseudoscience on objective grounds is not possible and thus fatal to the notion of science running according to fixed, universal rules.

ਫੀਅਰੇਬੈਂਡ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਕੋਲ ਇਸਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ.
feyerabend also stated that science does not have evidence for its philosophical precepts, particularly the notion of uniformity of law and process across time and space.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹੁੰਚ ਅਕਸਰ "ਵਿਧੀ ਵਿਗਿਆਨ" ਜਿਹੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਦੇਹਵਾਦ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਵਿਧੀਵਾਦੀ ਕੁਦਰਤਵਾਦ ਹੈ.
finally, another approach often cited in debates of scientific skepticism against controversial movements like "creation science" is methodological naturalism.

ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
its main point is that a difference between natural and supernatural explanations should be made and that science should be restricted methodologically to natural explanations.

ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਸਿਰਫ ਓਨਟੋਲੋਜੀਕਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ.
that the restriction is merely methodological rather than ontological means that science should not consider supernatural explanations itself, but should not claim them to be wrong either.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਜੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
instead, supernatural explanations should be left a matter of personal belief outside the scope of science.

ਵਿਧੀਵਾਦੀ ਕੁਦਰਤਵਾਦ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਅਨੁਭਵੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਅਨੁਭਵੀ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤਸਦੀਕ ਦੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
methodological naturalism maintains that proper science requires strict adherence to empirical study and independent verification as a process for properly developing and evaluating explanations for observable phenomena.

ਇਹਨਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ, ਪੱਖਪਾਤੀ ਨਿਰੀਖਣ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਅਕਸਰ ਵਿਧੀਵਾਦੀ ਕੁਦਰਤਵਾਦ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the absence of these standards, arguments from authority, biased observational studies and other common fallacies are frequently cited by supporters of methodological naturalism as characteristic of the non-science they criticize.

ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਭਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਨਵੇਂ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
certainty and science a scientific theory is empirical and is always open to falsification if new evidence is presented.

ਅਰਥਾਤ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤ ਕਦੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਫਾਲਬਿਲਿਜ਼ਮਵਾਦ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ.
that is, no theory is ever considered strictly certain as science accepts the concept of fallibilism.

ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਲ ਪੋਪਰ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ.
the philosopher of science karl popper sharply distinguished truth from certainty.

ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ "ਸਚਾਈ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ," ਪਰ ਇਹ "ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ... ਸਾਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ."
he wrote that scientific knowledge "consists in the search for truth," but it "is not the search for certainty ... all human knowledge is fallible and therefore uncertain."

ਨਵਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
new scientific knowledge rarely results in vast changes in our understanding.

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਕੀਥ ਸਟੈਨੋਵਿਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ "ਸਫਲਤਾ" ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਨਿਰੰਤਰ ਹਰ ਚੀਜ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਝੂਠਾ ਹੈ.
according to psychologist keith stanovich, it may be the media's overuse of words like "breakthrough" that leads the public to imagine that science is constantly proving everything it thought was true to be false.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਕਿ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਇਕ ਪੂਰਨ ਮੁੜ ਸਵੀਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਪਵਾਦ ਹਨ.
while there are such famous cases as the theory of relativity that required a complete reconceptualization, these are extreme exceptions.

ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇਕ ਛਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹਨ ਵਰਗਾ ਹੈ.
knowledge in science is gained by a gradual synthesis of information from different experiments by various researchers across different branches of science it is more like a climb than a leap.

ਸਿਧਾਂਤ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ.
theories vary in the extent to which they have been tested and verified, as well as their acceptance in the scientific community.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਥਿ .ਰੀ, ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ, ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ ਅਜੇ ਵੀ "ਥਿ theoryਰੀ" ਦਾ ਨਾਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਥਵਾਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, heliocentric theory, the theory of evolution, relativity theory, and germ theory still bear the name "theory" even though, in practice, they are considered factual.

ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਬੈਰੀ ਸਟਰੌਡ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਹਾਲਾਂਕਿ "ਗਿਆਨ" ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਸ਼ੰਕਾਵਾਦੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇਣਾ ਕਿ ਸੰਭਾਵਨਾ ਗਲਤ ਹੈ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
philosopher barry stroud adds that, although the best definition for "knowledge" is contested, being skeptical and entertaining the possibility that one is incorrect is compatible with being correct.

ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ' ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰ ਲੈਣਗੇ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸੱਚਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ.
ironically, then, the scientist adhering to proper scientific approaches will doubt themselves even once they possess the truth.

ਫੈਲੀਬਿਲਿਸਟ ਸੀ ਐਸ ਪੀਅਰਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਾਂਚ ਅਸਲ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਝਗੜਾ, ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਜਾਂ ਹਾਇਪ੍ਰੋਬਲਿਕ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮਝ 'ਤੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੱਚੇ ਸ਼ੰਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
the fallibilist c. s. peirce argued that inquiry is the struggle to resolve actual doubt and that merely quarrelsome, verbal, or hyperbolic doubt is also that the inquirer should try to attain genuine doubt rather than resting uncritically on common sense.

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਫਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲਿੰਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਈ ਅਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਕੇਬਲ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
he held that the successful sciences trust not to any single chain of inference no stronger than its weakest link but to the cable of multiple and various arguments intimately connected.

ਸਟੈਨੋਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ "ਜਾਦੂ ਦੀ ਬੁਲੇਟ" ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕਹਿਰੇ ਕਾਰਨ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
stanovich also asserts that science avoids searching for a "magic bullet" it avoids the single-cause fallacy.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੇਵਲ "" ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ... "ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਬਲਕਿ" ... ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਨ ਕਿਹੜੇ ਹਨ ... ".
this means a scientist would not ask merely "what is the cause of ...", but rather "what are the most significant causes of ...".

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ
this is especially the case in the more macroscopic fields of science e.g.

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ.
psychology, physical cosmology .

ਬੇਸ਼ਕ, ਖੋਜ ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
of course, research often analyzes few factors at once, but these are always added to the long list of factors that are most important to consider.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ, ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
for example, knowing the details of only a person's genetics, or their history and upbringing, or the current situation may not explain a behavior, but a deep understanding of all these variables combined can be very predictive.

ਫਰਿੰਜ ਸਾਇੰਸ, ਸੀਡੋਸਾਇੰਸ, ਅਤੇ ਕਬਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਕਿਆਸਅਰਾਈਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਜੋ ਇਕ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਖੌਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਏਗਾ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਸੂਡੋਓਸਾਇੰਸ, ਫਰਿੰਜ ਸਾਇੰਸ ਜਾਂ ਕਬਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
fringe science, pseudoscience, and junk science an area of study or speculation that masquerades as science in an attempt to claim a legitimacy that it would not otherwise be able to achieve is sometimes referred to as pseudoscience, fringe science, or junk science.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿਚਰਡ ਫੇਨਮੈਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਲਈ "ਕਾਰਗੋ ਕਲਟ ਸਾਇੰਸ" ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਦਿੱਖ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ" ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
physicist richard feynman coined the term "cargo cult science" for cases in which researchers believe they are doing science because their activities have the outward appearance of science but actually lack the "kind of utter honesty" that allows their results to be rigorously evaluated.

ਹਾਈਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
various types of commercial advertising, ranging from hype to fraud, may fall into these categories.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਹਿਸਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਤੱਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
there can also be an element of political or ideological bias on all sides of scientific debates.

ਕਈ ਵਾਰ, ਖੋਜ ਨੂੰ "ਮਾੜੇ ਵਿਗਿਆਨ," ਖੋਜ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤ, ਅਚੱਲ, ਅਧੂਰਾ, ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਸਰਲ ਵਿਧੀ ਹੈ.
sometimes, research may be characterized as "bad science," research that may be well-intended but is actually incorrect, obsolete, incomplete, or over-simplified expositions of scientific ideas.

ਸ਼ਬਦ "ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੁਰਾਚਾਰ" ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖੋਜ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
the term "scientific misconduct" refers to situations such as where researchers have intentionally misrepresented their published data or have purposely given credit for a discovery to the wrong person.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਭਿਆਸ ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਲੈਨੀ ਦੀ fl.
scientific practice although encyclopedias such as pliny's fl.

77 ਈ. ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਮਨਘੜਤ ਤੱਥ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ.
77 ad natural history offered purported fact, they proved unreliable.

ਇਕ ਸੰਦੇਹਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਸਬੂਤ ਦੇ demandingੰਗ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਥਿਤੀ ਸੀ.
a skeptical point of view, demanding a method of proof, was the practical position taken to deal with unreliable knowledge.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਲਹਜ਼ੈਨ ਡਬਟਸ ਕਨਰਟਿੰਗ ਟਾਲਮੀ, ਰੋਜਰ ਬੇਕਨ, ਵਿਟੈਲੋ, ਜੌਨ ਪੇਚਮ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ 1605, ਅਤੇ ਸੀਐਸ ਪੀਅਰਸ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੂੰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ.
as early as 1000 years ago, scholars such as alhazen doubts concerning ptolemy , roger bacon, witelo, john pecham, francis bacon 1605 , and c. s. peirce provided the community to address these points of uncertainty.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਗਲਤ ਤਰਕ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ."
in particular, fallacious reasoning can be exposed, such as "affirming the consequent."

"ਜੇ ਆਦਮੀ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ."
"if a man will begin with certainties, he shall end in doubts but if he will be content to begin with doubts, he shall end in certainties."

ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ thousandsੰਗ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ.
the methods of inquiry into a problem have been known for thousands of years, and extend beyond theory to practice.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਹਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਹੈ.
the use of measurements, for example, is a practical approach to settle disputes in the community.

ਜੌਹਨ ਜ਼ੀਮੈਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ.
john ziman points out that intersubjective pattern recognition is fundamental to the creation of all scientific knowledge.

ਜ਼ੀਮਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਵੇਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇਸ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨੂੰ "ਸਮਝਦਾਰੀ ਸਹਿਮਤੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
ziman shows how scientists can identify patterns to each other across centuries he refers to this ability as "perceptual consensibility."

ਫਿਰ ਉਹ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਹਿਸਾਸ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
he then makes consensibility, leading to consensus, the touchstone of reliable knowledge.

ਮੁੱicਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਖੋਜ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ-ਅਧਾਰਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
basic and applied research although some scientific research is applied research into specific problems, a great deal of our understanding comes from the curiosity-driven undertaking of basic research.

ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਅਡਵਾਂਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵੱਲ ਖੜਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਲਪਨਾ ਵੀਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ.
this leads to options for technological advance that were not planned or sometimes even imaginable.

ਇਹ ਨੁਕਤਾ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ "ਮੁ basicਲੀ ਖੋਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀ ਹੈ?"
this point was made by michael faraday when allegedly in response to the question "what is the use of basic research?"

ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਸਰ, ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਕੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ?"
he responded "sir, what is the use of a new-born child?".

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਤੇ ਲਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਹਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ, ਸਾਡੀ ਰਾਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੀਆਂ. ਜੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੇ ਕਾਕਪਿਟ ਵਿੱਚ.
for example, research into the effects of red light on the human eye's rod cells did not seem to have any practical purpose eventually, the discovery that our night vision is not troubled by red light would lead search and rescue teams among others to adopt red light in the cockpits of jets and helicopters.

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੋਜ ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਹੈ.
in a nutshell, basic research is the search for knowledge and applied research is the search for solutions to practical problems using this knowledge.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੁ basicਲੀ ਖੋਜ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਮੋੜ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਭਾਵ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ methodੰਗ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
finally, even basic research can take unexpected turns, and there is some sense in which the scientific method is built to harness luck.

ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਫੰਡ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ.
research in practice due to the increasing complexity of information and specialization of scientists, most of the cutting-edge research today is done by well-funded groups of scientists, rather than individuals.

ਸਿਮਟਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ toolsਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਖੋਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਵੇਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਜਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਨਕਲਾਬ ਹੁਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
simonton notes that due to the breadth of very precise and far reaching tools already used by researchers today and the amount of research generated so far, creation of new disciplines or revolutions within a discipline may no longer be possible as it is unlikely that some phenomenon that merits its own discipline has been overlooked.

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਿੰਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣਾ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਹੈ.
hybridizing of disciplines and finessing knowledge is, in his view, the future of science.

ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ਵ-ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
practical impacts of scientific research discoveries in fundamental science can be world-changing.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਵੀ ਦੇਖੋ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ "ਜੀਸੀਐਸਈ ਸਾਇੰਸ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ".
for example see also notes references sources further reading external links publications "gcse science textbook".

ਵਿਕੀਬੁੱਕ.ਆਰ.ਓ. ਰਿਸੋਰਸਜ਼ ਯੂਰੋਸਾਈੰਸ "ਈਐਸਓਫ ਯੂਰੋਸਾਇੰਸ ਓਪਨ ਫੋਰਮ"
wikibooks.org resources euroscience "esof euroscience open forum".

10 ਜੂਨ, 2010 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on june 10, 2010.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਕਾਸ, ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਇਨ ਦਿ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਆਈਡੀਆਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ.
science development in the latin american docta classification of the sciences in dictionary of the history of ideas.

ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਫਾਰਮੈਟ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, "ਡਿਜ਼ਾਈਨ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਟਰੀਆਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ.
dictionary's new electronic format is badly botched, entries after "design" are inaccessible.

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪੁਰਾਲੇਖ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਸਕਰਣ.
internet archive old version .

"ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ" ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਆਫ ਪੈਲੇਓਨਟੋਲੋਜੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਸਾਇੰਸ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਚੁਣੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਵਿਗਿਆਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿ paleਜ਼ੀਅਮ ਪੈਲੇਓਨਟੋਲੋਜੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
"nature of science" university of california museum of paleontology united states science initiative selected science information provided by us government agencies, including research & development results how science works university of california museum of paleontology the punjab agricultural university pau in ludhiana, punjab is a state agricultural university in india.

ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਪੈਂਤਨਗਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 1962 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
it was established in 1962 and is the nation's third-oldest agricultural university, after govind ballabh pant university of agriculture & technology, pantnagar and orissa university of agriculture and technology, bhubaneshwar.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ.
it has an international reputation for excellence in agriculture.

ਪੀਏਯੂ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਸਰਬੋਤਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pau pioneered the green revolution in india in the 1960s and is considered as one of the best agricultural universities in india.

ਇਹ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was bifurcated in 2005 with the formation of guru angad dev veterinary and animal sciences university.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1962 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
history the punjab agricultural university was established in 1962 to serve the state of erstwhile punjab.

ਨਵੰਬਰ 1966 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਤੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 1970 ਵਿਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪੀਏਯੂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
on trifurcation of punjab in november 1966, haryana agricultural university was carved out of pau by an act of parliament in february 1970.

ਜੁਲਾਈ 1970 ਵਿਚ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in july 1970, himachal pradesh krishi vishvavidyalaya was established.

2006 ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਵੈਟਰਨਰੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਗਡਵਾਸੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
in 2006 the college of veterinary science was upgraded to become guru angad dev veterinary and animal science university gadvasu at ludhiana.

ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਗੁਣਾ ਇਸ ਦੀ ਵੱਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਹੈ।
the pau has played a key role in increasing food grain production in the punjab state several folds share its reputation and ushering in an era of green revolution in india.

ਇਸ ਨੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
it has made notable contributions in increasing livestock and poultry production.

ਖੇਤੀ ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
in recognition of its outstanding achievements in agricultural research, education and extension, it was adjudged the best agricultural university in india in 1995.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਹੁਣ ਚਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
the punjab agricultural university now has four constituent colleges, viz.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਾਲਜ.
college of agriculture, college of agricultural engineering, college of home science and college of basic sciences & humanities.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚਾਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ 28 ਵਿਭਾਗਾਂ ਰਾਹੀਂ, 31 ਮਾਸਟਰਜ਼ ਅਤੇ 30 ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ.
at present the university, through 28 departments in the four constituent colleges, offers 31 master's and 30 ph.d. programmes.

ਕੋਰਸ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the course curricula are constantly revised and restructured to keep pace with the latest developments in agriculture and allied fields.

ਬੁਨਿਆਦੀ andਾਂਚਾ ਅਤੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ.
infrastructure and athletics the university has a very strong reputation in sports, and it and its alumni have won many awards for excellence in sport.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਫੁਟਬਾਲ, ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ, ਹੈਂਡਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਲਾਅਨ ਟੈਨਿਸ, ਤੈਰਾਕੀ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਭਾਰ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ।
the university has facilities for basketball, badminton, cycling, cricket, field hockey, football, gymnastics, handball, volleyball, lawn tennis, swimming, table tennis, weight training and kabbadi.

ਇਕ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਵੇਲਰੋਡਰੋਮ, ਹਾਕੀ ਲਈ ਇਕ ਐਸਟ੍ਰੋਟਰਫ ਮੈਦਾਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵੀ ਹੈ.
there is also a cycling velodrome, an astroturf field for hockey, and a stadium for various sports.

ਇੱਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਓਪਨ-ਏਅਰ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਵਿਵਿਧ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਹੈ.
there is an open-air theatre for cultural activities and a student community center for miscellaneous extracurricular activities.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
numerous international and punjabi culture festivities have been staged at the university.

ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ 1250 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ.
there is a faculty of 1250 members at the main campus and at regional research stations.

ਕੈਂਪਸ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੀਏਯੂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 316 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
campus punjab agricultural university pau is in ludhiana city punjab state in northwest india, 316 km from new delhi.

ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is well connected by road and rail with the national capital.

ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ - ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ 1,510 ਏਕੜ 6.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ' ਤੇ 4,615 ਏਕੜ 18.68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਹੈ.
situated on the ludhiana - ferozepur road, the university covers an area of 1,510 acres 6.1 km2 on its main campus and 4,615 acres 18.68 km2 at the regional research stations.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡ ਗਰਾਂਟ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪੀਏਯੂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਨ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
modeled on the pattern of land grant colleges in the u.s.a., the pau performs the integrated functions of teaching, research and extension in agriculture, agricultural engineering, home science and allied disciplines.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਲ ਲੈਬੋਰਟਰੀ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਰੂਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਾਰਮ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
the university has well-equipped laboratories, library and lecture rooms and elaborate farm facilities.

ਇਕੱਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਵਿਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
accommodation is available in the university hostels for single students.

ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲੱਭਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ.
married students, if accompanied by their family members, have to find accommodation outside the campus.

ਸਪੋਰਟਸ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਇਕ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਜੋ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
sports punjab agricultural university stadium is a multipurpose stadium located in the campus.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਹਾਕੀ ਆਦਿ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
the stadium has got facilities for sports like cricket, football, hockey, etc.

ਹਾਕੀ ਲਈ ਇਕ ਐਸਟ੍ਰੋਟਰਫ ਮੈਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਹਾਕੀ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there is an astroturf field for hockey which is used for hockey event.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਵੇਲਡਰੋਮ ਹੈ.
in addition to this there is a swimming pool and a cycling velodrome.

ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ, ਹੈਂਡਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਲਾਅਨ ਟੈਨਿਸ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਵੇਟ ਲਿਫਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
there are facilities for indoor sports such as basketball, badminton, gymnastics, handball, volleyball, lawn tennis, table tennis, weight lifting and kabbadi etc.

ਗਰਾroundਂਡ ਨੇ 1993 ਵਿਚ ਫਾਈਨਲ ਅਤੇ 1987 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਇਕ ਈਰਾਨੀ ਟਰਾਫੀ ਮੈਚ ਅਤੇ 10 ਲਿਸਟ ਏ ਮੈਚਾਂ ਸਮੇਤ 10 ਰਣਜੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
the ground has also hosted 10 ranji including a final in 1993 and one irani trophy matches from 1987 to 1999 and 10 list a matches.

ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਨਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
international and state awards and achievements the faculty members and the postgraduate students of the university have won national and international awards and honours some of them are listed below .

ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ .ਰਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
pau has produced brilliant sportsmen and women.

ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਰਫੀ ਅਹਿਮਦ ਕਿਦਵਈ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਵਰੂਪ ਭਟਨਾਗਰ ਅਵਾਰਡ ਹਰੀ ਓਮ ਆਸ਼ਰਮ ਟਰੱਸਟ ਅਵਾਰਡ ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ ਸੀਏਆਰ ਬੈਸਟ ਟੀਚਰ ਐਵਾਰਡ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ
padma bhushan padma shri rafi ahmed kidwai award shanti swarup bhatnagar award hari om ashram trust award indian council of agricultural research car best teacher award jawaharlal nehru award.

ਇਸ ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵਰਲਡ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਅਕੈਡਮੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਬੈਸਟ ਇੰਸਟੀਚਿ awardਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ, ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਲ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ, 1995 ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it has achieved the fellowship of the professional scientific academies and societies in recognition of their outstanding contributions listed below third world academy of sciences indian national science academy national academy of agricultural sciences national academy of veterinary sciences best institution award, the indian council of agricultural research, 1995 it has been acclaimed as best agricultural university in asia.

ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਰੁਤਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
pau has achieved distinguished status at the national and international level.

ਇਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ.
it played a unique role in ushering in the green revolution in india.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜ ਸੰਚਾਲਕ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ 50 ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ, 51 ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 42 ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
programs and facilities the university offers five bachelor's degrees, 51 master's degree and 42 doctorate programmes in 50 departments of five constituent colleges.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਚਾਲਕ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਪੰਜ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਬੀ.ਟੈਕ, ਮਾਸਟਰ ਆਫ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਮ.ਸੀ.ਏ. ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਮ.ਟੈਕ, ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਾਲਜ ਆਫ ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ. ਮਾਨਵਤਾ ਵਿਭਾਗ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ, ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
in addition, it offers a bachelor of education program and five diploma programs in its five constituent colleges college of agriculture college of agricultural engineering & technology btech , master of computer applications mca master of engineering mtech , phd college of home science college of basic sciences and humanities department of chemistry offers ph.d. in chemistry, m.sc.

ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
in chemistry and five years integrated m.sc.

ਆਨਰਸ.
hons.

ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ.
in chemistry.

ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਅਤੇ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
department of economics and sociology offers ph.d. and m.sc.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
in agricultural economics and m.sc.

ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ.
and ph.d. in sociology.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ, ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
department of biochemistry offers ph.d. in biochemistry, m.sc.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
in biochemistry and five years integrated m.sc.

ਆਨਰਸ.
hons.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ.
in biochemistry.

ਬੋਟਨੀ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
department of botany offers five years integrated m.sc.

ਆਨਰਸ.
hons.

, ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
, m.sc.

ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਬੋਟਨੀ ਵਿਚ.
and ph.d. in botany.

ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
department of microbiology offers five years integrated m.sc.

ਆਨਰਸ.
hons.

, ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
, m.sc.

ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿਚ.
and ph.d. in microbiology.

ਜੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
department of zoology offers five years integrated m.sc.

ਆਨਰਸ.
hons.

, ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
, m.sc.

ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਜੂਲੋਜੀ ਵਿਚ।
and ph.d. in zoology.

ਗਣਿਤ, ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ.
department of mathematics, statistics and physics offers m.sc.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ.
in physics.

ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਐਮ ਬੀ ਏ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ.
department of business management offers mba and masters in agricultural business management and ph.d. in business management.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਐਮਜੀਐਮਸੀ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਇਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਮਾਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੀਜੀਡੀਏਜੇਐਮਸੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਇਨ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਮਾਸ ਕਮਿicationਨੀਕੇਸ਼ਨ.
department of agricultural journalism, languages & culture offers mjmc masters in journalism and mass communication and pgdajmc post graduate diploma in agricultural journalism and mass communication .

ਸਕੂਲ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਬਾਇਓਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਬੀ.ਟੈਕ., ਐਮ.ਐੱਸ.ਸੀ ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਇਨਫਾਰਮੈਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1998 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
school of agricultural biotechnology b.tech., m.sc., and ph.d. in biotechnology this school has the bioinformatics centre, which was established in 1998.

ਫੂਡ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ b.tech hons ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
department of food science and technology offers b.tech hons.

ਭੋਜਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਫੂਡ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਐਮ ਐਸ ਸੀ.
in food technology and msc in food science.

ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਆਈਪੀਆਰ ਸੈੱਲ ਟੀਐਮਆਈਪੀਆਰ ਸੈੱਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਵੀਆਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
directorate of research technology marketing and ipr cell tmipr cell facilitates the filling of the patents of the new technologies, products and process developed by the scientists of punjab agricultural university, ludhiana.

ਟੀਐਮਆਈਪੀਆਰ ਸੈੱਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
tmipr cell facilitates the process of commercialisation of varieties and hybrids of crops.

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਖੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਇਕ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
an institute of agriculture was established at gurdaspur.

1988 ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਤ੍ਰੈਮੇਸਟਰ ਤੋਂ ਸਮੈਸਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1993 ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਲੈਟਰ ਗਰੇਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਇਕ 10.00 ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪੁਆਇੰਟ averageਸਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
in 1988 the university switched from the trimester to semester system and in 1993 it switched from the letter grade system to a 10.00 credit point average system.

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਧ ਐਮਬੀਏ 1990 ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਟਿਆਲੇ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
notable alumni gurpreet sandh mba 1990 references external links official website punjabi university is a public university located in patiala, punjab, india.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
punjabi university teaches and researches in science, engineering and technology, humanities, social sciences, performing arts and sports.

ਇਹ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਇਹ ਦੂਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ.
it was established on the 30 april 1962, and is only the second university in the world to be named after a language, after hebrew university of israel.

ਮੁallyਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕਸਾਰ ਬਹੁ-ਫੈਕਲਟੀ ਟੀਚਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਿਤ ਸੀ.
originally it was conceived as a unitary multi-faculty teaching and research university, primarily meant for the development and enrichment of punjabi language and culture, but alive to the social and education requirements of the state.

ਕੈਂਪਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ, ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਪਟਿਆਲਾ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੜਕ' ਤੇ, 600 ਏਕੜ 2.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
campus the university campus is spread over an area of 600 acres 2.4 km2 , on the patiala-chandigarh road, about 7 kilometers from patiala.

ਸੰਸਥਾ ਕੋਲ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਬਿਜਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 65 ਅਧਿਆਪਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ ਹਨ.
the institution has 65 teaching and research departments, covering disciplines in humanities, science, fine arts, computer science and business management.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਕਾਸ਼ੀ ਕੈਂਪਸ, ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ.
the university has five regional centres the guru kashi regional center at bathinda, guru kashi campus at talwandi sabo, regional centre for information technology and management at mohali, nawab sher mohammad khan institute of advanced studies in urdu, persian and arabic at malerkotla and college of education at bathinda.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ, ਝੁਨੀਰ, ਸਰਦੂਲਗੜ, ਕਰੰਡੀ, ਰੱਲਾ ਅਤੇ ਦੇਹਲਾ ਸੀਹਾਨ ਵਿਖੇ ਛੇ ਗੁਆਂ .ੀ ਕੈਂਪਸਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
punjabi university maintains six neighborhood campuses at rampura phul, jhunir, sardulgarh, karandi, ralla and dehla seehan.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਐਂਡਰੇਟਾ ਵਿਖੇ ਨੋਰਾਹ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਹੈ।
the university has undertaken the responsibility of maintaining the estate of norah richards at andretta, himachal pradesh.

ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ.
arrangements have been made for faculty members and students who wish to carry out study and research in the fields of theatre and television.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the university manages balbir singh sahitya kendra at dehradun, the capital city of the uttarakhand.

ਇਥੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਰਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖਰੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਦਰਜਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ.
there is a rich library with rare books and manuscripts bequeathed by bhai vir singh, balbir singh and prof puran singh, the doyens of punjabi literature.

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
research on comparative religions is carried out at this center.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਐਕਟ 1961 ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ।
history punjabi university was established on 30 april 1962 under the punjabi university act 1961 as a residential and teaching university, not as an affiliating university.

ਇਸ ਨੇ ਬਾਰਾਂਦਰੀ ਪੈਲੇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਅਸਥਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
it started functioning from temporary accommodation in barandari palace building.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ 10 ਮੀਲ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
initially its jurisdictional area was fixed as the 10-mile 16 km radius.

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਛੇ ਕਾਲਜ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਛੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਆਰਟ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
there were only nine colleges six professional and three art and science colleges in patiala which fell within its jurisdiction.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 1965 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੈਂਪਸ ਚਲੀ ਗਈ.
the university moved to its present campus in 1965.

ਕੈਂਪਸ ਲਗਭਗ 316 ਏਕੜ 1.28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the campus is spread over about 316 acres 1.28 km2 .

ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the campus at patiala makes international standard facilities available for students and researchers.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਕ ਬਹੁ-ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
although initially the main task before the university was to develop and promote the language of the punjabi people, it has since evolved into a multi-faculty educational institution.

ਇਹ 1969 ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ 43 ਕਾਲਜ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it grew into an affiliating university in 1969, with 43 colleges affiliated to it and covering patiala, sangrur and bathinda districts of punjab.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਪਾਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
since then, it developed significantly and acquired a distinctive character among the centres of education and research in the country.

ਹੁਣ, ਇਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 9 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲੇ 138 ਐਫੀਲੀਏਟਡ ਕਾਲਜ ਹਨ.
now, it has 138 affiliated colleges spread over nine districts of punjab.

ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲੇ, ਬਰਨਾਲਾ, ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ, ਸੰਗਰੂਰ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਮੁਹਾਲੀ, ਰੂਪਨਗਰ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
the affiliated colleges are in districts of patiala, barnala, fatehgarh sahib, sangrur, bathinda, mansa, mohali, rupnagar and faridkot.

ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਵੇਸਿਕਾ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
doctorate degree to obtain a doctorate degree from the university one should pass the punjabi language exam punjabi pravesika conducted by the university twice a year.

ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 10 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
students who studies punjabi as a subject until 10th standard need not to qualify the same.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਭਵਨ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਹਾਲ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਾਇੰਸ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਅਪਲਾਈਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਯੂ.ਐੱਸ.ਐੱਮ. ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਸਾਬਕਾ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਕੰਟੀਨ ਬੀ.ਡੀ. ਗੋਲ ਮਾਰਕੀਟ ਜੀ.ਐੱਮ ਟੀ-ਪੁਆਇੰਟ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਲਾਅ ਪੀਐਸਐਲ ਨਿ pak ਪਕਵਾਨ ਐਨਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸੈਂਟਰ ਵੇਲਡਰੋਮ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਭਵਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਕੇਂਦਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ.
landmarks the famous guru gobind singh bhawan media centre guru teg bahadur hall bhai kahn singh nabha central library science auditorium university school of applied management usam school of management studies formerly punjab school of management studies bhagwan dass canteen bd goal market gm t-point punjab school of law psl new pakwan np university college of engineering university computer centre velodrome shri guru granth sahib bhawan facilities and achievements bhai kahn singh nabha central library is a hub of academic and research activities.

ਇਹ 415,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸੌ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
it stocks more than 415,000 books and subscribes to several hundred journals.

ਨਵੀਨਤਮ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the latest books are added regularly.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ 360 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸਵੇਰੇ 8.15 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 8.15 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
the library is kept open for 360 days of the year from 8.15 a.m. to 8.15 p.m.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਰੀਡਿੰਗ ਹਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 400 ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
the library has a reading hall, which has a capacity for 400 readers.

ਗਰਾਉਂਡ ਫਲੋਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਹਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
a separate hall for using the personal books and a reading room has been provided at the ground floor.

ਇਕ ਰਾਤ ਦਾ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ ਸਵੇਰੇ 8.00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ. ਦੁਪਹਿਰ 12.00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਪਿ computerਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
one night reading room remains open from 8.00 p.m. to 12.00 p.m. to further modernize university library services, it is being computerized.

ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਫ਼ਰੈਂਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
ganda singh punjabi reference library, which is an integral part of the library, is housed in a new building interlinked with the main building.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ, ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ 41,548 ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ।
this part of the library has 41,548 books on punjabi language, literature, punjab history and culture.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿਖੇ ਕੁਝ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ, ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਨਗਰ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
the university library is maintains libraries in some of the departments at the campus, extension library at s.a.s.nagar mohali , and a library at regional center bathinda.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਚ ਇਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਖਰੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
besides, balbir singh sahitya kendra, dehradun has a library containing rare books and manuscripts.

ਕੰਪਿ centerਟਰ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਇਸ ਨੈਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਈ-ਮੇਲ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the computer center has established a local area network and all departments enjoy the facilities of internet and e-mail through this network.

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
students are encouraged to take active part in sports.

ਹਾਕੀ, ਫੁੱਟਬਾਲ, ਕ੍ਰਿਕਟ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਐਥਲੈਟਿਕਸ, ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ.
facilities for games such as hockey, football, cricket, basketball, volleyball, athletics, etc.

ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
and well as indoor games are provided.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇਕ ਹਾਲ ਹੈ.
the punjabi university has a large gymnasium and a hall for indoor games.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੇਲਡਰੋਮ ਹੈ.
it is one of the very few institutions in india to possess its own velodrome.

ਯੁਵਕ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the youth welfare department organizes activities all year round.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਯੂਥ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਯੁਵਕ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਫ਼ਰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the punjabi university has won unique distinctions in youth festivals organized by the school's association of indian universities in collaboration with the ministry of youth affairs, government of india, and other events.

ਸਾਲ 2006-07 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਟਰਾਫੀ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
punjabi university was awarded the maulana abul kalam azad trophy for excellence in sports in year 2006-07.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੀ ਦੂਜੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਜਿੱਤੀ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਜ਼ੋਨ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਓਵਰਆਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਬਾਰ ਬਾਰ ਓਵਰਆਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਓਵਰਆਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ. ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਾ।
the university has won overall second position in national inter-university youth festival, won overall championship in north zone inter-university youth festival many times, has won overall championship in punjab state inter-university youth festival repeatedly and has won overall championship many times in all india inter-university punjabi cultural festival.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਯੂਐਸਐਸਆਰ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਸਪੇਨ, ਚੀਨ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਯੂ.ਏ.ਈ. ਵਿਚ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
students of punjabi university have had the privilege of representing india in the festivals of india held in the former ussr, mauritius, spain, china, germany and u.a.e.

ਦੁਬਈ.
dubai .

ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੁਵਕ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਹਾਈਕਿੰਗ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ, ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਥ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਲੈਵਲ ਯੂਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੋਟ੍ਰੈਕਟ ਕਲੱਬ, ਯੰਗ ਕਲਚਰਲ ਕਲੱਬ, ਲੀ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਯੂਥ ਕਲੱਬ.
apart from the above-mentioned activities, the department of youth welfare organizes hiking, trekking, mountaineering and rock climbing courses, holds youth leadership training camps, prepares the students for participation in all india level youth festivals, organizes rotract club, young cultural club, lee club and youth club.

ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਯੋਗਾ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it organizes yoga training camps for the benefit of students of the university teaching departments and colleges.

ਵਿਭਾਗ ਯੁਵਕ ਸਭਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the department publishes the yuvak sabha magazine and holds literary and cultural competitions.

ਐਨਐਸਐਸ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the national service scheme being implemented by the nss department helps students to participate in different programs of social service and national development.

ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਐਕਸ-ਰੇ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਹੈ.
a health center has an x-ray unit and a laboratory for medical tests.

ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਏਡਜ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿੰਗ ਹੈ.
the center has an aids awareness wing.

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਲਥ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਫਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ.
students are entitled to free medical aid by the university health center.

ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਬੇੜਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
the transport department runs a fleet of buses for linking the campus to parts of patiala city.

ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੋਸਟਲ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਚਾਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੋਸਟਲ ਹਨ.
there are three residential hostels for boys and four residential hostels for girls.

ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ 4000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ.
the hostels house 4000 students.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
in addition to this, separate boys and girls hostel for engineering college have started functioning.

ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਫੈਕਲਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ.
a new faculty of arts and culture has been created.

ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਵਿਚ ਮੌਲਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਇਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
originality and authenticity in the pursuit of sikh studies is another area which is receiving more attention and energy.

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਐਡਵਾਂਸ ਸੈਂਟਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
balbir singh sahitya kendra dehradun is being developed as an advanced center for sikh studies.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਨਿ mexico ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਐਸਪਨੋਲਾ ਵਿਖੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
punjabi university has established the first ever overseas center for teaching of punjabi as a foreign language at espanola, new mexico.

ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਖੋਜ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
all the departments are involved to promote research culture and spirit.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਭਾਗ ਯੂਜੀਸੀ, ਡੀਐਸਟੀ, ਸੀਐਸਆਈਆਰ, ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੰਡਿੰਗ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਖੋਜ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
most of the departments have been able to mobilize additional research funding from ugc, dst, csir, planning commission, government departments and other official funding agencies.

ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਖੋਜ ਜੋੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਸੌਂਪੇ ਹਨ.
some science departments have been able to develop research tie-ups with industry and have undertaken several consultancy assignments.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the university has developed a particular expertise in sikh studies and punjabi historical studies.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਠੋਸ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
concerted efforts are being done in developing a translation programme in punjabi and english.

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਘੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਫ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਸ, ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਸ ਅਤੇ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
to develop an association with the outstanding scholars in punjabi language, literature and culture, the university offers life fellowships, senior fellowships and fellowships to the eminent scholars in these fields.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਮੀਨਾਰ, ਸਿੰਪੋਸੀਆ, ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
to ensure academic freedom, the departments organize seminars, symposia, conferences and workshops every year.

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਰ ਫੰਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the teachers are encouraged to participate in national and international seminars through liberal funding.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many teachers are invited to deliver plenery lectures and preside over the sessions at seminars and conferences.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਿureauਰੋ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਕਾਦਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the university established its own publication bureau which is actively engaged in publishing research work of the academic community.

2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਰਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
more than 2000 titles have been published.

ਉੱਘੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾ: ਰਤਨ ਚੰਦ, ਬਿcਰੋਕਰੇਟ ਓਮ ਪੁਰੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ, ਗਾਇਕ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨਵਨੀਤ ਕੌਰ illਿੱਲੋਂ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2013 ਸੰਜੂ ਸੋਲੰਕੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਣਾ ਰਣਬੀਰ, ਅਦਾਕਾਰ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ, ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ, ਦੀਪਕ ਠਾਕੁਰ, ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਿੱਨੂੰ illਿੱਲੋਂ, ਅਦਾਕਾਰ ਕਰਤਾਰ ਚੀਮਾ, ਅਦਾਕਾਰ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦਵਿੰਦਰ ਸ਼ੋਰੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਸੈਮੂਅਲ ਜਾਨ, ਅਦਾਕਾਰ ਸੁਨੀਲ ਮਿੱਤਲ, ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਜ਼ ਦੇ ਸੀਈਓ ਕੇ ਕੇ ਤਲਵਾੜ, ਕਾਰਡੀਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਅਜਾਈ ਐਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1984-86, ਲੇਖਕ, ਸਪਤਾਹਕ 'ਤੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਯੂਐਸਏ ਦੇ ਉੱਘੇ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਚ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਦਰੀ ਡਾ: ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ.
notable alumni dr. rattan chand, bureaucrat om puri, actor malkit singh, singer navjot singh sidhu, cricketer, politician navneet kaur dhillon, model and miss india 2013 sanju solanki, actor rana ranbir, actor bhagwant mann, comedian, politician deepak thakur, hockey player binnu dhillon, actor kartar cheema, actor jagmeet singh brar, politician devinder shory, politician samuel john, actor sunil mittal, ceo of bharti enterprises k. k. talwar, cardiologist and padma bhushan recipient ajai s. prakash 1984-86, author, speaks weekly on international radio and senior pastor in the usa eminent faculty dr. harcharan singh, head of punjabi dept.

ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ, ਲੇਖਕ ਉਜਲ ਸਿੰਘ ਬਾਹਰੀ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸੰਪਾਦਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ, ਥੀਏਟਰ ਬਲਰਾਜ ਪੰਡਿਤ, ਥੀਏਟਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਲਹਿਲ, ਕੰਪਿ sciਟਰ ਸਾਇੰਸ ਬਲਦੇਵ ਰਾਜ ਗੁਪਤਾ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਹਰਦੀਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ‘ਲਾਲੀ’, ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਵਨੀਂਦਰ ਬਹਿਲ, ਥੀਏਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਕੰਨੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤਮਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਥੁੰਛਥ ਏਜੂਥਾਚਨ ਮਲਿਆਲਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਕਾਲੀਲਿਟ ਨੂਨਤ ਡੈਨਿਸ਼ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ.
from dalip kaur tiwana, writer ujjal singh bahri, linguist, editor, publisher surjit singh sethi, theatre balraj pandit, theatre gurpreet singh lehal, computer sciences baldev raj gupta, languages gulzar singh sandhu, journalism hardiljeet singh 'lalli', linguistics navnindra behl, theatre see also similar universities in india kannada university tamil university thunchath ezhuthachan malayalam university telugu university references external links punjabi university, patiala greenland greenlandic kalaallit nunaat danish is an autonomous constituent country within the danish realm between the arctic and atlantic oceans, east of the canadian arctic archipelago.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
though physiographically a part of the continent of north america, greenland has been politically and culturally associated with europe specifically norway and denmark, the colonial powers, as well as the nearby island of iceland for more than a millennium.

ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਸਨੀਕ ਇਨੁਇਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the majority of its residents are inuit, whose ancestors began migrating from the canadian mainland in the 13th century, gradually settling across the island.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
greenland is the world's largest island it is smaller than australia, which is considered a continent .

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕਲੌਤੀ ਸਥਾਈ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ isੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ.
three-quarters of greenland is covered by the only permanent ice sheet outside antarctica.

ਲਗਭਗ 56,480 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ 2013, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
with a population of about 56,480 2013 , it is the least densely populated country in the world.

ਆਰਕਟਿਕ ਉਮਿਆਕ ਲਾਈਨ ਫੈਰੀ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਲਈ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
the arctic umiaq line ferry acts as a lifeline for western greenland, connecting the various cities and settlements.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪਿਛਲੇ 4,500 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਕਟਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਇੱਥੇ ਕਨੈਡਾ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਏ ਹਨ.
greenland has been inhabited off and on for at least the last 4,500 years by arctic peoples whose forebears migrated there from what is now canada.

ਨੌਰਸਮੈਨ ਨੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੈਟਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਲੋਕ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ.
norsemen settled the uninhabited southern part of greenland beginning in the 10th century, and inuit peoples arrived in the 13th century.

ਨੌਰਸ ਬਸਤੀਆਂ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ.
the norse colonies disappeared in the late 15th century.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 1499 ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਟੇਰਾ ਡੋ ਲਾਵਰਡੋਰ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ.
soon after their demise, beginning in 1499, the portuguese briefly explored and claimed the island, naming it terra do lavrador later applied to labrador in canada .

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ ਦੇ ਖੋਜੀ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ.
in the early 18th century, scandinavian explorers reached greenland again.

ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ, ਡੈਨਮਾਰਕ-ਨਾਰਵੇ ਨੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
to strengthen trading and power, denmark-norway affirmed sovereignty over the island.

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
claimed greenland for centuries.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਵੇਈ ਮੂਲ ਦੇ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੈਟਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਈਸਲੈਂਡ ਸੈਟਲ ਕੀਤੀ ਸੀ.
greenland was settled by vikings of norwegian origin more than a thousand years ago, who had previously settled iceland to escape persecution from the king of norway and his central government.

ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਕੋਲੰਬਸ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
vikings set sail from greenland and iceland, discovering north america nearly 500 years before columbus reached caribbean islands.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬਸਤੀਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
they attempted to colonize land.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 1262 ਤਕ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਤਾਜ ਅਧੀਨ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ.
though under continuous influence of norway and norwegians, greenland was not formally under the norwegian crown until 1262.

ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ.
the kingdom of norway was extensive and a military power until the mid-14th century.

ਨਾਰਵੇ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ denੰਗ ਨਾਲ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਬਲੈਕ ਡੈਥ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਰਵੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸੰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਸਥਾ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਨ।
norway was dramatically hit with a larger death toll than denmark by the black death, forcing norway to accept a union in which the central government, university and other fundamental institutions were located in copenhagen.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
thus, the two kingdoms' resources were directed at creating copenhagen.

ਨਾਰਵੇ ਇਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1814 ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਜਦੋਂ ਯੂਨੀਅਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ.
norway became the weaker part and lost sovereignty over greenland in 1814 when the union was dissolved.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 1814 ਵਿਚ ਇਕ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਕਲੋਨੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1953 ਵਿਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
greenland became a danish colony in 1814, and was made a part of the danish realm in 1953 under the constitution of denmark.

1973 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ .ਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
in 1973, greenland joined the european economic community with denmark.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1982 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਈਈਸੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜੋ 1985 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈ ਸੀ।
however, in a referendum in 1982, a majority of the population voted for greenland to withdraw from the eec which was effected in 1985.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਕਲਾਾਲੀਟ ਨੂਨਾਨਿ ਨੁਨਾ ਏਕਸੀਸੀਸਿਮੈਟਿਟਾਕ ਹੈ.
greenland contains the world's largest and most northernly national park, northeast greenland national park kalaallit nunaanni nuna eqqissisimatitaq .

1974 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1988 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ, ਇਹ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ 972,001 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 375,292 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ 29 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
established in 1974 and expanded to its present size in 1988, it protects 972,001 square kilometres 375,292 sq mi of the interior and northeastern coast of greenland and is bigger than all but twenty-nine countries in the world.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ- ਸੇਰਮਸੁਕ, ਕੁਜਲੈਕ, ਕਾਸਸੂਟਸਅਪ ਅਤੇ ਕਿੱਕਟਾ।
greenland is divided into four municipalities - sermersooq, kujalleq, qaasuitsup, and qeqqata.

1979 ਵਿਚ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਨੇ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
in 1979, denmark had granted home rule to greenland, and in 2008, greenlanders voted in favour of the self-government act, which transferred more power from the danish royal government to the local greenlandic government.

ਨਵੇਂ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, 21 ਜੂਨ 2009 ਤੋਂ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੁਲਿਸਿੰਗ, ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਕੰਪਨੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਲੇਖਾਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਆਡਿਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਪਰਦੇਸੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
under the new structure, in effect since 21 june 2009, greenland can gradually assume responsibility for policing, judicial system, company law, accounting, and auditing mineral resource activities aviation law of legal capacity, family law and succession law aliens and border controls the working environment and financial regulation and supervision, while the danish government retains control of foreign affairs and defence.

ਇਹ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਡੀਕੇਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਬਸਿਡੀ 3.4 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it also retains control of monetary policy, providing an initial annual subsidy of dkk 3.4 billion, which is planned to diminish gradually over time.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕੱractionਣ ਤੋਂ ਵੱਧਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
greenland expects to grow its economy based on increased income from the extraction of natural resources.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂਯੂਕ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦੀਆਂ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੰਟਰ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ.
the capital, nuuk, held the 2016 arctic winter games.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ inਰਜਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
greenland leads the world in renewable energy.

ਇਸ ਦੀ energyਰਜਾ ਦਾ 70% ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਹੈ.
70% of its energy is from renewable sources, particularly hydropower.

ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਗਿਆਨ ਮੁ viਲੇ ਵਾਈਕਿੰਗ ਸੈਟਲਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਰੱਖਿਆ.
etymology the early viking settlers named the island as greenland.

ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਸਗਾਸ ਵਿਚ, ਨਾਰਵੇਈ ਜੰਮੀ ਆਈਸਲੈਂਡਰ ਏਰਿਕ ਰੈਡ ਨੂੰ ਆਈਸਲੈਂਡ ਤੋਂ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਸੀ.
in the icelandic sagas, the norwegian-born icelander erik the red was said to be exiled from iceland for manslaughter.

ਆਪਣੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਰਫੀਲੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ.
along with his extended family and his thralls, he set out in ships to explore an icy land known to lie to the northwest.

ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਖੇਤਰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ" ਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਸੁਹਾਵਣਾ ਨਾਮ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰੇਗਾ.
after finding a habitable area and settling there, he named it translated as "greenland" , supposedly in the hope that the pleasant name would attract settlers.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਕਲਾਲੀਸੁਟ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਲੀਲਿੱਤ ਨੂਨਾਤ ਹੈ "ਕਲਾਲਿਟ ਦੀ ਧਰਤੀ".
the name of the country in greenlandic kalaallisut is kalaallit nunaat "land of the kalaallit" .

ਕਲਾਲਿਟ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਟਿ in ਲੋਕ ਹਨ.
the kalaallit are the indigenous greenlandic inuit people who inhabit the country's western region.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਰੰਭਕ ਪੈਲੇਓ-ਐਸਕਿਮੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਲੀਓ-ਐਸਕੀਮੋ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
history early paleo-eskimo cultures in prehistoric times, greenland was home to several successive paleo-eskimo cultures known today primarily through archaeological finds.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪਾਲੀਓ-ਏਸਕਿਮੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਖਲਾ ਲਗਭਗ 2500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the earliest entry of the paleo-eskimo into greenland is thought to have occurred about 2500 bc.

ਤਕਰੀਬਨ 2500 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ 800 ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾੱਕਾਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
from around 2500 bc to 800 bc, southern and western greenland were inhabited by the saqqaq culture.

ਸਾੱਕਾਕ-ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਡਿਸਕੋ ਬੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਸਾੱਕਾਕ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
most finds of saqqaq-period archaeological remains have been around disko bay, including the site of saqqaq, after which the culture is named.

2400 ਬੀਸੀ ਤੋਂ 1300 ਬੀਸੀ ਤੱਕ, ਉੱਤਰੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ i ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
from 2400 bc to 1300 bc, the independence i culture existed in northern greenland.

ਇਹ ਆਰਕਟਿਕ ਛੋਟੀ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
it was a part of the arctic small tool tradition.

ਡੇਲਟੇਟਰਸਰੇਸਨ ਸਮੇਤ ਕਸਬੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗੇ।
towns, including deltaterrasserne, started to appear.

ਤਕਰੀਬਨ 800 ਬੀ.ਸੀ., ਸਾੱਕਾਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ii ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ.
around 800 bc, the saqqaq culture disappeared and the early dorset culture emerged in western greenland and the independence ii culture in northern greenland.

ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟਾਂ ਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੀ.
the dorset culture was the first culture to extend throughout the greenlandic coastal areas, both on the west and east coasts.

ਇਹ 1500 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਥੁੱਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਰਿਹਾ.
it lasted until the total onset of the thule culture in 1500 ad.

ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ.
the dorset culture population lived primarily from hunting of whales and caribou.

ਨੌਰਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ 986 ਤੋਂ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਨੂੰ ਆਈਰਲੈਂਡਰਜ਼ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਏਰੀਕ ਰੈਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 14 ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸੈਟਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
norse settlement from 986, greenland's west coast was settled by icelanders and norwegians, through a contingent of 14 boats led by erik the red.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੂਰਬੀ ਬੰਦੋਬਸਤ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੱਧ ਦੇ ਫਜੋਰਡਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਈ.
they formed three as the eastern settlement, the western settlement and the middle fjords near the southwestern-most tip of the island.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਡੌਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਥੂਲੇ ਕਲਚਰ ਜੋ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ.
they shared the island with the late dorset culture inhabitants who occupied the northern and western parts, and later with the thule culture that entered from the north.

ਨੌਰਸ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਨੇ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਨਾਰਵੇਈ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾਰਵੇਈ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦਰਜ਼ ਕੀਤਾ.
norse greenlanders submitted to norwegian rule in the 13th century under the norwegian empire.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ 1380 ਵਿਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਲ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ 1397 ਤੋਂ ਕਲਮਾਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
later the kingdom of norway entered into a personal union with denmark in 1380, and from 1397 was a part of the kalmar union.

ਨੌਰਸ ਬੰਦੋਬਸਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ-ਫੁੱਲੀਆਂ ਸਨ ਪਰ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬਰਫ਼ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the norse settlements, such as , thrived for centuries but disappeared sometime in the 15th century, perhaps at the onset of the little ice age.

ਕੁਝ ਰੀਕਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਕਾਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੌਰਸ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚੇ.
apart from some runic inscriptions, no contemporary records or historiography survives from the norse settlements.

ਮੱਧਕਾਲੀ ਨਾਰਵੇਈ ਸਾਗਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਾਰਡਰ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਅਤੇ ਦਸਵੰਧ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
medieval norwegian sagas and historical works mention greenland's economy as well as the bishops of gardar and the collection of tithes.

ਕੁੰਨਗਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਕਿੰਗਜ਼ ਮਿਰਰ ਨੌਰਸ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਦਰਾਮਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
a chapter in the konungs the king's mirror describes norse greenland's exports and imports as well as grain cultivation.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਆਈਸਲੈਂਡੀ ਗਾਥਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨੌਰਸ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਮੁ sourcesਲੇ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀਆਂ।
icelandic saga accounts of life in greenland were composed in the 13th century and later, and do not constitute primary sources for the history of early norse greenland.

ਇਸ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਝ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
modern understanding therefore mostly depends on the physical data from archeological sites.

ਆਈਸ ਕੋਰ ਅਤੇ ਕਲੈਮ ਸ਼ੈੱਲ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 800 ਤੋਂ 1300 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਉੱਚਾ ਰੁੱਖ ਰਿਹਾ, ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਉੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। .
interpretation of ice core and clam shell data suggests that between 800 and 1300, the regions around the fjords of southern greenland experienced a relatively mild climate several degrees celsius higher than usual in the north atlantic, with trees and herbaceous plants growing, and livestock being farmed.

ਜੌਂ 70 ਵੀਂ ਪੈਰਲਲ ਤਕ ਫਸਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
barley was grown as a crop up to the 70th parallel.

ਜਿਹੜੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕੋਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ.
what is verifiable is that the ice cores indicate greenland has had dramatic temperature shifts many times over the past 100,000 years.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਫ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਬੁੱ .ੇ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ".
similarly the icelandic book of settlements records famines during the winters, in which "the old and helpless were killed and thrown over cliffs".

ਇਹ ਆਈਸਲੈਂਡੀ ਬਸਤੀਆਂ 14 ਵੀਂ ਅਤੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ.
these icelandic settlements vanished during the 14th and early 15th centuries.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ summerਹਿਰਾਓ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the demise of the western settlement coincides with a decrease in summer and winter temperatures.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮੌਸਮੀ ਤਾਪਮਾਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ 6 ਤੋਂ 8 11 ਤੋਂ 14 ਘੱਟ ਹੈ.
a study of north atlantic seasonal temperature variability showed a significant decrease in maximum summer temperatures beginning in the late 13th century to early 14th much as 6 to 8 11 to 14 lower than modern summer temperatures.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 2000 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the study also found that the lowest winter temperatures of the last 2000 years occurred in the late 14th century and early 15th century.

ਪੂਰਬੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਇਸ ਠੰਡੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the eastern settlement was likely abandoned in the early to mid-15th century, during this cold period.

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹਰਜੋਲਫਸਨੇਸ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਦੁਆਰਾ ਕੱ theੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੌਰਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਿਚ ਸੀ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਰਸਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ eਾਹ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਕੱਟਣਾ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਕੱਟਣਾ.
theories drawn from archeological excavations at herjolfsnes in the 1920s, suggest that the condition of human bones from this period indicates that the norse population was malnourished, maybe due to soil erosion resulting from the norsemen's destruction of natural vegetation in the course of farming, turf-cutting, and wood-cutting.

ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀ ਬਰਫ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਆਪਕ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
malnutrition may also have resulted from widespread deaths due to pandemic plague the decline in temperatures during the little ice age and armed conflicts with the inuit.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਜ਼ਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਧਿਐਨ ਕੁਝ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੌਰਸ ਬਸਤੀਵਾਦ ਨੇ ਬਨਸਪਤੀ 'ਤੇ ਨਾਟਕੀ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ.
however, recent archeological studies somewhat challenge the general assumption that the norse colonisation had a dramatic negative environmental effect on the vegetation.

ਸੰਭਾਵਤ ਨੌਰਸ ਮਿੱਟੀ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਥੂਏਲ ਕਲਚਰ 1300 ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਥੂਲੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ.
data support traces of a possible norse soil amendment strategy the thule culture 1300 present the thule people are the ancestors of the current greenlandic population.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀਓ-ਐਸਕਿਮੌਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਜੀਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
no genes from the paleo-eskimos have been found in the present population of greenland.

ਥੂਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲਗਭਗ 1000, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1300 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ.
the thule culture migrated eastward from what is now known as alaska around 1000, reaching greenland around 1300.

ਥੁਲੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾ innovਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸਲੇਡ ਅਤੇ ਟੌਗਲਿੰਗ ਹਾਰਪੌਨਜ਼ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the thule culture was the first to introduce to greenland such technological innovations as dog sleds and toggling harpoons.

ਸੰਨ 1500 ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂਅਲ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰਾਹ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਗਾਸਪਰ ਕੋਰਟੀ-ਰੀਅਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਜੋ ਟੌਰਡੀਸੀਲਾਸ ਦੀ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
in 1500, king manuel i of portugal sent gaspar corte-real to greenland in search of a northwest passage to asia which, according to the treaty of tordesillas, was part of portugal's sphere of influence.

1501 ਵਿਚ, ਕੌਰਟੇ-ਰੀਅਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਮਿਗੁਏਲ ਕੋਰਟੇ-ਰੀਅਲ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ.
in 1501, corte-real returned with his brother, miguel corte-real.

ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਭਦਿਆਂ, ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਅਤੇ ਨਿfਫਾਉਂਡਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚੇ.
finding the sea frozen, they headed south and arrived in labrador and newfoundland.

ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ, ਕਾਰਟੇਗ-ਰੀਅਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1502 ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਟੋ ਕੈਂਟਨੋ ਦੁਆਰਾ ਅਰਕੋਲੇ ਪਹਿਲੇ ਡੀ ਈਸਟ, ਡਿ duਕ ਆਫ ਫੇਰਾਰਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
upon the brothers' return to portugal, the cartographic information supplied by corte-real was incorporated into a new map of the world which was presented to ercole i d'este, duke of ferrara, by alberto cantino in 1502.

ਕੈਨਟਿਨੋ ਪਲੈਨਸਪੇਅਰ, ਲਿਸਬਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the cantino planisphere, made in lisbon, accurately depicts the southern coastline of greenland.

ਵਿਚ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਕਿੰਗ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ iv ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਗੁੰਮ ਗਈ ਪੂਰਬੀ ਨੌਰਸ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ' ਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਭੇਜੀਆਂ.
in , king christian iv of denmark sent a series of expeditions to greenland and arctic waterways to locate the lost eastern norse settlement and assert danish sovereignty over greenland.

ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ctਖੇ ਆਰਕਟਿਕ ਬਰਫ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੇਪ ਫੇਅਰਵੈਲ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਬਰਫ਼ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ.
the expeditions were mostly unsuccessful, partly due to leaders who lacked experience with the difficult arctic ice and weather conditions, and partly because the expedition leaders were given instructions to search for the eastern settlement on the east coast of greenland just north of cape farewell, which is almost inaccessible due to southward drifting ice.

ਤਿੰਨੋਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਲਟ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਜੇਮਜ਼ ਹਾਲ ਸੀ.
the pilot on all three trips was english explorer james hall.

ਨੌਰਸ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਨਯੂਟ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਨੌਰਸ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ.
after the norse settlements died off, the area came under the de facto control of various inuit groups, but the danish government never forgot or relinquished the claims to greenland that it had inherited from the norse.

ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ।
when it re-established contact with greenland in the early 18th century, denmark asserted its sovereignty over the island.

1721 ਵਿਚ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ-ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਹੰਸ ਏਜੇਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੋਈ ਨੋਰਸ ਸਭਿਅਤਾ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
in 1721, a joint mercantile and clerical expedition led by danish-norwegian missionary hans egede was sent to greenland, not knowing whether a norse civilization remained there.

ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਡੈਨੋ-ਨਾਰਵੇਈ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
this expedition is part of the dano-norwegian colonization of the americas.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ 15 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਹੰਸ ਏਜੇਡੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਪਾਲ ਏਗੇਡ ਨੂੰ ਉਥੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਛੱਡ ਕੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸੈਮੀਨਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
after 15 years in greenland, hans egede left his son paul egede in charge of the mission there and returned to denmark, where he established a greenland seminary.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਕਲੋਨੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ "ਗੁੱਡ ਹੋਪ"' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ.
this new colony was centred at "good hope" on the southwest coast.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਡੈਨਿਸ਼ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
gradually, greenland was opened up to danish merchants, and closed to those from other countries.

ਕੀਲ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੰਧੀ ਜਦੋਂ 1814 ਵਿਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਤਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਭੰਗ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਕੀਲ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
treaty of kiel to world war ii when the union between the crowns of denmark and norway was dissolved in 1814, the treaty of kiel severed norway's former colonies and left them under the control of the danish monarch.

ਨਾਰਵੇ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1931 ਵਿਚ ਏਰਿਕ ਰੈਡਜ਼ ਲੈਂਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਹਿਤ ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਟੇਰੇਰਾ ਨਲੀਅਸ ਹੈ।
norway occupied then-uninhabited eastern greenland as erik the red's land in july 1931, claiming that it constituted terra nullius.

ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ 1933 ਵਿਚ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਜਿਸਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ।
norway and denmark agreed to submit the matter in 1933 to the permanent court of international justice, which decided against norway.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਬੰਧ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1940 ਨੂੰ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
greenland's connection to denmark was severed on 9 april 1940, early in world war ii, after denmark was occupied by nazi germany.

8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਨੂੰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂਕਿ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
on 8 april 1941, the united states occupied greenland to defend it against a possible invasion by germany.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ 1945 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
the united states occupation of greenland continued until 1945.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਇਵੀਟੂਟ ਵਿਖੇ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਲਾਇਟ ਵੇਚ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਇਆ ਸੀ.
greenland was able to buy goods from the united states and canada by selling cryolite from the mine at ivittuut.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨਰਸਰਸੂਕ ਵਿਖੇ ਬਲੂਈ ਵੈਸਟ -1 ਅਤੇ ਕੰਜਰਲੁਸੁਆਕ ਵਿਖੇ ਬਲੂ ਵੈਸਟ -8 ਸਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਜੇ ਵੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the major air bases were bluie west-1 at narsarsuaq and bluie west-8 at kangerlussuaq , both of which are still used as greenland's major international airports.

ਬਲੂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਮਿਲਟਰੀ ਕੋਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ.
bluie was the military code name for greenland.

ਇਸ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਗਵਰਨਰ ਐੱਸਕੇ ਬਰਨ ਨੇ 1925 ਦੇ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ, ਗਵਰਨਰ ਅਕਸਲ ਸਵਨੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
during this war, the system of government changed governor eske brun ruled the island under a law of 1925 that allowed governors to take control under extreme circumstances governor aksel svane was transferred to the united states to lead the commission to supply greenland.

ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸੀਰੀਅਸ ਪੈਟਰੋਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ 1942 ਵਿਚ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the danish sirius patrol guarded the northeastern shores of greenland in 1942 using dogsleds.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਜਰਮਨ ਮੌਸਮ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
they detected several german weather stations and alerted american troops, who destroyed the facilities.

ਤੀਜੀ ਰੀਕ ਦੇ collapseਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਲਬਰਟ ਸਪੀਅਰ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਛੁਪਣ ਲਈ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬਚਣਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਅੱਗੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
after the collapse of the third reich, albert speer briefly considered escaping in a small aeroplane to hide out in greenland, but changed his mind and decided to surrender to the united states armed forces.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 1940 ਤੱਕ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਸਮਾਜ ਰਿਹਾ ਸੀ.
greenland had been a protected and very isolated society until 1940.

ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਸਖਤ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਵ੍ਹੀਲਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ.
the danish government had maintained a strict monopoly of greenlandic trade, allowing only small scale troaking with scottish whalers.

ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ.
in wartime greenland developed a sense of self-reliance through self-government and independent communication with the outside world.

ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 1946 ਵਿਚ ਇਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਸੀ, ਨੇ ਸਬਰ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ.
despite this change, in 1946 a commission including the highest greenlandic council, the , recommended patience and no radical reform of the system.

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਬਦਲਣ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
two years later, the first step towards a change of government was initiated when a grand commission was established.

ਜੀ -50 ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਖਰੀ ਰਿਪੋਰਟ 1950 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ.
a final report g-50 was presented in 1950 greenland was to be a modern welfare state with denmark as sponsor and example.

1953 ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1953 greenland was made an equal part of the danish kingdom.

ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ 1979 ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
home rule was granted in 1979.

ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯਮ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1946 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ 100,000,000 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
home rule and self-rule following world war ii, the united states developed a geopolitical interest in greenland, and in 1946 the united states offered to buy the island from denmark for 100,000,000.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
denmark refused to sell it.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਕੀਲੀਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਧਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in the 21st century, the united states, according to wikileaks, remains highly interested in investing in the resource base of greenland and in tapping hydrocarbons off the greenlandic coast.

1950 ਵਿਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨਾਟੋ ਕੋਲਡ ਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਥੂਲ ਏਅਰ ਬੇਸ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।
in 1950 denmark agreed to allow the us to reestablish thule air base in greenland it was greatly expanded between 1951 and 1953 as part of a unified nato cold war defense strategy.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਨੇੜਲੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।
the local population of three nearby villages was moved more than 100 kilometres 62 mi away in the winter.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਆਈਸ ਕੈਪ ਵਿਚ ਗੁਪਤ ਪਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਬਟਰਰੇਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਆਈਸਵਰਮ ਹੈ।
the united states tried to construct a subterranean network of secret nuclear missile launch sites in the greenlandic ice cap, named project iceworm.

ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਕੈਂਪ ਸਦੀ ਤੋਂ 1960 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਾਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ.
it managed this project from camp century from 1960 to 1966 before abandoning it as unworkable.

ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸਰਕਾਰ 1997 ਤੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਚੇਤੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1968 ਵਿਚ ਥੂਲੇ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਬੀ -52 ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the danish government did not become aware of the program's mission until 1997, when they discovered it while looking for records related to the crash of a nuclear-equipped b-52 bomber at thule in 1968.

1953 ਦੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰੁਤਬਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਮਐਮਟੀ ਕਾਉਂਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
with the 1953 danish constitution, greenland's colonial status ended as the island was incorporated into the danish realm as an amt county .

ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਜ਼ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
danish citizenship was extended to greenlanders.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਪ੍ਰਤੀ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਡੀ-ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਸੀਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
danish policies toward greenland consisted of a strategy of cultural de-greenlandification.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਡੈਨਮਾਰਕ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੀਤੀ.
during this period, the danish government promoted the exclusive use of the danish language in official matters, and required greenlanders to go to denmark for their post-secondary education.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੱਖਣੀ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਗੁਆ ਬੈਠੇ.
many greenlandic children grew up in boarding schools in southern denmark, and a number lost their cultural ties to greenland.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੀਤੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਦਲਣ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ "ਸਫਲ" ਹੋ ਗਈਆਂ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਗਏ.
while the policies "succeeded" in the sense of shifting greenlanders from being primarily subsistence hunters into being urbanized wage earners, the greenlandic elite began to reassert a greenlandic cultural identity.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਇਕ ਲਹਿਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜੋ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
a movement developed in favour of independence, reaching its peak in the 1970s.

1972 ਵਿਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਾਂਝੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਲਈ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਰੁਤਬਾ ਭਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ 1979 ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਐਕਟ ਹੋਇਆ.
as a consequence of political complications in relation to denmark's entry into the european common market in 1972, denmark began to seek a different status for greenland, resulting in the home rule act of 1979.

ਇਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।
this gave greenland limited autonomy with its own legislature taking control of some internal policies, while the parliament of denmark maintained full control of external policies, security, and natural resources.

ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 1 ਮਈ 1979 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the law came into effect on 1 may 1979.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਮਾਰਗਰੇਥੇ ii, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣੀ ਹੈ.
the queen of denmark, margrethe ii, remains greenland's head of state.

1985 ਵਿਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਸਵੈ-ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਈਈਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਈਈਸੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੀਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ' ਤੇ ਇਕ ਈਈਸੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ.
in 1985, greenland left the european economic community eec upon achieving self-rule, as it did not agree with the eec's commercial fishing regulations and an eec ban on seal skin products.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ 25 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਬਾਰੇ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।
greenland voters approved a referendum on greater autonomy on 25 november 2008.

21 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਨਿਆਂਇਕ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
on 21 june 2009, greenland gained self-rule with provisions for assuming responsibility for self-government of judicial affairs, policing, and natural resources.

ਨਾਲ ਹੀ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ.
also, greenlanders were recognized as a separate people under international law.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
denmark maintains control of foreign affairs and defence matters.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਨੇ 3.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡੈਨਿਸ਼ ਕ੍ਰੋਨਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਬਲਾਕ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਗ੍ਰਾਂਟ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ.
denmark upholds the annual block grant of 3.2 billion danish kroner, but as greenland begins to collect revenues of its natural resources, the grant will gradually be diminished.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਅੰਤਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is generally considered to be a step toward eventual full independence from denmark.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
greenlandic was declared the sole official language of greenland at the historic ceremony.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੈਰ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
geography and climate greenland is the world's largest non-continental island and the third largest country in north america.

ਇਹ ਵਿਥਕਾਰ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
it lies between latitudes and , and longitudes and .

ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਤੇ ਬੈਫਿਨ ਬੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ.
the atlantic ocean borders greenland's southeast the greenland sea is to the east the arctic ocean is to the north and baffin bay is to the west.

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਬੈਨਾਫਿਨ ਬੇ ਦੇ ਪਾਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਆਈਸਲੈਂਡ ਹਨ.
the nearest countries are canada, to the west and southwest across baffin bay, and iceland, east of greenland in the atlantic ocean.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਭਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ.
greenland also contains the world's largest national park, and it is the largest dependent territory by area in the world.

ਨੂਯਕ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ dailyਸਤਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੌਸਮ ਦੇ 7 ਤੋਂ 45 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the average daily temperature of nuuk, greenland varies over the seasons from to 7 18 to 45 .

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 2,166,086 ਕਿਮੀ 2 836,330 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ 1,755,637 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 677,855 ਵਰਗ ਮੀ 81% ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2,850,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 680,000 ਕਿu ਮੀ.
the total area of greenland is 2,166,086 km2 836,330 sq mi including other offshore minor islands , of which the greenland ice sheet covers 1,755,637 km2 677,855 sq mi 81% and has a volume of approximately 2,850,000 km3 680,000 cu mi .

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਵਾਜਕਿਨਜ਼ ਰੇਂਜ ਈਸਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ 3,700 ਮੀਟਰ 12,139 ਫੁੱਟ' ਤੇ ਹੈ.
the highest point on greenland is fjeld at 3,700 m 12,139 ft of the watkins range east greenland mountain range .

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ 1,500 ਮੀਟਰ 4,921 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the majority of greenland, however, is less than 1,500 m 4,921 ft in elevation.

ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਭਾਰ ਨੇ ਮੱਧ ਭੂਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 300 ਮੀਟਰ 984 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਬੇਸਿਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਚੇ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਹਨ.
the weight of the ice sheet has depressed the central land area to form a basin lying more than 300 m 984 ft below sea level, while elevations rise suddenly and steeply near the coast.

ਬਰਫ਼ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ.
the ice flows generally to the coast from the centre of the island.

1951 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਲ-ਐਮਲੇ ਵਿਕਟਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹੇਠ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
a survey led by french scientist paul-emile victor in 1951 concluded that, under the ice sheet, greenland is composed of three large islands.

ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੰਗ ਤਣਾਅ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੈਨਿਯਨ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਨੌਰਦੋਸਟ੍ਰੁਡਿੰਗੇਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਇਲੂਲਿਸਤ ਆਈਸਫਜੋਰਡ ਵਿਖੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ.
this is disputed, but if it is so, they would be separated by narrow straits, reaching the sea at ilulissat icefjord, at greenland's grand canyon and south of nordostrundingen.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਬਰਫ ਮੁਕਤ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਬਾਦੀ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ.
all towns and settlements of greenland are situated along the ice-free coast, with the population being concentrated along the west coast.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿ municipalityਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the northeastern part of greenland is not part of any municipality, but it is the site of the world's largest national park, northeast greenland national park.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਉੱਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਨਕਸ਼ੇ ਵਿਚ ਸੱਜੇ ਈਸਮਿਟ, ਨੌਰਥ ਆਈਸ, ਨੌਰਥ ਜੀਆਰਆਈਪੀ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਦਿ ਰਾਵੇਨ ਸਕਾਈਵੇ ਵੱਲ ਫਿੱਕੇ ਨੀਲੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ.
at least four scientific expedition stations and camps had been established on the ice sheet in the ice-covered central part of greenland indicated as pale blue in the map to the right eismitte, north ice, north grip camp and the raven skiway.

ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਲ ਭਰ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਸਮਿਟ ਕੈਂਪ, ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ 'ਤੇ, 1989 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
currently, there is a year-round station, summit camp, on the ice sheet, established in 1989.

ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਫਜੋਰਡ, 1950 ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸਥਾਈ ਚੌਕੀ ਸੀ.
the radio station fjord was, until 1950, the northernmost permanent outpost in the world.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਉੱਤਰ, ਪੈਰੀ ਲੈਂਡ, ਕਿਸੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਦੀ ਹਵਾ ਬਰਫ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
the extreme north of greenland, peary land, is not covered by an ice sheet, because the air there is too dry to produce snow, which is essential in the production and maintenance of an ice sheet.

ਜੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 7 ਮੀਟਰ 23 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ.
if the greenland ice sheet were to melt away completely, the world's sea level would rise by more than 7 m 23 ft .

1989 ਅਤੇ 1993 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਯੂਐਸ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਲਵਾਯੂ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.9 ਮੀਲ ਲੰਬੇ ਆਈਸ ਕੋਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
between 1989 and 1993, us and european climate researchers drilled into the summit of greenland's ice sheet, obtaining a pair of 3 km 1.9 mi long ice cores.

ਕੋਰਾਂ ਦੇ ਲੇਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 100,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਤੀਜੇ.
analysis of the layering and chemical composition of the cores has provided a revolutionary new record of climate change in the northern hemisphere going back about 100,000 years, and illustrated that the world's weather and temperature have often shifted rapidly from one seemingly stable state to another, with worldwide consequences.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the glaciers of greenland are also contributing to a rise in the global sea level at a faster rate than was previously believed.

1991 ਤੋਂ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਸਵਿਸ ਕੈਂਪ ਵਿਖੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੇ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ temperatureਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 6 11 ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ.
between 1991 and 2004, monitoring of the weather at one location swiss camp showed that the average winter temperature had risen almost 6 11 .

ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਝੱਖੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਰਫਬਾਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 1994 ਤੋਂ 2005 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਟੋਪੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ 6ਸਤਨ 6 ਸੈਮੀ ਜਾਂ 2.36 ਮੋਟਾਈ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
other research has shown that higher snowfalls from the north atlantic oscillation caused the interior of the ice cap to thicken by an average of 6 cm or 2.36 in yr between 1994 and 2005.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰਮ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੌਦੇ ਡੀਐਨਏ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.2 ਮੀਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ.
however, a recent study suggests a much warmer planet in relatively recent geological times scientists who probed 2 km 1.2 mi through a greenland glacier to recover the oldest plant dna on record said that the planet was far warmer hundreds of thousands of years ago than is generally believed.

ਦੱਖਣੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰੁੱਖ, ਪੌਦੇ, ਮੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦਾ ਡੀਐਨਏ ਲਗਭਗ 450,000 ਤੋਂ 900,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲੰਬੇ ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਬੋਰਲ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਚਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ.
dna of trees, plants, spiders and insects including butterflies from beneath the southern greenland glacier was estimated to date to 450,000 to 900,000 years ago, according to the remnants retrieved from this long-vanished boreal forest.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਕ ਹਰੇ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਅੱਜ ਤੋਂ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ.
that view contrasts sharply with the prevailing one that a lush forest of this kind could not have existed in greenland any later than 2.4 million years ago.

ਇਹ ਡੀ ਐਨ ਏ ਨਮੂਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ 10% ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ 1.4 ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these dna samples suggest that the temperature probably reached 10 50 in the summer and 1.4 in the winter.

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, 000, 000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਖਰੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਸਥਾਨਕ ਤਾਪਮਾਨ ਹੁਣ ਨਾਲੋਂ nowਸਤਨ 5 9 ਵੱਧ ਸੀ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਘਲ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ.
they also indicate that during the last interglacial period, 130, ,000 years ago, when local temperatures were on average 5 9 higher than now, the glaciers on greenland did not completely melt away.

2003 ਵਿਚ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਟਾਪੂ, 35 ਬਾਈ 15 ਮੀਟਰ 115 ਮੀਟਰ 49 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ, ਆਰਕਟਿਕ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਡੈੱਨਿਸ ਸਮਿੱਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ 83-42 ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਤੇ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2003, a small island, 35 by 15 metres 115 by 49 feet in length and width, was discovered by arctic explorer dennis schmitt and his team at the coordinates of 83-42.

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਟਾਪੂ ਸਥਾਈ ਹੈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
whether this island is permanent is not confirmed as of yet.

ਜੇ ਇਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ.
if it is, it is the northernmost permanent known land on earth.

2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਟਾਪੂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2007 the existence of a new island was announced.

"ਯੂਨਾਰਤੋਕ ਕਿਕੇਰਟਾਕ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਾਰਮਿੰਗ ਆਈਲੈਂਡ, ਇਹ ਟਾਪੂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੁਆਰਾ erੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
named "uunartoq qeqertaq" english warming island , this island has always been present off the coast of greenland, but was covered by a glacier.

ਇਹ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ 2002 ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜਣ ਲਈ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2007 ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਘਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਖੁੱਲੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
this glacier was discovered in 2002 to be shrinking rapidly, and by 2007 had completely melted away, leaving the exposed island.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਐਟਲਸ ਆਫ਼ ਦਿ ਵਰਲਡ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਪਲੇਸ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the island was named place of the year by the oxford atlas of the world in 2007.

ਅਟਲਾਂਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬੇਨ ਕੀਨ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, “ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਸਮਾਚਾਰ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੇ ਬ੍ਰਿਜ.
ben keene, the atlas's editor, commented "in the last two or three decades, global warming has reduced the size of glaciers throughout the arctic and earlier this year, news sources confirmed what climate scientists already knew water, not rock, lay beneath this ice bridge on the east coast of greenland.

ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਾਪੂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੰਮੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਿਘਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ".
more islets are likely to appear as the sheet of frozen water covering the world's largest island continues to melt".

ਕੁਝ ਵਿਵਾਦ ਟਾਪੂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਟਾਪੂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਗਰਮ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
some controversy surrounds the history of the island, specifically over whether the island might have been revealed during a brief warm period in greenland during the mid-20th century.

ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਗੁਸ਼ਲ ਨਗਸੁਆਕ ਵਿਚ ਪੋਸਟਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਨੁਗਸੁਆਕ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ 1310 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਕਾਕਗਦਲੂਟ-ਪਹਾੜ-ਧਰਤੀ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਆਈਸ ਤੋਂ .92 "ਐਨ .52" ਤੇ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 31 ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ. ਡਬਲਯੂ, ਵੈਸਟ-ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ.
postglacial glacier advances on the peninsula nugssuaq in west-greenland the 1310 m-high qaqugdluit-mountain-land on the south-side of the peninsula nugssuaq, situated 50 kilometres 31 miles west of the greenland inland ice at .92"n .52"w, is exemplary of the numerous mountain areas of west-greenland.

ਸਾਲ 1979 ਦੇ ਪੜਾਅ 0 ਤਕ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੋਂ ਹੋਲੋਸੀਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ
up to the year 1979 stage 0 it shows historical to holocene, i.e.

ਪੋਸਟਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪੜਾਅ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 7000 ਵਾਪਸ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ. 10 000 ਸਾਲ.
postglacial glacier stages dating back at least 7000 and at most c. 10 000 years.

1979 ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਜੀਭ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ 660 ਅਤੇ 140 ਮੀਟਰ 2,170 ਅਤੇ 460 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖਤਮ ਹੋਈ.
in 1979 the glacier tongues came to an end according to the extent and height of the glacier nourishing area between 660 and 140 metres 2,170 and 460 feet above sea level.

ਉਚਿਤ ਜਲਵਾਯੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ- ਬਰਫਬਾਰੀ ela ਸੀ. 800 ਮੀਟਰ 2,600 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ.
the pertinent climatic glacier- snowline ela ran at c. 800 metres 2,600 feet in height.

ਤਿੰਨ ਹੋਲੋਸੀਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪੜਾਅ v viii ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ vii ਦੀ ਬਰਫਬਾਰੀ ਸੀ. 230 ਮੀਟਰ 750 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾਈ, ਭਾਵ
the snowline of the oldest vii of the three holocene glacier stages v vii ran c. 230 metres 750 feet deeper, i.e.

ਤੇ ਸੀ. 570 ਮੀਟਰ 1,870 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ.
at c. 570 metres 1,870 feet in height.

ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪੜਾਅ iv-i ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹਨ.
the four youngest glacier stages iv-i are of a historical age.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1811 ਤੋਂ 1850 ਅਤੇ 1880 ਤੋਂ 1900 "ਛੋਟਾ ਬਰਫ਼ ਉਮਰ", 1910 ਤੋਂ 1930, 1948 ਅਤੇ 1953 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਉੱਨਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
they have to be classified as belonging to the global glacier advances in the years 1811 to 1850 and 1880 to 1900 "little ice age" , 1910 to 1930, 1948 and 1953.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ 1979 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤਕ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ.
their snowlines rose step by step up to the level of 1979.

ਮੌਜੂਦਾ ਬਰਫਬਾਰੀ ਸਟੇਜ 0 ਲਗਭਗ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਾਅ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the current snowline stage 0 runs nearly unchanged.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੋਸਟਗਲਾਸਿਕ ਪੜਾਅ vii ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਦੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਰਫ-ਧਾਰਾ-ਨੈਟਵਰਕ, ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ landੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ.
during the oldest postglacial stage vii an ice-stream-network from valley glaciers joining each other, has completely covered the landscape.

ਇਸ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪਠਾਰ-ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
its nourishing areas consisted of high-lying plateau-glaciers and local ice caps.

ਉਸ ਬਾਰੇ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਕਾਰਨ ਸੀ. 230 ਮੀਟਰ 750 ਫੁੱਟ ਜੋ ਸੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ. 1.5 2.7, 1979 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਪਠਾਰ-ਗਲੇਸੀਏਸ਼ਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਮੁੱਖ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ.
due to the uplift of the snowline about that c. 230 metres 750 feet what corresponds to a warming about c. 1.5 2.7 , since 1979 there exists a plateau-glaciation with small glacier tongues hanging down on the margins that nearly did not reach the main valley bottoms any more.

ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 700 ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
biodiversity there are approximately 700 known species of insects in greenland, which is low compared with other countries over one million species have been described worldwide .

ਸਮੁੰਦਰ ਮੱਛੀ ਅਤੇ invertebrates ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਲਕੇ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਕਰੰਟ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰirdੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਸਮੇਤ.
the sea is rich in fish and invertebrates, especially in the milder west greenland current, and a large part of the greenland fauna associated with marine production, including large colonies of seabirds.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੇਸੀ ਜਮੀਨੀ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲਰ ਬੇਅਰ, ਆਰਕਟਿਕ ਫੌਕਸ, ਰੇਨਡਰ, ਆਰਕਟਿਕ ਹੇਅਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਬਲਦ, ਕੋਲਡ ਲੇਮਿੰਗ, ਇਰਮਾਈਨ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਬਘਿਆੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the few native land mammals in greenland include the polar bear, arctic fox, reindeer, arctic hare, musk ox, collared lemming, ermine, and arctic wolf.

ਅਖੀਰਲੇ ਚਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਵਲ ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਲੈਸਮੀਅਰ ਆਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਕੇ.
the last four are found naturally only in east greenland, having immigrated from ellesmere island.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਹਨ.
there are dozens of species of seals and whales along the coast.

ਭੂਮੀਗਤ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਫੈਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
land fauna consists predominantly of animals that have spread from north america or for a lot of birds and insects coming from europe.

ਇਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੇਸੀ ਜਾਂ ਮੁਫਤ-ਜੀਵਣ ਸਰੂਪਾਂ ਜਾਂ ਆਂਫਿਬੀਅਨ ਨਹੀਂ ਹਨ.
there are no native or free-living reptiles or amphibians on the island.

ਫਾਈਟੋਗੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਬੋਰਲ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਰਕੰਬੋਰੀਅਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਰਕਟਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
phytogeographically, greenland belongs to the arctic province of the circumboreal region within the boreal kingdom.

ਇਹ ਟਾਪੂ ਬਨਸਪਤੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਝਾੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the island is sparsely populated in vegetation plant life consists mainly of grassland and small bushes, which is regularly grazed by livestock.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੁੱਖ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚਿੱਟਾ ਬਰਿੱਚ ਬੈਟੁਲਾ ਪਬਸੈਸਨ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ-ਪੱਤਾ ਵਿਲੋ ਸੈਲਿਕਸ ਗਲੂਕਾ, ਰੋਅਨਾਂਸ ਸੌਰਬਸ ਅਕਿਉਪਾਰੀਆ, ਆਮ ਜੂਨੀਪਰਜ਼ ਜੁਨੀਪਰਸ ਕਮਿ communਨਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਰੁੱਖ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਲੋ ਹਨ.
the most common tree native to greenland is the european white birch betula pubescens along with gray-leaf willow salix glauca , rowans sorbus aucuparia , common junipers juniperus communis and other smaller trees, mainly willows.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 500 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ
greenland's flora comprises about 500 species of higher plants, i.e.

ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ, ਫਰਨਜ਼, ਹਾਰਸੈਟੇਲ ਅਤੇ ਲਾਇਕੋਪੋਡੀਓਫਿਟਾ.
flowering plants, ferns, horsetails and lycopodiophyta.

ਦੂਜੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਲਾਈਕਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 950 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੰਗਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਐਲਗੀ ਕੁਝ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ.
of the other groups, the lichens are the largest with about 950 species of major fungal species are known mosses and algae anything less.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਚੇ ਪੌਦੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਰਕਟਿਕ ਅਤੇ ਐਲਪਾਈਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਰਜਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਖਾਸ ਸੈਕਸੀਫਰੇਜ ਅਤੇ ਬਾਜਵਾਪੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ.
most of greenland's higher plants are widespread, particularly in arctic and alpine regions, and only a dozen species of particular saxifrage and hawkweed is endemic.

ਨੌਰਸਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ cowਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ.
a few species were introduced by the norsemen, such as cow vetch.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਕੁੱਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਨਯੂਟ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ, ਰੇਂਡਰ, ਘੋੜਾ, ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਭੇਡਡੌਗ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ antsਲਾਦ.
the animals of greenland include the greenland dog, which was introduced by the inuit, as well as european-introduced species such as greenlandic sheep, goats, cattle, reindeer, horse, chicken and sheepdog, all descendants of animals imported by europeans.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੱਡਡ ਮੋਹਰ ਸਾਈਸਟੋਫੋਰਾ ਕ੍ਰਿਸਟਾਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਲੇਟੀ ਮੋਹਰ ਹੈਲੀਚੋਇਰਸ ਗ੍ਰੀਪਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
marine mammals include the hooded seal cystophora cristata as well as the grey seal halichoerus grypus .

ਗਰਮੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਵ੍ਹੇਲ ਅਕਸਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
whales frequently pass very close to greenlandic shores in the late summer and early autumn.

ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਲੂਗਾ ਵ੍ਹੇਲ, ਬਲਿ w ਵ੍ਹੇਲ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵ੍ਹੇਲ, ਫਿਨ ਵ੍ਹੇਲ, ਹੰਪਬੈਕ ਵ੍ਹੇਲ, ਮਿਨਕੇ ਵ੍ਹੇਲ, ਨਰਵਾਲ, ਪਾਇਲਟ ਵ੍ਹੇਲ, ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
species represented include the beluga whale, blue whale, greenland whale, fin whale, humpback whale, minke whale, narwhal, pilot whale, sperm whale.

ਲਗਭਗ 225 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਲ ਬਰਾਮਦ ਦਾ ਲਗਭਗ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੈ.
approximately 225 species of fish are known from the waters surrounding greenland, and the fishing industry is a major part of greenland's economy, accounting for approximately the majority of the country's total exports.

ਪੰਛੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਡ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
birds, especially seabirds, are an important part of greenland's animal life.

ਖੜੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ onਕਸ, ਪਫਿਨਜ਼, ਸਕੂਆ ਅਤੇ ਕਿਟੀਵੇਕਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
on steep mountainsides breed large colonies of auks, puffins, skuas, and kittiwakes.

ਆਮ ਬੱਤਖਾਂ ਵਿਚ ਈਡਰ, ਲੰਬੇ ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਬਤਖ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਈਡਰ ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਚਿੱਟੇ-ਫਰੰਟਡ ਹੰਸ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਗੁਲਾਬੀ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਬਾਰਨੈਲ ਹੰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
by common ducks include eiders, long-tailed ducks and the king eider and in west greenland white-fronted goose and in east greenland pink-footed goose and barnacle goose.

ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਬਰਫ ਬਨਿੰਗ, ਲੈਪਲੈਂਡ ਬੈਂਟਿੰਗ, ਰਿੰਗਡ ਪਲਾਵਰ, ਲਾਲ ਥ੍ਰੋਏਡਡ ਲੂਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਗਰਦਨ ਫਾਲੋਰੋਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
breeding migratory birds are also including snow bunting, lapland bunting, ringed plover, red-throated loon and red-necked phalarope.

ਭੂਮੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਰਕਟਿਕ ਰੈੱਡਪੌਲ, ਪਟਰਮੀਗਨ, ਛੋਟੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ ਆੱਲੂ, ਬਰਫੀਲੀ ਉੱਲੂ, ਗਿਰਫਾਲਕਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ-ਪੂਛ ਵਾਲਾ ਬਾਜ਼ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
of land birds that are usually sedentary, can be highlighted arctic redpoll, ptarmigan, short-eared owl, snowy owl, gyrfalcon and in west greenland the white-tailed eagle.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੀ ਕਿੰਗਡਮ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਰਗਰੇਥੇ ii ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।
politics the kingdom of denmark is a constitutional monarchy, in which queen margrethe ii is the head of state.

ਰਾਜਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the monarch officially retains executive power and presides over the council of state privy council .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਬਰਖਾਸਤਗੀ.
however, following the introduction of a parliamentary system of government, the duties of the monarch have since become strictly representative and ceremonial, such as the formal appointment and dismissal of the prime minister and other ministers in the executive government.

ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the monarch is not answerable for his or her actions, and the monarch's person is sacrosanct.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਫਾਰਵਰਡ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 14 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਇਨਯੂਟ ਕਮਿ .ਨਿਟੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 11 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਡੈਨਮਾਰਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
political system the party system is currently dominated by the social democratic forward party 14 mps , and the democratic socialist inuit community party 11 mps , both of which broadly argue for greater independence from denmark.

ਜਦੋਂ ਕਿ 2009 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 2 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵੇਖੀ ਗਈ, 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸੰਸਦ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਖੱਬੇ-ਖੱਬੇ ਇਨਯੂਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 2 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। .
while the 2009 election saw the largely party 2 mps decline greatly, the 2013 election consolidated the power of the two main parties at the expense of the smaller groups, and saw the far-left inuit party 2 mps elected to the parliament for the first time.

ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਸੰਬੰਧੀ 2008 ਦੇ ਗੈਰ-ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ 21,355 ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 6,663 ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the non-binding 2008 referendum on self-governance favoured increased self-governance 21,355 votes to 6,663.

1985 ਵਿਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਉਲਟ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਈਈਸੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in 1985, greenland left the european economic community eec , unlike denmark, which remains a member.

ਈਈਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਈਯੂ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ.
the eec later became the european union eu, renamed and expanded in scope in 1992 .

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਰਾਹੀਂ ਈਯੂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸੰਬੰਧ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ ਹਨ.
greenland retains some ties with the eu via denmark.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਪਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
however, eu law largely does not apply to greenland except in the area of trade.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਰਾਜ ਹੈ.
greenland is a member state of the council of europe.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਗਵਰਨਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮਾਰਗਰੇਥ ii ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ.
government greenland's head of state is margrethe ii, queen regnant of denmark.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਿਗਸਬਡਸਮੰਡ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the queen's government in denmark appoints a high commissioner rigsombudsmand to represent it on the island.

ਮੌਜੂਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਮਿਕੀਲਾ ਏਂਗਲ ਹਨ।
the current commissioner is mikaela engell.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਨੇ ਕੁੱਲ 179 ਵਿਚੋਂ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਸੰਸਦ ਫੋਲਕਿਟਿੰਗ ਵਿਚ ਦੋ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਚੁਣੇ।
greenlanders elect two representatives to the folketing, denmark's parliament, out of a total of 179.

ਮੌਜੂਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸਿਮੱਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਲੀਕਾ ਹੈਮੰਡ ਅਤੇ ਇਨਯੂਟ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਜਾ ਚੈਮਨੀਟਜ਼ ਲਾਰਸਨ ਹਨ.
the current representatives are aleqa hammond of the siumut party and aaja chemnitz larsen of the inuit community party.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਦ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ 31 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
greenland also has its own parliament, which has 31 members.

ਸਰਕਾਰ ਨੈਲਕਰਕਰਸਾਈਸੁਟ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the government is the naalakkersuisut whose members are appointed by the premier.

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the head of government is the premier, usually the leader of the majority party in parliament.

ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸਿਮਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਿਮ ਕਿਲਸਨ ਹੈ.
the current premier is kim kielsen of the siumut party.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਭਾਜਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਨ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ 2009 ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਪ ਫੇਅਰਵੈੱਲ ਕਿੱਕਕਟਾਟਾ ਦੇ “ਕੇਂਦਰ” ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂਉਕ ਕੁਜਲੈਕ “ਦੱਖਣ” ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ "ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਟੀਜ਼" ਸੇਰਮਸੁਕ "ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਈਸ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਸ ਸਟਰੇਟ ਅਤੇ ਕਾਸਸੂਟਸਅਪ "ਹਨੇਰੇ" ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ.
administrative divisions although it is largely unpopulated, greenland abolished its three counties in 2009 and has since been divided into four territories known as "municipalities" sermersooq "much ice" around the capital nuuk kujalleq "south" around cape farewell qeqqata "centre" north of the capital along the davis strait and qaasuitsup "darkness" in the northwest.

ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਿਤ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the northeast of the island composes the unincorporated northeast greenland national park.

ਥੂਲੇ ਏਅਰ ਬੇਸ ਵੀ ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਸਸੂਟਸਅਪ ਮਿ municipalityਂਸਪੈਲਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਐਨਕਲੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
thule air base is also unincorporated, an enclave within qaasuitsup municipality administered by the united states air force.

ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 12,000 ਅਮਰੀਕੀ ਵਸਨੀਕ ਸਨ ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 1000 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹੀ ਹੈ.
during its construction, there were as many as 12,000 american residents but in recent years the number has been below 1,000.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
economy the greenlandic economy is highly dependent on fishing.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ.
fishing accounts for more than 90% of greenland's exports.

ਝੀਂਗਾ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਉਦਯੋਗ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਮਦਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the shrimp and fish industry is by far the largest income earner.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
greenland is abundant in minerals.

ਰੂਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ.
mining of ruby deposits began in 2007.

ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
other mineral prospects are improving as prices are increasing.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਇਰਨ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਨਿਕਲ, ਪਲੈਟੀਨਮ, ਟੰਗਸਟਨ, ਟਾਈਟੈਨਿਅਮ ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include iron, uranium, aluminium, nickel, platinum, tungsten, titanium, and copper.

ਕਈ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ.
despite resumption of several hydrocarbon and mineral exploration activities, it will take several years before hydrocarbon production can materialize.

ਰਾਜ ਦੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਨੂਨੋਇਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the state oil company nunaoil was created to help develop the hydrocarbon industry in greenland.

ਰਾਜ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੁਨਾਮਨੀਰਲ 2007 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪੂੰਜੀ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the state company nunamineral has been launched on the copenhagen stock exchange to raise more capital to increase the production of gold, started in 2007.

ਤੇਲ ਜਾਂ ਡੀਜ਼ਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਵਤ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰਪਲੱਸ ਹੈ.
electricity has traditionally been generated by oil or diesel power plants, even if there is a large surplus of potential hydropower.

ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹਾਈਡਰੋ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ।
because of rising oil prices, there is a programme to build hydro power plants.

ਪਹਿਲਾ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਬੁਕਸੇਫਜੋਰਡ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਹੈ.
the first, and still the largest, is buksefjord hydroelectric power plant.

ਨਿਰਯਾਤਯੋਗ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਬਦਬੂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਹੈ.
there are also plans to build a large aluminium smelter, using hydropower to create an exportable product.

ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲੇਬਰ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
it is expected that much of the labour needed will be imported.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਦੇ ਦੁਰਲੱਭ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲਾਈ ਦਾ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
the european union has urged greenland to restrict people's republic of china development of rare-earth projects, as china accounts for 95 percent of the world's current supply.

ਸਾਲ 2013 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
in early 2013, the greenland government said that it had no plans to impose such restrictions.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਮਿitiesਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the public sector, including publicly owned enterprises and the municipalities, plays a dominant role in greenland's economy.

ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਏ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪੂਰਕ ਹੈ.
about half the government revenues come from grants from the danish government, an important supplement to the gross domestic product gdp .

ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਯੂਰਪ ਦੇ economਸਤ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
gross domestic product per capita is equivalent to that of the average economies of europe.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ 1990 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕੁਚਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
greenland suffered an economic contraction in the early 1990s.

ਪਰ, 1993 ਤੋਂ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ.
but, since 1993, the economy has improved.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਹੋਮ ਰੂਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਜੀ.ਐਚ.ਆਰ.ਜੀ ਨੇ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਖਤ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਬਜਟ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰਪਲੱਸਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the greenland home rule government ghrg has pursued a tight fiscal policy since the late 1980s, which has helped create surpluses in the public budget and low inflation.

1990 ਤੋਂ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਆਖਰੀ ਬਚੀ ਲੀਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਮਾਈਨ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ.
since 1990, greenland has registered a foreign trade deficit following the closure of the last remaining lead and zinc mine that year.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰੂਬੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਿਰਯਾਤ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
more recently, new sources of ruby in greenland have been discovered, promising to bring new industry and a new export to the country.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਪੱਥਰ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਵੇਖੋ.
see gemstone industry in greenland .

ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਬਲਾਕ ਗਰਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ 2007 ਵਿਚ ਕੁਲ 3.2 ਅਰਬ ਕੇ.ਆਰ.
economics and business about half of public spending on greenland is funded by block grants from denmark which in 2007 totalled over 3.2 billion kr.

ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਈਯੂ ਤੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 280 ਮਿਲੀਅਨ ਡੀ ਕੇ ਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
additional proceeds from the sale of fishing licences and the annual compensation from the eu represents 280 million dkk per year.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌੜੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਲਗਭਗ 90% ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਹੈ.
greenland's economy is based on a narrow professional basis with the fishing industry as the dominant sector with some 90% of its exports.

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੱਡਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੱਛੀ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in a few years, quarrying and tourism could complement the fisheries that depend on the changing prices of fish and fishing opportunities.

ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਘਰੇਲੂ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the long distances and lack of roads divides the domestic market into many small units that have high operating costs.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੱਛੀ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਰਾਇਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹਨ.
most of the fish factories are owned by royal greenland.

ਆਵਾਜਾਈ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਦੋਵੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
transportation air transportation exists both within greenland and between the island and other nations.

ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸ਼ਤੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਲੰਬੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
there is also scheduled boat traffic, but the long distances lead to long travel times and low frequency.

ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਫਜੋਰਡ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
there are no roads between cities because the coast has many fjords that would require ferry service to connect a road network.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੇਂਡੂ ਸੜਕਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
in addition, the lack of agriculture, forestry and similar countryside activities has meant that very few countryside roads have been built.

ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਿਵਲ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
all civil aviation matters are handled by the civil aviation administration denmark.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨੂukਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਰਨਵੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
most airports including nuuk airport have short runways and can only be served by special fairly small aircraft on fairly short flights.

ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਕੰਜਰਲੁਸੁਆਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਹੱਬ ਹੈ.
kangerlussuaq airport around 100 kilometres 62 miles inland from the west coast is the major airport of greenland and the hub for domestic flights.

ਇੰਟਰਕਾੱਟੀਨੈਂਟਲ ਉਡਾਣਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ.
intercontinental flights connect mainly to copenhagen.

ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
travel between international destinations except iceland and any city in greenland requires a plane change.

ਏਅਰ ਆਈਸਲੈਂਡ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਲਈ ਉਡਾਣ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
air iceland operates flights from to a number of airports in greenland.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਡਾਣਾਂ ਘਰੇਲੂ ਏਅਰਲਾਈਨ ਏਅਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
otherwise flights are handled by the domestic airline air greenland.

ਸਿੱਧੇ ਯੂ ਐਸ ਏ ਜਾਂ ਕਨੇਡਾ ਲਈ ਕੋਈ ਉਡਾਣਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੰਜਰਲੁਸੁਆਕ ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਅਤੇ ਨੂਯੂਕ ਇਕਲਯੁਟ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
there are no flights directly to usa or canada, although there have been flights kangerlussuaq baltimore, and nuuk iqaluit., which were cancelled because of too few passengers and financial losses.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਐਸਏ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਏਅਰ ਆਈਸਲੈਂਡ ਆਈਸਲੈਂਡਅਰ.
an alternative between greenland and usa canada is air iceland icelandair with a plane change in iceland.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲ ightੋਆ .ੁਆਈ ਆਰਕਟਿਕ ਉਮਿਆਕ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ ferੇ ਦੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
sea passenger and freight transport is served by the coastal ferries operated by arctic umiaq line.

ਇਹ ਹਰ ਹਫਤੇ ਇਕ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਇਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ 80 ਘੰਟੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
it makes a single round trip per week, taking 80 hours each direction.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਜਨਗਣਨਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ, 56,370. ਜਨਵਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 88 88% ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਯੂਟ ਹਨ ਜੋ ਮਿਕਸਡ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਨ।
population demographics greenland has a population of 56,370 january 2013 estimate , of whom 88% are greenlandic inuit including mixed persons .

ਬਾਕੀ ਦੇ 12% ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਡੈਨਜ਼.
the remaining 12% are of european descent, mainly greenland danes.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਇਨਯੂਟ ਸਹੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
several thousand greenlandic inuit reside in denmark proper.

ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੂਥਰਨ ਹੈ.
the majority of the population is lutheran.

ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰ ਫੈਜੋਰਡਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹਲਕਾ ਮੌਸਮ ਹੈ.
nearly all greenlanders live along the fjords in the south-west of the main island, which has a relatively mild climate.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂਯੂਕ ਵਿੱਚ 17,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਵਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
more than 17,000 people reside in nuuk, the capital city.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 1979 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੋਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
languages both greenlandic and danish have been used in public affairs since the establishment of home rule in 1979 the majority of the population can speak both languages.

ਕਲਾਲੀਸੱਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਜੂਨ, 2009 ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ.
kalaallisut greenlandic became the sole official language in june 2009.

ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੂਯੂਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਇਕੋ ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਕੀ ਹੈ.
in practice, danish is still widely used in the administration and in higher education, as well as remaining the first or only language for some danish immigrants in nuuk and other larger towns.

ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਲਾਲੀਸੂਤ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਲ ਅਤੇ ਡੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਹਿਸ ਜਾਰੀ ਹੈ.
a debate about the role of kalaallisut greenlandic and danish in future society is ongoing.

ਕਲਾਲਿਸਤ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਜ ਦੀ theਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ 1851 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ 100% ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਹੈ.
the orthography of kalaallisut greenlandic was established in 1851 and revised in 1973, and the country has a 100% literacy rate.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਕਲਾਲੀਸੂਟ ਵੈਸਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਜ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਭਾਸ਼ਾਈ.
a majority of the population speak kalaallisut west greenlandic , most of them bilingually.

ਇਹ ਲਗਭਗ 50,000 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is spoken by about 50,000 people, making it the most populous of the language family, spoken by more people than all the other languages of the family combined.

ਕਲੈਲੀਸੂਟ ਵੈਸਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਲ, ਵੈਸਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਇਨਯੂਟ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
kalaallisut west greenlandic , is the inuit dialect of west greenland, which has long been the most populous area of the island.

ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ “ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ” ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਇਨੁਕਟੂਨ 1000 ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨਾਨਾਕ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਤੁਨੁਮੀਸੁਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 3,000 ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
this has led to its de facto status as the official "greenlandic" language, although the northern dialect inuktun remains spoken by 1,000 or so people around qaanaaq and the eastern dialect tunumiisut by around 3,000.

ਇਹ ਹਰੇਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੂਜੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸਮਝਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
each of these dialects is almost unintelligible to the speakers of the other, and are considered by some linguists to be separate languages.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਦੂਜੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੂਰਬੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਉਪਾਅ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
a unesco report has labelled the other dialects as endangered and measures are now being considered to protect the east greenlandic dialects.

ਲਗਭਗ 12% ਆਬਾਦੀ ਡੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦੇ ਭਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਵਿਦਿਅਕ, ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਲ ਵਪਾਰੀ।
about 12% of the population speaks danish as a first or sole language, particularly danish immigrants in greenland, many of whom fill positions such as administrators, professionals, academics, or skilled tradesmen.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਲੀਲਿਸੱਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਿਕ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਇਨਯੂਟ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ.
while kalaallisut greenlandic is dominant in all smaller settlements, a part of the population of inuit or mixed ancestry, especially in towns, speaks danish.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਨਯੂਟ ਆਬਾਦੀ ਡੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈ.
most of the inuit population speaks danish as a second language.

ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੂਉਕ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ਵਿਚ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਹੈ.
in larger towns, especially nuuk and in the higher social strata, this is still a large group.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਲਈ abilityੁਕਵੀਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ "ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਕ ਕੌਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ.
while one strategy aims at promoting greenlandic in public life and education, developing its vocabulary and suitability for all complex contexts, this approach is labelled "greenlandization" by opponents who do not wish to aim at greenlandic becoming the sole national language.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
english is another important language for greenland, taught in schools from the first school year.

ਧਰਮ ਖਾਨਾਬਦੋਖ ਇਨੁਇਟ ਲੋਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਸਨ, ਇਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਅਤੇ ਉਂਗਲ ਰਹਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੋਹਰ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
religion the nomadic inuit people were traditionally shamanistic, with a well-developed mythology primarily concerned with appeasing a vengeful and fingerless sea goddess who controlled the success of the seal and whale hunts.

ਪਹਿਲੇ ਨੌਰਸ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਝੂਠੇ ਸਨ, ਪਰ ਏਰਿਕ ਰੈੱਡ ਦੇ ਬੇਟੇ ਲੀਫ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਓਲਾਫ ਟ੍ਰਾਈਗਵੇਸਨ ਨੇ 999 ਵਿਚ ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ.
the first norse colonists were pagan, but erik the red's son leif was converted to christianity by king olaf trygvesson on a trip to norway in 999 and sent missionaries back to greenland.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਲਾਂ ਪੈਰਿਸ਼ਾਂ, ਕੁਝ ਮੱਠਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਬਿਸ਼ਪ੍ਰਿਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ.
these swiftly established sixteen parishes, some monasteries, and a bishopric at .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣਾ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਮੁੜ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ.
rediscovering these colonists and spreading ideas of the protestant reformation among them was one of the primary reasons for the danish recolonization in the 18th century.

ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ, ਨਾਰਵੇਈ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਲੂਥਰਨਜ਼ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਮੋਰਾਵੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਨੌਰਸ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨੌਰਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਇਨਯੂਟ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
under the patronage of the royal mission college in copenhagen, norwegian and danish lutherans and german moravian missionaries searched for the missing norse settlements, but no norse were found, and instead they began preaching to the inuit.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਈਸਾਈਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਹੰਸ ਅਤੇ ਪੂਲ ਏਜੇਡ ਅਤੇ ਮੈਥੀਅਸ ਸਟੈਚ ਸਨ.
the principal figures in the christianization of greenland were hans and poul egede and matthias stach.

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਾਂਜੇਕ ਆਈਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ 1900 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the new testament was translated piecemeal from the time of the very first settlement on kangeq island, but the first translation of the whole bible was not completed until 1900.

ਆਧੁਨਿਕ thਰਥਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨੁਵਾਦ 2000 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
an improved translation using the modern orthography was completed in 2000.

ਅੱਜ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਈਸਾਈ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੱਚਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲੂਥਰਨ ਹੈ.
today, the major religion is protestant christianity, represented mainly by the church of denmark, which is lutheran in orientation.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਸੋਫੀ ਪੀਟਰਸਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ 85% ਆਬਾਦੀ ਉਸਦੀ ਕਲੀਸਿਯਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
while there are no official census data on religion in greenland, the bishop of greenland sofie petersen estimates that 85% of the greenlandic population are members of her congregation.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਦਾ ਚਰਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਚਰਚ ਹੈ ਈਵੈਂਜੈਜੀਕਲ ਲੂਥਰਨ ਚਰਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਚਰਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
the church of denmark is the established church through the constitution of denmark the evangelical lutheran church shall be the established church of denmark, and, as such, it shall be supported by the state.

ਇਹ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿੰਗਡਮ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫੈਰੋ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਫੈਰੋ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ 2007 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
this applies to all of the kingdom of denmark, except for the faroe islands, as the church of the faroe islands became independent in 2007.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਦੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਡਾਇਸੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸਟੋਰਿਅਲ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the roman catholic minority is pastorally served by the roman catholic diocese of copenhagen.

ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾਵਾਦੀ ਹਰਕਤਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮਸੀਹੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ.
there are still christian missionaries on the island, but mainly from charismatic movements proselytizing fellow christians.

ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
social issues the rate of suicide in greenland is very high.

ਸਾਲ 2010 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਦਰ ਹੈ.
according to a 2010 census, greenland holds the highest suicide rate in the world.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਏਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਦਰਾਂ ਹਨ.
other significant social issues faced by greenland are high rates of unemployment, alcoholism and hiv aids.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਦੇ levelਸਤਨ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।
alcohol consumption rates in greenland reached their height in the 1980s when it was twice as high as in denmark, and had by 2010 fallen slightly below the average level of consumption in denmark which is the twelfth highest in the world .

ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਖਪਤ ਦਾ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
but at the same time alcohol prices are much higher, meaning that consumption has a high social impact.

ਸਿੱਖਿਆ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਕੂਲਿੰਗ ਹੈ.
education there is a 10-year compulsory schooling for children.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
secondary education is available in several places in the country.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਸਕੂਲ ਹਨ, ਨੂਯਕ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are many higher schools in greenland, including the university of greenland in nuuk.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਰਜ਼ ਨੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
traditionally many greenlanders have received higher education in denmark.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਰਫ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਡੋਰਸੈੱਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰਵੀਂ ਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦੋਬਸਤ ਨਾਲ ਹੋਈ.
culture greenland's culture began with settlement in the second millennium bc by the dorset culture, shortly after the end of the ice age.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਥੂਲ ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਸੀ.
in the 10th century, icelandic and norwegian vikings settled in the southern part of the island, while the thule inuit culture was introduced in the north of the island and expanded southward.

ਇਨਯੂਟ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
inuit culture dominated the island from the end of the middle ages to the recolonization in the early 18th century, where european culture was reintroduced.

ਅੱਜ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਇਨਯੂਟ ਕਲਾਲਿਟ ਅਤੇ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆਈ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
today greenlandic culture is a blending of traditional inuit kalaallit and scandinavian culture.

ਇਨਯੂਟ, ਜਾਂ ਕਲਾਲਿਟ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਲਾਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ.
inuit, or kalaallit, culture has a strong artistic tradition, dating back thousands of years.

ਕਲਾਲੀਟ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕਲਾ ਰੂਪ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਪੀਲਕ ਜਾਂ "ਆਤਮਿਕ ਵਸਤੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the kalaallit are known for an art form of figures called tupilak or a "spirit object."

ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਭਿਆਸ ਅਮਾਮਾਸਾਲਿਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
traditional art-making practices thrive in the ammassalik.

ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਵੇਲ ਦੀ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਕਾਕਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਧਿਅਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
sperm whale ivory remains a valued medium for carving.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ, ਛੋਟਾ, ਸੰਗੀਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਹੈ.
greenland also has a successful, albeit small, music culture.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇ ਕਲਾਸਿਕ ਰਾਕ, ਚਿਲੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਰਾਕ, ਨੈਨੂਕ ਰਾਕ, ਸਿਸੀਸੋਕ ​​ਰਾਕ, ਨੂਯਕ ਪੋਸਿਸ ਹਿੱਪ ਹੋਪ ਅਤੇ ਰਸਮਸ ਲਿਬਰਥ ਫੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੈਨਿਸ਼ ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਗਾਣੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1979 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ.
some popular greenlandic bands and artists include sume classic rock , chilly friday rock , nanook rock , siissisoq rock , nuuk posse hip hop and rasmus lyberth folk , who performed in the danish eurovision song contest 1979, performing in greenlandic.

ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਸਾਈਮਨ ਲਿੰਜ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੇ ਗਲਾਸਟਨਬਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
the singer-songwriter simon lynge is the first musical artist from greenland to have an album released across the united kingdom, and to perform at the uk's glastonbury festival.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਇਨਯੂਟ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਾਇਨ ਅਤੇ umsੋਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
the music culture of greenland also includes traditional inuit music, largely revolving around singing and drums.

ਸਪੋਰਟਸ ਸਪੋਰਟਸ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਬਾਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
sports sports are an important part of greenlandic culture, as the population is generally quite active.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡ ਆਰਕਟਿਕ ਖੇਡ ਹੈ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਮੱਧਯੁਗ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ.
the main traditional sport in greenland is arctic sports, a form of wrestling thought to have originated in medieval times.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ, ਹੈਂਡਬਾਲ ਅਤੇ ਸਕੀਇੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
popular sports include association football, track and field, handball and skiing.

ਹੈਂਡਬਾਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ 2001 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
handball is often referred to as the national sport, and greenland's men's national team was ranked among the top 20 in the world in 2001.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
greenlandic women excel at football relative to the size of the country.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਕੀਇੰਗ, ਫਿਸ਼ਿੰਗ, ਸਨੋ ਬੋਰਡਿੰਗ, ਆਈਸ ਚੜਾਈ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਚੜਾਈ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਹਾਈਕਿੰਗ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
greenland has excellent conditions for skiing, fishing, snowboarding, ice climbing and rock climbing, although mountain climbing and hiking are preferred by the general public.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਲਫ ਲਈ ਮਾੜਾ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਹਨ.
although the country's environment is generally ill-suited for golf, there are nevertheless golf courses in the island.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਲਟੀਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
greenland hosts a biennial international the world's largest multisport and cultural event for young people of the arctic for the second time in 2016.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਹੈ.
association football is the national sport of greenland.

ਗਵਰਨਲੈਂਡ ਕਲਾਲੀਟ ਨੂਨਾਨਨੀ ਅਰਸੈਟਾਰੱਟ ਕੱਟੂਫਿਆਈਟ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਫੀਫਾ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪਿੱਚਾਂ ਲਈ ਘਾਹ ਉਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥਾ ਕਾਰਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਜੇ ਤੱਕ ਫੀਫਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the governing body, the football association of greenland kalaallit nunaanni arsaattartut kattuffiat , is not yet a member of fifa because of ongoing disagreements with fifa leadership and an inability to grow grass for regulation grass pitches.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ nf- ਬੋਰਡ ਦਾ 17 ਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਹੈ.
however, it is the 17th member of the n.f.-board.

ਫੀਫਾ ਗੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਕਾਕੋਰਟੋਕ ਦੇ ਕਾਕੋਰਟੋਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਕਲੀ ਘਾਹ ਦੀ ਪਿੱਚ ਹੈ.
the fifa goal programme sponsored the qaqortoq stadium in qaqortoq, which has an artificial grass pitch.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਖੇਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਕੀ ਸਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਜੀਆਈਐਫ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1969 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
the oldest sport association in greenland is the greenland ski federation gif , founded in 1969.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਜੀਆਈਐਫ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡੈਨੀਅਲ ਸਵਿਚਿੰਗ ਨੇ ਲੱਭੀਆਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ.
this happened when the then-president of the gif daniel switching took the initiative to found federations and institute reforms.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅਲਪਾਈਨ ਅਤੇ ਕਰਾਸ-ਕੰਟਰੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
greenland ski federation is further divided into alpine and cross-country selection committees.

ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਐਫਆਈਐਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਕਾਈਅਰਜ਼ ਨੇ 1968, 1994, 1998 ਅਤੇ 2014 ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
the federation is not a member of the international ski federation fis , but greenland skiers participated in the olympics and world championships under the danish flag at the 1968, 1994, 1998 and 2014 games.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਰਲਡ ਮੈਨਸ ਹੈਂਡਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, 24 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ 22 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
greenland took part in the 2007 world men's handball championship in germany, finishing 22nd in a field of 24 national teams.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੋ ਸਾਲਾ ਆਈਲੈਂਡ ਗੇਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾ ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੰਟਰ ਗੇਮਜ਼ ਏਡਬਲਯੂਜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
greenland competes in the biennial island games, as well as the biennial arctic winter games awg .

2002 ਵਿੱਚ, ਨੂਯੁਕ ਨੇ ਇਕਲੂਟ, ਨੁਨਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਏਡਬਲਯੂਜੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
in 2002, nuuk hosted the awg in conjunction with iqaluit, nunavut.

1994 ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 2002 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਪੱਖ ਖੇਡ ਲਈ ਹਾਡਸਨ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ.
in 1994 and again in 2002, they won the hodgson trophy for fair play.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਇੰਡੈਕਸ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਫੁਟਨੋਟਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਐਂਟਰੀ ਡੈਨਮਾਰਕ.ਡੀ.ਕੇ.
see also outline of greenland index of greenland-related articles notes references footnotes bibliography works cited external links overviews and data greenland entry at denmark.dk.

"ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ".
"greenland".

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ.
the world factbook.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ
central intelligence agency.

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾਖਲਾ.
greenland entry at britannica.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡਲ ਕਲਚਰ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ.
a guide to greenlandic culture at culture.gl.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਯੂ ਸੀ ਬੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਗੌਵਪਬਸ ਵਿਖੇ.
greenland at ucb libraries govpubs.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਡੇਲੀ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਤੋਂ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਨਿ newsਜ਼ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਡੇਨਮਾਰਕ ਲਈ ਕੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫੌਰ ਕਾਸਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫੌਰਸਿਟੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਬਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ.
greenland at dmoz daily updated satellite images from greenland greenland profile from the bbc news key development forecasts for the kingdom of denmark from international futures population in greenland official statistical information about greenland from stat.gl.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਨ ਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ, ਗੈਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੂਤਘਰਾਂ ਨਾਲ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਨੈਟਸੋਰਸਕਿਕੀਸਿਸਾਰਟਫਿਕ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਅੰਕੜੇ।
government government offices of greenland greenlandic government information center, the official english-language online portal administered by the greenland ministry for foreign affairs departement of foreign affairs of greenland greenland represented with the kingdom of denmark embassies summary vital statistics about greenland from naatsorsueqqissaartarfik.

ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਐਟਲਸ ਆਫ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ, ਨਾਸਾ ਅਰਥ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਡੇਟਾ.
maps geographic data related to greenland at openstreetmap wikimedia atlas of greenland satellite image of greenland at the nasa earth observatory.

ਆਰਕਟਿਕ ਜਰਨਲ ਵਿਖੇ ਨਿ newsਜ਼ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਗੂਗਲ ਨਿ newsਜ਼ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਇਤਿਹਾਸ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਟ੍ਰੇਡ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਪਾਰ ਅੰਕੜੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਟ੍ਰੈਵਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਟੂਰਿਸਟ ਬੋਰਡ ਮਰੇ ਫਰੈਡਰਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਡੌਕੂਮੈਂਟਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਰ. ਨੌਰਥ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਵਿਚ.
news and media oil and minerals greenland at the arctic journal google news greenland history of greenland primary documents geological maps of greenland trade world bank summary trade statistics greenland travel visit greenland the official greenlandic tourist board a photographer's view of greenland documentary produced by murray fredericks other the norse in the north atlantic newfoundland and labrador heritage memorial university of newfoundland.

vifanord.de nordic ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.
vifanord.de library of scientific information on the nordic and baltic countries.

ਨਾਪਾ ਨੌਰਡਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ greenਫ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ, ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠ ਜਾਂ ਪਾਠ ਦੇ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਭਜਨ, ਗਾਇਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵੇਲੇ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਬਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ.
napa nordic institute of greenland the punjabi is a sikh prayer that is done before performing or after undertaking any significant task after reciting the morning and evening banis prayers , at the completion of a service like the paath scripture reading recitation , kirtan hymn-singing program or any other religious program.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ, ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in sikhism, may also be said before and after eating.

ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਜੋ ਉਹ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the prayer is a supplication to god to support and help the devotee with whatever he or she is about to undertake or has done.

ਅਰਦਾਸ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ardas was given to the sikhs by sri guru gobind singh ji.

ructureਾਂਚਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਣੀ ਸੁਖਮਨੀ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਸ਼ਟਪਦੀ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਪਉੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਤੁ ਠਾਕੁਰ ਤੁਮ੍ਹ ਅਰਦਾਸ ਹੈ.
structure the is usually always done standing up with folded hands and is commonly preceded by the eighth stanza of the fourth ashtapadi of the bani sukhmani, beginning tu thakur tum peh ardaas.

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the beginning of the is strictly set by the tenth sikh guru, guru gobind singh and may not be altered or omitted.

ਇਹ ਵਰਦੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it appears as the opening passage of var sri bhagauti ji ki see chandi di var and is an invocation to god and reminder of the sikh gurus.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਨ.
what follows is several paragraphs recounting significant events in sikh history and gratidute for blessings.

ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ "ਛੋਟਾ ਅਰਦਾਸ" ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ.
this may be omitted if reciting a "short ardaas".

ਅੰਤ ਤਕ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਬਰਕਤ ਦੇਵੇ ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ" ਜਾਂ "ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਰੰਤਰ ਅਸੀਸਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਾਂ. ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੀਏ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਰੱਖ ਸਕੀਏ ", ਆਦਿ.
towards the end the devotee can say a personal prayer such as "waheguru please bless me in the task that i am about to undertake" when starting a new task or "akal purakh, having completed the hymn-singing, we ask for your continued blessings so that we can continue with your memory and remember you at all times", etc.

ਅਰਦਾਸ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅੰਤ, ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਬਾਲਾ, "ਹੇ ਨਾਨਕ, ਨਾਮ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਵੇ!
the end of the ardaas nanak nam chardi kala, tere bhane sarbat da bala, "o nanak, may the nam holy be ever in ascendance!

ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! "
in thy will may the good of all prevail!"

ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
is also set and may not be altered or omitted.

ਮੂਲ "" ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਅਰਜ਼ਦਸ਼ਾਤ' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬੇਨਤੀ, ਬੇਨਤੀ, ਅਰਦਾਸ, ਪਟੀਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ.
origins the word " " is derived from persian word 'arazdashat', meaning a request, supplication, prayer, petition or an address to a superior authority.

ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
is a unique prayer based on the fact that it is one of the few well-known prayers in the sikh religion that was not written in its entirety by the gurus.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੋਇਆ ਭਗਤੀ ਪਾਠ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the cannot be found within the pages of the guru granth sahib because it is a continually changing devotional text that has evolved over time in order for it to encompass the feats, accomplishments, and feelings of all generations of sikhs within its lines.

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਮੁ purposeਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਅਪੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ.
taking the various derivation of the word into account, the basic purpose of this prayer is an appeal to waheguru for his protection and care, as well as being a plea for the welfare and prosperity of all mankind, and a means for the sikhs to thank waheguru for all that he has done.

ਭਾਵ ਇਹ ਉਸ ਹਰ ਚੀਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
meaning the is said as a reflection on everything it took for the divine to create the pure shabad guru on earth and to remember all that the sikh endured to protect it and ensure it landed in the hands of the future generation.

ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਤੇ ਨਿਹਚਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ.
it encompasses many sikh and humanistic values, such as peace and understanding, as well as faith and perseverance.

ਅਰਦਾਸ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।
ardas is a unique sikh prayer that was not written by the gurus and cannot be found in the guru granth sahib ji the holy book of the sikhs .

ਅਰਦਾਸ ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ardas is known to be changing and evolving prayer which is recited by an individual in accordance to his her feelings, accomplishments and state of mind.

ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਭ ਕੁਝ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ.
therefore, the purpose of this prayer is to appeal to waheguru the supreme being for protection, care and welfare of the mankind, while thanking him for everything he has provided us with.

ਅਰਦਾਸ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ardas reflects upon guru given gurbani prayers , appreciates the sikh martyrs, preserves humanistic values and peace, and cultivates faith.

ਅਰਦਾਸ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਿਮਰਤਾ, ਦਇਆ ਰਹਿਮਤਾ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਿਰਭੈਤਾ ਉੱਚ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮਨ ਵਿਚ.
ardas also provokes positive human emotions such as nimrata humility , daya compassion , chardi kala fearlessness in high spiritual state of mind .

ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਇਕ ਵਧੀਆ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਇਕ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it encourages one to become a better sikh and also a better human being by linking the minds to those of the and brave from history.

ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹਨ.
a sense of community and the betterment of the society sarbat da bhala are the key components of ardas.

ਅਰਦਾਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
ardas is divided into three sections.

ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
first section remembers all the ten gurus and their legacies to the sikh religion.

ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਬਣਨ ਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨਿਆਂਹੀਣ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਦਾ ਹੈ।
second section discusses the sacrifices made by brave and spiritual leaders of the sikh history and conspires a sikh to be like them and protect others from the unjust world and oneself from worldly vices.

ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਫੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the third section allows a sikh to appeal for any specific wants needs and for any sort of forgiveness and further guidance.

ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਅੰਤਮ ਅਪੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ.
like mentioned before, this prayer ends with the ultimate appeal for the prosperity of the humanity.

ਅਰਦਾਸ ਲਿੰਕ ਅਰਦਾਸ ਆਡੀਓ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ - ਅਰਦਾਸ ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਾਲੇ - ਅਰਦਾਸ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਾਲ ਭਾਗ 11 - 50 gyors - ਅਰਦਾਸ - ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਅਰਦਾਸ ਅਰਦਾਸ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਰੀਹਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਨੰ., ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ.
ardas link ardas audio sant singh maskeen - ardas pinderpal singh ludhiane wale - ardaas 50 glorious years of recorded shabads volume v 11 - 50 gyors - ardas - tarlochan singh see also chandi di var sikh scriptures external links sgpc ardas ardas sikh prayer notes references sikh rehat maryada the code of sikh conduct & conventions, dharam parchar committee shiromani gurdwara parbandakh committee n.d., amritsar.

ਮੈਕਾਲਿਫ਼, ਐਮ.ਏ. 1909, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਸ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਕਲੇਰੈਂਡਨ ਪ੍ਰੈਸ, ਆਕਸਫੋਰਡ।
macauliffe, m a 1909, the sikh religion its gurus, sacred writings and authors, the clarendon press, oxford.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੀ ਐਸ ਆਈ ਜੀ ਸੀ ਆਈ ਈ ਜੀ ਸੀ ਵੀ ਓ ਜੀ ਬੀ ਈ ਪੰਜਾਬੀ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1891 23 ਮਾਰਚ 1938 1900 ਤੋਂ 1938 ਤੱਕ ਪਟਿਆਲੇ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ।
maharaja sir bhupinder singh gcsi gcie gcvo gbe punjabi 12 october 1891 23 march 1938 was the ruling maharaja of the princely state of patiala from 1900 to 1938.

ਜੀਵਨੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਮੋਤੀ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਚਿਸਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
biography bhupinder singh was born at the moti bagh palace, patiala and educated at aitchison college.

9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਇਹ 9 ਨਵੰਬਰ 1900 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
at age 9, he succeeded as maharaja of patiala state upon death of his father, maharaja rajinder singh, on 9 november 1900.

ਇੱਕ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਰੀਜੈਂਸੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1909 ਨੂੰ ਆਪਣੇ 18 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ 3 ਨਵੰਬਰ 1910 ਨੂੰ ਮਿੰਟੋ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਰਲ, ਵਾਈਸਰਾਏ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
a council of regency ruled in his name until he took partial powers shortly before his 18th birthday on 1 october 1909 and was invested with full powers by the viceroy of india, the 4th earl of minto, on 3 november 1910.

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਫਿਲਸਤੀਨ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸਟਾਫ ‘ਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 1918 ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਮੇਜਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ 1931 ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
he served on the general staff in france, belgium, italy and palestine in the first world war as an honorary lieutenant-colonel, and was promoted honorary major-general in 1918 and honorary lieutenant-general in 1931.

ਉਸਨੇ 1925 ਵਿਚ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1926 ਅਤੇ 1938 ਦਰਮਿਆਨ 10 ਸਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਰਹੇ, ਗੋਲ ਟੇਬਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵੀ ਰਹੇ।
he represented india at the league of nations in 1925, and was chancellor of the indian chamber of princes for 10 years between 1926 and 1938, also being a representative at the round table conference.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਖਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਹੋਏ.
he married many times and had many children by his wives and concubines.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ।
maharaja bhupinder singh was the first man in india to own an aircraft, which he bought from the united kingdom in the first decade of the twentieth century.

ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪਟਿਆਲਿਆ ਵਿਖੇ ਹਵਾਈ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
for his aircraft he had an airstrip at patiala built.

ਉਹ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਕਾਲੀ ਮੰਦਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਚਿਲ ਵਿim ਪੈਲੇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਵਿਚ ਚੈਲ ਪੈਲੇਸ ਅਤੇ ਓਕ ਓਵਰ ਅਤੇ ਸੀਡਰ ਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਡਾਘਾਟ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਚੈਲ ਵਿ view ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ. ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਗੈਸਟ ਹਾ houseਸ ਦਾ.
he was well known for the construction of buildings with bold architectural designs in patiala, including kali temple, patiala, and chail view palace in the summer retreat of kandaghat along with chail palace and oak over and cedar lodge in shimla which now houses the chief minister of himachal pradesh and punjab state guest house respectively.

ਉਹ ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1893 ਵਿਚ ਚੈਲ ਵਿਖੇ 2443 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਿੱਚ ਬਣਾਈ.
he was known as a sportsman and built the world's highest cricket pitch at 2443 m in 1893 at chail.

ਉਹ ਤਗਮੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
he was also known for an exceptional collection of medals, believed to be the world's largest at the time.

ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 20 ਰੋਲ ਰਾਇਸ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
according to legend, maharaja bhupinder singh would be driven in a motorcade of 20 rolls royce cars.

ਉਸ ਕੋਲ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮੋਨੋਰੇਲ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਸਟੇਟ ਮੋਨੋਰੇਲ ਟ੍ਰੇਨਵੇਅ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he had a unique monorail system built in patiala known as patiala state monorail trainways.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਪਿ੍ੰ.
his then education minister, pt.

ਮੱਖਣ ਲਾਲ ਬੈਨਰਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੈਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੈਫਰੀ ਵੀ ਰਹੇ.
makhan lal banerjee accompanied him to the summer capital of chail and was also a well-known referee in cricket.

ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਤਿਕਥਨੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
he is perhaps the most famous maharaja of patiala, best known for his extravagance and for being a cricketer.

ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਪੋਲੋ ਟੀਮਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਇਲੈਵਨ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ।
his cricket and polo teams patiala xi and patiala tigers were among the best of india.

ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ.
he was a great patron of sports.

ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ ਜੋ 1911 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1915 ਅਤੇ 1937 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ 27 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ.
he was captain of the indian cricket team that visited england in 1911 and played in 27 first-class cricket matches between 1915 and 1937.

1926 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਮੈਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
for season of 1926 27, he played as member of marylebone cricket club .

ਉਸਨੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜਾਮ ਸਾਹਿਬ ਕੁਮਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦਾਨ ਕੀਤੀ।
he donated the ranji trophy in honour of kumar shri ranjitsinhji, jam sahib of nawanagar.

ਉਸ ਨੂੰ 1932 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸਿਹਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੋਰਬੰਦਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
he was selected as the captain of india on its first test tour of england in 1932, but dropped out for reasons of health two weeks before departure and the maharaja of porbandar took over.

ਚੈਲ ਵਿਖੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲੇ ਨੇ 1893 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the cricket ground at chail was made by maharaja patiala in 1893.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਹੈ.
it is the highest cricket ground in the world.

ਚੈਲ ਮਿਲਟਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪਟਿਆਲੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।
most of the buildings of chail military school were donated by maharaja of patiala to the government of india.

ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1917 ਵਿਚ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
sir bhupinder singh founded the state bank of patiala in 1917.

ਉਸਨੇ 1926 ਤੋਂ 1931 ਤੱਕ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੇ ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ.
he served as the chancellor of chamber of princes from 1926 to 1931.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
he worked tirelessly for his subjects' betterment and introduced many social reforms in patiala.

ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਭਲਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡੀ ਸੀ, ਯੁਵਰਾਜ ਨੇ ਵੀ 1934 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
his elder son, maharaja yadavindra singh and younger son raja bhalindra singh both played first-class cricket, yuvraj also played in one test for india, in 1934.

ਰਾਜਾ ਭਲਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਏ।
raja bhalindra singh, later served as president of indian olympic association.

ਯੁਵਰਾਜ ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ 23 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣੇ।
yuvraj yadavindra singh became the maharaja on 23 march 1938.

ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 5 ਮਈ 1948 ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਟਿਆਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ।
he was to be the first maharaja, agreeing to the incorporation of patiala into the newly independent india on 5 may 1948, becoming rajpramukh of the new indian state of patiala and east punjab states union.

ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹਨ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
bhupinder singh's grandson captain amarinder singh is a politician in india and served as chief minister of punjab from 2002 to 2007.

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਇਕ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
personal life bhupinder singh was born in a jat sikh family.

ਉਸਨੇ 5 ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ ਸਨ.
he married 5 times and had numerous consorts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਸਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 88 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 53 ਉਸ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ.
from those unions, he sired an estimated 88 children of whom at least 53 survived him.

ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕਾਰਟੀਅਰ ਐਸਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਰ" ਦਾ ਮਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ ਸੀ.
he was the proud owner of the world-famous "patiala necklace" manufactured by the famous brand cartier sa.

ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਕੌਰ ਨੇ ਰਾਣੀ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ 1911 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਾਰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
his wife maharani bakhtawar kaur presented queen mary with a magnificent necklace on behalf of the ladies of india during the delhi durbar of 1911 to mark the first visit to india by any queen empress.

23 ਮਾਰਚ 1938 ਨੂੰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
on 23 march 1938 bhupinder singh died.

ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਬਖਤਾਵਰ ਕੌਰ ਸਾਹਿਬਾ.
wives and consorts maharani sri bakhtawar kaur sahiba .

ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦੁਰ, ਓ.ਬੀ.ਆਈ.
daughter of sardar gurnam singh, sardar bahadur of sangrur, obi.

ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1908 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
married bhupinder singh 1908.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਿਮਲਾ ਕੌਰ ਸਾਹਿਬਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਉਬੇਵਾਲ ਦੀ ਧਨ ਕੌਰ.
maharani bimala kaur sahiba original name dhan kaur of ubbewal.

ਓ.ਬੀ.ਆਈ.
obi.

ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
married bhupinder singh.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ 5 ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਪਟਿਆਲੇ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਮਲਾ ਕੌਰ, ਉਬੇਵਾਲ ਦੀ ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਡਾਉਸਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਉਸਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਸੀ।
of his five 5 married wives, maharani vimla kaur of patiala, his 3rd dowger maharani from ubbewal was his favorite wife.

ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
she attended all the ceremonies with him and travelled abroad.

ਸਿਰਲੇਖ ਸ੍ਰੀ ਯੁਵਰਾਜ ਸਾਹਿਬ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹਿਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਇ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਆਈ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ, ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਿਜ ਮਹਾਰਾਣੀ ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਏ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ , ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ, ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲੇ, ਜੀਸੀਆਈਈ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਕਰਨਲ ਹਿਜ਼ ਮਹਿੰਗਾਈ ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਏ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ , ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦਰ, ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ, ਪਟਿਆਲਾ,ਜੀ.ਸੀ.ਆਈ.ਈ. ਮੇਜਰ-ਜਨਰਲ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਜ ਫਰਜੰਦ-ਏ-ਖ਼ਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਇ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਆਈ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦਰ , ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲੇ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀਬੀਈਈ ਮੇਜਰ-ਜਨਰਲ ਹਿਜ਼ ਹਾਈਨਜ਼ ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਇ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਆਈ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ, ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲੇ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀਬੀਈ ਮੇਜਰ-ਜਨਰਲ ਹਿਜ਼ ਮਹੱਜਾ, ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਾਸ-ਆਈ-ਦੌਲਤ-ਏ-ਇਲਗਿਲਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦਰ, ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀਸੀਵੀਓ,ਜੀ.ਬੀ.ਈ. ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਜਨਰਲ ਹਿਜ ਹਾਈਜੈਨ ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਇ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਆਈ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦਰ , ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲੇ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀਸੀਵੀਓ, ਜੀਬੀਈ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ-ਜਨਰਲ ਹਿਜ ਮਹਾਰਾਣੀ ਫਰਜ਼ੰਦ-ਏ-ਖ਼ਸ-ਏ-ਦੌਲਤ-ਏ-ਇੰਗਲਿਸ਼ਿਆ, ਮਨਸੂਰ-ਏ-ਜ਼ਮਾਨ, ਅਮੀਰ ਉਲ-ਉਮਰਾ, ਮਹਾਰਾਜਾਧਿਰਾਜਾ ਰਾਜ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ, 108 ਸ੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ-ਏ-ਰਾਜਗਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਬਹਾਦਰ, ਯਾਦੂ ਵੰਸ਼ਾ ਵਤਨ ਭੱਟੀ ਕੁਲ ਬੁਸ਼ਨ, ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਜੀਸੀਆਈਈ, ਜੀਸੀਵੀਓ, ਜੀਬੀਈ, ਜੀਸੀਐਸਜੀ ਆਨਰਸ ਰਿਬਨ ਬਾਰ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਅੱਜ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 1903 ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ 1911 ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ ਵੀ ਕੋਰੋਨੇਸ਼ਨ ਮੈਡਲ 1911 ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਮਾਂਡਰ ਆਫ਼ ਆਰਡਰ ਆਫ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਐਂਪਾਇਰ ਜੀਸੀਆਈ 1911 1914 ਸਟਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਰ ਮੈਡਲ 1918 ਵਿਕਟਰੀ ਮੈਡਲ 1918 ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਡਿਸਪੈੱਕਸ ਵਿੱਚ 1919 ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਜੀ ਬੀ ਈ 1918 ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਮਾਂਡਰ, ਆਰਡਰ ਆਫ ਸਟਾਰ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਜੀਸੀਐਸਆਈ, ਯੁੱਧ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ,ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਆਨਰਜ਼ 1921 ਰਾਇਲ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਆਰਡਰ ਜੀਸੀਵੀਓ 1922 ਦਾ ਨਾਈਟ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ 1915 ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ ਵੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਮੈਡਲ 1935 ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ vi vi ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਮੈਡਲ 1937 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਦਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਾੱਨ ਆਫ਼ ਇਟਲੀ 1918 ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੋਰਡਨ ਆਫ਼ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਦਿ ਨੀਲ ਆਫ਼ ਮਿਸਰ 1918 ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੋਰਡਨ ਆਫ਼ ਆਰਡਰ ਆਫ ਲਿਓਪੋਲਡ ਆਫ ਬੈਲਜੀਅਮ 1918 ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਆਫ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਕ੍ਰਾੱਨ ਆਫ ਰੋਮਾਨੀਆ 1922 ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਆਫ ਆਰਡਰ ਆਫ ਦਿ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਰਿਡੀਮਰ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੀਸ 1926 ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਦਾ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਚਾਰਲਸ iii, ਸਪੇਨ, 1928 ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ theਫ ਆਰਡਰ ਦਾ ਆਰਡਰ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦਾ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸ਼ੇਰ 1930 ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਲੀਜੀਅਨ ਡੀ ਹੋਨੂਰ ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ 1930 ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਅਫਸਰ 1918 ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਆਫ ਆਰਡਰ ਆਫ ਆਰਡਰ ਆਫ ਸੇਂਟ ਮੌਰਿਸ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਰ italyਫ 1935 ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕ੍ਰਾਸ ਆਫ ਆਰਡਰ ਆਫ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਗ੍ਰੈਗਰੀ, ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਵੈਟੀਕਨ 1935 ਦਾ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਰਾਸ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਏ ਯੂਨਾਨੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਡੈਨੀਬਰੋਗ ਦਾ ਆਰਡਰ, ਅਰਥਾਤ 'ਭੁਪਿੰਦਰ ਟਿੱਬੀ ਕਾਲਜ 'ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਫੁਟਨੋਟਸ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਯੇਨ, ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਭੁਪਿੰਦਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਤੇ ਸੀ। ਬਿਲਡਿੰਗ ਚੈਲ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਮਾਰਚ 1942 ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।
titles sri yuvaraja sahib bhupinder singhji his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcie lieutenant-colonel his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcie major-general his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcie, gbe major-general his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcsi, gcie, gbe major-general his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcsi, gcie, gcvo, gbe lieutenant-general his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcsi, gcie, gcvo, gbe lieutenant-general his highness farzand-i-khas-i-daulat-i-inglishia, mansur-i-zaman, amir ul-umara, maharajadhiraja raj rajeshwar, 108 sri maharaja-i-rajgan, maharaja sir bhupinder singh, mahendra bahadur, yadu vansha vatans bhatti kul bushan, maharaja of patiala, gcsi, gcie, gcvo, gbe, gcsg honors ribbon bar, as it would look today british delhi durbar gold medal 1903 delhi durbar gold medal 1911 king george v coronation medal 1911 knight grand commander of the order of the indian empire gcie 1911 1914 star british war medal 1918 victory medal 1918 mentioned in despatches 1919 knight grand cross of the order of the british empire gbe 1918 knight grand commander of the order of the star of india gcsi for war services, new year honours 1921 knight grand cross of the royal victorian order gcvo 1922 king george v silver jubilee medal 1935 king george vi coronation medal 1937 foreign grand cross of the order of the crown of italy 1918 grand cordon of the order of the nile of egypt 1918 grand cordon of the order of leopold of belgium 1918 grand cross of the order of the crown of romania 1922 grand cross of the order of the redeemer of greece 1926 grand cross of the order of charles iii of spain 1928 grand cross of the order of the white lion of czechoslovakia 1930 grand cross of the legion d'honneur of france 1930 grand officer 1918 grand cross of the order of saints maurice and lazarus of italy 1935 grand cross of the order of st gregory the great of the vatican 1935 grand cross of the order of dannebrog of denmark other a unani college, namely 'bhupinder tibbi college' was after his name at patiala footnotes external links cricketarchive profile of bhupinder singh the maharja's travel to vienna, austria maharaja of patiala bhupinder singh, maharaja of patiala genealogy of the rulers of patiala article in tribune on the myth of bhupinder's role in building chail captain amarinder singh born 11 march 1942 is an indian politician of the indian national congress.

ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਉਹ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।
head of the royal family of the erstwhile state of patiala, he was chief minister of punjab from 2002 to 2007.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਪੀਪੀਸੀਸੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਉਹ 2016 ਤੱਕ 16 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਉਪ ਨੇਤਾ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਉੱਘੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
presently, he is the sitting president of the punjab pradesh congress committee ppcc , he was also the deputy leader of the opposition in the 16th lok sabha till 2016, having been chosen for the position after his election as a member of parliament from amritsar, where he defeated the prominent bjp leader arun jaitley.

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੂ ਬਰਾੜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਫੁਲਕੀਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
personal life singh is the son of maharaja yadavindra singh and maharani mohinder kaur of patiala belonging to the phulkian dynasty of sidhu brar descent.

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਵੈਲਹੈਮ ਬੁਆਏਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਸਕੂਲ ਸਨਾਵਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ.
he attended the welham boys' school and lawrence school sanawar before going to the doon school, dehradun.

ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ, ਰਣਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਜੈ ਇੰਦਰ ਕੌਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
he has one son, raninder singh, and one daughter, jai inder kaur, who is married to a delhi-based businessman, gurpal singh.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2009 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ।
his wife, preneet kaur, served as an mp and was minister of state in the ministry of external affairs from 2009 to 2014.

ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੇਮਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕੇ ਨਟਵਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
his elder sister heminder kaur is married to former foreign minister k. natwar singh.

ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮੋ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
he is also related to shiromani akali dal a supremo and former ips officer simranjit singh mann.

ਮਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਭੈਣਾਂ ਹਨ।
mann's wife and amarinder singh's wife, preneet kaur, are sisters.

ਫੌਜੀ ਕਰੀਅਰ ਉਹ 1965 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੂਨ 1963 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
army career he joined the indian army in june 1963 after graduating from the national defence academy and indian military academy before resigning in early 1965.

ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
he rejoined the army again as hostilities broke out with pakistan and served as captain in the 1965 indo-pakistan war.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ ਅਤੇ 1980 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ.
political career he was inducted into the congress by rajiv gandhi, who was his friend from school and was first elected to the lok sabha in 1980.

ਸੰਨ 1984 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in 1984, he resigned from parliament and from congress as a protest against the army action during operation blue star.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
subsequently he joined the shiromani akali dal was elected to the state legislature from talwandi sabo and became a minister in the state government for agriculture, forest, development and panchayats.

1992 ਵਿਚ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਥਕ ਨਾਂ ਦਾ ਸਪਿਲਟਰ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1998 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਰਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 856 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
in 1992 he broke away from the akali dal and formed a splinter group named shiromani akali dal panthic which later merged with the congress in 1998 after his party's crushing defeat in vidhan sabha election in which he himself was defeated from his own constituency where he got only 856 votes after sonia gandhi took over the reign of the party.

1998 ਵਿਚ ਪਟਿਆਲਾ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ: ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 33251 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
he was defeated by prof prem singh chandumajra from patiala constituency in 1998 by a whooping margin of 33251 votes.

ਉਸਨੇ 1999 ਤੋਂ 2002 ਅਤੇ 2010 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਉਹ 2002 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬਣੇ ਅਤੇ 2007 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।
he served as the president of punjab pradesh congress committee on two occasions from 1999 to 2002 and 2010 to 2013, he also became chief minister of punjab in 2002 and continued until 2007.

ਸਤੰਬਰ, 2008 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ ਟਰੱਸਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀਆਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਤੇ ਕੱelled ਦਿੱਤਾ।
in september 2008, a special committee of punjab vidhan sabha expelled him on the count of regularities in the transfer of land related to the amritsar improvement trust by the akali dal-bharatiya janata party led government.

2010 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕੱ .ਣ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਗੈਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੀ।
in 2010, the supreme court of india held his expulsion unconstitutional on the grounds it was excessive and unconstitutional.

ਉਸ ਨੂੰ 2008 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਮੁਹਿੰਮ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he was appointed as chairman of punjab congress campaign committee in 2008.

ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 2013 ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਸਥਾਈ ਇਨਵਾਇਟ ਵੀ ਹਨ।
captain amarinder singh is also a permanent invitee to the congress working committee since 2013.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਅਰੁਣ ਜੇਤਲੀ ਨੂੰ 1,02,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
he defeated senior bjp leader arun jaitley by a margin of more than 1,02,000 votes in 2014 general elections.

ਉਹ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਟਿਆਲਾ ਅਰਬਨ, ਸਮਾਣਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
he has been a member of the punjab vidhan sabha for five terms representing patiala urban thrice, samana and talwandi sabo once each.

27 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 2017 ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
on 27 november 2015, amarinder singh was appointed president of punjab congress in the run up to punjab elections slated for 2017.

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜਾਟ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਜਾਟ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।
president of all india jat maha sabha capt amarinder singh is president of the all india jat maha sabha.

ਉਹ 1980 ਤੋਂ ਜਾਟ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕੈਪਟਨ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ।
he had been associated with the jat maha sabha for last 30 years as its patron since 1980 when capt bhagwan singh was its president.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਟਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਓ ਬੀ ਸੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਧੀਨ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
he demanded reservation for jats under the other backward classes obc category.

ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਸਨੇ ਜੰਗ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏ ਰਿਜ ਟੂ ਫਾਰ, ਲੇਸਟ ਵੀ ਫੋਰਜੈਟ, ਦਿ ਲਾਸਟ ਸਨਸੈੱਟ ਰਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਫਾਲ ਆਫ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਦਿ ਸਿੱਖਸ ਇਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ 150 ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
books he has also written books on war and sikh history which include a ridge too far, lest we forget, the last sunset rise and fall of lahore durbar and the sikhs in britain 150 years of photographs.

ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਨਰ ਐਂਡ ਫਿਡੈਲਿਟੀ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮਿਲਟਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ 1914 ਤੋਂ 1918 ਵਿੱਚ 6 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਵਾਰ ਯੰਗ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ 1965 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਹਨ ਜੰਗ.
among his most recent works are honour and fidelity india's military contribution to the great war 1914 to 1918 released in chandigarh on 6 december 2014, and the monsoon war young officers reminisce 1965 india-pakistan war- which contains his memoirs of the 1965 indo-pak war.

ਹਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਉਚਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ‚, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1469 22 ਸਤੰਬਰ 1539 ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਨ।
references guru nanak pronunciation punjabi gurmukhi ‚ , punjabi shahmukhi , hindi , urdu , 15 april 1469 22 september 1539 was the founder of sikhism and the first of the ten sikh gurus.

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
his birth is celebrated world-wide as guru nanak gurpurab on kartik pooranmashi, the full-moon day in the month of katak, .

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ “ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
guru nanak has been called "one of the greatest religious innovators of all time".

ਉਸਨੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸਦੀ ਹਰ ਇਕ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨਾਦਿ ਸੱਚ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he travelled far and wide teaching people the message of one god who dwells in every one of his creations and constitutes the eternal truth.

ਉਸਨੇ ਬਰਾਬਰੀ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਗੁਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਧਿਆਤਮਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੰਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
he set up a unique spiritual, social, and political platform based on equality, fraternal love, goodness, and virtue.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ 968 ਕਾਵਿ-ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਪਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਧ-ਗੋਸਟ ਹਨ।
guru nanak's words are registered in the form of 974 poetic hymns in the holy text of sikhism, the guru granth sahib, with some of the major prayers being the japji sahib, the asa di var and the sidh-ghost.

ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਗਲੀਆਂ ਨੌਂ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
it is part of sikh religious belief that the spirit of guru nanak's sanctity, divinity and religious authority descended upon each of the nine subsequent gurus when the guruship was devolved on to them.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁੱ earlyਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਨਕ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1469 ਨੂੰ ਭੋਈ ਅਜੋਕੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
family and early life nanak was born on 15 april 1469 at bhoi present day nankana sahib, punjab, pakistan near lahore.

ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਕਲਿਆਣ ਚੰਦ ਦਾਸ ਬੇਦੀ ਸਨ, ਜੋ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ.
his parents were kalyan chand das bedi, popularly shortened to mehta kalu, and mata tripta.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤਲਵੰਡੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਫਸਲੀ ਆਮਦਨੀ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਪਟਵਾਰੀ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਸਨ।
his father was the local patwari accountant for crop revenue in the village of talwandi.

ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਦੋਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
his parents were both hindus and belonged to the merchant caste.

ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਬੇਬੇ ਨਾਨਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ।
he had one sister, bebe nanaki, who was five years older than he was.

1475 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਚਲੀ ਗਈ।
in 1475 she married and moved to sultanpur.

ਨਾਨਕ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਜੈ ਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਚਲਾ ਗਿਆ.
nanak was attached to his sister and followed her to sultanpur to live with her and her husband, jai ram.

ਤਕਰੀਬਨ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਨੇ ਨਾਨਕੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਨ ਲੋਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
at the age of around 16 years, nanak started working under daulat khan lodi, employer of nanaki's husband.

ਇਹ ਨਾਨਕ ਲਈ ਇਕ ਮੁ timeਲਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਵਾਇਤੀ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
this was a formative time for nanak, as the puratan traditional janam sakhi suggests, and in his numerous allusions to governmental structure in his hymns, most likely gained at this time.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
according to sikh traditions, the birth and early years of guru nanak's life were marked with many events that demonstrated that nanak had been marked by divine grace.

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
commentaries on his life give details of his blossoming awareness from a young age.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਹੈ.
at the age of five, nanak is said to have voiced interest in divine subjects.

ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ.
at age seven, his father enrolled him at the village school as was the custom.

ਵਰਣਨਯੋਗ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਕ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
notable lore recounts that as a child nanak astonished his teacher by describing the implicit symbolism of the first letter of the alphabet, resembling the mathematical version of one, as denoting the unity or oneness of god.

ਬਚਪਨ ਦੇ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਾਨਕ ਬਾਰੇ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਿਰ ਸਖਤ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਸਥਿਰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ, ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕੋਬਰਾ.
other childhood accounts refer to strange and miraculous events about nanak, such as one witnessed by rai bular, in which the sleeping child's head was shaded from the harsh sunlight, in one account, by the stationary shadow of a tree or, in another, by a venomous cobra.

24 ਸਤੰਬਰ 1487 ਨੂੰ ਨਾਨਕ ਨੇ ਬਟਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦੋ ਦੀ ਧੀ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
on 24 september 1487 nanak married mata sulakkhani, daughter of chand and chando , in the town of batala.

ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ 8 ਸਤੰਬਰ 1494 13 ਜਨਵਰੀ 1629 ਅਤੇ ਲਖਮੀ ਚੰਦ 12 ਫਰਵਰੀ 1497 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1555.
the couple had two sons, sri chand 8 september 1494 13 january 1629 and lakhmi chand 12 february 1497 9 april 1555 .

ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਬਣ ਗਏ।
sri chand received enlightenment from guru nanak's teachings and went on to become the founder of the udasi sect.

ਜੀਵਨੀਆਂ - ਅੱਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਨੀ ਸਰੋਤ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ.
biographies the earliest biographical sources on nanak's life recognised today are the life accounts .

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
bhai gurdas, a scribe of the granth sahib, also wrote about nanak's life in his .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਾਇਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੇ ਹਨ.
although these too were compiled some time after nanak's time, they are less detailed than the .

ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ.
the recount in minute detail the circumstances of the birth of the guru.

ਗਿਆਨ-ਰਤਨਵਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰੁਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
gyan-ratanavali is attributed to bhai mani singh who wrote it with the express intention of correcting heretical accounts of guru nanak.

ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਲੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ।
bhai mani singh was a sikh of guru gobind singh who was approached by some sikhs with a request that he should prepare an authentic account of guru life.

ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਤੈਰਾਕਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰੀਆਂ ਫਿਕਸ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਜਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਉਹ ਵੀ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਈ ਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਿਮਾਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਾਂਗਾ.
bhai mani singh writes just as swimmers fix reeds in the river so that those who do not know the way may also cross, so i shall take bhai var as my basis and in accordance with it, and with the accounts that i have heard at the court of the tenth master, i shall relate to you whatever commentary issues from my humble mind.

ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਈ ਲੈ ਗਏ ਸਨ।
at the end of the janam-sakhi there is an epilogue in which it is stated that the completed work was taken to guru gobind singh for his seal of approval.

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾਪੂਰਵਕ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ.
guru sahib duly signed it and commended it as a means of acquiring knowledge of sikh belief.

ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
one popular was allegedly written by a close companion of the guru, bhai bala.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ, ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ.
however, the writing style and language employed have left scholars, such as max arthur macauliffe, certain that they were composed after his death.

ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਲੇਖਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
according to the scholars, there are good reasons to doubt the claim that the author was a close companion of guru nanak and accompanied him on many of his travels.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ, ਸਥਾਨਕ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੜਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ.
sikhism rai bular, the local landlord and nanak's sister bibi nanaki were the first people who recognised divine qualities in the boy.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
they encouraged and supported him to study and travel.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 1499 ਵਿਚ, 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਇਆ.
sikh tradition states that at around 1499, at the age of 30, he had a vision.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰਪਣ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਕਾਲੀ ਬੀਨ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਧਾਰਾ ਦੇ ਕੰ onੇ 'ਤੇ ਮਿਲੇ.
after he failed to return from his ablutions, his clothes were found on the bank of a local stream called the kali bein.

ਕਸਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
the townspeople assumed he had drowned in the river daulat khan had the river dragged, but no body was found.

ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਨਾਨਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ.
three days after disappearing, nanak reappeared, staying silent.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਉਸਨੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਗੱਲ ਕੀਤੀ "ਇੱਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਸੁਲਮਨ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਆਦਮੀ ਹੈ.
the next day, he spoke to pronounce "there is neither hindu nor mussulman muslim , but only man.

ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗਾ?
so whose path shall i follow?

ਮੈਂ ਰੱਬ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗਾ.
i shall follow god's path.

ਰੱਬ ਨਾ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਸੁਲਮਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਰਗ ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਰੱਬ ਹੈ. ”
god is neither hindu nor mussulman and the path which i follow is god's."

ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
nanak said that he had been taken to god's court.

ਉਥੇ, ਉਸਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇੱਕ ਪਿਆਲੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, “ਇਹ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਪਿਆਲਾ.
there, he was offered a cup filled with amrita nectar and given the command, "this is the cup of the adoration of god's name.

ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਓ.
drink it.

ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹਾਂ
i am with you.

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਭਾਰਦੇ ਹਾਂ.
i bless you and raise you up.

ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
whoever remembers you will enjoy my favour.

ਜਾਓ, ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਓ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਓ.
go, rejoice of my name and teach others to do so.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਤੋਹਫਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
i have bestowed the gift of my name upon you.

ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਲਾਵਾ ਹੋਣ ਦਿਓ. "
let this be your calling."

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
from this point onwards, nanak is described in accounts as a guru teacher , and sikhism was born.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਦਲਾ ਅਤੇ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਿਆਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ.
the main basic belief of sikhism is to spread the message of kindness, and peace, instead of revenge and spite.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
sikhism is one of the most recently formed religions in the world.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
sikhs follow the teaching of the guru granth sahib, the holy book which comprises the teaching of six of the ten gurus of sikhism and some saints and men of devotion.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਅਥਾਰਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the guru granth sahib is worshipped as the supreme authority of sikhism and is considered the eleventh and final guru of sikhism.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕੁਲ 974 ਭਜਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
as the first guru of sikhism, guru nanak contributed a total of 974 hymns to the book.

ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਦਰਜ ਬਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
teachings teachings can be found in the sikh scripture guru granth sahib, as a collection of verses recorded in gurmukhi.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
there are two competing theories on guru nanak's teachings.

ਇਕ, ਕੋਲ ਅਤੇ ਸਾਂਭੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜਨਮਸਾਖੀਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
one, according to cole and sambhi, is based on hagiographical janamsakhis, and states that nanak's teachings and sikhism were a revelation from god, and not a social protest movement nor any attempt to reconcile hinduism and islam in the 15th century.

ਦੂਸਰੇ ਰਾਜ, ਨਾਨਕ ਗੁਰੂ ਸਨ।
the other states, nanak was a guru.

ਸਿੰਘਾ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਵਤਾਰ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਅਗੰਮ ਵਾਕ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
according to singha, "sikhism does not subscribe to the theory of incarnation or the concept of prophethood.

ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਧਾਰਣਾ ਹੈ.
but it has a pivotal concept of guru.

ਉਹ ਰੱਬ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਨਹੀਂ, ਨਬੀ ਵੀ ਨਹੀਂ.
he is not an incarnation of god, not even a prophet.

ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਹ ਹੈ। ”
he is an illumined soul."

ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਜਨਮਸਾਖੀ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
the hagiographical janamsakhis were not written by nanak, but by later followers without regard for historical accuracy, and contain numerous legends and myths created to show respect for nanak.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਲ ਅਤੇ ਸੰਭੀ ਸ਼ਬਦ, ਕੇਵਲ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ , ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ women ਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ , ਜਿਹੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the term revelation, clarify cole and sambhi, in sikhism is not limited to the teachings of nanak, they include all sikh gurus, as well as the words of past, present and future men and women, who possess divine knowledge intuitively through meditation.

ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿਚ ਗੈਰ ਸਿੱਖ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਿਹੜੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the sikh revelations include the words of non-sikh bhagats, some who lived and died before the birth of nanak, and whose teachings are part of the sikh scriptures.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਮੰਡੇਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ "ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿੱਧੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ"।
the adi granth and successive sikh gurus repeatedly emphasised, states mandair, that sikhism is "not about hearing voices from god, but it is about changing the nature of the human mind, and anyone can achieve direct experience and spiritual perfection at any time".

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
guru nanak emphasised that all human beings can have direct access to god without rituals or priests.

ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਰਵਿੰਦ-ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਡੈਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸਵੈ-ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾ" ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਪਿਆਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਇਕेशਤਾਵਾਦ ਲਗਭਗ ਬੇਲੋੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ".
the concept of man as elaborated by guru nanak, states arvind-pal singh mandair, refines and negates the "monotheistic concept of self god", and "monotheism becomes almost redundant in the movement and crossings of love".

ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਉਦੇਸ਼, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਸਵੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ" ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੋਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, "ਵਿਛੋੜਾ-ਮਿਸ਼ਰਣ, ਸਵੈ-ਹੋਰ, ਕਿਰਿਆ-ਅਸਮਰੱਥਾ, ਲਗਾਵ-ਨਿਰਲੇਪਤਾ," ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ".
the goal of man, taught the sikh gurus, is to end all dualities of "self and other, i and not-i", attain the "attendant balance of separation-fusion, self-other, action-inaction, attachment-detachment, in the course of daily life".

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
guru nanak, and other sikh gurus emphasised bhakti, and taught that the spiritual life and secular householder life are intertwined.

ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਸਾਰ ਅਨੰਤ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
in sikh worldview, the everyday world is part of the infinite reality, increased spiritual awareness leads to increased and vibrant participation in the everyday world.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਸੋਨਾਲੀ ਮਰਵਾਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਚਿਆਈ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ" ਦੀ "ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਨੂੰ ਜੀਵਣਤਮਕ ਸੱਚ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ.
guru nanak, states sonali marwaha, described living an "active, creative, and practical life" of "truthfulness, fidelity, self-control and purity" as being higher than the metaphysical truth.

ਪ੍ਰਚਲਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਕਿਰਤ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਜਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਖਸੀਅਤ.
through popular tradition, teaching is understood to be practised in three ways sharing with others, helping those with less who are in need kirat earning making a living honestly, without exploitation or fraud naam japna meditating on god's name to control the five weaknesses of the human personality.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਜਾਂ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਜੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਦੁਹਰਾਓ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
guru nanak emphasised nam japna or naam simran , that is repetition of god's name and attributes, as a means to feel god's presence.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਨਕ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਗਤੀ ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ।
influences nanak was raised in a hindu family and belonged to the bhakti sant tradition.

ਵਿਦਵਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱ in ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਮੱਧਯੁਗ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਨਿਰਗੁਣ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ.
scholars state that in its origins, guru nanak and sikhism were influenced by the nirguni formless god tradition of bhakti movement in medieval india.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
however, sikhism was not simply an extension of the bhakti movement.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਭਗਤੀ ਸੰਤਾਂ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਰਵਿਦਾਸ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
sikhism, for instance, disagreed with some views of bhakti saints kabir and ravidas.

ਲੂਯਿਸ ਫੇਨੇਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਤ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਭੱਟੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
the roots of the sikh tradition are, states louis fenech, perhaps in the sant-tradition of india whose ideology grew to become the bhakti tradition.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੇਨੇਚ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਕੈਨਨ, ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕੈਨਨ, ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੂਝ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ".
furthermore, adds fenech, "indic mythology permeates the sikh sacred canon, the guru granth sahib and the secondary canon, the dasam granth and adds delicate nuance and substance to the sacred symbolic universe of the sikhs of today and of their past ancestors".

ਯਾਦਾਸ ਉਦਾਸੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
journeys udasis guru nanak travelled extensively during his lifetime.

ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਰਬ, ਉਹ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1496 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
some modern accounts state that he visited tibet, most of south asia and arabia starting in 1496, at age 27, when he left his family for a thirty-year period.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਮਾਉਂਟ ਸੁਮੇਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੱਕਾ, ਬਗਦਾਦ, ਅਚਲ ਬਟਾਲਾ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ।
these claims include guru nanak visiting the mount sumeru of indian mythology, as well as mecca, baghdad, achal batala and multan, in places he debated religious ideas with competing groups.

ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
these stories became widely popular in the 19th and 20th century, and exist in many versions.

ਹੇਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the hagiographic details is a subject of dispute, with modern scholarship questioning the details and authenticity of many claims.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਾਲੇਵਰਟ ਅਤੇ ਸੈਨਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁ sikhਲੇ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਸੂਝਵਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ. ਚਾਰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਉਦਾਸੀਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਹਰਬਾਨ ਵਰਜ਼ਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
for example, callewaert and snell state that early sikh texts do not contain these stories, and after these travel stories first appear in hagiographic accounts of guru nanak centuries after his death, they continue to become more sophisticated over time, with the late phase puratan version describing four missionary journeys udasis , which however differs from the miharban version.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
some of the stories about guru nanak's extensive travels first appear in the 19th-century versions of janam-sakhi in the puratan version.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਬਗਦਾਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ.
further, stories about guru nanak's travel to baghdad is absent from even the early 19th-century puratan version.

ਕਾਲੇਵਰਟ ਅਤੇ ਸਨੈਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੂਫੀ ਤਜ਼ਕੀਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਇਸਲਾਮਿਕ ਪੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਾਮਾਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜਿਓਂ ਸਮਾਨ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ.
these embellishments and insertion of new stories, according to callewaert and snell, closely parallel claims of miracles by islamic pirs found in sufi tazkiras of the same era, and these legends may have been written in a competition.

ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਤੁਰਕੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਬਗਦਾਦ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਫਕੀਰ 1511-1512 ਵਿਚ ਉਥੇ ਸਨ, ਦੂਸਰੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ 1521-1522 ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿਚ 11 ਸਾਲ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਪਰਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬਗਦਾਦ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
another source of dispute has been the baghdad stone inscription in a turkish script, which some interpret saying baba nanak fakir was there in 1511-1512, other interpret it stating 1521-1522 and that he lived in the middle east for 11 years away from his family , while others particularly western scholars stating that the stone inscription is from the 19th century and the stone is not a reliable evidence that guru nanak visited baghdad in early 16th century.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਜਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਉਪ-ਲਿਖਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
further, beyond the stone, no evidence or mention of guru nanak's journey in the middle east has been found in any other middle eastern textual or epigraphical records.

ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ.
claims have been asserted of additional inscriptions, but no one has been able to locate and verify them.

ਬਗਦਾਦ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਯਰੂਸ਼ਲਮ, ਮੱਕਾ, ਵੈਟੀਕਨ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਗਏ ਸਨ।
the baghdad inscription remains the basis of writing by indian scholars that guru nanak journeyed in the middle east, with some claiming he visited jerusalem, mecca, vatican, azerbaijan and sudan.

ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾਵਲ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਹ ਮਿਟਣ ਵਰਗੇ ਦਾਅਵੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੂਫੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
novel claims about his travels, as well as claims such as guru nanak's body vanishing after his death, are also found in later versions and these are similar to the miracle stories in sufi literature about their pirs.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਜਨਮ-ਸਾਖੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਉਧਾਰ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਜਾਟਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ।
other direct and indirect borrowings in the sikh janam-sakhis relating to legends around guru nanak's journeys are from hindu epics and puranas and buddhist jataka stories.

ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਕੀਤਾ, ਭਾਵ "ਬਹੁਤ ਆਪਣਾ" ਜਾਂ "ਤੁਹਾਡਾ ਹਿੱਸਾ".
succession guru nanak appointed bhai lehna as the successor guru, renaming him as guru angad, meaning " very own" or "part of you".

ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ 22 ਸਤੰਬਰ 1539 ਨੂੰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਚ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।
shortly after proclaiming bhai lehna as his successor, guru nanak died on 22 september 1539 in kartarpur, at the age of 70.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
see also references further reading external links africa is the world's second-largest and second-most-populous continent.

ਲਗਭਗ 30.3 ਮਿਲੀਅਨ 11.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ 6% ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ 20.4% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
at about 30.3 million 11.7 million square miles including adjacent islands, it covers 6% of earth's total surface area and 20.4 % of its total land area.

2016 ਤਕ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 16% ਹੈ.
with 1.2 billion people as of 2016, it accounts for about 16% of the world's human population.

ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਸੂਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ, ਸਿਨਾਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the continent is surrounded by the mediterranean sea to the north, both the suez canal and the red sea along the sinai peninsula to the northeast, the indian ocean to the southeast, and the atlantic ocean to the west.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਰਕੀਪੇਲੇਗੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the continent includes madagascar and various archipelagos.

ਇਸ ਵਿੱਚ 54 ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੁੱਰਵਰਨ ਰਾਜ ਦੇਸ਼, ਨੌ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਡੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it contains 54 fully recognized sovereign states countries , nine territories and two de facto independent states with limited or no recognition.

ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ 2012 ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗ ਦੀ ਉਮਰ 19.7 ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗ ਦੀ ਉਮਰ 30.4 ਸੀ.
africa's population is the youngest amongst all the continents the median age in 2012 was 19.7, when the worldwide median age was 30.4.

ਅਲਜੀਰੀਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਈਜੀਰੀਆ.
algeria is africa's largest country by area, and nigeria by population.

ਅਫਰੀਕਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਮੀਨੀਡੇ ਕਲੇਡ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋਮੀਨੀਡਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਤ ਮਿਲੀਅਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਹੇਲੈਂਥ੍ਰੋਪਸ ਟੇਕਡੇਨਸਿਸ, australਸਟ੍ਰੇਲੋਪੀਥਿਕਸ ਅਫਰੀਕਨਸ, ਏ. ਅਫਰੇਨਸਿਸ, ਹੋਮੋ ਈਰੇਟਸ, ਐਚ.
africa, particularly central eastern africa, is widely accepted as the place of origin of humans and the hominidae clade great apes , as evidenced by the discovery of the earliest hominids and their ancestors, as well as later ones that have been dated to around seven million years ago, including sahelanthropus tchadensis, australopithecus africanus, a. afarensis, homo erectus, h. habilis and h. ergaster with the earliest homo sapiens modern human found in ethiopia being dated to circa 200,000 years ago.

ਅਫਰੀਕਾ ਭੂਮੱਧ ਭੂਚਾਲ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਤਪਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
africa straddles the equator and encompasses numerous climate areas it is the only continent to stretch from the northern temperate to southern temperate zones.

ਅਫਰੀਕਾ ਨਸਲਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
africa hosts a large diversity of ethnicities, cultures and languages.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in the late 19th century european countries colonized most of africa.

ਅਫਰੀਕਾ ਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
africa also varies greatly with regard to environments, economics, historical ties and government systems.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਡੀਕਲੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ.
however, most present states in africa originate from a process of decolonization in the 20th century.

ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਫਰੀ ਇਕ ਲਾਤੀਨੀ ਨਾਮ ਸੀ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਥ ਵਿਚ ਭੂਮੱਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
etymology afri was a latin name used to refer to the inhabitants of africa, which in its widest sense referred to all lands south of the mediterranean ancient libya .

ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮੂਲ ਲੀਬੀਆ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵਿਚਾਰਨ ਲਈ ਟੇਰੇਂਸ ਵੇਖੋ.
this name seems to have originally referred to a native libyan tribe see terence for discussion.

ਇਹ ਨਾਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਜਾਂ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ' ਧੂੜ 'ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ 1981 ਦੀ ਇਕ ਧਾਰਨਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੁਫਾ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਬਰਬਰ ਇਫਰੀ ਬਹੁਵਚਨ ਇਫਰਾਨ "ਗੁਫਾ" ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the name is usually connected with hebrew or phoenician 'dust', but a 1981 hypothesis has asserted that it stems from the berber ifri plural ifran "cave", in reference to cave dwellers.

ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀਟਨਿਆ ਤੋਂ ਆਏ ਬਾਨੋ ਇਫ਼ਰਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਫ਼ਰਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਰਬਰ ਕਬੀਲਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇਫਰੇਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the same word may be found in the name of the banu ifran from algeria and tripolitania, a berber tribe originally from yafran also known as ifrane in northwestern libya.

ਰੋਮਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕਾਰਥੇਜ ਅਫਰੀਕਾ ਪ੍ਰੌਕੋਨਸੂਲਰਿਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਲੀਬੀਆ ਦਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
under roman rule, carthage became the capital of the province of africa proconsularis, which also included the coastal part of modern libya.

ਲਾਤੀਨੀ ਪਿਛੇਤਰ-ਕਈ ਵਾਰ ਸੈਲਟਾਈ ਤੋਂ ਸੈਲਟਿਕਾ ਵਿਚ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the latin suffix -ica can sometimes be used to denote a land e.g., in celtica from celtae, as used by julius caesar .

ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜ ਇਫਰੀਕੀਆ, ਆਧੁਨਿਕ ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ, ਨੇ ਵੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ।
the later muslim kingdom of ifriqiya, modern-day tunisia, also preserved a form of the name.

ਰੋਮੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਫਰੀਕਾ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਏਸ਼ੀਆ" ਨੂੰ ਐਨਾਟੋਲੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੀਆਂ ਧਰਤੀਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
according to the romans, africa lay to the west of egypt, while "asia" was used to refer to anatolia and lands to the east.

ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਟਲੇਮੀ ਈ. ਦੁਆਰਾ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਮ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਏਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਈਥਮਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਮਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a definite line was drawn between the two continents by the geographer ptolemy ad , indicating alexandria along the prime meridian and making the isthmus of suez and the red sea the boundary between asia and africa.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਅਸਲ ਹੱਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ "ਅਫਰੀਕਾ" ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਫੈਲਿਆ.
as europeans came to understand the real extent of the continent, the idea of "africa" expanded with their knowledge.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ "ਅਫਰੀਕਾ" ਲਈ ਦੂਜੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਫਲੇਵੀਅਸ ਜੋਸੇਫਸ ਐਂਟੀ.
other etymological hypotheses have been postulated for the ancient name "africa" the 1st-century jewish historian flavius josephus ant.

1.15 ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਜਨਰਲ 25 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਬਰਾਹਾਮ ਦੇ ਪੋਤਰੇ, ਏਫ਼ਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ antsਲਾਦ, ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਲੀਬੀਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1.15 asserted that it was named for epher, grandson of abraham according to gen. 25 4, whose descendants, he claimed, had invaded libya.

ਐਟੀਮੋਲੋਜੀਏ xiv.5.2 ਵਿਚ ਸੇਵਿਲੇ ਦਾ ਆਈਸੀਡੋਰ.
isidore of seville in etymologiae xiv.5.2.

ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ "ਅਫਰੀਕਾ ਲਾਤੀਨੀ ਅਪ੍ਰਿਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ" ਧੁੱਪ ".
suggests "africa comes from the latin aprica, meaning "sunny".

ਮੈਸੀ, 1881 ਵਿਚ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਮਿਸਰੀ ਦੇ ਅਫ-ਰੁਈ-ਕਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ।"
massey, in 1881, stated that africa is derived from the egyptian af-rui-ka, meaning "to turn toward the opening of the ka."

ਕਾ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ doubleਰਜਾਵਾਨ ਦੂਹਰਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਕਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ" ਗਰਭ ਜਾਂ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the ka is the energetic double of every person and the "opening of the ka" refers to a womb or birthplace.

ਅਫਰੀਕਾ, ਮਿਸਰੀਆਂ ਲਈ, "ਜਨਮ ਸਥਾਨ" ਹੋਵੇਗਾ.
africa would be, for the egyptians, "the birthplace."

ਫਰੂਇਟ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਸ "ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ" ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅੰਬਰਿਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਬਰਸਾਤੀ ਹਵਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ.
fruyt proposed linking the latin word with africus "south wind", which would be of umbrian origin and mean originally "rainy wind".

ਰਟਜਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰੌਬਰਟ ਆਰ. ਸਟਿੱਗਲਿਟਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ "ਲਤੀਨੀ ਐਫੀਰ-ਆਈਸੀ-ਏ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਬਰੂ ਓਫੀਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ."
robert r. stieglitz of rutgers university proposed "the name africa, derived from the latin aphir-ic-a, is cognate to hebrew ophir."

ਇਤਿਹਾਸ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵੱਸਦਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
history prehistory africa is considered by most paleoanthropologists to be the oldest inhabited territory on earth, with the human species originating from the continent.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਸੀਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਜ ਤੋਂ 70 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀ.ਪੀ.
during the mid-20th century, anthropologists discovered many fossils and evidence of human occupation perhaps as early as 7 million years ago bp before present .

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਐਪਲਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ .ਸਟ੍ਰੋਲੀਪੀਥੇਕਸ ਅਫਰੇਨਸਿਸ ਰੇਡੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 3 ਦੀ ਮਿਤੀ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ.
fossil remains of several species of early apelike humans thought to have evolved into modern man, such as australopithecus afarensis radiometrically dated to approximately 3.

.0 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬੀ.ਪੀ., ਪੈਰਾਥ੍ਰੋਪਸ ਬੋਇਸਈ ਸੀ. 2.
.0 million years bp, paranthropus boisei c. 2.

.4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬੀਪੀ ਅਤੇ ਹੋਮੋ ਅਰਗੈਸਟਰ ਸੀ. 1.9, 000 ਸਾਲ ਬੀਪੀ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ.
.4 million years bp and homo ergaster c. 1.9 ,000 years bp have been discovered.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 150,000 ਤੋਂ 100,000 ਸਾਲ ਬੀਪੀ ਦੇ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨ ਸੇਪੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਮਹਾਂਨਗਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਬਾਦੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after the evolution of homo sapiens sapiens approximately 150,000 to 100,000 years bp in africa, the continent was mainly populated by groups of hunter-gatherers.

ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 50,000 ਸਾਲ ਬੀਪੀ ਆ theਟ ਆਫ਼ ਅਫਰੀਕਾ ii ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਕੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ, ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਸਟ੍ਰੇਟ, ਜਾਂ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਾਂ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸੂਏਜ਼ ਦਾ ਇਸਤਮਸ.
these first modern humans left africa and populated the rest of the globe during the out of africa ii migration dated to approximately 50,000 years bp, exiting the continent either across bab-el-mandeb over the red sea, the strait of gibraltar in morocco, or the isthmus of suez in egypt.

ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰਵਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਤੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਵਿਚ ਮੁ inਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
other migrations of modern humans within the african continent have been dated to that time, with evidence of early human settlement found in southern africa, southeast africa, north africa, and the sahara.

ਸਹਾਰਾ ਦਾ ਅਕਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗਲੋਬਲ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the size of the sahara has historically been extremely variable, with its area rapidly fluctuating and at times disappearing depending on global climactic conditions.

ਆਈਸ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 10,500 ਬੀ.ਸੀ. ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਹਾਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਹਰੀ ਉਪਜਾ valley ਘਾਟੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਵਸੋਂ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਤ ਆਈਆਂ, ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਪਜਾtile ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ tassili n'ajjer ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ.
at the end of the ice ages, estimated to have been around 10,500 bc, the sahara had again become a green fertile valley, and its african populations returned from the interior and coastal highlands in sub-saharan africa, with rock art paintings depicting a fertile sahara and large populations discovered in tassili n'ajjer dating back perhaps 10 millennia.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ 5000 ਬੀ ਸੀ ਤੱਕ, ਸਹਾਰਾ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾਈ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
however, the warming and drying climate meant that by 5000 bc, the sahara region was becoming increasingly dry and hostile.

ਤਕਰੀਬਨ 3500 ਬੀ.ਸੀ., ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਝੁਕਣ ਕਾਰਨ, ਸਹਾਰਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਜਾੜ ਦਾ ਦੌਰ ਮਿਲਿਆ.
around 3500 bc, due to a tilt in the earth's orbit, the sahara experienced a period of rapid desertification.

ਆਬਾਦੀ ਸਹਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਮੋਤੀਆਘਰ ਤੋਂ ਨੀਲ ਘਾਟੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਕੇ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤੇ.
the population trekked out of the sahara region towards the nile valley below the second cataract where they made permanent or semi-permanent settlements.

ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਲਵਾਯੂ ਮੰਦੀ ਆਈ.
a major climatic recession occurred, lessening the heavy and persistent rains in central and eastern africa.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 200 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ਕ ਹਾਲਾਤ ਕਾਇਮ ਹਨ.
since this time, dry conditions have prevailed in eastern africa and, increasingly during the last 200 years, in ethiopia.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the domestication of cattle in africa preceded agriculture and seems to have existed alongside hunter-gatherer cultures.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 6000 ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
it is speculated that by 6000 bc, cattle were domesticated in north africa.

ਸਹਾਰਾ-ਨੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ, ਗਧੇ ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੇਚ ਨਾਲ ਸਿੰਗ ਵਾਲੀ ਬੱਕਰੀ ਜੋ ਅਲਜੀਰੀਆ ਤੋਂ ਨੂਬੀਆ ਤਕ ਆਮ ਸੀ.
in the sahara-nile complex, people domesticated many animals, including the donkey and a small screw-horned goat which was common from algeria to nubia.

ਲਗਭਗ 4000 ਬੀ.ਸੀ., ਸਹਾਰਨ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁੱਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
around 4000 bc, the saharan climate started to become drier at an exceedingly fast pace.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁੰਗੜ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ.
this climate change caused lakes and rivers to shrink significantly and caused increasing desertification.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ landੁਕਵੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਖੰਡੀ ਮਾਹੌਲ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
this, in turn, decreased the amount of land conducive to settlements and helped to cause migrations of farming communities to the more tropical climate of west africa.

ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਪਾਰ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਧਾਤੂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਆਮ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
by the first millennium bc, ironworking had been introduced in northern africa and quickly spread across the sahara into the northern parts of sub-saharan africa, and by 500 bc, metalworking began to become commonplace in west africa.

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਬੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਸਦੀਆਂ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
ironworking was fully established by roughly 500 bc in many areas of east and west africa, although other regions didn't begin ironworking until the early centuries ad.

ਮਿਸਰ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਨੂਬੀਆ ਅਤੇ ਈਥੋਪੀਆ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 500 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਕਾੱਪਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਸਹਾਰਨ ਵਪਾਰਕ ਨੈਟਵਰਕ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਤਕ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
copper objects from egypt, north africa, nubia, and ethiopia dating from around 500 bc have been excavated in west africa, suggesting that trans-saharan trade networks had been established by this date.

ਮੁlyਲੀ ਸਭਿਅਤਾ ਲਗਭਗ 00 bc bc bc ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੀ ਫੈਰੋਨਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ.
early civilizations at about 3300 bc, the historical record opens in northern africa with the rise of literacy in the pharaonic civilization of ancient egypt.

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸਥਾਈ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਮਿਸਰੀ ਰਾਜ 343 ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
one of the world's earliest and longest-lasting civilizations, the egyptian state continued, with varying levels of influence over other areas, until 343 bc.

ਮਿਸਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੋਕੀ ਲੀਬੀਆ ਅਤੇ ਨੂਬੀਆ ਤੱਕ ਡੂੰਘਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਬਰਨਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਕ੍ਰੀਟ.
egyptian influence reached deep into modern-day libya and nubia, and, according to martin bernal, as far north as crete.

ਫੈਨੀਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਕੇਂਦਰ ਫੋਰਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਕਾਰਥੇਜ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
an independent centre of civilization with trading links to phoenicia was established by phoenicians from tyre on the north-west african coast at carthage.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
european exploration of africa began with ancient greeks and romans.

332 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਫਾਰਸੀ-ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 332 bc, alexander the great was welcomed as a liberator in persian-occupied egypt.

ਉਸਨੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੌਲਮੇਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
he founded alexandria in egypt, which would become the prosperous capital of the ptolemaic dynasty after his death.

ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਮਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
following the conquest of north africa's mediterranean coastline by the roman empire, the area was integrated economically and culturally into the roman system.

ਰੋਮਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਆਧੁਨਿਕ ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੋਇਆ.
roman settlement occurred in modern tunisia and elsewhere along the coast.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਮੂਲ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਸੇਪਟੀਮੀਅਸ ਸੇਵਰਸ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਪਟਿਸ ਮੈਗਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਰੋਮਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪੁਨਿਕ ਸਨ।
the first roman emperor native to north africa was septimius severus, born in leptis magna in present-day mother was italian roman and his father was punic.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁੱ dateਲੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ, ਯਹੂਦਿਯਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨੂਬੀਆ ਤਕ 340 ਈ. ਤਕ, ਇਹ ਅਕਸੁਮਾਈਟ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਧਰਮ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
christianity spread across these areas at an early date, from judaea via egypt and beyond the borders of the roman world into nubia by ad 340 at the latest, it had become the state religion of the aksumite empire.

ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਸਾਈਰੋ-ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ, ਇਸ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ।
syro-greek missionaries, who arrived by way of the red sea, were responsible for this theological development.

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਅਰਬ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਖਲੀਫਾ ਮਿਸਰ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ.
in the early 7th century, the newly formed arabian islamic caliphate expanded into egypt, and then into north africa.

ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ, ਸਥਾਨਕ ਬਰਬਰ ਕੁਲੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਅਰਬ ਗੋਤਾਂ ਵਿਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in a short while, the local berber elite had been integrated into muslim arab tribes.

ਜਦੋਂ ਉਮਯਦ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਸ਼ਕ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪਈ, ਤਾਂ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨਅਨ ਦਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕਯਰਵਾਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ.
when the umayyad capital damascus fell in the 8th century, the islamic centre of the mediterranean shifted from syria to qayrawan in north africa.

ਇਸਲਾਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਹੱਸੀਆਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਨਿਆਇਕਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
islamic north africa had become diverse, and a hub for mystics, scholars, jurists, and philosophers.

ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਸਲਾਮ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੁਆਰਾ.
during the above-mentioned period, islam spread to sub-saharan africa, mainly through trade routes and migration.

ਨੌਵੀਂ ਤੋਂ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਤਕਰੀਬਨ 10,000 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
ninth to eighteenth centuries pre-colonial africa possessed perhaps as many as 10,000 different states and polities characterized by many different sorts of political organization and rule.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਨ ਲੋਕ ਵੱਡੇ, ਵਧੇਰੇ uredਾਂਚੇ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬੰਤੂ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭਾਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਹੇਲੀਅਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸ਼ਹਿਰ-ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਨ ਏਡੋ, ਯੋਰੂਬਾ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇਗਬੋ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਵਾਹਿਲੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ।
these included small family groups of hunter-gatherers such as the san people of southern africa larger, more structured groups such as the family clan groupings of the bantu-speaking peoples of central, southern, and eastern africa heavily structured clan groups in the horn of africa the large sahelian kingdoms and autonomous city-states and kingdoms such as those of the akan edo, yoruba, and igbo people in west africa and the swahili coastal trading towns of southeast africa.

ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਤਕ, ਰਾਜਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਤਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁ haਲੇ ਹਾਉਸਾ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੱਧ ਸੁਡਾਨ ਤਕ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਸਵਾਨਾ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਏ.
by the ninth century ad, a string of dynastic states, including the earliest hausa states, stretched across the sub-saharan savannah from the western regions to central sudan.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਘਾਨਾ, ਗਾਓ ਅਤੇ ਕਨੇਮ-ਬੋਰਨੂ ਸਾਮਰਾਜ ਸਨ.
the most powerful of these states were ghana, gao, and the kanem-bornu empire.

ਘਾਨਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਮਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸੁਡਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤਾ।
ghana declined in the eleventh century, but was succeeded by the mali empire which consolidated much of western sudan in the thirteenth century.

ਕਨੇਮ ਨੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
kanem accepted islam in the eleventh century.

ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਤੱਟ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
in the forested regions of the west african coast, independent kingdoms grew with little influence from the muslim north.

ਨੀਰੀ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸੀ.
the kingdom of nri was established around the ninth century and was one of the first.

ਇਹ ਅਜੋਕੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਈਜ਼ ਨਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it is also one of the oldest kingdoms in present-day nigeria and was ruled by the eze nri.

ਇਰੀਬੋ-ਉਕਵੁ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਨਰੀ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਾਂਸੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
the nri kingdom is famous for its elaborate bronzes, found at the town of igbo-ukwu.

ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ.
the bronzes have been dated from as far back as the ninth century.

ਇਫੇ ਕਿੰਗਡਮ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਰੂਬਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ-ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨੇ ਯੋਰੂਬਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪੁਜਾਰੀ ਓਬਾ' ਰਾਜਾ 'ਜਾਂ' ਸ਼ਾਸਕ 'ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਰਕਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਫੇ ਦੀ ਓਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the kingdom of ife, historically the first of these yoruba city-states or kingdoms, established government under a priestly oba 'king' or 'ruler' in the yoruba language , called the ooni of ife.

ਇਫੇ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕੁਦਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ.
ife was noted as a major religious and cultural centre in west africa, and for its unique naturalistic tradition of bronze sculpture.

ਇਫ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਡਲ ਓਯੋ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ wasਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਓਬਾਸ ਜਾਂ ਰਾਜੇ, ਓਯੋ ਦੇ ਅਲਾਫੀਨ ਕਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇਕ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਯੋਰੂਬਾ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਯੋਰੂਬਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਦਾਹੋਮੀ ਦਾ ਫਨ ਕਿੰਗਡਮ ਸੀ. ਓਯੋ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਗੈਰ ਯੋਰੂਬਾ ਡੋਮੇਨ.
the ife model of government was adapted at the oyo empire, where its obas or kings, called the alaafins of oyo, once controlled a large number of other yoruba and non-yoruba city-states and kingdoms the fon kingdom of dahomey was one of the non-yoruba domains under oyo control.

ਅਲਮੋਰਾਵਿਡਜ਼ ਸਹਾਰਾ ਦਾ ਇਕ ਬਰਬਰ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੀ ਜੋ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਈਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ.
the almoravids were a berber dynasty from the sahara that spread over a wide area of northwestern africa and the iberian peninsula during the eleventh century.

ਬਾਨੋ ਹਿਲਾਲ ਅਤੇ ਬਾਨੋ ਮਕਿਲ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਅਰਬ ਬੇਦੌਇਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਨ ਜੋ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
the banu hilal and banu ma'qil were a collection of arab bedouin tribes from the arabian peninsula who migrated westwards via egypt between the eleventh and thirteenth centuries.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਰਬਾਂ ਅਤੇ ਬਰਬਰਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਰਬਾਈਜ਼ਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਏਕਤਾ ਦੇ frameworkਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲਿਆ.
their migration resulted in the fusion of the arabs and berbers, where the locals were arabized, and arab culture absorbed elements of the local culture, under the unifying framework of islam.

ਮਾਲੀ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਨੀ ਅਲੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾ ਨੇ ਮੱਧ ਨਾਈਜਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨਗਾਈ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ ਸਹਾਰਨ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ.
following the breakup of mali, a local leader named sonni ali founded the songhai empire in the region of middle niger and the western sudan and took control of the trans-saharan trade.

ਸੋਨੀ ਅਲੀ ਨੇ 1468 ਵਿਚ ਟਿੰਬਕਤੂ ਅਤੇ 1473 ਵਿਚ ਜੇਨੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।
sonni ali seized timbuktu in 1468 and jenne in 1473, building his regime on trade revenues and the cooperation of muslim merchants.

ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਸੀਆ ਮੁਹੰਮਦ ਮੈਂ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਧਰਮ ਬਣਾਇਆ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਗਾਓ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਮਾਗੀਲੀ ਡੀ .1504 ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਡਾਨਿਕ ਅਫਰੀਕੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਹਨ।
his successor askia mohammad i made islam the official religion, built mosques, and brought to gao muslim scholars, including al-maghili d.1504 , the founder of an important tradition of sudanic african muslim scholarship.

ਗਿਆਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਕੁਝ ਹੌਸਾ ਰਾਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਨੋ, ਜੀਗਾਵਾ, ਕੈਟਸੀਨਾ, ਅਤੇ ਗੋਬੀਰ, ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਵਪਾਰ, ਸੇਵਾ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ.
by the eleventh century, some hausa states such as kano, jigawa, katsina, and gobir had developed into walled towns engaging in trade, servicing caravans, and the manufacture of goods.

ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਇਹ ਛੋਟੇ ਰਾਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੋਨਗਾਈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਨੇਮ-ਬੋਰਨੋ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਡਾਨਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਸਨ.
until the fifteenth century, these small states were on the periphery of the major sudanic empires of the era, paying tribute to songhai to the west and kanem-borno to the east.

ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਗੁਲਾਮੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ.
height of slave trade slavery had long been practised in africa.

7 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਰਬ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਟਰਾਂਸ-ਸਹਾਰਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 18 ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਲਾਮ ਲੈ ਲਏ.
between the 7th and 20th centuries, arab slave trade also known as slavery in the east took 18 million slaves from africa via trans-saharan and indian ocean routes.

15 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 500 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਨੇ ਲਗਭਗ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ.
between the 15th and the 19th centuries 500 years , the atlantic slave trade took an estimated million slaves to the new world.

16 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ, 1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਬਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ.
more than 1 million europeans were captured by barbary pirates and sold as slaves in north africa between the 16th and 19th centuries.

ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, 1820 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਦੇ ਪਤਨ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ.
in west africa, the decline of the atlantic slave trade in the 1820s caused dramatic economic shifts in local polities.

ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧਦੀ ਹੋਈ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਗੁਲਾਮੀ-ਵਪਾਰ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਆਰਥਿਕਤਾ.
the gradual decline of slave-trading, prompted by a lack of demand for slaves in the new world, increasing anti-slavery legislation in europe and america, and the british royal navy's increasing presence off the west african coast, obliged african states to adopt new economies.

1808 ਅਤੇ 1860 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵੈਸਟ ਅਫਰੀਕਾ ਸਕੁਐਡਰਨ ਨੇ ਲਗਭਗ 1,600 ਗੁਲਾਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ 150,000 ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ।
between 1808 and 1860, the british west africa squadron seized approximately 1,600 slave ships and freed 150,000 africans who were aboard.

ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "ਲਾਗੋਸ ਦੇ ਹੜੱਪਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ" ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜੋ 1851 ਵਿਚ ਕੱ depੇ ਗਏ ਸਨ।
action was also taken against african leaders who refused to agree to british treaties to outlaw the trade, for example against "the usurping king of lagos", deposed in 1851.

50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
anti-slavery treaties were signed with over 50 african rulers.

ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆੱਸਾਂਟੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸੀ, ਦਾਹੋਮੀ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਓਯੋ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ adਾਲਣ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ adoptedੰਗ ਅਪਣਾਏ.
the largest powers of west africa the asante confederacy, the kingdom of dahomey, and the oyo empire adopted different ways of adapting to the shift.

ਅਸਾਂਟੇ ਅਤੇ ਡਹੋਮੀ ਨੇ ਪੱਛਮ ਤੇਲ, ਕੋਕੋ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ "ਜਾਇਜ਼ ਵਪਾਰ" ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਰਯਾਤ ਵਪਾਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸੀ.
asante and dahomey concentrated on the development of "legitimate commerce" in the form of palm oil, cocoa, timber and gold, forming the bedrock of west africa's modern export trade.

ਓਯੋ ਸਾਮਰਾਜ, aptਾਲਣ ਦੇ ਅਯੋਗ, ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ .ਹਿ ਗਿਆ.
the oyo empire, unable to adapt, collapsed into civil wars.

ਬਸਤੀਵਾਦੀਵਾਦ ਅਤੇ "ਅਫਰੀਕਾ ਲਈ ਸਕੈ੍ਰਮਬਲ" 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾ ਲਏ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਈਥੀਓਪੀਆ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਐਬੀਸੀਨੀਆ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ", ਅਤੇ ਲਾਇਬੇਰੀਆ.
colonialism and the "scramble for africa" in the late 19th century, the european imperial powers engaged in a major territorial scramble and occupied most of the continent, creating many colonial territories, and leaving only two fully independent states ethiopia known to europeans as "abyssinia" , and liberia.

ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, 1882 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਸਰ 1922 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਰਿਹਾ.
egypt and sudan were never formally incorporated into any european colonial empire however, after the british occupation of 1882, egypt was effectively under british administration until 1922.

ਬਰਲਿਨ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਹੋਈ ਬਰਲਿਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਸੀ.
berlin conference the berlin conference held in was an important event in the political future of african ethnic groups.

ਇਸ ਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਿਓਪੋਲਡ ii ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it was convened by king leopold ii of belgium, and attended by the european powers that laid claim to african territories.

ਇਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਉਂਦਿਆਂ, ਅਫਰੀਕਾ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਘੋਟਾਲੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
it sought to end the european powers' scramble for africa, by agreeing on political division and spheres of influence.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
they set up the political divisions of the continent, by spheres of interest, that exist in africa today.

ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬਾਕੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਸਮੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ.
independence struggles imperial rule by europeans would continue until after the conclusion of world war ii, when almost all remaining colonial territories gradually obtained formal independence.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
independence movements in africa gained momentum following world war ii, which left the major european powers weakened.

1951 ਵਿੱਚ, ਲੀਬੀਆ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਇਤਾਲਵੀ ਕਲੋਨੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
in 1951, libya, a former italian colony, gained independence.

1956 ਵਿਚ, ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੋਰੱਕੋ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
in 1956, tunisia and morocco won their independence from france.

ਘਾਨਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਮਾਰਚ 1957 ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬਣ ਗਈ।
ghana followed suit the next year march 1957 , becoming the first of the sub-saharan colonies to be granted independence.

ਅਗਲੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਏ.
most of the rest of the continent became independent over the next decade.

ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਗੋਲਾ, ਕੇਪ ਵਰਡੇ, ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ, ਗਿੰਨੀ-ਬਿਸਾਉ ਵਿਚ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1975 ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਜਦੋਂ ਲਿਸਬਨ ਵਿਚ ਇਕ ਫੌਜੀ ਬਗਾਵਤ ਵਿਚ ਐਸਟਾਡੋ ਨੋਵੋ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ.
portugal's overseas presence in sub-saharan africa most notably in angola, cape verde, mozambique, guinea-bissau and and lasted from the 16th century to 1975, after the estado novo regime was overthrown in a military coup in lisbon.

ਰ੍ਹੋਦਸੀਆ ਨੇ ਇਆਨ ਸਮਿਥ ਦੀ ਗੋਰੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ 1965 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਇੱਕਪਾਸੜ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ 1980 ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਠੋਰ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
rhodesia unilaterally declared independence from the united kingdom in 1965, under the white minority government of ian smith, but was not internationally recognized as an independent state as zimbabwe until 1980, when black nationalists gained power after a bitter guerrilla war.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, 1994 ਤੱਕ ਇਹ ਨਸਲੀ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਨਸਲੀ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੋਰੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ।
although south africa was one of the first african countries to gain independence, the state remained under the control of the country's white minority through a system of racial segregation known as apartheid until 1994.

ਉਪ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅੱਜ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 54 ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਹਨ ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
post-colonial africa today, africa contains 54 sovereign countries, most of which have borders that were drawn during the era of european colonialism.

ਬਸਤੀਵਾਦੀਵਾਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
since colonialism, african states have frequently been hampered by instability, corruption, violence, and authoritarianism.

ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਗਣਤੰਤਰ ਹਨ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the vast majority of african states are republics that operate under some form of the presidential system of rule.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਥਾਈ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੈਨਿਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਕੁਰਸੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
however, few of them have been able to sustain democratic governments on a permanent basis, and many have instead cycled through a series of coups, producing military dictatorships.

ਵੱਡੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ.
great instability was mainly the result of marginalization of ethnic groups, and graft under these leaders.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਨਸਲੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
for political gain, many leaders fanned ethnic conflicts, some of which had been exacerbated, or even created, by colonial rule.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਸੈਨਿਕ ਨੂੰ ਇਕਮਾਤਰ ਸਮੂਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ orderੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
in many countries, the military was perceived as being the only group that could effectively maintain order, and it ruled many nations in africa during the 1970s and early 1980s.

1960 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰਸੇ ਤੱਕ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਲੰਘੇ ਅਤੇ 13 ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਹੋਏ ਸਨ।
during the period from the early 1960s to the late 1980s, africa had more than 70 coups and 13 presidential assassinations.

ਸਰਹੱਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਆਮ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
border and territorial disputes were also common, with the european-imposed borders of many nations being widely contested through armed conflicts.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
cold war conflicts between the united states and the soviet union, as well as the policies of the international monetary fund, also played a role in instability.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
when a country became independent for the first time, it was often expected to align with one of the two superpowers.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਫਰਾਂਸ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
many countries in northern africa received soviet military aid, while others in central and southern africa were supported by the united states, france or both.

ਸੰਨ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਨੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੇ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸ਼ਾਸਨ ਜਾਂ ਬਗਾਵਤੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਵੀਅਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the 1970s saw an escalation of cold war intrigues, as newly independent angola and mozambique aligned themselves with the soviet union, and the west and south africa sought to contain soviet influence by supporting friendly regimes or insurgency movements.

ਰ੍ਹੋਦੀਆ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਪੈਟਰੋਇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਗੁਰੀਲੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮੀ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ।
in rhodesia, soviet and chinese-backed leftist guerrillas of the zimbabwe patriotic front waged a brutal guerrilla war against the country's white government.

ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਕਾਲ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਗਏ.
there was a major famine in ethiopia, when hundreds of thousands of people starved.

ਕਈਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਦਤਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
some claimed that marxist economic policies made the situation worse.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੂਜਾ ਕੌਂਗੋ ਯੁੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
the most devastating military conflict in modern independent africa has been the second congo war this conflict and its aftermath has killed an estimated 5.5 million people.

2003 ਤੋਂ ਦਾਰਫੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਰੀ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਤਬਾਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
since 2003 there has been an ongoing conflict in darfur which has become a humanitarian disaster.

ਇਕ ਹੋਰ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ 1994 ਵਿਚ ਰਵਾਂਡਾ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 800,000 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
another notable tragic event is the 1994 rwandan genocide in which an estimated 800,000 people were murdered.

ਉਪ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਏਡਜ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮੁੱਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
aids in post-colonial africa has also been a prevalent issue.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ.
in the 21st century, however, the number of armed conflicts in africa has steadily declined.

ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਅੰਗੋਲਾ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ 2002 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
for instance, the civil war in angola came to an end in 2002 after nearly 30 years.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਮਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
this has coincided with many countries abandoning communist-style command economies and opening up for market reforms.

ਸੁਧਾਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਅੰਤ.
the improved stability and economic reforms have led to a great increase in foreign investment into many african nations, mainly from china, which has spurred quick economic growth in many countries, seemingly ending decades of stagnation and decline.

ਕਈ ਅਫਰੀਕੀ ਅਰਥਚਾਰੇ 2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
several african economies are among the world's fastest growing as of 2016.

ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a significant part of this growth, which is sometimes referred to as africa rising, can also be attributed to the facilitated diffusion of information technologies and specifically the mobile telephone.

ਭੂਗੋਲ ਅਫਰੀਕਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੈਂਡਮਾਸ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
geography africa is the largest of the three great southward projections from the largest landmass of the earth.

ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਸੁਏਜ਼ ਦੇ ਇਸਤਮਸ ਦੁਆਰਾ, ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ 163 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 101 ਮੀਲ ਚੌੜਾਈ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਹੱਦ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
separated from europe by the mediterranean sea, it is joined to asia at its northeast extremity by the isthmus of suez transected by the suez canal , 163 km 101 mi wide.

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਿਸਰ ਦੀ ਸਿਨਾਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਕਸਰ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
geopolitically, egypt's sinai peninsula east of the suez canal is often considered part of africa, as well.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ, ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ 'ਐਨ' ਚ ਰਸ ਬੈਨ ਸਾੱਕਾ, ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ '15 '' ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 'ਕੇਪ ਆਗੁਲਾਸ' ਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 8,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ, '22 "ਪੱਛਮੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਪੁਆਇੰਟ, ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿਚ ਰਾਸ ਹਾਫੂਨ ਵੱਲ, '52 "ਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ, ਲਗਭਗ 7,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4,600 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ.
from the most northerly point, ras ben sakka in tunisia ' n , to the most southerly point, cape agulhas in south africa '15" s , is a distance of approximately 8,000 km 5,000 mi from cape verde, '22" w, the westernmost point, to ras hafun in somalia, '52" e, the most easterly projection, is a distance of approximately 7,400 km 4,600 mi .

ਤੱਟ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ 26,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 16,000 ਮੀਲ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ deepੇ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ 10,400,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4,000,000 ਵਰਗ ਮੀਲ 'ਤੇ africaੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ' ਤੇ 32,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 20,000 ਮੀਲ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਹੈ .
the coastline is 26,000 km 16,000 mi long, and the absence of deep indentations of the shore is illustrated by the fact that europe, which covers only 10,400,000 km2 4,000,000 sq mi about a third of the surface of africa has a coastline of 32,000 km 20,000 mi .

ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਅਲਜੀਰੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੇਸ਼ ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇਕ ਪੁਰਾਲੇਖ।
africa's largest country is algeria, and its smallest country is seychelles, an archipelago off the east coast.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਕੌਮ ਹੈ ਗੈਂਬੀਆ.
the smallest nation on the continental mainland is the gambia.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਜ਼ਾਗਰੋਸ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਐਨਾਟੋਲੀਅਨ ਪਠਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਫਰੀਕੀ ਪਲੇਟ ਯੂਰਸੀਆ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ.
geologically, africa includes the arabian peninsula the zagros mountains of iran and the anatolian plateau of turkey mark where the african plate collided with eurasia.

ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਫਰੋਟਰੋਪਿਕ ਈਕੋਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਾਰੋ-ਅਰਬ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the afrotropic ecozone and the saharo-arabian desert to its north unite the region biogeographically, and the afro-asiatic language family unites the north linguistically.

ਜਲਵਾਯੂ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮ (ਖੰਡੀ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਪ-ਵਿਧੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
climate the climate of africa ranges from tropical to subarctic on its highest peaks.

ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰੂਥਲ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਵਾਨਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਬਰਸਾਤੀ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ ਹਨ.
its northern half is primarily desert, or arid, while its central and southern areas contain both savanna plains and dense jungle rainforest regions.

ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਬਨਸਪਤੀ ਪੈਟਰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਹੇਲ ਅਤੇ ਸਟੈੱਪ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in between, there is a convergence, where vegetation patterns such as sahel and steppe dominate.

ਅਫਰੀਕਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਤਹ ਦੇ 60% ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹਨ.
africa is the hottest continent on earth and 60% of the entire land surface consists of drylands and deserts.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ, ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ 1922 58 136 ਵਿੱਚ, 2013 ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the record for the highest-ever recorded temperature, in libya in 1922 58 136 , was discredited in 2013.

ਫੌਨਾ ਅਫਰੀਕਾ ਸ਼ਾਇਦ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਹਾਇਨਾਸ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਝ, ਹਾਥੀ, lsਠ ਅਤੇ ਜੀਰਾਫਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ. ਮੁਕਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗੈਰ-ਨਿਜੀ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ.
fauna africa boasts perhaps the world's largest combination of density and "range of freedom" of wild animal populations and diversity, with wild populations of large carnivores such as lions, hyenas, and cheetahs and herbivores such as buffalo, elephants, camels, and giraffes ranging freely on primarily open non-private plains.

ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਜੰਗਲ" ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਮੈਟਸ ਅਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਦੋਭਾਈ ਲੋਕ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it is also home to a variety of "jungle" animals including snakes and primates and aquatic life such as crocodiles and amphibians.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੇਗਾਫੁਨਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਮੇਗਾਫੁਨਾ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in addition, africa has the largest number of megafauna species, as it was least affected by the extinction of the pleistocene megafauna.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹਨ, 198 ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ, 50 ਜੀਵ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਅਤੇ 80 ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
ecology and biodiversity africa has over 3,000 protected areas, with 198 marine protected areas, 50 biosphere reserves, and 80 wetlands reserves.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ.
significant habitat destruction, increases in human population and poaching are reducing africa's biological diversity and arable land.

ਮਨੁੱਖੀ ਕਬਜ਼ਿਆਂ, ਸਿਵਲ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਦੇਸੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਵਿਵਿਧਤਾ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
human encroachment, civil unrest and the introduction of non-native species threaten biodiversity in africa.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this has been exacerbated by administrative problems, inadequate personnel and funding problems.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯੂ.ਐੱਨ.ਈ.ਪੀ. ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲੋਂ ਦੁਗਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
deforestation is affecting africa at twice the world rate, according to the united nations environment programme unep .

ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਅਫਰੀਕੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਦੀਆਂ 31% ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ 19% ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਹਰ ਸਾਲ ਚਾਲੀ ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀ twiceਸਤਨ ਦਰ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸੰਸਾਰ.
according to the university of pennsylvania african studies center, 31% of africa's pasture lands and 19% of its forests and woodlands are classified as degraded, and africa is losing over four million hectares of forest per year, which is twice the average deforestation rate for the rest of the world.

ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 90% ਅਸਲ, ਕੁਆਰੀ ਜੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
some sources claim that approximately 90% of the original, virgin forests in west africa have been destroyed.

2000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ 90% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੰਗਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
over 90% of madagascar's original forests have been destroyed since the arrival of humans 2000 years ago.

ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਲਗਭਗ 65% ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ.
about 65% of africa's agricultural land suffers from soil degradation.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਫਰੀਕੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹਨ.
politics there are clear signs of increased networking among african organizations and states.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ੇਅਰ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਅਮੀਰ, ਗੈਰ-ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਗੁਆਂ neighboringੀ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਦੂਜੀ ਕਾਂਗੋ ਯੁੱਧ ਵੀ ਦੇਖੋ.
for example, in the civil war in the democratic republic of the congo former zaire , rather than rich, non-african countries intervening, neighbouring african countries became involved see also second congo war .

1998 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੌਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਭਗ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
since the conflict began in 1998, the estimated death toll has reached 5 million.

ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦ ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਏਯੂ ਇੱਕ 55-ਮੈਂਬਰੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the african union the african union au is a 55-member federation consisting of all of africa's states.

ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਗਠਨ 26 ਜੂਨ 2001 ਨੂੰ ਈਥੋਪੀਆ ਦੇ ਐਡੀਸ ਅਬਾਬਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the union was formed, with addis ababa, ethiopia, as its headquarters, on 26 june 2001.

ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 9 ਜੁਲਾਈ 2002 ਨੂੰ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਫਰੀਕਨ ਏਕਤਾ ਓਏਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the union was officially established on 9 july 2002 as a successor to the organisation of african unity oau .

ਜੁਲਾਈ 2004 ਵਿਚ, ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਪੀਏਪੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਡ੍ਰਾਂਡ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅਫਰੀਕੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਐਡਿਸ ਅਬਾਬਾ ਵਿਚ ਹੀ ਰਿਹਾ.
in july 2004, the african union's pan-african parliament pap was relocated to midrand, in south africa, but the african commission on human and peoples' rights remained in addis ababa.

ਅਫਰੀਕਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ.
there is a policy in effect to decentralize the african federation's institutions so that they are shared by all the states.

ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਏਯੂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈਣ ਲਈ, ਅਫਰੀਕਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਸਥਾਪਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਫਰੀਕੀ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ.
the african union, not to be confused with the au commission, is formed by the constitutive act of the african union, which aims to transform the african economic community, a federated commonwealth, into a state under established international conventions.

ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਧਾਨ, ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੀ ਹੈ।
the african union has a parliamentary government, known as the african union government, consisting of legislative, judicial and executive organs.

ਇਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹੈ।
it is led by the african union president and head of state, who is also the president of the pan-african parliament.

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਪੀਏਪੀ ਲਈ ਚੁਣ ਕੇ ਏਯੂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੀਏਪੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a person becomes au president by being elected to the pap, and subsequently gaining majority support in the pap.

ਅਫਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਐਕਟ ਅਤੇ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਫਰੀਕੀ ਸੰਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਸਮੇਤ ਸੱਕਤਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਓਏਯੂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਏਯੂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪੀਏਪੀ ਨੂੰ.
the powers and authority of the president of the african parliament derive from the constitutive act and the protocol of the pan-african parliament, as well as the inheritance of presidential authority stipulated by african treaties and by international treaties, including those subordinating the secretary general of the oau secretariat au commission to the pap.

ਏਯੂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਆਲ-ਯੂਨੀਅਨ ਫੈਡਰਲ, ਖੇਤਰੀ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਂਕੜੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਦਿਨ-ਦਿਹਾੜੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the government of the au consists of all-union federal , regional, state, and municipal authorities, as well as hundreds of institutions, that together manage the day-to-day affairs of the institution.

ਅਫਰੀਕਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
political associations such as the african union offer hope for greater co-operation and peace between the continent's many countries.

ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
extensive human rights abuses still occur in several parts of africa, often under the oversight of the state.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਲੰਘਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ.
most of such violations occur for political reasons, often as a side effect of civil war.

ਦੇਸ਼, ਜਿਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ, ਲਾਇਬੇਰੀਆ, ਸੁਡਾਨ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਅਤੇ ਡੀ ਆਇਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
countries where major human rights violations have been reported in recent times include the democratic republic of the congo, sierra leone, liberia, sudan, zimbabwe, and d'ivoire.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਮਹਾਂਦੀਪ ਰਿਹਾ, ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ, ਅਸਫਲ ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ, ਘਾਟ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਤੱਕ ਅਕਸਰ ਕਬਾਇਲੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ.
economy although it has abundant natural resources, africa remains the world's poorest and most underdeveloped continent, the result of a variety of causes that may include corrupt governments that have often committed serious human rights violations, failed central planning, high levels of illiteracy, lack of access to foreign capital, and frequent tribal and military conflict ranging from guerrilla warfare to genocide .

2003 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 151 ਵੇਂ ਤੋਂ 175 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੇ 24 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਨ.
according to the united nations' human development report in 2003, the bottom 24 ranked nations 151st to 175th were all african.

ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
poverty, illiteracy, malnutrition and inadequate water supply and sanitation, as well as poor health, affect a large proportion of the people who reside in the african continent.

ਅਗਸਤ, 2008 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ 1.00 ਦੇ 1.00 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
in august 2008, the world bank announced revised global poverty estimates based on a new international poverty line of 1.25 per day versus the previous measure of 1.00 .

ਸਬ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ 80.5% ਆਬਾਦੀ 2005 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 2.50 ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੀਪੀਪੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਹ 85.7% ਸੀ.
80.5% of the sub-saharan africa population was living on less than 2.50 ppp per day in 2005, compared with 85.7% for india.

ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ 1.25 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ 1981 ਵਿੱਚ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ 50% ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ 58% ਹੋ ਗਈ ਜੋ 2005 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ 50% ਰਹਿ ਗਈ। ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ.
sub-saharan africa is the least successful region of the world in reducing poverty 1.25 per day some 50% of the population living in poverty in 1981 200 million people , a figure that rose to 58% in 1996 before dropping to 50% in 2005 380 million people .

ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ poorਸਤਨ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ 70 ਸੈਂਟ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2003 ਵਿਚ ਗਰੀਬ ਸੀ 1973 ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the average poor person in sub-saharan africa is estimated to live on only 70 cents per day, and was poorer in 2003 than in 1973, indicating increasing poverty in some areas.

ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਸਫਲ ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਘਰੇਲੂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
some of it is attributed to unsuccessful economic liberalization programmes spearheaded by foreign companies and governments, but other studies have cited bad domestic government policies more than external factors.

1995 ਤੋਂ 2005 ਤੱਕ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ 2005 ਵਿੱਚ 5ਸਤਨ 5% ਸੀ.
from 1995 to 2005, africa's rate of economic growth increased, averaging 5% in 2005.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਗੋਲਾ, ਸੁਡਾਨ ਅਤੇ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱractਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਕੱractionਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
some countries experienced still higher growth rates, notably angola, sudan and equatorial guinea, all of which had recently begun extracting their petroleum reserves or had expanded their oil extraction capacity.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 90% ਕੋਬਾਲਟ, 90% ਇਸਦਾ ਪਲੈਟੀਨਮ, ਇਸਦਾ 50% ਸੋਨਾ, 98% ਕ੍ਰੋਮਿਅਮ, 70% ਇਸ ਦਾ ਟੈਂਟਲਾਈਟ, 64% ਇਸ ਦੇ ਮੈਗਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the continent is believed to hold 90% of the world's cobalt, 90% of its platinum, 50% of its gold, 98% of its chromium, 70% of its tantalite, 64% of its manganese and one-third of its uranium.

ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਕਾਂਗੋ ਡੀਆਰਸੀ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 70% ਕੋਲਟਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਜੋ ਸੈਲ ਫੋਨ ਵਰਗੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਟੈਂਟਲਮ ਕੈਪਸੀਟਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the democratic republic of the congo drc has 70% of the world's coltan, a mineral used in the production of tantalum capacitors for electronic devices such as cell phones.

ਡੀਆਰਸੀ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 30% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੀਰੇ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਹਨ.
the drc also has more than 30% of the world's diamond reserves.

ਗਿੰਨੀ ਬਾਕਸਾਈਟ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ.
guinea is the world's largest exporter of bauxite.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ.
as the growth in africa has been driven mainly by services and not manufacturing or agriculture, it has been growth without jobs and without reduction in poverty levels.

ਦਰਅਸਲ, ਸਾਲ 2008 ਦਾ ਅਨਾਜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਕਟ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
in fact, the food security crisis of 2008 which took place on the heels of the global financial crisis has pushed back 100 million people into food insecurity.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ.
in recent years, the people's republic of china has built increasingly stronger ties with african nations and is africa's largest trading partner.

2007 ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 1 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in 2007, chinese companies invested a total of us 1 billion in africa.

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੈਲੇਸਟਸ ਜੁਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਤੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a harvard university study led by professor calestous juma showed that africa could feed itself by making the transition from importer to self-sufficiency.

“ਅਫਰੀਕੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਕ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਜੋ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਆਯਾਤ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ.
"african agriculture is at the crossroads we have come to the end of a century of policies that favoured africa's export of raw materials and importation of food.

ਅਫਰੀਕਾ ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਵੀਨਤਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ”
africa is starting to focus on agricultural innovation as its new engine for regional trade and prosperity."

ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ infrastructureਾਂਚੇ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 7 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
during us president barack obama's visit to africa in july 2013, he announced a us 7 billion plan to further develop infrastructure and work more intensively with african heads of state.

ਉਸਨੇ ਟ੍ਰੇਡ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
he also announced a new programme named trade africa, designed to boost trade within the continent as well as between africa and the us.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਜਵਾਨ ਹੈ.
demographics africa's population has rapidly increased over the last 40 years, and consequently, it is relatively young.

ਕੁਝ ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ.
in some african states, more than half the population is under 25 years of age.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1950 ਵਿਚ 229 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1990 ਵਿਚ 630 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ.
the total number of people in africa increased from 229 million in 1950 to 630 million in 1990.

2014 ਤਕ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
as of 2014, the population of africa is estimated at 1.2 billion.

ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਾਲੀਆ ਹੈ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਾਲ 2000 ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪਛੜ ਗਈ ਸੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਸਮੇਂ - ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨਗੇ.
africa's total population surpassing other continents is fairly recent african population surpassed europe in the 1990s, while the americas was overtaken sometime around the year 2000 africa's rapid population growth is expected to overtake the only two nations currently larger than its population, at roughly the same time - india and china's 1.4 billion people each will swap ranking around the year 2022.

ਬਾਂਟੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਦੱਖਣੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਨ.
speakers of bantu languages part of the family are the majority in southern, central and southeast africa.

ਸਹੇਲ ਦੇ ਬੰਤੂ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਏ.
the bantu-speaking peoples from the sahel progressively expanded over most of sub-saharan africa.

ਪਰੰਤੂ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਨੀਲੋਟਿਕ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਸਵਾਹਿਲੀ ਤੱਟ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਵਾਹਿਲੀ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੁਝ ਦੇਸੀ ਖੁਸੀਆਨ "ਸਾਨ" ਜਾਂ "ਬੁਸ਼ਮਨ" ਅਤੇ ਪਿਗਮੀ ਲੋਕ ਹਨ.
but there are also several nilotic groups in south sudan and east africa, the mixed swahili people on the swahili coast, and a few remaining indigenous khoisan "san" or "bushmen" and pygmy peoples in southern and central africa, respectively.

ਬਾਂਟੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕ ਗੈਬਨ ਅਤੇ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
bantu-speaking africans also predominate in gabon and equatorial guinea, and are found in parts of southern cameroon.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕਲਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਬੁਸ਼ਮਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕ “ਸੈਨ” ਵੀ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ “ਹੌਟਟੈਂਟਸ” ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
in the kalahari desert of southern africa, the distinct people known as the bushmen also "san", closely related to, but distinct from "hottentots" have long been present.

ਸੈਨ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਹਨ.
the san are physically distinct from other africans and are the indigenous people of southern africa.

ਪਿਗਮੀਜ਼ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਾਂਟੂ-ਪੂਰਵ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਹਨ.
pygmies are the pre-bantu indigenous peoples of central africa.

ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਬੰਤੂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਨੀਲੋ-ਸਹਾਰਨ ਅਤੇ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the peoples of west africa primarily speak languages, belonging mostly to its non-bantu branches, though some nilo-saharan and afro-asiatic speaking groups are also found.

-ਜਿਸ ਯੋਰੂਬਾ, ਇਗਬੋ, ਫੁਲਾਨੀ, ਅਕਾਨ ਅਤੇ ਵੋਲੋਫ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ.
the -speaking yoruba, igbo, fulani, akan and wolof ethnic groups are the largest and most influential.

ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਾਰਾ ਵਿਚ, ਮੰਡਿੰਕਾ ਜਾਂ ਮੰਡੇ ਸਮੂਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ.
in the central sahara, mandinka or mande groups are most significant.

ਚੌਡਿਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ, ਹੌਸਾ ਸਮੇਤ, ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੀਲੋ-ਸਹਾਰਨ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਗਾਈ, ਕਨੂਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਰਮਾ, ਮੱਧ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। .
chadic-speaking groups, including the hausa, are found in more northerly parts of the region nearest to the sahara, and nilo-saharan communities, such as the songhai, kanuri and zarma, are found in the eastern parts of west africa bordering central africa.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮੂਹ ਬਰਬਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਨੀਲੋ-ਸਹਾਰਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the peoples of north africa consist of three main indigenous groups berbers in the northwest, egyptians in the northeast, and nilo-saharan-speaking peoples in the east.

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
the arabs who arrived in the 7th century ad introduced the arabic language and islam to north africa.

ਸੇਮੀਟਿਕ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਥੇਜ ਅਤੇ ਹਿਕਸੋਸ, ਇੰਡੋ-ਈਰਾਨੀ ਐਲਨਜ਼, ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਵੈਂਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵੀ ਵਸ ਗਏ.
the semitic phoenicians who founded carthage and hyksos, the indo-iranian alans, the indo- european greeks, romans, and vandals settled in north africa as well.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਰਬਰ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੋਰੱਕੋ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਬਰਬਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵੀ ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
significant berber communities remain within morocco and algeria in the 21st century, while, to a lesser extent, berber speakers are also present in some regions of tunisia and libya.

ਬਰਬਰ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਟੁਆਰੇਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਕਸਰ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਾਰਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਸਨੀਕ ਹਨ.
the berber-speaking tuareg and other often-nomadic peoples are the principal inhabitants of the saharan interior of north africa.

ਮੌਰੀਤਾਨੀਆ ਵਿਚ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਰ ਨੇੜੇ-ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਬਰਬਰ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਲੋਕ ਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ.
in mauritania, there is a small but near-extinct berber community in the north and -speaking peoples in the south, though in both regions arabic and arab culture predominates.

ਸੁਡਾਨ ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਸਮੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨੀਲੋ-ਸਹਾਰਨ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੂਬੀਅਨ, ਫਰ, ਮਸਾਲਿਟ ਅਤੇ ਜ਼ਾਗਾਵਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
in sudan, although arabic and arab culture predominate, it is mostly inhabited by groups that originally spoke nilo-saharan, such as the nubians, fur, masalit and zaghawa, who, over the centuries, have variously intermixed with migrants from the arabian peninsula.

ਅਫਰੀਕਾ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੇਜਾ ਨੋਮੈਡਜ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
small communities of afro-asiatic-speaking beja nomads can also be found in egypt and sudan.

ਹੌਰਨ africaਫ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਇਥੋਪੀਆਈ ਅਤੇ ਏਰੀਟਰੀਅਨ ਸਮੂਹ ਜਿਵੇਂ ਅਮਹਾਰਾ ਅਤੇ ਟਾਈਗਰਾਈਅਨ, ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਬੇਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਫ਼ਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੇਮਟਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਓਰੋਮੋ ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀ ਅਫਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਦੀ ਕੁਸ਼ਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। .
in the horn of africa, some ethiopian and eritrean groups like the amhara and tigrayans, collectively known as habesha speak languages from the semitic branch of the afro-asiatic language family, while the oromo and somali speak languages from the cushitic branch of afro-asiatic.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ theਹਿ-.ੇਰੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
prior to the decolonization movements of the post-world war ii era, europeans were represented in every part of africa.

1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ olਹਿ-.ੇਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਕਸਰ ਅਲਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਮੋਰੋਕੋ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਕੀਨੀਆ, ਕਾਂਗੋ, ਰੋਡੇਸੀਆ, ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਅਤੇ ਅੰਗੋਲਾ ਵਿੱਚ 1.6 ਮਿਲੀਅਨ ਪਾਈਡ-ਨੋਰਸ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ।
decolonization during the 1960s and 1970s often resulted in the mass emigration of white settlers especially from algeria and morocco 1.6 million pieds-noirs in north africa , kenya, congo, rhodesia, mozambique and angola.

1975 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਇਕੱਲੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ.
between 1975 and 1977, over a million colonials returned to portugal alone.

ਫਿਰ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ, ਨਾਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਅਫਰੀਕੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਨ.
nevertheless, white africans remain an important minority in many african states, particularly zimbabwe, namibia, , and the republic of south africa.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੱਟੀ ਅਫਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਹੈ.
the country with the largest white african population is south africa.

ਡੱਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਾਇਸਪੋਰੇਸ ਅੱਜ ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
dutch and british diasporas represent the largest communities of european ancestry on the continent today.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਨੇ ਵੀ ਏਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਦਾ।
european colonization also brought sizable groups of asians, particularly from the indian subcontinent, to british colonies.

ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਕੀਨੀਆ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
large indian communities are found in south africa, and smaller ones are present in kenya, tanzania, and some other southern and southeast african countries.

ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ 1972 ਵਿਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਈਦੀ ਅਮੀਨ ਨੇ ਕੱ exp ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ.
the large indian community in uganda was expelled by the dictator idi amin in 1972, though many have since returned.

ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਆਬਾਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the islands in the indian ocean are also populated primarily by people of asian origin, often mixed with africans and europeans.

ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਮਾਲਾਗਾਸੀ ਲੋਕ ਇਕ ਆਸਟੋਰੇਨੀਆਈ ਲੋਕ ਹਨ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕ ਬੰਤੂ, ਅਰਬ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the malagasy people of madagascar are an austronesian people, but those along the coast are generally mixed with bantu, arab, indian and european origins.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਸਲਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਲੇ ਕੇਪ ਕਲੋਰਡਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮਾਲੇਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਖ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
malay and indian ancestries are also important components in the group of people known in south africa as cape coloureds people with origins in two or more races and continents .

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਲੇਬਨਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ.
during the 20th century, small but economically important communities of lebanese and chinese have also developed in the larger coastal cities of west and east africa, respectively.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
languages by most estimates, well over a thousand languages unesco has estimated around two thousand are spoken in africa.

ਬਹੁਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ.
most are of african origin, though some are of european or asian origin.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਤਮਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਈ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ.
africa is the most multilingual continent in the world, and it is not rare for individuals to fluently speak not only multiple african languages, but one or more european ones as well.

ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ: ਅਫਰੋਆਸੈਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਗਭਗ 240 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸਾਹੇਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ 285 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਹਨ।
there are four major language families indigenous to africa the afroasiatic languages are a language family of about 240 languages and 285 million people widespread throughout the horn of africa, north africa, the sahel, and southwest asia.

ਨੀਲੋ-ਸਹਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ 30 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the nilo-saharan language family consists of more than a hundred languages spoken by 30 million people.

ਚਾਈਲਡ, ਈਥੋਪੀਆ, ਕੀਨੀਆ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਸੁਡਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ, ਯੂਗਾਂਡਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਈਲੋ-ਸਹਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
nilo-saharan languages are spoken by ethnic groups in chad, ethiopia, kenya, nigeria, sudan, south sudan, uganda, and northern tanzania.

ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the language family covers much of sub-saharan africa.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
in terms of number of languages, it is the largest language family in africa and perhaps the largest in the world.

ਖੋਈਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 50 ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 400,000 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the khoisan languages number about fifty and are spoken in southern africa by approximately 400,000 people.

ਖੋਇਸਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਹਨ.
many of the khoisan languages are endangered.

ਖੋਈ ਅਤੇ ਸਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the khoi and san peoples are considered the original inhabitants of this part of africa.

ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਪਣਾ ਲਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਵਾਹਿਲੀ, ਯੋਰੂਬਾ, ਇਗਬੋ ਅਤੇ ਹੌਸਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
following the end of colonialism, nearly all african countries adopted official languages that originated outside the continent, although several countries also granted legal recognition to indigenous languages such as swahili, yoruba, igbo and hausa .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਅਫਰੀਕੀ ਫਰੈਂਚ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ, ਵਣਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ।
in numerous countries, english and french see african french are used for communication in the public sphere such as government, commerce, education and the media.

ਅਰਬੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਅਫ਼ਰੀਕਾਂਸ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਲੱਖਾਂ ਅਫਰੀਕੀ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
arabic, portuguese, afrikaans and spanish are examples of languages that trace their origin to outside of africa, and that are used by millions of africans today, both in the public and private spheres.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਇਟਾਲੀਅਨ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਤਾਲਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
italian is spoken by some in former italian colonies in africa.

ਜਰਮਨ ਨਾਮੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟੋਰੇਟ ਸੀ.
german is spoken in namibia, as it was a former german protectorate.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਅਤੇ ਦਮਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਭਿਆਸ ਹੋਇਆ ਹੈ.
culture some aspects of traditional african cultures have become less practised in recent years as a result of neglect and suppression by colonial and post-colonial regimes.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਫਰੀਕੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ.
for example, african customs were discouraged, and african languages were prohibited in mission schools.

ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਲਿਓਪੋਲਡ ਦੂਜੇ ਨੇ ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਜਾਦੂ-ਟੂਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਸੱਭਿਅਕ" ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
leopold ii of belgium attempted to "civilize" africans by discouraging polygamy and witchcraft.

ਓਬੀਡੋਹ ਫ੍ਰੀਬਰੋਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
obidoh freeborn posits that colonialism is one element that has created the character of modern african art.

ਲੇਖਕ ਡਗਲਸ ਫਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਹਰਬਰਟ ਐਮ. ਕੋਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ structureਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਦੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ।"
according to authors douglas fraser and herbert m. cole, "the precipitous alterations in the power structure wrought by colonialism were quickly followed by drastic iconographic changes in the art."

ਫਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕੋਲ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਇਗਬੋਲਡ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਕਲਾ ਆਬਜੈਕਟਸ ਵਿਚ "ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਾ ਆਬਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਾਰੀਗਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
fraser and cole assert that, in igboland, some art objects "lack the vigor and careful craftsmanship of the earlier art objects that served traditional functions.

ਲੇਖਕ ਚੀਕਾ ਓਕੇਕੇ-ਆਗੂਲੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜੀ ਉੱਦਮ ਦੇ ਨਸਲੀ infrastructureਾਂਚੇ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਭਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਅਤੇ ਦਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।"
author chika okeke-agulu states that "the racist infrastructure of british imperial enterprise forced upon the political and cultural guardians of empire a denial and suppression of an emergent sovereign africa and modernist art."

ਸੋਵੇਟੋ ਵਿੱਚ, ਵੈਸਟ ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ, ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in soweto, the west rand administrative board established a cultural section to collect, read, and review scripts before performances could occur.

ਸੰਪਾਦਕ ਐਫ. ਅਬਿਓਲਾ ਆਇਰੀਅਲ ਅਤੇ ਸਾਈਮਨ ਗਿਕੰਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਛਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ “ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚਾਲੇ ਦੁਖਦਾਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ” ਹੋਈ।
editors f. abiola irele and simon gikandi comment that the current identity of african literature had its genesis in the "traumatic encounter between africa and europe."

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਹੋਜ਼ੇ ਚਿਕੋਵਰੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ, ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਏਜੰਟ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸੰਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ। ”
on the other hand, mhoze chikowero believes that africans deployed music, dance, spirituality, and other performative cultures to re asset themselves as active agents and indigenous intellectuals, to unmake their colonial marginalization and reshape their own destinies."

ਥੈਬੋ ਮਬੇਕੀ, ਅਫਰੋਸੈਂਟ੍ਰਿਸਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਫਰੀਕੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਜਿਹੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਮੌਲੀਫੀ ਅਸਾਂਟੇ ਸਮੇਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਾਇਤੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਫਰੀਕੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮੁੜ ਉੱਭਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ. ਵੋਡੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਹੋਰ .ੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ.
there is now a resurgence in the attempts to rediscover and revalue african traditional cultures, under such movements as the african renaissance, led by thabo mbeki, afrocentrism, led by a group of scholars, including molefi asante, as well as the increasing recognition of traditional spiritualism through decriminalization of vodou and other forms of spirituality.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਫਰੀਕੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਫਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
visual art and architecture african art and architecture reflect the diversity of african cultures.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਮਣਕੇ ਨਸਾਰੀਅਸ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 72,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੱਜੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the region's oldest known beads were made from nassarius shells and worn as personal ornaments 72,000 years ago.

ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਗਿਜ਼ਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਲਿੰਕਨ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤਕ 1300 ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ 4,000 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ structureਾਂਚਾ ਸੀ.
the great pyramid of giza in egypt was the world's tallest structure for 4,000 years, until the completion of lincoln cathedral around the year 1300.

ਗ੍ਰੇਟ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲੀਬੇਲਾ, ਈਥੋਪੀਆ ਦੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਚਰਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਜੋਰਜ.
the stone ruins of great zimbabwe are also noteworthy for their architecture, as are the monolithic churches at lalibela, ethiopia, such as the church of saint george.

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਮਿਸਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਰਬ ਜਗਤ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਂਬਾ, ਬਲੂਜ਼, ਜੈਜ਼, ਰੇਗਾ, ਹਿੱਪ ਹੌਪ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ , ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ.
music and dance egypt has long been a cultural focus of the arab world, while remembrance of the rhythms of sub-saharan africa, in particular west africa, was transmitted through the atlantic slave trade to modern samba, blues, jazz, reggae, hip hop, and rock.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਫ਼ਰੋਬੀਟ ਅਤੇ ਹਾਈ ਲਾਈਫ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ.
the 1950s through the 1970s saw a conglomeration of these various styles with the popularization of afrobeat and highlife music.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ੂਕੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਨਾਚਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ.
modern music of the continent includes the highly complex choral singing of southern africa and the dance rhythms of the musical genre of soukous, dominated by the music of the democratic republic of congo.

ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਦੇਸੀ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ.
indigenous musical and dance traditions of africa are maintained by oral traditions, and they are distinct from the music and dance styles of north africa and southern africa.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਅਰਬ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਬਸਤੀਵਾਦ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
arab influences are visible in north african music and dance and, in southern africa, western influences are apparent due to colonization.

ਸਪੋਰਟਸ ਪੰਦਰਾਂ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੈਡਰਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਫਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ.
sports fifty-four african countries have football soccer teams in the confederation of african football.

ਮਿਸਰ ਨੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਅਫਰੀਕੀ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ।
egypt has won the african cup seven times, and a record-making three times in a row.

ਕੈਮਰੂਨ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਸੇਨੇਗਲ, ਘਾਨਾ ਅਤੇ ਅਲਜੀਰੀਆ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਨਾਕਆ .ਟ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ.
cameroon, nigeria, senegal, ghana, and algeria have advanced to the knockout stage of recent fifa world cups.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੇ 2010 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ.
south africa hosted the 2010 world cup tournament, becoming the first african country to do so.

ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੁਝ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
cricket is popular in some african nations.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੀਨੀਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਨ-ਟੈਸਟ ਟੀਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1997 ਤੋਂ 30 ਜਨਵਰੀ 2014 ਤੱਕ ਵਨ-ਡੇਅ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਨਡੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।
south africa and zimbabwe have test status, while kenya is the leading non-test team and previously had one-day international cricket odi status from 10 october 1997, until 30 january 2014 .

ਤਿੰਨੋਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2003 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
the three countries jointly hosted the 2003 cricket world cup.

ਨਾਮੀਬੀਆ ਇਕ ਹੋਰ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡਿਆ ਹੈ.
namibia is the other african country to have played in a world cup.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੋਰੋਕੋ ਨੇ ਵੀ 2002 ਦੇ ਮੋਰੱਕੋ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
morocco in northern africa has also hosted the 2002 morocco cup, but the national team has never qualified for a major tournament.

ਰਗਬੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਨਾਮੀਬੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਹੈ.
rugby is a popular sport in south africa, namibia, and zimbabwe.

ਧਰਮ ਅਫਰੀਕੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਿਕਸਡ ਧਾਰਮਿਕ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
religion africans profess a wide variety of religious beliefs, and statistics on religious affiliation are difficult to come by since they are often a sensitive a topic for governments with mixed religious populations.

ਵਰਲਡ ਬੁੱਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਲਾਮ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਹੈ।
according to the world book encyclopedia, islam is the largest religion in africa, followed by christianity.

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 45% ਈਸਾਈ, 40% ਮੁਸਲਮਾਨ, ਅਤੇ 10% ਰਵਾਇਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
according to encyclopedia britannica, 45% of the population are christians, 40% are muslims, and 10% follow traditional religions.

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧੀ, ਕਨਫਿianਸ਼ਿਸ਼ਵਾਦੀ, ਬਹਾਈ ਜਾਂ ਯਹੂਦੀ ਹਨ.
a small number of africans are hindu, buddhist, confucianist, baha'i, or jewish.

ਇੱਥੇ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਬੇਤੁਕੀ ਹੈ.
there is also a minority of africans who are irreligious.

ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਇਸ ਟੇਬਲ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਉਪ-ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਕੀਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕ ਅੰਤਰ-ਹਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੋਤ ਹਨ.
territories and regions the countries in this table are categorized according to the scheme for geographic subregions used by the united nations, and data included are per sources in cross-referenced articles.

ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੋਵਿਜ਼ੋਸ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
where they differ, provisos are clearly indicated.

ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਇੰਡੈਕਸ ਵੀ ਦੇਖੋ ਅਫਰੀਕੀ ਕਰੋੜਪਤੀਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਸਿਖਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਅਸਾਂਟੇ, ਮੌਲੇਫੀ 2007.
see also african union afro-eurasia index of africa-related articles list of african millionaires list of highest mountain peaks of africa lists of cities in africa outline of africa urbanization in africa references further reading asante, molefi 2007 .

ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
the history of africa.

ਯੂਐਸਏ ਰੂਟਲੇਜ.
usa routledge.

isbn 0-415-77139-0.
isbn 0-415-77139-0.

ਕਲਾਰਕ, ਜੇ. ਡੈਸਮੰਡ 1970.
clark, j. desmond 1970 .

ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ.
the prehistory of africa.

ਲੰਡਨ ਥੈਮਜ਼ ਅਤੇ ਹਡਸਨ.
london thames and hudson.

isbn 978-0-500-02069-2.
isbn 978-0-500-02069-2.

ਕ੍ਰਾਉਡਰ, ਮਾਈਕਲ 1978.
crowder, michael 1978 .

ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
the story of nigeria.

ਲੰਡਨ ਫੈਬਰ.
london faber.

isbn 978-0-571-04947-9.
isbn 978-0-571-04947-9.

ਡੇਵਿਡਸਨ, ਬੇਸਿਲ 1966.
davidson, basil 1966 .

ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਡਰਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਤੱਕ ਦਾ ਅਫਰੀਕੀ ਪੁਰਾਤ ਇਤਿਹਾਸ
the african past chronicles from antiquity to modern times.

ਹਾਰਮੰਡਸਵਰਥ ਪੇਂਗੁਇਨ.
harmondsworth penguin.

ਓਸੀਐਲਸੀ 2016817.
oclc 2016817.

ਗੋਰਡਨ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਏ. ਡੋਨਲਡ ਐਲ. ਗਾਰਡਨ 1996.
gordon, april a. donald l. gordon 1996 .

ਸਮਕਾਲੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ.
understanding contemporary africa.

ਬੋਲਡਰ ਲੀਨੇ ਰੇਨੇਨਰ ਪਬਿਲਸ਼ਰ.
boulder lynne rienner publishers.

isbn 978-1-55587-547-3.
isbn 978-1-55587-547-3.

ਖਾਪੋਆ, ਵਿਨਸੈਂਟ ਬੀ.
khapoya, vincent b.

1998.
1998 .

ਅਫਰੀਕੀ ਇੱਕ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ.
the african experience an introduction.

ਅਪਰ ਸੈਡਲ ਰਿਵਰ, ਐਨਜੇ ਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਹਾਲ.
upper saddle river, nj prentice hall.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-13-745852-3.
isbn 978-0-13-745852-3.

ਮੂਰ, ਕਲਾਰਕ ਡੀ., ਅਤੇ ਐਨ ਡਨਬਰ 1968.
moore, clark d., and ann dunbar 1968 .

ਅਫਰੀਕਾ ਕੱਲ੍ਹ ਅਤੇ ਅੱਜ, ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਚ, ਜਾਰਜ ਸਕੂਲ ਰੀਡਿੰਗਜ਼ ਆਨ ਡਿਵੈਲਪਿੰਗ ਲੈਂਡਜ਼.
africa yesterday and today, in series, the george school readings on developing lands.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਪ੍ਰੈਗਰ ਪਬਲੀਸ਼ਰ.
new york praeger publishers.

ਨਾਈਪੌਲ, ਵੀ ਐਸ.
naipaul, v. s..

ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਮਸਕ ਦਾ ਅਫਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਝਲਕ.
the masque of africa glimpses of african belief.

ਪਿਕਡੋਰ, 2010.
picador, 2010.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-330-47205-0,.
isbn 978-0-330-47205-0 , .

ਵੈਸਟਰਨ ਸਹਾਰਾ 2009, ਮੁਫਤ pdfਨਲਾਈਨ ਪੀਡੀਐਫ ਕਿਤਾਬ, ਪਬਲਿਕਨ ਪਬਲੀਸ਼ਰ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-963-88332-0-4, 2009 ਵੇਡ, ਲੀਜ਼ੀ 2015.
western sahara 2009 , free online pdf book, publikon publishers, , isbn 978-963-88332-0-4, 2009 wade, lizzie 2015 .

"ਸੰਭਾਵਤ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ".
"drones and satellites spot lost civilizations in unlikely places".

ਵਿਗਿਆਨ.
science.

doi 10.1126 ਸਾਇੰਸ.ਏ.ਏ.78787864..
doi 10.1126 science.aaa7864.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼. ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟਨ ਰੀਡਿੰਗ ਰੂਮ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ ਕਾਂਗਰਸ ਆਫ ਅਫਰੀਕਾ ਸਾ southਥ ਦੇ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਨਾਰਵੇਜ਼ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ ਅਫਰੀਕਾ ਅਲੂਕਾ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਆਰਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਫਰੀਕੀ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਫ਼ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਅਫਰੀਕਾ ਪਾਲਿਸੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਏਪੀਆਈਸੀ ਹੰਗਰੀਅਨ ਸੈਨਿਕ ਸੈਨਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਨਿ newsਜ਼ ਮੀਡੀਆ allafrica.com ਮੌਜੂਦਾ ਖਬਰਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਅਫਰੀਕਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਦਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਬਾਈਸਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
external links general information africa at dmoz african & middle eastern reading room from the united states library of congress africa south of the sahara from stanford university the index on africa from the norwegian council for africa aluka digital library of scholarly resources from and about africa africa interactive map from the united states army africa one of the new competitors in africa history african kingdoms the story of africa from bbc world service africa policy information center apic hungarian military forces in africa news media allafrica.com current news, events and statistics focus on africa magazine from bbc world service fatehgarh sahib district is one of the twenty-two districts of the state of punjab in north-west india, with its headquarters in the city of fatehgarh sahib.

ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992, ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਵਸ ਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 10 ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਸਰਹਿੰਦ, ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੋਟਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1704, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ 'ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ' ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the district came into existence on 13 april 1992, baisakhi day and derives its name from sahibzada fateh singh, the youngest son of 10th guru gobind singh, who along with his brother was bricked-up alive on the orders of suba sirhind, wazir khan in 1704, and which is now the site of the 'gurudwara fatehgarh sahib'.

ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ, ਇਹ ਬਰਨਾਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 22 ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
as of 2011, it is the second least populous district of punjab out of 22 , after barnala.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਸਰਹਿੰਦ-ਫਤਿਹਗੜ ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ ਅਮਲੋਹ ਖਮਾਣੋਂ ਬਾਠਾਨ ਕਲਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡ ਚਨਾਰਥਲ ਖੁਰਦ ਗਗੜਵਾਲ ਬਡਾਲੀ ਅਲਾ ਸਿੰਘ ਚੁੰਨੀ ਕਲਾਂ ਮਨਹੇੜਾ ਜੱਟਾਂ ਫਤਿਹਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ਰਾਮਪੁਰ ਨੌਲੱਖਾ ਨੌਗਾਵਾਂ ਮਹਿਮਦਪੁਰ ਭੂਚੀ ਖਾਂਤ ਮਨਪੁਰ ਸਿੰਧਰਾਂ ਕਨਾਰਥਲ ਕਲਾਂ ਮਹਾਗਰਾਫ ਅਨੁਸਾਰ ਆਬਾਦੀ 599,814 ਹੈ, ਤਕਰੀਬਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਆਈਲੈਂਡ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਯੋਮਿੰਗ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
important cities and towns mandi gobindgarh sirhind-fatehgarh bassi pathana amloh khamanon bathan kalaan important villages chanarthal khurd gagarhwal badali ala singh chunni kalan manhera jattan fatehpur jattan rampur naulakha nogawan mehmadpur bhuchi khant manpur sindhran chanarthal kalan mahpola pola demographics according to the 2011 census fatehgarh sahib district has a population of 599,814, roughly equal to the nation of solomon islands or the us state of wyoming.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 525 ਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 525th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,320 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 508 inhabitants per square kilometre 1,320 sq mi .

2001-101 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 11.39% ਸੀ।
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 11.39%.

ਫਤਹਿਗੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 871 71ਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.3% ਹੈ।
fatehgarh sahib has a sex ratio of 871 females for every 1000 males, and a literacy rate of 80.3%.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਿਮਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਕਾਲਜ ਲਿੰਕਨ ਕਾਲਜ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ, ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਵਿਦਵਾਨ, ਕਵੀ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ।
university rimt university sri guru granth sahib world university professional colleges baba banda singh bahadur engineering college baba banda singh bahadur polytechnic college mata gujri college lincoln college notable individuals giani ditt singh, scholar, poet, editor and eminent singh sabha reformer.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਕਸ਼ਾ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਵੀਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
references external links official website district map of fatehgarh sahib district fatehgarh sahib is a city and the headquarters of fatehgarh sahib district, one of the twenty districts in the north west indian state of punjab.

ਇਤਿਹਾਸ: ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੱਸੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ.
history the city is an historically important settlement north of the city of patiala and is of special significance to followers of the sikh faith.

ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ km. km ਮੀਲ ਉਤਰ ਵੱਲ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਕਬਰ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
the gurdwara fatehgarh sahib, 5 km 3.1 mi north of sirhind, marks the burial site of the two younger sons of the tenth guru of the sikhs, sri guru gobind singh.

ਇੱਥੇ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ, 26 ਦਸੰਬਰ 1704 ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ।
here, sahibzada fateh singh and sahibzada zorawar singh were entombed while still alive on 26 december 1704 on the orders of the governor of sirhind, wazir khan.

ਸ਼ਬਦ "ਫਤਿਹਗੜ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜਿੱਤ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ", ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 1710 ਵਿਚ, ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲਬਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਬਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ toਾਹ ਦਿੱਤਾ।
the word "fatehgarh", means "town of victory", and is so called because in 1710, sikhs under the leadership of banda bahadur overran the area and razed the fort built during balban's rule to the ground.

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ ਸਰਹਿੰਦ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਰੋਡ 'ਤੇ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 0.62 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਹੈ.
gurdwara jyoti sarup lies about 1 kilometre 0.62 mi from fatehgarh sahib on the sirhind-chandigarh road.

ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅਨੰਤ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
at this place, the mortal remains of mata gujri, the mother of guru gobind singh and his two younger sons, sahibzada fateh singh and sahibzada zorawar singh were cremated.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਫੌਜ਼ਦਾਰ ਜਾਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ।
wazir khan, the then faujdar or governor of sirhind, refused to allow the cremation of the bodies unless the land for the cremation was purchased by laying gold coins on it.

ਟੋਡਰ ਮੱਲ, ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਪੱਕ ਭਗਤ ਸੀ, ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਜੋੜ ਲਿਆ ਅਤੇ "ਦੀਵਾਨ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
todar mal, who was an ardent devotee of guru gobind singh, purchased this piece of land by offering the gold coins as demanded and thereby etched his name in the annals of sikh history and earned the title "dewan".

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚਾਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਗੇਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਸਰਹਿੰਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ.
the town is surrounded by four memorial gates, each in memory of four important figures from sikh history associated with sirhind.

ਇਹ ਹਨ ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਤੋਂ ਨਵਾਬ ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ।
these are diwan todar mal, nawab sher muhammed khan from malerkotla, baba banda singh bahadur and baba moti ram mehra.

ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ.
each of these individuals belonged to a different caste or religion, showing the harmony and brotherhood among people of those times.

ਸਰਹਿੰਦ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਜਾਦਾਦ ਅਲੀਫ ਸਾਨੀ - ਸ਼ੈਖ ਅਹਿਮਦ ਫਾਰੂਕੀ ਸਰਹਿੰਦੀ ਆਰ.ਐਚ. ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਫ਼ਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਫੀਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਵਾਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਬਦੀ-ਮਜਦੱਦੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਰਿਪੇਅਰ ਸਨ।
sirhind is noted as the burial site of the renowned mujaddad alif saani - sheikh ahmad farooqi sirhindi rh , a great sufi saint and founder and repairer of the naqshbandi-majaddaddi school of sufiism and graceism.

ਉਸ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹਰਟਜ.
his mausoleum along with that of his sons the hz.

ਮਸੂਮ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਤਹਿ ਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 200 ਮੀਟਰ 660 ਫੁੱਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
masoom sahib's along with several others are located 200 metres 660 ft from gurdwara fateh garh.

ਸਰਹਿੰਦ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ http://www.inincity.com ਫੋਟੋ-ਗੈਲਰੀ ਗੁਰੂਦਵਾਰਿਆਂ ਫਤਿਹਗੜ-ਸਾਹਿਬ -205 htm ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਸੰਗਰੂਰ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
see also history of sirhind references external links official website http www.whereincity.com photo-gallery gurudwaras fatehgarh-sahib-205.htm gurdwara fatehgarh sahib sangrur is a city in the indian state of punjab, india.

ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ।
it is the headquarters of sangrur district.

ਭੂਗੋਲ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography sangrur is located at .

ਇਸਦੀ elevਸਤਨ ਉਚਾਈ 232 ਮੀਟਰ 761 ਫੁੱਟ ਹੈ.
it has an average elevation of 232 metres 761 feet .

ਜਲਵਾਯੂ ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵੇਲੇ, ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 88,043 ਸੀ, 46,931 ਮਰਦ ਅਤੇ 41,112 maਰਤਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 876 ਸੀ।
climate demographics at the 2011 census sangrur municipal council had a population of 88,043 with 46,931 males and 41,112 females, giving a gender ratio of 876.

ਇੱਥੇ 0,6 ਸਾਲ ਦੇ 9,027 ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੁੱਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.54% - 87.92% ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ 78.56% ਸੀ.
there were 9,027 children 0-6 years old and an overall literacy rate of 83.54 % - 87.92 % for males and 78.56 % for females.

ਉੱਘੇ ਲੋਕ ਨਰੇਸ਼ ਗੋਇਲ, ਜੈੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਗੁਰਚੇਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਅਦਾਕਾਰ ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਵੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸੰਗਰੂਰ ਬੀਐਸਐਨਐਲ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਰਾਗਮਾਲਾ ਜਾਂ ਰਾਗਮਾਲਾ ਐਲਾਨੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਆਇਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਸੱਠ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੁੰਡਾਵਣੀ" ਦਿ ਰਾਇਲ ਸੀਲ।
notable people naresh goyal, founder of jet airways gurchet chitarkar, actor irshad kamil, lyricist and poet bhagwant mann, comedian & politician references external links sangrur district website sangrur bsnl telephone directory ragmala or ragamala pronounced is the title of a composition of twelve verses, running into sixty lines that names various ragas which appears in most copies of the guru granth sahib after the compositions of guru arjun dev entitled "mundaavani" the royal seal .

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਚ, ਰਾਗਮਾਲਾ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਕੌਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ.
in many of the older copies of the guru granth sahib, ragmala appears at the end after other compositions which added by various scribes but later deemed unauthorised by sikh panth nation .

ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ 'ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਧੁਨਾਂ'.
the title literally means a 'garland of ragas, or musical melodies'.

"ਮਾਲਾ" ਦਾ ਅਰਥ "ਮਾਲਾ" ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਰਾਗ" ਇੱਕ "ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾ ਜਾਂ modeੰਗ" ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
"mala" means "garland", while "raga" is a "musical composition or mode", which has also given rise to the series of ragamala paintings.

ਇਹ ਸੂਚੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
this list differs according to the author and the music school it is based upon.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਸੂਚੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
thus there exists a number of such lists in the music text books of india.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਰਾਗਮਾਲਾ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹਰ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਨੋਟ ਕੱmitਦੇ ਹਨ।
translation of ragmala composition in sikh scriptures each raga has five wives, and eight sons, who emit distinctive notes.

ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਾਗ ਭੈਰਓ ਹੈ.
in the first place is raag bhairao.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਰਾਗਣੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਭੈਰਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਲਾਵਾਲੀ ਫਿਰ ਪੁੰਨੀ-ਅਕੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸਾਲੈਖੀ.
it is accompanied by the voices of its five raaginis first come bhairavee, and bilaavalee then the songs of punni-aakee and bangalee and then asalaykhee.

ਇਹ ਭੈਰਓ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਧਨ ਹਨ।
these are the five consorts of bhairao.

ਪੰਚਮ, ਹਰਖ ਅਤੇ ਦਿਸਾਖ ਦੀਆਂ ਬੰਗਾਲਾਲਮ, ਮਧ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ.
the sounds of pancham, harakh and disaakh the songs of bangaalam, madh and maadhav.

1 ਲਾਲਟ ਅਤੇ ਬਿਲਾਵਲ - ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਧੁਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
1 lalat and bilaaval - each gives out its own melody.

ਜਦੋਂ ਭੈਰਓ ਦੇ ਇਹ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when these eight sons of bhairao are sung by accomplished musicians.

1 ਦੂਸਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮਲਕੌਸਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਰਾਗਿਨੀ ਗੋਂਡਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡੇਵ ਗੰਧਾਹੇਰੀ, ਗੰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸੀਹੂਤੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਧਨਾਸਰੀ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਗਾਣਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
1 in the second family is maalakausak, who brings his five raaginis gondakaree and dayv gandhaaree, the voices of gandhaaree and seehutee, and the fifth song of dhanaasaree.

ਮਲਾਕੌਸਕ ਦੀ ਇਹ ਲੜੀ ਮਾਰੂ, ਮਸਤ-ਆਂਗ ਅਤੇ ਮਾਇਆਵਾਰਾ, ਪ੍ਰਬਲ, ਚੰਦਕੌਸਕ, ਖੌ, ਖੱਟ ਅਤੇ ਬੌਰਾਨਦ ਗਾਇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ.
this chain of maalakausak brings along maaroo, masta-ang and mayvaaraa, prabal, chandakausak, khau, khat and bauraanad singing.

ਇਹ ਮਲਾਕੌਸਕ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹਨ.
these are the eight sons of maalakausak.

1 ਫਿਰ ਹਿੰਦੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਠਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਿੱਠਾ-ਬੋਲਿਆ ਧੁਰਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
1 then comes hindol with his five wives and eight sons it rises in waves when the sweet-voiced chorus sings.

1 ਉਥੇ ਤਿਲੰਗੀ ਅਤੇ ਦਰਵਾਕਰੀ ਬਸੰਤੀ ਅਤੇ ਸੰਦੂਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਹੀਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ .ਰਤਾਂ ਹਨ.
1 there come taylangee and darvakaree basantee and sandoor follow then aheeree, the finest of women.

ਇਹ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
these five wives come together.

ਬੇਟੇ ਸੁਰਮਾਨੰਦ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਦਰਬੀਨਬ ਅਤੇ ਮੰਗਲਨ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the sons surmaanand and bhaaskar come, chandrabinb and mangalan follow.

ਫਿਰ ਸਰਸਬਾਣ ਅਤੇ ਬਿਨੋਦਾ, ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਕਮੋਦਾ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਗਾਣੇ.
sarasbaan and binodaa then come, and the thrilling songs of basant and kamodaa.

ਇਹ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ.
these are the eight sons i have listed.

ਫਿਰ ਦੀਪਕ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
then comes the turn of deepak.

1 ਕਛਲੀਏ, ਪਤਨਮਜਰੀ ਅਤੇ ਟੋਡੇ ਗਾਇਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਮੋਡੀ ਅਤੇ ਗੂਜਰੀ ਦੀਪਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।
1 kachhaylee, patamanjaree and todee are sung kaamodee and goojaree accompany deepak.

1 ਕਾਲਾਂਕਾ, ਕੁੰਟਲ ਅਤੇ ਰਮਾ, ਕਮਲਕੁਸਮ ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ ਗੌਰਾ, ਕਨਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲਯਾਨਾ ਇਹ ਦੀਪਕ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹਨ.
1 kaalankaa, kuntal and raamaa, kamalakusam and champak are their names gauraa, kaanaraa and kalyaanaa these are the eight sons of deepak.

1 ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀ ਰਾਗ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਬੈਰਾਅਰੀ ਅਤੇ ਕਰਨਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ, ਗਾਵੜੀ ਅਤੇ ਆਸਾਵਰੀ ਦੇ ਗਾਣੇ ਫਿਰ ਸਿੰਧਵੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
1 all join together and sing siree raag, which is accompanied by its five wives bairaaree and karnaatee, the songs of gawree and aasaavaree then follows sindhavee.

ਇਹ ਸੀਰੀ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ।
these are the five wives of siree raag.

1 ਸਾੱਲੂ, ਸਾਰੰਗ, ਸਾਗਰਾਰਾ, ਗੋਂਡ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ - ਸੀਰੀ ਰਾਗ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁੰਡ, ਕੁੰਬ ਅਤੇ ਹਮੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
1 saaloo, saarang, saagaraa, gond and gambheer - the eight sons of siree raag include gund, kumb and hameer.

1 ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਮਯਘ ਰਾਗ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਰਾਤ, ਗੋਂਡ, ਅਤੇ ਮਲਾਹਰੀ ਦੀ ਧੁਨ, ਫਿਰ ਆਸਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
1 in the sixth place, maygh raag is sung, with its five wives in accompaniment sorat'h, gond, and the melody of malaaree then the harmonies of aasaa are sung.

ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਟੋਨ ਸੋਹਾਉ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
and finally comes the high tone soohau.

ਇਹ ਮੇਘ ਰਾਗ ਨਾਲ ਪੰਜ ਹਨ.
these are the five with maygh raag.

1 ਬੈਰਾਧਰ, ਗਜਾਧਰ, ਕਯਦਾਰਾ, ਜਬਲੀਧਰ, ਨਾਟ ਅਤੇ ਜਲਧਾਰਾ.
1 bairaadhar, gajadhar, kaydaaraa, jabaleedhar, nat and jaladhaaraa.

ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀ-ਆਮਾ ਦੇ ਗਾਣੇ ਆ.
then come the songs of shankar and shi-aamaa.

ਇਹ ਮੇਘ ਰਾਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ.
these are the names of the sons of maygh raag.

1 ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਛੇ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤੀਹ ਰਾਗਿਨੀ ਅਤੇ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਲੀ-ਅੱਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
1 so all together, they sing the six raagas and the thirty raaginis, and all the forty-eight sons of the raagas.

1 1 "ਰਾਗਮਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵ ਮੱਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਾਲੀਨਾਥ ਮੱਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੱਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਬ੍ਰਜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲੀਨਾਥ, ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਧਿਆਪਕ, ਭਾਰਤ ਮਾਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਨੀ ਹਨੁਮਾਨ ਮਤਿ ਸਿਧ ਸਰਸੁਟ ਮਤਿ ਅਤੇ ਰਾਗਰਣਵ ਮਤਿ।
1 1 " background of ragmala and history of indian music in the course of the evolution of indian music, many systems came into effect, prominent among them being the saiv mat, said to have been imparted by lord shiva, who is accepted as the innovator of music the kalinath mat, also called the krishan mat, which has its predominance in braj and panjab and is said to have been introduced by kalinath, a revered teacher of music the bharat mat which has its vogue in western india and was propounded by bharat muni the hanuman mat the siddh sarsut mat and the ragaranava mat.

ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਗਮਾਲਾ, ਕੁਝ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੋਬਿੰਦ ਸੰਗੀਤ ਐਸ.ਡੀ.ਆਰ, ਕਨੂੰਨ ਮੌਸਕੀ, ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਰਪਣ, ਸੰਗੀਤ ਰਿਨੋਦ ਅਤੇ ਰਾਗ ਦੀਪਕ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
a large number of ragmalas pertaining to these and other systems that developed are, with some variations, traceable in such well known works on indian musicology as gobind sangeet sdr, qanun mausiki, budh parkas darpan, sangeet rinod and raag deepak.

ਸਰਸੁਤ ਮੱਤ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਛੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤੀਹਵੰਜਾ ਵੀ "ਪਤਨੀਆਂ" ਅਤੇ ਚਾਲੀ-ਅੱਠ "ਪੁੱਤਰ" ਜਾਂ ਉਪ-ਰਾਗਾਂ, ਹਰ ਰਾਗ ਵਿਚ ਅੱਠ "ਹਨ" ਪੁੱਤਰ. "
with the exception of the sarsut mat which subscribes to seven chief raags, all other systems acknowledge six chief raags, thirty in some cases thirty-six also "wives" and forty-eight "sons" or sub-raags, each raag having eight "sons."

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਚੁਰਾਸੀ ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹੱਸਮਈ ਸੰਖਿਆ ਹੈ, ent 84 ਸਿਧਾਂ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ .4..4 ਮਿਲੀਅਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
thus each system includes eighty-four measures which itself is a mystic number in the indian tradition, symbolizing such entities as the 84 siddhs or the 8.4 million species of life.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ "ਪਤਨੀਆਂ" ਅਤੇ "ਪੁੱਤਰਾਂ" ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸੈੱਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰੀ, ਬਸੰਤ, ਭੈਰਵ, ਪੰਚਮ, ਮੇਘ ਅਤੇ ਨਾਟ ਨਰਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਵ ਅਤੇ ਕਾਲੀਨਾਥ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੇਤ ਭੈਰਵ, ਮਲਕੌਰੀਆਂ, ਹਿੰਦੋਲ, ਦੀਪਕ, ਸਿਰੀ ਅਤੇ ਮੇਘ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ.
though the details concerning the names of "wives" and "sons" differ in each raagmala, the chief systems, broadly speaking, have only two sets one including siri, basant, bhairav, pancham, megh and nat narayan, as in the saiv and kalinath systems and the other including bhairav, malkauris, hindol, deepak, siri and megh as in bharat and hanuman systems.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ "ਪਤਨੀਆਂ" ਅਤੇ "ਪੁੱਤਰ", "ਧੀਆਂ" ਅਤੇ "ਧੀਆਂ-ਇਨਲਾਓ" ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in some systems, the raags have, besides "wives" and "sons", "daughters" and "daughters-inlaw" as well.

ਮੁੱਖ ਰਾਗ ਸ਼ੂਧ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ.
the chief raags are shudh, i.e.

ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਪਤਨੀਆਂ" ਅਤੇ "ਪੁੱਤਰ" ਸੰਕ੍ਰਤਨਾ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ.
complete and perfect, while the "wives" and "sons" are sanktrna, i.e.

ਮਿਲਾਇਆ, ਅਧੂਰਾ ਅਤੇ ਮਿਲਾਵਟੀ.
mixed, incomplete and adulterated.

ਛੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਇਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
each of the six principal raags relates itself by its nature to a corresponding season.

ਰਾਗਮਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਰਾਗਮਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
ragmala and guru granth sahib's musical system the raagmala appended to sri guru granth sahib ji is not much different from the others, and, by itself, does not set up a new system.

ਇਹ ਰਾਗਮਾਲਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮਤਿ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਈਵ ਮਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀਨਾਥ ਮਤਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
this raagmala is nearest to the hanuman mat, but the arrangement of raags in sri guru granth sahib ji is nearer to the saiv mala and the kalinath mat which give primacy to siri raag.

ਇਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਰਾਗਾਂ ਭਾਰਤ ਮਾਤ ਹਨ.
the only system wherein occur all the raags and sub-raags employed in sri guru granth sahib ji is bharat mat.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਆਰ.ਡੀ.ਜੀ.ਐਮਜ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਗ ਨੂੰ ç ਜਾਂ..
in sri guru granth sahib ji no distinction has been made between raags and rdgims and all the measures employed have been given the status of raags, each one of them recognized in its own right and not as € or € to another raag.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ, ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ, ਅਰਥਾਤ.
in practice over a long stretch of time, gurmat sangeet, i.e.

ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ, ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
sikh music, has evolved its own style and conventions which make it a system distinct from other indian systems.

ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ 8 ਰਾਗਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
there are 8 raags that are utilised in sri guru granth sahib ji that have not been mentioned in the raagmala.

ਇਹ ਬਿਹਾਗੜਾ, ਵਡਹੰਸ, ਮਾਂਝ, ਜੈਤਸਰੀ, ਰਾਮਕਲੀ, ਤੁਖਾਰੀ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਅਤੇ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਹਨ।
these are bihagara, wadahans, manjh, jaitsri, ramkali, tukhari, prabhati and jaijawanti.

ਮਾਲੀ-ਗੌਰਾ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਗੌਰਾ ਹੈ.
mali-gaura is not included in raagmala but gaura is.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਰਾਗਮਾਲਾ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
dividing issue on ragmala the raagmala appended to sri guru granth sahib ji is not much different from the others, and, by itself, does not set up a new system.

ਇਹ ਰਾਗਮਾਲਾ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮਤਿ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਈਵ ਮਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀਨਾਥ ਮਤਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
this raagmala is nearest to the hanuman mat, but the arrangement of raags in sri guru granth sahib ji is nearer to the saiv mala and the kalinath mat which give primacy to siri raag.

ਇਕੋ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਰਾਗਾਂ ਭਾਰਤ ਮਾਤ ਹਨ.
the only system wherein occur all the raags and sub-raags employed in sri guru granth sahib ji is bharat mat.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਆਰ.ਡੀ.ਜੀ.ਐਮਜ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਗ ਨੂੰ ç ਜਾਂ..
in sri guru granth sahib ji no distinction has been made between raags and rdgims and all the measures employed have been given the status of raags, each one of them recognized in its own right and not as € or € to another raag.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ, ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ, ਅਰਥਾਤ.
in practice over a long stretch of time, gurmat sangeet, i.e.

ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ, ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
sikh music, has evolved its own style and conventions which make it a system distinct from other indian systems.

ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ 8 ਰਾਗਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
there are 8 raags that are utilised in sri guru granth sahib ji that have not been mentioned in the raagmala.

ਇਹ ਬਿਹਾਗੜਾ, ਵਡਹੰਸ, ਮਾਂਝ, ਜੈਤਸਰੀ, ਰਾਮਕਲੀ, ਤੁਖਾਰੀ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਅਤੇ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਹਨ।
these are bihagara, wadahans, manjh, jaitsri, ramkali, tukhari, prabhati and jaijawanti.

ਮਾਲੀ-ਗੌਰਾ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਗੌਰਾ ਹੈ.
mali-gaura is not included in raagmala but gaura is.

ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਬੀੜ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੰਨੇ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਗੁਆਚੇ ਹੋਸਟਲ, ਜਾਂ ਹੋਰ, ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
last pages of the kartarpur beerh do not suggest, either because of the presence of blank spaces, or scoring out, or obliteration hortal, or otherwise, that there was or could have been the least intention to write these hymns in the granth.

ਮੁਦਾਵਨੀ ਪੰਨਾ 973 1 ਤੇ ਹੈ.
the mudaavni is on page 973 1.

ਪੰਨੇ 973 2 ਅਤੇ 974 1 ਖਾਲੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਨਾ 974 2 ਤੇ ਰਾਗਮਾਲਾ ਹੈ.
pages 973 2 and 974 1 are blank, and on page 974 2 is raagmala.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚਾਰ ਪੇਜਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਥਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦੋ ਖਾਲੀ ਪੇਜਾਂ 973 2 ਅਤੇ 974 1 ਉੱਤੇ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ.
as such, there could never have been the possibility, nor could it ever have been contemplated that these three writings requiring a space of over four pages could have been accommodated on the two blank pages 973 2 and 974 1.

ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੂਪ ਜੋ ਭਾਈ ਬੰਨੋ ਬੀੜ ਵਰਗੇ ਰਾਗਮਾਲਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਦਾਵਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਪਰ ਰਾਗਮਾਲਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਤ ਦਰ ਲਖ ਮੁਹੰਮਦਾ, ਆਈ ਸੀ ਸਿਹੀ ਦੀ ਭੀਧੀ, ਆਈਆਈ ਰਤਨਮਾਲਾ, iv ਹਕੀਕਤ੍ਰਾ ਮੁੱਕਮ, ਵੀ ਪ੍ਰਾਨ ਸੰਗਲੀ, ਵੀ ਰਬ ਮੁਕਮ ਕੀ ਸਬਕ, ਵਿਈ ਬੇਈ ਆਤਿਸਬ 16 ਸ਼ਲੋਕ ਆਦਿ।
the puraatan old saroops that did or do include raagmala like bhai banno beerh also included other compositions after mundaavni but before raagmala , such as i jit dar lakh mohammada, ii siahi di bhidhi, iii ratanmala, iv hakeekatrah mukam, v praan sangli, vi rab mukam ki sabk, vii baye atisb 16 saloks etc.

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੁੰਡਾਂਵਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨ ਪਰ ਰਾਗਮਾਲਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪੰਥ ਦੁਆਰਾ ਨਕਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
all seven of these compositions that existed after mundaavni but before raagmala were all unanimously discredited by the panth and it was acknowledged that mischievous individuals had over time included these compositions at the end of sri guru granth sahib ji but had no standing against gurbani.

ਮਹਾਂ-ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ 1787-1843, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਿਸਦਾ ਕਥਾਵਾਚਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੰਨੇ 430-431 in, ç ç, ç ś ç ő, ç ç ő, in ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਾਈਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ।
maha-kavi santokh singh 1787-1843 , the famous historian that is most quoted by kathavachiks preachers , writes in gur partaap sooraj pages 430-431 ‚, € €, € — € ‹ , € € ‹ , ‚ guru ji wrote all the svaiyye in sri guru granth sahib ji.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੁੰਡਵਾਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਸ ਮੋਹਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
in the end guru ji wrote mundavani as a seal indicating that gurbani is no longer after this seal.

ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਲਾਭ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਪ ਸਕਦਾ ਹੈ।
one cannot measure the great spiritual benefit of reading a complete reading of whole of baani.

ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ.
siri guru granth sahib ji is the ship to get across the this ocean of world.

ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਇਸ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਚੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
by the great grace of god this ship has been sent to this world and by his grace alone one can get onto this ship.

39 "ç ç é, ł ç é é ł ł, ł, é ç ś ç é, é ç ł ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
39 " € € ‚, ˆ € ‚ ‚ ˆ , ˆ , ‚ € — € ‚, ‚ € ˆ is not baani of guru sahib.

ਸਿਰਫ ਮੁੰਡਾਵਨੀ ਤੱਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਸ ਕਥਨ ਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਬੱਦਲ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦਿਓ.
only up to mundaavni is gurbani doubt this statement and let any cloud of doubt come in front of your eyes.

ਮਾਧਵਾਂਵਾਲ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਕਵੀ ਆਲਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਰਾਗਮਾਲਾ ਉਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਿਰਮਤਕਾਰੀ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
a book named maadhavaanal was written by poet aalam, this raagmala is part of that book the niratkaari chapter of it.

ਨਿਰਤਕਾਰੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਨ੍ਰਿਤ.
niratkaari means dance.

ਰਾਗਮਾਲਾ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਾਮ ਕੰਧਲਾ ਨ੍ਰਿਤਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨੱਚਦਾ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਧਵਾਂਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ.
raagmala appears in the scene when kaam kandhala the dancer dances and sings a song in front of the king while madhavnal watches and plays instruments .

ਆਲਮ ਕਾਵੀ ਨੇ ਰਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਗਨੀਸ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
aalam kavi has written the names of raags and raagnis that were sung at that time.

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
therefore, this baani is not the work of siri guru arjan dev ji.

40 ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਚਨਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈ।
40 kavi santokh singh writes that is not authored by the and that the author of the composition is .

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਕਵੀ ਆਲਮ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ, 1640 ਬੀ.ਕੇ.
based on sanskrit and praakrit books, poet aalam is a contemporary of emperor akbar, in 1640 bk.

ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਮਧਵਾਂਸਲ ਕਥਾ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।
he wrote the book maadhavaanal katha in hindi.

ਇਸ ਦੀਆਂ 353 ਤੁਕਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੌਪਈ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ।
this has 353 verses and most of it is chaupai style.

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਕਬਰ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
this story was first very famous in gujarat and so, after akbar had conquered gujarat, he had it translated into hindi.

ਅਲਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
aalam has hinted at this in the start of his work.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਿਆਨੀ ਦਿਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੁਨਦਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸਲੋਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ ç, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੱਖੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ sarੰਗ ਨਾਲ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਗਮਾਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹਨ। ਰਚਨਾਵਾਂ.
although giani dit singh produced research and photographs of saroops of sri guru granth sahib ji that end with mundavani and the salok in his book entintled € , some scholars strongly claim that pro-raagmala supporters mischievously unnecessarily cremated volumes of saroops that contain raagmala and other disputed compositions.

ਇਸੇ ਤਰਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ 1822-1921, ਬਦਨਾਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਤਾਵਰਿ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ é ç é ç ç ç ç, ç ł, writes writes é ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ seal ਕਿਉਂਕਿ ç ਅਰਥਾਤ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਣ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
similarly giani gian singh 1822-1921 , infamous sikh historian, writes in tavareekh guru khalsa € € ‚ € € — , € ˆ, ‚ ˆ ‚ all the bani, guru ji completed it with ending with € because € means seal, just like after writing a letter you seal a letter with a stamp, similarly nothing in sri guru granth sahib ji comes after.

1822-1921, ਬਦਨਾਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, 1853 ਵਿਚ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਸੀ।
according to giani gian singh 1822-1921 , infamous sikh historian, a sarbat khalsa gathering was held in 1853.

ਇਸ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
in this gathering it was declared that raag mala is not gurbani.

ਉਹ ਸੰਵਤ 1906 ਬਿਕਰਮੀ 1853 ਈ. ਨੂੰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਤ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿਖੇ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਥਕ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ।
he writes samvat 1906 bikrami 1853 ad , during the month of katak, at the dera of sant dyaal singh, a large panthic gathering took place.

ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
on the diwali day, after detailed exchange of ideas and considerations, it was concluded that raag mala is not gurbani.

1900 ਵਿਚ, ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਬਿਨਾਂ ਰਾਗਮਾਲਾ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ।
in 1900, at the time of the founding of the chief khalsa diwan, sri guru granth sahib ji was printed without containing raagmala.

ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਬੀੜ ਅੱਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੁੱਜਰਵਾਲ ਵਿਖੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ।
one such bir is reported to be present now at gujarwal in ludhiana district.

ਫੇਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਛਪਾਈ 1915 ਵਿਚ ਰਾਗਮਾਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ।
again another printing of sri guru granth sahib ji took place in 1915 without raagmala in gurmat press at amritsar one of which is also present in singh sabha gurdwara at gujarwal.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਤੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
at that time the two main sikh organizations, tat khalsa and chief khalsa diwan, propagated zealously against reading raag mala.

ਡਾ. ਐਸ. ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
according to dr. s. s. kapoor, the sikh scholars differ in their opinion about its inclusion in the granth.

ਰਵਾਇਤੀ ਸਕੂਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੂਚੀ ਹੈ।
the traditional school thinks it to be a part of sri granth sahib ji and asserts that it is an index of the raags used in sri granth sahib ji.

ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਗਮਾਲਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਗ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।
this argument can be challenged on the grounds that a number of raags mentioned raagmala are not in sri granth sahib ji and a number of raags used in sri granth sahib ji are not in the raagmala.

ਰਵਾਇਤੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਕਾਪੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
another argument of the traditional schools that it is a part of the original copy and is written in the same ink and with the same pen as was used for the other parts of the granth.

ਇਹ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੋਈ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲਿਖਾਰੀ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
this plea also does not carry any weight as in those days all the scribes used almost the same ink and the same type of pen.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵੀ ਇਕੋ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲਿਖਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the writing of the gurmukhi characters was also the same so it becomes rather difficult to identify the handwriting.

ਅਜੋਕੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਬੰਨੋ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਪੀ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਗਏ ਸਨ। .
it is said by the modern scholars that it was bhai banno who might have been instrumental in its inclusion along with other compositions that are considered in the granth as he had the possession of the original copy of the granth when he took it to lahore for binding.

ਰਾਗਮਾਲਾ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ, ਡਾ: ਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਅਕਾਲੀ ਕੌਰ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਥਾ ਭਿੰਡਰਾਂ, ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਲਈ 20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਗਮਾਲਾ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਰਾਲੇ ਵਾਲੇ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਤੋ ਗਲੀ ਵਾਲੇ, ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਤੋ ਗਲੀ ਵਾਲੇ, ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਲੇਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਲੇਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾ, ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸੰਤਾਂ, ਸ਼ਹੀਦ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਨੋਚਾਹਲ, ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ, ਬਾਬਾ ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ, ਬਾਬਾ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਤਰਨਾ ਦਲ, ਸੰਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਰਾਮਪੁਰਖੇੜੇ, ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ, ਗਿਆਨੀ ਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਉਦਾਸੀਆਂ, ਨਿਰਮਲਿਆਂ, ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਆਂ, ਅਕਾਲੀ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ, ਖਾਲਸੇ ਪੰਥ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਗਮਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. f. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਿਰੋਤਮ ਸੰਤ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਸਾਧੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲਾ ਪ੍ਰੋ: ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ, ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਧਰਮਨੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਟੀਕਾ-ਕਾਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਸ. ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ ਰਿਸਰਚ ਸਕਾਲਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ
divided opinion on ragmala amongst 20th and 21st century sikh scholars scholars and saints for ragmala bhai vir singh, sant jarnail singh bhindranwale, dr. jodh singh, akali kaur singh, sant giani gurbachan singh ji jatha bhindran , sant giani kartar singh ji, sant baba bishan singh ji murale wale , baba deep singh ji, bhai mani singh ji, sant baba makhan singh ji sato gali wale , sant giani kirpal singh ji sato gali wale , sant baba nand singh ji kaleran wale , sant baba isher singh ji kaleran wale , sant baba isher singh ji rara sahib and the rest of bhai daya singh ji samparda, sant samaj society of saints , shaheed gurbachan singh manochahal, sant kartar singh bhindranwale, baba thakur singh bhindranwale, baba nihal singh tarna dal, sant harnam singh rampurkherewale, giani sant singh maskeen, giani pinderpal singh, udasis, nirmalas, sewa panthis, akali nihang singh khalsa, khalsa panth scholars and saints against ragmala famous sikh historian giani gian singh, giani ditt singh, prof. gurmukh singh founders of singh sabha movement pandit tara singh nirotam sant arjun singh vaid sadhu gobind singh nirmala prof. hazara singh bhai sahib bhai kahan singh nabha, the author of mahan kosh master mota singh master mehtab singh master tara singh babu teja singh giani nahar singh principal dharmanant singh giani bishan singh teeka-kar principal ganga singh dr. ganda singh prof. sahib singh s. shamsher singh ashok research scholar of s.g.p.c.

ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਪੰਡਿਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਰਿੰਜਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋ: ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੁਰਮੁਖਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਅਨੋਖ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਆਦਿ।
bhai randhir singh, research scholar pandit kartar singh daakhaa principal bawa harkishan singh principal narinjan singh prof. gurbachan singh talib principal gurmukhnihal singh shaheed bhai fauja singh shaheed bhai sukhdev singh babbar shaheed bhai anokh singh babbar etc.

ਯੂ.ਐੱਨ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਿੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਬਾਰੇ ਰਾਗਮਾਲਾ ਆਰਟੀਕਲ ਇਲੈਵਨ 11 ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਐਸ.ਆਰ.ਐਮ. "ਪੂਰੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਮੇਲਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਲਾ ਮੁੰਡਵਾਨੀ ਜਾਂ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱ beਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਤ ਸਥਾਨ.
un-official sikh standpoint on ragmala article xi a of the sikh rehat maryada srm "the reading of the whole guru granth sahib intermittent or non-stop may be concluded with the reading of mundawani alone or the rag mala according to the convention traditionally observed at all the concerned places.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਪੰਥ ਵਿਚ ਮਤਭੇਦ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇਕ ਕਾਪੀ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ”
since there is a difference of opinion within the panth on this issue, nobody should dare to write or print a copy of sri guru granth sahib ji excluding the raag mala ."

ਰਾਗ ਸਿਕਸ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਤੀਹ ਰਾਗਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਚਾਲੀ-ਅੱਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ.
ragas six are male parent ragas the thirty raginis are their wives and the remaining forty-eight are their sons.

ਇਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: 1 ਮਾਤਾ ਰਾਗ ਭੈਰਵ ਰਾਗ ਵਾਈਵਜ਼ ਭੈਰਵੀ, ਬਿਲਾਵਾਲੀ, ਪੁਨਿਆਕੀ, ਬੰਗਲੀ, ਅਸਲੇਖੀ.
these are listed is as follows 1 parent raga bhairav raga wives bhairavi, bilawali, punyaki, bangli, aslekhi.

ਸੰਨਜ਼ ਪੰਚਮ, ਹਰਖ, ਦਿਸ਼ਾਖ, ਬੰਗਲ, ਮਧੂ, ਮਾਧਵਾ, ਲਲਿਤ, ਬਿਲਾਵਲ।
sons pancham, harakh, disakh, bangal, madhu, madhava, lalit, bilaval.

2 ਪੇਰੈਂਟ ਰਾਗ ਮਲਕੌਸ ਰਾਗ ਵਾਈਵ ਗੌਂਡਕਰੀ, ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ, ਗੰਧਾਰੀ, ਸੀਹੂਟ, ਧਨਾਸਰੀ.
2 parent raga malkaus raga wives gaundkari, devagandhari, gandhari, seehute, dhanasri.

ਸੰਨਜ਼ ਮਾਰੂ, ਮਸਤੰਗ, ਮੇਵਾੜਾ, ਪਰਬਲ, ਚੰਦ, ਖੋਖਟ, ਭੋਰਾ, ਨਾਦ।
sons maru, mustang, mewara, parbal, chand, khokhat, bhora, nad.

3 ਪੇਰੈਂਟ ਰਾਗ ਹਿੰਦੋਲ ਰਾਗ ਵਾਈਵਜ਼ ਤੇਲੰਗੀ, ਦੇਵਕਰੀ, ਬਸੰਤੀ, ਸਿੰਧੂਰੀ, ਅਹੀਰੀ.
3 parent raga hindol raga wives telangi, devkari, basanti, sindhoori, aheeri.

ਸੰਨਜ਼ ਸੁਰਮਾਨੰਦ, ਭਾਸਕਰ, ਚੰਦਰ-ਬਿਮਬ, ਮੰਗਲਾਨ, ਬਾਨ, ਬਿਨੋਦਾ, ਬਸੰਤ, ਕਮੋਡਾ।
sons surmanand, bhasker, chandra-bimb, mangalan, ban, binoda, basant, kamoda.

p ਪੇਰੈਂਟ ਰਾਗ ਦੀਪਕ ਰਾਗ ਪਤਨੀ ਕਛਲੀ, ਪਤੰਜਰੀ, ਟੋਡੀ, ਕਮੋਡੀ, ਗੁਜਰੀ।
4 parent raga deepak raga wives kachheli, patmanjari, todi, kamodi, gujri.

ਸੰਨਜ਼ ਕਾਲਾਂਕਾ, ਕੁੰਟਲ, ਰਾਮ, ਕਮਲ, ਕੁਸਮ, ਚੰਪਕ, ਗੌਰਾ, ਕਾਨੜਾ।
sons kaalanka, kuntal, rama, kamal, kusum, champak, gaura, kanra .

p ਮਾਤਾ ਰਾਗ ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ ਵਾਈਵਜ਼ ਬੈਰਾਵੀ, ਕਰਨਤੀ, ਗੌਰੀ, ਅਸਾਵਰੀ, ਸਿੰਧਵੀ.
5 parent raga sri raga wives bairavi, karnati, gauri, asavari, sindhavi.

ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਲੂ, ਸਾਰਗ, ਸਾਗਰਾ, ਗੌਂਡ, ਗੰਭੀਰ, ਗੁੰਡ, ਕੁੰਭ, ਹਮੀਰ।
sons salu, sarag, sagra, gaund, gambhir, gund, kumbh, hamir.

6 ਪੇਰੈਂਟ ਰਾਗ ਮੇਘ ਰਾਗ ਵਾਈਵਸ ਸੋਰਥ, ਗੌਂਦੀ-ਮਲੇਰੀ, ਆਸਾ, ਗੁੰਗੁਨੀ, ਸੋਹੋ.
6 parent raga megh raga wives sorath, gaundi-malari, asa, gunguni, sooho.

ਸੰਨਜ਼ ਬੀਰਾਧਰ, ਗਜਧਰ, ਕੇਦਾਰਾ, ਜਬਲੀਧਰ, ਨਟ, ਜਲਧਰਾ, ਸੰਕਰ, ਸਯਾਮਾ।
sons biradhar, gajdhar, kedara, jablidhar, nut, jaldhara, sankar, syama.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਰਾਗ ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਪਰੋਕਤ ਸਕੀਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ - ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ ਅਤੇ ਭੈਰਵ - ਨੂੰ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ragas in guru granth sahib if we compare the above scheme with the ragas of guru granth sahib, we find that only two major ragas - sri raga and bhairav - have been included in the scripture.

ਬਾਕੀ ਮਰਦ ਮਾਪਿਆਂ ਰਾਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਲਕੌਸ, ਹਿੰਦੋਲ, ਦੀਪਕ ਅਤੇ ਮੇਘ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the remaining male parent ragas, namely malkaus, hindol, deepak and megh have been excluded.

ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਰਾਗਮਾਲਾ ਦੇ ਭੈਰਵ ਰਾਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਹਿਲਾ ਰਾਗ ਹੈ।
sri raga is the first raga in the scripture instead of bhairav raga of the ragmala.

ਆਸਾ ਰਾਗ ਨੂੰ ਆਸਾ ਰਾਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਗਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
asawari used in the scripture as a part of asa raga is according to ragmala the wife of sri raga.

ਧਰਮ-ਭੈਰਵੀ ਪੁੱਤਰ ਬਿਲਾਵਲ ਮਲਕੌਸ ਪਤਨੀ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ, ਧਨਾਸਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੂ ਹਿੰਦੋਲ ਪਤਨੀ ਤਿਲੰਗ ਤੇਲੰਗੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਬਸੰਤ ਦੀਪਕ ਪਤਨੀ ਟੌਡੀ, ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਨੜਾ ਸ੍ਰੀ ਰਾਗ ਪਤਨੀ ਗੌਰੀ, ਭੈਰਵੀ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਰਾਗਿਨੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਰਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਬੇਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੰਗ ਸਾਰਗ, ਗੌਂਦ ਮੇਘ ਪਤਨੀ ਸੋਰਾਥ, ਆਸਾ, ਸੂਹੀ ਸੂਹੋ, ਮਲਾਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੱਟ, ਕੇਦਾਰਾ ਰਾਗਮਾਲਾ ਵਿਚ ਬਿਹਾਗੜਾ, ਵਡਹੰਸ, ਮਾਲੀ-ਗੌੜਾ, ਕਲਿਆਣ, ਮੰਝ, ਜੈਤਸਰੀ, ਰਾਮਕਲੀ, ਤੁਖਾਰੀ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਅਤੇ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
the following eleven wives raginis and eight sons of the parent-ragas are included in the scripture bhairavi son bilaval malkaus wives devagandhari, dhanasari and son maru hindol wives tilang telangi and son basant deepak wives todi, gujri and son kanra sri raga wives gauri, bhairavi and sons sarang sarag , gaund megh wives sorath, asa, suhi sooho , malar and sons nut, kedara there is no mention of bihagara, wadahans, mali-gaura, kalyan , manjh, jaitsri, ramkali, tukhari, prabhati and jaijawanti in ragmala.

ਰਾਗਮਾਲਾ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਹਵਾਲੇ 1 ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also ragamala paintings references 1.

ਗਰੰਥ.
granth .

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1964 2.
amritsar, 1964 2.

ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ।
shamsher singh ashok.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਐਨ. 3.
amritsar, n.d. 3.

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਹਲੀ।
surindar kohli.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ
a critical study of adi granth.

ਦਿੱਲੀ, 1961 4.
delhi, 1961 4.

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ.
max arthur macauliffe.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਸ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ.
the sikh religion its gurus sacred writings and authors.

ਆਕਸਫੋਰਡ, 1909 5.
oxford, 1909 5.

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ.
professor sahib singh.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਬਾਰੇ
about the compilation of sri guru granth sahib tr.

ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ.
daljit singh .

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1996 6.
amritsar, 1996 6.

ਮਦਨ ਸਿੰਘ.
madan singh.

ਰਾਗ ਮਾਲਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁਲਾਂਕਣ।
raag maala - a re-appraisal in the context of sri guru granth sahib ji.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2003
amritsar, 2003.

ਤਰਨ ਸਿੰਘ.
taran singh.

ਰਾਗਮਾਲਾ।
ragmala.

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ, ਭਾਗ.
the encyclopaedia of sikhism, vol.

iii.
iii.

ਐਡ.
ed.

ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ.
harbans singh.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 1997
punjabi university, patiala, 1997.

ਪੀ 6 426.
p 426.

ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ।
kavi santokh singh.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ।
sri gur partap suraj granth.

http www.ik13.com ਰਸੀਆਂ ਐਸਜੀਪੀਐਸ% 20raas% 203.pdf ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨੇ ਵੀ ਕੋਹਿਨੂਰ ਦੀ ਸਪੈਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਇਕ ਵੱਡਾ, ਰੰਗਹੀਣ ਹੀਰਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁੰਟੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਇਦ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ.
http www.ik13.com rasses sgps%20raas%203.pdf external links sikh rehat maryada the koh-i-noor persian for mountain of light also spelled kohinoor and koh-i-nur is a large, colourless diamond that was found near guntur in andhra pradesh, india, possibly in the 13th century.

ਦੰਤਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਭਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 3 c3 ਕੈਰੇਟ ਦਾ ਭਾਰ 158.6 ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਭਾਰ 186 ਕੈਰੇਟ 37.2 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਕਾਟਿਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
according to legend, it first weighed 793 carats 158.6 g uncut, although the earliest well-attested weight is 186 carats 37.2 g it was first owned by the kakatiya dynasty.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੜਾਈਆਂ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਥਰ ਕਈ ਵਾਰ ਹੱਥ ਬਦਲ ਗਿਆ, 1849 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
the stone changed hands several times between various feuding factions in south asia over the next few hundred years, before ending up in the possession of queen victoria after the british conquest of the punjab in 1849.

1852 ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਨੇ, ਇਸ ਦੇ ਸੰਜੀਵ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸਨੂੰ 186 ਕੈਰੇਟ 37.2 ਜੀ ਤੋਂ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ.
in 1852, prince albert, the husband of queen victoria, unhappy with its dull and irregular appearance, ordered it cut down from 186 carats 37.2 g .

ਇਹ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਡਾਕਾਰ-ਕੁੱਲ ਚਮਕਦਾਰ 105.6 ਕੈਰੇਟ ਦਾ ਭਾਰ 21.12 g ਅਤੇ 3.6 ਸੈ.ਮੀ. x 3.2 ਸੈ.ਮੀ. x 1.3 ਸੈਮੀ.
it emerged 42 percent lighter as a dazzling oval-cut brilliant weighing 105.6 carats 21.12 g and measuring 3.6 cm x 3.2 cm x 1.3 cm.

ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੱਟ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਲੀਟ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਸਿਰ' ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਜੈਮੋਲੋਜਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰਪੂਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
by modern standards, the cut is far from perfect, in that the culet is unusually broad, giving the impression of a black hole when the stone is viewed head-on it is nevertheless regarded by gemmologists as being full of life.

ਜਿਵੇਂ ਹੀਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਹ-ਨੂਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਮਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਦ ਕਿਸਮਤ ਲਿਆਂਦੀ.
as the diamond's history involves a great deal of fighting between men, the koh-i-noor acquired a reputation within the british royal family for bringing bad luck to any man who wears it.

ਦੇਸ਼ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ femaleਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪਹਿਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
since arriving in the country, it has only ever been worn by female members of the family.

ਅੱਜ, ਹੀਰਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਤਾਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਕ੍ਰਾੱਨ ਜਵੈਲਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟਾਵਰ ਆਫ ਲੰਡਨ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today, the diamond is set in the front of the queen mother's crown, part of the crown jewels of the united kingdom, and is seen by millions of visitors to the tower of london each year.

ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the governments of india, pakistan, iran and afghanistan have all tried to claim ownership of the koh-i-noor and demanded its return at various points in recent decades.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੱਥਰ ਦਾ ਮੁ earlyਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰਤਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the stone's early history is lost in the mists of time, and the british government insists the gem was obtained legally under the terms of the treaty of lahore.

ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਦਰਕਾਲੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਕਾਕਤੀਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਜੋਕੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲੂਰ ਖਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
it is widely believed to have come from the kollur mine in the guntur district of present-day andhra pradesh india, during the reign of the hindu kakatiya dynasty in the 13th century in the bhadrakali temple.

ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
it is however impossible to know where it was found.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਖਾਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸ਼ਾਸਕ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਾਲਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in the early 14th century, alauddin khalji, second ruler of the turkic khalji dynasty of the delhi sultanate, and his army began looting the kingdoms of southern india.

ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਜਰਨੈਲ, ਮਲਿਕ ਕਾਫ਼ਰ ਨੇ 1310 ਵਿਚ ਵਾਰੰਗਲ 'ਤੇ ਇਕ ਸਫਲ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੀਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
malik kafur, khilji's general, made a successful raid on warangal in 1310, when he possibly acquired the diamond.

ਇਹ ਖਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਟੋਰਕੋ-ਮੰਗੋਲ ਯੋਧਾ, ਬਾਬਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1526 ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
it remained in the khilji dynasty and later passed to the succeeding dynasties of the delhi sultanate, until it came into the possession of babur, a turco-mongol warlord, who invaded india and established the mughal empire in 1526.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ “ਬਾਬਰ ਦਾ ਹੀਰਾ” ਕਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
he called the stone the "diamond of babur" at the time, although it had been called by other names before it came into his possession.

ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਹੁਮਾਯੂੰ, ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਹੀਰੇ ਦੇ ਮੁੱ mentioned ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
both babur and his son and successor, humayun, mentioned the origins of this diamond in their memoirs, thought by many historians to be the earliest reliable reference to the koh-i-noor.

ਪੰਜਵੇਂ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਜਾਵਟ ਮੋਰ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
shah jahan, the fifth mughal emperor, had the stone placed into his ornate peacock throne.

1658 ਵਿਚ, ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ, ਨੇੜਲੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬੀਮਾਰ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in 1658, his son and successor, aurangazeb, confined the ailing emperor at nearby agra fort.

ਜਦੋਂ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਨੇਸ਼ੀਅਨ ਲੈਪਿਡਰੀ, ਹੋਰਨਸੋ ਬੋਰਜੀਆ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਭਾਰ 793 ਕੈਰੇਟ 158.6 g ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 186 ਕੈਰੇਟ 37.2 g ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
while in the possession of aurangazeb, it was allegedly cut by hortenso borgia, a venetian lapidary so clumsily that he reduced the weight of the stone from 793 carats 158.6 g to 186 carats 37.2 g .

ਇਸ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਲਈ بورਜੀਆ ਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 10,000 ਰੁਪਏ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
for this carelessness, borgia was reprimanded and fined 10,000 rupees.

ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਰਜੀਆ ਨੇ ਹੀਰਾ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਵਿਚ ਕੈਥਰੀਨ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਰੂਸੀ ਰਾਜਦੰਡਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਓਰਲੋਵ ਨਾਲ ਰਲ ਗਈ.
according to recent research the story of borgia cutting the diamond is not correct, and most probably mixed up with the orlov, part of catherine the great's imperial russian sceptre in the kremlin.

ਨਾਦੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਸੀਰ ਸ਼ਾਹ, ਫਾਰਸ ਦੇ ਅਫ਼ਸ਼ਰੀਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ 1739 ਉੱਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ.
acquisition by nader shah following the 1739 invasion of delhi by nader shah, the afsharid shah of persia, the treasury of the mughal empire was looted by his army in an organised and thorough acquisition of the mughal nobility's wealth.

ਦਰਿਆ-ਏ-ਨੂਰ ਅਤੇ ਮੋਰ ਤਖਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ.
along with a host of valuable items, including the daria-i-noor, as well as the peacock throne, the shah also carried away the koh-i-noor.

ਉਸਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ!
he allegedly exclaimed koh-i-noor!

ਭਾਵ "ਚਾਨਣ ਦਾ ਪਹਾੜ" ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਥਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ.
meaning "mountain of light" when he finally managed to obtain the famous stone, and that is how the stone got its name.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਡੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਜੇ ਕੋਈ ਤਾਕਤਵਰ ਆਦਮੀ ਚਾਰ ਪੱਥਰ ਸੁੱਟਦਾ, ਇੱਕ ਉੱਤਰ, ਇੱਕ ਦੱਖਣ, ਇੱਕ ਪੂਰਬ, ਇੱਕ ਪੱਛਮ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਜਵਾਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਮਾਰੋ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ.
the first valuation of the koh-i-noor is given in the legend that one of nader shah's consorts apparently said, "if a strong man were to throw four stones, one north, one south, one east, one west, and a fifth stone up into the air, and if the space between them were to be filled with gold, all would not equal the value of the koh-i-noor".

ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਕੁਲ ਕੀਮਤ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਹੋ ਗਈ.
it is estimated that the total worth of the treasures plundered came to 700 million rupees.

ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 5 ਲੱਖ ਸਟਾਰਲਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਜਾਂ 2015 ਦੇ ਪੈਸੇ ਵਿਚ ਲਗਭਗ .6 ਬਿਲੀਅਨ.
this was roughly equivalent to .5 million sterling at the time, or approximately .6 billion in 2015's money.

ਅਫਸ਼ਰੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੌਲਤ ਇੰਨੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਕ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the riches gained by the afsharid empire from the indian campaign were so monumental that nader shah made a proclamation alleviating all subjects of the empire from taxes for a total of three years.

1747 ਵਿਚ ਨਾਦੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ collapseਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਥਰ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਜਰਨੈਲ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਹੱਥ ਆਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਅਮੀਰ ਬਣ ਗਿਆ।
after the assassination of nader shah in 1747 and the collapse of his empire, the stone came into the hands of one of his generals, ahmad shah durrani, who later became the emir of afghanistan.

ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ, 1808 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੌਰੇ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਾਉਂਟਸਟੁਆਰਟ ਐਲਫਿਨਸਟਨ ਦੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦਾ ਇਕ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ.
one of ahmed's descendants, shah shujah durrani, wore a bracelet containing the koh-i-noor on the occasion of mountstuart elphinstone's visit to peshawar in 1808.

ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਜਾ ਨੇ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਰੂਸ ਦੁਆਰਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਿਆ।
a year later, shujah formed an alliance with the united kingdom to help defend against a possible invasion of afghanistan by russia.

ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਹੀਰਾ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।
he was quickly overthrown by his predecessor, mahmud shah, but managed to flee with the diamond.

ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਰਤਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1813 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ।
he went to lahore, where the founder of the sikh empire, maharaja ranjit singh, in return for his hospitality, insisted upon the gem being given to him, and he took possession of it in 1813.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਲਕ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਪੁਰੀ ਵਿਚ, ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ.
acquisition by the british its new owner, maharaja ranjit singh, willed the diamond to the hindu temple of jagannath in puri, in modern-day odisha, india.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1839 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
however, after his death in 1839, british administrators did not execute his will.

29 ਮਾਰਚ 1849 ਨੂੰ, ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸੰਧੀ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਹਿ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦ.
on 29 march 1849, following the conclusion of the second anglo-sikh war, the kingdom of punjab was formally annexed to british india, and the last treaty of lahore was signed, officially ceding the koh-i-noor to queen victoria and the maharaja's other assets to the company.

ਸੰਧੀ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ iii ਪੜ੍ਹਿਆ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਤਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਹ ਸੁਜਾ-ਓਲ-ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
article iii of the treaty read the gem called the koh-i-noor, which was taken from shah sooja-ool-moolk by maharajah ranjeet singh, shall be surrendered by the maharajah of lahore to the queen of england.

ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ, ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰਕੁਇਸ ਸੀ.
the governor-general in charge of the ratification of this treaty was the marquess of dalhousie.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ, ਹੀਰੇ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ mannerੰਗ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the manner of his aiding in the transfer of the diamond was criticized even by some of his contemporaries in britain.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੱਥਰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਲੁੱਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ।
although some thought it should have been presented as a gift to queen victoria by the east india company, it is clear that dalhousie strongly believed the stone was a spoil of war, and treated it accordingly, ensuring that it was officially surrendered to her by maharaja duleep singh, the youngest son of ranjit singh.

ਅਗਸਤ 1849 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਸਰ ਜਾਰਜ ਕੂਪਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਰਟ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੇਲੀ ਨਿ newsਜ਼ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰੋ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ. ਭਾਰਤ, ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
writing to his friend sir george cooper in august 1849, he stated the court you say, are ruffled up by my having caused the maharajah to cede to the queen the koh-i-noor while the daily news and my lord ellenborough governor-general of india, are indignant because i did not confiscate everything to her majesty.

ਮਨੋਰਥ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਸੀ ਕਿ ਕੋਹ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੀ ਬਤੌਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਂਝੀ-ਸਟਾਕ ਕੰਪਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the motive was simply this that it was more for the honour of the queen that the koh-i-noor should be surrendered directly from the hand of the conquered prince into the hands of the sovereign who was his conqueror, than it should be presented to her as a is always a any joint-stock company among her subjects.

ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਅਤੇ ਤੈਮੂਰ ਰੂਬੀ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨਾ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਲੁੱਟਾਂ-ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਸੀ.
the presentation of the koh-i-noor and the timur ruby by the east india company to the queen was the latest in a long history of transfers of the stones as coveted spoils of war.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਵਿਚ ਸਰਜਨ, ਜੌਨ ਲੌਗਇਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਡਾ. ਜੌਨ ਲੌਗਇਨ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
duleep singh had been placed in the guardianship of dr john login later sir john spencer login , a surgeon in the british army serving in the presidency of bengal, in india.

ਡਾ. ਲੌਗਇਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਨਾ ਦੋਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ 1854 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਜਾਣਗੇ.
dr login and his wife lena both would later accompany duleep singh on his journey to england in 1854.

ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨੇ ਡਾ: ਲੌਗਇਨ ਤੋਂ ਕੋਹ---ਨੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਟ੍ਰੈਜਰੀ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਡਾ. ਲੌਗਇਨ ਨੇ 2015 ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 1,00,000 .6 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੱ theੀ, ਕੋਹ---ਨੂਰ, 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1848 ਨੂੰ, 7 ਦਸੰਬਰ 1849 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਦਾਰ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੈਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੀ ਜੀ ਮੈਨਸੇਲ, ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਸਰ ਹੈਨਰੀ ਈਲੀਅਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, 7 ਦਸੰਬਰ 1849 ਦੀ ਰਸੀਦ ਦੇ ਤਹਿਤ. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਸ.
in due course, the governor-general received the koh-i-noor from dr login, who had been appointed governor of the citadel, with the royal treasury, which dr login valued at almost ,000,000 .6 million in 2015's money , excluding the koh-i-noor, on 6 april 1848, under a receipt dated 7 december 1849, in the presence of the members of the board of administration for the affairs of the punjab sir henry lawrence president , c. g. mansel, john lawrence and sir henry elliot secretary to the government of india .

ਲਾਰੈਂਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਦੰਤਕਥਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਰਕੋਟ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਲਾਂਡਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਲਿਟ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਇਆ.
legend in the lawrence family has it that before the voyage, john lawrence left the jewel in his waistcoat pocket when it was sent to be laundered, and was most grateful when it was returned promptly by the valet who found it.

1 ਫਰਵਰੀ 1850 ਨੂੰ, ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਇਕ ਲਾਲ ਡਿਸਪੈਚ ਬਾਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੇਫ਼ ਵਿਚ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਲਾਲ ਟੇਪ ਅਤੇ ਮੋਮ ਦੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਮੋਹਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸਟੀਮਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ.
on 1 february 1850, the jewel was sealed in a small iron safe inside a red dispatch box, both sealed with red tape and a wax seal and kept in a chest at bombay treasury awaiting a steamer ship from china.

ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਸਖਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਹੇਠ ਕਪਤਾਨ ਜੇ. ਰਮਸੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਵੇਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਐੱਫ. ਮੈਕਸਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੱਡੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੇਫ਼ ਵਿਚ ਭੇਜਣ ਬਾਕਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ।
it was then sent to england for presentation to queen victoria in the care of captain j. ramsay and brevet lt. col f. mackeson under tight security arrangements, one of which was the placement of the dispatch box in a larger iron safe.

ਉਹ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਐਚਐਮਐਸ ਮੇਡੀਆ, ਬੋਰਡ, ਜੋ ਕਪਤਾਨ ਲੌਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕਪਤਾਨ ਸਨ, 'ਤੇ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਸਨ.
they departed from bombay on 6 april on board hms medea, captained by captain lockyer.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿਚ ਸੀ ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਅੱਗ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ.
the ship had a difficult voyage an outbreak of cholera on board when the ship was in mauritius had the locals demanding its departure, and they asked their governor to open fire on the vessel and destroy it if there was no response.

ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਪਥਰੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ.
shortly afterwards, the vessel was hit by a severe gale that blew for some 12 hours.

29 ਜੂਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੇਲ ਪਲਾਈਮੌਥ ਵਿਚ ਉਤਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ 1 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪੋਰਟਸਮਾouthਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਪਿਟਹੈਡ ਪਹੁੰਚਣ ਤਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਰਹੇ.
on arrival in britain on 29 june, the passengers and mail were unloaded in plymouth, but the koh-i-noor stayed on board until the ship reached spithead, near portsmouth, on 1 july.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਰਮਸੇ ਅਤੇ ਮੈਕੇਸਨ, ਸ੍ਰੀ ਓਨਸਲੋ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰੀ, ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਲੰਡਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਹਾ houseਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੰਘਾਇਆ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ.
the next morning, ramsay and mackeson, in the company of mr onslow, the private secretary to the chairman of the court of directors of the british east india company, proceeded by train to east india house in the city of london and passed the diamond into the care of the chairman and deputy chairman of the east india company.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ 3 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਬਕਿੰਘਮ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the koh-i-noor was formally presented to queen victoria on 3 july at buckingham palace by the deputy chairman of the east india company.

ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ 250 ਵੀਂ ਵਰੇਗੰ. ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the date was chosen to coincide with the company's 250th anniversary.

1851 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਹਾਈਡ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the great exhibition members of the public were given a chance to see the koh-i-noor when the great exhibition was staged at hyde park, london, in 1851.

ਇਹ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਆਦਿ ਦੇ ਵਰਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was displayed in the works in precious metals, jewellery, etc.

ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਗੈਲਰੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ.
part of the south central gallery.

ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਹੈ.
the times reported the koh-i-noor is at present decidedly the lion of the exhibition.

ਇਕ ਰਹੱਸਮਈ ਰੁਚੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੀੜ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਨਿਰਬਲ ਭੀੜ.
a mysterious interest appears to be attached to it, and now that so many precautions have been resorted to, and so much difficulty attends its inspection, the crowd is enormously enhanced, and the policemen at either end of the covered entrance have much trouble in restraining the struggling and impatient multitude.

ਕੱਲ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ, ਕਦੇ ਵੀ ਸੌ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਵਾਰੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ, ਹੀਰਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
for some hours yesterday, there were never less than a couple of hundred persons waiting their turn of admission, and yet, after all, the diamond does not satisfy.

ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਪੂਰਣ ਕਟੌਤੀ ਜਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ cingੰਗ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ, ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਖੁਦ ਹੀ ਅਚੱਲਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਣ' ਤੇ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
either from the imperfect cutting or the difficulty of placing the lights advantageously, or the immovability of the stone itself, which should be made to revolve on its axis, few catch any of the brilliant rays it reflects when viewed at a particular angle.

ਇਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਤੰਬੂ ਵਿਚ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੈਸ ਦੇ ਇਕ ਦਰਜਨ ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਮੰਦਰ ਦੇ.
a french writer gave a vivid description of the exhibit on friday and saturday it puts on its best dress it is arrayed in a tent of red cloth, and the interior is supplied with a dozen little jets of gas, which throw their light on the god of the temple.

ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਫਿਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ.
unhappily, the koh-i-noor does not sparkle even then.

ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਸੁਕ ਚੀਜ਼ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਪਾਸਕ ਹਨ.
thus the most curious thing is not the divinity, but the worshippers.

ਇਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਫਾਈਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one places oneself in the file to go in at one side of the niche, looks at the golden calf, and goes out the other side.

ਜੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if the organs should chance to play at the same moment, the illusion is complete.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ' ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the koh-i-noor is well secured it is placed on a machine which causes it, on the slightest touch, to enter an iron box.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਉੱਠਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it is thus put to bed every evening, and does not get up till towards noon.

ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਦਾ ਜਲੂਸ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਵਜੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the procession of the faithful then commences, and only finishes at seven o'clock.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ੇਡ ਕੇਸ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
after these complaints, the diamond was put in a new shaded case to let the sunlight catch it better.

1852 ਨੂੰ ਮੁੜ-ਕੱਟਣਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ.
1852 re-cutting disappointment in the appearance of the stone was not uncommon.

ਸਰ ਡੇਵਿਡ ਬ੍ਰੂਵਸਟਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਣਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
after consulting various mineralogists, including sir david brewster, it was decided by prince albert, the husband of queen victoria, with the consent of the government, to polish the koh-i-noor.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੱਚ ਹੀਰੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀ, ਮੋਜ਼ੇਸ ਕੌਸਟਰ, ਨੂੰ ਕੰਮ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
one of the largest and most famous dutch diamond merchants, mozes coster, was employed for the task.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਕਾਰੀਗਰ ਲੇਵੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਵਰਜੈਂਜਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਲੰਡਨ ਭੇਜਿਆ.
he sent to london one of his most experienced artisans, levie benjamin voorzanger, and his assistants.

17 ਜੁਲਾਈ 1852 ਨੂੰ, ਹੇਅਰਮਾਰਕੇਟ ਵਿਚ ਗਾਰਾਰਡ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਕੱਟਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮੌਡਸਲੇ, ਸੰਨਜ਼ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਮਿੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
on 17 july 1852, the cutting began at the factory of garrard & co. in haymarket, using a steam-powered mill built specially for the job by maudslay, sons and field.

ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਅਤੇ ਡਿ theਕ wellਫ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਦੇ ਖਣਨ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੇਮਜ਼ ਟੇਨੈਂਟ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ, ਇਸ ਕੱਟਣ ਨੂੰ 38 ਦਿਨ ਲੱਗ ਗਏ।
under the supervision of prince albert and the duke of wellington, and the technical direction of the queen's mineralogist, james tennant, the cutting took 38 days.

ਅਲਬਰਟ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੁਲ, 000 spent spent ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੀਰੇ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ percent 42 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, 18 18ara ਕੈਰੇਟ .2 37..2 ਜੀ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ १०.6..6 ਕੈਰੇਟ 21.12 ਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਗਈ.
albert had spent a total of ,000 on the operation, which reduced the weight of the diamond by around 42 percent, from 186 carats 37.2 g to its current 105.6 carats 21.12 g .

ਭਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਜ਼ਨਗਰ ਨੇ ਕਈ ਖਾਮੀਆਂ ਲੱਭੀਆਂ, ਇਕ ਖ਼ਾਸਕਰ ਵੱਡੀ, ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ.
the great loss of weight is to some extent accounted for by the fact that voorzanger discovered several flaws, one especially big, that he found it necessary to cut away.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕਟੌਤੀ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿ ਵਰਜੈਂਜਰ ਨੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
although prince albert was dissatisfied with such a huge reduction, most experts agreed that voorzanger had made the right decision and carried out his job with impeccable skill.

ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਕੋਹ---ਨੂਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਗੈਰ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੱਟਿਆ ਹੀਰਾ ਦਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਈਂ ਮਿੰਟਾਂ ਤਕ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ।
when queen victoria showed the re-cut diamond to the young maharaja duleep singh, the koh-i-noor's last non-british owner, he was apparently unable to speak for several minutes afterwards.

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਲਕਾ ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਥਰ ਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਬੁਣੇ ਇਕ ਬਰੋਚ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the much lighter but more dazzling stone was mounted in a brooch worn by the queen.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਉਸਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਤਾਜ ਜੌਹਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
at this time, it belonged to her personally, and was not yet part of the crown jewels.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹੀਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
although victoria wore it often, she became uneasy about the way in which the diamond had been acquired.

ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਬੇਟੀ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਰਾਇਲ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੇ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੈ ਬਹੁਤ ਗਲਤ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ.
in a letter to her eldest daughter, victoria, princess royal, she wrote in the 1870s "no one feels more strongly than i do about india or how much i opposed our taking those countries and i think no more will be taken, for it is very wrong and no advantage to us.

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਪਹਿਨਣਾ ਕਿਵੇਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ".
you know also how i dislike wearing the koh-i-noor".

ਕ੍ਰਾ jewਨ ਜਵੇਲਜ਼ ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਐਡਵਰਡ ਸੱਤਵੇਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ 1902 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the crown jewels after queen victoria's death, the koh-i-noor was set in the crown of queen alexandra, the wife of edward vii, that was used to crown her at their coronation in 1902.

ਹੀਰਾ ਨੂੰ 1911 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੈਰੀ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ 1937 ਵਿਚ ਕਵੀਨ ਮਦਰਜ਼ ਕ੍ਰਾ .ਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the diamond was transferred to queen mary's crown in 1911, and finally to the queen mother's crown in 1937.

ਜਦੋਂ ਰਾਣੀ ਮਾਂ ਦੀ 2002 ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਤਾਬੂਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ.
when the queen mother died in 2002, it was placed on top of her coffin for the lying-in-state and funeral.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਜ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਜਾਂ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਦੇ ਟਾਵਰ ਦੇ ਜਵੇਲ ਹਾ houseਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹਨ.
all these crowns are on display in the jewel house at the tower of london with crystal replicas of the diamond set in the oldest crowns.

ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਸਲ ਬਰੇਸਲੈੱਟ ਵੀ ਉਥੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the original bracelet given to queen victoria can also be seen there.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਮਾਡਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ 1850 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a glass model of the koh-i-noor shows visitors how it looked when it was brought over to the united kingdom in 1850.

ਇਸ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੜ ਕੱਟੇ ਗਏ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ 'ਵਾਲਟ' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
replicas of the diamond in this and its re-cut forms can also be seen in the 'vault' exhibit at the natural history museum in london.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਰਾ jewਨ ਗਹਿਣੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਟਾਵਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ.
during the second world war, the crown jewels were moved from their home at the tower of london to a secret location.

1990 ਵਿਚ, ਦਿ ਸੰਡੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਧਵਾ ਸਿਮੋਨ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਰਨੈਲ, ਜੀਨ ਡੀ ਲੈਟਰੇ ਡੀ ਟਾਸਗਨੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਾਰਜ vi ਨੇ ਵਿੰਡਸਰ ਕੈਸਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਝੀਲ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਸੀ. ਲੰਡਨ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 20 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾ.
in 1990, the sunday telegraph, citing a biography of the french army general, jean de lattre de tassigny, by his widow, simonne, reported that george vi hid the koh-i-noor at the bottom of a lake near windsor castle, about 32 km 20 miles outside london, where it remained until after the war.

ਸਿਰਫ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ, ਸਰ ਓਵੇਨ ਮੋਰਸਹੇਡ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1949 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the only people who knew of the hiding place were the king and his librarian, sir owen morshead, who apparently revealed the secret to the general and his wife on their visit to england in 1949.

ਮਾਲਕੀ ਵਿਵਾਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਇਹ ਰਤ ਨੂੰ ਸਹੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਹ---ਨੂਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਹੀ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ownership dispute the government of india, believing the gem was rightfully theirs, first demanded the return of the koh-i-noor as soon as independence was granted in 1947.

ਇਕ ਹੋਰ ਬੇਨਤੀ 1953 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ii ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਈ.
a second request followed in 1953, the year of the coronation of queen elizabeth ii.

ਹਰ ਵਾਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਲਕੀ ਗੈਰ-ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਲੀ ਸੀ.
each time, the british government rejected the claims, saying that ownership was non-negotiable.

1976 ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ "ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਸਵੈਇੱਛਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਕਬਜ਼ੇ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।"
in 1976, pakistan asserted its ownership of the diamond, saying its return would be "a convincing demonstration of the spirit that moved britain voluntarily to shed its imperial encumbrances and lead the process of decolonisation".

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ, ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜੇਮਜ਼ ਕਾਲਾਘਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੱਥਰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ। 1849 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in a letter to the prime minister of pakistan, zulfikar ali bhutto, the prime minister of the united kingdom, james callaghan, wrote, "i need not remind you of the various hands through which the stone has passed over the past two centuries, nor that explicit provision for its transfer to the british crown was made in the peace treaty with the maharajah of lahore in 1849.

ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
i could not advise her majesty that it should be surrendered".

ਸੰਨ 2000 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਹੀਰਾ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2000, several members of the indian parliament signed a letter calling for the diamond to be given back to india, claiming it was taken illegally.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਤਨ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ.
british officials said that a variety of claims meant it was impossible to establish the gem's original owner.

ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ, ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਹ-ਨੂਰ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
later that year, the taliban's foreign affairs spokesman, faiz ahmed faiz, said the koh-i-noor was the legitimate property of afghanistan, and demanded for it to be handed over to the regime as soon as possible.

“ਹੀਰੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
"the history of the diamond shows it was taken from us afghanistan to india, and from there to britain.

ਸਾਡਾ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ”, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।
we have a much better claim than the indians", he said.

ਜੁਲਾਈ 2010 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਕੈਮਰੂਨ ਨੇ ਹੀਰਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
in july 2010, while visiting india, david cameron, the prime minister of the united kingdom, said of returning the diamond, "if you say yes to one you suddenly find the british museum would be empty.

ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ".
i am afraid to say, it is going to have to stay put".

ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ”।
on a subsequent visit in february 2013, he said, "they're not having that back".

ਅਪ੍ਰੈਲ २०१ in ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ "ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼" ਕਰੇਗੀ।
in april 2016, the indian culture ministry stated it would make "all possible efforts" to arrange the return of the koh-i-noor to india.

ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੀਰਾ ਇੱਕ ਤੋਹਫਾ ਸੀ.
it was despite the indian government earlier conceding that the diamond was a gift.

ਸਾਲਿਸਿਟਰ ਜਨਰਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਕਾਰਨ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the solicitor general of india had made the announcement before the supreme court of india due to public interest litigation by a campaign group.

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਵੈਇੱਛਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he said "it was given voluntarily by ranjit singh to the british as compensation for help in the sikh wars.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਕੋਈ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ".
the koh-i-noor is not a stolen object".

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਰਹਿਨੂਰ ਨੂਰ ਦੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ ਕਰਸ ਆਫ ਕੋਹਿਨੂਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਲਾਟ ਉਪਕਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1306 ਈ. ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਦਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਪਾਠ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ.
in popular culture the koh-i-noor is the main plot device in rahsaan noor's adventure film curse of the kohinoor, which is inspired by a hindu text from the time of the first authenticated appearance of the diamond in 1306 ad.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਹੀਰੇ ਦਾ ਸਰਾਪ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ 2014 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਬੰਗ ਬੈਂਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਲਾਟ ਯੰਤਰ ਵੀ ਹੈ !.
the curse of the koh-i-noor diamond reads the koh-i-noor is also the main plot device in the 2014 indian film bang bang!.

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਇਕ ਉਪਕਰਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ 2006 ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਕੌਣ ਦੇ ਐਪੀਸੋਡ "ਟੂਥ ਐਂਡ ਕਲੌ" ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਅਰਵੋਲਫ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the koh-i-noor is seen as the most important component of a device that enables its user to revert a werewolf back to its human form in the 2006 doctor who episode "tooth and claw".

ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨੂੰ ਕਾਤਲਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਾਤਲੀ ਕਤਲਾਂ ਦੀ ਕਾਤ ਲੜੀ ਵਿਚ ਈਸਨ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the koh-i-noor is known as a piece of eden in the assassins' creed series of novels, video games and comic books.

ਨੂਰ-ਉਲ-ਆਈਨ "ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਚਾਨਣ" ਵੀ ਦੇਖੋ, ਕੁਲੀਨਨ ਡਾਇਮੰਡ ਹੀਰੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਕੀਸੋਰਸ 'ਤੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਹੀਰਾ h2g2 ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 7 ਜੁਲਾਈ 1656 30 ਮਾਰਚ 1664 ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਸੀ.
see also noor-ul-ain "light of the eye" cullinan diamond list of diamonds references external links works related to the koh-i-noor at wikisource the koh-i-noor diamond at h2g2 guru har krishan 7 july 1656 30 march 1664 was the eighth of the ten sikh gurus.

5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 7 ਅਕਤੂਬਰ 1661 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਗੁਰੂ ਬਣੇ.
at the age of 5, he became the youngest guru in sikhism on 7 october 1661, succeeding his father, guru har rai.

ਉਸ ਨੇ ਚੇਚਕ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ 8 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1664 ਵਿਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
he contracted smallpox and died of the disease in 1664 before reaching his 8th birthday.

ਉਹ ਬਾਲ ਬਾਲ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
he is also known as bal guru child guru , and sometimes spelled in sikh literature as hari krishan.

ਆਪਣੀ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ "ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ" ਕਹਿਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ.
he is remembered in the sikh tradition for saying "baba bakale" before he died, which sikhs interpreted to identify his granduncle guru tegh bahadur as the next successor.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਛੋਟਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਰਿਹਾ, ਸਿਰਫ 2 ਸਾਲ, 5 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 24 ਦਿਨ ਰਿਹਾ.
guru har krishan had the shortest tenure as guru, lasting only 2 years, 5 months and 24 days.

ਜੀਵਨੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
biography guru har krishan ji was born in kiratpur sivalik hills in northwest indian subcontinent to krishen devi mata sulakhni and guru har rai ji.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਜੀ ਨੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸੂਫੀਆ ਦਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੁੰਨੀ ਦੀ ਬਜਾਏ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
his father, guru har rai ji supported the moderate sufi influenced dara shikoh instead of conservative sunni influenced aurangzeb as the two brothers entered into a war of succession to the mughal empire throne.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ 1658 ਵਿਚ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸੰਨ 1660 ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੇ।
after aurangzeb won the succession war in 1658, he summoned guru har rai in 1660 to explain his support for the executed dara shikoh.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ.
guru har rai sent his elder son ram rai to represent him.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ, ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ।
aurangzeb kept the 13 year old ram rai as hostage, questioned ram rai about a verse in the adi granth the holy text of sikhs.

.ਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
aurangzeb claimed that it disparaged the muslims.

ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ scriptਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਫਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।
ram rai changed the verse to appease aurangzeb instead of standing by the sikh scripture, an act for which guru har rai excommunicated his elder son, and nominated the younger har krishan to succeed as the next guru of sikhism.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਦੇਹਰਾ ਦੂਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੇ ਕੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੱਤੀ।
aurangzeb meanwhile rewarded ram rai, patronizing him with land grants in dehra dun region of the himalayas.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਛੋਟੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ।
a few years after guru har krishan assumed the role of sikh leader, aurangzeb summoned the young guru to his court, with an apparent plan to replace him with his elder brother ram rai as the sikh guru.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਏ ਨੇ ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
however, guru harkrishan rai contracted smallpox when he arrived in delhi and his meeting with aurangzeb was cancelled.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ 'ਤੇ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਬਾ ਬਕਾਲੇ", ਅਤੇ 1664 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ.
on his deathbed, guru har krishan said, "baba bakale", and died in 1664.

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਗਲਾ ਗੁਰੂ ਬਕਾਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਛਾਣ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ।
the devout sikhs interpreted those words to mean that the next guru is to be found in bakala village, which they identified as guru tegh bahadur, the ninth guru of sikhism.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ.
authentic literature with more details about guru har krishan's life and times are scarce and not well recorded.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੌਣ ਸੀ, 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਸੰਗਤ ਹਨ।
some of biographies about guru har krishan, particularly about who his mother was, were written in the 18th century such as by kesar singh chhibber, as well as in the 19th century, and these are highly inconsistent.

ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਸਨ.
memorials when they reached delhi, guru har krishan and his party were the guests of raja jai singh ii.

ਹਰ ਰੋਜ਼, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
every day, large numbers of sikh devotees flocked to see the guru.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
one of the historic gurdwaras in india, the bangla sahib in delhi, was built on the site where guru har krishan helped the sick.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ।
guru har krishan died at gurudwara bala sahib, delhi.

ਗੈਲਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿਖ.ਓਸਟਰੀ.ਕੌਮ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ 31 march ਮਾਰਚ 150 150 150 150 29 29 ਮਾਰਚ 5 .5 the ਦਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜਾ ਸੀ।
gallery references external links sikhs.org sikh-history.com guru angad 31 march 1504 29 march 1552 was the second of the ten sikh gurus.

ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਲੇਹਨਾ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਰੀਕੇ ਹੁਣ ਸਰੇ ਨਾਗਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was born in a hindu family, with the birth name as lehna, in the village of harike now sarae naga, near muktsar in northwest indian subcontinent.

ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਖੱਤਰੀਆਂ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪੈਮਾਨਾ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ।
bhai lehna grew up in a khatri family kshatriya, traditionally warriors , his father was a small scale trader, he himself worked as a pujari priest and religious teacher centered around goddess durga.

ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ।
he met guru nanak, the founder of sikhism, and became a sikh.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
he served and worked with guru nanak for many years.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਨੂੰ ਅੰਗਦ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੂਜਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਚੁਣਿਆ।
guru nanak gave bhai lehna the name angad, chose angad as the second sikh guru instead of his own sons.

1539 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
after the death of guru nanak in 1539, guru angad led the sikh tradition.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਟਾਂਕੜੇ ਵਰਗੇ ਪੂਰਵ-ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖ਼ਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
he is remembered in sikhism for adopting and formalizing the gurmukhi alphabet from pre-existing indo-european scripts such as the tankre of the himalayan region.

ਉਸਨੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, 62 ਜਾਂ 63 ਬਾਣੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
he began the process of collecting the hymns of nanak, contributed 62 or 63 hymns of his own.

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਿੰਦੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ.
instead of his own son, he chose a vaishnava hindu amar das as his successor and the third guru of sikhism.

ਜੀਵਨੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਲਹਿਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਹੈ।
biography guru angad was born in a village, with birth name of lehna, to hindu parents living in northwestern part of the indian subcontinent called the punjab region.

ਉਹ ਫੇਰੂ ਮੱਲ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਪਰ ਸਫਲ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
he was the son of a small but successful trader named pheru mal.

ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਤਾ ਰੈਮੋ ਸੀ ਜੋ ਮਾਤਾ ਸਭਿਰਾਇ, ਮਾਨਸਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
his mother's name was mata ramo also known as mata sabhirai, mansa devi and daya kaur .

ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਣਾ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਸਨ।
like all the sikh gurus, lehna came from khatri caste.

16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1520 ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
at age 16, angad married a khatri girl named mata khivi in january 1520.

ਮੁੱ twoਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਦਾਸੂ ਅਤੇ ਦਾਤੂ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਮਰੋ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸਨ.
they had two sons dasu and datu and one or two daughters amro and anokhi , depending on the primary sources.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਬਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਡਰੋਂ ਆਪਣਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।
the entire family of his father had left their ancestral village in fear of the invasion of babar's armies.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਨੇੜੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵਸ ਗਿਆ।
after this the family settled at khadur sahib, a village by the river beas near what is now tarn taran.

ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੇਹਨਾ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪਰੰਪਰਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ.
before becoming a sikh and his renaming as angad, lehna was a religious teacher and priest who performed services focussed on durga devi shaktism, the goddess tradition of hinduism .

20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
bhai lehna in his late 20s sought out guru nanak, became his disciple, and displayed deep and loyal service to his guru for about six to seven years in kartarpur.

ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਉਂ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
selection as successor several stories in the sikh tradition describe reasons why bhai lehna was chosen by guru nanak over his own sons as his successor.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਜੱਗ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਚਿੱਕੜ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ.
one of these stories is about a jug which fell into mud, and guru nanak asked his sons to pick it up.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸੌਖਾ।
guru nanak's sons would not pick it up because it was dirty or menial a task.

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿੱਕੜ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ ,ਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ.
then he asked bhai lehna, who however picked it out of the mud, washed it clean, and presented it to guru nanak full of water.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਅਤੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 13 ਜੂਨ 1539 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
guru nanak touched him and renamed him angad from ang, or part of the body and named him as his successor and the second nanak on 13 june 1539.

22 ਸਤੰਬਰ 1539 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
after the death of guru nanak on 22 september 1539, guru angad left kartarpur for the village of khadur sahib near goindwal sahib .

ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਦਮ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੀਟ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਲਖਮੀ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this move may have been suggested by guru nanak, as the succession to gurgaddi seat of guru by guru angad was disputed and claimed by the two sons of guru nanak sri chand and lakhmi das.

ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਗੂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
post succession, at one point, very few sikhs accepted guru angad as their leader and while the sons of guru nanak claimed to be the successors.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਵਰਗੇ ਦਾਨੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ।
guru angad focussed on the teachings of nanak, and building the community through charitable works such as langar.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੇ ਖਾਨੁਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1540 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਗਲ ਗੱਦੀ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।
relationship with the mughal empire the second mughal emperor of india humayun visited guru angad around 1540 after humayun lost the battle of khanua, and thereby the mughal throne to sher shah suri.

ਸਿੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਹਮਾਯੂੰ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਬੈਠ ਕੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਭਜਨ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ।
according to sikh hagiographies, when humayun arrived in khadur sahib guru angad was sitting and listening to hymns of the sangat.

ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the failure to greet the emperor immediately angered humayun.

ਹੁਮਾਯੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੜਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਤਖਤ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਲੜਦੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ.
humayun lashed out but the guru reminded him that the time when you needed to fight when you lost your throne you ran away and did not fight and now you want to attack a person engaged in prayer.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਉਹ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
in the sikh texts written more than a century after the event, guru angad is said to have blessed the emperor, and reassured him that someday he will regain the throne.

ਮੌਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਉਦਾਹਰਣ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਤੀਜਾ ਨਾਨਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।
death and successor guru angad, following the example set by guru nanak, nominated guru amar das as his successor the third nanak before his death.

ਅਮਰਦਾਸ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਦੂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 20 ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ' ਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਗਿਆ ਸੀ।
amar das was a religious hindu vaishnava, vishnu focussed , reputed to have gone on some twenty pilgrimages into the himalayas, to haridwar on river ganges.

ਲਗਭਗ 1539, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਉਹ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
about 1539, on one such hindu pilgrimage, he met a hindu monk sadhu who asked him why he did not have a guru teacher, spiritual counsellor and amar das decided to get one.

ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਸੁਣਿਆ.
on his return, he heard bibi amro, the daughter of the guru angad who had married into a hindu family, singing a hymn by guru nanak.

ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 1539 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ।
amar das learnt from her about guru angad, and with her help met the second guru of sikhism in 1539, and adopted guru angad as his spiritual guru who was much younger than his own age.

ਅਮਰਦਾਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸੇਵਾ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ, ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਨਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ.
amar das is remembered in sikhism for his relentless service to guru angad, with legends about waking up in the early hours and fetching water for guru angad's bath, cleaning and cooking for the volunteers with the guru, as well devoting much time to meditation and prayers in the morning and evening.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, 1552 ਵਿਚ ਅਮਰ ਦਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
guru angad named amar das as his successor in 1552, instead of naming his surviving son shri chand.

29 ਮਾਰਚ 1552 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
guru angad died on 29 march 1552.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਲਿਖਤ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਇਕ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਨਸਟਾਲਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
influence gurmukhi script guru angad is credited in the sikh tradition with the gurmukhi script, which is now the standard writing script for punjabi language in india, in contrast to punjabi language in pakistan where now an arabic script called nastaliq is the standard.

ਅਸਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
the original sikh scriptures and most of the historic sikh literature have been written in the gurmukhi script.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਲਿਪੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ.
guru angad's script modified the pre-existing indo-european scripts in northern parts of the indian subcontinent.

ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਭਜਨ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਹੜਾ ਰਾਜ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਸਾਂਭੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਰਣਮਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
the script may have already been developing before the time of guru angad, because there is evidence that at least one hymn was written in acrostic form by guru nanak, which state cole and sambhi gives proof that the alphabet already existed.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਾਲ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
guru angad started the tradition of mall akhara, where physical as well as spiritual exercises were held.

ਉਸਨੇ 62 ਜਾਂ 63 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁ scriptਲੇ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਨ।
he also wrote 62 or 63 saloks compositions , which together constitute about one percent of the guru granth sahib, the primary scripture of sikhism.

ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਰਕ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਦੂਰੋਂ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਫਿਰਕੂ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਮੁਫਤ ਸਧਾਰਣ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
langar and community work guru angad is notable for systematizing the institution of langar in all sikh temple premises, where visitors from near and far, could get a free simple meal in a communal seating.

ਉਸਨੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਰਸੋਈ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਪਨਾਹ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਮੂਨਾ ਅਤੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
he also set rules and training method for volunteers sevadars who operated the kitchen, placing emphasis on treating it as a place of rest and refuge, being always polite and hospitable to all visitors.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
guru angad visited other places and centres established by guru nanak for the preaching of sikhism.

ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ.
he established new centres and thus strengthened its base.

ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ. ਕਿਤਾਬ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ 10 ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੰਡ 1.
see also dasam granth guru granth sahib list of places named after guru angad dev sikhism and hinduism sikhism and jainism vaishnavism references bibliography harjinder singh dilgeer, sikh history in english in 10 volumes, especially volume 1 published by singh brothers amritsar, .

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਕੇ.ਐੱਸ
sikh gurus, their lives and teachings, k.s.

ਦੁੱਗਲ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ sikhs.org sikh-history.com sikhmissionarysociversity.org ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ 5 ਮਈ 1479 1 ਸਤੰਬਰ 1574 ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਸਰਾ ਸੀ ਅਤੇ 73 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 26 ਮਾਰਚ 1552 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਬਣ ਗਿਆ।
duggal external links sikhs.org sikh-history.com sikhmissionarysociety.org guru amar das 5 may 1479 1 september 1574 was the third of the ten gurus of sikhism and became sikh guru on 26 march 1552 at age 73.

ਅਮਰ ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ।
amar das adhered to the vaishnavism tradition of hinduism for much of his life.

ਇਕ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਬਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ.
one day he heard his nephew's wife, bibi amro, reciting a hymn by guru nanak, and was deeply moved by it.

ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨ 1539 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ।
he persuaded her to introduce him to her father, guru angad, and in 1539, the year guru nanak died, amar das at the age of sixty met and devoted himself to guru angad and became a sikh.

1552 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਬਣੇ।
in 1552, after the death of guru angad, he became guru amar das, the third guru of sikhism.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਕੇ ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
guru amar das was an important innovator in sikhism, who introduced a religious organization called the manji system by appointing trained clergy, a system that expanded and survives into the contemporary era.

ਉਸਨੇ ਪੋਥੀ ਦੀ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਭਜਨ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
he wrote and compiled hymns into a pothi book that ultimately helped create the adi granth.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ, ਵਿਆਹ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
guru amar das helped establish the sikh rituals relating to baby naming, wedding anand karaj , and funeral, as well as the practice of congregation and celebrations of festivals such as diwali and vaisakhi.

ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ।
he founded centres of sikh pilgrimage, and picked the site for the golden temple.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ 95 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
guru amar das remained the leader of the sikhs till age 95, and named his son-in-law bhai jetha later remembered by the name guru ram das as his successor.

ਜੀਵਨੀ ਅਮਰ ਦਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਂ ਬਖਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਰੂਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਤੇਜ ਭਾਨ ਭੱਲਾ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ 5 ਮਈ 1479 ਨੂੰ ਬਾਸਰਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
biography amar das was born to mother bakht kaur also known as lakshmi or rup kaur and father tej bhan bhalla on may 5 1479 in basarke village in what is now called amritsar district of punjab india .

ਉਸਨੇ ਮਾਨਸਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੋਹਰੀ, ਮੋਹਨ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਨੀ ਰੱਖਿਆ।
he married mansa devi and they had four children which they named as mohri, mohan, dani and bhani.

ਅਮਰਦਾਸ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਦੂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 20 ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ' ਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਗਿਆ ਸੀ।
amar das was a religious hindu vaishnava, vishnu focussed , reputed to have gone on some twenty pilgrimages into the himalayas, to haridwar on river ganges.

ਲਗਭਗ 1539, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਉਹ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
about 1539, on one such hindu pilgrimage, he met a hindu monk sadhu who asked him why he did not have a guru teacher, spiritual counsellor and amar das decided to get one.

ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੀ ਬੇਟੀ ਬੀਬੀ ਅਮਰੋ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਸੁਣਿਆ।
on his return, he heard bibi amro, the daughter of the sikh guru angad, singing a hymn by guru nanak.

ਉਸਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਸੀ।
he learnt from her about guru angad, and with her help met the second guru of sikhism and adopted him as his spiritual guru who was much younger than his own age.

ਉਹ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਥਾਹ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਕੱਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ, ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਮਨਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ.
he is famous in the sikh tradition for his relentless service to guru angad, with legends about waking up in the early hours and fetching water for his guru's bath, cleaning and cooking for the volunteers with the guru, as well devoting much time to meditation and prayers in the morning and evening.

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ 1552 ਵਿਚ ਅਮਰ ਦਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
guru angad named amar das his successor in 1552, instead of naming of his surviving son shri chand.

ਅਮਰਦਾਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਜਨਵਰੀ, 1553 ਵਿਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੈ।
after amar das became the third guru, he continued his pilgrimages to religious sites, one of which is authenticated in a hymn of the guru granth sahib as being to kurukshetra in january, 1553.

ਇਹ 1574 ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, "ਫੁੱਲ" ਬਚੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਆਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਰਿਸਰ ਦੇ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ.
he died in 1574, and like other sikh gurus he was cremated, with the "flowers" remaining bones and ash after the cremation immersed into harisar flowing waters .

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਅਗਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ wayੁਕਵੇਂ beingੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਮੌਤ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਇਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ.
the use of fire being most appropriate way was explained by guru nanak in religious terms of god agni burning the trap of death, and guru amar das was consigned to the same tradition.

ਉਪਦੇਸ਼ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਨੈਤਿਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
teachings guru amar das emphasised both spiritual pursuits as well an ethical daily life.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਠਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ.
he encouraged his followers to wake up before dawn, do their ablutions and then meditate in silent seclusion.

ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਭਗਤ, ਅਮਰਦਾਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਪੈਣ ਤੇ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ. .
a good devotee, taught amar das, should be truthful, keep his mind in control, eat only when hungry, seek company of pious men, worship the lord, make an honest living, serve holy men, not covet another's wealth and never slander others.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਯਾਈ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ.
he recommended holy devotion with guru image in his follower's heart.

ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰਕ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ women'sਰਤਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ muslimਕਣ ਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
he was also a reformer, and discouraged veiling of women's faces a muslim custom as well as sati a hindu custom .

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਲੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ।
he encouraged the kshatriya people to fight in order to protect people and for the sake of justice, stating this is dharma.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਠਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੰਜੀ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਦਸਵੰਧ ਨੂੰ ਆਮਦਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ "ਦਸਵੰਧ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੰਗਰ ਪਰੰਪਰਾ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ, ਫਿਰਕੂ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
influence religious organization guru amar das started the tradition of appointing manji zones of religious administration with an appointed chief called sangatias , introduced the dasvandh "the tenth" of income system of revenue collection in the name of guru and as pooled community religious resource, and the famed langar tradition of sikhism where anyone, without discrimination of any kind, could get a free meal in a communal seating.

ਇਸਨੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ-84 ਪੱਧਰੀ ਪੜਾਅ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਇਕ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
he also started and inaugurated the 84-level step well called baoli at goindval with a resting place, modeled along the lines of the indian tradition of dharmsala, which then became a sikh pilgrimage tirath center.

ਅਕਬਰ ਉਹ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
akbar he met the mughal emperor akbar.

ਸਿੱਖ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਕਬਰ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਕਬਰ ਵਾਂਗ ਹਰ ਕੋਈ ਫਰਸ਼' ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਖਾਵੇ।
according to the sikh legend, he neither received akbar nor was akbar directly ushered to him, rather the guru suggested that akbar like everyone sit on the floor and eat in the langar with everyone before their first meeting.

ਅਕਬਰ, ਜਿਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
akbar, who sought to encourage tolerance and acceptance across religious lines, readily accepted the suggestion.

ਜਨਮ ਸਾਖੀਆਂ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
the sikh hagiographies called janam-sakhis mention that guru amar das persuaded akbar to repeal the tax on hindu pilgrims going to haridwar.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦ ਨਾਮ ਦੀ ਅਨੰਦ ਭਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ"।
rituals in sikhism wedding, festivals, funeral guru amar das composed the rapturous hymn called anand and made it a part of the ritual of sikh marriage called "anand karaj", which literally means "blissful event".

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਨੰਦ ਭਜਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਲਕਿ ਵੱਡੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਵੀ।
the anand hymn is sung, in contemporary times, not only during sikh weddings but also at major celebrations.

"ਅਨੰਦ ਭਜਨ" ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਸਿੱਖ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
parts of the "anand hymn" are recited in sikh temples gurdwara every evening, at the naming of a sikh baby, as well as during a sikh funeral.

ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਨਾ 917 ਤੋਂ 922 ਉੱਤੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ "ਰਾਮਕਲੀ" ਰਾਗ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
it is a section of the anand sahib composition of guru amar das, printed on pages 917 to 922 of the adi granth and set to the "ramkali" raga.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
guru amar das's entire anand sahib composition is a linguistic mix of panjabi and hindi languages, reflecting guru amar das' upbringing and background.

ਬਾਣੀ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਰੂਹ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਭਗਤ ਦੀ ਅਨੰਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ.
the hymn celebrates the freedom from suffering and anxiety, the union of the soul with the divine, describing a devotee's bliss achieved through the guru with inner devotion and by repeating the name of the creator.

ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪੜਾਅ 19 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦ ਵਿਚ “ਨਾਮ ਸਰਵਉੱਚ ਹੈ” ਦੀ ਪਉੜੀ 27 ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਗਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ.
the hymn states in stanza 19 that the vedas teach "the name is supreme", in stanza 27 that smriti and shastra discuss the good and the bad but are unreal because they lack a guru and that it is the grace of the guru which awakens the heart and the devotion to the name.

ਬਾਣੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਉੜੀ ਨੂੰ "ਨਾਨਕ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ" ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the hymn celebrates the life of a householder and constant inner devotion to the one, ending each stanza with the characteristic "says nanak".

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਮਾਘੀ, ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ.
guru amar das is also credited in the sikh tradition to have encouraged building of temples and places where sikhs could gather together on festivals such as maghi, diwali and vaisakhi.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਲਈ ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਵੈਸਾਖੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਜਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
he required his disciples to gather together for prayers and communal celebrations in autumn for diwali and in spring for vaisakhi, both post harvest ancient festivals of india.

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਦਰ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸਾਰੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਮਰਾਟ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿਲਡਿੰਗ ਕੀਤਾ।
site of the golden temple guru amar das selected the site in amritsar village for a special temple, that guru ram das began building, guru arjan completed and inaugurated, and the sikh emperor ranjit singh guilded.

ਇਹ ਮੰਦਰ ਸਮਕਾਲੀ "ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ", ਜਾਂ ਹਰੀ ਰੱਬ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this temple has evolved into the contemporary "harimandir sahib", or the temple of hari god , also known as the golden temple.

ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ.
it is the most sacred pilgrimage site in sikhism.

ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ, ਲੂਈਸ ਈ. ਫੀਨੇਕ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਕਲਿਓਡ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ "ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ" ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
foundations and scripture scholars such as pashaura singh, louis e. fenech and william mcleod state that guru amar das was influential in introducing "distinctive features, pilgrimages, festivals, temples and rituals" that ever since his time have been an integral part of sikhism.

ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਹੁਣ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਪੋਥੀ ਜਾਂ ਮੋਹਨ ਪੋਥੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਭਜਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਜੋ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ.
he is also remembered as the innovator who began the collection of hymns now known as goindwal pothi or mohan pothi, the precursor to what became the adi granth the first edition of sikh scripture under the fifth sikh master, which finally emerged as the guru granth sahib under the tenth sikh master.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀਆਂ ਲਗਭਗ 900 ਭਜਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 15% ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
the nearly 900 hymns composed by guru amar das constitute the third largest part, or about 15%, of the guru granth sahib.

ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ, ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਜਪਜੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸੀ।
see also anand sahib bhakti bhakti movement dasam granth japji ranjit singh references gurbaksh singh preetlari was a punjabi novelist and short story writer with more than fifty books to his credit.

ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 1971 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
he is also considered the father of modern punjabi prose and received sahitya akademi fellowship, new delhi in 1971.

ਥਾਮਸਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਈਆਈਟੀ ਰੁੜਕੀ, ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਸ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਐਨ ਆਰਬਰ ਵਿਖੇ ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ.
armed with an engineering degree from the thomson engineering college, now the iit roorkee, he also studied civil engineering at university of michigan, ann arbor.

ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
preet nagar gurbakhsh singh established preet nagar township that was equidistant between amritsar and lahore.

ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਰਾਹੀਂ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼, ਸਾਹਿਰ ਲਧਿਆਨਵੀ, ਉਪੇਂਦਰ ਨਾਥ ਅਸ਼ਕ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ, ਨਾਟਕਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਕਵੀ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਹਨ।
gurbaksh singh preetlari, through his personal charisma, brought people like balraj sahni, nanak singh, celebrity artist and diwan singh, father of lt gen jagjit singh arora of bangladesh war fame, apart from associating faiz ahmad faiz, sahir ludhianvi, upendra nath ashq and kartar singh duggal,playwright balwant gargi, poets mohan singh and amrita pritam the best talent of the time with preet nagar.

ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
the great martyr diwan singh kalepani,the great intellectual principal teja singh,principal jodh singh were closely associated.

ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਇਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਨੇ।
gandhiji was to visit here and nehru did.

ਟੈਗੋਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ।
tagore was aware of it.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਮੁਲਖ ਰਾਜ ਆਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
mulkh raj anand, a renowned writer in english, said that tagore's legacy was carried forward by four in india, and counts gurbakhsh singh as one of these.

ਉਸਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦਿਲਾਸਾ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਿਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਰਨਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਲੇਖਣੀ ਦੁਆਰਾ ਜੋ 1933 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, 'ਇਹ ਜਰਨਲ ਪ੍ਰੀਤਲੇਰੀ ਜਾਂ ਲਿੰਕ ਥਰੂ ਲਵ, ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 5 ਸਾਲ ਦੇ ਕੇ.
he brought great solace and a sense of adventure to the just about upcoming middle class and would-be professionals, through his writings in the journal he founded in 1933,'this journal, preetlari or linked through love, preceded the setting up of the township by 5 years.

ਇਹ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿitiesਨਿਟੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਰਸੋਈ, ਐਕਟੀਵਿਟੀ ਸਕੂਲ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਧਾਰਤ ਸਕੂਲ, ਇੱਕ ਪਾਰਕ, ​​ਸਰੀਰਕ, ਕਲਾਤਮਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਰ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ, ਇਕੱਠਾਂ ਸਨ. ਦਿਮਾਗ, ਨਾਟਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਪਿਕਨਿਕਸ, ਆਦਿ.
the township was in line with the international trend for intended communities, it had among other efforts, a community kitchen, an activity based school called activityschool, a park, physical, artistic, political, economic activity, a team of peace corps, gatherings of like minds, theatrical activity, picnics, etc.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਸਨੀਕ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ.
although preet nagar suffered a lot at the time of india's partition it is situated merely a few kilometers from the border that divides india and pakistan and most of its inhabitants migrated to delhi and other cities during those turbulent days, gurbaksh singh and his family returned to live there with a few other families.

90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in the mid 90's, two decades after gurbaksh singh's death, a trust named 'gurbaksh singh nanak singh foundation' was set up to restart cultural activities in preet nagar.

ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਇੱਕ ਇਨਡੋਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a building was erected to host a library, an indoor conference hall and an amphitheater.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਉਮਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਮੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
currently, under the chairperson-ship of the eldest daughter of the writer, uma gurbaksh singh, plays are staged every month in the amphitheater to entertain and educate the local people.

ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁਆਂ pakistanੀ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
this tradition has been going on for the last ten years and punjabi plays from all over the state as well as neighboring pakistan have been performed there.

ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਰੀ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1933 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।
preet lari to share his vision and philosophy of life with others, he started the monthly journal preet lari in 1933.

ਰਸਾਲਾ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਦੇ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ।
the journal became so popular that gurbaksh singh came to be known as gurbaksh singh preet lari, although he himself never used this suffix as an author.

ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਖ਼ੁਦ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜਰਨਲ ਦਾ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਇਸ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।
during gurbaksh singh's lifetime, from the 1950s his son navtej singh, a well-known writer himself, started co-editing the journal with his father and remained its editor until his own death in 1981.

ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਬੇਟਾ ਸੁਮਿਤ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਸ਼ੰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੂਨਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
after the death of navtej singh, his son sumit singh aka shammi and shammi's wife poonam continued to run the magazine.

ਸ਼ੰਮੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਅਤਿਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
shammi was killed by sikh fundamentalists as he wrote against extremism.

ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਹੁਣ ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤੀ ਕਾਂਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੰਮੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ।
the magazine is now run by poonam singh who is the editor and rati kant singh, shammi's younger brother and husband to poonam singh.

ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ “ਬਾਲ ਸੰਦੇਸ਼” ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਰਸਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
gurbaksh singh's son hirday paul singh edited "bal sandesh" the special children's magazine in punjabi, also started by sardar gurbaksh singh.

ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਰੀ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਅਨੁਵਾਦ, ਪੱਛਮੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੈਰ-ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਆਧੁਨਿਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the journal preet lari carried translations,interpretations of western thought,trends as well as sought to reinvent indehenous institutions in the same,i.e., modern light.

ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
the family members of gurbakhsh singh sported his efforts and the next generation carried on the work during his lifetime and after.

ਇਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਇਕ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਛਪਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the magazine, once printed in four languages, and influencing the generations now in their late seventies in pakistan, too, and going to many countries such as thailand.

ਭਾਵ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ.
that is, wherever punjabis were settled, brought about a cultural revolution of sorts.

ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਟਲਰੀ.ਵਰਡਪ੍ਰੈਸ, com ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
it continues to run today and can be seen at preetlari.wordpress,com?

ਪੂਨਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ ਪੋਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਰਤੀ ਕਾਂਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
edited by poonam singh, his granddaughter in law and published by his grandson rati kant singh.

ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਐਵਾਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਲਈ ਇੱਕ ਐਵਾਰਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਣ ਕੌਣ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ, 1999 ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
gurbaksh singh preetlari award there is an award for punjabi writer which is named as gurbaksh singh preetlari award and given to many modern punjabi writers such as dalbir chetan as mentioned in who's who of indian writers, 1999 a-m book.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਰੀ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ ਗੁਰਦੀ 'ਸਿਗ 10 ਜਨਵਰੀ 1933 16 ਅਗਸਤ 2016 ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ।
references external links preet lari gurdial singh rahi gurdi' sigh 10 january 1933 16 august 2016 was a punjabi language writer and novelist from punjab, india.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1957 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ, "ਭਾਗਾਂਵਾਲੇ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
he started his literary career in 1957 with a short story, "bhaganwale."

ਜਦੋਂ ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ਮਾਰ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
he became known as a novelist when he published the novel marhi da deeva in 1964.

ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 1989 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ 'ਮਾਰੀ ਦਾ ਦੀਵਾ' ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the novel was later adapted into the punjabi film marhi da deeva in 1989, directed by surinder singh.

ਉਸਦਾ ਨਾਵਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋਰ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
his novel anhe ghore da daan was also made into a film of the same name in 2011 by director gurvinder singh.

ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1998 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 1999 ਵਿਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
singh was honoured with the padma shri in 1998 and jnanpith award in 1999.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਮੁ lifeਲੇ ਜੀਵਨ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਜਨਵਰੀ 1933 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੈਤੂ ਨੇੜੇ ਭੈਣੀ ਫਤਿਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
life and work early life gurdial singh was born on 10 january 1933 in the village of bhaini fateh near jaitu in british punjab.

ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਤਰਖਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਨੇ ਘਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ।
his father, jagat singh, was a carpenter, and his mother, nihal kaur, took care of the household.

ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਰਖਾਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
the young singh began working as a carpenter at the age of 12 to support his family's poor financial conditions.

ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦਾਖਲਾ ਕਰਕੇ, ਸਿੰਘ ਦਿਨ ਵਿਚ 16 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਲਈ ਬਣੀਆਂ ਧਾਤੂ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
by his own admission, singh worked 16 hours a day when he took on various jobs such as making wheels for bullock carts and metal sheet forming for water tanks.

ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਕਮਾ ਲਿਆ.
together, he and his father earned us a day from hard labour.

ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in childhood, singh was interested in painting but gradually he applied himself to a formal education.

ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਉਸਦਾ ਬੇਟਾ ਵਧੇਰੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਇਕ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਸਿੰਘ ਜੈਤੋ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਛੋਟੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝਿਆ.
after successfully persuading singh's father that his son was worthy of more schooling, madan mohan sharma, the headmaster of a middle school that singh attended in jaito, encouraged the young boy to stick with his studies, even though his father thought it was futile.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
singh completed his matric examination while he worked in various day time jobs.

14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
at the age of 14, he married balwant kaur.

1962 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਨੰਦਪੁਰ ਕੋਟੜਾ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈ ਲਈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਤਨਖਾਹ ਵਿਚ ਯੂ.ਐੱਸ.
in 1962, he took the job of school teacher in nandpur kotra which paid him us in monthly salary.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ
meanwhile, singh continued his own education, went on to receive his b.a.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮ.ਏ.
in english and history, and followed that up with a m.a.

1967 ਵਿਚ.
in 1967.

ਸਾਹਿਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1957 ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ, "ਭਾਗਾਂਵਾਲੇ" ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ।
literary career singh started his literary career in 1957 with a short story, "bhaganwale", which was published in panj darya, a magazine edited by mohan singh.

ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ।
his later stories were published in preetlari, edited by gurbaksh singh.

ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ, ਮਾਰੀ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
his major work, marhi da deeva, established his reputation as a novelist.

ਸਿੰਘ ਨੇ 1964 ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਵਲ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣ ਲਿਖੇ ਸਨ।
singh wrote four different versions of the novel over the course of four years, before he decided to publish the fourth and final one in 1964.

ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਬੁਣੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਨ.
the various characters singh portrayed in the novel were recreations of real-life people woven into a fictitious storyline.

ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿ ਆਖਰੀ ਫਲਿੱਕਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was translated into english by sahitya akademi as the last flicker.

ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਵਲ ਅੰਹੋ 1966, ਅੱਧ ਚੰਨੀ ਰਾਤੀ 1972, ਅਨ੍ਹੇ ਘੋਰ ਦਾ ਦਾਨ 1976 ਅਤੇ ਪਾਰਸਾ 1991 ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੱਗੀ ਫੁੱਲ 1962, ਕੁੱਟਾ ਤੇ ਆਦਮੀ 1971, ਬੇਗਾਨਾ ਪਿੰਡ 1985 ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ hingੀਂਗਰੀ 1991 ਅਤੇ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਨੀਨ ਮਤੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1999 ਅਤੇ ਦੋਜੀ ਦੇਹੀ 2000 ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ.
singh's other notable works included the novels anhoe 1966 , addh chanani raat 1972 , anhe ghore da daan 1976 and parsa 1991 collections of short stories, including saggi phull 1962 , kutta te aadmi 1971 , begana pind 1985 and kareer di dhingri 1991 and autobiographies neean mattiyan 1999 and dojee dehi 2000 published in two parts.

ਨਾਧਕ ਅੱਧ ਚਾਨੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਪਾਰਸਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੈਕਮਿਲਨ ਅਤੇ ਪਾਰਸਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਈਟ ਆਫ ਦਿ ਹਾਫ ਮੂਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the novels addh chanani raat and parsa have been translated into english as night of the half moon published by macmillan and parsa by the national book trust, respectively.

ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਓ ਟਾਲਸਟਾਏ ਦੀ ਅੰਨਾ ਕਰੀਨੀਨਾ, ਇਰਵਿੰਗ ਸਟੋਨ ਦੀ ਲਾਸਟ ਫਾੱਰ ਲਾਈਫ, ਜੌਨ ਸਟੈਨਬੈਕ ਦੀ ਦਿ ਅੰਗੂਰ ਆਫ਼ ਗੁੱਤ, ਫਨੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਨੂ ਦੀ ਮਾਈਲਾ ਆਂਚਲ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਦਾ ਗੋਡਾਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ਪਾਲ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
singh's favourite works included leo tolstoy's anna karenina, irving stone's lust for life, john steinback's the grapes of wrath, phanishwar nath renu's maila anchal, prem chand's godaan and yashpal's divya.

ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨੇਕਾਂ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 1975 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਨਾਵਲ ਅੱਧ ਚੰਨੀ ਰਾਤ ਲਈ, 1986 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਲੈਂਡ ਨਹਿਰੂ ਅਵਾਰਡ, 1992 ਵਿਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗਲਪ ਐਵਾਰਡ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 1992 ਵਿਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1999 ਵਿਚ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 1998 ਵਿਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ.
awards and honours singh received various awards over the course of his life, including the sahitya akademi award in punjabi in 1975 for the novel adh chanani raat, the soviet land nehru award in 1986, the bhai veer singh fiction award in 1992, the shiromani sahitkar award in 1992, the jnanpith award in 1999 and the padma shri in 1998.

ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨਿਰਮਲ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
he shared the jnanpith award with hindi language author nirmal verma.

ਮੌਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 2016 ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਧੂਰਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
death singh suffered from a heart attack earlier in 2016 after which he was partially paralysed.

13 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਉਹ ਜੈਤੋ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਸਹਾਇਤਾ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
on 13 august 2016 he fell unconscious at his home in jaitu and was admitted into a private hospital at bathinda where he was kept on ventilator support.

16 ਅਗਸਤ, 2016 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਏ ਸਨ.
he died on 16 august 2016, when he was taken off life support systems, after it was determined that singh had shown no signs of recovery.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ, ਬਲਵੰਤ ਕੌਰ, ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਅਤੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।
he is survived by his wife, balwant kaur, a son and two daughters.

ਵਰਕਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਵਲ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਨਾਟਕ, ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
works singh has published various novels, short story collections, plays, children's literature and also an autobiography in two parts.

ਹਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ meaning, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ" ਹੈ, ਇੱਕ ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
references shahmukhi punjabi , gurmukhi €, meaning literally "from the king's mouth" is a perso-arabic alphabet used by muslims in punjab to write the punjabi language.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is generally written in calligraphic hand.

ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਦੋ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹੈ।
perso-arabic is one of two scripts used for punjabi, the other being gurumukhi.

ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ ਇਹ 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਅਬਾਦੀ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
the shahmukhi alphabet was first used by the sufi poets of the punjab it became the conventional writing style for the muslim populace of the pakistani province of punjab following the independence of pakistan in 1947, while the largely hindu and sikh modern-day state of punjab, india adopted the gurmukhi script to record the punjabi language.

ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਪੋਥੋਹਾਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is used as the main alphabet to write the pothohari dialect in indian jammu and kashmir.

ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
shahmukhi is written from right to left, while gurmukhi is written from left to right.

ਹੇਠਾਂ ਦੋ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
below is the comparison of the two scripts.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
features consonants are doubled with .

ਸਾਬਕਾ "", "ਅਪ੍ਰਿਪਿਤ".
ex " ", "unripe".

ਗੁਰਮੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਐਨ.ਜੀ., ਐਨ, ਐਚ all ਸਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਦੇ ਨਨ ਘੁੰਨ ਨਨ ਨਾਲ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the gurumukhi sounds , ng , , nh ‚ are all written with nun ghunna nun without dot .

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, ਬਿੰਦੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in initial and medial positions, the dot is retained.

ਬੇਰੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਧੁਨੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਈ ਜਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
bari ye is only found in the final position, when writing the sounds e or , and in initial and medial positions, it takes the form of .

ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਵਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਤਿੰਨ ਲੱਛਣ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, a, u, i.
there are three signs used when indicating a short vowel , , a, u, i.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕਲਮ "ਕਲਮ", ਭੂਪ "ਸੰਘਣੀ", "ਵਿਚਾਰ" ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਅਲਫ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਸਵਰ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ,.
examples qalam "pen", ghup "dense", "consideration" at the beginning of a word, short vowels are written with the help of alif as follows , , .

ਲੰਬੇ ਸ੍ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲੋਨਵਰਡਜ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਲੋਨਵਰਡਸ ਹਨ.
long vowels are expressed with , , and as follows loanwords in punjabi, there are many arabic and persian loanwords.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਪਰਦੇਸੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਿੰਦੂ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these words contain some sounds which were alien to south asian languages before the influence of arabic and persian, and are therefore represented by introducing dots beneath specific gurumukhi characters.

ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖਰ ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਲੋਨਵਰਡ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ ਡਾਟਸ ਨਾਲ ਸੋਧੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
since the gurmukhi alphabet is phonetic, any loanwords which contained pre-existing sounds were more easily transliterated without the need for characters modified with subscript dots.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਧੁਨੀ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
is often transliterated in many ways due to its changing sound in various arabic and persian words.

ਵਰਣਮਾਲਾ ਸਰਕੀ ਅੱਖਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਕਾਰਪਸ ਅਧਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖ਼ਰ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਖੜੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਕਲਾਮ-ਏ-ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਵਿਚ ਸਿੱਖੋ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਐਂਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਤੇ ਪੀ.ਐੱਮ. ਜਾਂ ਬੇਸੋਰਸ, ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ, ਵਸਤੂਆਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ, ਫਿuresਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਰੀਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
see also alphabet saraiki alphabet references external links shahmukhi to gurmukhi transliteration system a corpus based approach the western panjabi alphabet learn shahmukhi likhari in shahmukhi kalam-e-baba nanak punjabi and punjab e-book on gurmukhi and shahmukhi pdf on gurmukhi and shahmukhi an exchange, or bourse , is a organized market where especially tradable securities, commodities, foreign exchange, futures, and options contracts are sold and bought.

ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਬਰੂਜਜ਼ ਵਿਚ ਹੁਈਸ ਟੇਰ ਬੇਰਜ਼ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੂਰਪ ਭਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੱਧਯੁਗ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ.
history the term bourse is derived from the 13th-century inn named huis ter beurze in bruges, belgium, where traders and foreign merchants from across europe conducted business in the late medieval period.

ਇਮਾਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੌਬਰਟ ਵੈਨ ਡੇਰ ਬੁਅਰਜ਼ ਨੇ ਹੋਸਟਲਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਦਾ ਕੰਮ 1285 ਤੋਂ ਚੱਲਦਾ ਸੀ.
the building, which was established by robert van der buerze as a hostelry, had operated from 1285.

ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ financialੰਗ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਜੋ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ.
its managers became famous for offering judicious financial advice to the traders and merchants who frequented the building.

ਇਹ ਸੇਵਾ "ਬਿurਰਜ਼ ਪਰਸ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੋਰਸ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਕ ਸੰਗਠਿਤ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ.
this service became known as the "beurze purse" which is the basis of bourse, meaning an organised place of exchange.

ਆਖਰਕਾਰ ਇਮਾਰਤ ਸਿਰਫ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈ.
eventually the building became solely a place for trading in commodities.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹੁਇਸ ਟੇਅਰ ਬਿzeਰਜ਼ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪਿਲਸਟਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੋਰਚੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ.
during the 18th century, the of the huis ter beurze was rebuilt with a wide frontage of pilasters.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1947 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਮੱਧਯੁਗੀ ਦਿੱਖ ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, in 1947 it was restored to its original medieval appearance.

ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਡੀਲਰਾਂ, ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ.
in the twelfth century, foreign exchange dealers in france were responsible for controlling and regulating the debts of agricultural communities on behalf of banks.

ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਲਾਲ ਸਨ.
these were actually the first brokers.

ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਤੇ ਮਿਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਪੋਂਟ ਆਉ ਚੇਂਜ.
they met on the grand bridge in paris, the current pont au change.

ਇਹ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਫੋਰੈਕਸ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
it takes its name from the forex brokers.

ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਲੋਂਬਾਰਡ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਸਾ, ਜੇਨੋਆ ਅਤੇ ਫਲੋਰੈਂਸ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ.
in the thirteenth century, the lombard bankers were the first to share state claims in pisa, genoa and florence.

1409 ਵਿੱਚ, ਐਕਸਚੇਂਜ ਬਰੂਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 1409, the phenomenon was institutionalized by the creation of the exchange bruges.

ਇਸਦੀ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਫਲੇਂਡਰਸ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਗੈਂਟ ਅਤੇ ਐਮਸਟਰਡਮ ਵਿਚ ਹੋਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
it was quickly followed by others, in flanders and neighboring countries ghent and amsterdam .

ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਇਮਾਰਤ ਐਂਟਵਰਪ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
it is still in belgium and the first building designed to house a scholarship was built in antwerp.

ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਪਹਿਲੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ 1540 ਵਿਚ ਲਿਓਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the first scholarship organized in france was born in lyon in 1540.

ਪਹਿਲਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਿਤ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1636 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the first documented crash took place in 1636 in holland.

ਟਿipਲਿਪ ਬਲਬ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਿipਲਿਪ ਮੇਨੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the prices of tulip bulbs reaching excessively high levels, known as the tulip mania.

1 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੀਮਤ collapਹਿ ਗਈ.
the price collapsed on october 1.

ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਡੱਚਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆ.
in the seventeenth century, the dutch were the first to use the stock market to finance companies.

ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਬਾਂਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਪਨੀ ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1602 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the first company to issue stocks and bonds was the dutch east india company, introduced in 1602.

ਲੰਡਨ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਨੇ 1688 ਵਿਚ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਡ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
the london stock exchange started operating and listing shares and bonds in 1688.

1774 ਵਿਚ, ਪੈਰਿਸ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਨੂੰ 1724 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕੋਰਟਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in 1774, the paris stock exchange founded in 1724 , say the courts, must now necessarily be shouted to improve the transparency of operations.

ਉਨੀਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਤ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੂੰਜੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the nineteenth century, the industrial revolution enables rapid development of stock markets, driven by the significant capital requirements for finance industry and transport.

1970 ਵਿਆਂ ਦੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਤੇ ਸੌਦੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਡੀਮੈਟਰੀਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਾਂ.
since the computer revolution of the 1970s, we are witnessing the dematerialization of securities traded on the stock exchange.

1971 ਵਿੱਚ, ਨੈਸਡੈਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1971, the nasdaq became the primary market quotes computer.

ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ, ਡੀਮੈਟਰੀਅਲਾਈਜੇਸ਼ਨ 5 ਨਵੰਬਰ, 1984 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ.
in france, the dematerialization was effective from november 5, 1984.

ਵੇਰਵਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਲਾਲਾਂ ਅਤੇ ਡੀਲਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦੇ ਅਤੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ.
description exchanges bring together brokers and dealers who buy and sell these objects.

ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਿਫਾਲਟਸ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾhouseਸ ਦੇ ਲਾਭ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਓਵਰ-ਦਿ-ਕਾ counterਂਟਰ ਓਟੀਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਲੀਅਰਿੰਗਹਾ fromਸ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘੱਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਟੀਸੀ ਕਲੀਅਰਿੰਗਹਾsਸ ਕੋਲ ਹੈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਆਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਨੇ ਓਟੀਸੀ ਮਾਰਕੀਟਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਾਫ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਣ.
these various financial instruments can typically be sold either through the exchange, typically with the benefit of a clearinghouse to cover defaults, or over-the-counter otc , where there is typically less protection against counter-party risk from clearinghouses, although otc clearinghouses have become more common over the years, with regulators placing pressure on the otc markets to clear and display trades openly.

ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵਸਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚਿਆ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਜਾਂ ਸਿਕਉਰਿਟੀਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਕਮੋਡਿਟੀਜ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੱਜ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਪੋਟ ਟ੍ਰੇਡਾਂ ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫਿuresਚਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਜਾਂ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਲਈ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਫਿuresਚਰਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ, ਵਿੱਤੀ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
exchanges can be subdivided by objects sold stock exchange or securities exchange commodities exchange foreign exchange market is rare today in the form of a specialized institution by type of trade classical exchange for spot trades futures exchange or futures and options exchange for derivatives in practice, futures exchanges are usually commodity exchanges, i.e., all derivatives, including financial derivatives, are usually traded at commodity exchanges.

ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਨ.
this has historical reasons the first exchanges were stock exchanges.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਠੇਕਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਐਕਸਚੇਂਜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ.
in the 19th century, exchanges were opened to trade forward contracts on commodities.

ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟ੍ਰੇਡਡ ਫਾਰਵਰਡ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਨੂੰ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
exchange-traded forward contracts are called futures contracts.

ਇਹ "ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ" ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫਿuresਚਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these "commodity exchanges" later started offering future contracts on other products, such as interest rates and shares, as well as options contracts now they are generally known as futures exchanges.

ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ, ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜਜ਼, ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਫਿuresਚਰ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਫਿuresਚਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਮਾਰਕੀਟ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਮੋਡਿਟੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੈੱਬਸਟਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ http boersenlexikon.faz.net boerse.htm http www.britannica.com ebchecked ਵਿਸ਼ਾ 128089 ਵਸਤੂ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਬੇਸੋਰਸ".
for details, see stock exchange securities exchange , list of stock exchanges, category stock exchanges commodity exchange futures exchange , list of futures exchanges, category futures exchanges foreign exchange market see also commodity market private electronic market stock market notes references webster's new world finance and investment dictionary http boersenlexikon.faz.net boerse.htm http www.britannica.com ebchecked topic 128089 commodity-exchange external links "bourse".

ਕੋਲੀਅਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼.
collier's new encyclopedia.

1921
1921 .

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥੇ ਸਨ.
guru ram das was the fourth of the ten gurus of sikhism.

ਉਸਦਾ ਜਨਮ 24 ਸਤੰਬਰ 1534 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
he was born on 24 september 1534 in a poor hindu family based in lahore, part of now pakistan.

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਜੇਠਾ ਸੀ, ਉਹ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਨਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ.
his birth name was jetha, he was orphaned at age 7, and thereafter grew up with his maternal grandmother in a village.

12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ.
at age 12, bhai jetha and his grandmother moved to goindval, where they met guru amar das.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਕੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
the boy thereafter accepted guru amar das as mentor and served him.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
the daughter of guru amar das married bhai jetha, and he thus became part of guru amar das's family.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਗੁਰੂਆਂ ਵਾਂਗ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਦਾਸ ਜਾਂ "ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਾਸ ਜਾਂ ਦਾਸ" ਰੱਖਿਆ।
as with the first two gurus of sikhism, guru amar das instead of choosing his own sons, chose bhai jetha as his successor and renamed him as ram das or "servant or slave of god rama ".

ਰਾਮਦਾਸ 1574 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬਣੇ ਅਤੇ 1581 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
ram das became the guru of sikhism in 1574 and served as the sikh leader until his death in 1581.

ਇਸਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਾਰ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ-ਕਾ-ਚੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
he faced hostilities from the sons of guru amar das, shifted his official base to lands identified by guru amar das as guru-ka-chak.

ਇਸ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
this newly founded town was eponymous ramdaspur, later to evolve and get renamed as amritsar the holiest city of sikhism.

ਉਹ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਮਾਨਵੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਕਲਰਕ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is also remembered in the sikh tradition for expanding the manji organization for clerical appointments and donation collections to theologically and economically support the sikh movement.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ.
he appointed his own son as his successor, and unlike the first four gurus who were not related through descent, the fifth through tenth sikh gurus were the direct descendants of guru ram das.

ਜੀਵਨੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਰੀ ਦਾਸ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਅਨੂਪ ਦੇਵੀ ਦਿਆ ਕੌਰ, ਇੱਕ ਸੋhiੀ ਖੱਤਰੀ ਜਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ.
biography his father was hari das and his mother anup devi daya kaur , a sodhi khatri caste family.

ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਧੀ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
he married bibi bhani, the younger daughter of guru amar das.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਸਨ।
they had three sons prithi chand, mahadev and guru arjan.

ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ 1 ਸਤੰਬਰ 1581 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।
death and succession guru ram das died on 1 september 1581, in the city of amritsar, punjab.

ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ, ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ।
of his three sons, guru ram das chose arjan, the youngest, to succeed him as the fifth sikh guru.

ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੁੱਟ ਪੈਦਾ ਹੋਈ.
the choice of successor, as throughout most of the history of sikh guru successions, led to disputes and internal divisions among the sikhs.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਧੜੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਿਨਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਬਦਨਾਮੀ" ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਹਰਗੋਬਿੰਦ.
the elder son of guru ram das named prithi chand is remembered in the sikh tradition as vehemently opposing guru arjan, creating a faction sikh community which the sikhs following guru arjan called as minas literally, "scoundrels" , and is alleged to have attempted to assassinate young hargobind.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਬਦਲਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਧੜੇ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
however, alternate competing texts written by the prithi chand led sikh faction offer a different story, contradict this explanation on hargobind's life, and present the elder son of guru ram das as devoted to his younger brother guru arjan.

ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਪਾਠ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਬਣਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
the competing texts do acknowledge disagreement and describe prithi chand as having become the sahib guru after the martyrdom of guru arjan and disputing the succession of guru hargobind, the grandson of guru ram das.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
influence amritsar guru ram das is credited with founding the holy city of amritsar in the sikh tradition.

ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਵੱਸੇ ਸਨ.
two versions of stories exist regarding the land where guru ram das settled.

ਇੱਕ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸਿੱਖ ਦਾਨ ਨਾਲ, ਤੁੰਗ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ 700 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ।
in one based on a gazetteer record, the land was purchased with sikh donations, for 700 rupees from the owners of the village of tung.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ, ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨੇ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ.
in another version, emperor akbar is stated to have donated the land to the wife of guru ram das.

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਮਦਾਸ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ.
according to the sikh historical records, the site was chosen by guru amar das and called guru da chakk, after he had asked ram das to find land to start a new town with a man made pool as its central point.

1574 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
after his coronation in 1574, and the hostile opposition he faced from the sons of guru amar das, guru ram das founded the town named after him as "ramdaspur".

ਉਸਨੇ ਪੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਗਲੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ.
he started by completing the pool, and building his new official guru centre and home next to it.

ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ.
he invited merchants and artisans from other parts of india to settle into the new town with him.

ਇਹ ਨਗਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ.
the town expanded during the time of guru arjan, financed by donations and constructed by voluntary work.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਲਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1604 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਲਿਖਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
the town grew to become the city of amritsar, and the pool area grew into a temple complex after his son built the gurdwara harmandir sahib, and installed the scripture of sikhism inside the new temple in 1604.

1574 ਅਤੇ 1604 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਰਤਕ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਅਰਧ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਹੈਗੀਗ੍ਰਾਫੀ ਟੈਕਸਟ ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 1741 ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।
the construction activity between 1574 and 1604 is described in mahima prakash vartak, a semi-historical sikh hagiography text likely composed in 1741, and the earliest known document dealing with the lives of all the ten gurus.

ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 8 63 hy ਭਜਨ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਾਣੀ ਰਚੀ ਹੈ।
scripture hymns guru ram das composed 638 hymns, or about ten percent of hymns in the guru granth sahib.

ਉਹ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ 30 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਸੀ।
he was a celebrated poet, and composed his work in 30 ancient ragas of indian classical music.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਠ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ.
these cover a range of topics one who calls himself to be a disciple of the guru should rise before dawn and meditate on the lord's name.

ਮੁ theਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ.
during the early hours, he should rise and bathe, cleansing his soul in a tank of nectar , while he repeats the name the guru has spoken to him.

ਇਸ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
by this procedure he truly washes away the sins of his soul.

ਜੀ.ਜੀ.ਐੱਸ. 305 ਅਧੂਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
ggs 305 partial the name of god fills my heart with joy.

ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ.
my great fortune is to meditate on god's name.

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਪੂਰਨ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਰੂਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੂਝ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the miracle of god's name is attained through the perfect guru, but only a rare soul walks in the light of the guru's wisdom.

ਜੀ ਜੀ ਐਸ 94 ਅੰਸ਼ਕ ਹੇ ਆਦਮੀ!
ggs 94 partial o man!

ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the poison of pride is killing you, blinding you to god.

ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੰਗ, ਦਾਗਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਆਰਥ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
your body, the colour of gold, has been scarred and discoloured by selfishness.

ਗ੍ਰੇਡੂਰ ਦੇ ਭਰਮ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਉਮੈ-ਪਾਗਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
illusions of gradeur turn black, but the ego-maniac is attached to them.

ਜੀ.ਜੀ.ਐੱਸ. 6 776 ਅੰਸ਼ਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸਾਂ ਹਨ।
ggs 776 partial guru's bani is also part of nanakshahi calendar and kirtan sohila, the daily prayers of sikhs.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
his compositions continue to be sung daily in harimandir sahib golden temple of sikhism.

ਵਿਆਹ ਦੇ ਭਜਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਲਾਵਨ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਹੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
wedding hymn guru ram das, along with guru amar das, are credited with various parts of the anand and laavan composition in suhi mode.

ਇਹ ਲਾੜੀ-ਲਾੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਘੜੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
it is a part of the ritual of four clockwise circumambulation of the sikh scripture by the bride and groom to solemnize the marriage in sikh tradition.

ਇਹ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ.
this was intermittently used, and its use lapsed in late 18th century.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 19 ਵੀਂ ਜਾਂ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ.
however, sometime in 19th or 20th century by conflicting accounts, the composition of guru ram das came back in use along with anand karaj ceremony, replacing the hindu ritual of circumambulation around the fire.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ 1909 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ.
the composition of guru ram das emerged to be one of the basis of british colonial era anand marriage act of 1909.

ਵਿਆਹ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਬਣਾਈ ਸੀ।
the wedding hymn was composed by guru ram das for his own daughter's wedding.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਣ, ਰੱਬੀ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the first stanza of the laavan hymn by guru ram das refers to the duties of the householder's life to accept the guru's word as guide, remember the divine name.

ਦੂਜੀ ਤੁਕ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਇਕੱਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ.
the second verse and circle reminds the singular one is encountered everywhere and in the depths of the self.

ਤੀਜਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the third speaks of the divine love.

ਚੌਥਾ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਅਨੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ.
the fourth reminds that the union of the two is the union of the individual with the infinite.

ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਸੰਦ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
masand system while guru amar das introduced the manji system of religious organization, guru ram das extended it with adding the masand institution.

ਮਸੰਦ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
the masand were sikh community leaders who lived far from the guru, but acted to lead the distant congregations,their mutual interactions and collect revenue for sikh activities and temple building.

ਇਸ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਇਸਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਦੇਣ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਦਨਾਮ ਹੋ ਗਿਆ.
this institutional organization famously helped grow sikhism in the decades that followed, but became infamous in the era of later gurus, for its corruption and its misuse in financing rival sikh movements in times of succession disputes.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿਖਾਂ. ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ: ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ "" ਤਕੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ "" ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਈ, ਪਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ.
references external links sikhs.org sikh-history.com the sikh gurus "'the strong and powerful'" established sikhism, which started as a minor religion, but developed into a prominent religion over the centuries.

ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਪਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 1469 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
no guru comes to start a religion, but religions are formed around the teachings, as is the case since the sikh gurus appeared, beginning in the year 1469.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਨ, 'ਸਿੱਖ' ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਰੂਹਾਨੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
guru nanak was the first of the recognized sikh gurus, 'sikh' being a term used for a spiritual practitioner who reaches an inner state of consciousness.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਪਿਛਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟਤਾ ਸਮਝਣ ਅਤੇ "ਨਾਨਕ" ਅਤੇ "ਪ੍ਰਕਾਸ਼" ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
subsequent gurus, in succession, give credit to the previous guru s , understanding oneness and deferring to "nanak" and "light" while putting their own revelations to word, recognized as scripture in modern sikhism.

ਨਾਨਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਦਸ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ।
there were ten recognized living gurus in the nanak line.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
modern sikhism believes the adi granth or granth sahib, the writings of the gurus, to now be the guru.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this belief has been integrated alongside the writings of sikh gurus, and is now called guru granth sahib.

ਅਜੋਕੀ ਸਿੱਖੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਦਾ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
modern sikhism says that the tenth guru guru gobind singh bestowed the guruship forever to the guru granth sahib.

ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਵੇਖੋ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਅਖਾੜਾ ਉਦਾਸੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ sikhs.org sikh-history.com sigurugranthsahib.org ਟੈਰਿਫਜ਼ ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਗੇਟ ਬਾਰੇ ਸਧਾਰਣ ਸਮਝੌਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ।
the gurus see also history of sikhism khalsa panth akhara udasi references external links sikhs.org sikh-history.com srigurugranthsahib.org general agreement on tariffs and trade gatt was a multilateral agreement regulating international trade.

ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਪਰਿਚਾਲਨ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਅਧਾਰ 'ਤੇ" ਟੈਰਿਫਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਸੀ. "
according to its preamble, its purpose was the "substantial reduction of tariffs and other trade barriers and the elimination of preferences, on a reciprocal and mutually advantageous basis."

ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਆਈਟੀਓ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
it was negotiated during the united nations conference on trade and employment and was the outcome of the failure of negotiating governments to create the international trade organization ito .

ਜੀਏਟੀਟੀ 'ਤੇ 23 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ 30 ਅਕਤੂਬਰ, 1947 ਨੂੰ ਜਿਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ, 1948 ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
gatt was signed by 23 nations in geneva on october 30, 1947 and took effect on january 1, 1948.

ਇਹ ਉਰੂਗਵੇ ਗੋਲ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1994 ਨੂੰ ਮਾਰਕਕੇਸ਼ ਵਿਚ 123 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1 ਜਨਵਰੀ, 1995 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਡਬਲਯੂ.ਟੀ.ਓ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
it lasted until the signature by 123 nations in marrakesh on april 14, 1994 of the uruguay round agreements, which established the world trade organization wto on january 1, 1995.

ਅਸਲ gatt ਟੈਕਸਟ gatt 1947 ਅਜੇ ਵੀ wto ਫਰੇਮਵਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, gatt 1994 ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ.
the original gatt text gatt 1947 is still in effect under the wto framework, subject to the modifications of gatt 1994.

ਰਾoundsਂਡ ਜੀਏਟੀਟੀ ਨੇ ਕੁੱਲ ਨੌਂ ਗੇੜ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ, ਐਨਸਾਈ ਰਾ 194ਂਡ 1949 ਦੂਸਰਾ ਰਾ 194ਂਡ 1949 ਵਿੱਚ ਐਨੇਸੀ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
rounds gatt held a total of nine rounds, annecy round 1949 the second round took place in 1949 in annecy, france.

ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ 13 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
13 countries took part in the round.

ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਵਧੇਰੇ ਟੈਰਿਫ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਸੀ, ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5000.
the main focus of the talks was more tariff reductions, around 5000 in total.

ਟੋਰਕੇ ਰਾoundਂਡ 1951 ਤੀਜਾ ਗੇੜ 1951 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਟੌਰਕੇ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ.
torquay round 1951 the third round occurred in torquay, england in 1951.

ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ ਤੀਹ-ਅੱਠ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
thirty-eight countries took part in the round.

1948 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਟੈਰਿਫਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਦੀਆਂ ਟੈਰਿਫਾਂ ਦੀ 8,700 ਰਿਆਇਤੀ ਰਿਆਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
8,700 tariff concessions were made totaling the remaining amount of tariffs to of the tariffs which were in effect in 1948.

ਹਵਾਨਾ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਸਮਕਾਲੀ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨੇ ਇੱਕ ਗਵਰਨਿੰਗ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ.
the contemporaneous rejection by the u.s. of the havana charter signified the establishment of the gatt as a governing world body.

ਜਿਨੀਵਾ ਰਾoundਂਡ ਚੌਥਾ ਗੇੜ 1955 ਵਿੱਚ ਜੇਨੇਵਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਈ 1956 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ.
geneva round the fourth round returned to geneva in 1955 and lasted until may 1956.

ਗੇਂਦ ਵਿਚ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
twenty-six countries took part in the round.

2.5 ਬਿਲੀਅਨ ਟੈਰਿਫ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
2.5 billion in tariffs were eliminated or reduced.

ਡਿਲਨ ਰਾoundਂਡ ਪੰਜਵਾਂ ਗੇੜ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਜੇਨੇਵਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1960-1962 ਤਕ ਚੱਲਿਆ.
dillon round the fifth round occurred once more in geneva and lasted from 1960-1962.

ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਨਾਮ ਯੂਐਸ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅੰਡਰ ਸੈਕਟਰੀ ਸਟੇਟ, ਡਗਲਸ ਡਿਲਨ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ.
the talks were named after u.s. treasury secretary and former under secretary of state, douglas dillon, who first proposed the talks.

ਗੇਂਦ ਵਿਚ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
twenty-six countries took part in the round.

ਦਰਾਂ ਵਿਚ 4.9 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਈ ਈ ਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
along with reducing over 4.9 billion in tariffs, it also yielded discussion relating to the creation of the european economic community eec .

ਕੈਨੇਡੀ ਰਾ rਂਡ ਜੀਏਟੀਟੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਪਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦੌਰ, 1963 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਹੋਇਆ.
kennedy round the sixth round of gatt multilateral trade negotiations, held from 1963 to 1967.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ 1962 ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿਸਤਾਰ ਐਕਟ ਦਾ ਹੋਇਆ।
it was named after u.s. president john f. kennedy in recognition of his support for the reformulation of the united states trade agenda, which resulted in the trade expansion act of 1962.

ਇਸ ਐਕਟ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
this act gave the president the widest-ever negotiating authority.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਲਨ ਰਾoundਂਡ ਵਸਤੂ-ਦਰ-ਦਰ-ਦਰ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੌਰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ. ਈਈਸੀ ਅਤੇ ਈਐਫਟੀਏ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦੇ ਇਕ ਆਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਉੱਭਰਨਾ.
as the dillon round went through the laborious process of item-by-item tariff negotiations, it became clear, long before the round ended, that a more comprehensive approach was needed to deal with the emerging challenges resulting from the formation of the european economic community eec and efta, as well as europe's re-emergence as a significant international trader more generally.

ਜਪਾਨ ਦੀ ਉੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਬਰਾਮਦਕਾਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕੈਨੇਡੀ ਰਾਉਂਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ-ਈਈਸੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ.
japan's high economic growth rate portended the major role it would play later as an exporter, but the focal point of the kennedy round always was the united states-eec relationship.

ਦਰਅਸਲ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸੈਟਲੈਟਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਕੈਨੇਡੀ ਗੇੜ ਕੀ ਬਣ ਗਈ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਆਵਾਜਾਈ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
indeed, there was an influential american view that saw what became the kennedy round as the start of a transatlantic partnership that might ultimately lead to a transatlantic economic community.

ਇੱਕ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਏਕੀਕਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡੀ ਰਾਉਂਡ ਈਈਈ ਲਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਫੋਕਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
to an extent, this view was shared in europe, but the process of european unification created its own stresses under which the kennedy round at times became a secondary focus for the eec.

ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸਦੱਸਤਾ 'ਤੇ, ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਨਵਰੀ 1963 ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵੀਟੋ ਦੀ ਇਸਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ.
an example of this was the french veto in january 1963, before the round had even started, on membership by the united kingdom.

ਇਕ ਹੋਰ 1965 ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਕਟ ਸੀ, ਜੋ ਲਕਸਮਬਰਗ ਸਮਝੌਤਾ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ.
another was the internal crisis of 1965, which ended in the luxembourg compromise.

ਨਵੇਂ ਗੇੜ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚਿਕਨ ਯੁੱਧ ਦੁਆਰਾ hadੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਆਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁ signਲਾ ਸੰਕੇਤ.
preparations for the new round were immediately overshadowed by the chicken war, an early sign of the impact variable levies under the common agricultural policy would eventually have.

ਰਾ inਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ 1964 ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ unctad ਦੇ ​​ਬੁਨਿਆਦ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਸੀ.
some participants in the round had been concerned that the convening of unctad, scheduled for 1964, would result in further complications, but its impact on the actual negotiations was minimal.

ਮਈ 1963 ਵਿਚ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ , ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਉਪਾਅ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁ primaryਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ.
in may 1963 ministers reached agreement on three negotiating objectives for the round a measures for the expansion of trade of developing countries as a means of furthering their economic development, b reduction or elimination of tariffs and other barriers to trade, and c measures for access to markets for agricultural and other primary products.

ਟੈਰਿਫ ਵਾਰਤਾ ਲਈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਨੁਮਾਨ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ 50% ਦੀ ਇੱਕ ਲੀਨੀਅਰ ਟੈਰਿਫ ਕਟੌਤੀ ਸੀ.
the working hypothesis for the tariff negotiations was a linear tariff cut of 50% with the smallest number of exceptions.

ਇਕਸਾਰ ਲੀਨੀਅਰ ਕੱਟ ਵਪਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਇਕ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਦਲੀਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਰੇਟਾਂ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਉੱਚ ਰੇਟਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਕਿ ਈਈਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਰੇਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ. ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਟੈਰਿਫ ਰੇਟਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ.
a drawn-out argument developed about the trade effects a uniform linear cut would have on the dispersed rates low and high tariffs quite far apart of the united states as compared to the much more concentrated rates of the eec which also tended to be in the lower held of united states tariff rates.

ਈਈਸੀ ਨੇ ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਸੀਰੀਮਿੰਟ, ਡਬਲ ਕਾਰਟ ਅਤੇ ਤੀਹ ਦਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜ ਦੇ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ.
the eec accordingly argued for an evening-out or harmonization of peaks and troughs through its cerement, double cart and thirty ten proposals.

ਇਕ ਵਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਚੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
once negotiations had been joined, the lofty working hypothesis was soon undermined.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ structureਾਂਚੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁ .ਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਰਿਫ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the special-structure countries australia, canada, new zealand and south africa , so called because their exports were dominated by raw materials and other primary commodities, negotiated their tariff reductions entirely through the item-by-item method.

ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਤੀਜਾ ਟੈਕਸਾਂ, ਰਸਾਇਣਾਂ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਟੈਰਿਫ ਵਿਚ 15% ਤੋਂ 18% ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੈਰਿਫ ਵਿਚ averageਸਤਨ 35% ਕਮੀ ਸੀ.
in the end, the result was an average 35% reduction in tariffs, except for textiles, chemicals, steel and other sensitive products plus a 15% to 18% reduction in tariffs for agricultural and food products.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਸਾਇਣਾਂ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਏਐਸਪੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ' ਤੇ ਇਕ ਆਰਜ਼ੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ.
in addition, the negotiations on chemicals led to a provisional agreement on the abolition of the american selling price asp .

ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਾਮਦ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਟੈਰਿਫ ਸ਼ਡਿ thanਲ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ.
this was a method of valuing some chemicals used by the noted states for the imposition of import duties which gave domestic manufacturers a much higher level of protection than the tariff schedule indicated.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਟੋਕਿਓ ਦੌਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ.
however, this part of the outcome was disallowed by congress, and the american selling price was not abolished until congress adopted the results of the tokyo round.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਮਾੜੇ ਸਨ.
the results on agriculture overall were poor.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਮੁ eਲੇ ਤੱਤ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ' ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the most notable achievement was agreement on a memorandum of agreement on basic elements for the negotiation of a world grants arrangement, which eventually was rolled into a new international grains arrangement.

ਈਈਸੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ "ਆਪਣੀ ਆਮ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ"।
the eec claimed that for it the main result of the negotiations on agriculture was that they "greatly helped to define its own common policy".

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ।
the developing countries, who played a minor role throughout the negotiations in this round, benefited nonetheless from substantial tariff cuts particularly in non-agricultural items of interest to them.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੇ ਭਾਗ ਚੌਥਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
their main achievement at the time, however, was seen to be the adoption of part iv of the gatt, which absolved them from according reciprocity to developed countries in trade negotiations.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ unctad i ਵਿਖੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੱਦੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
in the view of many developing countries, this was a direct result of the call at unctad i for a better trade deal for them.

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੰਕੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਜਾਂ ਕੀ ਇਸ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ ensਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
there has been argument ever since whether this symbolic gesture was a victory for them, or whether it ensured their exclusion in the future from meaningful participation in the multilateral trading system.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸੂਤੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਲਟੀ-ਫਾਈਬਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਨੇ 1970 ਤਕ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਅਵਸਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਗਾੜ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ. ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼.
on the other hand, there was no doubt that the extension of the long-term arrangement regarding international trade in cotton textiles, which later became the multi-fiber arrangement, for three years until 1970 led to the longer-term impairment of export opportunities for developing countries.

ਕੈਨੇਡੀ ਗੇੜ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨਤੀਜਾ ਇਕ ਐਂਟੀ-ਡੰਪਿੰਗ ਕੋਡ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ vi ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ.
another outcome of the kennedy round was the adoption of an anti-dumping code, which gave more precise guidance on the implementation of article vi of the gatt.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਐਂਟੀ-ਡੰਪਿੰਗ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ' ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਲਗਾਈਆਂ.
in particular, it sought to ensure speedy and fair investigations, and it imposed limits on the retrospective application of anti-dumping measures.

ਕੇਨੇਡੀ ਰਾ rਂਡ ਤੋਂ ਹੋਈ.
kennedy round took place from .

40 ਬਿਲੀਅਨ ਟੈਰਿਫ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
40 billion in tariffs were eliminated or reduced.

ਟੋਕਿਓ ਦੇ ਦੌਰ ਨੇ ਘਟਾਏ ਗਏ ਟੈਰਿਫ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗੈਰ-ਟੈਰਿਫ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈਇੱਛਤ ਨਿਰਯਾਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਹੈ.
tokyo round reduced tariffs and established new regulations aimed at controlling the proliferation of non-tariff barriers and voluntary export restrictions.

ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ 102 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
102 countries took part in the round.

19 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
concessions were made on 19 billion worth.

ਉਰੂਗਵੇ ਦਾ ਦੌਰ 1986 ਵਿਚ ਉਰੂਗਵੇ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
uruguay round the uruguay round began in 1986.

ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਪੂੰਜੀ, ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ.
it was the most ambitious round to date, hoping to expand the competence of the gatt to important new areas such as services, capital, intellectual property, textiles, and agriculture.

ਇਸ ਦੌਰ ਵਿਚ 123 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
123 countries took part in the round.

ਉਰੂਗਵੇ ਦੌਰ ਵੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
the uruguay round was also the first set of multilateral trade negotiations in which developing countries had played an active role.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਹਲਕੇ ਜਿਹੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਯਾਤ ਕੋਟੇ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
agriculture was essentially exempted from previous agreements as it was given special status in the areas of import quotas and export subsidies, with only mild caveats.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਰੂਗਵੇ ਗੇੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੌਦੇ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, by the time of the uruguay round, many countries considered the exception of agriculture to be sufficiently glaring that they refused to sign a new deal without some movement on agricultural products.

ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਕੈਰਨਜ਼ ਸਮੂਹ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀ ਬਰਾਮਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕਨੇਡਾ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these fourteen countries came to be known as the "cairns group", and included mostly small and medium-sized agricultural exporters such as australia, brazil, canada, indonesia, and new zealand.

ਉਰੂਗਵੇ ਦੌਰ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਵਪਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ.
the agreement on agriculture of the uruguay round continues to be the most substantial trade liberalization agreement in agricultural products in the history of trade negotiations.

ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ, ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਟੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਸੈਨੇਟਰੀ ਅਤੇ ਫਾਈਟੋਸੈਨਟਰੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ. ਸਦੱਸ ਦੇਸ਼.
the goals of the agreement were to improve market access for agricultural products, reduce domestic support of agriculture in the form of price-distorting subsidies and quotas, eliminate over time export subsidies on agricultural products and to harmonize to the extent possible sanitary and phytosanitary measures between member countries.

ਜੀਏਟੀਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ 1993 ਵਿੱਚ, ਜੀਏਟੀਟੀ ਨੂੰ ਜੀਏਟੀ 1994 ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਹਸਤਾਖਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਵੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ.
gatt and the world trade organization in 1993, the gatt was updated gatt 1994 to include new obligations upon its signatories.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ.
one of the most significant changes was the creation of the world trade organization wto .

75 ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿitiesਨਿਟੀਆਂ 1 ਜਨਵਰੀ 1995 ਨੂੰ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ.
the 75 existing gatt members and the european communities became the founding members of the wto on 1 january 1995.

ਦੂਸਰੇ 52 ਗੈੱਟ ਮੈਂਬਰ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 1997 ਵਿਚ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
the other 52 gatt members rejoined the wto in the following two years the last being congo in 1997 .

ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 21 ਨਵੇਂ ਗੈਰ-ਜੀਏਟੀਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ 29 ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
since the founding of the wto, 21 new non-gatt members have joined and 29 are currently negotiating membership.

ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 164 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ, 2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਇਬੇਰੀਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ.
there are a total of 164 member countries in the wto, with liberia and afghanistan being the newest members as of 2016.

ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੇ ਅਸਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਐਸਐਫਆਰ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦੁਬਾਰਾ ਡਬਲਯੂਟੀਓ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ.
of the original gatt members, syria and the sfr yugoslavia have not rejoined the wto.

ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਫ ਆਰ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਰਬੀਆ ਅਤੇ ਮੋਂਟੇਨੇਗਰੋ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਐਸਐਫਆਰਆਈ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗੈਰ-ਜੀਏਟੀਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since fr yugoslavia, renamed as serbia and montenegro and with membership negotiations later split in two , is not recognised as a direct sfry successor state therefore, its application is considered a new non-gatt one.

ਡਬਲਯੂਟੀਓ ਦੀ ਜਨਰਲ ਕਾਉਂਸਲ, 4 ਮਈ 2010 ਨੂੰ, ਡਬਲਯੂਟੀਓ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਲਈ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਰਕਿੰਗ ਪਾਰਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ.
the general council of wto, on 4 may 2010, agreed to establish a working party to examine the request of syria for wto membership.

ਕੰਟਰੈਕਟਿੰਗ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1995 ਨੂੰ "ਜੀਏਟੀਟੀ 1947" ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the contracting parties who founded the wto ended official agreement of the "gatt 1947" terms on 31 december 1995.

ਮੋਨਟੇਨੇਗਰੋ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਬੀਆ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 2014 ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਏਗਾ।
montenegro became a member in 2012, while serbia is in the decision stage of the negotiations and is expected to become one of the newest members of the wto in 2014 or in near future.

ਜਦ ਕਿ ਜੀਏਟੀਟੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
whilst gatt was a set of rules agreed upon by nations, the wto is an institutional body.

ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਨੇ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
the wto expanded its scope from traded goods to include trade within the service sector and intellectual property rights.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜੀਏਟੀਟੀ ਵਾਰਤਾ ਦੇ ਕਈ ਦੌਰਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਟੋਕਿਓ ਦੌਰ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੇ ਚੋਣਵੇਂ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ.
although it was designed to serve multilateral agreements, during several rounds of gatt negotiations particularly the tokyo round plurilateral agreements created selective trading and caused fragmentation among members.

ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਏਟੀਟੀ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦਾ mechanismੰਗ ਹੈ.
wto arrangements are generally a multilateral agreement settlement mechanism of gatt.

ਵਪਾਰ ਉਦਾਰੀਕਰਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ 1947 ਵਿਚ ਗੈੱਟ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਲਈ tarਸਤਨ ਟੈਰਿਫ ਦਾ ਪੱਧਰ ਲਗਭਗ 22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ.
effects on trade liberalization the average tariff levels for the major gatt participants were about 22 percent in 1947.

ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੀਏਟੀਟੀ ਕੋਰ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜੀਏਟੀਟੀ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਟੈਰਿਫ ਘਟਾਏ ਗਏ ਸਨ.
as a result of the first negotiating rounds, tariffs were reduced in the gatt core of the united states, united kingdom, canada, and australia, relative to other contracting parties and non-gatt participants.

ਕੈਨੇਡੀ ਗੇੜ ਦੁਆਰਾ, ਜੀਏਟੀਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਦਾ tarਸਤਨ ਟੈਰਿਫ ਦਾ ਪੱਧਰ ਲਗਭਗ 15% ਸੀ.
by the kennedy round , the average tariff levels of gatt participants were about 15%.

ਉਰੂਗਵੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੈਰਿਫ 5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ.
after the uruguay round, tariffs were under 5%.

ਲਾਗੂ ਟੈਰਿਫ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਪਾਰ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਲਈ ਜੀ.ਏ.ਟੀ.ਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੋਗਦਾਨ "ਵਿੱਚ 1955 ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਟੈਰਿਫ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਐੱਮ.ਐੱਫ.ਐੱਨ. ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੀ ਸਧਾਰਣਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੱਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ.
in addition to facilitating applied tariff reductions, the early gatt's contribution to trade liberalization "include binding the negotiated tariff reductions for an extended period made more permanent in 1955 , establishing the generality of nondiscrimination through most-favored nation mfn treatment and national treatment, ensuring increased transparency of trade policy measures, and providing a forum for future negotiations and for the peaceful resolution of bilateral disputes.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ. ”
all of these elements contributed to the rationalization of trade policy and the reduction of trade barriers and policy uncertainty."

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਪਵਾਦ ਵੀ ਦੇਖੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਦੇਸ਼ ਜੀ.ਏ.ਟੀ.ਟੀ. ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਐਰਸਨ ਸੁਜ਼ਨ ਏ.
see also cultural exception most favoured nation gatt special and differential treatment references further reading aaronson susan a.

ਟ੍ਰੇਡ ਐਂਡ ਦਿ ਅਮੈਰੀਕਨ ਡ੍ਰੀਮ ਏ ਸੋਸ਼ਲ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਪੋਸਟਵਾਰ ਟ੍ਰੇਡ ਪਾਲਿਸੀ & ਕੋ 1996 ਈਰਵਿਨ, ਡਗਲਸ ਏ.
trade and the american dream a social history of postwar trade policy & co 1996 irwin, douglas a.

"ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਜੀਏਟੀਟੀ," ਅਮੈਰੀਕਨ ਆਰਥਿਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਾਲੀਅਮ.
"the gatt in historical perspective," american economic review vol.

85, ਨੰ.
85, no.

2, ਮਈ, 1995, ਪੀ.ਪੀ.
2, may, 1995 , pp.

ਜੇਐਸਟੀਆਰ ਮੈਕੈਂਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਨਸਾਈਨ ਵਿਚ.
in jstor mckenzie, francine.

"ਜੀਏਟੀਟੀ ਐਂਡ ਕੋਲਡ ਵਾਰ," ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕੋਲਡ ਵਾਰ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਸਮਰ 2008, 10 3 ਪੀ.ਪੀ.
"gatt and the cold war," journal of cold war studies, summer 2008, 10 3 pp.

ਜ਼ੇਲਰ, ਥੌਮਸ ਡਬਲਯੂ. ਮੁਫਤ ਟ੍ਰੇਡ, ਫ੍ਰੀ ਵਰਲਡ ਐਡਵੈਂਟ ਆਫ਼ ਗੈਟ 1999 ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਸਰਚ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਗੈਟਟ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜੀਏਟੀਟੀ ਪੈਨਲ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਜੀਐਨਟੀ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਓ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਟ੍ਰੇਡ ਪੀਬੀਐਸ ਬੀ ਬੀ ਸੀ ਨਿnewsਜ਼ ਵਰਲਡ ਯੂਰਪ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਨਡੇ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਪੇਪਰ ਗੈਟ ਜੀਯੂਏਟੀ ਵਿੱਚ ਉਰੂਗਵੇ ਗੋਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਕਾਉਂਟ ਟੈਕਸਟ 1947 ਜੀਏਟੀਟੀ ਦਾ ਟੈਕਸਟ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ 1 ਮਾਰਚ 1917 26 ਜਨਵਰੀ 2012 ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।
zeiler, thomas w. free trade, free world the advent of gatt 1999 excerpt and text search external links gatt turns 80 all gatt panel reports gatt digital library at stanford university the wto and global trade at pbs bbcnews world europe country profile odi briefing paper gatt uruguay round agriculture in the gatt a historical account text of gatt 1947 text of gatt 1994 kartar singh duggal 1 march 1917 26 january 2012 was an indian writer who wrote in punjabi, urdu, hindi, and english.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਵਲ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
his works include short stories, novels, dramas and plays.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
his works have been translated into indian and foreign languages.

ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
he has served as director, all india radio.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1988 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
he was awarded the padma bhushan by government of india in 1988.

2007 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ.
in 2007, he was awarded the sahitya akademi fellowship, the highest honour given by sahitya akademi, india's national academy of letters.

ਮੁ lifeਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁਣ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਧਮਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life and education he was born in dhamal, rawalpindi district, now in pakistan to mr. jiwan singh duggal and mrs. satwant kaur.

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਆਇਸ਼ਾ ਦੁੱਗਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਸ਼ਾ ਜਾਫਰੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he is married to ayesha duggal formerly ayesha jaffri , a medical doctor.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਏ.
he received his m.a.

ਫੌਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ।
honours in english at forman christian college, lahore.

ਕਰੀਅਰ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਏਆਈਆਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
career duggal started his professional career with all india radio air .

ਉਸਨੇ 1942 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
he worked there from 1942 to 1966 in various jobs including station director.

ਏ.ਆਈ.ਆਰ. ਲਈ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
for the air, he wrote and produced programmes in punjabi and other languages.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ।
in addition, he authored a large number of plays and dramas.

ਉਹ 1966 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਹੇ।
he was the secretary director, national book trust, india from 1966 to 1973.

1973 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਯੋਜਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਚਨਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
from 1973 to 1976, he served as an information advisor at the ministry of information and broadcasting planning commission .

ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਏ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਫਾ .ਂਡੇਸ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ socialਫ ਸੋਸ਼ਲ ਐਂਡ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਸਮੇਤ, ਬੰਗਲੌਰ ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁੱਗਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਣ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
he has founded many institutions, including raja rammohun roy library foundation institute of social and economic change, bangalore zakir husain educational foundation duggal had been a member of many literary and cultural centres including being the president of punjabi sahitya sabha punjabi literary society , delhi.

ਉਸ ਨੂੰ 1984 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he was nominated fellow of the punjabi university in 1984.

ਉਸਨੂੰ ਅਗਸਤ, 1997 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he was also honoured with nomination to the rajya sabha indian parliament upper house in august, 1997.

ਸੰਖੇਪ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 26 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
he died on 26 january 2012 after a brief illness.

ਵਰਕ ਦੁੱਗਲ ਨੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਚੌਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਦਸ ਨਾਵਲ, ਸੱਤ ਨਾਟਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਲੋਚਨਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਦੋ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਇਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਬਣਾਈ ਹੈ।
work duggal has authored twenty four collections of short stories, ten novels, seven plays, seven works of literary criticism, two poetry collections and an autobiography.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ.
many of his books have been adopted by various universities for graduate studies.

ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਨਮ ਵਿਚ ਇਕ ਗੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਓ ਵਾਪਸ ਮੇਰਾ ਮਾਸਟਰ ਡੰਗਰ ਪਸ਼ੂ ikk chit chananh di one drop of light ਨਵਾਂ ਘਰ ਨਵਾਂ ਘਰ ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ ਗੋਲਡਨ ਬੰਗਲਾ ਤਰਕਲਾਂ ਵੇਲ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਜੀਨਤ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਸਲਿਮ ਲੜਕੀ ਕਵਿਤਾ vehhveen sadi te ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਨ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕੰਧ ਕੰandੇ ਕੰoreੇ ਕੰoreੇ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸਰਦ ਪੂਨਮ ਕੀ ਰਾਤ ਇੱਕ ਠੰਡਾ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਰਾਤ ਤੇਰਾ ਭਾਣੇ ਤੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਸਤਿ ਨਾਟਕ ਸੱਚੇ ਨਾਨਕ ਇਕ-ਐਕਟ ਪਲੇ ਬੈਂਡ ਦਰਵਾਜੇ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਮਿੱਟੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੀ ਇਕ ਧਰਤੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ pressਟ ਪ੍ਰੈਸ, 1988.
among his works are short stories birth of a song in english come back my master in english dangar animal ikk chhit chananh di one drop of light nawan ghar new house sonar bangla golden bungalow tarkalan vele in the evening jeenat aapa a muslim girl poetry veehveen sadi te hor kavitaavaan twentieth century and other poems kandhe kandhe shore shore novels sarad poonam ki raat a cold full moon night tere bhanhe your wishes other works sat natak true nanak one-act play band darwaaze closed doors mitti musalmaan ki a earth philosophy and faith of sikhism, himalayan institute press, 1988.

isbn 978-0-89389-109-1.
isbn 978-0-89389-109-1.

ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰੱਸਟ, 1999.
giani gurmukh singh musafir, new delhi national book trust, 1999.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-237-2765-8.
isbn 81-237-2765-8.

ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ ਸੋਵੀਅਤ ਭੂਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਐਵਾਰਡ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਐਵਾਰਡ, ਮਿਲਾਨਿਅਮ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਈ ਅਦੀਬ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਹਿਰ ਕਲਚਰਲ ਅਕਾਦਮੀ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ 1998 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤਰ 1993 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਡ 1989 ਉਹ ਚੰਗੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੈ।
awards kartar singh duggal has been bestowed by many awards throughout his career, including padma bhushan sahitya akademi award ghalib award soviet land award bharatiya bhasha parishad award bhai mohan singh vaid award bhartiya bhasa parishad award punjabi writer of the millennium, award of government of punjab bhai vir singh award 1989 presented by the vice-president of india for outstanding literary contribution praman patra 1993 presented by the chief minister of punjab for outstanding contribution to punjabi literature sahir award 1998 by adeeb international sahir cultural academy ludhiana, india he is well travelled.

ਉਹ ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ, ਰੂਸ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ, ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
he has visited bulgaria, north korea, russia, singapore, sri lanka, tunisia, the uk and u.s..

ਉਹ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ.
he resided in new delhi after retirement and spent his time reading.

ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੋਲ ਉਸ ਦੀਆਂ 118 ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ।
the library of congress has 118 of his works.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਅਮੇਚਿ punjabiਰ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਟਰਜ਼ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ 1917-2012 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ, ਜੀਵਨੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਾਬਣ ਇੱਕ ਚਰਬੀ ਐਸਿਡ ਦਾ ਲੂਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
see also indian literature grand amateur of punjabi letters kartar singh duggal 1917-2012 external links kartar singh duggal, biography in chemistry, a soap is a salt of a fatty acid.

ਸਾਬਣ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਧੋਣਾ, ਨਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਬਣ ਸਰਫੈਕਟੈਂਟਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
household uses for soaps include washing, bathing, and other types of housekeeping, where soaps act as surfactants, emulsifying oils to enable them to be carried away by water.

ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in industry they are also used in textile spinning and are important components of some lubricants.

ਸਫਾਈ ਲਈ ਸਾਬਣ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਜਾਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੋਲ ਵਿਚ ਘੋਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
soaps for cleaning are obtained by treating vegetable or animal oils and fats with a strong base, such as sodium hydroxide or potassium hydroxide in an aqueous solution.

ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਟਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਣੂ ਗਲਾਈਸਰੋਲ ਦੇ ਇਕੋ ਅਣੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
fats and oils are composed of triglycerides three molecules of fatty acids attach to a single molecule of glycerol.

ਐਲਕਲੀਨ ਘੋਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ "ਲਾਈ ਸਾਬਣ" ਸ਼ਬਦ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਬਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the alkaline solution, which is often called lye although the term "lye soap" refers almost exclusively to soaps made with sodium hydroxide , brings about a chemical reaction known as saponification.

ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ, ਟ੍ਰਾਈਗਲਾਈਸਰਾਈਡ ਚਰਬੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲਾਈਜ਼ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਅਲਕਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਬਣ ਦੇ ਲੂਣ, ਵਧੇਰੇ ਚਰਬੀ ਜਾਂ ਐਲਕਲੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਗਲਾਈਸਰੋਲ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
in this reaction, the triglyceride fats first hydrolyze into free fatty acids, and then these combine with the alkali to form crude soap an amalgam of various soap salts, excess fat or alkali, water, and liberated glycerol glycerin .

ਗਲਾਈਸਰੀਨ, ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ, ਇੱਕ ਨਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਸਾਬਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਲੱਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the glycerin, a useful by-product, can remain in the soap product as a softening agent, or be isolated for other uses.

ਸਾਬਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੁਬਰੀਕੇਟਿੰਗ ਗਰੀਸਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਸਾਬਣ ਜਾਂ ਲਿਥੀਅਮ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਤੇਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
soaps are key components of most lubricating greases, which are usually emulsions of calcium soap or lithium soap and mineral oil.

ਕਈ ਹੋਰ ਧਾਤੂ ਸਾਬਣ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਮੇਤ.
many other metallic soaps are also useful, including those of aluminium, sodium, and mixtures of them.

ਤੇਲ ਦੀ ਲੇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਸਾਬਣ ਗਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
such soaps are also used as thickeners to increase the viscosity of oils.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰੀਸ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿਚ ਚੂਨਾ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
in ancient times, lubricating greases were made by the addition of lime to olive oil.

ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਾਬਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਜਦੋਂ ਸਫਾਈ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਬਣ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫਿਰ ਕੁਰਲੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
mechanism of cleansing soaps action of soap when used for cleaning, soap allows insoluble particles to become soluble in water, so they can then be rinsed away.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਚਰਬੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਕੁਝ ਡਰਾਵ ਸਾਬਣ ਦੀਆਂ ਤੁਪਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਚਰਬੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example oil fat is insoluble in water, but when a couple of drops of dish soap are added to the mixture, the oil fat solubilizes into the water.

ਤੇਲ ਚਰਬੀ ਦੇ ਅਣੂ ਮਾਈਕਿਲਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੁੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਧਰੁਵੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਿਲਿਕ ਪਾਣੀ-ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਬਣ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲੇ ਅਤੇ ਇਕ ਲਿਪੋਫਿਲਿਕ ਚਰਬੀ-ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਜੇਬ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਤੇਲ ਚਰਬੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ieldਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the insoluble oil fat molecules become associated inside micelles, tiny spheres formed from soap molecules with polar hydrophilic water-attracting groups on the outside and encasing a lipophilic fat-attracting pocket, which shields the oil fat molecules from the water making it soluble.

ਜੋ ਵੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
anything that is soluble will be washed away with the water.

ਐਲਕਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਰਤੀ ਗਈ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸਾਬਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
effect of the alkali the type of alkali metal used determines the kind of soap product.

ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡਰੋਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਸੋਡੀਅਮ ਸਾਬਣ ਪੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਸਾਬਣ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਬਣੇ, ਨਰਮ ਜਾਂ ਅਕਸਰ ਤਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
sodium soaps, prepared from sodium hydroxide, are firm, whereas potassium soaps, derived from potassium hydroxide, are softer or often liquid.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਬਰੈਕਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਤੋਂ ਕੱractedੀ ਗਈ ਸੀ.
historically, potassium hydroxide was extracted from the ashes of bracken or other plants.

ਲਿਥੀਅਮ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium soaps also tend to be are used exclusively in greases.

ਚਰਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਬਣ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
effects of fats soaps are derivatives of fatty acids.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਟ੍ਰਾਈਗਲਾਈਸਰਾਈਡ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ.
traditionally they have been made from triglycerides oils and fats .

ਟ੍ਰਾਈਗਲਾਈਸਰਾਈਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਦੇ ਟ੍ਰਾਈਸਟਰਾਂ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਨਾਮ ਹੈ.
triglyceride is the chemical name for the triesters of fatty acids and glycerin.

ਟੇਲੋ, ਅਰਥਾਤ, ਗef ਮਾਸ ਦੀ ਚਰਬੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਲਬਧ ਟ੍ਰਾਈਗਲਾਈਸਰਾਈਡ ਹੈ.
tallow, i.e., rendered beef fat, is the most available triglyceride from animals.

ਇਸ ਦੇ ਸਪੋਨੀਫਾਈਡ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਸੋਡੀਅਮ ਟੈਲੋਵੀਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
its saponified product is called sodium tallowate.

ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਪਾਮ ਤੇਲ, ਨਾਰਿਅਲ ਤੇਲ, ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਲੌਰੇਲ ਤੇਲ ਹਨ.
typical vegetable oils used in soap making are palm oil, coconut oil, olive oil, and laurel oil.

ਹਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਸਾਬਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
each species offers quite different fatty acid content and hence, results in soaps of distinct feel.

ਬੀਜ ਦੇ ਤੇਲ ਨਰਮ ਪਰ ਹਲਕੇ ਸਾਬਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the seed oils give softer but milder soaps.

ਸ਼ੁੱਧ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਸਟੀਲ ਸਾਬਣ ਜਾਂ ਮਾਰਸੀਲੇ ਸਾਬਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹਲਕੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਾਮਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
soap made from pure olive oil is sometimes called castile soap or marseille soap, and is reputed for being extra mild.

ਸ਼ਬਦ "ਕੈਸਟਾਈਲ" ਕਈ ਵਾਰ ਤੇਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਸਾਬਣ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ.
the term "castile" is also sometimes applied to soaps from a mixture of oils, but a high percentage of olive oil.

ਸਾਬਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਰੰਭਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਬਲ ਵਿੱਚ ਸਾਬਣ ਵਰਗੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਦਰਜ ਸਬੂਤ ਲਗਭਗ 2800 ਬੀ.ਸੀ.
history of soaps early history the earliest recorded evidence of the production of soap-like materials dates back to around 2800 bc in ancient babylon.

ਲਗਭਗ 2200 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬੈਬਲੀਨੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੋਲੀ 'ਤੇ ਪਾਣੀ, ਐਲਕਲੀ ਅਤੇ ਕਸੀਆ ਦਾ ਤੇਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
a formula for soap consisting of water, alkali, and cassia oil was written on a babylonian clay tablet around 2200 bc.

ਈਬਰਜ਼ ਪਪੀਅਰਸ ਮਿਸਰ, 1550 ਬੀ ਸੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਖਾਰੀ ਲੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸਾਬਣ ਵਰਗਾ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
the ebers papyrus egypt, 1550 bc indicates the ancient egyptians bathed regularly and combined animal and vegetable oils with alkaline salts to create a soap-like substance.

ਮਿਸਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਬੁਣਨ ਲਈ ਉੱਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਬਣ ਵਰਗਾ ਪਦਾਰਥ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
egyptian documents mention a soap-like substance was used in the preparation of wool for weaving.

ਨਾਬੋਨੀਡਸ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਬਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ "ਨੌਕਰ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪੱਥਰ ਧੋਣ ਲਈ" hੂਲੂ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਅਤੇ ਤਿਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
in the reign of nabonidus bc , a recipe for soap consisted of uhulu , cypress and sesame "for washing the stones for the servant girls".

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਸ਼ਬਦ ਸਾਬੋ, ਲਾਤੀਨੀ ਸਾਬਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰਜ਼ ਹਿਸਟੋਰੀਆ ਨੈਚੁਰਲਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਟੇਲੋ ਅਤੇ ਸੁਆਹ ਤੋਂ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਉਪਯੋਗ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪੋਇਮਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ। ਗੌਲਾਂ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੇ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ counterਰਤ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲੋਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ.
ancient roman era the word sapo, latin for soap, first appears in pliny the elder's historia naturalis, which discusses the manufacture of soap from tallow and ashes, but the only use he mentions for it is as a pomade for hair he mentions rather disapprovingly that the men of the gauls and germans were more likely to use it than their female counterparts.

ਕਪੈਡੋਸੀਆ ਦਾ ਅਰੇਟੀਅਸ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, "ਸੈਲਟਜ, ਜੋ ਕਿ ਗੌੱਲ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਖਾਰੀ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਸਾਬਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।"
aretaeus of cappadocia, writing in the first century ad, observes among "celts, which are men called gauls, those alkaline substances that are made into balls called soap".

ਰੋਮਨ ਦੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ preferredੰਗ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਮਾਲਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ.
the romans' preferred method of cleaning the body was to massage oil into the skin and then scrape away both the oil and any dirt with a strigil.

ਗੌਲੀਆਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਾਬਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the gauls used soap made from animal fat.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਣ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਲੀਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਰੋਮਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਸਾਪੋ ਦਾ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ.
a popular belief claims soap takes its name from a supposed mount sapo, where animal sacrifices were supposed to have taken place tallow from these sacrifices would then have mixed with ashes from fires associated with these sacrifices and with water to produce soap, but there is no evidence of a mount sapo in the roman world and no evidence for the apocryphal story.

ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਸਾਪੋ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਾਬਣ" ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਸੀਮਮ, "ਟੇਲੋ" ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਲੈਨੀ ਏਲਡਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the latin word sapo simply means "soap" it was likely borrowed from an early germanic language and is cognate with latin sebum, "tallow", which appears in pliny the elder's account.

ਰੋਮਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਰਬੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
roman animal sacrifices usually burned only the bones and inedible entrails of the sacrificed animals edible meat and fat from the sacrifices were taken by the humans rather than the gods.

ਪੈਨੋਪੋਲਿਸ ਦਾ ਜ਼ੋਸੀਮੋਸ, ਲਗਭਗ 300 ਈ., ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
zosimos of panopolis, circa 300 ad, describes soap and soapmaking.

ਗਾਲੇਨ ਨੇ ਲਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਧੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ.
galen describes soap-making using lye and prescribes washing to carry away impurities from the body and clothes.

ਨਿੱਜੀ ਸਵੱਛਤਾ ਲਈ ਸਾਬਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਹੋ ਗਈ
the use of soap for personal cleanliness became increasingly common in the 2nd century a.d.

ਗਾਲੇਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਬਣ ਜਰਮਨਿਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੌਲ ਦੇ ਸਾਬਣ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸਨ.
according to galen, the best soaps were germanic, and soaps from gaul were second best.

ਇਹ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਸਾਬਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.
this is a reference to true soap in antiquity.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਸਾਬਣ ਵਰਗਾ ਇਕ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿਚ ਗਲੇਡਿਟਸੀਆ ਸਿਨੇਨਸਿਸ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ancient china a detergent similar to soap was manufactured in ancient china from the seeds of gleditsia sinensis.

ਇਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਸੂਰ ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ ਅਤੇ ਪੌਦਾ ਸੁਆਹ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਜ਼ੂ ਯੀ ਜ਼ੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
another traditional detergent is a mixture of pig pancreas and plant ash called "zhu yi zi".

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸੱਚੇ ਸਾਬਣ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ.
true soap, made of animal fat, did not appear in china until the modern era.

ਸਾਬਣ ਵਰਗੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਮੱਲ੍ਹਮ ਅਤੇ ਕਰੀਮਾਂ ਜਿੰਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ.
soap-like detergents were not as popular as ointments and creams.

ਮਿਡਲ ਈਸਟ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇਕ ਇਸਲਾਮੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਬਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
middle east a 12th-century islamic document describes the process of soap production.

ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਐਲਕਲੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਲ-ਕਾਲੀ ਜਾਂ “ਸੁਆਹ” ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਆਧੁਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it mentions the key ingredient, alkali, which later becomes crucial to modern chemistry, derived from al-qaly or "ashes".

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲਗਭਗ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੱਬਲੁਸ, ਫੇਸ, ਦਮਿਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਲੇਪੋ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
by the 13th century, the manufacture of soap in the islamic world had become virtually industrialized, with sources in nablus, fes, damascus, and aleppo.

ਨੇਪਲੇਸ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਇਕ ਗਿਲਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
medieval europe soapmakers in naples were members of a guild in the late sixth century then under the control of the eastern roman empire , and in the eighth century, soap-making was well known in italy and spain.

ਕੈਰੋਲਿਅਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਡੀ ਵਿਲਿਸ, ਲਗਭਗ 800 ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਰਲਮੇਗਨ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮੁਖਤਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the carolingian capitulary de villis, dating to around 800, representing the royal will of charlemagne, mentions soap as being one of the products the stewards of royal estates are to tally.

ਮੱਧਯੁਗ ਸਪੇਨ ਦੀ ਧਰਤੀ 800 ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1200 ਵਿੱਚ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ.
the lands of medieval spain were a leading soapmaker by 800, and soapmaking began in the kingdom of england about 1200.

ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉੱਕਾ ਹੀ ਹੋਰ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਰਖਾਣ, ਲੁਹਾਰ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
soapmaking is mentioned both as and as the produce of alongside other necessities, such as the produce of carpenters, blacksmiths, and bakers.

ਸਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ, 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਸਾਬਣ ਦਾ ਅਰਧ-ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਿਰਮਾਣ ਟੂਲਨ, ਅਤੇ ਮਾਰਸੀਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਕੀ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ.
centuries in france, by the second half of the 15th century, the semi-industrialized professional manufacture of soap was concentrated in a few centers of toulon, , and marseille which supplied the rest of france.

ਮਾਰਸੇਲਿਸ ਵਿਚ, 1525 ਤਕ, ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਮਾਰਸੀਲੇ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਝਾਨ ਰਿਹਾ.
in marseilles, by 1525, production was concentrated in at least two factories, and soap production at marseille tended to eclipse the other centers.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ.
english manufacture tended to concentrate in london.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਸਾਬਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਸ਼ੂ ਚਰਬੀ ਦੇ ਉਲਟ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ ਵਰਗੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
finer soaps were later produced in europe from the 16th century, using vegetable oils such as olive oil as opposed to animal fats.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਬਣ ਅਜੇ ਵੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many of these soaps are still produced, both industrially and by small-scale artisans.

ਕੈਸਟੀਲ ਸਾਬਣ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ ਸਾਬਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
castile soap is a popular example of the vegetable-only soaps derived from the oldest of italy.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਪਾਥੋਜੈਨਿਕ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸਫਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
in modern times, the use of soap has become commonplace in industrialized nations due to a better understanding of the role of hygiene in reducing the population size of pathogenic microorganisms.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਬਾਰ ਸਾਬਣ ਪਹਿਲਾਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੇ ਸਵੱਛਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
industrially manufactured bar soaps first became available in the late 18th century, as advertising campaigns in europe and america promoted popular awareness of the relationship between cleanliness and health.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤਕ, ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
until the industrial revolution, soapmaking was conducted on a small scale and the product was rough.

1780 ਵਿਚ ਜੇਮਜ਼ ਕੀਅਰ ਨੇ ਟਿਪਟਨ ਵਿਖੇ ਪੋਟਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਡਾ ਦੇ ਸਲਫੇਟਸ ਤੋਂ ਐਲਕਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਰਸਾਇਣਕ ਕਾਰਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਸਾਬਣ ਦੀ ਕਾਰਖਾਨਾ ਜੋੜਿਆ.
in 1780 james keir established a chemical works at tipton, for the manufacture of alkali from the sulfates of potash and soda, to which he afterwards added a soap manufactory.

ਕੱ extਣ ਦਾ keੰਗ ਕੀਰ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ.
the method of extraction proceeded on a discovery of keir's.

ਐਂਡਰਿ p ਪੀਅਰਜ਼ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿਚ 1807 ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
andrew pears started making a high-quality, transparent soap in 1807 in london.

ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਈ, ਥੌਮਸ ਜੇ ਬੈਰਾਟ ਨੇ 1862 ਵਿਚ ਆਈਲਵਰਥ ਵਿਚ ਇਕ ਫੈਕਟਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ.
his son-in-law, thomas j. barratt, opened a factory in isleworth in 1862.

ਵਿਲੀਅਮ ਗੋਸੇਜ ਨੇ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ, ਚੰਗੀ ਕੁਆਲਟੀ ਵਾਲਾ ਸਾਬਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
william gossage produced low-priced, good-quality soap from the 1850s.

ਰਾਬਰਟ ਸਪੀਅਰ ਹਡਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਬਣ ਪਾ mortਡਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ 1837 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਰਟਾਰ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਨਾਲ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ.
robert spear hudson began manufacturing a soap powder in 1837, initially by grinding the soap with a mortar and pestle.

ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਟੀ. ਬੈਬਿਟ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਾ innovਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਸਾਬਣ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
american manufacturer benjamin t. babbitt introduced marketing innovations that included sale of bar soap and distribution of product samples.

ਵਿਲੀਅਮ ਹੇਸਕੈਥ ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਜੇਮਜ਼, ਨੇ 1886 ਵਿਚ ਵਾਰਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਾਬਣ ਦੇ ਕੰਮ ਖਰੀਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਬਣ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਵਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਯੂਨੀਲੀਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
william hesketh lever and his brother, james, bought a small soap works in warrington in 1886 and founded what is still one of the largest soap businesses, formerly called lever brothers and now called unilever.

ਇਹ ਸਾਬਣ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ.
these soap businesses were among the first to employ large-scale advertising campaigns.

ਤਰਲ ਸਾਬਣ ਤਰਲ ਸਾਬਣ ਦੀ ਕਾ theਂ ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ 1865 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਪਾਰਡ ਨੇ ਸਾਬਣ ਦਾ ਤਰਲ ਰੂਪ ਪੇਟ ਕੀਤਾ.
liquid soap liquid soap was not invented until the nineteenth century in 1865, william shepphard patented a liquid version of soap.

ਸੰਨ 1898 ਵਿਚ ਬੀ.ਜੇ.
in 1898, b.j.

ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਬੀਜੇ ਪਾਮ ਅਤੇ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਸਾਬਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ
johnson developed a soap made of palm and olive oils his company the b.j.

ਜਾਨਸਨ ਸੋਪ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ "ਪਾਮੋਲਿਵ" ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਾਬਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
johnson soap company introduced "palmolive" brand soap that same year.

ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਾਬਣ ਇਹ ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਕਿ ਬੀ.ਜੇ.
this new brand of the new kind of soap became popular rapidly, and to such a degree that b.j.

ਜਾਨਸਨ ਸੋਪ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਪਾਮੋਲਾਈਵ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
johnson soap company changed its name to palmolive.

1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਤਰਲ ਸਾਬਣ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ.
in the early 1900s, other companies began to develop their own liquid soaps.

ਪਾਈਨ ਸੋਲ ਅਤੇ ਟਾਇਡ ਵਰਗੇ ਉਤਪਾਦ ਮਾਰਕੀਟ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਚਮੜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੱਪੜੇ, ਫਰਸ਼ਾਂ, ਬਾਥਰੂਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
such products as pine-sol and tide appeared on the market, making the process of cleaning things other than skin e.g., clothing, floors, bathrooms much easier.

ਤਰਲ ਸਾਬਣ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਨ-ਮਸ਼ੀਨ ਧੋਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਧੀਆ worksੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਸ਼ਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ.
liquid soap also works better for more traditional non-machine washing methods, such as using a washboard.

ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਾਬਣ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ.
soap-making processes the industrial production of soap involves continuous processes, such as continuous addition of fat and removal of product.

ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਬੈਚ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
smaller-scale production involves the traditional batch processes.

ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ 'ਸ਼ੀਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ' ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,' ਅਰਧ-ਉਬਾਲੇ 'ਜਾਂ' ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਉਬਾਲ ਕੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ' ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ', ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਿਐਕਐਂਟਸ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਵਾਰ ਉਬਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਾਈਸਰੋਲ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the three variations are the 'cold process', wherein the reaction takes place substantially at room temperature, the 'semi-boiled' or 'hot process', wherein the reaction takes place near the boiling point, and the 'fully boiled process', wherein the reactants are boiled at least once and the glycerol is recovered.

ਇਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ 'ਅਰਧ-ਉਬਾਲੇ' ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਡੀਬੀਐਚਪੀ ਡਬਲ ਬੋਇਲਰ ਹੌਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਸੀਪੀਐਚਪੀ ਕਰੌਕ ਪੋਟ ਹੌਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ.
there are several types of 'semi-boiled' hot process methods, the most common being dbhp double boiler hot process and cphp crock pot hot process .

ਬਹੁਤੇ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਲਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ .ੰਗ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
most soapmakers, however, continue to prefer the cold process method.

ਕੋਲਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਰਧ-ਉਬਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸਾਬਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the cold process and hot process semi-boiled are the simplest and typically used by small artisans and hobbyists producing handmade decorative soaps.

ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਸਾਬਣ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਦੇ ਉੱਲੀ ਵਿਚ ਡੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
the glycerine remains in the soap and the reaction continues for many days after the soap is poured into molds.

ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਨੂੰ ਗਰਮ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ duringੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਟਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਉੱਲੀਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the glycerine is left during the hot-process method, but at the high temperature employed, the reaction is practically completed in the kettle, before the soap is poured into molds.

ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ.
this simple and quick process is employed in small factories all over the world.

ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਬਣ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣੇ ਸਾਬਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਨੂੰ ਠੰਡੇ-ਡੋਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਐਲਕਲੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ç ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਇੱਕ ਕੰਮ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਏਜੰਟ
handmade soap from the cold process also differs from industrially made soap in that an excess of fat is used, beyond that needed to consume the alkali in a cold-pour process, this excess fat is called € , and the glycerine left in acts as a moisturizing agent.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਣਨ ਲਈ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ç ਜੇਕਰ ਗਿੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, the glycerine also makes the soap softer and less resistant to becoming € if left wet.

ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਟ ਚਰਬੀ ਹੋਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਈ ਪਾਓ ਅਤੇ ਖੱਬੇ-ਉੱਪਰਲੀ ਲਾਈ ਰੱਖੋ, ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਵਿਚ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੁਸਖੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
since it is better to add too much oil and have left-over fat, than to add too much lye and have left-over lye, soap produced from the hot process also contains left-over glycerine and its concomitant pros and cons.

ਇਸ ਸਾਬਣ ਦੀ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਹੋਰ ਜੋੜ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਸਾਬਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
further addition of glycerine and processing of this soap produces glycerin soap.

ਸੁਪਰਫੈਟਡ ਸਾਬਣ ਬਿਨਾਂ ਵਧੇਰੇ ਚਰਬੀ ਦੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
superfatted soap is more skin-friendly than one without extra fat.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਬੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, if too much fat is added, it can leave a € feel to the skin.

ਕਈ ਵਾਰੀ, ਇਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਆਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੋਜੋਬਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਸ਼ੀਆ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਨਤ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਣ ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ inੰਗ ਵਿਚ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਲਾਈਅ ਹੋਣਗੇ. ਖਰਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਜਮ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇਗਾ.
sometimes, an emollient additive, such as jojoba oil or shea butter, is added i.e., the point at which the saponification process is sufficiently advanced that the soap has begun to thicken in the cold process method in the belief that nearly all the lye will be spent and it will escape saponification and remain intact.

ਗਰਮ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਸਪੌਨਾਈਫਾਈਡ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਏ ਸਾਬਣ ਵਿੱਚ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜ ਰਹਿਣ.
in the case of hot-process soap, an emollient may be added after the initial oils have saponified so they remain unreacted in the finished soap.

ਸੁਪਰਫੈਟਿੰਗ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਾਧੂ ਚਰਬੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੋੜੀਂਦੀ ਘੱਟ ਖਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
superfatting can also be accomplished through a process known as in which the soap maker uses less alkali than required instead of adding extra fats.

ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਠੰਡੇ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਵੀ, ਕੁਝ ਗਰਮੀ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਚਰਬੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਿਘਲਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
cold process even in the cold soap making process, some heat is usually required the temperature is usually raised to a point sufficient to ensure complete melting of the fat being used.

ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲਚਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਬੈਚ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗਰਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the batch may also be kept warm for some time after mixing to ensure the alkali hydroxide is completely used up.

ਇਹ ਸਾਬਣ ਲਗਭਗ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਉੱਚਤਮ ਕੁਆਲਟੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ.
this soap is safe to use after about hours, but is not at its peak quality for use for several weeks.

ਸ਼ੀਤ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਈ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਸਹੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਚਾਰਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਫਤ ਰਹਿਤ ਚਰਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
cold-process soapmaking requires exact measurements of lye and fat amounts and computing their ratio, using saponification charts to ensure the finished product does not contain any excess hydroxide or too much free unreacted fat.

ਸੇਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਚਾਰਟ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਗਰਮ-ਸਾਬਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ.
saponification charts should also be used in hot processes, but are not necessary for the boiled hot- soaping.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਾਈ ਨੂੰ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅਸਥੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਕ੍ਰੈਚ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
historically, lye used in the cold process was made from scratch using rainwater and ashes.

ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਲਾਈ ਦੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਮੰਨਿਆ ਜਦੋਂ ਇਕ ਅੰਡਾ ਇਸ ਵਿਚ ਤਰਦਾ ਰਹੇਗਾ.
soapmakers deemed the lye solution ready for use when an egg would float in it.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਉਪਚਾਰੀ ਲਾਈਪਿੰਗ ਅਨੁਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ 1800 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੈਮਿਸਟ ਸਰ ਹੰਫਰੀ ਡੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ.
homemade lye making for this process was unpredictable and therefore eventually led to the discovery of sodium hydroxide by english chemist sir humphry davy in the early 1800s.

ਇੱਕ ਠੰਡੇ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਾਲਾ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਨ ਸ਼ੀਟ ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਚਰਬੀ ਲਈ ਸੈਪੋਨੀਕੇਸ਼ਨ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
a cold-process soapmaker first looks up the saponification value for each unique fat on an oil specification sheet.

ਤੇਲ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਚਰਬੀ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਟੈਸਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੇ ਸਹੀ ਸਪੱਨਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
oil specification sheets contain laboratory test results for each fat, including the precise saponification value of the fat.

ਇੱਕ ਖਾਸ ਚਰਬੀ ਲਈ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁੱਲ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the saponification value for a specific fat will vary by season and by specimen species.

ਇਹ ਮੁੱਲ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this value is used to calculate the exact amount of sodium hydroxide to react with the fat to form soap.

ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the saponification value must be converted into an equivalent sodium hydroxide value for use in cold process soapmaking.

ਸਾਬਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੀਐਚ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਜਲਣ ਜਾਂ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਲੋਈ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਚਿਕਨਾਈ ਛੱਡਦੀ ਹੈ.
excess unreacted lye in the soap will result in a very high ph and can burn or irritate skin not enough lye leaves the soap greasy.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈ ਦੇ ਇੱਕ% ਘਾਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ veragesਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁੱਲ ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਭਟਕਣਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕੇ.
most soap makers formulate their recipes with a % deficit of lye, to account for the unknown deviation of saponification value between their oil batch and laboratory averages.

ਲਾਈ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the lye is dissolved in water.

ਫਿਰ, ਤੇਲ ਗਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਠੋਸ ਹੋਣ.
then, the oils are heated, or melted if they are solid at room temperature.

ਇਕ ਵਾਰ ਤੇਲ ਤਰਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
once the oils are liquefied and the lye is fully dissolved in water, they are combined.

ਇਹ ਲਾਈਟ-ਫੈਟ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੋ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ.
this lye-fat mixture is mixed until the two phases oils and water are fully emulsified.

ਇਮਲੀਸਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਬਣ some ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਗਾੜਾ ਹੋਣਾ ਹੈ.
emulsification is most easily identified visually when the soap exhibits some level of € , which is the thickening of the mixture.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸਟਿੱਕ ਬਲੈਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many modern-day amateur soapmakers often use a stick blender to speed up this process.

ਟਰੇਸ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪੱਧਰ ਹਨ.
there are varying levels of trace.

ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਟਰੇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਟਰੇਸ, ਮੱਧਮ ਟਰੇਸ, ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਟਰੇਸ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
depending on how additives will affect trace, they may be added at light trace, medium trace, or heavy trace.

ਬਹੁਤ ਹਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਕ ਪਤਲੇ ਹਲਕੇ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ.
after much stirring, the mixture turns to the consistency of a thin pudding.

vis ਲਗਭਗ ਚਿਕਨਾਈ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
€ corresponds roughly to viscosity.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਬਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਤੇਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਟਨਿਕਲਸ, ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਓਟਮੀਲ ਜਾਂ ਹੋਰ additives ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਲਕੇ ਟਰੇਸ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੰਘਣਾ ਸੰਘਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
essential oils and fragrance oils can be added with the initial soaping oils, but solid additives such as botanicals, herbs, oatmeal, or other additives are most commonly added at light trace, just as the mixture starts to thicken.

ਫਿਰ ਬੈਚ ਨੂੰ ਉੱਲੀ ਵਿਚ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੌਲੀਏ ਜਾਂ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਗਰਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 12 ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਸਪਨੀਕਰਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the batch is then poured into molds, kept warm with towels or blankets, and left to continue saponification for 12 to 48 hours.

ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਾਬਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਬਣ ਜੋੜੀ ਗਈ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਵਾਦ ਹਨ.
milk soaps or other soaps with sugars added are the exception.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੰਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ.
they typically do not require insulation, as the presence of sugar increases the speed of the reaction and thus the production of heat.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਬਣ ਦਾ ਲੰਘਣਾ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧੁੰਦਲਾ ਸਾਬਣ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
during this time, it is normal for the soap to go through a , wherein the opaque soap will turn somewhat transparent for several hours, before once again turning opaque.

ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਪੀਰੀਅਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਬਣ ਉੱਕਾ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਲੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਬਾਰ ਵਿਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ.
after the insulation period, the soap is firm enough to be removed from the mold and cut into bars.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਬਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਪਨਾਕਰਨ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ.
at this time, it is safe to use the soap, since saponification is in essence complete.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਠੰਡੇ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਸੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਰੈਕ' ਤੇ ਸਖਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, cold-process soaps are typically cured and hardened on a drying rack for weeks before use.

ਇਸ ਇਲਾਜ਼ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਾਈਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸੇਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during this cure period, trace amounts of residual lye are consumed by saponification and excess water evaporates.

ਇਲਾਜ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਠੋਸ ਸਾਬਣ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਵਿਚਲੇ ਕੁਝ ਅਣੂ ਹਵਾ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀ ਧੂੜ ਵਾਲੀ ਚਾਦਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
during the curing process, some molecules in the outer layer of the solid soap react with the carbon dioxide of the air and produce a dusty sheet of sodium carbonate.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਧੇਰੇ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਹਵਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this reaction is more intense if the mass is exposed to wind or low temperatures.

ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਗਰਮ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਸਾਬਣ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
hot processes hot-processed soaps are created by encouraging the saponification reaction by adding heat to speed up the reaction.

ਠੰਡੇ-ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਕਿ ਉੱਲੀ ਵਿਚ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਪਨੀਫਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਗਰਮ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਤੇਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਪੋਨਾਈਫਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਉੱਲੀ ਵਿਚ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in contrast with cold-pour soap which is poured into molds and for the most part only then saponifies, hot-process soaping for the most part saponifies the oils completely and only then is poured into molds.

ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹੇਠਾਂ, ਜਦ ਤਕ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਾਬਣ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਦੇ ਤਿੱਖੇ, ਵੱਖਰੇ ਸੁਆਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸੈਪੋਨਾਈਫਾਈਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਅੱਖ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੈੱਲ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in the hot process, the hydroxide and the fat are heated and mixed together at , a little below boiling point, until saponification is complete, which, before modern scientific equipment, the soapmaker determined by taste the sharp, distinctive taste of the hydroxide disappears after it is saponified or by eye the experienced eye can tell when gel stage and full saponification has occurred.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੋਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਲਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
beginners can find this information through research and classes.

ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡਜ਼, ਜਦੋਂ ਸੈਪੋਨਾਈਫਾਈਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਸਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
tasting soap for readiness is not recommended, as sodium and potassium hydroxides, when not saponified, are highly caustic.

ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇਕ ਫਾਇਦਾ ਹੈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਲੋੜ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ.
an advantage of the fully boiled hot process in soapmaking is the exact amount of hydroxide required need not be known with great accuracy.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਅਲਕਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਲਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ ਜਮਾਂ.
they originated when the purity of the alkali hydroxides were unreliable, as these processes can use even naturally found alkalis, such as wood ashes and potash deposits.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਸਲ ਵਿਚ 100 ਨੂੰ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈਪੋਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਵਿਚ ਘੋਲ ਤੋਂ ਆਮ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਲ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the fully boiled process, the mix is actually boiled 100 , and, after saponification has occurred, the is precipitated from the solution by adding common salt, and the excess liquid is drained off.

ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਤਰਲ ਚਰਬੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ, ਚਿੱਟਾ ਸਾਬਣ ਛੱਡਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੀ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this excess liquid carries away with it much of the impurities and color compounds in the fat, to leave a purer, whiter soap, and with practically all the glycerine removed.

ਗਰਮ, ਨਰਮ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉੱਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the hot, soft soap is then pumped into a mold.

ਖਰਚੇ ਹੋਏ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਘੋਲ ਦੀ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the spent hydroxide solution is processed for recovery of glycerine.

ਮੋਲਡਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਸਾਬਣ ਮੋਲਡ ਸਿਲੀਕਾਨ ਜਾਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਗੱਤੇ ਦੇ ਬਕਸੇ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ.
molds many commercially available soap molds are made of silicone or various types of plastic, although many soapmaking hobbyists may use cardboard boxes lined with a plastic film.

ਲੱਕੜ ਦੇ ਉੱਲੀ, ਅਨਲਿਕ ਜਾਂ ਸਿਲੀਕੋਨ ਸਲੀਵਜ਼ ਨਾਲ ਕਤਾਰਬੱਧ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
wooden molds, unlined or lined with silicone sleeves, are also readily available to the general public.

ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਉੱਲੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
soaps can be made in long bars that are cut into individual portions, or cast into individual molds.

ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਾਲੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸੋਡੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ, ਗਲਾਈਸਰੋਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ, ਰੰਗ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
purification and finishing in the fully boiled process on an industrial scale, the soap is further purified to remove any excess sodium hydroxide, glycerol, and other impurities, color compounds, etc.

ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਸਾਬਣ ਦਹੀਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these components are removed by boiling the crude soap curds in water and then precipitating the soap with salt.

ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਸਾਬਣ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
at this stage, the soap still contains too much water, which has to be removed.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿਲ ਰੋਲ' ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਬਣ ਫਲੇਕਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
this was traditionally done on chill rolls, which produced the soap flakes commonly used in the 1940s and 1950s.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਪਰੇਅ ਡ੍ਰਾਇਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੈਕਿ dryਮ ਡ੍ਰਾਇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this process was superseded by spray dryers and then by vacuum dryers.

% ਨਮੀ ਬਾਰੇ ਸੁੱਕੇ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਨੂਡਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਪੈਕਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the dry soap about % moisture is then compacted into small pellets or noodles.

ਇਹ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਨੂਡਲਸ ਫਿਰ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੱਚੇ ਸਾਬਣ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾ. ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਰ.
these pellets or noodles are then ready for soap finishing, the process of converting raw soap pellets into a saleable product, usually bars.

ਸਾਬਣ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਮਲਗਾਮੇਟਰ ਮਿਕਸਰ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
soap pellets are combined with fragrances and other materials and blended to homogeneity in an amalgamator mixer .

ਫਿਰ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਮਿਕਸਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਿਫਾਈਨਰ ਵਿੱਚ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਯੂਜਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਾਰ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the mass is then discharged from the mixer into a refiner, which, by means of an auger, forces the soap through a fine wire screen.

ਰਿਫਾਈਨਰ ਤੋਂ, ਸਾਬਣ ਕੈਲੰਡਰਿੰਗ ਪੇਪਰ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਚਾਕਲੇਟ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕ ਰੋਲਰ ਮਿੱਲ ਫਰੈਂਚ ਮਿਲਿੰਗ ਜਾਂ ਹਾਰਡ ਮਿਲਿੰਗ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
from the refiner, the soap passes over a roller mill french milling or hard milling in a manner similar to calendering paper or plastic or to making chocolate liquor.

ਫਿਰ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਲਾਸਟਿਕਾਈਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਰਿਫਾਇਨਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the soap is then passed through one or more additional refiners to further plasticize the soap mass.

ਬਾਹਰ ਕੱusionਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਸੀਆਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵੈੱਕਯੁਮ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
immediately before extrusion, the mass is passed through a vacuum chamber to remove any trapped air.

ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਲੰਬੇ ਲੌਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਕੱ isਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਇਕ ਧਾਤ ਡਿਟੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਫਰਿੱਜ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸੰਦਾਂ ਵਿਚ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਮੋਹਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is then extruded into a long log or blank, cut to convenient lengths, passed through a metal detector, and then stamped into shape in refrigerated tools.

ਦੱਬੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the pressed bars are packaged in many ways.

ਰੇਤ ਜਾਂ ਪਮੀਸ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਸਾਬਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
sand or pumice may be added to produce a scouring soap.

ਸਕੋਰਿੰਗ ਏਜੰਟ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the scouring agents serve to remove dead cells from the skin surface being cleaned.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਐਕਸਫੋਲੀਏਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this process is called exfoliation.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਪੰਮੀਸ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਣ ਅਕਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
many newer materials that are effective, yet do not have the sharp edges and poor particle size distribution of pumice, are used for exfoliating soaps.

ਐਂਟੀਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟ੍ਰਾਈਕਲੋਸਨ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਕਲੋਕਾਰਬਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
to make antibacterial soap, compounds such as triclosan or triclocarban can be added.

ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਐਂਟੀਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
there is some concern that use of antibacterial soaps and other products might encourage antibiotic resistance in microorganisms.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਡੱਨ, ਕੇਵਿਨ ਐਮ. 2010 ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references further reading dunn, kevin m. 2010 .

ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਬਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੀਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ.
scientific soapmaking the chemistry of cold process.

ਕਲੇਵਿਕੁਲਾ ਪ੍ਰੈਸ.
clavicula press.

isbn 978-1-935652-09-0.
isbn 978-1-935652-09-0.

ਗਰਜ਼ੇਨਾ, ਪੈਟਰੀਜਿਆ, ਅਤੇ ਮਰੀਨਾ ਟੇਡੀਲੋ 2004.
garzena, patrizia, and marina tadiello 2004 .

ਕੁਦਰਤੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਾਬਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਦਾਰਥ, andੰਗ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨਾ.
soap naturally ingredients, methods and recipes for natural handmade soap.

informationਨਲਾਈਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸਾਰਣੀ.
online information and table of contents.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-9756764-0-0 ਗਰਜ਼ੇਨਾ, ਪੈਟਰੀਜਿਆ, ਅਤੇ ਮਰੀਨਾ ਟੇਡੀਲੋ 2013.
isbn 978-0-9756764-0-0 garzena, patrizia, and marina tadiello 2013 .

ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ.
the natural soapmaking handbook.

informationਨਲਾਈਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸਾਰਣੀ.
online information and table of contents.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-9874995-0-9 ਮੋਹਰ, ਮਰਲਿਨ 1979.
isbn 978-0-9874995-0-9 mohr, merilyn 1979 .

ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ.
the art of soap making.

ਇੱਕ ਹੈਰੋਸਮਿਥ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ.
a harrowsmith contemporary primer.

ਫਾਇਰਫਲਾਈ ਬੁਕਸ
firefly books.

isbn 978-0-920656-03-7.
isbn 978-0-920656-03-7.

ਥੌਮਸਨ, ਈਜੀ, ਪੀਐਚ.
thomssen, e. g., ph.

ਡੀ 1922.
d. 1922 .

ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੈਨੁਅਲ
soap-making manual.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਵਿਖੇ ਮੁਫਤ ਈ ਕਿਤਾਬ.
free ebook at project gutenberg.

ਤਰਖਾਣ, ਵਿਲੀਅਮ ਲੈਂਟ ਲੈਸਕ, ਹੈਨਰੀ 1895.
carpenter, william lant leask, henry 1895 .

ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ ਅਤੇ ਗਲਾਈਸਰੀਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਇਕ ਸੰਧੀ.
a treatise on the manufacture of soap and candles, lubricants and glycerin.

ਗੂਗਲ ਬੁੱਕਸ ਵਿਖੇ ਮੁਫਤ ਈਬੁੱਕ.
free ebook at google books.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚਿਸ਼ੋਲਮ, ਹਿghਜ, ਐਡੀ.
external links chisholm, hugh, ed.

1911.
1911 .

"ਸਾਬਣ".
"soap".

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਨਾਬਾਰਡ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕ ਸਰਵ ਉੱਤਮ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ.
national bank for agriculture and rural development nabard is an apex development bank in india, headquartered at mumbai with branches all over india.

ਬੈਂਕ ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਉਧਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨੀਤੀ, ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ".
the bank has been entrusted with "matters concerning policy, planning and operations in the field of credit for agriculture and other economic activities in rural areas in india".

ਨਾਬਾਰਡ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਅਲਾਇੰਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ.
nabard is active in developing financial inclusion policy and is a member of the alliance for financial inclusion.

ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਬਾਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬੀ.ਸ਼ਵਰਮਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਐਕਟ 61, 1981 ਦੁਆਰਾ 12 ਜੁਲਾਈ 1982 ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਕਟ 1981 ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
history nabard was established on the recommendations of b.sivaraman committee, by act 61, 1981 of parliament on 12 july 1982 to implement the national bank for agriculture and rural development act 1981.

ਇਸ ਨੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰੈਡਿਟ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਏਸੀਡੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੈੱਲ ਆਰਪੀਸੀਸੀ, ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੜ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਏਆਰਡੀਸੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ.
it replaced the agricultural credit department acd and rural planning and credit cell rpcc of reserve bank of india, and agricultural refinance and development corporation ardc .

ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਏਜੰਸੀ ਹੈ.
it is one of the premier agencies providing developmental credit in rural areas.

ਨਾਬਾਰਡ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਹੈ।
nabard is india's specialised bank for agriculture and rural development in india.

ਨਾਬਾਰਡ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ.
the initial corpus of nabard was rs.100 crores.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੇਅਰ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਸੋਧ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂੰਜੀ 31 ਮਾਰਚ, 2015 ਤੱਕ 5000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 4,980 ਕਰੋੜ 99.60% ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਰੁ. .20.00 ਕਰੋੜ 0.40%.
consequent to the revision in the composition of share capital between government of india and rbi, the paid up capital as on 31 march 2015, stood at rs.5000 crore with government of india holding rs.4,980 crore 99.60% and reserve bank of india rs.20.00 crore 0.40% .

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਨਾਬਾਰਡ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਚੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੁਣ 99% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ.
rbi sold its stake in nabard to the government of india, which now holds 99% stake.

ਨਾਬਾਰਡ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
international associates of nabard include world bank-affiliated organizations and global developmental agencies working in the field of agriculture and rural development.

ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਨਾਬਾਰਡ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
these organizations help nabard by advising and giving monetary aid for the upliftment of the people in the rural areas and optimizing the agricultural process.

ਰੋਲ ਨਾਬਾਰਡ ਦਿਹਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ, ਸਮਾਜਕ ਕਾationsਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
role nabard has been instrumental in grounding rural, social innovations and social enterprises in the rural hinterlands.

ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 4000 ਸਹਿਭਾਗੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਹੋਣ, ਐਸ.ਐਚ.ਜੀ.-ਬੈਂਕ ਲਿੰਕੇਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਰੁੱਖ-ਅਧਾਰਤ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਪਹੁੰਚ, ਫਸਲੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਫਸਲੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਲੱਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ.
it has in the process partnered with about 4000 partner organisations in grounding many of the interventions be it, shg-bank linkage programme, tree-based tribal livelihoods initiative, watershed approach in soil and water conservation, increasing crop productivity initiatives through lead crop initiative or dissemination of information flow to agrarian communities through farmer clubs.

ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਚੋਟੀ ਦੇ 50 ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਟੈਕਸ ਭਰਦਾ ਹੈ.
despite all this, it pays huge taxes too, to the exchequer figuring in the top 50 tax payers consistently.

ਨਾਬਾਰਡ ਲਗਭਗ ਵਿਕਾਸ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨਾਫਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੱਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਖੋਜ ਵਿੱਚ.
nabard virtually ploughs back all the profits for development spending, in their unending search for solutions and answers.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਆਪਣੇ 3 ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਕਮਿ withਨਿਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਟਰੱਸਟ ਪੂੰਜੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
thus the organisation had developed a huge amount of trust capital in its 3 decades of work with rural communities.

1. ਨਾਬਾਰਡ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਝੌਂਪੜੀ ਉਦਯੋਗ, ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਂਡੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ.
1.nabard is the most important institution in the country which looks after the development of the cottage industry, small scale industry and village industry, and other rural industries.

2. ਨਾਬਾਰਡ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
2.nabard also reaches out to allied economies and supports and promotes integrated development.

n.ਨਬਾਰਡ ਹੇਠਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੀ ਵਿੱਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਡਿਲੀਵਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੱਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ. ਨਿਗਰਾਨੀ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਆਦਿ.
3.nabard discharge its duty by undertaking the following roles serves as an apex financing agency for the institutions providing investment and production credit for promoting the various developmental activities in rural areas takes measures towards institution building for improving absorptive capacity of the credit delivery system, including monitoring, formulation of rehabilitation schemes, restructuring of credit institutions, training of personnel, etc.

ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਸਾਰੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿੱਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਦੁਆਰਾ.
co-ordinates the rural financing activities of all institutions engaged in developmental work at the field level and maintains liaison with government of india, state governments, reserve bank of india rbi and other national level institutions concerned with policy formulation undertakes monitoring and evaluation of projects refinanced by it.

ਨਾਬਾਰਡ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
nabard refinances the financial institutions which finances the rural sector.

ਨਾਬਾਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nabard partakes in development of institutions which help the rural economy.

ਨਾਬਾਰਡ ਆਪਣੇ ਕਲਾਇੰਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
nabard also keeps a check on its client institutes.

ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
it regulates the institutions which provide financial help to the rural economy.

ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it provides training facilities to the institutions working in the field of rural upliftment.

ਇਹ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ibps cwe ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it regulates the cooperative banks and the , and manages talent acquisition through ibps cwe.

ਨਾਬਾਰਡ ਦਾ ਮੁੜ ਵਿੱਤ ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕਾਂ ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ.ਡੀ.ਬੀ., ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਐਸ.ਸੀ.ਬੀ., ਖੇਤਰੀ ਪੇਂਡੂ ਬੈਂਕਾਂ ਆਰ.ਆਰ.ਬੀ., ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਸੀ.ਬੀ. ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਹੈ।
nabard's refinance is available to state co-operative agriculture and rural development banks scardbs , state co-operative banks scbs , regional rural banks rrbs , commercial banks cbs and other financial institutions approved by rbi.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਉਧਾਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਲਾਭ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ, ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਉਧਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while the ultimate beneficiaries of investment credit can be individuals, partnership concerns, companies, state-owned corporations or co-operative societies, production credit is generally given to individuals.

ਨਾਬਾਰਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।
nabard has its head office at mumbai, india.

ਨਾਬਾਰਡ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰ ਦੇ ਆਰਓ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਈਡੀ, ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਐਮਡੀ, ਅਤੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 336 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਫਤਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈੱਲ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
nabard regional office ro has a chief general manager as its head, and the head office has several top executives viz the executive directors ed , managing directors md , and the chairperson.it has 336 district offices across the country, one special cell at srinagar.

ਇਸ ਵਿਚ 6 ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ.
it also has 6 training establishments.

ਨਾਬਾਰਡ ਆਪਣੇ 'ਐਸਐਚਜੀ ਬੈਂਕ ਲਿੰਕੇਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ' ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
nabard is also known for its 'shg bank linkage programme' which encourages india's banks to lend to self-help groups shgs .

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਐਸ.ਐਚ.ਜੀਜ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬ womenਰਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਾਈਕਰੋਫਾਇਨੈਂਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ.
largely because shgs are composed mainly of poor women, this has evolved into an important indian tool for microfinance.

ਮਾਰਚ 2006 ਤਕ, 22 ਲੱਖ ਐਸ.ਐਚ.ਜੀਜ਼ ਨੂੰ 3.3 ਕੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਧਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣੇ ਸਨ.
by march 2006, 22 lakh shgs representing 3.3 core members had to be linked to credit through this programme.

ਨਾਬਾਰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਫੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਵਿਕਾਸ, ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
nabard also has a portfolio of natural resource management programmes involving diverse fields like watershed development, tribal development and farm innovation through dedicated funds set up for the purpose.

ਪੇਂਡੂ ਨਵੀਨਤਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਰਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ।
rural innovation nabard role in rural development in india is phenomenal.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਰੂਰਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਨਾਬਾਰਡ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਰ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
national bank for agriculture & rural development nabard is set up as an apex development bank by the government of india with a mandate for facilitating credit flow for promotion and development of agriculture, cottage and village industries.

ਨਾਬਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ 2005-2006 ਵਿਚ 1,57,480 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
the credit flow to agriculture activities sanctioned by nabard reached rs 1,57,480 crore in 2005-2006.

ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ 8.4% ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
the overall gdp is estimated to grow at 8.4 per cent.

ਸਮੁੱਚੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ.
the indian economy as a whole is poised for higher growth in the coming years.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਨਾਬਾਰਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
role of nabard in overall development of india in general and rural & agricultural in specific is highly pivotal.

ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਲਈ ਸਵਿਸ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਰਾਹੀਂ, ਨਾਬਾਰਡ ਨੇ ਰੂਰਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਫੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
through assistance of swiss agency for development and cooperation, nabard set up the rural innovation fund.

ਵ੍ਰਜਲਾਲ ਸਪੋਵਡੀਆ ਪੇਂਡੂ ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚਾ ਵਿਕਾਸ ਫੰਡ ਆਰਆਈਡੀਐਫ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਬੈਂਕ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਉਚਿਤ ਯੋਜਨਾ ਹੈ.
vrajlal sapovadia rural infrastructure development fund ridf is another noted scheme for the bank for rural development.

ਆਰਆਈਡੀਐਫ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ
under the ridf scheme rs.

ਸਿੰਜਾਈ, ਦਿਹਾਤੀ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾਂ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਮਿੱਟੀ ਸੰਭਾਲ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 2,44,651 ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ 51,283 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
51,283 crore have been sanctioned for 2,44,651 projects covering irrigation, rural roads and bridges, health and education, soil conservation, water schemes etc.

ਰੂਰਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਫੰਡ ਇੱਕ ਫੰਡ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ, ਜੋਖਮ ਅਨੁਕੂਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦੇ ਅਵਸਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇਗੀ।
rural innovation fund is a fund designed to support innovative, risk friendly, unconventional experiments in these sectors that would have the potential to promote livelihood opportunities and employment in rural areas.

ਸਹਾਇਤਾ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਮੂਹ, ਸਵੈ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਹੈ।
the assistance is extended to individuals, ngos, cooperatives, self help group, and panchayati raj institutions who have the expertise and willingness to implement innovative ideas for improving the quality of life in rural areas.

25 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਧਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 600000 ਸਹਿਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
through member base of 25 crore, 600000 cooperatives are working in india at grass root level in almost every sector of economy.

ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਸਐਚਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਹਨ.
there are linkages between shg and other type institutes with that of cooperatives.

ਆਰਆਈਡੀਐਫ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the purpose of ridf is to promote innovation in rural & agricultural sector through viable means.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਪਾਰਕ inੰਗ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ, ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
effectiveness of the program depends upon many factors, but the type of organization to which the assistance is extended is crucial one in generating, executing ideas in optimum commercial way.

ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਮੰਤਵ ਲਈ ਰਸਮੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਸ.ਐਚ.ਜੀ. ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਹੈ.
cooperative is member driven formal organization for socio-economic purpose, while shg is informal one.

ਐਨਜੀਓ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੰਗ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਪੀਆਰਆਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ngo have more of social color while that of pri is political one.

ਕੀ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
does the legal status of an institute influences effectiveness of the program?

ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤਕ?
how & to what an extent?

ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਐਨਜੀਓ, ਐਸਐਚਜੀ ਅਤੇ ਪੀਆਰਆਈਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਵਿੱਤੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ.
cooperative type of organization is better financial efficiency & effectiveness in functioning agriculture & rural sector compared to ngo, shg & pris.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 2007-08 ਵਿੱਚ, ਨਾਬਾਰਡ ਨੇ ‘ਨੈਚਰਲ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਫੌਰ ਨੈਚੁਰਲ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ’ ਯੂਪੀਐਨਆਰਐਮ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਿੱਧੀ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
recently in 2007-08, nabard has started a new direct lending facility under 'umbrella programme for natural resource management' upnrm .

ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ reasonableੁਕਵੀਂ ਵਿਆਜ ਦਰ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
under this facility financial support for natural resource management activities can be provided as a loan at reasonable rate of interest.

ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਗਭਗ 1000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ 35 ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
already 35 projects have been sanctioned involving loan amount of about rs 1000 crore.

ਮਨਜੂਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਦ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ‘ਮਸੂਤਾ’ ਦੁਆਰਾ ਤੁਸਾਰ ਵੈਲਯੂ ਚੇਨ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਈਕੋ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the sanctioned projects include honey collection by tribals in maharashtra, tussar value chain by a women producer company 'masuta' , eco-tourism in karnataka etc.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਜਾਂ ਕੋਸ਼ੂਰ, ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਡਾਰਡਿਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਚੇਨਾਬ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
references external links official website kashmiri , , or koshur, is a language from the dardic subgroup of the indo-aryan languages and it is spoken primarily in the kashmir valley and chenab valley of jammu and kashmir.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 5,527,698 ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
there are approximately 5,527,698 speakers throughout india, according to the census of 2001.

1998 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 132,450 ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
according to the 1998 census there were 132,450 kashmiri speakers in azad kashmir, pakistan.

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਖਵਾਜਾ ਅਬਦੁੱਲ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਨੀਲਮ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਹੈ।
according to professor khawaja abdul rehman the kashmiri language, spoken in the neelum valley, is on the verge of dying out.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗਿਲਗਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਦਾਰਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।
kashmiri is close to other dardic languages spoken in gilgit, pakistan and in northern regions of kargil, india.

ਡਾਰਡਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਲੋਨਵਰਡ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ.
outside the dardic group, tonal aspects and loanwords of arabic, persian and sanskrit, especially its northern dialects.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
the kashmiri language is one of the 22 scheduled languages of india, and is a part of the eighth schedule in the constitution of the jammu and kashmir.

ਛੇਵੀਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ।
along with other regional languages mentioned in the sixth schedule, as well as hindi and urdu, the kashmiri language is to be developed in the state.

ਬਹੁਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਰਦੂ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
most kashmiri speakers use urdu or english as a second language.

ਨਵੰਬਰ, 2008 ਤੋਂ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਤਕ ਵਾਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
since november 2008, the kashmiri language has been made a compulsory subject in all schools in the valley up to the secondary level.

ਸਾਹਿਤ 1919 ਵਿਚ ਜਾਰਜ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਗੈਰਸਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਡਾਰਡਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕੋ ਇਕ ਹੈ.
literature in 1919 george abraham grierson wrote that is the only one of the dardic languages that has a .

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਾਹਿਤ 750 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਜੋਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ.
kashmiri literature dates back to over 750 years, this is, more-or-less, the age of many a modern literature including modern english.

ਵਿਆਕਰਣ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਵੀ 2 ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ.
grammar kashmiri, like german and old english and unlike other indo-aryan languages, has v2 word order.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦ, ਆਮ, ਅਤੇ ਦੋ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਮਲੇ ਗਲਤ ਅਤੇ ਘੋਰ ਕੇਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੇਸ ਹਨ।
there are four cases in kashmiri nominative, genitive, and two oblique cases the ergative and the dative case.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਣ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਆਮਦ ਕਾਰਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
vocabulary though kashmiri has thousands of loan words mainly from persian and arabic due to the arrival of islam in the valley, however, it remains basically an indo-aryan language close to rigvedic sanskrit.

ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੇ ​​ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਫਰਕ ਹੈ।
there is a minor difference between the kashmiri spoken by a hindu and a muslim.

'ਅੱਗ' ਲਈ, ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੰਦੂ ਅਗੁਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਕਸਰ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ.
for 'fire', a traditional hindu will use the word agun while a muslim more often will use the arabic word nar.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ ਤੋਸ਼ਖਾਨੀ ਇਕ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਗੈਰਸਨ ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੂੰ ਦਰਦੀ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਸਮੂਹ।
shashishekhar toshkhani, a scholar on kashmir's heritage, provides a detailed analysis where he shows extensive linguistic relationship between the sanskrit language and the kashmiri language, and presents detailed arguments contesting george grierson's classification of the kashmiri language as a member of the dardic sub-group of the indo-aryan group of languages .

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੇ ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਸੰਬੰਧ ਹਨ।
kashmiri has strong links to rigvedic sanskrit.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 'ਬੱਦਲ' ਓਬੁਰ ਹੈ, 'ਮੀਂਹ' ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਆਰੀਅਨ ਦੇਵਤਾ ਰੁਦਰਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ.
for example, 'cloud' is obur, 'rain' is ruud from the rigvedic aryan god rudra .

ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਗਈਆਂ ਹਨ.
preservation of old indo-aryan vocabulary kashmiri retains several features of old indo-aryan that have been lost in other modern indo-aryan languages such as hindi-urdu, punjabi and sindhi.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰੀਵਿਕਸਿਆਂ ਲਈ ਡਿਵੀ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
for instance, it preserves the dvi- form for prefixes in numbers which is found in sanskrit, but has been replaced entirely by ba- bi- in other indo-aryan languages.

ਬਾਹਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਦੁਸਤਾਥ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਦਵਿਸਪਤਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬਹੱਟਰ।
seventy-two is dusatath in kashmiri and dvisaptati in sanskrit, but bahattar in hindi-urdu and punjabi.

ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁੰਮ ਗਈਆਂ ਸਨ.
some vocabulary features that kashmiri preserves clearly date from the vedic sanskrit era and had already been lost even in classical sanskrit.

ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪ ਯੋਦਵੈ ਅਰਥ ਹਨ ਜੇ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this includes the word-form yodvai meaning if , which is mainly found in vedic sanskrit texts.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਯਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
classical sanskrit and modern indo-aryan render the word as yadi.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
certain words in kashmiri even appear to stem from indo-aryan even predating the vedic period.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਭਾਰਤ-ਈਰਾਨੀ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
for instance, there was an consonant shift in some words that had already occurred with vedic sanskrit this tendency is even stronger in the iranian branch of indo-iranian , yet is lacking in kashmiri equivalents.

ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹਿੰਦੀ-ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਰਹਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਰੋਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
the word rahit in vedic sanskrit and modern hindi-urdu meaning excluding or without corresponds to rost in kashmiri.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਥੀ ਅਰਥ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
similarly, sahit meaning including or with corresponds to sost in kashmiri.

ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਵਣਵ ਦੋਵੇਂ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ-ਈਰਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਵਣਵ "i" ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਰੁਝਾਨ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
first person pronoun both the indo-aryan and iranian branches of the indo-iranian family have demonstrated a strong tendency to eliminate the distinctive first person pronoun "i" used in the nominative subject case.

ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਅਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਵੇਸਟਨ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਅਜਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
the indo-european root for this is reconstructed as , which is preserved in sanskrit as aham and in avestan persian as azam.

ਇਹ ਐਮ- ਫਾਰਮ "ਮੈਂ", "ਮੇਰੇ" ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ ਜੋ ਦੋਸ਼, ਜੈਨੇਟਿਕ, ਡਾਈਵੇਟਿਵ, ਐਬਲਾਇਟਿਵ ਕੇਸਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this contrasts with the m- form "me", "my" that is used for the accusative, genitive, dative, ablative cases.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਵੇਸਟਨ ਦੋਵੇਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਮ-ਐਮ.
sanskrit and avestan both used forms such as ma -m .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਡਰਨ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬਲੂਚੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਰੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮ-ਐਨ ਅਤੇ ਮਾਈ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮ- ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
however, in languages such as modern persian, baluchi, hindi and punjabi, the distinct nominative form has been entirely lost and replaced with m- in words such as ma-n and mai.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਫਰਕ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
however, kashmiri belongs to a relatively small set that preserves the distinction.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ 'ਮੈਂ' ਦੋ ਬਾ-ਬੋ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
'i' is bi ba boh in various kashmiri dialects, distinct from the other me terms.

'ਮੇਰਾ' ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਮਯੂਨ ਹੈ.
'mine' is myoon in kashmiri.

ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਗਰੀ ਅੂਨ ਬਨਾਮ ਮੈਂ-, ਗੁਜਰਾਤੀ ਹੂ-ਐਨ ਬਨਾਮ ਮਾ-ਰੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਜ ਹਉ-ਐਮ ਬਨਾਮ ਮਾਈ-ਐਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other indo-aryan languages that preserve this feature include dogri aun vs me- , gujarati hu-n vs ma-ri , and braj hau-m vs mai-m .

ਈਰਾਨੀ ਪਸ਼ਤੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾ ਬਨਾਮ ਮਾਸ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the iranian pashto preserves it too za vs. maa .

ਧਨ ਵਿਗਿਆਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕੋਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ੍ਵਰਿਤ ਫ਼ੋਨਾਂ ਹਨ ਸ੍ਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਦਾ ਲਿਪੀ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਤਿੰਨ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
phonology kashmiri has the following vowel phonemes vowels consonants writing system there are three orthographical systems used to write the kashmiri language the sharada script, the devanagari script and the perso-arabic script.

ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਕਈ ਵਾਰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਨ ਲਾਈਨ.
the roman script is also sometimes informally used to write kashmiri, especially online.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਲਿਪੀ ਵਿਚ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਏ.ਡੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ.
the kashmiri language is traditionally written in the sharada script after the 8th century a.d.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਲਿਪੀ ਅੱਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ.
this script however, is not in common use today, except for religious ceremonies of the kashmiri pandits.

ਅੱਜ ਇਹ ਕੁਝ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
today it is written in perso-arabic and devanagari scripts with some modifications .

ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
among languages written in the perso-arabic script, kashmiri is one of the very few which regularly indicates all vowel sounds.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
the kashmiri perso-arabic script has come to be associated with kashmiri muslims, while the kashmiri devanagari script has come to be associated with the kashmiri hindu community.

ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਡਿਗਰਾਫ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ.
perso-arabic alphabet the digraphs of aspirated consonant are as follow.

ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਅੰਜਨ ਸਵਰ ਵੀ ਸ਼ੀਨਾ ਭਾਸ਼ਾ ਡਾਰਡਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਵੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਅਗਲਾ ਪਾਠ ਅਧਿਆਇ “ਦਿ ਰਾਈਜ਼,” ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਕਲਚਰ ਹਾ houseਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ, 2012 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੰਡੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਘਟਾਓ "
devanagari consonants vowels see also shina language dardic languages list of topics on the land and the people of and list of kashmiri poets states of india by kashmiri speakers kashmiri wikipedia kashmir valley references further reading chapter on indo-persian literature in kashmir in "the rise, growth and decline of indo-persian literature" by r. m. chopra, 2012, published by iran culture house, new delhi.

ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ 2013.
2nd edition 2013.

ਕੌਲ, ਓਮਕਾਰ ਐਨ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਮਾਡਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਆਕਰਣ ਹਾਈਟਸਵਿਲੇ, ਡਨਵੂਡੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2006.
koul,omkar n & kashi wali modern kashmiri grammar hyattsville, dunwoody press, 2006.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮਾਡਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਧਾਰਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਗਰਿਅਰਸਨ, ਜਾਰਜ ਅਬ੍ਰਾਹਮ.
external links modern kashmiri dictionary android based electronic kashmiri dictionary grierson, george abraham.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਕੋਸ਼.
a dictionary of the kashmiri language.

ਕਲਕੱਤਾ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਬੰਗਾਲ, 1932.
calcutta asiatic society of bengal, 1932.

ਹੁੱਕ, ਪੀਟਰ ਈ .. 1976.
hook, peter e.. 1976.

ਕੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਇੱਕ ਐਸਵੀਓ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ?
is kashmiri an svo language?

ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ 37 133-142.
indian linguistics 37 133-142.

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਲੈਂਗੁਏਜ ਸਟੱਡੀਜ਼, 2008 ਦੁਆਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਕੇ ਕੌਲ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਚ ਲੈਕਸੀਕਲ ਉਧਾਰ.
lexical borrowings in kashmiri by ashok k koul delhi indian institute of language studies,2008.

ਕੌਲ, ਓਮਕਾਰ.
koul, omkar.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਇੱਕ ਵਿਆਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈਸ਼ ਕੋਸ਼ੂਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਖਬਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਸਈਦ ਅਬਦੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਕਾਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, m ਗੁਰਮੁਖੀ, ਜੋ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ 'ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਗੁਰੂਮੁਖੀ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ।
kashmiri a grammatical sketch koshur an introduction to spoken kashmiri dictionary of kashmiri proverbs leading kashmiri language newspaper syed abdullah shah qadri punjabi shahmukhi , € gurmukhi popularly known as bulleh shah ’ shahmukhi gurumukhi , was a punjabi humanist and philosopher.

ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ ਸੀ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੂਫੀ ਮੁਰਸ਼ੀਦ ਸੀ।
his first spiritual teacher was shah inayat qadiri, a sufi murshid of lahore.

ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਰਸ਼ੀਦ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਰੂਹਾਨੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰਾਮਾਤ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
bulleh shah gathered spiritual treasures under the guidance of his murshid and was known for the karamat miraculous powers he had.

ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਪਸ਼ਤੋ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁੱਲ ਲਤੀਫ਼ ਭਿੱਟਈ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ।
poetry bulleh shah lived after the pashto sufi poet rahman baba and lived in the same period as sindhi sufi poet shah abdul latif bhittai .

ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਅਬਦੁੱਲ ਵਹਾਬ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨਾਮ ਸੱਚਲ ਸਰਮਸਤ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
his lifespan also overlapped with the punjabi poet waris shah , of heer ranjha fame, and the sindhi sufi poet abdul wahab , better known by his pen name sachal sarmast.

ਉਰਦੂ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਆਗਰਾ ਦੇ ਮੀਰ ਤਾਕੀ ਮੀਰ ਤੋਂ 400 ਮੀਲ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
amongst urdu poets, bulleh shah lived 400 miles away from mir taqi mir of agra.

ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਾਫ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸੂਫੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।
bulleh shah practised the sufi tradition of punjabi poetry established by poets like shah hussain , sultan bahu , and shah sharaf .

ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਵਾਲਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕਾਵਿ, ਕਾਫੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਰਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
the verse form bulleh shah primarily employed is the kafi, popular in punjabi saraiki and sindhi poetry.

ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸੰਸਾਰ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
bulleh shah's writings represent him as a humanist, someone providing solutions to the sociological problems of the world around him as he lives through it, describing the turbulence his motherland of punjab is passing through, while concurrently searching for god.

ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੂਫੀਵਾਦ ਸ਼ਰੀਅਤ ਮਾਰਗ, ਤਰੀਕਤ ਪਾਲਣਾ, ਹਕੀਕਤ ਸੱਚ ਅਤੇ ਮਾਰਫਟ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
his poetry highlights his mystical spiritual voyage through the four stages of sufism shariat path , tariqat observance , haqiqat truth and marfat union .

ਜਿਸ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the simplicity with which bulleh shah has been able to address the complex fundamental issues of life and humanity is a large part of his appeal.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਫੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਿਮਰ ਗਲੀ ਗਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਪਠਾਨੇ ਖਾਨ, ਅਬੀਦਾ ਪਰਵੀਨ, ਵਡਾਲੀ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਨ ਜ਼ਹੂਰ ਤੱਕ, ਯੂਕੇ-ਅਧਾਰਤ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਟੈਕਨੋ ਕਾਓਵਾਲੀ ਰੀਮਿਕਸ ਤੋਂ. ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਕ ਬੈਂਡ ਜੁਨੂਨ.
many people have put his kafis to music, from humble street-singers to renowned sufi singers like nusrat fateh ali khan, pathanay khan, abida parveen, the waddali brothers and sain zahoor, from the synthesised techno qawwali remixes of uk-based asian artists to the pakistani rock band junoon.

ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਐਲਬਮ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਬੈਂਡ, ਜੂਨੂਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ "ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਕੀ ਜਾਨ" ਅਤੇ "ਅਲੇਫ" "ਇਲਮਨ ਬਾਸ ਕਰੀਨ ਓ ਯਾਰ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ।
modern renderings bands and albums in the 1990s, junoon, a rock band from pakistan, rendered his poems "bullah ki jaana" and "aleph" "ilmon bas kareen o yaar" .

2004 ਵਿਚ, ਰੱਬੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਰੱਬੀ ਦੇ 2005 ਵਿਚ ਰੱਬੀ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਲੌਕਿਕ ਅਲੌਕਿਕ ਕਵਿਤਾ "ਬੁੱਲਾ ਕੀ ਜਾਨ" ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ. ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ.
in 2004, rabbi shergill turned the abstruse metaphysical poem "bullah ki jaana" into a rock fusion song in his debut album rabbi the song was a chart-topper in 2005, helping the album to eventually sell over 10,000 copies and became immensely popular in india and pakistan.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਸਮੂਹ ਵਡਾਲੀ ਬੰਧੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਆ ਮਿਲ ਯਾਰ… ਵਿੱਚ “ਬੁੱਲਾ ਕੀ ਜਾਨ” ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਜ਼ਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the wadali bandhu, a punjabi sufi group from india, have also released a version of "bullah ki jaana" in their album aa mil yaar...

ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਕਾਲ.
call of the beloved.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਲਖਵਿੰਦਰ ਵਡਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ "ਬੁਲਾ".
another version was performed by lakhwinder wadali and entitled "bullah".

ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਕਲੰਦਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਕਾਵਾਂਵਾਲੀ, ਦਾਮਾ ਡੈਮ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨੂਰਜਹਾਂ, ਉਸਤਾਦ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਅਬੀਦਾ ਪਰਵੀਨ, ਸਾਬਰੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਰਤੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਰਾਵੋ, ਵਡਾਲੀ ਭਰਾ, ਰੇਸ਼ਮੈਨ ਅਤੇ ਰੂਨਾ ਲੈਲਾ.
dama dam mast qalandar, a qawwali composed in honour of shahbaz qalandar, has been one of bulleh shah's most popular poems and has been frequently rendered by many indian, pakistani and bangladeshi singers including noor jehan, ustad nusrat fateh ali khan, abida parveen, sabri brothers, wadali brothers, reshman and runa laila.

ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਵਾਂਵਾਲੀ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, "ਸਦਾ ਵੇਹਰੇ ਆਇਆ ਕਰ" ਅਤੇ "ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਘਰ ਆਇਆ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other qawwali songs by bulleh shah, include "sade vehre aya kar" and "mera piya ghar aaya".

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਈਡੀਐਮ ਦੇ ਦੋ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਹੈਡਹੰਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਸਕਾਈਟੇਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੇ "ਕੁੰਡਾਲੀਨੀ" ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
also in 2016, a collaboration between two edm artists headhunterz and skytech named "kundalini" used words created by bulleh shah, as well as having the words bulleh shah in the lyrics.

ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਪੇਂਟਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਗੀਤਾ ਵਡੇਰਾ ਦੁਆਰਾ ਜੋਗੀਆ ਧੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੜੀਵਾਰ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ।
bulleh shah's verses have been an inspiration to painters as well, as in the two series of paintings jogia dhoop and shah shabad by an indian painter geeta vadhera inspired by the poetry of bulleh shah and other sufi poets and saints.

2017 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ ਯਾਸੀਰ ਅਖਤਰ ਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ "ਅਰਾਮ ਨਾ ਕਰੋ - ਇਸ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਓ" ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ.
in 2017, british pakistani singer yasir akhtar used bulleh shah's poetry in his song "araam naal kar - take it easy".

ਫਿਲਮਾਂ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਤੇਰੀ ਇਸ਼ਕ ਨਛਾਇਆ" ਵੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ 1998 ਵਿਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਦਿਲ ਸੇ .. ਅਤੇ "ਰਾਂਝੇ ਰਾਂਝੇ" ਸਮੇਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
films bulleh shah's verses like "tere ishq nachaya" have also been adapted and used in bollywood film songs including "chaiyya chaiyya" and "thayya thayya" in the 1998 film dil se.., and "ranjha ranjha" in the 2010 film raavan.

2007 ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਖੁਦਾ ਕੇ ਲਯੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਬੰਦੇ ਹੋ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the 2007 pakistani movie khuda kay liye includes bulleh shah's poetry in the song "bandeya ho".

ਸਾਲ 2008 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ, ਏ ਬੁੱਧਵਾਰ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ "ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ, ਓ ਯਾਰ ਮੇਰੇ" ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the 2008 bollywood film, a wednesday, included a song titled "bulle shah, o yaar mere".

2014 ਵਿੱਚ, ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਾ soundਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਟੋਟਲ ਸਿਆਪਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਛੰਦ “ਚਲ ਬੁਲੀਆ” ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਾਫ਼ਰ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਈਡਲ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 2014, ali zafar sung some of his verses as "chal buleya" for bollywood soundtrack album total siyapaa, and the song was reprised by zafar same year in pakistan idol.

ਸਾਲ 2016 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਏ ਦਿਲ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕੀਲ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਇੱਕ ਗੀਤ ਸਿਰਲੇਖ "ਬੁਲੇਆ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਲਈ ਛੋਟਾ ਹੈ।
the 2016 bollywood film ae dil hai mushkil features a song titles "bulleya", sung by amit mishra, which is short for bulleh shah.

ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, 2009 ਵਿੱਚ, ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਜਹੂਰ ਅਤੇ ਨੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ “ਆਈਕ ਅਲੀਫ” ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
coke studio pakistan in 2009, the second season of coke studio featured "aik alif" performed by sain zahoor and noori.

ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਨੇ ਆਪਣੀ “ਦਾਸਤਾਨ-ਏ-ਇਸ਼ਕ” ਵਿਚ ਕੁਝ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ali zafar also used some verses in his "dastan-e-ishq".

2010 ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਰਿਬ ਅਜ਼ਹਰ ਦੁਆਰਾ "ਨਾ ਰਾਂਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ "ਮੱਕੇ ਗਯਾਨ ਗਲਾਂ ਮੁਕਦੀ ਨਹੀਂ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 2010, the third season featured "na raindee hai" and "makke gayaan gal mukdi nahi" performed by arieb azhar.

2012 ਵਿੱਚ, ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਦੀਕਾ ਕੀਨੀ ਨੇ "ਕਮਲੀ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
in 2012, bulleh shah's poetry was featured again, with hadiqa kiani performing "kamlee".

2016 ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ ਜਹਾਂਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਉਮੇਰ ਜਸਵਾਲ ਨੇ "ਖਾਕੀ ਬੰਦਾ" ਅਤੇ ਰਿਜਵਾਨ ਬੱਟ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਹੈਦਰ ਨੇ "ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
in 2016, ahmed jahanzeb and umair jaswal performed "khaki banda" and rizwan butt and sara haider performed "meri meri".

ਆਰ. ਐਮ. ਚੋਪੜਾ 1999, ਈਰਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਸੂਝਵਾਨ ਹਵਾਲਿਆਂ, ਟਿੱਕ ਚਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ।
see also list of tik chik language poets sufism references great sufi poets of the punjab by r. m. chopra 1999 , iran society, calcutta.

ਤਿਲਕਾ ਰਾਜ ਸ਼ੰਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜੇ.ਆਰ. ਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦਿ ਲਵ-ਇਨਟੈਕਸੀਕੇਟਿਡ ਆਈਕੋਨੋਕਾਸਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ.
further reading bulleh shah the love-intoxicated iconoclast, by j. r. puri, tilaka raj shangri.

ਰਾਧਾ ਸੋਮੀ ਸਤਿਸੰਗ ਬਿਆਸ, 1986, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9788182560031.
radha soami satsang beas, 1986, isbn 9788182560031.

ਐਮ. ਚੋਪੜਾ, ਈਰਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, 1999 ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੂਫੀ ਕਵੀ.
great sufi poets of the punjab " by r. m. chopra, iran society, kolkata, 1999.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਬੁੱਲੇਹ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਬੁੱਲੇਹ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਆਨਲਾਈਨ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸ਼ੈਰੀ ਲੇਖ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ apna.org ਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਕਵਿਤਾ- ਚੇਖਾਨਾ ਡਾਟ ਕਾਮ ਲਾਹੌਰ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
external links short biography of bulleh shah biography of bulleh shah of the punjabi language complete poetry of bulleh shah in shahmukhi punjabi poetry of bulleh shah works online bulleh shah ki shairi articles on bulleh shah's life and poetry apna.org bulleh shah poems english translations and biography poetry-chaikhana.com lahore punjabi , urdu is the capital city of the pakistani province of punjab.

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 32 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
it is the second most populous city in pakistan and the 32nd most populous city in the world.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the city is located in the north-eastern end of punjab province, near the border with india.

ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਜੀਡੀਪੀ 58 58..14 ਬਿਲੀਅਨ ਪੀਪੀਪੀ ਹੈ।
lahore is ranked as a world city, and is one of pakistan's wealthiest cities with an estimated gdp of 58.14 billion ppp as of 2014.

ਲਾਹੌਰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
lahore is the historic cultural centre of the punjab region, and is the largest punjabi city in the world.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀਆਂ, ਗਜ਼ਾਨਵੀਡਾਂ, ਘੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸੀ।
the city has a long history, and was once under the rule of the hindu shahis, ghaznavids, ghurids, and the delhi sultanate.

ਲਾਹੌਰ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ.
lahore reached the height of its splendour under the mughal empire, serving as its capital city for a number of years.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
the city was contested between the maratha empire and durrani empire then became capital of the sikh empire, before becoming the capital of the punjab under british rule.

ਲਾਹੌਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਸੀ।
lahore was central to the independence movements of both india and pakistan, with the city being the site of both the declaration of indian independence, and the resolution calling for the establishment of pakistan.

1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ।
following the independence of pakistan in 1947, lahore became the capital of pakistan's punjab province.

ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
lahore is one of pakistan's most liberal and cosmopolitan cities.

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it exerts a strong cultural influence over pakistan.

ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
lahore is a major centre for pakistan's publishing industry, and remains the foremost centre of pakistan's literary scene.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the city is also a major centre of education in pakistan, with some of pakistan's leading universities based in the city.

ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਲਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਵੀ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਵੇਵਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ.
lahore is also home to pakistan's film industry, lollywood, and is a major centre of qawwali music.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮਸਜਿਦਾਂ.
the city is also much of pakistan's tourist industry, with major attractions including the old walled city, and the badshahi and wazir khan mosques.

ਲਾਹੌਰ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
lahore is also home to the unesco world heritage sites of lahore fort and shalimar gardens.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਾਵਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲਾਵਾਪੁਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
etymology the etymology of lahore is uncertain, but according to legend the city was once known as lavapura, in honour of prince lava of the hindu epic poem, the ramayana.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਕ ਖਾਲੀ ਹੋਇਆ ਲਾਵਾ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ.
lahore fort also contains a vacant lava temple, dedicated to the mythological founder of the city.

ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲਾਹੌਰ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
history ancient lahore lahore was called by different names throughout history.

ਅੱਜ ਤਕ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਦੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
to date there is no conclusive evidence as to when it was founded.

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ 4000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some historians trace the history of the city as far back as 4000 years ago.

ਟੌਲੇਮੀ, ਜੋ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਸਰ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੂਗੋਲਿਕੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਲਬੋਕਲਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ.
ptolemy, the celebrated 2nd-century egyptian astronomer and geographer, mentions in his geographia a city called labokla situated on the route east of the indus river, in a region described as extending along the jhelum, chenab, and ravi rivers which may have been in reference to the ancient settlement of lahore.

ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਪੱਕਾ ਜ਼ਿਕਰ ਚੀਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਹਿunਨ -ਸਾਂਗ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 630 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੁਦੁਦ ਅਲ-ਅਲਾਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ ਵਿਸ਼ਵ, 982 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ
the earliest recorded definitive mention of lahore was written by the chinese pilgrim hieun-tsang, who gave a vivid description of lahore when he visited the city in 630 ce the oldest authentic surviving document about lahore is the hudud al-'alam the regions of the world , written in 982 c.e.

ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਅਰਬ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਦਰ, ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਗੀਚੇ ਸਨ।"
in which lahore is mentioned as a town invaded by arab invaders that had "impressive temples, large markets and huge orchards."

ਮੁ lahoreਲੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
early lahore lahore is described as a hindu principality in the rajput accounts.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰੀਆਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਕੇਨੇਕਸੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ।
keneksen, the founder of suryavansha, is believed to have migrated out from the city.

ਅਮੋਲਖੜਾ ਪੱਤਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੋਲੰਕੀ ਗੋਤ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ” ਕਰਨਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੋਣਾ ਸੀ।
the solanki tribe, belonging to amukhara pattan, which included the bhatti rajputs of jaisalmer, "point to lahore" as their place of earliest settlement.

ਮੱਧਕਾਲੀ ਲਾਹੌਰ ਲਾਹੌਰ ਅਨੰਦਪਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਕੀਮ ਦੀ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪਿਛਲੀ ਵਹੀਹੰਦ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
medieval lahore lahore appears as the capital of the punjab for the first time under anandapala the hindu shahi king who is referred to as the ruler of hakim i lahur leaving the earlier capital of waihind.

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
few references to lahore remain from before its capture by sultan mahmud of ghaznavi in the 11th century.

ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਲੰਬੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੱop ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the sultan took lahore after a long siege and battle in which the city was torched and depopulated.

1021 ਵਿਚ, ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਮਲਿਕ ਅਯਾਜ਼ ਨੂੰ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ।
in 1021, sultan mahmud appointed malik ayaz to the throne and made lahore the capital of the ghaznavid empire.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ, ਅਯਾਜ਼ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ।
as the first muslim governor of lahore, ayaz rebuilt and repopulated the city.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਖੰਡਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ demਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੁਲਸਾਤੁਤ ਤਵਾਰੀਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੁਜਾਨ ਰਾਏ ਭੰਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
he added many important features, such as city gates and a masonry fort, built in on the ruins of the previous one, which had been demolished in the fighting as recorded by munshi sujan rae bhandari, author of the khulasatut tawarikh in .

ਮੌਜੂਦਾ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਉਸੇ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
the present lahore fort stands on the same location.

ਅਯਾਜ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
under ayaz's rule, the city became a cultural and academic centre, renowned for poetry.

ਮਲਿਕ ਅਯਾਜ਼ ਦੀ ਕਬਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੰਗ ਮਹਿਲ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the tomb of malik ayaz can still be seen in the rang mahal commercial area of town.

ਗਜ਼ਨਵੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ fallਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਤੂਕੋ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਿਲਜੀਆਂ, ਤੁਗਲਕਾਂ, ਮਮਲੂਕ, ਸੱਯਦ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
after the fall of the ghaznavid empire, lahore was ruled by turko-afghan dynasties based in delhi, known as the delhi sultanate, including the khiljis, tughlaqs, mamluk, sayyid and lodhis.

ਕੁਤਬੂ-ਦੀਨ ਆਈਬਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਜ਼ਨੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
during the reign of qutbu l-din aibak, lahore was known as the 'ghazni of india'.

ਦੂਰੋਂ ਕਾਸ਼ਘਰ, ਬੁਖਾਰਾ, ਸਮਰਕੰਦ, ਇਰਾਕ, ਖੁਰਾਸਾਨ ਅਤੇ ਹੇਰਾਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ।
scholars and poets from as far away as kashghar, bukhara, samarkand, iraq, khorasan and herat, gathered in lahore and made it a city of learning.

ਆਈਬਕ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਕਵੀ ਸਨ।
under aibak, lahore had more poets of persian than any other islamic city.

1286 ਵਿਚ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੁਹੰਮਦ, ਜੋ ਬਾਲਬਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮੰਗੋਲਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।
in 1286, prince muhammad, who was the son of balban was defeated in an encounter with the mongols in the city.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਮੰਗੋਲਾਂ ਨੇ ਖਵਾਰਾਜਮੀ ਰਾਜ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਜਲਾਲ ਅਦੀਨ ਮਿਨਬਰਗਨੂ ਆਧੁਨਿਕ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਪਰ ਸਿੰਧ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।
mongol devastation of lahore the mongols invaded and conquered the khwarazmian dynasty, the king jalal ad-din mingburnu retreated to modern khyber pakhtunkhwa but was defeated in the battle of indus.

ਮੰਗੋਲੀ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ 1241 ਵਿਚ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ 30,000 ਸੈਨਿਕ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the mongol army advanced and in 1241, the ancient city of lahore was invaded by 30,000-man cavalry.

ਮੰਗੋਲਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਮਲਿਕ ਇਖਤਯਾਰੂਦੀਨ ਕਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਕੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the mongols defeated the lahore governor malik ikhtyaruddin qaraqash and they committed genocide by massacring the entire population and the city was levelled to the ground.

ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੋਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਮੰਗੋਲਾ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ।
there are no buildings or monuments in lahore that predate the mongol destruction.

1266 ਵਿਚ, ਸੁਲਤਾਨ ਬੱਲਬਨ ਨੇ ਮੰਗੋਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰੰਤੂ 1296 ਤੋਂ 1305 ਵਿਚ ਵਹਿਸ਼ੀ ਮੰਗੋਲਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ।
in 1266, sultan balban reconquered lahore from the mongols but in 1296 to 1305 the barbaric mongols again overran northern punjab.

1298 ਵਿਚ, 200,000 ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਮੰਗੋਲੀ ਫੌਜ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਪਰੰਤੂ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਿਆ.
in 1298, 200,000 men mongol army again conquered northern punjab and committed atrocities then marched to delhi but was defeated by the delhi sultanate.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੈਮੂਰ ਨੇ 1397 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ "ਇਹ ਉਦੋਂ ਅਮੀਰ ਨਹੀਂ ਸੀ".
though timur captured the city in 1397, he did not loot it because "it was not rich then".

ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤੈਮੂਰਿ ਵੰਸ਼ਜ ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਫੇਰਗਾਨਾ ਵੈਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਚੈਂਗੀਸ ਖਾਨ ਨੇ ਖੈਬਰ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਅਜੋਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
mughal era in the early 16th century, babur, a timurid descendant of timur and genghis khan from fergana valley modern day uzbekistan , swept across the khyber pass and founded the mughal empire, which ended up covering modern day afghanistan, pakistan, india and bangladesh.

ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟੂਰਕੋ-ਮੰਗੋਲਾਂ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਸਨ.
the mughals were descended from central asian turco-mongols.

ਪਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੂਬਾ ਸ਼ਾਹੀ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਹੱਦ, ਪੰਜਾਬ, ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸੀਮਤ ਸੀ।
padshah emperor akbar the great made lahore one of his original twelve subahs imperial top-level provinces , bordering multan also in punjab , kabul and later its offshoot kashmir and old delhi subahs.

ਲਾਹੌਰ 1524 ਤੋਂ 1752 ਤੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
lahore reached the zenith of its glory during the mughal rule from 1524 to 1752.

ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਈਟਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਹੀ ਮਸਜਿਦ, ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਮਸਜਿਦ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
many of lahore's most renowned sites date from this period, and include the badshahi mosque, wazir khan mosque, the lahore fort, and the shalimar gardens.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ, ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹਮੀਦਾ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਸ਼ੀਆ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ।
mughal emperor humayun, his son married hamida banu begum in lahore while fleeing to persia.

ਇਹ 1584 ਅਤੇ 1598 ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵੀ ਸੀ।
it was also the headquarters of mughal rule during akbar between 1584 and 1598.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਾਹੌਰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਇਕ "ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੀਟ" ਬਣ ਗਿਆ.
thus along with agra and delhi, lahore became an "alternate seat" of the mughal imperial court.

ਅਕਬਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵੀ ਕੀਤੇ।
akbar also held discussions with portuguese missionaries in the city.

ਅਬਦੁੱਲ ਫਜ਼ਲ, ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਇਸਨੂੰ "ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਥੋੜੇ ਬਰਾਬਰ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
abul fazl, his court historian, calls it "a great city in bari doab, in magnificance and populousness it has few equals".

ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਕਾਲ 1739 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਨਾਦੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the mughal period in lahore was interrupted by nader shah's brief conquest in early 1739.

ਦਿੱਲੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੁਗ਼ਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾੜਿਆ ਸੀ.
before leaving delhi, later that same year, he gave it back to the mughal emperor muhammad shah, as with all other mughal territories to the east of the indus which he had overrun.

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ, 1747 ਅਤੇ 1758 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ahmed shah abdali took the city between 1747 and 1758, the founder of the afghan durrani empire.

ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ 1758 ਵਿਚ, ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਰਘੁਨਾਥਰਾਓ ਨੇ ਲਾਹੌਰ, ਅਟਕ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੂੰ ਕੱrove ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਈਸਰਾਏ ਸੀ।
marathas and afghans in 1758, the maratha empire's general raghunathrao conquered lahore, attock and peshawar, and drove out timur shah durrani who was the son and viceroy of ahmad shah abdali.

1761 ਵਿਚ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੁਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹੋਈ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਮਰਾਠਿਆਂ ਤੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
in 1761, following the victory at the third battle of panipat between the afghan durrani and the maratha empire, ahmad shah abdali captured lahore from the marathas.

ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਉਦੋਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ 1799 ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
afghan rule continued until lahore was captured by the sikhs in 1799.

ਸਿੱਖ ਯੁੱਗ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
sikh era during the late 18th century when the mughal empire was in decline, frequent invasions by the durrani empire and the maratha empire led to a power vacuum in punjab.

ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
the sikh misls came into conflict with the durrani empire, with bhangi misl eventually capturing lahore.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈਆਂ।
the muslim lands and properties were confiscated by the sikhs.

ਜ਼ਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1799 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਹੋਰ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
after zaman shah invaded punjab in 1799, the region was further destabilised, allowing ranjit singh to consolidate his position in the aftermath of the invasion.

ਸਿੰਘ ਜ਼ਮਾਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
singh entered into battle with zaman, and was able to seize control of the region after a series of battles with the bhangi misl and their allies.

ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
after capturing the lahore, the sikh army immediately began plundering the muslim areas of the city until their actions were reigned in by ranjit singh.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
thereafter, lahore then served as the capital city of the sikh empire.

ਜਦੋਂ ਕਿ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖੰਡਰ ਵਿਚ ਪਿਆ ਸੀ, ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਮੁਗ਼ਲ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਤੋਂ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
while much of lahore's mughal era fabric lay in ruins by the end of the 18th century, the sikh rulers plundered most of the lahore's most precious mughal monuments, and stripped the white marble from several monuments to send to different parts of the sikh empire.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀਆਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਿਫ ਖਾਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅਤੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
monuments plundered of their marble include the tomb of asif khan and the tomb of nur jahan.

ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਨੇੜੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਰਾਮ ਬਾਗ ਪੈਲੇਸ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਅਗੇਟ ਫਾਟਕ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
the shalimar gardens were plundered of much of its marble which was transported to decorated the ram bagh palace in nearby amritsar, while the gardens' costly agate gate was stripped and sold by lehna singh majithia, one of the governors of lahore during sikh rule.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਗਲ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਬਦੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਮਸਜਿਦ ਸਮੇਤ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਏ ਗਏ।
ranjit singh's army also desecrated the most of the important mughal mosques in lahore and some were confiscated including the abdullah khan masjid.

ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਰੂਦ ਡਿਪੂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
the badshahi mosque was also confiscated and converted it into an ammunition depot and a stable for ranjit singh's horses.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਰੀਅਮ ਜ਼ਮਾਨੀ ਬੇਗਮ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the golden mosque in the walled city of lahore was also converted to a gurdwara for a period of time, while the mosque of mariyam zamani begum was repurposed into a gunpowder factory.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਆਮ ਨੂੰ yingਾਹੁਣ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਸਜਿਦਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ranjit singh's son, sher singh, continued the pattern of the desecrating mughal mosques by mounting weaponry to badshahi mosque's minarets in order to target his political opponents in the nearby lahore fort, destroying the fort's historic diwan-e-aam.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਯਤਨ ਮੁਗਲ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ.
rebuilding efforts under the sikh empire were influenced by mughal practices.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਦ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
ranjit singh himself moved into the mughal palace at the lahore fort and re-purposed it for his own use in governing the sikh empire.

1812 ਤਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਕਟ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਈ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
by 1812 singh had mostly refurbished the city's defences by adding a second circuit of outer walls surrounding akbar's original walls, with the two separated by a moat.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ.
singh also partially restored shah jahan's decaying gardens at shalimar.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬਾਗ਼ ਸਨ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਏ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
later british maps of the area surrounding lahore dating from the mid-19th century show many walled private gardens which were confiscated from the muslim noble families bearing the names of prominent sikh nobles a pattern of patronage which was inherited from the mughals.

ਸਿੱਖ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ureਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
the sikh court continued to endow religious architecture in the city, including a number of sikh gurdwaras, hindu temples, and mosques.

ਦੋ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1846 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ 1849 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
after the conclusion of two anglo-sikh wars, the british east india company first seized control of lahore in 1846, and the remainder punjab by 1849.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ, ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 120,000 ਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
british raj at the commencement of british rule, lahore was estimated to have a population of 120,000.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮੋਜ਼ਾਂਗ ਅਤੇ ਕਿਲਾ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਹੜੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ.
prior to annexation by the british, lahore's environs consisted mostly of the walled city surrounded by plains interrupted by settlements to the south and east such as mozang and qila gujar singh, which have since been engulfed by lahore.

ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਬਗੀਚਿਆਂ, ਮਕਬਰੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ-ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ.
the plains between the settlements also contained the remains of mughal gardens, tombs, and sikh-era military structures.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਮੰਜੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀਏ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਪਜਾ country ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਛੱਡ ਗਏ।
the british viewed lahore's walled city as a bed of potential social discontent and disease epidemics, and so largely left the inner city alone, while focusing development efforts in lahore's suburban areas, and punjab's fertile countryside.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਸਿਵਲ ਸਟੇਸ਼ਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ.
the british instead laid out their capital city in an area south of the walled city that would be come to known as "civil station."

ਮੁ britishਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਗ਼ਲ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਜੋ ਕਿ ਸਿਵਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਐਂਗਲੀਕਨ ਚਰਚ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲੈਰੀਕਲ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. 1851 ਵਿਚ.
under early british rule, formerly prominent mughal-era monuments that were scattered throughout civil station were also re-purposed, and sometimes desecrated including the tomb of anarkali, which the british had initially converted to clerical offices before re-purposing it as an anglican church in 1851.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਈ ਅੰਗਾ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵਾਬ ਬਹਾਦੁਰ ਖਾਨ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਈਨ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the dai anga mosque was converted into railway administration offices during this time as well, while the tomb of nawab bahadur khan was converted into a storehouse, and tomb of mir mannu was converted into a wine shop.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਦਫਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ, ਅਤੇ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਜਨਰਲ ਦਫ਼ਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ structuresਾਂਚੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the british also used older structures to house municipal offices, such as the civil secretariat, public works department, and accountant general's office.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੱਧਯੁਗੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਕੰਧ, ਬੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਛੇਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ. ਅਤੇ nonਾਂਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਅੱਗ.
the british built the lahore railway station just outside the walled city shortly after the mutiny of 1857, and so built the station in the style of a medieval castle to ward of any potential future uprisings, with thick walls, turrets, and holes to direct gun and cannon fire for defence of the structure.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੇ ਮਾਲ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਡੇ half ਮੀਲ ਚੌੜੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
lahore's most prominent government institutions and commercial enterprises came to be concentrated in civil station in a half-mile wide area flanking the mall, where unlike in lahore's military zone, the british and locals were allowed to mix.

ਇਹ ਮਾਲ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਸ਼ਨਯੋਗ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the mall continues to serve as the epicentre of lahore's civil administration, as well as one of its most fashionable commercial areas.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਦ ਮਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ structuresਾਂਚਾ ਉਸਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਿਓਕਲਾਸਿਕਲ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਹਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਕਾਇਦਾ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the british built several notable structures near the mall, including the neoclassical montgomery hall, which today serves as the quaid-e-azam library.

ਲਾਰੈਂਸ ਗਾਰਡਨ ਵੀ ਸਿਵਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿ wealthਨਿਟੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
lawrence gardens were also laid near civil station, and were paid for by donations solicited from both lahore's european community, as well as from wealth locals.

ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ 600 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ a ਵਿਖੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਰਾਇਲ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨ ਤੋਂ ਭੇਜੇ ਇੱਕ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the gardens featured over 600 species of plants, and were tended to by a horticulturist sent from london's royal botanic gardens at kew.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਿੰਡ, ਵਾਲੀਡ ਸਿਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੱਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਵਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ ਮੌਜੂਦ ਸਨ.
the british also laid the spacious lahore cantonment to the southeast of the walled city at the former village of mian mir, where unlike around the mall, laws existed against the mixing of different races.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 1887 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁਬਲੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇੰਡੋ-ਸੇਰੇਸੈਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ structuresਾਂਚੇ ਉਸਾਰੇ.
the british authorities built several important structures around the time of the golden jubilee of queen victoria in 1887 in the distinct indo-saracenic style.

ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਮੇਓ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਆਰਟਸ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the lahore museum and mayo school of industrial arts were both established around this in this style.

ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ-ਸਾਰਸੈਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਨਾਮਵਰ ਐਚੀਸਨ ਕਾਲਜ, ਪੰਜਾਬ ਚੀਫ਼ ਕੋਰਟ ਅੱਜ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
other prominent examples of the indo-saracenic style in lahore include lahore's prestigious aitchison college, the punjab chief court today the lahore high court , and university of the punjab.

ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many of lahore's most important buildings were designed by sir ganga ram, who is sometimes called the "father of modern lahore."

ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1901 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਵਿਚ 20,691 ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ।
the british carried out a census of lahore in 1901, and counted 20,691 houses in the walled city.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 200,000 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
an estimated 200,000 people lived in lahore at this time.

ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
lahore played an important role in the independence movements of both india and pakistan.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1929 ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the declaration of the independence of india was moved by jawaharlal nehru and passed unanimously at midnight on 31 december 1929.

ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਵਰਾਜ ਝੰਡਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the indian swaraj flag was adopted this time as well.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਤਿਨ ਦਾਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
lahore's jail was used by the british to imprison independence activists such as jatin das, and was also where bhagat singh was hanged.

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਵਤਨ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ 1940 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
under the leadership of muhammad ali jinnah the all india muslim league passed the lahore resolution in 1940, demanding the creation of pakistan as a separate homeland for the muslims of british india.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
post-independence upon the independence of pakistan, lahore was made capital of the punjab province in the new state of pakistan.

ਲਗਭਗ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੰਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।
almost immediately, large scale riots broke out among muslims, sikhs and hindus, causing many deaths as well as damage to historic the lahore fort, badshahi mosque and colonial buildings.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
after independence and its deep impact, lahore as so many times before, once again gained its significance as an economic and cultural powerhouse of the region, through government reforms.

ਦੂਜੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਮੇਲਨ ਸੰਮੇਲਨ 1974 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the second islamic summit conference was held in the city in 1974.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਸਰਕਾਰ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਗਏ।
with united nations assistance, the government was able to rebuild lahore, and most scars of the communal violence of independence were erased.

20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਹੌਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 1965 ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਗਿਆ.
less than 20 years later, however, lahore once again became a battleground in the war of 1965.

ਅੱਜ ਵੀ ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਖਾਈ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the battlefield and trenches can still be observed today close to the wagah border area.

1996 ਵਿਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗੱਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in 1996, the international cricket council cricket world cup final match was held at the gaddafi stadium in lahore.

ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ, ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਅਨ-ਡ੍ਰੋਨ ਸ਼ਹਿਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the walled city of lahore known locally as the "un-droone shehr" inner city is the oldest and most historic part of lahore.

ਵਾੱਲਡ ਸਿਟੀ ਆਫ ਲਾਹੌਰ ਐਸਡੀਡਬਲਯੂਸੀਐਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਸਥਿਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਟ੍ਰੇਲ ਸ਼ਾਹੀ ਗਜ਼ੜ ਗਹ ਨੂੰ ਅਕਬਾਰੀ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੱਕ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the punjab government embarked on a major project in 2009 to restore the royal trail shahi guzar gah from akbari gate to the lahore fort with the help of the world bank under the sustainable development of the walled city of lahore sdwcl project.

ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਵਿਕਾਸ, ਵਲਡ ਸਿਟੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਖੋਜਣਾ ਅਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ, ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਐਸਡਬਲਯੂਡੀਸੀਐਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਵਾਲਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਹੈ. ਸ਼ਹਿਰ.
the project aims at the walled city development, at exploring and highlighting economic potential of the walled city as a cultural heritage, exploring and highlighting the benefits of the swdcl project for the residents, and at soliciting suggestions regarding maintenance of development and conservation of the walled city.

ਭੂਗੋਲ ਭੂਮਿਕਾ ਐਨ ਅਤੇ ਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਲਾਹੌਰ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਤੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਾਹਗਾ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
geography lying between n and e, lahore is bounded on the north and west by the sheikhupura district, on the east by wagah, and on the south by kasur district.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵਗਦੀ ਹੈ।
the ravi river flows on the northern side of lahore.

ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ 404 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 156 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਕੁੱਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lahore city covers a total land area of 404 square kilometres 156 sq mi .

ਸਿਟੀਕੇਸ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
cityscape lahore's modern cityscape consists of the historic walled city of lahore in the northern part of the city, which contains several world and national heritage sites.

ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਮੁਗਲ-ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ structuresਾਂਚੀਆਂ ਹੁਣ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ.
lahore has more mughal-era monuments than delhi, india, and structures from this era are now amongst the most iconic features of lahore.

ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ.
thirteen gates surrounded the history walled city.

ਬਾਕੀ ਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਰਸੌਣਾਈ ਗੇਟ, ਮਸਤੀ ਗੇਟ, ਯੱਕੀ ਗੇਟ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਗੇਟ, ਖਿਜਰੀ ਗੇਟ, ਸ਼ਾਹ ਬੁਰਜ ਗੇਟ, ਅਕਬਾਰੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰੀ ਗੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
some of the remaining gates include the raushnai gate, masti gate, yakki gate, kashmiri gate, khizri gate, shah burj gate, akbari gate and lahori gate.

ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਹੈ.
southeast of the walled city is the spacious british-era lahore cantonment.

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਾਹੌਰ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
architecture lahore is home to numerous monuments from the mughal dynasty, sikh empire, and british raj.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
pakistan's department of archaeology has excavated many architectural remains of the buildings that were built during the rule of rama of ayodhya.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਹੀ ਮਸਜਿਦ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the architectural style of the walled city of lahore has a strong influence of the mughal style, and includes mughal monuments such as the badshahi mosque, lahore fort, shalimar gardens, the mausolea of jehangir and nur jahan.

ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰੰਗਲ, ਮਕਤਬ ਖਾਨਾ, ਖਿਲਵਤ ਖਾਨਾ, ਤਸਵੀਰ ਵਾਲ, ਕਾਲਾ ਬੁਰਜ ਅਤੇ ਹਥੀ ਪੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other examples of mughal architecture include quadrangle, maktab khana, khilwat khana, picture wall, kala burj and hathi paer.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਿਉਂਸਪਲ structuresਾਂਚੇ ਹਨ ਜੋ ਇੰਡੋ-ਸਾਰੈਸੈਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਰਲ ਡਾਕਘਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ.
as capital of british punjab, the area south of the walled city contains many british colonial municipal structures built in the indo-saracenic style, such as the general post office, and lahore museum.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ architectਾਂਚੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੰਡੋ-ਗੋਥਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the predominant architectural style is a mixture of victorian and islamic architecture, and is often referred to as indo-gothic.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਬਾਰੇ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਬਿੰਦੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ architectਾਂਚੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦੇ ਉਲਟ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ architectਾਂਚਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਿੰਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਬਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੈ.
an interesting point about lahore's architecture is that unlike the emphasis on functional architecture in the west, much of lahore's architecture has always been about making a statement as much as anything else.

ਜਲਵਾਯੂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਬੀਐਸਐਚ ਹੈ.
climate lahore has a semi-arid climate climate classification bsh .

ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਜੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ averageਸਤਨ ਉੱਚਾਈ 40 4 104.0 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the hottest month is june, when average highs routinely exceed 40 104.0 .

ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ ਜੁਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਛਾਏ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the monsoon season starts in late june, and the wettest month is july, with heavy rainfalls and evening thunderstorms with the possibility of cloudbursts.

ਠੰ .ਾ ਮਹੀਨਾ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਵਰੀ ਹੈ.
the coolest month is january with dense fog.

30 ਮਈ 1944 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 48.3 118.9 ਰਿਹਾ.
the city's record high temperature was 48.3 118.9 , recorded on 30 may 1944.

10 ਜੂਨ 2007 ਨੂੰ 48 118 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
48 118 was recorded on 10 june 2007.

ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਛਾਂ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੇ 5511 ਸਿੱਧੇ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸੂਚਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ.
at the time the meteorological office recorded this official temperature in the shade, it reported a heat index in direct sunlight of 55 131 .

ਰਿਕਾਰਡ ਘੱਟ 30 ਹੈ, 13 ਜਨਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the record low is 30 , recorded on 13 january 1967.

24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਰਸ਼ 221 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 8.7 ਇੰਚ, 13 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the highest rainfall in a 24-hour period is 221 millimetres 8.7 in , recorded on 13 august 2008.

26 ਫਰਵਰੀ 2011 ਨੂੰ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ 4.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 0.18 ਮਾਪਿਆ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਗੜੇ ਪਏ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਾਪਿਆ ਗੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਫੁਟਪਾਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
on 26 february 2011, lahore received heavy rain and hail measuring 4.5 mm 0.18 in , which carpeted roads and sidewalks with measurable hail for the first time in the city's recorded history.

ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਗੀਚੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਨਾਮ "ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ."
parks and gardens one of lahore's nicknames "city of gardens."

ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਗ਼ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜੇ ਵੀ ਬਚੇ ਹਨ.
many gardens were built in lahore during the mughal era, some of which still survive.

ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਫਿਰਦੌਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
the shalimar gardens were laid out during the reign of shah jahan and were designed to mimic the islamic paradise of the afterlife described in the qur'an.

ਬਾਗ਼ ਚਾਰ ਚੌਰਸਾਂ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਚਾਰਬਾਗ ਖਾਕਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਉੱਤਰਣ ਵਾਲੇ ਟੇਰੇਸ ਦੇ ਨਾਲ.
the gardens follow the familiar charbagh layout of four squares, with three descending terraces.

ਲਾਰੈਂਸ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1862 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰ ਜੌਹਨ ਲਾਰੈਂਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ।
the lawrence gardens were established in 1862 and were originally named after sir john lawrence, late 19th-century british viceroy to india.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ, ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ, ​​ਮੋਚੀ ਬਾਗ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ, ​​ਮਾਡਲ ਟਾ parkਨ ਪਾਰਕ, ​​ਰੇਸ ਕੋਰਸ ਪਾਰਕ, ​​ਨਸੀਰ ਬਾਗ ਲਾਹੌਰ, ਜੈਲੋ ਪਾਰਕ, ​​ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਚਾਂਗਾ ਮੰਗਾ ਨੇੜੇ ਇਕ ਨਕਲੀ ਜੰਗਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕਸੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ.
the many other gardens and parks in the city include hazuri bagh, iqbal park, mochi bagh, gulshan iqbal park, model town park, race course park, nasir bagh lahore, jallo park, wild life park, and changa manga, an artificial forest near lahore in the kasur district.

ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਬਾਗ-ਏ-ਜਿਨਾਹ ਹੈ, 141 ਏਕੜ 57 ਹੈਕਟੇਅਰ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ.
another example is the bagh-e-jinnah, a 141-acre 57 ha botanical garden that houses entertainment and sports facilities as well as a library.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਆਬਾਦੀ 1998 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 6,318,745 ਸੀ।
demographics population according to the 1998 census, lahore's population was 6,318,745.

ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10,052,000 ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
an estimate in january 2015 gave the population of the lahore agglomeration as 10,052,000.

ਧਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
religion the city has a muslim majority and christian minority population.

ਇਥੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਜ਼ੋਰੈਸਟ੍ਰੀਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵੀ ਹੈ.
there is also a small but longstanding zoroastrian community.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ।
additionally, lahore contains some of sikhism's holiest sites, and is a major sikh pilgrimage site.

1998 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ 94% ਆਬਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ 1941 ਵਿਚ 60% ਸੀ।
according to the 1998 census, 94% of lahore's population is muslim, up from 60% in 1941.

ਦੂਸਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 80.%%% ਈਸਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 9.%% ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਅਹਿਮਦੀਆ, ਪਾਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।
other religions include christians 5.80% of the total population, though they form around 9.0% of the rural population and small numbers of ' , hindus, ahmediya, parsis and sikhs.

ਆਰਥਿਕਤਾ 2008 ਤੱਕ, ਬਿਜਲੀ ਸਮਾਨ ਪੀਪੀਪੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ averageਸਤਨ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 5.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ 40 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
economy as of 2008, the city's gross domestic product gdp by purchasing power parity ppp was estimated at 40 billion with a projected average growth rate of 5.6 percent.

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਕੇਂਦਰ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਰਾਚੀ ਦੇ billion 2008 ਅਰਬ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ% 51% ਹੈ।
this is at par with pakistan's economic hub, karachi, with lahore having half the population fostering an economy that is 51% of the size of karachi's 78 billion in 2008 .

ਕੌਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 13.2% ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
the contribution of lahore to the national economy is estimated to be 13.2%.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 115 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਸਿਰਫ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਉਪ ਮੰਡਲ ਨੂੰ 100 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਦਰ 144 'ਤੇ ਹੈ.
as a whole punjab has 115 billion economy making it first and to date only pakistani subdivision of economy more than 100 billion at the rank 144.

ਸਾਲ 2025 ਤਕ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ 102 ਬਿਲੀਅਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰਾਚੀ ਦੇ 5.5% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਾਲਾਨਾ 5.6% ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਉੱਚ ਦਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।
lahore's gdp is projected to be 102 billion by the year 2025, with a slightly higher growth rate of 5.6% per annum, as compared to karachi's 5.5%.

ਲਗਭਗ 9,000 ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮੂਹ, ਲਾਹੌਰ ਹਾਲ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
a major industrial agglomeration with about 9,000 industrial units, lahore has shifted in recent decades from manufacturing to service industries.

ਇਸਦੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 42% ਵਿੱਤ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
some 42% of its work force is employed in finance, banking, real estate, community, cultural, and social services.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੰਪਿ growingਟਰ-ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the city is pakistan's largest software & hardware producing centre, and hosts a growing computer-assembly industry.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ 80% ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the city has always been a centre for publications where 80% of pakistan's books are published, and it remains the foremost centre of literary, educational and cultural activity in pakistan.

ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 22 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the lahore expo centre is one of the biggest projects in the history of the city and was inaugurated on 22 may 2010.

ਰੱਖਿਆ ਰਾਏ ਗੋਲਫ ਰਿਜੋਰਟ, ਜੋ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਹੋਵੇਗਾ.
defense raya golf resort, also under construction, will be pakistan's and asia's largest golf course.

ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਡੀਐਚਏ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਬੀਆਰਡੀਬੀ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
the project is the result of a partnership between dha lahore and brdb malaysia.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the rapid development of large projects such as these in the city is expected to boost the economy of the country.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਸਕਾਈਸਕ੍ਰੈਪਰਸ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਯਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਅਰਫਾ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
ferozepur road of the central business districts of lahore contains high-rises and skyscrapers including kayre international hotel and arfa software technology park.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਰੈਪਿਡ ਮਾਸ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਐਲਆਰਐਮਟੀਐਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1991 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
transport lahore metro the lahore metro or lahore rapid mass transit system lrmts was first proposed in 1991.

ਫੰਡਿੰਗ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 2012 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਬੱਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ.
funding was not secured, and in 2012 it was abandoned by the punjab government in favour of the more lahore metro bus system which opened in february 2013.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਮੈਟਰੋ ਦੇ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
however, in may 2014 the punjab government decided to restart development on the lahore metro as a 1.6 billion project with chinese assistance.

ਓਰੇਂਜ ਲਾਈਨ, ਜੋ ਕਿ 27.1-ਕਿਲੋਮੀਟਰ 16.8 ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, 25.4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 15.8 ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਚਾ ਹੋਣਾ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ.
the orange line, which will be 27.1-kilometre 16.8 mi long, 25.4 kilometres 15.8 mi of which will be elevated , will be the first line of the project and is under construction.

ਬੱਸਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੱਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
buses several bus companies operate in lahore.

ਬੀਕਨਹਾhouseਸ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
premier bus services, owned by the beaconhouse group, was started in 2003, and provides transportation services to the general public in lahore.

240 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਸਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਕੰਪਨੀ ਹੈ.
with over 240 buses running on exclusive routes, it is the largest public transport company in pakistan.

2010 ਤੱਕ, ਬੱਸਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੰਪ੍ਰੈਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ.
as of 2010, the buses are in the process of being converted to compressed natural gas for environmental and economic reasons.

ਸੰਮੀ ਡੇਵੂ ਦਾ ਸਿਟੀ ਬੱਸ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਲਈ ਦੋ ਉਪਨਗਰ ਰੂਟ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
sammi daewoo's city bus division operates three routes within the city and two suburban routes for gujranwala and sheikhupura.

ਡੇਵੋ ਸਿਟੀ ਬੱਸ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the daewoo city bus also operates routes within lahore.

ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
its headquarters are located in the city of lahore.

ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਇੱਕ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕੰਪਨੀ, ਸੰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is operated by a korean company, sammi.

11 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰੈਪਿਡ ਬੱਸ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਸਿਸਟਮ ਐਮ.ਬੀ.ਐੱਸ.
on 11 february 2013, punjab government launched rapid bus transit system mbs in lahore.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
airport the government built a new city airport in 2003.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ-ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਅਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਕੈਰੀਅਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਲਾਇੰਸਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
it was named allama iqbal international airport after the national poet-philosopher of pakistan, allama muhammad iqbal, and is served by international airlines as well as the national flag carrier, pakistan international airlines.

ਪੁਰਾਣਾ ਟਰਮੀਨਲ ਹੁਣ ਹੱਜ ਟਰਮੀਨਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾ arabiaਦੀ ਅਰਬ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੂਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਮਦ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਜਾ ਸਕੇ.
the old terminal now operates as the hajj terminal to facilitate the great influx of pilgrims travelling to saudi arabia to perform the hajj every year.

ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਲਟਨ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lahore also has a general aviation airport known as walton airport.

ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the second closest commercial airport is in amritsar, india.

ਸਰਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸੋਧ ਦੇ ਤਹਿਤ, 2001 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲਾਹੌਰ ਇੱਕ ਸਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨੌਂ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
government under the latest revision of pakistan's administrative structure, promulgated in 2001, lahore became a city district, and was divided into nine towns.

ਹਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
each town in turn consists of a group of union councils u.c.

ਤਿਉਹਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁਗਲ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
festivals the people of lahore celebrate many festivals and events throughout the year, blending mughal, western, and other traditions.

ਈਦ-ਉਲ-ਫਿਤਰ ਅਤੇ ਈਦ-ਉਲ-ਅਦਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eid ul-fitr and eid ul-adha are celebrated.

ਕਈ ਲੋਕ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਮਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
many people decorate their houses and light candles to illuminate the streets and houses during public holidays roads and businesses may be lit for days.

ਅਲੀ ਹੁਜ਼ਵੀਰੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੇਟਾ ਗੰਜ ਬਖ਼ਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਡੇਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਉਰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the mausoleum of ali hujwiri, also known as data ganj bakhsh punjabi or data sahib, is located in lahore, and an annual urs is held every year as a big festival.

ਬਸੰਤ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਬਸੰਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
basant is a punjabi festival marking the coming of spring.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਸੰਤ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
basant celebrations in pakistan are centred in lahore, and people from all over the country and from abroad come to the city for the annual festivities.

ਪਤੰਗ ਉਡਾਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ' ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
kite-flying competitions traditionally take place on city rooftops during basant.

ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਪਤੰਗ ਉਡਾਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਕਾਰਨ.
courts have banned the kite-flying because of casualties and power installation losses.

ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ 2007 ਵਿਚ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹਟਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਜਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਤਿੱਖੀ ਪਤੰਗਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ 11 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ.
the ban was lifted for two days in 2007, then immediately reimposed when 11 people were killed by celebratory gunfire, sharp kite-strings, electrocution, and falls related to the competition.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਲਾਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਰਿਹਾ.
tourism lahore remains a major tourist destination in pakistan.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ 2014 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
particularly the walled city of lahore which was renovated in 2014 is popular due to presence of unesco world heritage site's.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲਾਹੌਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਵਿਚ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ, ਆਲਮਗੀਰੀ ਗੇਟ, ਨੌਲਾਖਾ ਮੰਡਪ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ.
among the most popular sights are the lahore fort, located to adjacent to the walled city, is home to sheesh mahal, alamgiri gate, naulakha pavilion, and moti masjid.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ 1981 ਤੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the fort along with the adjoining shalimar gardens has been a unesco world heritage site since 1981.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਮਨੀਟ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਟੈਂਪਲ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਮੰਦਰ ਸਮਾਧੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਲਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਮੁਰੱਬੇ ਹਨ।
the city is home to several ancient religious sites including prominet hindu temples, the krishna temple and valmiki mandir samadhi of ranjit singh, also located near the walled city, houses the funerary urns of the sikhruler maharaja ranjit singh.

ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਾਰੀ 1673 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਉਸਾਰੀ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ ਸੀ।
the most prominent religious building is the badshahi mosque, constructed in 1673, it was the largest mosque in the world upon construction.

ਇਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਜ਼ਰੀ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਮਸਜਿਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਾਇਲਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ 1635 ਵਿਚ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਸੀ.
another popular sight is the wazir khan mosque which is known for its extensive faience tile work was constructed in 1635.

ਹੋਰ ਵੀ ਵੈਲਡ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਰ ਮਸਜਿਦ ਹਨ ਸੁਨੀਰੀ ਮਸਜਿਦ, ਮਰੀਯਮ ਜ਼ਮਾਨੀ ਦੀ ਮਸਜਿਦ, ਡਾਂਗੀ ਮਸਜਿਦ ਦਾਇ ਅੰਗ ਮਸਜਿਦ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਫਕੀਰ ਖਾਨਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸ਼ਕੀਰ ਅਲੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਚੁੰਘਾਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਮਕਬਰੇ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੈ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ।
others other well known masjids inside the walled city are suneri mosque, masjid of mariyam zamani, doongi masjid dai anga mosque museums lahore museum fakir khana museum allama iqbal museum shakir ali museum chughtai museum tombs and shrines the city of lahore has a large number of historic tombs of mughals and shrines of sufi saints.

ਹਵੇਲਿਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
following is the list havelis there are many havelis inside the walled city of lahore, some in good condition while others need urgent attention.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
many of these havlis are fine examples of mughal and sikh architecture.

ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਹਵੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੌ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨਿਸਰ ਹਵੇਲੀ ਹਵੇਲੀ ਬੜੂਦ ਖਾਨਾ ਸਲਮਾਨ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹਵੇਲੀ ਚੌਕ ਨਵਾਬ ਸਾਹਿਬ, ਮੋਚੀ ਅਕਬਾਰੀ ਗੇਟ ਦੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਹੱਮਾਂ ਸਮਾਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਵੇਲੀ ਸਰ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੇੜੇ ਮੀਆਂ ਬਾਗ ਮੁਗਲ ਹਵੇਲੀ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਕੋਲ ਮਲਿਕ ਅਯਾਜ਼ ਲਾਲ ਹਵੇਲੀ ਦਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਕਬਰਾ, ਨੇੜੇ ਨਿਸਾਰ ਹਵੇਲੀ ਮੀਆਂ ਖਾਨ ਰੰਗ ਮਹਿਲ ਹਵੇਲੀ ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹੀਅਨ ਨੇੜੇ ਲਾਲ ਖੂਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਲਾਕੇ, ਅਨਾਰਕਲੀ ਸ਼ਾਹਦਾਰਾ ਬਾਗ ਮੁਗਲਪੁਰਾ ਬੇਗਮਪੁਰਾ ਬਗ਼ਮਪੁਰਾ ਬਾਗਮੀ ਬਾਗ ਸਿੱਖਿਆ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਦਿਅਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ.
some of the havelis inside the walled city include mubarak begum haveli bhatti gate chuna mandi havelis haveli of nau nihal singh nisar haveli haveli barood khana salman sirhindi ki haveli dina nath ki haveli mubarak haveli chowk nawab sahib, mochi akbari gate other landmarks shahi hammam samadhi of ranjit singh tomb of malik ayaz lal haveli beside mochi bagh mughal haveli residence of maharaja ranjeet singh haveli sir wajid ali shah near nisar haveli haveli mian khan rang mehal haveli shergharian near lal khou historic neighbourhoods surrounding old city anarkali shahdara bagh mughalpura begumpura baghbanpura badami bagh education lahore is known as pakistan's educational capital, with more colleges and universities than any other city in pakistan.

ਲਾਹੌਰ ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਆਈ ਟੀ, ​​ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਦਵਾਈ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਫਾਰਮਾਸਕੋਲੋਜੀ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ, ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਹਾਈਪਰ ਹਾਈ ਟੈਕ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
lahore is pakistan's largest producer of professionals in the fields of science, technology, it, engineering, medicine, nuclear sciences, pharmacology, telecommunication, biotechnology and microelectronics, nanotechnology and the only future hyper high tech centre of pakistan .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਮਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਬਲਿਕ ਹਨ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਉਛਾਲ ਆਇਆ ਹੈ.
most of the reputable universities are public, but in recent years there has also been an upsurge in the number of private universities.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 74% ਹੈ।
the current literacy rate of lahore is 74%.

ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, 1842 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1860 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੌਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, 1864 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ, ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ 1864 ਕਨਵੈਂਟ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ, 1867 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1875 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, 1882 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵੈਟਰਨਰੀ ਐਂਡ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, 1882 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੈਂਟਰਲ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, 1883 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਐਚਿਸਨ ਕਾਲਜ, 1886 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ, 1892 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਐਂਟਨੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ. , 1892 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, 1906 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਵੀਨ ਮੈਰੀ ਕਾਲਜ, 1908 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, 1910 ਕਿਨਾਰਡ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,1913 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, 1921 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1922 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈਲੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ, 1927 ਵਿਚ ਡੀ 'ਮੋਂਟਮੋਰੈਂਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਡੈਂਟਰੀ, 1929 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫਾਰਮੇਸੀ, 1944 ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ 2010 ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੀਐਫਡੀਸੀ ਸਨਸਿਲਕ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਲਾਹੌਰ 2011 ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ.
lahore hosts some of pakistan's oldest educational institutes st. francis high school, established in 1842 king edward medical university, established in 1860 forman christian college, established in 1864 government college university, lahore, established in 1864 convent of jesus and mary, established in 1867 national college of arts, established in 1875 university of the punjab, established in 1882 university of veterinary and animal sciences, established in 1882 central model school, established in 1883 aitchison college, established in 1886 islamia college, established in 1892 st. anthony's high school, established in 1892 sacred heart high school, established in 1906 queen mary college, established in 1908 dayal singh college, established 1910 kinnaird college for women university, established in 1913 university of engineering and technology, lahore, established in 1921 lahore college for women university, established in 1922 hailey college of commerce, established in 1927 de'montmorency college of dentistry, established in 1929 university college of pharmacy, established in 1944 fashion the pakistan fashion design council organised the lahore fashion week 2010 as well as the pfdc sunsilk fashion week lahore 2011.

ਸਪੋਰਟਸ ਲਾਹੌਰ ਨੇ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1990 ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ 1996 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
sports lahore has successfully hosted many international sports events including the finals of the 1990 men's hockey world cup and the 1996 cricket world cup.

ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਇਥੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਕੀ, ਰਗਬੀ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the headquarters of all major sports governing bodies are located here in lahore including cricket, hockey, rugby, football etc.

ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵੀ ਹੈ.
and also has the head office of pakistan olympic association.

ਗੱਦਾਫੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ ਹੈ.
gaddafi stadium is a test cricket ground in lahore.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ 1959 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
designed by pakistani architect nayyar ali dada, it was completed in 1959 and is one of the biggest cricket stadiums in asia.

ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਕਈ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਹਨ.
lahore is home to several golf courses.

ਲਾਹੌਰ ਜਿਮਖਾਨਾ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ, ਲਾਹੌਰ ਗੈਰਿਸਨ ਗੋਲਫ ਐਂਡ ਕੰਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਰਾਇਲ ਪਾਮ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਡੀਏਐਚਏ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
the lahore gymkhana golf course, the lahore garrison golf and country club, the royal palm golf club and newly built dha golf club are well maintained golf courses in lahore.

ਨੇੜਲੇ ਰਾਏਵਿੰਡ ਰੋਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 9 ਛੇਕ ਦਾ ਕੋਰਸ, ਲੇਕ ਸਿਟੀ, 2011 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ.
in nearby raiwind road, a 9 holes course, lake city, opened in 2011.

ਨਵਾਂ ਖੁੱਲਾ ਓਸਿਸ ਗੋਲਫ ਅਤੇ ਐਕਵਾ ਰਿਜੋਰਟ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਜੋੜ ਹੈ.
the newly opened oasis golf and aqua resort is another addition to the city.

ਇਹ ਇਕ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੋਲਫ, ਵਾਟਰ ਪਾਰਕਸ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਲਾਹੌਰ ਮੈਰਾਥਨ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚਾਰਟਰਡ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਛੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਰਾਥਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ , ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ.
it is a state-of-the-art facility featuring golf, water parks, and leisure activities such as horse riding, archery and more.the lahore marathon is part of an annual package of six international marathons being sponsored by standard chartered bank across asia, africa, and the middle east.

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਥਲੀਟ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
more than 20,000 athletes from pakistan and all over the world participate in this event.

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 30 ਜਨਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਿਰ 29 ਜਨਵਰੀ 2006 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was first held on 30 january 2005, and again on 29 january 2006.

2006 ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ 22,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
more than 22,000 people participated in the 2006 race.

ਤੀਜੀ ਮੈਰਾਥਨ 14 ਜਨਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the third marathon was held on 14 january 2007.

ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੇਡ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
plans exist to build pakistan's first sports city in lahore, on the bank of the ravi river.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਜੁੜਵਾਂ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜੁੜਵਾਂ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
professional sports teams from lahore twin towns and sister cities the following international cities have been declared twin towns and sister cities of lahore.

ਲਾਹੌਰ ਨੌਲਜ ਪਾਰਕ ਲਾਹੌਰ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਲਾਹੌਰ ਸਾਹਿਤਕ ਉਤਸਵ ਲਾਹੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਾਹੌਰੀ ਰਸੋਈ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਸਿੱਖ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਾਲਡ ਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਚਾ ਸਿਆਦ ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼ 1892.
see also lahore knowledge park lahore fashion week lahore literary festival lahore railway station lahori cuisine list of cemeteries in lahore list of cities proper by population list of cities with the most high-rise buildings list of largest cities in organisation of islamic cooperation member countries list of metropolitan areas in asia list of people from lahore list of streets in lahore list of tallest buildings in lahore list of towns in lahore list of urban areas by population list of films set in lahore sikh period in lahore transport in lahore walled city of lahore references bibliography syad muhammad latif 1892 .

ਲਾਹੌਰ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨਤਾ, ਇਸਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਨਿਵਾਸੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ, ਕਸਟਮਜ ਆਦਿ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
lahore its history, architectural remains and antiquities, with an account of its modern institutions, inhabitants, their trade, customs etc.

ਨਿ imp ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪ੍ਰੈਸ.
new imperial press.

ਪ੍ਰਾਨ ਨੇਵਿਲੇ.
pran neville.

ਲਾਹੌਰ ਇੱਕ ਸੈਂਟੈਂਟਲ ਯਾਤਰਾ.
lahore a sentimental journey.

ਪੈਨਗੁਇਨ ਕਿਤਾਬਾਂ.
penguin books.

isbn 978-0-14-306197-7.
isbn 978-0-14-306197-7.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਲਾਹੌਰ ਇਤਿਹਾਸਕ architectਾਂਚਾ ਲਾਹੌਰ ਸਾਈਟਾਂ ਦਿਲਚਸਪ ਸਾਈਟ ਲਾਹੌਰ ਨੋਜ ਪਾਰਕ ਲਾਤੀਨੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਸਮਝ ਜਾਂ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
external links official website lahore historical architecture lahore sites of interest lahore knowledge park a proverb from latin proverbium is a simple and concrete saying, popularly known and repeated, that expresses a truth based on common sense or experience.

ਉਹ ਅਕਸਰ ਅਲੰਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they are often metaphorical.

ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਜਿਹੜੀ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਮੁ ruleਲੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਨੂੰ ਮੈਕਸਿਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a proverb that describes a basic rule of conduct may also be known as a maxim.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਫਾਰਮੂਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
proverbs fall into the category of formulaic language.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
proverbs are often borrowed from similar languages and cultures, and sometimes come down to the present through more than one language.

ਦੋਵੇਂ ਬਾਈਬਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਰੈਸਮਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧਯੁਗੀ ਲੈਟਿਨ ਲਾਤੀਨੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
both the bible including, but not limited to the book of proverbs and medieval latin aided by the work of erasmus have played a considerable role in distributing proverbs across europe.

ਮਿਡਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ “ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕਿਤਾਬ” ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸੌ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ। ”
mieder has concluded that cultures that treat the bible as their "major spiritual book contain between three hundred and five hundred proverbs that stem from the bible."

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
however, almost every culture has examples of its own unique proverbs.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨਾ € ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹੈ.
definitionsedit defining a € is a difficult task.

ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਆਰਚਰ ਕਲਾਸਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਪਦੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ... ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਗੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕ ਵਾਚਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ.
proverb scholars often quote archer classic definition of a proverb is too difficult to repay the undertaking... an incommunicable quality tells us this sentence is proverbial and that one is not.

ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਾਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ.
hence no definition will enable us to identify positively a sentence as .

ਇਕ ਹੋਰ ਆਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਾਰਡ ਜੌਨ ਰਸਲ ਸੀ. 1850 ਕਹਾਵਤ ਇੱਕ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਹੈ.
another common definition is from lord john russell c. 1850 proverb is the wit of one, and the wisdom of many.

ਵਧੇਰੇ ਉਸਾਰੂ mੰਗ ਨਾਲ, ਮਿiedਡਰ ਨੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਹਾਵਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵਾਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਸੱਚ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਰੂਪਕ, ਨਿਸ਼ਚਤ, ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੌਂਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ .
more constructively, mieder has proposed the following definition, proverb is a short, generally known sentence of the folk which contains wisdom, truth, morals, and traditional views in a metaphorical, fixed, and memorizable form and which is handed down from generation to generation.

ਨੌਰਿਕ ਨੇ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਕਲਿਕਸ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਬਣਾਇਆ.
norrick created a table of distinctive features to distinguish proverbs from idioms, cliches, etc.

ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
prahlad distinguishes proverbs from some other, closely related types of sayings, proverbs must further be distinguished from other types of proverbial speech, e.g.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਕਾਂਸ਼, ਵੈਲੈਰਿਸਮਜ਼, ਮੈਕਸਿਮਜ਼, ਹਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ.
proverbial phrases, wellerisms, maxims, quotations, and proverbial comparisons.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜੋਲਫਾਘਾਰੀ ਅਤੇ ਅਮੈਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ "ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ, ਰਿਸ਼ੀ ਥੀਮ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਿਮਟਲ, ਅਲੰਕਾਰ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸਰਲਤਾ, ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣਤਾ ਲਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ "ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ € ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ.
based on persian proverbs, zolfaghari and ameri propose the following definition "a proverb is a short sentence, which is well-known and at times rhythmic, including advice, sage themes and ethnic experiences, comprising simile, metaphor or irony which is well-known among people for its fluent wording, clarity of expression, simplicity, expansiveness and generality and is used either with or without change" there are many sayings in english that are commonly referred to as € , such as weather sayings.

ਐਲੇਨ ਡੰਡੇਸ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਲਿਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
alan dundes, however, rejects including such sayings among truly proverbs weather proverbs proverbs?

ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਹਾਂਗਾ 'ਨਹੀਂ!'
i would say emphatically 'no!'

€ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ.
the definition of € has also changed over the years.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹੇਠਾਂ 1883 ਵਿੱਚ ਯੌਰਕਸ਼ਾਇਰ ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਥ੍ਰੌਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅੱਜ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
for example, the following was labeled yorkshire in 1883, but would not be categorized as a proverb by most today, throng as throp's wife when she hanged herself with a dish-cloth.

"ਕਹਾਵਤ" ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the changing of the definition of "proverb" is also noted in turkish.

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, € ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
in other languages and cultures, the definition of € also differs from english.

ਘਾਨਾ ਦੀ ਚੁੰਬੜੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, “ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਪਰੇ ਅਲੰਕਾਰਕ ਹਨ।
in the chumburung language of ghana, " are literal proverbs and akpare are metaphoric ones.

ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੀ ਬੀਨੀ ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ “ਕਹਾਵਤਾਂ” ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਹਾਵਤ ਅਤੇ ਇਟਾਨ।
among the bini of nigeria, there are three words that are used to translate "proverb" ere, ivbe, and itan.

ਪਹਿਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਮੌਜੂਦਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸੀ.
the first relates to historical events, the second relates to current events, and the third was ornamentation in formal .

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬਲੋਚੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਆਮ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ "ਪਿਛੋਕੜ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ" ਲਈ ਬਟਾਲ ਸ਼ਬਦ ਹੈ.
among the balochi of pakistan and afghanistan, there is a word batal for ordinary proverbs and for "proverbs with background stories".

ਇੱਥੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਬੁਝਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ "ਕਹਾਵਤਾਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
there are also language communities that combine proverbs and riddles in some sayings, leading some scholars to create the label "proverb riddles".

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ "ਕਹਾਵਤਾਂ" ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਟੇਲਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ ਗੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗੁਣ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕ ਵਾਚਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ."
all of this makes it difficult to come up with a definition of "proverb" that is universally applicable, which brings us back to taylor's observation, "an incommunicable quality tells us this sentence is proverbial and that one is not.".

ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਜਲਦ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਂਕੇ ਨੌਂ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਨੰਦ ਹੈ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਦੁੱਧ ਤੇ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ.
examplesedit haste makes waste a stitch in time saves nine ignorance is bliss mustn't cry over spilled milk.

ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਕੇ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮੱਖੀਆਂ ਫੜ ਸਕਦੇ ਹੋ.
you can catch more flies with honey than you can with vinegar.

ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ.
you can lead a horse to water, but you can't make him drink.

ਜਿਹੜੇ ਕੱਚ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਣੇ ਚਾਹੀਦੇ.
those who live in glass houses should not throw stones.

ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਝਾੜੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ.
a bird in the hand is worth two in the bush.

ਕਿਸਮਤ ਦਲੇਰ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦੀ ਹੈ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੱਧੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
fortune favours the bold well begun is half done.

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਿੱਖਣਾ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਇੱਕ ਰੋਲਿੰਗ ਪੱਥਰ ਕੋਈ ਕਾਈ ਨਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ.
a little learning is a dangerous thing a rolling stone gathers no moss.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀ ladyਰਤ ਗਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਚੁਸਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਚੁਸਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it ain't over till the fat lady sings it is better to be smarter than you appear than to appear smarter than you are.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ.
good things come to those who wait.

ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a poor workman blames his tools.

ਕੁੱਤਾ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a dog is a man's best friend.

ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸੇਬ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੇ ਜੁੱਤੀ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨੋ!
an apple a day keeps the doctor away if the shoe fits, wear it!

ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਨੀਤੀ ਹੈ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਜਿੱਤ ਦੌੜ ਆਪਣੇ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਪਰੇਮੀਓਲੋਜੀ ਤੋਂ ਬੱਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਣੋ ਨਾ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਪੈਰਾਮਿਓਲੋਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਫਲਸਫੇ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਕਈ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
honesty is the best policy slow and steady wins the race don't count your chickens before they hatch paremiologyedit the study of proverbs is called paremiology which has a variety of uses in the study of such topics as philosophy, linguistics, and folklore.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪਰੇਮਿਓਲੋਜੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਤ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ‘ਮੁਹਾਵਰੇ’ ਨਹੀਂ ਹਨ.
there are several types and styles of proverbs which are analyzed within paremiology as is the use and misuse of familiar expressions which are not strictly 'proverbial' in the dictionary definition of being fixed sentences.

ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ structuresਾਂਚੇ: ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਨਾ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਕਈ structuresਾਂਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
grammatical structuresedit proverbs in various languages are found with a wide variety of grammatical structures.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ .ਾਂਚੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ - ਕਿਸੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਾਓ.
in english, for example, we find the following structures in addition to others imperative, negative - don't beat a dead horse.

ਲਾਜ਼ਮੀ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ - ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖੋ.
imperative, positive - look before you leap.

ਪੈਰਲਲ ਵਾਕਾਂਸ਼ - ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ, ਬਾਹਰ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ.
parallel phrases - garbage in, garbage out.

ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਕੀ ਪੋਪ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹੈ?
rhetorical question - is the pope catholic?

ਘੋਸ਼ਣਾਯੋਗ ਵਾਕ - ਇੱਕ ਖੰਭ ਦੇ ਪੰਛੀ ਇੱਕਠੇ.
declarative sentence - birds of a feather flock together.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਰੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ
however, people will often quote only a fraction of a proverb to invoke an entire proverb, e.g.

"ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਭ ਸਹੀ ਹੈ" ਦੀ ਬਜਾਏ "ਸਭ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ", ਅਤੇ "ਇੱਕ ਰੋਲਿੰਗ ਪੱਥਰ ਕੋਈ ਕਾਈ ਨਹੀਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ."
"all is fair" instead of "all is fair in love and war", and "a rolling stone" for "a rolling stone gathers no moss."

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਵਿਆਕਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਕਸਰ ਤੱਤ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਕਾਂਤ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the grammar of proverbs is not always the typical grammar of the spoken language, often elements are moved around, to achieve rhyme or focus.

ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੋ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਲਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਲਗਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹਨ.
use in conversationedit proverbs are used in conversation by adults more than children, partially because adults have learned more proverbs than children.

ਨਾਲ ਹੀ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਇਕ ਹੁਨਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
also, using proverbs well is a skill that is developed over years.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
additionally, children have not mastered the patterns of metaphorical expression that are invoked in proverb use.

ਕਹਾਉਤਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸਿੱਧੇ ਹਨ, ਇਕ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਓ ਜੋ ਘੱਟ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
proverbs, because they are indirect, allow a speaker to disagree or give advice in a way that may be less offensive.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੂੰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
studying actual proverb use in conversation, however, is difficult since the researcher must wait for proverbs to happen.

ਇਕ ਇਥੋਪੀਆਈ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਟਡੇਸੀ ਜਲੇਟਾ ਜੀਰਾਟਾ, ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਨੋਟਿਸ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਹਾਵਤਾਂ ਇਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਗੀਆਂ।
an ethiopian researcher, tadesse jaleta jirata, made headway in such research by attending and taking notes at events where he knew proverbs were expected to be part of the conversations.

ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
use in literatureedit many authors have used proverbs in their writings.

ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਉਸ ਦੀ ਦਿ ਹੋਬਬਿਟ ਅਤੇ ਦਿ ਲਾਰਡ ਆਫ ਦਿ ਰਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਜੇਆਰਆਰ ਟੌਲਕੀਅਨ ਹੈ.
probably the most famous user of proverbs in novels is j. r. r. tolkien in his the hobbit and the lord of the rings series.

ਨਾਲ ਹੀ, ਸੀ ਐਸ ਲੁਈਸ ਨੇ ਦਿ ਹਾਰਸ ਐਂਡ ਹਿਜ਼ ਬੁਆਏ ਵਿਚ ਇਕ ਦਰਜਨ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਰਸੀਡੀਜ਼ ਲੈਕੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾted ਕੀਤੀ ਸ਼ਿਨ'ਆਨ ਅਤੇ ਟੇਲੈਡਰਸ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਲਈ ਦਰਜਨਾਂ ਰਚੀਆਂ, ਲੇਕੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਉਦਾਹਰਣ.
also, c. s. lewis created a dozen proverbs in the horse and his boy, and mercedes lackey created dozens for her invented shin'a'in and tale'edras cultures lackey's proverbs are notable in that they are reminiscent to those of ancient asia - e.g.

“ਬੱਸ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਰ ਝਾੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਹੋ” ਵਰਗਾ ਹੈ “ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਭੇਦ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ.”
"just because you feel certain an enemy is lurking behind every bush, it follow that you are wrong" is like to "before telling secrets on the road, look in the bushes."

ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਰੇਖਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
these authors are notable for not only using proverbs as integral to the development of the characters and the story line, but also for creating proverbs.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੈਫਰੀ ਚੌਸਰ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਸਾਈਡ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੌਸਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
among medieval literary texts, geoffrey chaucer's troilus and criseyde plays a special role because chaucer's usage seems to challenge the truth value of proverbs by exposing their epistemological unreliability.

ਰਬੇਲਾਇਸ ਨੇ ਗਰਗੰਤੁਆ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
rabelais used proverbs to write an entire chapter of gargantua.

ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ patternsੰਗ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the patterns of using proverbs in literature can change over time.

“ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਨੀ ਨਾਵਲਾਂ” ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਟਰ ਮਾਰਜਿਨ ਸੂਈ-ਹੂ ਚੁਆਨ ਵਿਚ ਹਰੇਕ 3,500 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਨ ਜੂ-ਹਿਸਿਆਂਗ ਵਿਚ ਹਰ 4,000 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ।
a study of "classical chinese novels" found proverb use as frequently as one proverb every 3,500 words in water margin sui-hu chuan and one proverb every 4,000 words in wen jou-hsiang.

ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਚੀਨੀ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਘੱਟ ਹਨ.
but modern chinese novels have fewer proverbs by far.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਦਿ ਏਰਜ ਸਟੈਨਲੇ ਗਾਰਡਨਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਬਰਡਜ਼ aਫ ਏ ਫੈਦਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਡੇਵਿਲ ਇਨ ਵੇਰਵੇ ਦੀਆਂ ਮਲਟੀਪਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ.
proverbs or portions of them have been the inspiration for titles of books the bigger they come by erle stanley gardner, and birds of a feather several books with this title , devil in the details multiple books with this title .

ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ ਸਿਰਲੇਖ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਬਰਟ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਫਟ ਹਾਰਸ ਦਾ ਮੂੰਹ.
sometimes a title alludes to a proverb, but does not actually quote it, such as the gift horse's mouth by robert campbell.

ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਦਘਾਟਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕਿੱਟੀ ਦਾ ਕਲਾਸ ਡੇ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ "ਟਾਈਮ ਇੱਕ ਟਾਈਮ ਨੌਂ ਸੇਵ", ਲੂਈਸਾ ਮਈ ਅਲਕੋਟ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ.
some stories have been written with a proverb overtly as an opening, such as "a stitch in time saves nine" at the beginning of "kitty's class day", one of louisa may alcott's proverb stories.

ਹੋਰ ਵਾਰ, ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਈਸੋਪ ਦੇ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰਕੇਲਸ ਅਤੇ ਵੈਗਨਰ ਤੋਂ "ਸਵਰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ".
other times, a proverb appears at the end of a story, summing up a moral to the story, frequently found in aesop's fables, such as "heaven helps those who help themselves" from hercules and the wagoner.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
proverbs have also been used strategically by poets.

ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਰਡ ਕੇਨੇਟ ਦੁਆਰਾ "ਝਾੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਛੀ" ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪੀਟਰ ਸਕਾਟ ਅਤੇ ਲੀਜ਼ਾ ਮਯੂਲਰ ਦੁਆਰਾ "ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ".
sometimes proverbs or portions of them or anti-proverbs are used for titles, such as "a bird in the bush" by lord kennet and his stepson peter scott and "the blind leading the blind" by lisa mueller.

ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਲ ਮਲਡੂਨ ਦੀ "ਸਿੰਪੋਸੀਅਮ", ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ "ਤੁਸੀਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਨੂੰ ਚੂਰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਫੜ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੇ.
sometimes, multiple proverbs are important parts of poems, such as paul muldoon's "symposium", which begins "you can lead a horse to water but you can't make it hold its nose to the grindstone and hunt with the hounds.

ਹਰ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਟਾਂਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ... "ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਕਵੀ ਰਿਫਕੀ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਪੂਰੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ" ਜਾਗਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪਿੱਪਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋਇਆ. "
every dog has a stitch in time..." the turkish poet refiki wrote an entire poem by stringing proverbs together, which has been translated into english poetically yielding such verses as "be watchful and be wary, the man who calls the piper she is the perrson alluded to."

"ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੰਨ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ."
"a proverb is the quintessentially active bit of language."

ਤੁਰਕੀ "ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਬਸੰਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਭਾਸ਼ਣ ਕਹਾਵਤ ਹੈ."
turkish "the purest water is spring water, the most concise speech is proverb."

ਝੁਆਂਗ, ਚੀਨ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
zhuang, china this list contains mostly examples from africa, though there are likely more examples from elsewhere, also.

ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ: ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
proverbs in drama and filmedit similarly to other forms of literature, proverbs have also been used as important units of language in drama and films.

ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ.
this is true from the days of classical greek works to old french to shakespeare, to 19th century spanish, to today.

ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
the use of proverbs in drama and film today is still found in languages around the world, such as .

ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਜੋ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਫੋਰੈਸਟ ਗੰਪ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a film that makes rich use of proverbs is forrest gump, known for both using and creating proverbs.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਿਨ ਮੈਕਕੇਨਾ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਫਿਲਮ ਅਲੇਕਸੇਂਡਰ ਨੇਵਸਕੀ, ਹਾਸੇ ਦਾ ਲਿਟਲ ਰੈਡ ਰਾਈਡਿੰਗ ਹੁੱਡ, ਅਲੀਅਸ ਡੋਮਿੰਗੁਜ਼ ਬੈਰਾਜ, ਫਿਲਮ ਵਿਵਾ ਜ਼ਪਾਟਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਅਤੇ ਅਥਲੀਟ ਤੇ ਅਬੋਨੇਹ ਅਸਾਗਰੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਅਮਰੇਕ ਵਿਚ ਅਬੇਬੇ ਬਿਕਲਾ ਬਾਰੇ.
other studies of the use of proverbs in film include work by kevin mckenna on the russian film aleksandr nevsky, haase's study of an adaptation of little red riding hood, elias dominguez barajas on the film viva zapata!, and aboneh ashagrie on the athlete a movie in amharic about abebe bikila .

ਫੋਰੈਸਟ ਗੰਪ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਏਰਿਕ ਰੋਥ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਵਿਚ ਵਿੰਸਟਨ ਗਰੂਮ ਦੇ ਨਾਵਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਦਿ ਹਾਰਡਰ ਦਿ ​​ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਉਲਟਾ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਈਕਲ ਥੈਲਵੈਲ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਨਾਵਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ. ਫਿਲਮ.
in the case of forrest gump, the screenplay by eric roth had more proverbs than the novel by winston groom, but for the harder they come, the reverse is true, where the novel derived from the movie by michael thelwell has many more proverbs than the movie.

ਰੋਮਰ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਕਾਮੇਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਕਹਾਉਤਾਂ", ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦਿ ਏਵੀਏਟਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦਿ ਪਰਫੈਕਟ ਮੈਰਿਜ, ਪੌਲੀਨ ਐਟ ਦ ਬੀਚ, ਫੁਲ ਮੂਨ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਕਾted ਕੱ onੀ ਗਈ ਸੀ ਰੋਮਰ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ੁਦ "ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ​​ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਘਰ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਗੁਆ ​​ਦਿੰਦਾ ਹੈ."
rohmer, the french film director, directed a series of films, the "comedies and proverbs", where each film was based on a proverb the aviator's wife, the perfect marriage, pauline at the beach, full moon in paris the film's proverb was invented by rohmer himself "the one who has two wives loses his soul, the one who has two houses loses his mind."

, ਦਿ ਗ੍ਰੀਨ ਰੇ, ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਗਰਲਫ੍ਰੈਂਡ.
, the green ray, boyfriends and girlfriends.

ਕਹਾਵਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਮਰਡਰ ਵਿਲ ਆ 19ਟ 1939 ਫਿਲਮ, ਟ੍ਰਾਈ, ਟ੍ਰਾਈ ਅਗੇਨ ਅਤੇ ਦਿ ਹਾਰਡਰ ਦ ਡਿੱਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
movie titles based on proverbs include murder will out 1939 film , try, try again, and the harder they fall.

ਇੱਕ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਤੁਰਕੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ, ਤਿੰਨ ਬਾਂਦਰ, ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਰਲੇਖ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ.
the title of an award-winning turkish film, three monkeys, also invokes a proverb, though the title does not fully quote it.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਦੁਰੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਾਟਕ ਬੇਬੀ ਵਿਦ ਬਾਥ ਵਾਟਰ, ਮਰੀ ਗੈਲਾਘਰ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਤਾ ਈਟ ਡੌਗ, ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਹੇਲ ਹੋਯੇਟ ਦੁਆਰਾ ਦਿ ਕੁੱਤਾ ਇਨ ਮੈਨਜਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
they have also been used as the titles of plays baby with the bathwater by christopher durang, dog eat dog by mary gallagher, and the dog in the manger by charles hale hoyt.

ਨਾਟਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਬੇਸ਼ਕ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ il faut qu'une porte soit ohverte ou ਪੌਲ ਡੀ ਮਸਸੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the use of proverbs as titles for plays is not, of course, limited to english plays il faut qu'une porte soit ouverte ou a door must be open or closed by paul de musset.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਲ ਮੋਨਟੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਤੁਰ waysੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
proverbs have also been used in musical dramas, such as the full monty, which has been shown to use proverbs in clever ways.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ: ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਕਸਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕਾਵਿਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ .ਾਲਣ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ਕ suitedੁਕਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
proverbs and musicedit proverbs are often poetic in and of themselves, making them ideally suited for adapting into songs.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਓਪੇਰਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਿਪ-ਹੋਪ ਤਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
proverbs have been used in music from opera to country to hip-hop.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਨ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਗੇਡ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼.
proverbs have also been used in music in other languages, such as the akan language the igede language, and spanish.

ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚ ਐਲਵਿਸ ਪ੍ਰੈਸਲੀ ਦੀ ਆਸਾਨ ਆਓ, ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੈਰੋਲਡ ਰਾੱਬੀ ​​ਕਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਆਰਥਰ ਗਿਲਸਪੀ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਵੱਧਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੌਬ ਡਿਲਨ ਇਕ ਰੋਲਿੰਗ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਚੈਰਜ਼ ਐਪਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਿੱਗਣਾ.
english examples of using proverbs in music include elvis presley's easy come, easy go, harold robe's never swap horses when you're crossing a stream, arthur gillespie's absence makes the heart grow fonder, bob dylan's like a rolling stone, cher's apples don't fall far from the tree.

ਲੀਨ ਐਂਡਰਸਨ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਜੋ ਸਾ southਥ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਕਦੇ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
lynn anderson made famous a song full of proverbs, i never promised you a rose garden written by joe south .

ਸੰਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਮਾਈਕਲ ਟੋਰਕੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ femaleਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਜੋੜ ਲਈ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ.
in choral music, we find michael torke's proverbs for female voice and ensemble.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਲੂਜ਼ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
a number of blues musicians have also used proverbs extensively.

ਦੇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the frequent use of proverbs in country music has led to published studies of proverbs in this genre.

ਰੇਗੀ ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਹਦਾਨ ਬਲਕਮਮੂਰ ਨੇ ਕਹਾਵਤ ਰੀਮਿਕਸ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the reggae artist jahdan blakkamoore has recorded a piece titled proverbs remix.

ਓਪੇਰਾ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the opera contains careful use of proverbs.

ਕਈਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਅਤਿ ਉਦਾਹਰਣ ਜੋ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਕ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਰੂਸ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸਟੀਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, "ਮੇਰੀ ਬਿਹਤਰੀ ਕਦੇ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ".
an extreme example of many proverbs used in composing songs is a song consisting almost entirely of proverbs performed by bruce springsteen, "my best was never good enough".

ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੀਰੇ ਨੇ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਕਹਾਉਤਾਂ" ਹੈ.
the mighty diamonds recorded a song called simply "proverbs".

ਬੈਂਡ ਫਲੀਟ ਫੌਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਪਨਾਮ ਐਲਬਮ ਫਲੀਟ ਫੌਕਸਜ਼ ਦੇ ਕਵਰ ਲਈ ਨੀਂਦਰਲੈਂਡਿਸ਼ ਕਹਾਵਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the band fleet foxes used the proverb painting netherlandish proverbs for the cover of their eponymous album fleet foxes.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕਹਾਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਰਾਕ ਬੈਂਡਾਂ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨਜ਼, ਬੈਡ ਕੰਪਨੀ, ਦਿ ਮਦਰਜ਼ ਆਫ਼ ਇਨਵੈਸਮੈਂਟ, ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਕਾਲ, ਮਾ mਸ ਐਂਡ ਮੈਨ.
in addition to proverbs being used in songs themselves, some rock bands have used parts of proverbs as their names, such as the rolling stones, bad company, the mothers of invention, feast or famine, of mice and men.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਸਮੂਹ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਕਹਾਵਤਾਂ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੱਪ-ਹੋਪ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ "ਕਹਾਵਤ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there have been at least two groups that called themselves "the proverbs", and there is a hip-hop performer in south africa known as "proverb".

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਿਲਡ ਮਿਲਡ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨਾ ਟ੍ਰੇਨ, ਵਧੇਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈਡ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਿੰਡਾ ਰੋਨਸਟੈਡ ਦੁਆਰਾ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਪਰਸ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਡੀਜੇ ਸਕ੍ਰੀਮ ਰੌਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਡਾਲਰ , ਵਿਸੀਅਲ ਫੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨੰਗੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਹੰਸ ਲਈ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਬੌਬੀ ਰੱਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਗੈਂਡਰ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਸਟੀਵ ਕੋਲਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਫਾੱਰ ਫੂਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
in addition, many albums have been named with allusions to proverbs, such as spilt milk a title used by jellyfish and also kristina train , the more things change by machine head, silk purse by linda ronstadt, another day, another dollar by dj scream roccett, the blind leading the naked by vicious femmes, what's good for the goose is good for the gander by bobby rush, resistance is futile by steve coleman, murder will out by fan the fury.

ਕਹਾਵਤ ਜਾਂ ਕਾਲ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਚੱਕ ਰਾਗਨ, ਰੀਫ ਦਿ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਕਾੱਜ਼, ਇੰਡੀਗਿਨਸ ਅਤੇ ਡੇਵਿਚੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the proverb feast or famine has been used as an album title by chuck ragan, reef the lost cauze, indiginus, and davinci.

ਵ੍ਹਾਈਟਹੋਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਦੋ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਰਲਾਇਆ ਛੱਡੋ ਕੋਈ ਵੀ ਬਰਿੱਜ ਛੱਡੋ.
whitehorse mixed two proverbs for the name of their album leave no bridge unburned.

ਬੈਂਡ ਸਪਲਿੰਟਰ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਕ ਐਲਬਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਵਾਇਨ ਇਨ ਰੋਮ, ਲਾਇਨਜ਼ ਖਾਓ.
the band splinter group released an album titled when in rome, eat lions.

ਬੈਂਡ ਡਾcਨਕਾਉਂਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਆਓ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ.
the band downcount used a proverb for the name of their tour, come and take it.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨ ਕਹਾਉਤਾਂ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
sources of proverbsedit proverbs come from a variety of sources.

ਕੁਝ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਵਿਚਾਰਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ, ਪਲੇਟੋ, ਬਾਲਟਾਸਰ, ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ.
some are, indeed, the result of people pondering and crafting language, such as some by confucius, plato, baltasar , etc.

ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਗਾਣੇ, ਵਪਾਰਕ, ​​ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ, ਸਾਹਿਤ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
others are taken from such diverse sources as poetry, stories, songs, commercials, advertisements, movies, literature, etc.

ਯਿਸੂ, ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਾਣੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਮੇਂ ਮੁ originalਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a number of the well known sayings of jesus, shakespeare, and others have become proverbs, though they were original at the time of their creation, and many of these sayings were not seen as proverbs when they were first coined.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
many proverbs are also based on stories, often the end of a story.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਕਹਾਵਤ "ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਕੌਣ ਘੰਟੀ ਕਰੇਗਾ?"
for example, the proverb "who will bell the cat?"

ਚੂਹਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਹੈ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਿ ਬਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ.
is from the end of a story about the mice planning how to be safe from the cat.

ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਜੇ.ਆਰ.ਆਰ.
some authors have created proverbs in their writings, such a j.r.r.

ਟੋਲਕੀਅਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਬੰਪਰ ਸਟਿੱਕਰ.
tolkien, and some of these proverbs have made their way into broader society, such as the bumper sticker pictured here.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ.ਐੱਸ
similarly, c.s.

ਕ੍ਰਿਸਨਿਕਸ ਆਫ ਨਰਨੀਆ ਤੋਂ ਲੈਸਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਂਗਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਦਰਾ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ.
lewis' created proverb about a lobster in a pot, from the chronicles of narnia, has also gained currency.

ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਪਨਿਕ ਸਮਾਜਾਂ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਕਹਾਵਤ ਅਸਲ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
in cases like this, deliberately created proverbs for fictional societies have become proverbs in real societies.

ਇੱਕ ਅਸਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਫਿਲਮ ਫੋਰੈਸਟ ਗੈਂਪ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ "ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਚੌਕਲੇਟ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਰਗੀ ਹੈ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
in a fictional story set in a real society, the movie forrest gump introduced "life is like a box of chocolates" into broad society.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
though many proverbs are ancient, they were all newly created at some point by somebody.

ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਨਵੇਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੈਤੀਅਨ ਕਹਾਵਤ "ਮਛੀ ਜਿਹੜੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵਡ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ".
sometimes it is easy to detect that a proverb is newly coined by a reference to something recent, such as the haitian proverb "the fish that is being microwaved doesn't fear the lightning".

ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਕਾਫ਼ਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੌਜੀ ਭਰਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, "... ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ."
also, there is a proverb in the kafa language of ethiopia that refers to the forced military conscription of the 1980s, "...the one who hid himself lived to have children."

ਇੱਕ ਮੰਗੋਲੀਅਨ ਕਹਾਵਤ ਵੀ ਹਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ ਭਿਖਾਰੀ ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੋਮ ਰਬੜ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ iledੇਰ."
a mongolian proverb also shows evidence of recent origin, "a beggar who sits on gold foam rubber piled on edge."

ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ 1995 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ, ਚੂਥ ਬੇਰ "ਇਮੇਡੀਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ".
a political candidate in kenya popularised a new proverb in his 1995 campaign, chuth ber "immediacy is best".

"ਕਹਾਵਤ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ."
"the proverb has since been used in other contexts to prompt quick action."

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ 1,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
over 1,400 new english proverbs are said to have been coined in the 20th century.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ।
this process of creating proverbs is always ongoing, so that possible new proverbs are being created constantly.

ਉਹ ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
those sayings that are adopted and used by an adequate number of people become proverbs in that society.

ਪੈਰੇਮੋਲੋਜੀਕਲ ਨਿ minimumਨਤਮ ਈਡਿਟ ਗਰਿਗੋਰੀ ਪੈਰਮਜਕੋਵ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁ setਲੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਪੈਰੇਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ" 1979 ਕਿਹਾ.
paremiological minimumedit grigorii permjakov developed the concept of the core set of proverbs that full members of society know, what he called the "paremiological minimum" 1979 .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਬਾਲਗ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਤੋਂ "ਇੱਕ ਖੰਭ ਦੇ ਇੱਜੜ ਦੇ ਪੰਛੀ" ਇੱਕਠੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੈਰਾਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, an adult american is expected to be familiar with "birds of a feather flock together", part of the american paremiological minimum.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ adultਸਤ ਬਾਲਗ ਅਮਰੀਕੀ ਤੋਂ "ਪੁਰਾਣੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ, ਕਾਠੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ" ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਪੈਰਾਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, an average adult american is not expected to know "fair in the cradle, foul in the saddle", an old english proverb that is not part of the current american paremiological minimum.

ਕੇਵਲ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਪਰਮਜਕੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹਰ ਬਾਲਗ਼ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ 800 ਕਹਾਵਤਾਂ, ਕਹਾਵਤਾਂ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਹਿਤਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਿਕ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ."
thinking more widely than merely proverbs, permjakov observed "every adult russian language speaker over 20 years of age knows no fewer than 800 proverbs, proverbial expressions, popular literary quotations and other forms of cliches".

ਪੈਰੇਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੀਮਿਤ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਸ਼ੀਅਨ, ਹੰਗਰੀ, ਚੈੱਕ, ਸੋਮਾਲੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ, ਪੋਲਿਸ਼, ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪੈਰੇਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ. ਹਸ 2008 ਅਤੇ ਹਿਰਸ਼, ਕੇਟ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਲ 1988, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਸਖਾਤਮਕ.
studies of the paremiological minimum have been done for a limited number of languages, including russian, hungarian, czech, somali, nepali, gujarati, spanish, esperanto, polish, ukrainian, two noted examples of attempts to establish a paremiological minimum in america are by haas 2008 and hirsch, kett, and trefil 1988 , the latter more prescriptive than descriptive.

ਪੈਰਾਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਨਕ methodੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there is not yet a recognized standard method for calculating the paremiological minimum, as seen by comparing the various efforts to establish the paremiological minimum in a number of languages.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ.
proverbs in visual formedit from ancient times, people around the world have recorded proverbs in visual form.

ਇਹ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this has been done in two ways.

ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਸਜਾਵਟ ਦੇ inੰਗ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਕਰਾਸ-ਸਿਲਾਈ, ਕੰਧ-ਕੰ .ੇ, ਈਸਟ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ women'sਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਜਾਈਆਂ.
first, proverbs have been written to be displayed, often in a decorative manner, such as on pottery, cross-stitch, murals, kangas east african women's wraps , and quilts.

ਦੂਜਾ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੇਤਰਹੀਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਐਚਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਬੁੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
secondly, proverbs have often been visually depicted in a variety of media, including paintings, etchings, and sculpture.

ਜੈਕੋਬ ਜੋਰਡੇਨਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਤਾਜ ਪਹਿਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬੀ ਆਦਮੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦ ਕਿੰਗ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਹੈ.
jakob jordaens painted a plaque with a proverb about drunkenness above a drunk man wearing a crown, titled the king drinks.

ਸ਼ਾਇਦ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਪੀਟਰ ਬਰੂਗੇਲ ਏਲਡਰ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਬਰੂਗੇਲ ਯੁਨਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੀਦਰਲੈਂਡਿਸ਼ ਕਹਾਉਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ, ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਕਹਾਵਤ ਅਰਥ ਇਕ 2004 ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀਅਮ ਮਿਡਰ 2004 ਏ.
probably the most famous examples of depicting proverbs are the different versions of the paintings netherlandish proverbs by the father and son pieter bruegel the elder and pieter brueghel the younger, the proverbial meanings of these paintings being the subject of a 2004 conference, which led to a published volume of studies mieder 2004a .

ਇਕੋ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਦਿ ਬਲਾਇੰਡ ਲੀਡਿੰਗ ਦਿ ਬਲਾਇੰਡ ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ ਵੀ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ.
the same father and son also painted versions of the blind leading the blind, a biblical proverb.

ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵੀ ਜੋ ਵਾਧੂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਈ ਬਰੇਟੀਨਬੈੱਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਵਰਬਿਡੀਓਮਜ਼.
these and similar paintings inspired another famous painting depicting some proverbs and also idioms leading to a series of additional paintings , such as proverbidioms by t. e. breitenbach.

ਬ੍ਰੂਗੇਲ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਕ ਹੋਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਚੀਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਆਹ ਟੂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ 81 ਕੈਂਟੋਨੀਆਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
another painting inspired by bruegel's work is by the chinese artist, ah to, who created a painting illustrating 81 cantonese sayings.

ਕੋਰੀ ਬਾਰਕਸਡੇਲ ਨੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਖਾਸ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ.
corey barksdale has produced a book of paintings with specific proverbs and pithy quotations.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਕ੍ਰਿਸ ਗੋਲਨ ਨੇ "ਬਿਗ ਫਿਸ਼ ਈਟ ਲਿਟਲ ਫਿਸ਼" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਪੇਂਟ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਰੂਗੇਲ ਦੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਈਟ ਲਿਟਲ ਫਿਸ਼ਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ.
the british artist chris gollon has painted a major work entitled "big fish eat little fish", a title echoing bruegel's painting big fishes eat little fishes.

ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਿੰਨ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬਾਂਦਰ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ "ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਸੁਣੋ, ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖੋ, ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਬੋਲੋ".
sometimes well-known proverbs are pictured on objects, without a text actually quoting the proverb, such as the three wise monkeys who remind us "hear no evil, see no evil, speak no evil".

ਜਦੋਂ ਕਹਾਵਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਦਰਸ਼ਕ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ ਤਾਂ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when the proverb is well known, viewers are able to recognize the proverb and understand the image appropriately, but if viewers do not recognize the proverb, much of the effect of the image is lost.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੈਤਾਮਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੋਨਸਾਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਪਾਨੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਕਿਯੂਰੇਟਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਿਖਿਆ "ਮਰੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਤੇ ਫੁੱਲ", ਕਿਉਰੇਟਰ ਨੇ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥ ਸਮਝੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ.
for example, there is a japanese painting in the bonsai museum in saitama city that depicted flowers on a dead tree, but only when the curator learned the ancient and no longer current proverb "flowers on a dead tree" did the curator understand the deeper meaning of the painting.

ਮਿ visualਡਰ ਅਤੇ ਸੋਬੀਸਕੀ 1999 ਦੁਆਰਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬਚੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
a bibliography on proverbs in visual form has been prepared by mieder and sobieski 1999 .

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੈ, ਪਰ ਦਰਸਾਈ ਕਹਾਵਤ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
interpreting visual images of proverbs is subjective, but familiarity with the depicted proverb helps.

ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦਰਸ਼ਕ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਮਾਰਕ ਡੀ ਸੁਵੇਰੋ ਨੇ "ਪ੍ਰੋਵਰੇਬ" ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਟਨ ਐਚ. ਮੇਅਰਸਨ ਸਿੰਫਨੀ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੱਲਾਸ, ਟੀਐਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
in an abstract non-representational visual work, sculptor mark di suvero has created a sculpture titled "proverb", which is located in dallas, tx, near the morton h. meyerson symphony center.

ਕੁਝ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
some artists have used proverbs and anti-proverbs for titles of their paintings, alluding to a proverb rather than picturing it.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਵਿਵਿਏਨ ਲੇਵਿੱਟ ਨੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ "ਜੇ ਜੁੱਤੀ ਫਿੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਪੈਰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
for example, vivienne lewitt painted a piece titled "if the shoe fit, must we change the foot?

“, ਜਿਹੜਾ ਨਾ ਤਾਂ ਪੈਰ ਜੁੱਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ herਰਤ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਕਲਪਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ.
", which shows neither foot nor shoe, but a woman counting her money as she contemplates different options when buying vegetables.

ਕਾਰਟੂਨ ਵਿਚਲੇ ਕਹਾਵਤ, ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਾਯੂਰੀਵਾਦੀ ਦੋਵੇਂ, ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਟੂਨ.
proverbs in cartoonsedit cartoonists, both editorial and pure humorists, have often used proverbs, sometimes primarily building on the text, sometimes primarily on the situation visually, the best cartoons combining both.

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਅਕਸਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਾਵਤ ਵਜੋਂ ਮਰੋੜਨਾ।
not surprisingly, cartoonists often twist proverbs, such as visually depicting a proverb literally or twisting the text as an anti-proverb.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ withਗੁਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਇਕ ਕਾਰਟੂਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਟਰਸ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੀੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਪਲੇਟਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, "ਦੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੰਛੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ... ਇੱਥੇ ਜਾਓ."
an example with all of these traits is a cartoon showing a waitress delivering two plates with worms on them, telling the customers, "two early bird specials... here ya go."

ਰਵਾਇਤੀ ਤਿੰਨ ਸਮਝਦਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਬਲਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜ਼ਾਰੋ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the traditional three wise monkeys were depicted in bizarro with different labels.

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸੁਣਨ, ਆਦਿ.
instead of the negative imperatives, the one with ears covered bore the sign and speak , the one with eyes covered bore the sign and hear , etc.

ਹੇਠਾਂ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ.
the caption at the bottom read power of positive thinking.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਟੂਨ ਨੇ ਇਕ ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਿਚ ਇਕ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਇਕ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰੋਕਣ ਦੀ ਇਕ ਰਕਮ ਹੋਵੇਗੀ.
another cartoon showed a customer in a pharmacy telling a pharmacist, 'll have an ounce of prevention.

ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਅਰਗੀਲ ਸਵੈਟਰ ਨੇ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਾਹਨ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਇਕ ਮਮੀ ਲੱਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਰੱਸੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੈਪਸ਼ਨ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੰਮੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣਗੇ.
the comic strip the argyle sweater showed an egyptian archeologist loading a mummy on the roof of a vehicle, refusing the offer of a rope to tie it on, with the caption fool and his mummy are soon parted.

ਕਾਮਿਕ ਵਨ ਬਿੱਗ ਹੈਪੀ ਨੇ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦਰਸਾਈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 'ਹਾਸੇ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ... ਵਰਗੇ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ... ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰੀ ਡਾਇਪਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ.
the comic one big happy showed a conversation where one person repeatedly posed part of various proverb and the other tried to complete each one, resulting in such humorous results as 't change horses... unless you can lift those heavy diapers.

ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨੁਕਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਨੂੰ.
editorial cartoons can use proverbs to make their points with extra force as they can invoke the wisdom of society, not just the opinion of the editors.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਸਿਰਫ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਜੀਐਸਏ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਘੜੇ ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿਖਾਇਆ - ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਕੇਟਲ ਨੂੰ ਲੇਬਲ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ, ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ!
in an example that invoked a proverb only visually, when a us government agency gsa was caught spending money extravagantly, a cartoon showed a black pot labeled € telling a black kettle labeled € , wasting the taxpayers' money!

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸੋਚਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਦੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਸੀ.
it may have taken some readers a moment of pondering to understand it, but the impact of the message was the stronger for it.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਰਟੂਨ ਇੰਨੇ ਆਮ ਹਨ ਕਿ ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਮੀਡਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਵਾਲੀਅਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਟੂਨ.
cartoons with proverbs are so common that wolfgang mieder has published a collected volume of them, many of them editorial cartoons.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਵਾਸਤਿਕ ਲੇਬਲ ਵਾਲੀ ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਕੈਪਸ਼ਨ ਵਿਨੋ ਵਰਟੀਸ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ.
for example, a german editorial cartoon linked a current politician to the nazis, showing him with a bottle of swastika-labeled wine and the caption vino veritas.

ਇਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਵੈ-ਚੇਤੰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਮੌਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਖਬਾਰ ਦਿ ਵਾਟਰ ਟਾਵਰ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਾਰਟੂਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ "ਕਹਾਵਤ ਸਥਾਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ.
one cartoonist very self-consciously drew and wrote cartoons based on proverbs for the university of vermont student newspaper the water tower, under the title "proverb place".

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਸ ਐਡਿਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਚੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਰੁਚੀ ਹੈ.
applicationsedit there is a growing interest in deliberately using proverbs to achieve goals, usually to support and promote changes in society.

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਇਹ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on the negative side, this was deliberately done by the nazis.

ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਰਚਨਾਤਮਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
on the more positive side, proverbs have also been used for constructive purposes.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, proverbs have been used for teaching foreign languages at various levels.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵਾਹਿਲੀ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਲ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦਾ ਭੋਜਨ ਵਧਾਉਣਾ.
in addition, proverbs have been used for public health promotion, such as promoting breast feeding with a shawl bearing a swahili proverb milk is .

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵੇਸਵਾਪੁਣੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ, ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ, ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਦੀ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
proverbs have also been applied for helping people manage diabetes, to combat prostitution, and for community development., to resolve conflicts, and to slow the transmission of hiv.

ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਹੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਸੇਵਕਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਜੋਸਫ਼ ਜੀ. ਹੇਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਛੋਟੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਜ.
the most active field deliberately using proverbs is christian ministry, where joseph g. healey and others have deliberately worked to catalyze the collection of proverbs from smaller languages and the application of them in a wide variety of church-related ministries, resulting in publications of collections and applications.

ਮਸੀਹੀ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਹਾਵਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਈਸਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
this attention to proverbs by those in christian ministries is not new, many pioneering proverb collections having been collected and published by christian workers.

ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਐਡਵਰਡ ਜ਼ੇਲਮ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ 2014 ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੋ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਖੰਡ.
u.s. navy captain edward zellem pioneered the use of afghan proverbs as a positive relationship-building tool during the war in afghanistan, and in 2012 he published two bilingual collections of afghan proverbs in dari and english, part of an effort of nationbuilding, followed by a volume of pashto proverbs in 2014.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਣਾ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
borrowing and spread of proverbsedit proverbs are often and easily translated and transferred from one language into another.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਜਿੰਨੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਕੋ ਕਹਾਵਤ ਅਕਸਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
is nothing so uncertain as the derivation of proverbs, the same proverb being often found in all nations, and it is impossible to assign its paternity.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਅਕਸਰ ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਤਰਾਂ ਤੇ ਉਧਾਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
proverbs are often borrowed across lines of language, religion, and even time.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਲੱਗਭਗ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਪੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, a proverb of the approximate form flies enter a mouth that is is currently found in spain, france, ethiopia, and many countries in between.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਸਥਾਨਕ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱ .ਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੁਆਂ .ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is embraced as a true local proverb in many places and should not be excluded in any collection of proverbs because it is shared by the neighbors.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ, ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬਾਬਲੀਅਨ ਕਹਾਵਤ ਪ੍ਰਿਚਰਡ 1958 146 ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, though it has gone through multiple languages and millennia, the proverb can be traced back to an ancient babylonian proverb pritchard 1958 146 .

ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ, ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ' ਤੇ ਡੁੱਬਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਏ ਅਤੇ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਓਰਮਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
another example of a widely spread proverb is drowning person clutches at , found in peshai of afghanistan and orma of kenya, and presumably places in between.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਪਾਨ ਤਕ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਮ ਹਨ.
proverbs about one hand clapping are common across asia, from dari in afghanistan to japan.

ਕੁਝ ਅਧਿਐਨ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਆਂ neighborsੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪ.
some studies have been done devoted to the spread of proverbs in certain regions, such as india and her neighbors and europe.

ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਇਕ ਅਤਿਅੰਤ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ, ਜਿਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
an extreme example of the borrowing and spread of proverbs was the work done to create a corpus of proverbs for esperanto, where all the proverbs were translated from other languages.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਅਕਸਰ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
it is often not possible to trace the direction of borrowing a proverb between languages.

ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ ਬਹੁਵਚਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this is complicated by the fact that the borrowing may have been through plural languages.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕਲਾਤਮਕ ਰੂਪ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੇਸ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸੀਕ ਰੂਪ ਹੈ.
in some cases, it is possible to make a strong case for discerning the direction of the borrowing based on an artistic form of the proverb in one language, but a prosaic form in another language.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹਨ, ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ.
for example, in ethiopia there is a proverb mothers and water, there is none evil.

ਇਹ ਅਮਹੈਰਿਕ, ਅਲਾਬੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਓਰੋਮੋ, ਓਰੋਮੋ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨ ਦਿਓ.
it is found in amharic, alaaba language, and oromo, three languages of ethiopia oromo hadhaa fi bishaan, hamaa hin qaban.

ਅਮਹੈਰਿਕ,.
amharic , .

ਅਲਾਬਾ "ਵਿਹਾਹਾ ਹਿਇਲੁ ਓਰੋਮੋ ਸੰਸਕਰਣ ਕਾਵਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ -aa ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਾ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ -an ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
alaaba" wiihaa hiilu the oromo version uses poetic features, such as the initial ha in both clauses with the final -aa in the same word, and both clauses ending with -an.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸਵਰ ਏ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਸਵਰ i.
also, both clauses are built with the vowel a in the first and last words, but the vowel i in the one syllable central word.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਅਮਹਾਰਿਕ ਅਤੇ ਅਲਾਬਾ ਸੰਸਕਰਣ ਆਵਾਜ਼ ਅਧਾਰਤ ਕਲਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਬੂਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in contrast, the amharic and alaaba versions of the proverb show little evidence of sound-based art.

ਓਰੋਮੋ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਰੋਮੋ ਰੂਪ ਅਲਾਬਾ ਜਾਂ ਅਮਹੈਰਿਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
based on the verbal artistry of the oromo, it appears that the oromo form is prior to the alaaba or amharic, though it could be borrowed from yet another language.

ਕੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹਨ? ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਹਾਵਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
are cultural values reflected in proverbs?edit there is a longstanding debate among proverb scholars as to whether the cultural values of specific language communities are reflected to varying degree in their proverbs.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਉਸ ਖਾਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ.
many claim that the proverbs of a particular culture reflect the values of that specific culture, at least to some degree.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਮਾਜ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ, ਪੱਖਪਾਤ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੁਆਰਾ ਹੈਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਵਿਸਡਮ ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ, ਕਹਾਣੀਆ ਵਿਚ ਕਹਾਣੀ, ਵਿਕਿਡਮ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ, ਫਨੀਨੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਚ ਘਾਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ, ਅਤੇ "ਰੂਸੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਰਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ".
many writers have asserted that the proverbs of their cultures reflect their culture and values this can be seen in such titles as the following an introduction to kasena society and culture through their proverbs, prejudice, power, and poverty in haiti a study of a nation's culture as seen through its proverbs, proverbiality and worldview in maltese and arabic proverbs, fatalistic traits in finnish proverbs, vietnamese cultural patterns and values as expressed in proverbs, the wisdom and philosophy of the gikuyu proverbs the kihooto worldview, spanish grammar and culture through proverbs, and "how russian proverbs present the russian national character".

ਕੋਹਿਸਤਾਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਥੀਸਿਸ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਫਗਾਨ ਦਾਰੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
kohistani has written a thesis to show how understanding afghan dari proverbs will help europeans understand afghan culture.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ.
however, a number of scholars argue that such claims are not valid.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਹਨ.
they have used a variety of arguments.

ਗ੍ਰਾਬਰਗ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਨਜ਼ਰੀਆ ਨਹੀਂ.
grauberg argues that since many proverbs are so widely circulated they are reflections of broad human experience, not any one culture's unique viewpoint.

ਇਸ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, 199 ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ, ਜੇਂਟੇ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ 10 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ.
related to this line of argument, from a collection of 199 american proverbs, jente showed that only 10 were coined in the usa, so that most of these proverbs would not reflect uniquely american values.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰਕ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਸਰਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਮਿਡਾਇਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਓ ਅਤੇ ਜਾਓ, ਭਾਵ, ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਸਾਡੀ ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਕਿਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
giving another line of reasoning that proverbs should not be trusted as a simplistic guide to cultural values, mieder once observed come and go, that is, antiquated proverbs with messages and images we no longer relate to are dropped from our proverb repertoire, while new proverbs are created to reflect the mores and values of our , so old proverbs still in circulation might reflect past values of a culture more than its current values.

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਹਾਵਤਕਾਰੀ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਤਹ 'ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ, ਉਪਰੋਕਤ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖੋ.
also, within any proverb repertoire, there may be , proverbs that contradict each other on the surface see section above .

ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when examining such counter proverbs, it is difficult to discern an underlying cultural value.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਕੱ. ਸਕਦਾ".
with so many barriers to a simple calculation of values directly from proverbs, some feel "one cannot draw conclusions about values of speakers simply from the texts of proverbs".

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
many outsiders have studied proverbs to discern and understand cultural values and world view of cultural communities.

ਇਹ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
these outsider scholars are confident that they have gained insights into the local cultures by studying proverbs, but this is not universally accepted.

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਸਬੂਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
seeking empirical evidence to evaluate the question of whether proverbs reflect a values, some have counted the proverbs that support various values.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮੂਨ ਉਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਘਾਨਾ ਦੇ ਬੁ buਲਸਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
for example, moon lists what he sees as the top ten core cultural values of the builsa society of ghana, as exemplified by proverbs.

ਉਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ 18% ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਮਿ theਨਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ।
he found that 18% of the proverbs he analyzed supported the value of being a member of the community, rather than being independent.

ਇਹ ਦੂਸਰੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮੂਹਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਬੁਈਲਾਸਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਹੱਤਵ ਹੈ.
this was corroboration to other evidence that collective community membership is an important value among the builsa.

ਤਾਜਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੈੱਲ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਤਾਜਿਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਵੇਖੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਥੀਸਸ ਵਿਚ ਫੋਕਸ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ 1900 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਇਆ ਸੈਕਸ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਰਵੱਈਏ.
in studying tajik proverbs, bell notes that the proverbs in his corpus illustrate tajik and most often observed proverbs reflect the focal and specific discerned in the thesis a study of english proverbs created since 1900 showed in the 1960s a sudden and significant increase in proverbs that reflected more casual attitudes toward sex.

ਕਿਉਂਕਿ 1960 ਦਾ ਯੌਨ ਯੌਨ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਵੀ ਸੀ, ਇਹ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅੰਕੜਾ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
since the 1960s was also the decade of the sexual revolution, this shows a strong statistical link between the changed values of the decades and a change in the proverbs coined and used.

ਇਕ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਉਸੇ ਖੰਡ ਦੇ ਖਣਨ ਵਿਚ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਐਂਗਲੋ-ਅਮੈਰੀਕ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਏ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
another study mining the same volume counted anglo-american proverbs about religion to show that proverbs indicate attitudes toward religion are going downhill.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
there are many examples where cultural values have been explained and illustrated by proverbs.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ, ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਬਹੁਰੰਗੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਘਾਹ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੀਟ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਿਸੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ".
for example, from india, the concept that birth determines one's nature "is illustrated in the oft-repeated proverb there can be no friendship between grass-eaters and meat-eaters, between a food and its eater".

ਕਹਾਉਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੂਲਾਨੀ ਦੇ ਫੁਲਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
proverbs have been used to explain and illustrate the fulani cultural value of pulaaku.

ਪਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ.
but using proverbs to illustrate a cultural value is not the same as using a collection of proverbs to discern cultural values.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਜੌਰਡਨ ਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਦੋ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਸੈਕਸਿਸਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰ ਉੱਡਦੇ ਹਨ "," ਜੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ... ", ਅਤੇ" ਸ਼ਬਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ".
in a comparative study between spanish and jordanian proverbs it is defined the social imagination for the mother as an archetype in the context of role transformation and in contrast with the roles of husband, son and brother, in two societies which might be occasionally associated with sexist and when pigs fly", "if a tree falls in the forest...", and "words can never hurt you".

ਡੋਰਿਟੋਸ ਨੇ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਬਣਾਇਆ, "ਜਦੋਂ ਸੂਰ ਉੱਡਦੇ ਹਨ."
doritos made a commercial based on the proverb, "when pigs fly."

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
use of proverbs in advertising is not limited to the english language.

ਸੇਦਾ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
seda has studied the use of proverbs in turkish advertising.

ਤਤੀਰਾ ਨੇ ਜ਼ਿਮਬਾਬਵੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ.
tatira has given a number of examples of proverbs used in advertising in zimbabwe.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਤਤੀਰਾ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਹਨ.
however, unlike the examples given above in english, all of which are anti-proverbs, tatira's examples are standard proverbs.

ਜਿਥੇ ਉਪਰੋਕਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗਾਹਕ ਮੁਸਕਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਚ "ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਾਵਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮੇਂ-ਸਨਮਾਨਤ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ".
where the english proverbs above are meant to make a potential customer smile, in one of the zimbabwean examples "both the content of the proverb and the fact that it is phrased as a proverb secure the idea of a secure time-honored relationship between the company and the individuals".

ਜਦੋਂ ਨਵੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕਰਕੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ".
when newer buses were imported, owners of older buses compensated by painting a traditional proverb on the sides of their buses, "going fast does not assure safe arrival".

ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
conservative languageedit because many proverbs are both poetic and traditional, they are often passed down in fixed forms.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਕਸਰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪੁਰਾਤੱਤਵ, ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
though spoken language may change, many proverbs are often preserved in conservative, even archaic, form.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "ਬੇਟਵਿਕਸੈਕਸਟ" ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਕਹਾਵਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਕੱਪ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ ਹਨ."
in english, for example, "betwixt" is not used by many, but a form of it is still heard or read in the proverb "there is many a slip 'twixt the cup and the lip."

ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਰੂਪ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the conservative form preserves the meter and the rhyme.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੁਰਾਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ .ਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਹਾਰਕ, ਯੂਨਾਨ, ਨਸੇਂਗਾ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
this conservative nature of proverbs can result in archaic words and grammatical structures being preserved in individual proverbs, as has been documented in amharic, greek, nsenga, and polish.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇੰਨੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ.
in addition, proverbs may still be used in languages which were once more widely known in a society, but are now no longer so widely known.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱ areੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਿਖਿਅਤ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
for example, english speakers use some non-english proverbs that are drawn from languages that used to be widely understood by the educated class, e.g.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ "ਸੀ'ਸਟ ਲਾ ਵੀ" ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ "ਕਾਰਪੇ ਡਾਇਮ".
"c'est la vie" from french and "carpe diem" from latin.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਅਕਸਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
proverbs are often handed down through generations.

ਇਸ ਲਈ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਪ, ਅਸਪਸ਼ਟ ਪੇਸ਼ੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਹਥਿਆਰ, ਅਣਜਾਣ ਪੌਦੇ, ਜਾਨਵਰ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ."
therefore, "many proverbs refer to old measurements, obscure professions, outdated weapons, unknown plants, animals, names, and various other traditional matters."

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਆਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਆਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
therefore, it is common that they preserve words that become less common and archaic in broader society.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ "ਮੋਚੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ".
for example, english has a proverb "the cobbler's children have no shoes".

ਸ਼ਬਦ "ਮੋਚੀ", ਮਤਲਬ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
the word "cobbler", meaning a maker of shoes, is now unknown among many english speakers, but it is preserved in the proverb.

ਕਹਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤ studyedit ਇਕ ਸੈਮੀਨਲ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਰੋਤ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਟੇਲਰ ਦੇ the ਕਹਾਵਤ 1931 ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਟੇਲਰ ਦੀ ਇੰਡੈਕਸ ਨਾਲ wolfgang mieder ਕੇ republished ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ 1985 1934 ਹੈ .
sources for proverb studyedit a seminal work in the study of proverbs is archer taylor's the proverb 1931 , later republished by wolfgang mieder with taylor's index included 1985 1934 .

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਮੀਡਰ ਦੀ 2004 ਵਾਲੀਅਮ, ਕਹਾਵਤਜ਼ ਏ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਹੈ.
a good introduction to the study of proverbs is mieder's 2004 volume, proverbs a handbook.

ਮੀਡਰ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੇਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
mieder has also published a series of bibliography volumes on proverb research, as well as a large number of articles and other books in the field.

ਸਟੈਨ ਨੁਸਬਾਉਮ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਡੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰੀਪ੍ਰਿੰਟ, ਅਸਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਈਸਾਈ ਸੇਵਕਾਈ 1998 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
stan nussbaum has edited a large collection on proverbs of africa, published on a cd, including reprints of out-of-print collections, original collections, and works on analysis, bibliography, and application of proverbs to christian ministry 1998 .

ਪੱਕਜ਼ੋਲੇ ਨੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 55 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 1997 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
paczolay has compared proverbs across europe and published a collection of similar proverbs in 55 languages 1997 .

ਮੀਡਰ ਨੇ ਕਹਾਵਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਸਾਲਾ, ਪ੍ਰੋਵਰਬੀਅਮ ਆਈਐਸਐਸਐਨ 0743-782 ਐਕਸ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਮੁੱਦੇ availableਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
mieder edits an academic journal of proverb study, proverbium issn 0743-782x , many back issues of which are available online.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਲੇਖਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਖੰਡ ਮਿਡਰ ਅਤੇ ਐਲਨ ਡੰਡਸ ਦੁਆਰਾ 1994 1981 ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a volume containing articles on a wide variety of topics touching on proverbs was edited by mieder and alan dundes 1994 1981 .

ਪਰੇਮੀਆ ਕਹਾਵਤਾਂ ਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਰਸਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੇਖ availableਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
paremia is a spanish-language journal on proverbs, with articles available online.

ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਤਾਵੀਰਾ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਬੋਲਚਾਲ ਤੋਂ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਾਗਜ਼ ਹਨ।
there are also papers on proverbs published in conference proceedings volumes from the annual interdisciplinary colloquium on proverbs in tavira, portugal.

ਮੀਡਰ ਨੇ ਸਤਹੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੇਮੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਫਰੇਸੋਲੋਜੀ ਦੀ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
mieder has published a two-volume international bibliography of paremiology and phraseology, with a topical, language, and author index.

ਮਿਡਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
mieder has published a bibliography of collections of proverbs from around the world.

ਕਹਾਵਤ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਣ ਪਛਾਣ, ਪੈਰੀਮੋਲੋਜੀ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ, ਹਰੀਜ਼ਤਾਲੀਨਾ ਹਰੀਜ਼ਤੋਵਾ-ਗੋਟਹਾਰਟ ਅਤੇ ਮੇਲਿਟਾ ਅਲੇਕਸ਼ਾ ਵਰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੇਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਾਰਡਕਵਰ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਖੁੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
a broad introduction to proverb study, introduction to paremiology, edited by hrisztalina hrisztova-gotthardt and melita aleksa varga has been published in both hardcover and free open access, with articles by a dozen different authors.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਹਾਵਤ ਵਿਦਵਾਨ ਪੈਰਾਮਿਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮਿਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰਜ਼ ਐਡਿਟ ਕਲਾਉਡ ਬਰਿਡੈਂਟ ਏਲਨ ਡੰਡਸ ਡੀਸੀਡੀਰੀਅਸ ਇਰਾਸਮਸ ਗਾਲਿਟ ਹਸਨ-ਰੋਕੇਮ ਜੋਸਫ ਜੀ. ਹੇਲੇ ਬਾਰਬਰਾ ਕਿਰਸ਼ਨਬਲਾਟ-ਜਿਮਬਲੇਟ ਅਰਵੋ ਕ੍ਰਿਕਮੈਨ ਮੱਟੀ ਕੁ kuਸੀ ਦਿਮਿਟਰਿਜ਼ ਲੂਕਾਟੋਜ਼ ਜੁਆਨ ਡੀ ਮਾਲ ਲਾਰਾ ਵੋਲਫਗਾਂਗ ਮਿਡੇਰ ਏਰਿਸੇਲਰੈਚੀਅਰਈਨ ਸੀਰੀਆ -ਪ੍ਰੋਵਰਬ ਬਲਾਸਨ ਪੋਪੂਲਰ ਬੁੱਕ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਬ੍ਰੂਅਰ ਦੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦਾ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਥਾ ਕਹਾਵਤ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਪੁਰਾਣੀ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੈਰੇਮੋਲੋਜੀ ਪਰੇਮਿਓਗ੍ਰਾਫੀ ਕਹਾਵਤ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਵਿਕੀਕੋਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਕਿਸ਼ਨਰੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੋਟਸ ਸੰਪਾਦਿਤ ਹਵਾਲੇ ਐਡਿਟ ਬੈਲੀ, ਕਲਿੰਟਨ.
noteworthy proverb scholars paremiologists and paremiographers edit claude buridant alan dundes desiderius erasmus galit hasan-rokem joseph g. healey barbara kirshenblatt-gimblett arvo krikmann matti kuusi dimitrios loukatos juan de mal lara wolfgang mieder elisabeth piirainen dora sakayan mineke schipper archer taylor edward zellem see alsoedit anti-proverb blason populaire book of proverbs brewer's dictionary of phrase and fable list of proverbial phrases old wives' tale paremiology paremiography proverbial phrase saw saying wikiquote english proverbs wiktionary proverbs notesedit referencesedit bailey, clinton.

2004.
2004 .

ਸੀਨਾਈ ਅਤੇ ਨੇਗੇਵ ਤੋਂ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਬਚਾਅ ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਬੇਦੌਇਨ ਕਹਾਉਤਾਂ.
a culture of desert survival bedouin proverbs from sinai and the negev.

ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
yale university press.

ਬੋਰਾਜੋ, ਡੈਨੀਅਲ, ਜੁਆਨ ਰਿਓਸ, ਐਮ. ਐਲੀਸਿਆ ਪਰੇਜ਼, ਅਤੇ ਜੁਆਨ ਪਾਜੋਸ.
borajo, daniel, juan rios, m. alicia perez, and juan pazos.

1990.
1990 .

ਡੋਮੀਨੋਇਸ ਇੱਕ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਹਾਇਰੋਸਟਿਕਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਹੈ.
dominoes as a domain where to use proverbs as heuristics.

ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 5 129-137.
data & knowledge engineering 5 129-137.

ਡੋਮਿੰਗੁਜ਼ ਬੈਰਾਜ, ਏਲੀਅਸ.
dominguez barajas, elias.

2010.
2010 .

ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਕੰਮ.
the function of proverbs in discourse.

ਬਰੂਲੀਨ ਭੇਡ ਗ੍ਰੂਏਟਰ ਦੁਆਰਾ.
berlin mouton de gruyter.

ਗ੍ਰੈਜੀਬੈਕ, ਪੀਟਰ.
grzybek, peter.

"ਕਹਾਵਤ।"
"proverb."

ਸਧਾਰਣ ਫਾਰਮ ਲੋਅਰ ਐਂਡ ਲਿਟਰੇਚਰ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਟੈਕਸਟ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼, ਐਡੀ.
simple forms an encyclopaedia of simple text-types in lore and literature, ed.

ਵਾਲਟਰ ਕੋਚ.
walter koch.

ਬੋਚਮ ਬ੍ਰੋਕਮੀਅਰ, 1994.
bochum brockmeyer, 1994.

227-41.
227-41.

ਹਾਸ, ਹੀਥਰ.
haas, heather.

2008.
2008 .

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਪੈਰੇਮੋਲੋਜੀਕਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤ ਜਾਣੂ.
proverb familiarity in the united states cross-regional comparisons of the paremiological minimum.

ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੋਕੋਲੋਰੀਜ਼ 121.481 ਪੀਪੀ.
journal of american folklore 121.481 pp.

ਹਰਸ਼, ਈ.ਡੀ., ਜੋਸਫ ਕੇਟ, ਜੈਮ ਟ੍ਰੈਫਿਲ.
hirsch, e. d., joseph kett, jame trefil.

1988.
1988 .

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਖਰਤਾ ਦਾ ਕੋਸ਼.
the dictionary of cultural literacy.

ਬੋਸਟਨ ਹਾਫਟਨ ਮਿਫਲਿਨ
boston houghton mifflin.

ਸੇਨ ਆਫ ਕੇਪ, ਮਾਰਕ.
mac coinnigh, marcas.

2012.
2012 .

ਆਇਰਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ructਾਂਚੇ.
syntactic structures in irish-language proverbs.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਹਾਵਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਕਹਾਵਤ 29, 95-136.
proverbium yearbook of international proverb scholarship 29, 95-136.

ਬੋਡੀਸ, ਵੁਲਫਗੈਂਗ.
mieder, wolfgang.

1982.
1982.

ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਿਰੋਧੀ-ਸੰਵਾਦਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ।
proverbs in nazi germany the promulgation of anti-semitism and stereotypes through folklore.

ਦ ਜਰਨਲ americanਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੋਕਲੋਰ 95, ਨੰ.
the journal of american folklore 95, no.

378, ਪੀਪੀ.
378, pp.

ਬੋਡੀਸ, ਵੁਲਫਗੈਂਗ.
mieder, wolfgang.

1982 1990 1993. ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਹਾਵਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੂਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਨੋਟੇਟਿਡ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ.
1982 1990 1993. international proverb scholarship an annotated bibliography, with supplements.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਗਾਰਲੈਂਡ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
new york garland publishing.

ਬੋਡੀਸ, ਵੁਲਫਗੈਂਗ.
mieder, wolfgang.

1994.
1994 .

ਸੂਝਵਾਨ ਸ਼ਬਦ.
wise words.

ਕਹਾਵਤ ਉੱਤੇ ਲੇਖ.
essays on the proverb.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਗਾਰਲੈਂਡ.
new york garland.

ਬੋਡੀਸ, ਵੁਲਫਗੈਂਗ.
mieder, wolfgang.

2001. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਹਾਵਤ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਇੱਕ ਐਨੋਟੇਟਿਡ ਕਿਤਾਬਚਾ.
2001. international proverb scholarship an annotated bibliography.

ਪੂਰਕ iii.
supplement iii .

ਬੱਚੇ, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਪੀਟਰ ਲੰਗ.
bern, new york peter lang.

ਬੋਡੀਸ, ਵੁਲਫਗੈਂਗ.
mieder, wolfgang.

2004 ਏ.
2004a.

ਨੀਦਰਲੈਂਡਿਕ ਕਹਾਉਤਾਂ.
the netherlandish proverbs.

ਕਹਾ ਦੀ ਪੂਰਕ ਲੜੀ ', 16.
supplement series of proverbium, 16.

ਵਰਲਮਟ ਦੀ ਬਰਲਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
burlington university of vermont.

ਬੋਡੀਸ, ਵੁਲਫਗੈਂਗ.
mieder, wolfgang.

2004 ਬੀ.
2004b.

ਕਹਾਉਤਾਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ.
proverbs a handbook.

ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਫੋਕਲੇਅਰ ਹੈਂਡਬੁੱਕ.
greenwood folklore handbooks .

ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਪ੍ਰੈਸ.
greenwood press.

ਮਿਡਰ, ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਅਤੇ ਐਲਨ ਡੰਡਸ.
mieder, wolfgang and alan dundes.

1994.
1994 .

ਕਹਾਵਤ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਝ.
the wisdom of many essays on the proverb.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਾਰਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ 1981 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
originally published in 1981 by garland.

ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਮੈਡੀਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
madison university of wisconsin press.

ਮਿਡਰ, ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਟੋਥਨ ਲਿਟੋਵਕੀਨਾ.
mieder, wolfgang and anna tothne litovkina.

2002.
2002 .

ਮਰੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸਿਆਣਪ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਾਵਤਾਂ.
twisted wisdom modern anti-proverbs.

ਡੀਪ੍ਰੋਵਰਬੀਓ.
deproverbio.

ਮਿਡਰ, ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਅਤੇ ਜੇਨੇਟ ਸੋਬੀਸਕੀ.
mieder, wolfgang and janet sobieski.

1999.
1999 .

ਕਹਾਵਤ ਆਈਕਾਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ.
proverb iconography an international bibliography.

ਬਰਨ ਪੀਟਰ ਲੈਂਗ.
bern peter lang.

ਮਿਸ਼ੇਲ, ਡੇਵਿਡ.
mitchell, david.

2001.
2001 .

1980 ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪੋ.
go proverbs reprint of 1980 .

isbn 0-9706193-1-6.
isbn 0-9706193-1-6.

ਸਲੇਟ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ.
slate and shell.

ਅਖਰੋਟ, ਸਟੈਨ.
nussbaum, stan.

1998.
1998 .

ਵਿਜ਼ਡਮ ਆਫ ਅਫਰੀਕੀ ਕਹਾਉਤਾਂ ਸੀ ਡੀ ਰੋਮ.
the wisdom of african proverbs cd-rom .

ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਸਪਰਿੰਗਸ ਗਲੋਬਲ ਮੈਪਿੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ.
colorado springs global mapping international.

ਓਬੇਂਗ, ਐਸਜੀ 1996.
obeng, s. g. 1996.

ਆਕਾਨ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਖੇਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰਣਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਕਹਾਵਤ.
the proverb as a mitigating and politeness strategy in akan discourse.

ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ 38 3, 521-549.
anthropological linguistics 38 3 , 521-549.

ਪਕਜ਼ੋਲੇ, ਗਯੁਲਾ.
paczolay, gyula.

1997.
1997 .

55 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਹਾਉਤਾਂ.
european proverbs in 55 languages.

, ਹੰਗਰੀ
, hungary.

ਪਰਮੀਆਕੋਵ, ਗਰਿਗੋਰੀ
permiakov, grigorii.

1979.
1979.

ਕਲਿਕ ਦੇ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਕਹਾਵਤ ਤੋਂ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਦੇ ਨੋਟ.
from proverb to folk-tale notes on the general theory of cliche.

ਮਾਸਕੋ ਨੌਕਾ.
moscow nauka.

ਪ੍ਰੀਚਰਡ, ਜੇਮਜ਼.
pritchard, james.

1958.
1958 w.d.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੇੜਲਾ ਪੂਰਬ, ਭਾਗ.
the ancient near east, vol.

ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ, ਐਨ ਜੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
princeton, nj princeton university press.

ਰੇਮੰਡ, ਜੋਸਫ਼.
raymond, joseph.

1956.
1956.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨੀ.
tension in proverbs more light on international understanding.

ਪੱਛਮੀ ਲੋਕਧਾਰਾ 15.3 153-158.
western folklore 15.3 153-158.

ਸ਼ਾਪਿਨ, ਸਟੀਵਨ, “ਕਹਾਵਤਾਂ
shapin, steven, "proverbial economies.

ਆਮ ਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਸਮਝ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
how and understanding of some linguistic and social features of common sense can throw light on more prestigious bodies of knowledge, science for example".

ਚੈੱਨਵਰ ਨੇਵਰ ਹਿਸਟਰੀਕਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦਾ 13 ਵਾਂ ਪੰਨਾ 315-350 ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ, ਜਿਸਦਾ ਸਮਾਂ, ਪੁਲਾੜੀ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿੱਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਟਰਗਲਿੰਗ ਫਾਰ ਕ੍ਰੈਡਿਬਿਲਟੀ ਐਂਡ ਅਥਾਰਟੀ, ਜਾਨਸ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2010, 568 ਪੰਨੇ isbn 978-0801894213.
chapter 13 pages 315-350 of never pure historical studies of science as if it was produced by people with bodies, situated in time, space, culture, and society, and struggling for credibility and authority, johns hopkins university press, 2010, 568 pages isbn 978-0801894213 .

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਲੇਟਿਨ ਆਫ਼ ਦ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਸਨ, ਨੰਬਰ 77, ਦੇ ਸਫ਼ੇ 263-297, 2003 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
first published in the bulletin of the history of medicine, number 77, pages 263-297, 2003.

ਟੇਲਰ, ਆਰਚਰ.
taylor, archer.

1985.
1985 .

ਕਹਾਵਤ ਅਤੇ "ਸੂਚਕ" ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਡੈਕਸ, ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਮਿਡਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the proverb and an index to "the proverb", with an introduction and bibliography by wolfgang mieder.

ਬਰਨ ਪੀਟਰ ਲੈਂਗ.
bern peter lang.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ - ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੰਭੀਰ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇੰਟਰਨੈਸੀਓਨਲ ਡੀ ਪਰੇਮੋਲੋਜੀਆ ਬੋਧਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਫਰੀਕੀ ਕਹਾਵਤਾਂ, ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਹਾਉਤਾਂ ਦੀ ਏਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ, ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ, ਸਵੀਡਿਸ਼, ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹਨ. ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਲੋਕ-ਕਥਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਾਲਟਿਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ, ਪਰ ਕਹਾਵਤ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਈਸਲੈਂਡਿਕ ਸਾਗਾ ਵਿਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਇਕਵਾਲੀਏਂਟ ਸਮੈਲਰਜ਼ ਨਾਲ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
external linksedit serious websites related to the study of proverbs, and some that list regional proverbs internacional de paremiologia cognitive literature african proverbs, sayings and stories west african proverbs in the anii language with meanings, audio and translations into english, french, german, swedish, italian, spanish and netherlands folklore, particularly from the baltic region, but many articles on proverbs proverbs and proverbial materials in the old icelandic sagas select proverbs with equivalents similars english-american turkish islamic proverbs in world languages oxford dictionary of proverbs bibliography.

ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬਚਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮੱਤੀ ਕੁਸੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.
a bibliography of first edition publications and modern editions where they ease understanding of proverb collections the matti kuusi international type system of proverbs collection of international proverbs translated to english.

ਮੂਲ ਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹਕ.
grouped by origin.

ਬੰਗਾਲੀ, ਇਸਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਨਾਮ ਬੰਗਲਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
bengali , also known by its endonym bangla is an indo-aryan language spoken in south asia.

ਇਹ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਕਈ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਅਸਾਮ ਬਾਰਕ ਵੈਲੀ ਅਤੇ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
it is the national and official language of the people's republic of bangladesh, and the official language of several northeastern states of the republic of india, including west bengal, tripura, assam barak valley and andaman and nicobar islands.

210 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਬੰਗਾਲੀ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਦੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਆਸਟ੍ਰੋਐਸੈਟਿਕ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ- ਬਰਮਨ ਪਰਿਵਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੁਝ uralਾਂਚਾਗਤ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ.
with over 210 million speakers, bengali is the seventh most spoken native language in the world bengali is the easternmost indo-european language, it has been influenced by other language families prevalent in south asia, notably the dravidian, the austroasiatic, and the tibeto-burman families, all of which contributed to bengali vocabulary and provided the language with some structural forms.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਉਪ-ਕੋਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਭਾਵ ਅਰਥਾਤ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲੋਨਵਰਡਸ, ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਣ-ਸੋਧਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ.
dictionaries from the early 20th century attributed slightly more than half of the bengali vocabulary to native words i.e., naturally modified sanskrit words, corrupted forms of sanskrit words, and loanwords from non-indo-european languages , about 30 percent to unmodified sanskrit words, and the remainder to foreign words.

ਆਖਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਸੀ.
dominant in the last group was persian, which was also the source of some grammatical forms.

ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਕਾਰਨ.
more recent studies suggest that the use of native and foreign words has been increasing, mainly because of the preference of bengali speakers for the colloquial style.

ਅੱਜ, ਬੰਗਾਲੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁ languageਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
today, bengali is the primary language spoken in bangladesh and the second most spoken language in india.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
bengali literature, with its millennium old history and folk heritage, has extensively developed since the bengali renaissance and is one of the most prominent and diverse literary traditions in asia.

ਦੋਵੇਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਣ ਅਮਰ ਸੋਨਾਰ ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਜਨ ਗਣਾ ਮਨ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ।
both the national anthems of bangladesh amar sonar bangla and india jana gana mana were composed in bengali.

1952 ਵਿਚ, ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਤਬੇ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ।
in 1952, the bengali language movement successfully pushed for the language's official status in the dominion of pakistan.

1999 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
in 1999, unesco recognized 21 february as international mother language day in recognition of the language movement in east pakistan.

ਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
language is an important element of bengali identity and binds together a culturally diverse region.

ਇਤਿਹਾਸ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
history ancient language of bengal sanskrit was spoken in bengal since the first millennium bce.

ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੰਗਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
during the gupta empire, bengal was a hub of sanskrit literature.

ਮੱਧ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਮਗਧਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
the middle indo-aryan dialects were spoken in bengal in the first millennium when the region was a part of the magadha realm.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਗਧੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
these dialects were called magadhi prakrit.

ਉਹ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਅਰਧ ਮਗਧੀ ਬਣ ਗਏ.
they eventually evolved into ardha magadhi.

ਅਰਧਾ ਮਗਧੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
ardha magadhi began to give way to what are called languages at the end of the first millennium.

ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋਰ ਪੂਰਬੀ ਹਿੰਦ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੰਗਾਲੀ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਗਧੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸਰਕਾ ਈ.
emergence of bengali along with other eastern indo-aryan languages, bengali evolved circa ad from sanskrit and magadhi prakrit.

ਪੂਰਬੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਥਾਨਕ, ਪੂਰਬੀ ਜਾਂ ਅਬਾਹੱਟ "ਅਰਥਹੀਣ ਧੁਨੀ", ਆਖਰਕਾਰ ਖੇਤਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਬਿਹਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਬਣ ਗਏ.
the local of the eastern subcontinent, purbi or abahatta "meaningless sounds" , eventually evolved into regional dialects, which in turn formed three groups of the languages, the bihari languages, and the odia language.

ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ 500 ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਕਸਰ ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ.
some argue that the points of divergence occurred much earlier going back to even 500, but the language was not static different varieties coexisted and authors often wrote in multiple dialects in this period.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਧਮਗਾਧੀ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅਬਹਤ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ.
for example, ardhamagadhi is believed to have evolved into abahatta around the 6th century, which competed with the ancestor of bengali for some time.

ਪ੍ਰੋਟੋ-ਬੰਗਾਲੀ ਪਾਲਾ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।
proto-bengali was the language of the pala empire and the sena dynasty.

ਮੱਧ ਬੰਗਾਲੀ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਮੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ-ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ, ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
middle bengali during the medieval period, middle bengali was characterized by the elision of word-final , the spread of compound verbs and arabic and persian influences.

ਬੰਗਾਲੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਬਾਰ ਸੀ।
bengali was an official court language of the sultanate of bengal.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
muslim rulers promoted the literary development of bengali as part of efforts to islamize and to check the influence of sanskrit.

ਬੰਗਾਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।
bengali became the most spoken vernacular language in the sultanate.

ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਪਰਸੋ-ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this period saw borrowing of perso-arabic terms into bengali vocabulary.

ਮੱਧ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀਦਾਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
major texts of middle bengali include chandidas' shreekrishna kirtana.

ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪ 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਨਾਦੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲੀ ਹੈ।
modern bengali the modern literary form of bengali was developed during the 19th and early 20th centuries based on the dialect spoken in the nadia region, a west-central bengali dialect.

ਬੰਗਾਲੀ ਡਿਗਲੋਸੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੇਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੋਲਚਾਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ.
bengali presents a strong case of diglossia, with the literary and standard form differing greatly from the colloquial speech of the regions that identify with the language.

ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਮਗਧੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਤੱਤਸਾਮਾ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, austਸਟ੍ਰੋਐਸੈਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਧਾਰ.
the modern bengali vocabulary contains the vocabulary base from magadhi prakrit and pali, also tatsamas and reborrowings from sanskrit and other major borrowings from persian, arabic, austroasiatic languages and other languages in contact with.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਧਾਰਣ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਾਧੂਭਾਸ਼ਾ ਉਚਿਤ ਰੂਪ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਲਿਖਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲਈ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
during this period, the form of bengali using simplified inflections and other changes, was emerging from sadhubhasha proper form or original form of bengali as the form of choice for written bengali.

1948 ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕੋ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
in 1948 the government of pakistan tried to impose urdu as the sole state language in pakistan, starting the bengali language movement.

ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸਾਬਕਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ, ਜੋ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਭਾਸ਼ਾਈ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। .
the bengali language movement was a popular ethno-linguistic movement in the former east bengal today bangladesh , which was a result of the strong linguistic consciousness of the bengalis to gain and protect spoken and written bengali's recognition as a state language of the then dominion of pakistan.

21 ਫਰਵਰੀ 1952 ਦੇ ਦਿਨ studentsਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਨੇੜੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
on the day of 21 february 1952 five students and political activists were killed during protests near the campus of the university of dhaka.

1956 ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1956 bengali was made a state language of pakistan.

ਇਹ ਦਿਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ 17 ਨਵੰਬਰ 1999 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ.
the day has since been observed as language movement day in bangladesh and was proclaimed the international mother language day by unesco on 17 november 1999, marking bengali language the only language in the world to be also known for its language movements and people sacrificing their life for their mother language.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਹਿਰ 1961 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਇਕੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਚ ਬਰਾਕ ਘਾਟੀ.
a bengali language movement in the indian state of assam took place in 1961, a protest against the decision of the government of assam to make assamese the only official language of the state even though a significant proportion of the population were bengali-speaking, particularly in the barak valley.

2010 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in 2010, the parliament of bangladesh and the legislative assembly of west bengal proposed that bengali be made an official un language.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਏ ਸਨ।
their motions came after bangladeshi prime minister sheikh hasina suggested the idea while addressing the un general assembly that year.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
geographical distribution bengali language is native to the region of bengal, which comprises indian states of west bengal, tripura, southern assam and the present-day nation of bangladesh.

ਜੱਦੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
besides the native region it is also spoken by the majority of the population in the indian union territory of andaman and nicobar islands.

ਓਡੀਸ਼ਾ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।
there is a good presence of bengali-speaking people in odisha, bihar, jharkhand, chhattisgarh and delhi of india.

ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਮੁੰਬਈ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
bengali speaking people are also found in cities like mumbai, varanasi, vrindavan, and other places in india.

ਮਿਡਲ ਈਸਟ, ਜਾਪਾਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਮਾਲਦੀਵਜ਼, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਕਨੈਡਾ ਅਤੇ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਵੀ ਹਨ.
there are also significant bengali-speaking communities in middle east, japan, united states, singapore, malaysia, maldives, australia, canada and the united kingdom and italy.

ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 23 ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
official status bengali is national and official language of bangladesh, and one of the 23 official languages in india.

ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੀ ਬਰਾਕ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
it is the official language of the indian states of west bengal, tripura and in barak valley of assam.

ਇਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
it is also a major language in the indian union territory of andaman and nicobar islands.

ਬੰਗਾਲੀ ਸਤੰਬਰ 2011 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
bengali is a second official language of the indian state of jharkhand since september 2011.

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਰਾਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
it is also a recognized secondary language in the city of karachi in pakistan.

ਕਰਾਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਬੈਚਲਰਸ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਧਿਐਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the department of bengali in the university of karachi also offers regular programs of studies at the bachelors and at the masters levels for bengali literature.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ।
the national anthems of both bangladesh and india were written in bengali by the bengali nobel laureate rabindranath tagore.

2009 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
in 2009, elected representatives in both bangladesh and west bengal called for bengali language to be made an official language of the united nations.

ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਕ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
dialects regional variation in spoken bengali constitutes a dialect continuum.

ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਨੀਤੀ ਕੁਮਾਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੱਡੇ, ਬੰਗਾ, ਕਮਰੂਪਾ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਕ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਮੂਹਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
linguist suniti kumar chattopadhyay grouped these dialects into four large , banga, kamarupa and varendra but many alternative grouping schemes have also been proposed.

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਰੜ ਜਾਂ ਨਦੀਆ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਆਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
the south-western dialects rarh or nadia dialect form the basis of modern standard colloquial bengali.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਚਟਗਾਓਂ, dhakaਾਕਾ ਅਤੇ ਸਿਲੇਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟਾਪਾਂ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਫਰਿਸ਼ਟਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in the dialects prevalent in much of eastern and south-eastern bangladesh barisal, chittagong, dhaka and sylhet divisions of bangladesh , many of the stops and affricates heard in west bengal are pronounced as fricatives.

ਪੱਛਮੀ ਐਲਵੈਲੋ-ਪੈਲੇਟਲ ਸੰਬੰਧ, ਪੂਰਬੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ,,.
western alveolo-palatal affricates , , correspond to eastern , , .

ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਧੁਨੀ 'ਤੇ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਡਾਕਵੋਲੋਵਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਨਾਸਿਕ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ "ਦਿਮਾਗ਼ੀ" ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਲਵੋਲਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the influence of tibeto-burman languages on the phonology of eastern bengali is seen through the lack of nasalized vowels and an alveolar articulation of what are categorised as the "cerebral" consonants as opposed to the postalveolar articulation of west bengal .

ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੇਤੋਨੀਅਨ ਅਤੇ ਚਕਮਾ ਦੇ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some variants of bengali, particularly chittagonian and chakma, have contrastive tone differences in the pitch of the speaker's voice can distinguish words.

ਰੰਗਪੁਰੀ, ਖਾਰੀਆ ਥਾਰ ਅਤੇ ਮਲ ਪਹਾਰੀਆ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
rangpuri, kharia thar and mal paharia are closely related to western bengali dialects, but are typically classified as separate languages.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਾਜੋਂਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹੈ.
similarly, hajong is considered a separate language, although it shares similarities to northern bengali dialects.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
during the standardization of bengali in the 19th century and early 20th century, the cultural center of bengal was in the city of kolkata, founded by the british.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
what is accepted as the standard form today in both west bengal and bangladesh is based on the west-central dialect of nadia district, located next to the border of bangladesh.

ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਹਨ ਜਿਥੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਪੀਕਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ।
there are cases where speakers of standard bengali in west bengal will use a different word from a speaker of standard bengali in bangladesh, even though both words are of native bengali descent.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਲੂਣ ਸ਼ਬਦ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਨ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
for example, the word salt is nun in the west which corresponds to in the east.

ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਕਿਸਮਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਡਿਗਲੋਸੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਗਲੋਸੀਆ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਐਨ-ਗਲੋਸੀਆ ਜਾਂ ਹੀਟਰੋਗਲੋਸੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ.
spoken and literary varieties bengali exhibits diglossia, though largely contested notion as some scholars proposed triglossia or even n-glossia or heteroglossia between the written and spoken forms of the language.

ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਕੁਝ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ वाक्य-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ੁੱਧੂ-ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੁੱਧੂ "ਰਿਸ਼ੀ" ਭਾਵ "ਭਾਸ਼ਾ" ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਕਿਰਿਆ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੱਤਸਮਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸੀ.
two styles of writing, involving somewhat different vocabularies and syntax, have emerged shadhu-bhasha shadhu "sage" bhasha "language" was the written language, with longer verb inflections and more of a pali and sanskrit-derived tatsama vocabulary.

ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਜਨ ਗਣਾ ਮਨ ਵਰਗੇ ਗੀਤ ਸ਼ਾਬਦੁਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ।
songs such as india's national anthem jana gana mana by rabindranath tagore were composed in shadhubhasha.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧੂਭਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਸਧਾਰਨ ਹੈ, ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਮਤ ਹੈ.
however, use of shadhubhasha in modern writing is uncommon, restricted to some official signs and documents in bangladesh as well as for achieving particular literary effects.

ਚੋਲਿਟੋਭਾਸ਼ਾ "ਮੌਜੂਦਾ" ਭਾਸ਼ਾ "ਭਾਸ਼ਾ", ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲਚਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਲਿਖਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਹੈ.
cholitobhasha "current" bhasha "language" , known by linguists as standard colloquial bengali, is a written bengali style exhibiting a preponderance of colloquial idiom and shortened verb forms, and is the standard for written bengali now.

ਇਹ ਰੂਪ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਵੱਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਚੰਦ ਮਿੱਤਰਾ ਅਲੇਰ ਘੈਰ ਦੁਲਾਲ, 1857, ਪ੍ਰਮਾਥ ਚੌਧਰੀ ਸਭੁਜਪਤਰਾ, 1914 ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this form came into vogue towards the turn of the 19th century, promoted by the writings of peary chand mitra alaler gharer dulal, 1857 , pramatha chaudhuri sabujpatra, 1914 and in the later writings of rabindranath tagore.

ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨਕਲ ਹੈ।
it is modeled on the dialect spoken in the shantipur region in nadia district, west bengal.

ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਨਦੀਆ ਮਿਆਰ", "ਨਦੀਆ ਉਪਭਾਸ਼ਾ", "ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ" ਜਾਂ "ਸ਼ਾਂਤੀਪੁਰੀ ਬੰਗਲਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this form of bengali is often referred to as the "nadia standard", "nadia dialect", "southwestern west-central dialect" or "shantipuri bangla".

ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਿਖਾਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲਚਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
while most writing is in standard colloquial bengali, spoken dialects exhibit a greater variety.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਮਿਆਰੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
south-eastern west bengal, including kolkata, speak in standard colloquial bengali.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਮੂਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਦਨਾਪੁਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other parts of west bengal and western bangladesh speak in dialects that are minor variations, such as the midnapore dialect characterised by some unique words and constructions.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
however, a majority in bangladesh speak in dialects notably different from standard colloquial bengali.

ਕੁਝ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚਟਗਾਂਵ ਖੇਤਰ ਦੀ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲਚਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਤਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ.
some dialects, particularly those of the chittagong region, bear only a superficial resemblance to standard colloquial bengali.

ਚਟਗਾਓਂ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਆਮ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the dialect in the chittagong region is least widely understood by the general body of bengalis.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬੰਗਾਲੀ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਚੋਲੀਟੋਭਾਸ਼ਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲਚਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖੇਤਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹਨ.
the majority of bengalis are able to communicate in more than one , speakers are fluent in cholitobhasha standard colloquial bengali and one or more regional dialects.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੋਐਸੈਟਿਕ ਦੇਸੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
even in standard colloquial bengali, the words may differ according to the speakers's religion hindus are more likely to use words derived from sanskrit and of austroasiatic deshi origin whereas muslims are more likely to use words of persian and arabic origin respectively.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਫੋਨੋਲੋਜੀ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਫੋਨਮਿਕ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ 29 ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ 7 ਸਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ 6 ਨਾਸਿਕ ਸਵਰ.
for example phonology the phonemic inventory of standard bengali consists of 29 consonants and 7 vowels, including 6 nasalized vowels.

ਵਸਤੂ ਹੇਠਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਨੇਟਿਕ ਅੱਖ਼ਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹਰੇਕ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਗ੍ਰਾਫਿਮ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the inventory is set out below in the international phonetic alphabet upper grapheme in each box and romanization lower grapheme .

ਬੰਗਾਲੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bengali is known for its wide variety of diphthongs, combinations of vowels occurring within the same syllable.

ਤਣਾਅ ਮਿਆਰੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ, ਤਣਾਅ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
stress in standard bengali, stress is predominantly initial.

ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਟ੍ਰੋਚਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤਣਾਅ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੁlਲੇ ਅੱਖਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਸਾਰੇ ਅਜੀਬ-ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ' ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ -ਜੋ-ਜੀ-ਤਾ "ਸਹਿਕਾਰਤਾ" ਵਰਗੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਬੋਲਡਫੇਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
bengali words are virtually all trochaic the primary stress falls on the initial syllable of the word, while secondary stress often falls on all odd-numbered syllables thereafter, giving strings such as in - -jo-gi-ta "cooperation", where the boldface represents primary and secondary stress.

ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਧਿਕਤਮ ਸਿਲੇਬਿਕ structureਾਂਚਾ ਸੀ.ਵੀ.ਸੀ.
consonant clusters native bengali words do not allow initial consonant clusters the maximum syllabic structure is cvc i.e.

ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਸ੍ਵਰ
one vowel flanked by a consonant on each side .

ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਆਪਣੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਉਧਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ.ਸੀ.ਵੀ.ਸੀ. "ਪਿੰਡ" ਲਈ ਜੀਰਮ ਸੀ.ਵੀ.ਵੀ.ਸੀ. ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਸੀ.ਸੀ.ਵੀ.ਸੀ. "ਸਕੂਲ" ਲਈ ਇਸਕੂਲ ਵੀ.ਸੀ.ਵੀ.ਸੀ.
many speakers of bengali restrict their phonology to this pattern, even when using sanskrit or english borrowings, such as geram cv.cvc for gram ccvc "village" or iskul vc.cvc for skul ccvc "school".

ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਇਕ ਅਬੂਗੀਡਾ ਹੈ, ਇਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਅੱਖਰਾਂ, ਸਵਰਾਂ ਲਈ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ "ਅੰਤਰਿਕ" ਸਵਰੂਪ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਕੋਈ ਸਵਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
writing system the bengali script is an abugida, a script with letters for consonants, diacritics for vowels, and in which an "inherent" vowel is assumed for consonants if no vowel is marked.

ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਸਾਮ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the bengali alphabet is used throughout bangladesh and eastern india assam, west bengal, tripura .

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖਰ ਇਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ 1000 ਈਸਵੀ ਜਾਂ 10 ਵੀਂ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋਏ ਹਨ।
the bengali alphabet is believed to have evolved from a modified brahmic script around 1000 ce or 10th 11th century .

ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਅਰਬੀ ਅਧਾਰਤ ਬਜਾਏ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
note that despite bangladesh being majority muslim, it uses the bengali alphabet rather than an arabic-based one like pakistan does.

ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਇਕ ਸਰਾਪਿਤ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਿਆਰਾਂ ਗ੍ਰਾਫਿਮ ਜਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੌ ਸਵਰ ਅਤੇ ਦੋ ਡਿਫਥੋਂਗ ਅਤੇ ਤੀਹ-ਨੌ ਗ੍ਰੈਫਿਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the bengali script is a cursive script with eleven graphemes or signs denoting nine vowels and two diphthongs, and thirty-nine graphemes representing consonants and other modifiers.

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
there are no distinct upper and lower case letter forms.

ਅੱਖਰ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the letters run from left to right and spaces are used to separate orthographic words.

ਬੰਗਾਲੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਫਿਮਜ਼ ਦੇ ਸਿਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਲੇਟਵੀਂ ਲਕੀਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਟਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
bengali script has a distinctive horizontal line running along the tops of the graphemes that links them together called matra.

ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਇਕ ਅਉਗਿਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਗ੍ਰਾਫਿਅਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ "ਸੁਭਾਵਕ" ਸ੍ਵਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਿਲੇਬਿਕ ਹਨ.
since the bengali script is an abugida, its consonant graphemes usually do not represent phonetic segments, but carry an "inherent" vowel and thus are syllabic in nature.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਛਲਾ ਸਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਰਾਏ" ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਮਨ" ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲੇ ਹਨ.
the inherent vowel is usually a back vowel, either as in "opinion" or , as in "mind", with variants like the more open .

ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰ ਦੇ ਬਗੈਰ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਅੰਜਨ ਗ੍ਰਾਫੀਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
to emphatically represent a consonant sound without any inherent vowel attached to it, a special diacritic, called the , may be added below the basic consonant grapheme as in .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਚਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this diacritic, however, is not common, and is chiefly employed as a guide to pronunciation.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਅੰਜਨ ਗ੍ਰਾਫਿਮਜ਼ ਦਾ ਅਬੂਗੀਡਾ ਸੁਭਾਅ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the abugida nature of bengali consonant graphemes is not consistent, however.

ਅਕਸਰ, ਅੱਖਰ-ਅੰਤਮ ਵਿਅੰਜਨ ਗ੍ਰਾਫਿਮਜ਼, ਹਾਲਾਂਕਿ ਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਂ ਵਿਚੋਲੇ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ.
often, syllable-final consonant graphemes, though not marked by a , may carry no inherent vowel sound as in the final in or the medial in .

ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਹਿਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਅੰਗਿਤ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ, ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਵਿਅੰਜਨ-ਸਵਰਣ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਲਿਗਾਚਰ ਬਣਦੀ ਹੈ.
a consonant sound followed by some vowel sound other than the inherent is orthographically realized by using a variety of vowel allographs above, below, before, after, or around the consonant sign, thus forming the ubiquitous consonant-vowel typographic ligatures.

ਇਹ ਅਲਾਗੋਗ੍ਰਾਫ, ਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸਵਰ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ.
these allographs, called kar, are diacritical vowel forms and cannot stand on their own.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗ੍ਰਾਫ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਲੋਗ੍ਰਾਫ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - i-kar ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੂਲ ਵਿਅੰਜਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, the graph represents the consonant followed by the vowel , where is represented as the diacritical allograph called - i-kar and is placed before the default consonant sign.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਾਫ, €,, ‚,,,‹ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹੋਰ ਸਵਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਡਿਫਥੋਂਗਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹੀ ਵਿਅੰਜਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
similarly, the graphs , € , , ‚ , , , ˆ , ‹ and represent the same consonant combined with seven other vowels and two diphthongs.

ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅੰਜਨ-ਸ੍ਵਰਾਂ ਦੇ ਲਿਗਚਰਾਂ ਵਿਚ, ਅਖੌਤੀ "ਸਹਿਜ" ਸਵਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਕੱun ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕੱulਣਾ ਕਿਸੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ theੰਗ ਨਾਲ ਮੁ consਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ. ਸੰਕੇਤ.
it should be noted that in these consonant-vowel ligatures, the so-called "inherent" vowel is first expunged from the consonant before adding the vowel, but this intermediate expulsion of the inherent vowel is not indicated in any visual manner on the basic consonant sign .

ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਸਵਰਣ ਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਮੁ inਲੀ ਵਸਤੂ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਭਰ, ਸੰਖੇਪ, ਅਲਾਗੋਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਰੂਪ.
the vowel graphemes in bengali can take two forms the independent form found in the basic inventory of the script and the dependent, abridged, allograph form as discussed above .

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਰਵਜ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਵਿਚ ਇਕ ਸਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਵਰ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
to represent a vowel in isolation from any preceding or following consonant, the independent form of the vowel is used.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "ਪੌੜੀ" ਅਤੇ "ਹਿਲਸਾ ਮੱਛੀ" ਵਿੱਚ, ਸਵਰ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ cf. ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
for example, in "ladder" and in "hilsa fish", the independent form of the vowel is used cf.

ਨਿਰਭਰ ਫਾਰਮ.
the dependent form .

ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਕ ਸਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a vowel at the beginning of a word is always realized using its independent form.

ਸਹਿਜ-ਸਵਰ-ਦਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਡਾਇਰੀਆਕਟਿਕਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in addition to the inherent-vowel-suppressing , three more diacritics are commonly used in bengali.

ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਨਸਬੰਦੀ ਲਈ ਇਕ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਲਤਵੀ ਨਾਸਿਕ ਨੂੰ “ਬੰਗਾਲੀ” ਵਾਂਗ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਤਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਗਲੋਟਲ ਫਰਿਕੇਟਿਵ!
these are the superposed , denoting a suprasegmental for nasalization of vowels as in "moon" , the postposed indicating the velar nasal as in "bengali" and the postposed indicating the voiceless glottal fricative as in !

"ਆਓ!"
"ouch!"

ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਜਿਵੇਂ "ਉਦਾਸੀ" ਵਿੱਚ ਹੈ.
or the gemination of the following consonant as in "sorrow" .

ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਅੰਜਨ ਕਲੱਸਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਗਾਚਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the bengali consonant clusters are usually realized as ligatures, where the consonant which comes first is put on top of or to the left of the one that immediately follows.

ਇਹਨਾਂ ਲਿਗਾਂ ਵਿਚ, ਸੰਯੋਜਕ ਵਿਅੰਜਨ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲ ਅਕਸਰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਿਗਾੜ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in these ligatures, the shapes of the constituent consonant signs are often contracted and sometimes even distorted beyond recognition.

ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 285 ਅਜਿਹੇ ਲਿਗਚਰ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in the bengali writing system, there are nearly 285 such ligatures denoting consonant clusters.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਗਾਚਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਫਾਰਮੂਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੇ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਣਾ ਪਿਆ.
although there exist a few visual formulas to construct some of these ligatures, many of them have to be learned by rote.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਇਸ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਦੋ ਮੁੱਖ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦਲਾਪਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ "ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ" ਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਅੰਜਨ ਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
recently, in a bid to lessen this burden on young learners, efforts have been made by educational institutions in the two main bengali-speaking regions west bengal and bangladesh to address the opaque nature of many consonant clusters, and as a result, modern bengali textbooks are beginning to contain more and more "transparent" graphical forms of consonant clusters, in which the constituent consonants of a cluster are readily apparent from the graphical form.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬੰਗਾਲੀ ਛਾਪੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਅੱਜ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ "ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ" ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ "ਧੁੰਦਲੇ" ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਪਏਗਾ , ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
however, since this change is not as widespread and is not being followed as uniformly in the rest of the bengali printed literature, today's bengali-learning children will possibly have to learn to recognize both the new "transparent" and the old "opaque" forms, which ultimately amounts to an increase in learning burden.

ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸਟਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬੰਗਾਲੀ ਬਰਾਬਰ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮਾਨ ਹੈ.
bengali punctuation marks, apart from the downstroke the bengali equivalent of a full stop have been adopted from western scripts and their usage is similar.

ਪੱਛਮੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਲਾਤੀਨੀ, ਸਿਰਿਲਿਕ, ਆਦਿ.
unlike in western scripts latin, cyrillic, etc.

ਜਿੱਥੇ ਅੱਖਰ-ਫਾਰਮ ਇਕ ਅਦਿੱਖ ਬੇਸਲਾਈਨ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੰਗਾਲੀ ਅੱਖਰ-ਰੂਪ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਦਿਸੇ ਖਿਤਿਜੀ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਹੈੱਡਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਲਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਟਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
where the letter-forms stand on an invisible baseline, the bengali letter-forms instead hang from a visible horizontal left-to-right headstroke called matra.

ਇਸ ਮਾਤਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the presence and absence of this matra can be important.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਸਿਰਫ 3 ਮੈਟ੍ਰਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਵਰ e ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਅੱਖਰ-ਰੂਪ ਵੀ ਅੱਖਰ-ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਅੱਖਰ-ਉਚਾਈ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੈਟ੍ਰਾ ਅਤੇ ਇਕ ਅਦਿੱਖ ਬੇਸਲਾਈਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬਕਾਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for example, the letter and the numeral "3" are distinguishable only by the presence or absence of the matra, as is the case between the consonant cluster and the independent vowel e. the letter-forms also employ the concepts of letter-width and letter-height the vertical space between the visible matra and an invisible baseline .

ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ਾਂ, ਸੂਚਕਾਂਕ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਾਫਿਮਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਇਕਸਾਰ ਮਾਨਕ ਕੋਲੇਟਿੰਗ ਕ੍ਰਮ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ.
there is yet to be a uniform standard collating sequence sorting order of graphemes to be used in dictionaries, indices, computer sorting programs, etc.

ਬੰਗਾਲੀ ਗ੍ਰਾਫਿਮਜ਼ ਦੀ.
of bengali graphemes.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
experts in both bangladesh and india are currently working towards a common solution for this problem.

thਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡੂੰਘਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਘੱਟ .ਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਫੋਨਮੇਸ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਾਫਿਮਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
orthographic depth the bengali script in general has a comparatively shallow orthography, i.e., in most cases there is a one-to-one correspondence between the sounds phonemes and the letters graphemes of bengali.

ਪਰ ਗ੍ਰੈਫੀਮ-ਫੋਨੇਮ ਵਿਚ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
but grapheme-phoneme inconsistencies do occur in certain cases.

ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਸੰਗਤਤਾ ਉਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿਚ ਕਈ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
one kind of inconsistency is due to the presence of several letters in the script for the same sound.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੰਗਾਲੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ.
in spite of some modifications in the 19th century, the bengali spelling system continues to be based on the one used for sanskrit, and thus does not take into account some sound mergers that have occurred in the spoken language.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਐਲਵੋਲੋ-ਪਲੈਟਲ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅੱਖਰ ਵਾਇਰਲੈਸ ਅਲਵੋਲਰ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ "ਫਾਲ", "ਬੀਟ" ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, there are three letters , , and for the voiceless alveolo-palatal sibilant , although the letter retains the voiceless alveolar sibilant sound when used in certain consonant conjuncts as in "fall", "beat", etc.

ਇਹ ਪੱਤਰ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਰਿਟਰੋਫਲੇਕਸ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨ ਜੋੜਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ "ਦੁੱਖ", "ਕਬੀਲੇ", ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the letter also retains the voiceless retroflex sibilant sound when used in certain consonant conjuncts as in "suffering", "clan", etc.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਹਨ ਅਤੇ ਅਵਾਜ ਵਾਲੇ ਐਲਵੈਲੋ-ਪਲੈਟਲ ਐਫ੍ਰਿਕੇਟ ਲਈ.
similarly, there are two letters and for the voiced alveolo-palatal affricate .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਟ੍ਰੋਫਲੇਕਸ ਨਾਸਕ ਵਜੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਇਕ ਅਲਵੋਲਰ ਵਜੋਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪੈਲਿੰਗ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ.
moreover, what was once pronounced and written as a retroflex nasal is now pronounced as an alveolar when in conversation the difference is seen heard when reading unless conjoined with another retroflex consonant such as , , and , although the spelling does not reflect this change.

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਖੁੱਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਵਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ meansੰਗਾਂ ਨਾਲ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ "ਇੰਨਾ", acade "ਅਕੈਡਮੀ", "ਅਮੀਬਾ", "ਵੇਖਣ ਲਈ", "ਵਿਅਸਤ", "ਵਿਆਕਰਣ" ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the near-open front unrounded vowel is orthographically realized by multiple means, as seen in the following examples "so much", € "academy", "amoeba", "to see", "busy", "grammar".

ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਸੰਗਤਤਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿਚ ਧਨ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਅਧੂਰੀ ਕਵਰੇਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
another kind of inconsistency is concerned with the incomplete coverage of phonological information in the script.

ਹਰੇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਵਰਤੀ ਸੰਜੋਗ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਧੁਨੀਤਮਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਾਠਕ ਲਈ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the inherent vowel attached to every consonant can be either or depending on vowel harmony with the preceding or following vowel or on the context, but this phonological information is not captured by the script, creating ambiguity for the reader.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਅਕਸਰ ਇਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਘੱਟ" ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗਲਤੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
furthermore, the inherent vowel is often not pronounced at the end of a syllable, as in "less", but this omission is not generally reflected in the script, making it difficult for the new reader.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
many consonant clusters have different sounds than their constituent consonants.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਕਲੱਸਟਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਗੜਬੜ" ਜਾਂ "ਘਾਟਾ" ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ "ਸ਼ਕਤੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, the combination of the consonants and is graphically realized as and is pronounced as in "rugged" or as in "loss" or even as in "power" , depending on the position of the cluster in a word.

ਬੰਗਾਲੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
the bengali writing system is, therefore, not always a true guide to pronunciation.

ਵਰਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ, ਅਸਾਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ-ਅਸਾਮੀ ਜਾਂ ਪੂਰਬੀ ਨਾਗਰੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
uses the script used for bengali, assamese and other languages is known as bengali-assamese or eastern nagari script.

ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮੂਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਅਸਾਮੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the script is known as the bengali alphabet for bengali and its dialects and the assamese alphabet for assamese language with some minor variations.

ਨੇੜਲੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਣੀਪੁਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਮਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮੀਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੀਥੇਈ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਾਲ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
other related languages in the nearby region also make use of the bengali alphabet like the meithei language in the indian state of manipur, where the meitei language has been written in the bengali alphabet for centuries, though the meithei script has been promoted in recent times.

ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਬੰਗਾਲੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ.
romanization there are various ways of romanization systems of bengali created in recent years which have failed to represent the true bengali phonetic sound.

ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੋਮਾਂਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਸਹੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਕਦਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ.
the bengali alphabet has often been included with the group of brahmic scripts for romanization where the true phonetic value of bengali is never represented.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਜਾਂ ਆਈਏਐਸਟੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੱਖਰ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, "ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ" ਜਾਂ ਆਈਟੀਆਰਐਨਐਸਆਈਆਈਆਈ ਕੀਬੋਰਡ ਲਈ upperੁਕਵੇਂ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some of them are the international alphabet of sanskrit transliteration or iast system based on diacritics , "indian languages transliteration" or itrans uses upper case alphabets suited for ascii keyboards , and the national library at kolkata romanization.

ਬੰਗਾਲੀ ਰੋਮਾਂਸਕਰਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
in the context of bengali romanization, it is important to distinguish transliteration from transcription.

ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਅਰਥਥਾਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹੀ ਹੈ
transliteration is orthographically accurate i.e.

ਅਸਲ ਸਪੈਲਿੰਗ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਧੁਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the original spelling can be recovered , whereas transcription is phonetically accurate the pronunciation can be reproduced .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ ਬੰਗਾਲੀ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਾਤੀਨੀ ਟੈਕਸਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਫਿਲਹਾਲ ਇੱਕ ਫੋਨਮਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੇ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦਾ ਸਹੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਉਚਾਰਨ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਲਿਖਿਆ.
although it might be desirable to use a transliteration scheme where the original bengali orthography is recoverable from the latin text, bengali words are currently romanized on wikipedia using a phonemic transcription, where the true phonetic pronunciation of bengali is represented with no reference to how it is written.

ਵਿਆਕਰਣ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਮਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
grammar bengali nouns are not assigned gender, which leads to minimal changing of adjectives inflection .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਰਵਨਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਜਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਚਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ modeਸਤਨ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਜਮਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਮ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀਆਂ.
however, nouns and pronouns are moderately declined altered depending on their function in a sentence into four cases while verbs are heavily conjugated, and the verbs do not change form depending on the gender of the nouns.

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਇੱਕ ਮੁੱਖ-ਅੰਤਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਥੀਮ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਆਮ ਹਨ.
word order as a head-final language, bengali follows word order, although variations to this theme are common.

ਬੰਗਾਲੀ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ.
bengali makes use of postpositions, as opposed to the prepositions used in english and other european languages.

ਨਿਰਣਾਇਕ ਨਾਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਕ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
determiners follow the noun, while numerals, adjectives, and possessors precede the noun.

ਹਾਂ - ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁ wordਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਸਿਲੇਬਲ ਦੀ ਘੱਟ ਐਲ ਟੋਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ ਐਚਐਲ ਟੋਨ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
yes-no questions do not require any change to the basic word order instead, the low l tone of the final syllable in the utterance is replaced with a falling hl tone.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਕਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
additionally, optional particles e.g.

-ਕਿ, -ਨਾ, ਆਦਿ.
-ki, -na, etc.

ਹਾਂ-ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲੇ ਜਾਂ ਅਖੀਰਲੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
are often encliticized onto the first or last word of a yes-no question.

wh- ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਫੋਕਸ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਵ-ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਫਰੰਟ ਕਰਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਕ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
wh-questions are formed by fronting the wh-word to focus position, which is typically the first or second word in the utterance.

ਨਾਮ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਰਵਉਚ ਇਸ ਕੇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਮਜ਼ਦ, ਉਦੇਸ਼ਵਾਦੀ, ਜੈਨੇਟਿਵ ਗ੍ਰਹਿਣਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nouns nouns and pronouns are inflected for case, including nominative, objective, genitive possessive , and locative.

ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਨਾਮ ਲਈ ਕੇਸ ਮਾਰਕਿੰਗ ਪੈਟਰਨ, ਐਨੀਮੇਸੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਡਿਗਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the case marking pattern for each noun being inflected depends on the noun's degree of animacy.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੇਖ ਜਿਵੇਂ - - ਇਕਵਚਨ ਜਾਂ - -ਗੁਲਾ ਬਹੁਵਚਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਾਰਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਸੰਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
when a definite article such as - - singular or - -gula plural is added, as in the tables below, nouns are also inflected for number.

ਜਦੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਮ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
when counted, nouns take one of a small set of measure words.

ਜਾਪਾਨੀ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
similar to japanese, the nouns in bengali cannot be counted by adding the numeral directly adjacent to the noun.

ਨਾਮ ਦਾ ਮਾਪ ਸ਼ਬਦ mw ਅੰਕ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the noun's measure word mw must be used between the numeral and the noun.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਧਾਰਣ ਉਪਾਅ ਸ਼ਬਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ - - ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੇ ਮਾਪ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
most nouns take the generic measure word - - , though other measure words indicate semantic classes e.g.

- - ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ.
- - for humans .

ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਉਪਾਅ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ
measuring nouns in bengali without their corresponding measure words e.g.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ - "ਅੱਠ ਬਿੱਲੀਆਂ" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ungrammatical ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ.
instead of - "eight cats" would typically be considered ungrammatical.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਮ ਅਕਸਰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਮਾਪ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
however, when the semantic class of the noun is understood from the measure word, the noun is often omitted and only the measure word is used, e.g.

ਸ਼ੁਧੁ - ਥੱਕਬੇ.
shudhu - thakbe.

ਲਿਟ.
lit.

"ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਚੇਗਾ."
"only one-mw will remain."

ਮਤਲਬ ਸਮਝਿਆ ਜਾਏਗਾ "ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹੇਗਾ.
would be understood to mean "only one person will remain.

", ਸਿਮੈਨਟਿਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ -
", given the semantic class implicit in - - .

ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਹਿੰਦੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਪੁੰਜ ਨਾਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ.
in this sense, all nouns in bengali, unlike most other indo-european languages, are similar to mass nouns.

ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਲਾਸਾਂ ਹਨ ਸੀਮਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੀਮਤ
verbs there are two classes of verbs finite and non-finite.

ਗੈਰ-ਸੀਮਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਮਾ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੂਜੀ, ਤੀਜੀ, ਤਣਾਅਪੂਰਨ, ਭੂਤਕਾਲ, ਭਵਿੱਖ, ਪਹਿਲੂ ਸਧਾਰਣ, ਸੰਪੂਰਨ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਜਾਣੂ, ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਨੰਬਰ ਲਈ ਨਹੀਂ.
non-finite verbs have no inflection for tense or person, while finite verbs are fully inflected for person first, second, third , tense present, past, future , aspect simple, perfect, progressive , and honor intimate, familiar, and formal , but not for number.

ਸ਼ਰਤੀਆਤਮਕ, ਜ਼ਰੂਰੀ, ਅਤੇ ਮੂਡ ਲਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪੱਖ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
conditional, imperative, and other special inflections for mood can replace the tense and aspect suffixes.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਲਝਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the number of inflections on many verb roots can total more than 200.

ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਿਛੇਤਰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
inflectional suffixes in the morphology of bengali vary from region to region, along with minor differences in syntax.

ਬੰਗਾਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ੀਰੋ ਕੋਪੁਲਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕੋਪੁਲਾ ਜਾਂ ਜੁੜਵਾਂ ਹੋਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਗਾਇਬ ਹੈ.
bengali differs from most indo-aryan languages in the zero copula, where the copula or connective be is often missing in the present tense.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ" ਸੀ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ" ਹੈ.
thus, "he is a teacher" is se , literally "he teacher" .

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ, ਬੰਗਾਲੀ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
in this respect, bengali is similar to russian and hungarian.

ਰੋਮਾਨੀ ਵਿਆਕਰਣ ਵੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ.
romani grammar is also the closest to bengali grammar.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 100,000 ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 50,000 ਨੂੰ ਤਤਸਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 21,100 ਤਦਭਵ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਲੋਨ-ਪਾਸਵਰਡ ਆਸਟੋਰਾਸੀਆਟਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਨ।
vocabulary bengali has as many as 100,000 separate words, of which 50,000 are considered tatsamas, 21,100 are tadbhavas and the remainder loanwords from austroasiatic and other foreign languages.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਗਏ.
however, these figures do not take into account the large proportion of archaic or highly technical words, little used.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਉਪਯੋਗੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ b 67% ਤਦਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੱਤਸਮਾਸ ਕੁਲ ਦੇ ਸਿਰਫ 25% ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the productive vocabulary used in modern literary works, in fact, is made up mostly 67% of tadbhavas, while tatsamas comprise only 25% of the total.

ਆਧੁਨਿਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਬਾਕੀ ਬਚਿਆ 8% ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਗ਼ੈਰ-ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
loanwords from non-indic languages comprise the remaining 8% of the vocabulary used in modern bengali literature.

ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਤੁਰਕੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਸੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ, ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਉਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
because of centuries of contact with europeans, turkic peoples, and persians, the bengali language has absorbed numerous words from foreign languages, often totally integrating these borrowings into the core vocabulary.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਉਧਾਰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the most common borrowings from foreign languages come from three different kinds of contact.

ਕਈ ਸਵਦੇਸ਼ੀ austਸਟ੍ਰੋਐਸੈਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਹਮਲੇ ਜਿਸਦੀ ਦਰਬਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੀ, ਚੋਗਤਾਈ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਏ।
after close contact with several indigenous austroasiatic languages, and later the mughal invasion whose court language was persian, numerous chagatai, arabic, and persian words were absorbed into the lexicon.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਨੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲਏ.
later, east asian travelers and lately european colonialism brought words from portuguese, french, dutch, and most significantly english during the colonial period.

ਨਮੂਨਾ ਪਾਠ ਹੇਠਾਂ ਫੋਨੇਟਿਕ ਰੋਮਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ human ‚. ਬੰਗਾਲੀ ਦੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 1 ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨਮੂਨਾ ਪਾਠ ਹੈ. ਧਾਰਾ ਮਾਨੁਸ਼ ਸਬਦਿਨਭੇ ਨੀ.
sample text the following is a sample text in bengali of article 1 of the universal declaration of human rights bengali in the bengali alphabet ‚ ‚ ‚ bengali in phonetic romanization dhara manush sbadhinbhabe niye .

ਬਿਬੇਕ ਬੁੱਧ ਨੀ
bibek buddhi achhe niye uchit.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਤਮਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲੀ ‹ਬਿਬੇਕ‹ ss ਗਲੋਸ ਕਲਾਜ਼ 1 ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਤੰਤਰ mannerੰਗ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
bengali in the international phonetic alphabet ‹ bibek ‹ ‹ gloss clause 1 all human free-manner-in equal dignity and right taken birth-take do.

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ - ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
their reason and intelligence exist therefore everyone-indeed one another's towards brotherhood-ly attitude taken conduct do should.

ਅਨੁਵਾਦ ਆਰਟੀਕਲ 1 ਸਾਰੇ ਇਨਸਾਨ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
translation article 1 all human beings are born free and equal in dignity and rights.

ਉਹ ਤਰਕ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
they are endowed with reason and conscience.

ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
therefore, they should act towards one another in a spirit of brotherhood.

ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਬੰਗਾਲੀ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਥੌਮਸਨ, ਹੈਨੇ-ਰੂਥ 2012 ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also bangla academy bengali numerals notes references further reading thompson, hanne-ruth 2012 .

ਬੰਗਾਲੀ.
bengali .

ਲੰਡਨ ਓਰੀਐਂਟਲ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਖੰਡ 18.
volume 18 of london oriental and african language library.

ਯੂਹੰਨਾ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
john benjamins publishing.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9027273138.
isbn 9027273138.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼. www.learnbengali.tk ਤੇ - ਬੰਗਾਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕੁਸ਼ੀ ਫਰੀ ਬੰਗਾਲੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਲਿ .ਸ਼ਨਜ਼ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ.
external links bengali language at dmoz www.learnbengali.tk - the easiest way to learn bengali basic ekushey free bengali unicode solutions.

ਬੰਗਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.
bangla academy the south asian literary recordings project, the library of congress.

ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ.
bengali authors.

ਟੀਡੀਆਈਐਲ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਸਰੋਤ ਆਲ ਬੰਗਲਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕ ਬੰਗਾਲੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ dictionaryਨਲਾਈਨ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ, ਬੀ ਡੂਡਰ ਰਸ਼ੀਅਨ, ਰੁਸਕੀ ਯਜਿਕ, ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰੂਸ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ, ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਬਾਲਗ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
bengali computing resources at tdil bangla language and literary society all bangla newspaper link bengali english online dictionary at bdword russian , russkiy yazik, pronounced is an east slavic language and an official language in russia, belarus, kazakhstan, kyrgyzstan and many minor or unrecognised territories.

ਇਹ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਲਾਤਵੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਪਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਕਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਤੰਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਨ।
it is an unofficial but widely spoken language in ukraine and latvia, and to a lesser extent, the other countries that were once constituent republics of the soviet union and former participants of the eastern bloc.

ਰੂਸੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਜੀਵਿਤ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
russian belongs to the family of indo-european languages and is one of the four living members of the east slavic languages.

ਓਲਡ ਈਸਟ ਸਲਾਵੋਨੀਕ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ.
written examples of old east slavonic are attested from the 10th century and beyond.

ਇਹ ਯੂਰਸੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is the most geographically widespread language of eurasia and the most widely spoken of the slavic languages.

ਇਹ ਰੂਸ, ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ 144 ਮਿਲੀਅਨ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ.
it is also the largest native language in europe, with 144 million native speakers in russia, ukraine and belarus.

ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤਵਾਂ.
russian is the eighth most spoken language in the world by number of native speakers and the seventh by total number of speakers.

ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
the language is one of the six official languages of the united nations.

ਰੂਸੀ ਪਲੈਟਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਫੋਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਖੌਤੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
russian distinguishes between consonant phonemes with palatal secondary articulation and those without, the so-called soft and hard sounds.

ਇਹ ਅੰਤਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
this distinction is found between pairs of almost all consonants and is one of the most distinguishing features of the language.

ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਤਣਾਅ-ਰਹਿਤ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ.
another important aspect is the reduction of unstressed vowels.

ਤਣਾਅ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੀਬਰ ਲਹਿਜ਼ਾ, ਜ਼ਨਕ ਉਦਾਰੀਨੀਆ ਨੂੰ ਤਨਾਅ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਰਨਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਜ਼ੋਮੋਕ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇੱਕ ਤਾਲਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੋਕ, ਭਾਵ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਦਰਸਾਓ.
stress, which is unpredictable, is not normally indicated orthographically though an optional acute accent , znak udareniya may be used to mark stress, such as to distinguish between homographic words, for example zamok, meaning a lock and zamok, meaning a castle , or to indicate the proper pronunciation of uncommon words or names.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਰਸ਼ੀਅਨ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
classification russian is a slavic language of the indo-european family.

ਇਹ ਕਿਵੇਨ ਰਸ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਕ ਵਖਰਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ.
it is a lineal descendant of the language used in kievan rus'.

ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਇਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਯੂਰਪੀਅਨ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਅਤੇ ਰੂਸਿਨ, ਪੂਰਬੀ ਸਲੈਵਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
from the point of view of the spoken language, its closest relatives are ukrainian, belarusian, and rusyn, the other three languages in the east slavic group.

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਦੋਭਾਸ਼ਾਵਾਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੂਰਬੀ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰਜ਼ਹਿਕ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਸਿਯੰਕਾ ਵਰਗੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
in many places in eastern and southern ukraine and throughout belarus, these languages are spoken interchangeably, and in certain areas traditional bilingualism resulted in language mixtures such as surzhyk in eastern ukraine and trasianka in belarus.

ਪੂਰਬੀ ਸਲੈਵਿਕ ਪੁਰਾਣੀ ਨੋਵਗੋਰਡ ਉਪਭਾਸ਼ਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ 15 ਵੀਂ ਜਾਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ, ਕਈ ਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
an east slavic old novgorod dialect, although vanished during the 15th or 16th century, is sometimes considered to have played a significant role in the formation of modern russian.

ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚਰਚ ਦੇ ਸਲੈਵੋਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, 19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵੀ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਵਿਆਕਰਣ ਰਸ਼ੀਅਨ ਨਾਲੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
also russian has notable lexical similarities with bulgarian due to a common church slavonic influence on both languages, as well as because of later interaction in the 19th and 20th centuries, although bulgarian grammar differs markedly from russian.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੇਲਾਰੂਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ "ਗ੍ਰੇਟ ਰਸ਼ੀਅਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ "ਵ੍ਹਾਈਟ ਰਸ਼ੀਅਨ" ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ, ਫਿਰ "ਲਿਟਲ ਰਸ਼ੀਅਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the 19th century, the language was often called "great russian" to distinguish it from belarusian, then called "white russian" and ukrainian, then called "little russian".

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਬਦ, ਸ਼ਬਦ ਬਣਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ, ਰੂਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵੀ ਚਰਚ ਸਲੈਵੋਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਸਲੈਵਿਕ ਪੁਰਾਣੀ ਚਰਚ ਸਲੈਵੋਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਸੀਦਿਤ ਰੂਪ ਹੈ. ਰਸ਼ੀਅਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ.
the vocabulary mainly abstract and literary words , principles of word formations, and, to some extent, inflections and literary style of russian have been also influenced by church slavonic, a developed and partly russified form of the south slavic old church slavonic language used by the russian orthodox church.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੂਰਬੀ ਸਲੈਵਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
however, the east slavic forms have tended to be used exclusively in the various dialects that are experiencing a rapid decline.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਬੀ ਸਲੈਵਿਕ ਅਤੇ ਚਰਚ ਸਲੈਵੋਨਿਕ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
in some cases, both the east slavic and the church slavonic forms are in use, with many different meanings.

ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ, ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਖੋ.
for details, see russian phonology and history of the russian language.

ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਰੂਸੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ, ਪੋਲਿਸ਼, ਡੱਚ, ਜਰਮਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਯੂਰਲਿਕ, ਤੁਰਕ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ.
over the course of centuries, the vocabulary and literary style of russian have also been influenced by western and central european languages such as greek, latin, polish, dutch, german, french, italian and english, and to a lesser extent the languages to the south and the east uralic, turkic, persian, arabic, as well as hebrew.

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਮੌਂਟੇਰੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਤਵੱਜੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 1,100 ਘੰਟੇ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
according to the defense language institute in monterey, california, russian is classified as a level iii language in terms of learning difficulty for native english speakers, requiring approximately 1,100 hours of immersion instruction to achieve intermediate fluency.

ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ "ਸਖਤ ਨਿਸ਼ਾਨਾ" ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
it is also regarded by the united states intelligence community as a "hard target" language, due to both its difficulty to master for english speakers and its critical role in american world policy.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਰਸ਼ੀਅਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
standard russian the standard form of russian is generally regarded as the modern russian literary language .

ਇਹ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਰੂਸੀ ਰਾਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰੂਸੀ ਚੈਂਸਲਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਮਾਸਕੋ ਮਿਡਲ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਰੂਸੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it arose in the beginning of the 18th century with the modernization reforms of the russian state under the rule of peter the great, and developed from the moscow middle or central russian dialect substratum under the influence of some of the previous century's russian chancellery language.

ਮਿਖਾਇਲ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1783 ਵਿਚ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸੰਕਲਨ 1783 ਵਿਚ ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਰੂਸੀ ਕੋਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
mikhail lomonosov first compiled a normalizing grammar book in 1755 in 1783 the russian academy's first explanatory russian dictionary appeared.

18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ, ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ .
during the end of the 18th and 19th centuries, a period known as the "golden age", the grammar, vocabulary and pronunciation of the russian language was stabilized and standardized, and it became the nationwide literary language meanwhile, russia's world-famous literature flourished.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਸਿਰਫ ਉੱਚ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸੀ-ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਕਿਸਾਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਰਹੇ।
until the 20th century, the language's spoken form was the language of only the upper noble classes and urban population, as russian peasants from the countryside continued to speak in their own dialects.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
by the mid-20th century, such dialects were forced out with the introduction of the compulsory education system that was established by the soviet government.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਰਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਰਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਝ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਿਕਟਿਵ ਅਜੇ ਵੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
despite the formalization of standard russian, some nonstandard dialectal features such as fricative in southern russian dialects are still observed in colloquial speech.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ 2010 ਵਿੱਚ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ 137.5, ਸੀਆਈਐਸ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 93.7, ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਲਕਨਜ਼ ਵਿੱਚ 12.9, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 7.3, ਏਸ਼ੀਆ 2.7, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1.3, ਸਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 259.8 ਮਿਲੀਅਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। -ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ 0.1, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ 0.2, ਯੂਐਸਏ, ਕਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ 4.1.
geographic distribution in 2010, there were 259.8 million speakers of russian in the world in russia 137.5, in the cis and baltic countries 93.7, in eastern europe and the balkans 12.9, western europe 7.3, asia 2.7, middle east and north africa 1.3, sub-saharan africa 0.1, latin america 0.2, usa, canada, australia and new zealand 4.1.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਮੈਂਡਰਿਨ, ਹਿੰਦੀ ਉਰਦੂ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ 6 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
thus, the russian language is the 6th largest in the world by number of speakers, after english, mandarin, hindi urdu, spanish and arabic.

ਰਸ਼ੀਅਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
russian is one of the six official languages of the united nations.

ਰੂਸ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਰਐਸਐਲ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਰਾਜਾਂ ਲਈ ਰੂਸੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਜੇ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੋਣ ਹੈ.
education in russian is still a popular choice for both russian as a second language rsl and native speakers in russia as well as many of the former soviet republics.

ਬਹੁਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਰੂਸੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
russian is still seen as an important language for children to learn in most of the former soviet republics.

ਸੈਮੂਅਲ ਪੀ. ਹੰਟਿੰਗਟਨ ਨੇ ਕਲੈਸ਼ ਆਫ਼ ਸਿਵਿਲਿਟੀਜ਼ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਾਗ ਤੋਂ ਹਨੋਈ ਤੱਕ ਦਾ ਲੈਂਗੁਆ ਫ੍ਰੈਂਕਾ ਸੀ."
samuel p. huntington wrote in the clash of civilizations, "during the heyday of the soviet union, russian was the lingua franca from prague to hanoi."

ਯੂਰਪ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹਿ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ.
europe in belarus, russian is co-official alongside belarusian per the constitution of belarus.

2006 ਵਿਚ 77% ਆਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ 67% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
77% of the population was fluent in russian in 2006, and 67% used it as the main language with family, friends or at work.

ਐਸਟੋਨੀਆ ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in estonia, russian is officially considered a foreign language.

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ ਦੇ 2011 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 29.6% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
russian is spoken by 29.6% of the population according to a 2011 estimate from the world factbook.

ਲਾਤਵੀਆ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 26.9% ਨਸਲੀ ਰਸ਼ੀਅਨ, 2011 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
despite large russian-speaking minorities in latvia 26.9% ethnic russians, 2011 russian is officially considered a foreign language.

2006 ਵਿਚ 55% ਅਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 26% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
55% of the population was fluent in russian in 2006, and 26% used it as the main language with family, friends or at work.

ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਵਿਚ ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਲੈਂਗੁਆ ਫ੍ਰੈਂਕਾ ਦਾ ਕੰਮ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in lithuania russian is not official, but it still retains the function of lingua franca.

ਦੂਸਰੇ ਦੋ ਬਾਲਟਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟਾ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ 5.0% ਹੈ.
in contrast to the other two baltic states, lithuania has a relatively small russian-speaking minority 5.0% as of 2008 .

ਮਾਲਡੋਵਾ ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in moldova, russian is considered to be the language of inter-ethnic communication under a soviet-era law.

2006 ਵਿਚ 50% ਅਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 19% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
50% of the population was fluent in russian in 2006, and 19% used it as the main language with family, friends or at work.

ਰੂਸ ਵਿੱਚ 2010 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ 138 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 99.4% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2002 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 142.6 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ 99.2% ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।
according to the 2010 census in russia, russian language skills were indicated by 138 million people 99.4% of the population , while according to the 2002 census 142.6 million people 99.2% of the population .

ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਵਿਚ, ਰੂਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਨਸਲੀ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ 1996 ਵਿਚ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in ukraine, russian is seen as a language of inter-ethnic communication, and a minority language, under the 1996 constitution of ukraine.

ਡੈਮੋਸਕੋਪ ਵੀਕਲੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2004 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ 14,400,000 ਮੂਲ ਭਾਸ਼ੀ ਅਤੇ 29 ਮਿਲੀਅਨ ਐਕਟਿਵ ਸਪੀਕਰ ਸਨ।
according to estimates from demoskop weekly, in 2004 there were 14,400,000 native speakers of russian in the country, and 29 million active speakers.

2006 ਵਿਚ 65% ਅਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 38% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
65% of the population was fluent in russian in 2006, and 38% used it as the main language with family, friends or at work.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਇਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਰਸਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
in the 20th century, russian was a mandatory language taught in the schools of the members of the old warsaw pact and in other countries that used to be satellites of the ussr.

ਯੂਰੋਬਰੋਮੀਟਰ 2005 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿੱਥੇ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਪੋਲੈਂਡ, ਚੈੱਕ ਰੀਪਬਲਿਕ, ਸਲੋਵਾਕੀਆ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਹੈ।
according to the eurobarometer 2005 survey, fluency in russian remains fairly high % in some countries, in particular those where the people speak a slavic language and thereby have an edge in learning russian namely, poland, czech republic, slovakia, and bulgaria .

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
significant russian-speaking groups also exist in western europe.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਲਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ.
these have been fed by several waves of immigrants since the beginning of the 20th century, each with its own flavor of language.

ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਜਰਮਨੀ, ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਗ੍ਰੀਸ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਸੀ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਹਨ.
the united kingdom, germany, spain, portugal, france, italy, belgium, greece, norway, and austria have significant russian-speaking communities.

ਅਰਮੀਨੀਆ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਰੂਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫਰੇਮਵਰਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
asia in armenia russian has no official status, but it is recognized as a minority language under the framework convention for the protection of national minorities.

2006 ਵਿੱਚ 30% ਅਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ 2% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
30% of the population was fluent in russian in 2006, and 2% used it as the main language with family, friends or at work.

ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰੁਤਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਰੈਂਕਾ ਹੈ.
in azerbaijan russian has no official status, but is a lingua franca of the country.

2006 ਵਿੱਚ 26% ਅਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ 5% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ.
26% of the population was fluent in russian in 2006, and 5% used it as the main language with family, friends or at work.

ਜਾਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰੁਤਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫਰੇਮਵਰਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
in georgia russian has no official status, but it is recognized as a minority language under the framework convention for the protection of national minorities.

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਸੀ 9% ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
russian is the language of 9% of the population according to the world factbook.

ਈਥਨੋਲਗ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
ethnologue cites russian as the country's de facto working language.

ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਇੱਕ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 7 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਜ਼ਾਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
in kazakhstan russian is not a state language, but according to article 7 of the constitution of kazakhstan its usage enjoys equal status to that of the kazakh language in state and local administration.

2009 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 10,309,500 ਲੋਕ, ਜਾਂ 15 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 84 84.%% ਆਬਾਦੀ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the 2009 census reported that 10,309,500 people, or 84.8% of the population aged 15 and above, could read and write well in russian, as well as understand the spoken language.

ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 5 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਸੀ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
in kyrgyzstan russian is an official language per article 5 of the constitution of kyrgyzstan.

2009 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 482,200 ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 8.99%.
the 2009 census states that 482,200 people speak russian as a native language, or 8.99% of the population.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 15 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਦੇ 1,854,700 ਵਸਨੀਕ, ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 49 .6 49. flu% ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
additionally, 1,854,700 residents of kyrgyzstan aged 15 and above fluently speak russian as a second language, or 49.6% of the population in the age group.

ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਧੀਨ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
in tajikistan russian is the language of inter-ethnic communication under the constitution of tajikistan and is permitted in official documentation.

2006 ਵਿਚ 28% ਆਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ 7% ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
28% of the population was fluent in russian in 2006, and 7% used it as the main language with family, friends or at work.

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ ਨੋਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਸ਼ੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the world factbook notes that russian is widely used in government and business.

ਤੁਰਕਮਿਨੀਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰੂਸ 1996 ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਰੈਂਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠਾ.
in turkmenistan russian lost its status as the official lingua franca in 1996.

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ 12% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਰਸ਼ੀਅਨ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
russian is spoken by 12% of the population according to an undated estimate from the world factbook.

ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
in uzbekistan russian has some official roles, being permitted in official documentation and is the lingua franca of the country and the language of the .

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 14.2% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
russian is spoken by 14.2% of the population according to an undated estimate from the world factbook.

ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਸ਼ੀਅਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਲ 7 ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2005, russian was the most widely taught foreign language in mongolia, and was compulsory in year 7 onward as a second foreign language in 2006.

1999 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1,000,000 ਨਸਲੀ ਯਹੂਦੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
russian is also spoken in israel by at least 1,000,000 ethnic jewish immigrants from the former soviet union, according to the 1999 census.

ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the israeli press and websites regularly publish material in russian.

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਦੇਖੋ.
see also russian language in israel.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
russian is also spoken as a second language by a small number of people in afghanistan.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰੂਸੀ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਲਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1700 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
north america the language was first introduced in north america when russian explorers voyaged into alaska and claimed it for russia during the 1700s.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂਸੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੁਆਰਾ 1867 ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਮੁੱ stayedੇ ਲੋਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਚੇ ਹਨ.
although most russian colonists left after the united states bought the land in 1867, a handful stayed and preserved the russian language in this region to this day, although only a few elderly speakers of this unique dialect are left.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ, ਬੋਸਟਨ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਨੈਸ਼ਵਿਲ, ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਸੀਐਟਲ, ਸਪੋਕੇਨ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ, ਮਿਆਮੀ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਡੇਨਵਰ ਅਤੇ ਕਲੀਵਲੈਂਡ.
sizable russian-speaking communities also exist in north america, especially in large urban centers of the u.s. and canada, such as new york city, philadelphia, boston, los angeles, nashville, san francisco, seattle, spokane, toronto, baltimore, miami, chicago, denver and cleveland.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਖਬਾਰ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਛਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in a number of locations they issue their own newspapers, and live in ethnic enclaves especially the generation of immigrants who started arriving in the early 1960s .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 25% ਨਸਲੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਹਨ.
only about 25% of them are ethnic russians, however.

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਈਟਲਨ ਬੀਚ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਸੀ ਫੋਨਾਂ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਯਹੂਦੀ ਸਨ.
before the dissolution of the soviet union, the overwhelming majority of russophones in brighton beach, brooklyn in new york city were russian-speaking jews.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਨਸਲੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ ਲੋਕ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੂਸੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
afterward, the influx from the countries of the former soviet union changed the statistics somewhat, with ethnic russians and ukrainians immigrating along with some more russian jews and central asians.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2007 ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ 850,000 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁ languageਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।
according to the united states census, in 2007 russian was the primary language spoken in the homes of over 850,000 individuals living in the united states.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਮੈਲਬੌਰਨ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂਸੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਮੈਲਬੌਰਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਨੇਗੀ ਅਤੇ ਕੌਲਫੀਲਡ ਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
australia australian cities melbourne and sydney have russian-speaking populations, with the most russians living in southeast melbourne, particularly the suburbs of carnegie and caulfield.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਯਹੂਦੀਆਂ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀਆਂ, ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਜਾਂ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾਈ speakingਲਾਦ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ sedਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਅਸਥਾਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸਨ.
two-thirds of them are actually russian-speaking descendants of germans, greeks, jews, azerbaijanis, armenians or ukrainians, who either repatriated after the ussr collapsed, or are just looking for temporary employment.

ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਸੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ agencyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੰਗਠਨ, ਯੂਨੈਸਕੋ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੰਗਠਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਯੂਨੀਅਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੰਡ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਕ ਅਦਾਲਤ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡਾਕ ਯੂਨੀਅਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ, ਸੰਗਠਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਯੂਰਪ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸੰਗਠਨ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਸਮੂਹਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਧੀ ਸੰਗਠਨ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸੰਧੀ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜੀਯੂਏਐਮ ਸੰਗਠਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਓਲੰਪੀਆਡ.
russian as an international language russian is one of the official languages or has similar status and interpretation must be provided into russian of the united nations, international atomic energy agency, world health organization, international civil aviation organization, unesco, world intellectual property organization, international telecommunication union, world meteorological organization, food and agriculture organization, international fund for agricultural development, international criminal court, international monetary fund, international olympic committee, universal postal union, world bank, commonwealth of independent states, organization for security and co-operation in europe, shanghai cooperation organisation, eurasian economic community, collective security treaty organization, antarctic treaty secretariat, international organization for standardization, guam organization for democracy and economic development, international mathematical olympiad.

ਰਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਸਾ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਰੂਸੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੋਰਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the russian language is also one of two official languages aboard the international space station nasa astronauts who serve alongside russian cosmonauts usually take russian language courses.

ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਅਪੋਲੋ-ਸੋਯੂਜ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1975 ਵਿਚ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਸੀ.
this practice goes back to the apollo-soyuz mission, which first flew in 1975.

ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
in march 2013 it was announced that russian is now the second-most used language on the internet after english.

ਲੋਕ ਸਾਰੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਦੇ 9.9% ਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ 54 54..7% ਪਿੱਛੇ.
people use the russian language on 5.9% of all websites, slightly ahead of german and far behind english 54.7% .

ਰਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ .ru ਸਾਈਟਾਂ ਦੇ 89.8% 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਡੋਮੇਨ .su ਦੇ ਨਾਲ 88.7% ਸਾਈਟਾਂ' ਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
russian is used not only on 89.8% of .ru sites, but also on 88.7% of sites with the former soviet union domain .su.

ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਵੀ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ .0 .0.%%, ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ .9 86..9%, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ .0 84.%%, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ .6 .6..6%, ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ .9 75..9% ਅਤੇ ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ .8.8..8% ਹਨ।
the websites of former soviet union nations also use high levels of russian 79.0% in ukraine, 86.9% in belarus, 84.0% in kazakhstan, 79.6% in uzbekistan, 75.9% in kyrgyzstan and 81.8% in tajikistan.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੂਸੀ, ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 1000 ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਚੀਨੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
however, russian is the sixth-most used language on the top 1,000 sites, behind english, chinese, french, german and japanese.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਾਸਕੋ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਪੇਂਡੂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੁੰਜ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਜਾਵਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
dialects russian is a rather homogeneous language, in terms of dialectal variation, due to the early political centralization under the moscow rule, compulsory education, mass migration from rural to urban areas in the 20th century, as well as other factors.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਕੈਲਿਨਗ੍ਰੈਡ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬੀ ਵਿਚ ਵਲਾਦੀਵੋਸਟੋਕ ਅਤੇ ਪੈਟ੍ਰੋਪੈਲੋਵਸਕ-ਕਮਚਤਸਕੀ ਤਕ, ਲਗਭਗ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਬੋਲੇ ​​ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਹੈ.
the standard language is used in written and spoken form almost everywhere in the country, from kaliningrad and saint petersburg in the west to vladivostok and petropavlovsk-kamchatsky in the east, notwithstanding the enormous distance in between.

1900 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਰੂਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
despite leveling after 1900, especially in matters of vocabulary and phonetics, a number of dialects still exist in russia.

ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੂਸੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਖੇਤਰੀ ਸਮੂਹਾਂ, "ਉੱਤਰੀ" ਅਤੇ "ਦੱਖਣੀ" ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਮਾਸਕੋ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ.
some linguists divide the dialects of russian into two primary regional groupings, "northern" and "southern", with moscow lying on the zone of transition between the two.

ਦੂਸਰੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਰੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂ ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ, ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ.
others divide the language into three groupings, northern, central or middle and southern, with moscow lying in the central region.

ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਗਠਨ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰਬੀ ਰਸ 'ਜਾਂ ਮੁਸਕੋਵੀ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਲਗਭਗ ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸੰਘੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਗਠਨ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
all dialects also divided in two main chronological categories the dialects of primary formation the territory of the eastern rus' or muscovy, roughly consists of the modern central and northwestern federal districts and secondary formation other territory .

ਰੂਸ ਵਿਚ ਡਾਇਲੇਕਟੋਲੋਜੀ ਦਰਜਨਾਂ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ.
dialectology within russia recognizes dozens of smaller-scale variants.

ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the dialects often show distinct and non-standard features of pronunciation and intonation, vocabulary and grammar.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਆਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
some of these are relics of ancient usage now completely discarded by the standard language.

ਉੱਤਰੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੋਲਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗੀਆਂ ਬੋਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਕਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਰਤਾਰਾ ਓਕੇਨਯ.
the northern russian dialects and those spoken along the volga river typically pronounce unstressed clearly, a phenomenon called okanye .

ਸ੍ਵਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਸਲਾਵਿਕ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅਪੂਰਵਕ ਬੰਦ ਸਿਲੇਬਲੇਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੂਸੀ ਅਤੇ.
besides the absence of vowel reduction, some dialects have high or diphthongal in the place of proto-slavic and in stressed closed syllables as in ukrainian instead of standard russian and .

ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਕ ਪੋਸਟ-ਪੇਜਿਡ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੇਖ ਹੈ - to, -ta, -ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਮਕਦੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਦੇ ਸਮਾਨ.
an interesting morphological feature is a post-posed definite article -to, -ta, -te similarly to that existing in bulgarian and macedonian.

ਦੱਖਣੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਵਿਅੰਜਨ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਕੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਜਿਹੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
in the southern russian dialects, instances of unstressed and following palatalized consonants and preceding a stressed syllable are not reduced to as occurs in the moscow dialect , being instead pronounced in such positions e.g.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਯਕਾਨੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
is pronounced , not this is called yakanye .

ਵਿਅੰਜਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਰਿਕੇਟਿਵ, ਇੱਕ ਅਰਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਤੇ ਨਾਰਦਰਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਅੰਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਅਤੇ.
consonants include a fricative , a semivowel and , whereas the standard and northern dialects have the consonants , , and final and , respectively.

ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲਟਾਲਾਈਜ਼ਡ ਫਾਈਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਤੇ ਨੌਰਦਰਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਣਚਾਹੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the morphology features a palatalized final in 3rd person forms of verbs this is unpalatalized in the standard and northern dialects .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਕਾਨੇ ਅਤੇ ਯਕਾਨੇ, ਇਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਜਾਂ ਦਾਗ਼ੀ, ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਰਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਤਾਲੂ ਵਾਲਾ ਫਾਈਨਲ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੂਰਬੀ ਪੋਲਸੀਅਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਇਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
some of these features such as akanye and yakanye, a debuccalized or lenited , a semivowel and palatalized final in 3rd person forms of verbs are also present in modern belarusian and some dialects of ukrainian eastern polesian , indicating a linguistic continuum.

ਵੇਲਿਕੀ ਨੋਵਗੋਰੋਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੋਕਾਨੇ ਜਾਂ ਸੋਸਕਨਈ ਜਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the city of veliky novgorod has historically displayed a feature called chokanye or tsokanye or , in which and were switched or merged.

ਇਸ ਲਈ, 'ਹੇਰਾਂ' ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
so, 'heron' has been recorded as .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੇਲਰਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੈਲੇਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਸਲੈਵਿਕ ਡਿਫਥੋਂਗ ਏਈ ਦੁਆਰਾ ਅਖੌਤੀ ਇਸ ਲਈ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਜਿਥੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰਸ਼ੀਅਨ ਦੀ 'ਚੇਨ' ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪਹਿਲੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ.
also, the second palatalization of velars did not occur there, so the so-called from the proto-slavic diphthong ai did not cause to shift to therefore, where standard russian has 'chain' , the form is attested in earlier texts.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਸੀ।
among the first to study russian dialects was lomonosov in the 18th century.

19 ਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਦਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in the 19th, vladimir dal compiled the first dictionary that included dialectal vocabulary.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੈਪਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
detailed mapping of russian dialects began at the turn of the 20th century.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਇਲੇਕੋਲੋਜੀਕਲ ਐਟਲਸ, ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨ ਫੋਲੀਓ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in modern times, the monumental dialectological atlas of the russian language , was published in three folio volumes , after four decades of preparatory work.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੋਦਰ ਖਿੱਤੇ, ਡੌਨ, ਕੁਬਾਨ ਅਤੇ ਟੇਰੇਕ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲਚੋ, ਬੋਲੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ 1793 ਵਿਚ ਰੀਸੋਲੇਟਿਡ ਕੋਸੈਕਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
derived languages balachka, a dialect, spoken in krasnodar region, don, kuban and terek, brought by relocated cossacks in 1793 and is based on south-west ukrainian dialect.

1920 ਤੋਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
during russification of aforementioned regions in 1920s to 1950s it was forcefully replaced by russian language, however is still sometimes used even in media.

ਫੇਨਿਆ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੂਲ ਦਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਆਰਗੂਟ, ਰੂਸੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੇਦਨੀ ਅਲੇਉਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਬੇਰਿੰਗ ਆਈਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਗਭਗ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੇ ਅਲੇਉਤ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪੈਡੋਨਕੈਫਸਕੀ ਜੈਰਗਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪੈਡੌਂਕੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਲੈਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਰੂਨੇਟ ਕੋਇਲੀਆ, ਇਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੁਨਿਆਦੀ structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਇਕ ਰਸ਼ੀਅਨ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਪਿਡਗਿਨ, ਜਰਮਨ ਰੰਗਲਿਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
fenya, a criminal argot of ancient origin, with russian grammar, but with distinct vocabulary medny aleut language, a nearly extinct mixed language spoken on bering island that is characterized by its aleut nouns and russian verbs padonkaffsky jargon, a slang language developed by padonki of runet quelia, a macaronic language with russian-derived basic structure and part of the lexicon mainly nouns and verbs borrowed from german runglish, a russian-english pidgin.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ .ੰਗ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਰੂਸੀ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਂ ਸਿੰਟੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
this word is also used by english speakers to describe the way in which russians attempt to speak english using russian morphology and or syntax.

ਰੁਸੇਨੋਰਸਕ, ਇੱਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਰੂਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਰਵੇਈਅਨ ਵਿਆਕਰਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਲੋਪਿਤ ਪਿਡਗਿਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਫਿਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪੋਮੋਰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟਰੈਸੀਅੰਕਾ, ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੀ ਇੱਕ ਭੱਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤੈਮਿਰ ਪਿਡਗਿਨ ਰਸ਼ੀਅਨ, ਨੈਗਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਤਾਈਮਰ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
russenorsk, an extinct pidgin language with mostly russian vocabulary and mostly norwegian grammar, used for communication between russians and norwegian traders in the pomor trade in finnmark and the kola peninsula trasianka, a heavily russified variety of belarusian used by a large portion of the rural population in belarus taimyr pidgin russian, spoken by the nganasan on the taimyr peninsula alphabet russian is written using a cyrillic alphabet.

ਰੂਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ 33 ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the russian alphabet consists of 33 letters.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਖਾਸ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਈਪੀਏ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੂਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਤੇ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਭੇਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਤੇ ਅਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੋਨੈਟਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
the following table gives their upper case forms, along with ipa values for each letter's typical sound older letters of the russian alphabet include , which merged to or and , which both merged to , which merged to , which merged to , which merged to or and and , which later were graphically reshaped into and merged phonetically to or .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਅੱਖਰ ਇਕ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
while these older letters have been abandoned at one time or another, they may be used in this and related articles.

ਯਾਰਸ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾ-ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਘੱਟ, ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ.
the yers and originally indicated the pronunciation of ultra-short or reduced , .

ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਿਲਿਕ ਕੀਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ, ਰੂਸੀ ਅਕਸਰ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
transliteration because of many technical restrictions in computing and also because of the unavailability of cyrillic keyboards abroad, russian is often transliterated using the latin alphabet.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 'ਫਰੌਸਟ' ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ ਮੋਰੋਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਮਾ mouseਸ', ਮਿਸ਼ੇ ਜਾਂ '.
for example, 'frost' is transliterated moroz, and 'mouse' , mysh or '.

ਇਕ ਵਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ, ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਟਾਈਪਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅੱਖਰ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਘੱਟ ਅਕਸਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
once commonly used by the majority of those living outside russia, transliteration is being used less frequently by russian-speaking typists in favor of the extension of unicode character encoding, which fully incorporates the russian alphabet.

ਇਸ ਯੂਨੀਕੋਡ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਫਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਸ਼ੀਅਨ ਅੱਖਰ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪੱਛਮੀ 'ਕਿwਵਰਟੀ' ਕੀਬੋਰਡਾਂ 'ਤੇ ਵੀ.
free programs leveraging this unicode extension are available which allow users to type russian characters, even on western 'qwerty' keyboards.

ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਰਸ਼ੀਅਨ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਸਟਮ ਹਨ.
computing the russian alphabet has many systems of character encoding.

koi8-r ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਟੈਂਡਰਡ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਸੀ.
koi8-r was designed by the soviet government and was intended to serve as the standard encoding.

ਇਹ ਏਨਕੋਡਿੰਗ unix- ਵਰਗੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this encoding was and still is widely used in unix-like operating systems.

ਫਿਰ ਵੀ, ਐਮਐਸ-ਡੌਸ ਅਤੇ ਓਐਸ 2 ਆਈਬੀਐਮ 866, ਰਵਾਇਤੀ ਮੈਕਨੀਤੋਸ਼ ਆਈ ਐਸ ਓ ਆਈ 8859-5 ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਸੀਪੀ 1251 ਨੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ -1211 ਰਸ਼ੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵਿਚ ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਨਕੋਡਿੰਗਜ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ. ਮੋਟੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਈ-ਮੇਲ ਸੰਚਾਰ.
nevertheless, the spread of ms-dos and os 2 ibm866 , traditional macintosh iso iec 8859-5 and microsoft windows cp1251 created chaos and ended by establishing different encodings as de facto standards, with windows-1251 becoming a de facto standard in russian internet and e-mail communication during the period of roughly .

ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ 8-ਬਿੱਟ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ-ਐਕਸਚੇਂਜ ਡਾਟਾ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ utf-8 ਨਾਲ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
all the obsolete 8-bit encodings are rarely used in the communication protocols and text-exchange data formats, being mostly replaced with utf-8.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
a number of encoding conversion applications were developed.

"ਆਈਕਨਵ" ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜੋ ਲੀਨਕਸ, ਮੈਕਨੀਤੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਟੈਕਸਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵੇਲੇ ਕਨਵਰਟਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
"iconv" is an example that is supported by most versions of linux, macintosh and some other operating systems but converters are rarely needed unless accessing texts created more than a few years ago.

ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਟੀਐਫ -8 ਅਰਲੀ ਸੀਰੀਲਿਕ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਏਨਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਲੈਵਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਲੈਵਿਕ, ਪਰ ਸਿਲਿਲਿਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਰਣਮਾਲਾ.
in addition to the modern russian alphabet, unicode and thus utf-8 encodes the early cyrillic alphabet which is very similar to the greek alphabet , as well as all other slavic and non-slavic but cyrillic-based alphabets.

ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਰੂਸੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਸਿਬ ਤੌਰ ਤੇ ਫੋਨਮਿਕ ਹੈ.
orthography russian spelling is reasonably phonemic in practice.

ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਫ਼ੋਨਮਿਕਸ, ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜੀਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਨੁਕਤੇ ਹਨ.
it is in fact a balance among phonemics, morphology, etymology, and grammar and, like that of most living languages, has its share of inconsistencies and controversial points.

1880 ਅਤੇ 1910 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਖ਼ਤ ਸਪੈਲਿੰਗ ਨਿਯਮ ਸਾਬਕਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
a number of rigid spelling rules introduced between the 1880s and 1910s have been responsible for the former whilst trying to eliminate the latter.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਪੈਲਿੰਗ 1918 ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ 1956 ਦੇ ਅੰਤਮ ਕੋਡਿਫਿਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ.
the current spelling follows the major reform of 1918, and the final codification of 1956.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰਪੂਰ ਸਵਾਗਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ.
an update proposed in the late 1990s has met a hostile reception, and has not been formally adopted.

ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਯੂਨਾਨ ਤੇ ਅਧਾਰਤ, 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the punctuation, originally based on byzantine greek, was in the 17th and 18th centuries reformulated on the french and german models.

ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਜ਼ਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
according to the institute of russian language of the russian academy of sciences, an optional acute accent may, and sometimes should, be used to mark stress.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ "ਲਾਕ" "ਕਿਲ੍ਹੇ", "ਲਾਭਦਾਇਕ" "ਖੜੇ", "ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ ਹੈ" "ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ", "ਅਟੈਬਾਯ" " ਵਧੀਆ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ, "ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂਗਾ" "" ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ "," ਕੱਟਣਾ "" "ਕੱਟਣਾ ਹੈ" "ਅਸਧਾਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਮ,,,, ਅਤੇ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਇਕ ਵਾਕ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
for example, it is used to distinguish between otherwise identical words, especially when context does not make it obvious "lock" "castle" , "worthwhile" "standing" , "this is odd" "this is marvelous" , "attaboy" "fine young man" , "i shall learn it" "i recognize it" , "to be cutting" "to have cut" to indicate the proper pronunciation of uncommon words, especially personal and family names , , , , , and to show which is the stressed word in a sentence ?

“ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੂਕੀ ਖਾਧੀ?
"was it you who ate the cookie?

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੁਕੀ ਖਾਧੀ?
did you eat the cookie?

ਕੀ ਇਹ ਉਹ ਕੁਕੀ ਸੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖਾਧੀ ਸੀ? "
was it the cookie that you ate?"

ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਰੂਸੀ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ.
stress marks are mandatory in lexical dictionaries and books for children or russian learners.

ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਆਮ ਸਲੈਵੋਨਿਕ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁ historicalਲੇ ਤੌਰ ਤੇ 1400 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁ historicalਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸੋਧ ਹੋਈ.
phonology the phonological system of russian is inherited from common slavonic it underwent considerable modification in the early historical period before being largely settled around the year 1400.

ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਵਰ ਜਾਂ ਛੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅੰਗ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
the language possesses five vowels or six, under the st. petersburg phonological school , which are written with different letters depending on whether or not the preceding consonant is palatalized.

ਵਿਅੰਜਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਦੇ ਬਨਾਮ ਪੈਲੇਟਲਾਈਜ਼ਡ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਖਤ ਅਤੇ ਨਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the consonants typically come in plain vs. palatalized pairs, which are traditionally called hard and soft.

ਕਠੋਰ ਵਿਅੰਜਨ ਅਕਸਰ ਆਦਰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ.
the hard consonants are often velarized, especially before front vowels, as in irish .

ਮਾਸਕੋ ਬੋਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਮਿਆਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਭਾਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪਿੱਚ ਵਿਚ ਮੱਧਮ ਭਿੰਨਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the standard language, based on the moscow dialect, possesses heavy stress and moderate variation in pitch.

ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਵਰ ਕੁਝ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਣਾਅ-ਰਹਿਤ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਸਵਰਾਂ ਜਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸਵੱਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
stressed vowels are somewhat lengthened, while unstressed vowels tend to be reduced to near-close vowels or an unclear schwa.

ਰੂਸੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸਵਰ ਘਟਾਓ ਦੇਖੋ.
see also vowel reduction in russian.

ਰੂਸੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ structureਾਂਚਾ ਦੋਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the russian syllable structure can be quite complex with both initial and final consonant clusters of up to 4 consecutive sounds.

ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਨਿ standingਕਲੀਅਸ ਸਵਰ ਅਤੇ ਸੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਵੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ theਾਂਚੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. c c c c c c c c ਚਾਰ ਸਮੂਹ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਹੁਤ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇੱਕ ਮੋਰਫਿਮ ਦੇ ਅੰਦਰ.
using a formula with v standing for the nucleus vowel and c for each consonant the structure can be described as follows c c c c v c c c c clusters of four consonants are not very common, however, especially within a morpheme.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ, 'ਝਲਕ', 'ਰਾਜ', 'ਨਿਰਮਾਣ'.
examples , 'glance' , , 'state' , , 'construction' .

ਵਿਅੰਜਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਤਾਲੂਕਰਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਤਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
consonants russian is notable for its distinction based on palatalization of most of the consonants.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਲੋਫੋਨਜ਼ ਨੂੰ ਪਲੈਟਲਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਫੋਨਮੇਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while do have palatalized allophones , only might be considered a phoneme, though it is marginal and generally not considered distinctive.

ਇਕੋ ਇਕ ਨਿ nativeਨਤਮ ਜੋੜਾ ਜੋ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਫੋਨਮੇਮ ਹੋਣ ਦਾ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ç, 'ਇਹ ਬੁਣਦਾ ਹੈ' ç ç ਕੋਟ, 'ਇਸ ਬਿੱਲੀ'.
the only native minimal pair that argues for being a separate phoneme is ‚ , 'it weaves' ‚ ‚ kot , 'this cat' .

ਪੈਲੇਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੀਭ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
palatalization means that the center of the tongue is raised during and after the articulation of the consonant.

ਅਤੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਜੀਭ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਘ੍ਰਿਣਾ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the case of and , the tongue is raised enough to produce slight frication affricate sounds .

ਆਵਾਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜੀਵ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਨਾ ਕਿ ਐਲਵੇਲਰ ਦੇ ਪੱਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the sounds are dental, that is pronounced with the tip of the tongue against the teeth rather than against the alveolar ridge.

ਵਿਆਕਰਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਿੰਥੈਟਿਕ-ਇਨਫਲੇਕਸ਼ਨਲ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਪੱਧਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
grammar russian has preserved an indo-european synthetic-inflectional structure, although considerable levelling has taken place.

ਰੂਸੀ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਚੇਤੰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਇਕ ਪਾਲਿਸ਼ ਆਵਰਤੀ ਬੁਨਿਆਦ ਇਕ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨੀਕ ਵਿਰਾਸਤ ਇਕ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ.
russian grammar encompasses a highly fusional morphology a syntax that, for the literary language, is the conscious fusion of three elements a polished vernacular foundation a church slavonic inheritance a western european style.

ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the spoken language has been influenced by the literary one but continues to preserve characteristic forms.

ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the dialects show various non-standard grammatical features, some of which are archaisms or descendants of old forms since discarded by the literary language.

ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮੋਸਕੋਵਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the church slavonic language was introduced to moskovy in the late 15th century and was adopted as official language for correspondence for convenience.

ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਯਵਨ ਰਸ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡੂਚੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਜਿੱਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੋਸਕੋਵਈ ਨੇ ਮੋਸਕੋਵਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਲਈ, ਗੋਲਡਨ ਹੋੋਰਡ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ.
firstly with the newly conquered south-western regions of former kyivan rus and grand duchy of lithuania, later, when moskovy cut its ties with the golden horde, for communication between all newly consolidated regions of moskovy.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਰੂਸੀ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਖਾਤੇ ਲਈ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਖੋ.
vocabulary see history of the russian language for an account of the successive foreign influences on russian.

ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ.
the number of listed words or entries in some of the major dictionaries published during the past two centuries, and the total vocabulary of alexander pushkin who is credited with greatly augmenting and codifying literary russian , are as follows history and examples the history of russian language may be divided into the following periods.

ਕਿਵਾਨ ਪੀਰੀਅਡ ਅਤੇ ਜਗੀਰੂ ਟੁੱਟਣਾ ਮਾਸਕੋ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਸੋਵੀਅਤ ਅਵਧੀ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਲਗਭਗ 1000 ਈਸਵੀ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੂਸ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਸਲਵ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ, ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਸਮੂਹ.
kievan period and feudal breakup the moscow period centuries empire centuries soviet period and beyond 20th century judging by the historical records, by approximately 1000 ad the predominant ethnic group over much of modern european russia, ukraine and belarus was the eastern branch of the slavs, speaking a closely related group of dialects.

ਲਗਭਗ 880 ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵਾਨ ਰਸ 'ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ, ਨੇ ਓਲਡ ਈਸਟ ਸਲੈਵਿਕ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
the political unification of this region into kievan rus' in about 880, from which modern russia, ukraine and belarus trace their origins, established old east slavic as a literary and commercial language.

ਇਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ 988 ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਲੈਵਿਕ ਓਲਡ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨਿਕ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
it was soon followed by the adoption of christianity in 988 and the introduction of the south slavic old church slavonic as the liturgical and official language.

ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਗ੍ਰੀਕ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਅਤੇ ਕਾਲਕੇਸ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਓਲਡ ਈਸਟ ਸਲੈਵਿਕ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਓਲਡ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨੀਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ.
borrowings and calques from byzantine greek began to enter the old east slavic and spoken dialects at this time, which in their turn modified the old church slavonic as well.

ਲਗਭਗ 1100 ਵਿੱਚ ਕੀਵਾਨ ਰਸ 'ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਵੱਤਵਾਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ.
dialectal differentiation accelerated after the breakup of kievan rus' in approximately 1100.

ਆਧੁਨਿਕ ਬੇਲਾਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਰਥਿਨੀਅਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗੀ ਰੂਸ ਦਾ ਉਭਰ ਆਇਆ.
on the territories of modern belarus and ukraine emerged ruthenian and in modern russia medieval russian.

ਉਹ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਰਥਾਤ.
they became distinct since the 13th century, i.e.

ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲਿਥੁਆਨੀਆ, ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡੂਚੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਨੋਵਗੋਰੋਡ ਅਤੇ ਪਸਕੋਵ ਜਗੀਰੂ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਟਾਟਰਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਬਣ ਗਏ ਸਨ.
following the division of that land between the grand duchy of lithuania, poland and hungary in the west and independent novgorod and pskov feudal republics plus numerous small duchies which came to be vassals of the tatars in the east.

ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਨੋਵਗੋਰੋਡ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਵਧ ਰਹੇ ਮਸਕੋਵੀ ਵਿਚ, ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨੀਕ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨੀਕ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਟ੍ਰਾਈਨ ਯੁੱਗ ਤਕ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਈਬਲ ਅਤੇ ਲਿਥੁਰਗੀਕਲ ਹਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈ.
the official language in moscow and novgorod, and later, in the growing muscovy, was church slavonic, which evolved from old church slavonic and remained the literary language for centuries, until the petrine age, when its usage became limited to biblical and liturgical texts.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਚਰਚ ਸਲੇਵੋਨਿਕ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਰੂਸੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਲਟ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਹੋਇਆ।
russian developed under a strong influence of church slavonic until the close of the 17th century afterward the influence reversed, leading to corruption of liturgical texts.

ਪੀਟਰ ਦਿ ਮਹਾਨ ä ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
the political reforms of peter the great € , were accompanied by a reform of the alphabet, and achieved their goal of secularization and westernization.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
blocks of specialized vocabulary were adopted from the languages of western europe.

1800 ਤਕ, ਕੋਮਲ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਰਮਨ.
by 1800, a significant portion of the gentry spoke french daily, and german sometimes.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ, ਉਦਾ.
many russian novels of the 19th century, e.g.

ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦਾ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪੂਰੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿਚ ਪੰਨੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਕਿ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ.
leo tolstoy's war and peace, contain entire paragraphs and even pages in french with no translation given, with an assumption that educated readers would not need one.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the modern literary language is usually considered to date from the time of alexander pushkin € in the first third of the 19th century.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਖੌਤੀ "ਉੱਚ ਸ਼ੈਲੀ" ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੋਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ.
pushkin revolutionized russian literature by rejecting archaic grammar and vocabulary so-called "high style" in favor of grammar and vocabulary found in the spoken language of the time.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਠਕ ਸਿਰਫ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਜਾਂ ਬਦਲ ਗਏ ਅਰਥ ਬਣ ਗਏ ਹਨ.
even modern readers of younger age may only experience slight difficulties understanding some words in pushkin's texts, since relatively few words used by pushkin have become archaic or changed meaning.

ਦਰਅਸਲ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਮਿਖਾਇਲ ਲਰਮੋਨਤੋਵ, ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ, ਅਲੇਕਸੇਂਡਰ ਗ੍ਰੀਬੋਏਡੋਵ ä, ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਾਂ ਕਹਾਵਤਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਕਸਰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
in fact, many expressions used by russian writers of the early 19th century, in particular pushkin, mikhail lermontov , nikolai gogol , aleksander griboyedov € , became proverbs or sayings which can be frequently found even in modern russian colloquial speech.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਥੋਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ 1918 ਦੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ.
the political upheavals of the early 20th century and the wholesale changes of political ideology gave written russian its modern appearance after the spelling reform of 1918.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ, ਰੂਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ।
political circumstances and soviet accomplishments in military, scientific and technological matters especially cosmonautics , gave russian a worldwide prestige, especially during the mid-20th century.

ਸੋਵੀਅਤ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨੀਤੀ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਰਹੀ.
during the soviet period, the policy toward the languages of the various other ethnic groups fluctuated in practice.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰੇਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਏਕਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰੁਤਬਾ ਰੂਸੀ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ 1990 ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
though each of the constituent republics had its own official language, the unifying role and superior status was reserved for russian, although it was declared the official language only in 1990.

1991 ਵਿਚ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਰੂਸੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ .
following the break-up of the ussr in 1991, several of the newly independent states have encouraged their native languages, which has partly reversed the privileged status of russian, though its role as the language of post-soviet national discourse throughout the region has continued.

ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਜਿਥੇ ਰੂਸੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
the russian language in the world is reduced due to the decrease in the number of russians in the world and diminution of the total population in russia where russian is an official language .

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ collapseਹਿ ਜਾਣ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
the collapse of the soviet union and reduction in influence of russia also has reduced the popularity of the russian language in the rest of the world.

“ਡੈਮੋਸਕੋਪ ਵੀਕਲੀ” ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਦੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਖੋਜ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਰੇਫਯੇਵ ਏ.ਐੱਲ., ਰੂਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਖੋਹ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਤੋਂ.
according to figures published in 2006 in the journal "demoskop weekly" research deputy director of research center for sociological research of the ministry of education and science russia arefyev a. l., the russian language is gradually losing its position in the world in general, and in russia in particular.

2012 ਵਿੱਚ, ਏ ਐਲ ਅਰੇਫਯੇਵ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਐਨ "20 ਵੀਂ -21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਟੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਜਰਨਲ "ਡੈਮੋਸਕੋਪ ਵੀਕਲੀ".
in 2012, a. l. arefyev published a new study "russian language at the turn of the 20th-21st centuries", in which he confirmed his conclusion about the trend of further weakening of the russian language in all regions of the world findings published in 2013 in the journal "demoskop weekly" .

ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
in the countries of the former soviet union the russian language is gradually being replaced by local languages.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਰੂਸ ਜਿੱਥੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
currently the number speakers of russian language in the world depends on the number of russians in the world as the main sources distribution russian language and total population russia where russian is an official language .

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕੰਪਿificationਟਰ ਰਸ਼ੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਸੀ ਹਾਸੇ ਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੂਲ ਉਚਾਰਨ ਸਲੋਵਿਕ ਵੌਇਸ ਆਫ਼ ਅਮੈਰਿਕਾ ਵੋਲਾਪੁਕ ਇਨਕੋਡਿੰਗ ਹਵਾਲੇ ਬੀਬੀਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਾਮਰੀ, ਬਰਨਾਰਡ, ਜੈਰਲਡ ਸਟੋਨ, ​​ਮਾਰੀਆ ਪੋਲਿੰਸਕੀ 1996.
see also computer russification list of english words of russian origin list of russian language topics non-native pronunciations of english russian humour slavic voice of america volapuk encoding references bibliography in english comrie, bernard, gerald stone, maria polinsky 1996 .

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
the russian language in the twentieth century 2nd ed.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford oxford university press.

isbn 0-19-824066-x.
isbn 0-19-824066-x.

ਸੀਐਸ 1 ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਈ ਨਾਮ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਿੰਕ ਕਾਰਲਟਨ, ਟੀ.ਆਰ.
cs1 maint multiple names authors list link carleton, t.r.

1991.
1991.

ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ.
introduction to the phonological history of the slavic languages.

ਕੋਲੰਬਸ, ਓਹੀਓ ਸਲਾਵੀਕਾ ਪ੍ਰੈਸ.
columbus, ohio slavica press.

ਕਿੱਬਰਲੀ, ਪੀ. 2002.
cubberley, p. 2002 .

ਰਸ਼ੀਅਨ ਏ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਾਣ ਪਛਾਣ
russian a linguistic introduction 1st ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

isbn 0-521-79641-5.
isbn 0-521-79641-5.

ਸੁਸੇਕਸ, ਰੋਲੈਂਡ ਕਿੱਬਰਲੀ, ਪੌਲ 2006.
sussex, roland cubberley, paul 2006 .

ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ.
the slavic languages.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

isbn 978-0-521-22315-7.
isbn 978-0-521-22315-7.

ਟਿੰਬਰਲੇਕ, ਐਲਨ 2004.
timberlake, alan 2004 .

ਰੂਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਵਿਆਕਰਣ.
a reference grammar of russian.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york cambridge university press.

isbn 978-0-521-77292-1.
isbn 978-0-521-77292-1.

ਟਿੰਬਰਲੇਕ, ਐਲਨ 1993.
timberlake, alan 1993 .

"ਰਸ਼ੀਅਨ"
- russian?

ਕਾਮੇਰੀ ਵਿਚ, ਬਰਨਾਰਡ ਕਾਰਬੇਟ, ਗ੍ਰੇਵਿਲ ਜੀ, ਸਲਾਵੋਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ.
in comrie, bernard corbett, greville g. the slavonic languages.

ਲੰਡਨ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਦਾ ਰਸਤਾ.
london new york routledge.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0-415-04755-2.
isbn 0-415-04755-2.

ਵੇਡ, ਟੇਰੇਂਸ 2000.
wade, terence 2000 .

ਹੋਲਮੈਨ, ਮਾਈਕਲ, ਐਡੀ.
holman, michael, ed.

ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਸ਼ੀਅਨ ਵਿਆਕਰਣ ਦੂਜਾ ਐਡੀ.
a comprehensive russian grammar 2nd ed.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਬਲੈਕਵੈੱਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
oxford blackwell publishing.

isbn 0-631-20757-0.
isbn 0-631-20757-0.

ਰੂਸੀ ਵਿਚ 571 572 14 31 2013..
in russian 571 572 14 31 2013. .

- ਐਕਸ ਐਕਸ.
- xx- .

2012, 2012.
2012 .

482 ä.
482 €.

xx- í 329 330 14 27 2008 ..
xx- ’ 329 330 14 27 2008. .

251 252 19 - 20 2006 ..
251 252 19 - 20 2006. .

, 1987 ..
1987 .

, 1990 ..
1990 .

, 2003 ..
2003 .

., 1982, 5 ..
1982.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿਕਿਸ਼ਨਰੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਰਸ਼ੀਅਨ ਲੈਂਗਵੇਜ਼ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਐੱਸ. ਵਿਖੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਵਿਸ ਇੰਸਟੀਚਿ russianਟ ਰਸ਼ੀਅਨ ਬੇਸਿਕਸ ਕੋਰਸ ਮੁਫਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਰੂਸੀ ਯੂਟਿ playਬ ਪਲੇਲਿਸਟ, ਡੱਲਾਸ ਸਕੂਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਅਧਿਕਤਮ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਮੁਫਤ onlineਨਲਾਈਨ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਕੀ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਟ ਵੀਡੀਓ ਕੋਰਸ, ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪਸ, ਰਸ਼ੀਅਨ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਲੈਂਗੂਏਜ ਇੰਸਟੀਚਿ languageਟ, ਰੂਸੀ, ਚੋਟੀ ਦੇ 7 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸਟੀਲੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੈਸਟੇਲਾਨੋ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੈਸਟੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਮੂਲ-ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ.
external links the dictionary definition of appendix russian swadesh list at wiktionary oxford dictionaries russian dictionary russian language at dmoz usa foreign service institute russian basic course free english to russian translation russian youtube playlist of mostly half-hour-long video lessons from dallas schools television free online russian language wikitranslate video course national corpus of the russian language russian russian language institute language regulator of the russian language russian top 7 foreign universities where studied russian language spanish , called castilian , castellano a romance language that originated in the castile region of spain and today has hundreds of millions of native-speakers across the world.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਆਈਬੇਰੋ-ਰੋਮਾਂਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ afterਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
spanish is a part of the ibero-romance group of languages, which evolved from several dialects of vulgar latin in iberia after the collapse of the western roman empire in the 5th century.

ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਵਾਲੇ ਜੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅੱਧ-ਉੱਤਰੀ ਆਈਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਧੀਵਤ ਲਿਖਤੀ ਵਰਤੋਂ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਫਿਰ ਕੈਸਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਟੋਲੇਡੋ ਵਿਚ ਹੋਈ.
the oldest latin texts which show traces of spanish come from mid-northern iberia in the 9th century, and the first systematic written use of the language happened in toledo, then capital of the kingdom of castile, in the 13th century.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ।
beginning in the early 16th century, spanish was taken to the colonies of the spanish empire, most notably to the americas, as well as territories in africa, oceania and the philippines.

ਲਗਭਗ 75% ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਯੂਨਾਨ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਲਾਤੀਨੀ ਜ਼ਰੀਏ ਜਿਸ ਨੇ ਰੋਮਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਸੀ।
around 75% of modern spanish is derived from latin, greek has also deeply contributed to spanish vocabulary after latin, especially through latin, which had a great impact on the roman culture and language.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁ an ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਈਬੇਰਿਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਅਲ-ਅੰਡੇਲਸ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ.
spanish vocabulary has been in contact from an early date with arabic, having developed during the al-andalus era in the iberian peninsula.

ਇਸਦੀ ਲਗਭਗ 8% ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
with around 8% of its vocabulary being arabic in origin, this language is the second most important influence after latin.

ਇਹ ਬਾਸਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਆਈਬੇਰੋ-ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it has also been influenced by basque as well as by neighboring ibero-romance languages.

ਇਸ ਨੇ ਗੈਰ-ਈਬੇਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਜੀਗੋਥਾਂ ਤੋਂ ਗੋਥਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਅਪਣਾਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਨਾਮਾਂ ਦਾ ਵਿਜੀਗੋਥਿਕ ਮੂਲ ਹੈ.
it also adopted words from non-iberian languages such as gothic language from the visigoths in which many spanish names and surnames have a visigothic origin.

ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ itanਕਸੀਟਾਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਸਾਰਡੀਨੀਅਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੂਆਟਲ, ਕਿਚੂਆ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
among other languages, particularly the romance languages occitan, french, italian and sardinian, as well as from nahuatl, quechua, other indigenous languages of the americas.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
spanish is one of the six official languages of the united nations.

ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੇਟਸ, ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਾ southਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਨੇਸ਼ਨਜ਼, ਲੈਟਿਨ ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਕਮਿ andਨਿਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is also used as an official language by the european union, the organization of american states, the union of south american nations, the community of latin american and caribbean states and by many other international organizations.

ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 427 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
estimated number of speakers it is estimated that more than 427 million people speak spanish as a native language, which qualifies it as second on the lists of languages by number of native speakers.

ਇੰਸਟੀਚਿutoਟੋ ਸਰਵੈਂਟਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 472 ਮਿਲੀਅਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁ7ਲੀ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ 567 ਮਿਲੀਅਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੇ 21 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
instituto cervantes claims that there are an estimated 472 million spanish speakers with native competence and 567 million spanish speakers as a first or second speakers with limited more than 21 million students of spanish as a foreign language.

ਸਪੇਨ ਸਪੇਨ, ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 19 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
spanish is the official or national language in spain, equatorial guinea, and 19 countries in the americas.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ 418 ਮਿਲੀਅਨ ਹਨ.
speakers in the americas total some 418 million.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ 8% ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, 7% ਵਾਧੂ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
in the european union, spanish is the mother tongue of 8% of the population, with an additional 7% speaking it as a second language.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
spanish is the most popular second language learned in the united states.

2011 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸਰਵੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 55 ਮਿਲੀਅਨ ਹਿਪੇਨਿਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ, 38 ਮਿਲੀਅਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
in 2011 it was estimated by the american community survey that of the 55 million hispanic united states residents who are five years of age and over, 38 million speak spanish at home.

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਂ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕੈਸਟੀਲਾਨੋ ਕੈਸਟੀਲੀਅਨ, ਕੈਸਟੇਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਲੀਸ਼ਿਅਨ, ਬਾਸਕ ਨਾਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੈਟਲਨ
names of the language in spain and in some other parts of the spanish-speaking world, spanish is called not only spanish but also castellano castilian , the language of the region of castile, contrasting it with other languages spoken in spain such as galician, basque and catalan.

ਸਪੇਨ ਦਾ 1978 ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਸ ਲੇਂਗੁਆਸ ਲਿਟ ਦੇ ਉਲਟ ਪੂਰੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕੈਸਟੇਲੇਨੋ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the spanish constitution of 1978 uses the term castellano to define the official language of the whole spanish state in contrast to las lenguas lit.

"ਹੋਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ".
"the other spanish languages" .

ਆਰਟੀਕਲ iii ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
article iii reads as follows el castellano es la lengua oficial del estado.

... ਸਬੰਧਤ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ... ਕੈਸਟਲਿਅਨ ਰਾਜ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
... las lenguas oficiales en las respectivas comunidades ... castilian is the official spanish language of the state.

ਹੋਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਮਿitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ...
the other spanish languages as well shall be official in their respective autonomous communities...

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ 1713 ਤੋਂ 1923 ਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੈਸਟੇਲਾਨੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the spanish royal academy, on the other hand, currently uses the term in its publications, but from 1713 to 1923 called the language castellano.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਕਾ ਡਿਕਸੀਨਾਰੀਓ ਡੀ ਡੂਡਾਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the diccionario de dudas a language guide published by the spanish royal academy states that, although the spanish royal academy prefers to use the term in its publications when referring to the spanish language, both and regarded as synonymous and equally valid.

ਦੇ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
two etymologies for have been suggested.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰਾਇਲ ਅਕੈਡਮੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਏਸਪੀਪੀਨੋਲ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਨੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹਿਸਪਨੀਓਲਸ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, 'ਅਨੁਸਾਰੀ'।
the spanish royal academy dictionary derives the term from the word espaignol, and that in turn from the medieval latin word hispaniolus, ' pertaining '.

ਦੂਸਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵਾਲੇ ਮੱਧਯੁਮ ਲੈਟਿਨ ਲਈ ਉਸੀ ਅਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
other authorities attribute it to a supposed mediaeval latin , with the same meaning.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਪੇਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜਿਹੜੀ ਰੋਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਈਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ ਦੂਸਰੀ ਪੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, 210 ਬੀ.ਸੀ.
history the spanish language evolved from vulgar latin, which was brought to the iberian peninsula by the romans during the second punic war, beginning in 210 bc.

ਪਹਿਲਾਂ, ਕਈ ਪੂਰਵ-ਰੋਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪਥੋਹਿਸਪੈਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਆਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਆਇਬਰਿਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀਆਂ।
previously, several pre-roman languages also called paleohispanic languages to latin, and some of them unrelated even to indo- spoken in the iberian peninsula.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਈਬੇਰੀਅਨ, ਸੇਲਟੀਬੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸੇਲਟਿਕ।
these languages included basque still spoken today , iberian, celtiberian and celtic.

ਅੱਜ ਜੋ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਗਿਆਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਹਨ.
the first documents to show traces of what is today regarded as the precursor of modern spanish are from the 9th century.

ਸਾਰੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰੋਮਾਂਸ-ਅਰਾਗੋਨਿਸ, ਲੇਨੋਨੀ, ਕੈਟਲਿਨ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਗੈਲੀਸ਼ਿਅਨ, ਓਸੀਟਾਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਤੋਂ ਆਈ.
throughout the middle ages and into the modern era, the most important influences on the spanish lexicon came from neighboring romance -aragonese, leonese, catalan, portuguese, galician, occitan, and later, french and italian.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੇ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਉਧਾਰ ਲਏ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਈਬੇਰੀਆ ਵਿਚ ਵਿਜੀਗੋਥ ਰਾਜ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੁਆਰਾ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਲਿਆ ਸੀ।
spanish also borrowed a considerable number of words from arabic, as well as a minor influence from germanic languages through the migration of tribes and a period of visigoth rule in iberia.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਚਰਚ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਲਏ ਗਏ ਸਨ.
in addition, many more words were borrowed from latin through the influence of written language and the liturgical language of the church.

ਪਿਡਾਲ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ, ਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਰਗੋਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੋਲੇਡੋ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਮਿਆਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
according to the theories of pidal, local sociolects of vulgar latin evolved into spanish, in the north of iberia, in an area centered in the city of burgos, and this dialect was later brought to the city of toledo, where the written standard of spanish was first developed, in the 13th century.

ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕੈਸਟੀਲੀਅਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਲੈਨੋਸੀਆ ਤੋਂ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਸਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਆਈਬਰਿਅਨ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇਖੋ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in this formative stage, spanish castilian developed a strongly differing variant from its close cousin, leonese, and, according to some authors, was distinguished by a heavy basque influence see iberian romance languages .

ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਉਪ-ਬੋਲੀ ਰੀਕੋਨਕਿ theਸਟਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਲ-ਅੰਡਾਲਸ ਦੀ ਅਰਬੀ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਲੂੰਬੜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਰੋਮਾਂਸ ਮੋਜ਼ਾਰਬਿਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲਗਭਗ ,000,००० ਅਰਬੀ-ਕੱivedੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਲਗਭਗ make ਬਣਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ%.
this distinctive dialect spread to southern spain with the advance of the reconquista, and meanwhile gathered a sizable lexical influence from the arabic of al-andalus, much of it indirectly, through the romance mozarabic dialects some 4,000 arabic-derived words, make up around 8% of the language today .

ਇਸ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਮਿਆਰ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1570 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਮੈਡਰਿਡ ਦੇ ਟੋਲੇਡੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the written standard for this new language was developed in the cities of toledo, in the 13th to 16th centuries, and madrid, from the 1570s.

ਹੇਠਾਂ ਕੈਂਟਰ ਡੀ ਮੀਓ ਸੀਡ ​​ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ 330-365 ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਜੋ ਜਾਬੀਅਰ ਐਲਲੋਰੀਟਾ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਮੱਧਯੁਗੀ ਉਚਾਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਚ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ.
below is a fragment of the cantar de mio cid verses 330-365 , a prayer that can be heard in reconstructed medieval pronunciation interpretation of jabier elorrieta .

ਪਹਿਲਾ ਕਾਲਮ ਅਸਲ ਖਰੜੇ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਕਾਲਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the first column shows the standard transcription of the original manuscript, while the second and third columns show translations into modern spanish and english respectively.

ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਾ soundਂਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਤਰਵਲੋਕ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਦਾ ਹੈ.
the development of the spanish sound system from that of vulgar latin exhibits most of the changes that are typical of western romance languages, including lenition of intervocalic consonants thus latin spanish vida .

ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਈ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਚ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ, ਪਰ ਕੈਟਲਿਨ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਖੁੱਲੇ ਅਤੇ ਬੰਦ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਲਾਤੀਨੀ ਡਬਲ ਦੇ ਪਲਟਾਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ. ਵਿਅੰਜਨ ਐਨ ਐਨ ਅਤੇ ਐਲ ਐਲ ਲਾਤੀਨੀ ਐਨ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਐਨਲੇਮ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਨੀਲੋ.
the diphthongization of latin stressed short e and occurred in open syllables in french and italian, but not at all in catalan or found in both open and closed syllables in spanish, as shown in the following table spanish is marked by the palatalization of the latin double consonants nn and ll thus latin annum spanish , and latin anellum spanish anillo .

ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ u ਜਾਂ v ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵਿਅੰਜਨ ਸ਼ਾਇਦ ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਬਿਲਾਬੀਅਲ ਫਰਿਕੇਟਿਵ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ "ਮਜ਼ਬੂਤ" ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
the consonant written u or v in latin and pronounced in classical latin had probably "fortified" to a bilabial fricative in vulgar latin.

ਮੁ spanishਲੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ, ਪਰ ਕੈਟਲਾਨ ਜਾਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲਿਖਤ ਬਾ-ਬਿਲਾਬੀਅਲ ਨਾਲ ਭੜਕਿਆ ਅਤੇ ਫਰਿਕ ਐਲੋਫੋਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ.
in early spanish but not in catalan or portuguese it merged with the consonant written b a bilabial with plosive and fricative allophones .

ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, orthographic ਬੀ ਅਤੇ ਵੀ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in modern spanish, there is no difference between the pronunciation of orthographic b and v, with some exceptions in caribbean spanish.

ਸਪੇਨਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਸੀਟਾਨ ਦੀ ਗੁਆਂ .ੀ ਗੈਸਕੋਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਵੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਬਾਸਕ ਸਬਸਟ੍ਰੇਟਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਚ ਦਾ ਐਚ- ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸਵਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
peculiar to spanish as well as to the neighboring gascon dialect of occitan, and attributed to a basque substratum was the mutation of latin initial f into h- whenever it was followed by a vowel that did not diphthongize.

ਐਚ-, ਅਜੇ ਵੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਹੁਣ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਅੰਡੇਲੁਸ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਹੈ.
the h-, still preserved in spelling, is now silent in most varieties of the language, although in some andalusian and caribbean dialects it is still aspirated in some words.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਕਰਕੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਰਨਾਂਡੋ ਅਤੇ ਹਰਨੈਂਡੋ ਦੋਨੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ “ਫਰਡੀਨੈਂਡ” ਲਈ, ਫੇਰੇਰੋ ਅਤੇ ਹੇਰੇਰੋ ਦੋਵੇਂ ਸਪੇਨਿਸ਼, “ਸਮਿਥ” ਲਈ, ਫਿਏਰੋ ਅਤੇ ਹਾਇਰੋ ਦੋਨੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ “ਆਇਰਨ” ਲਈ ਹਨ। ", ਅਤੇ ਫੋਂਡੋ ਅਤੇ ਹਾਂਡੋ ਦੋਵੇਂ ਸਪੈਨਿਸ਼" ਡੂੰਘੇ "ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਫੋਂਡੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ" ਤਲ "ਜਦ ਕਿ ਹੌਂਡੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ" ਡੂੰਘਾ "ਹੈਕਰ ਸਪੈਨਿਸ਼" ਬਣਾਉਣਾ ", ਅਤੇ ਹੈਚੋ" ਬਣਾਇਆ " "ਸੰਤੁਸ਼ਟ" ਲਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ ਹੈ.
because of borrowings from latin and from neighboring romance languages, there are many f- h-doublets in modern spanish fernando and hernando both spanish for "ferdinand" , ferrero and herrero both spanish for "smith" , fierro and hierro both spanish for "iron" , and fondo and hondo both spanish for "deep", but fondo means "bottom" while hondo means "deep" hacer spanish for "to make" is the root word of satisfacer spanish for "to satisfy" , and hecho "made" is the root word of satisfecho spanish for "satisfied" .

ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚਲੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਤੀਜੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 15 ਵੀਂ ਅਤੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਰੀਜੁਸਟ ਡੀ ਲਾਸ ਸਿਬੀਲੇਂਟਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਅੱਖਰ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵੇਲਰ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੱਖਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ "th- ਧੁਨੀ" ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ.
compare the examples in the following table some consonant clusters of latin also produced characteristically different results in these languages, as shown in the examples in the following table in the 15th and 16th centuries, spanish underwent a dramatic change in the pronunciation of its sibilant consonants, known in spanish as the reajuste de las sibilantes, which resulted in the distinctive velar pronunciation of the letter a large part of characteristic interdental "th-sound" for the letter and for before or .

ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਿਬੀਲੈਂਟਸ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੇਖੋ.
see history of spanish modern development of the old spanish sibilants for details.

ਏਲੀਓ ਐਂਟੋਨੀਓ ਡੀ ਨੇਬ੍ਰਿਜਾ ਦੁਆਰਾ 1492 ਵਿਚ ਸਲਮਾਨਕਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਡੇ ਲਾ ਲੈਂਗੁਆ ਕੈਸਟਲਨਾ, ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਕਰਣ ਸੀ.
the de la lengua castellana, written in salamanca in 1492 by elio antonio de nebrija, was the first grammar written for a modern european language.

ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਨੇਬ੍ਰਿਜਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਈਸਾਬੇਲਾ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ.
according to a popular anecdote, when nebrija presented it to queen isabella i, she asked him what was the use of such a work, and he answered that language is the instrument of empire.

18 ਅਗਸਤ, 1492 ਨੂੰ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਿਚ, ਨੈਬ੍ਰਿਜਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "... ਭਾਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਾਥੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ."
in his introduction to the grammar, dated august 18, 1492, nebrija wrote that "... language was always the companion of empire."

ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।
from the sixteenth century onwards, the language was taken to america and the spanish east indies via spanish colonization of america.

ਡੌਨ ਕਿixਕੋਟ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮਿਗੁਏਲ ਡੀ ਸਰਵੇਂਟੇਸ ਸਾਵੇਦ੍ਰਾ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਾ ਲੈਂਗੁਆ ਦੇ ਸਰਵੇਂਟਸ “ਸਰਵੇਂਟਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
miguel de cervantes saavedra, author of don quixote, is such a well-known reference in the world that spanish is often called la lengua de cervantes "the language of cervantes" .

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਨਿ spanish ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹਰਲੇਮ ਵਰਗੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਸਨ.
in the twentieth century, spanish was introduced to equatorial guinea and the western sahara, and to areas of the united states that had not been part of the spanish empire, such as spanish harlem in new york city.

ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖੋ.
for details on borrowed words and other external influences upon spanish, see influences on the spanish language.

ਵਿਆਕਰਣ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋ-ਲਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 50 ਜੋੜ ਰੂਪ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ, ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ.
grammar spanish is a relatively inflected language, with a two-gender noun system and about fifty conjugated forms per verb, but with inflection of nouns, adjectives, and determiners limited to number and gender.

ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੇਨਿਯਮ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੇਖੋ.
for a detailed overview of verbs, see spanish verbs and spanish irregular verbs.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੰਟੈਕਸ ਨੂੰ ਸੱਜੀ-ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਅਧੀਨ ਜਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਹਿੱਸੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
spanish syntax is considered right-branching, meaning that subordinate or modifying constituents tend to be placed after their head words.

ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਨਾਵਲੀਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the language uses prepositions rather than postpositions or inflection of nouns for case , and not adjectives after nouns, as do most other romance languages.

ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕ੍ਰਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੌਪਿਕਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ.
the language is classified as a language however, as in most romance languages, constituent order is highly variable and governed mainly by topicalization and focus rather than by syntax.

ਇਹ ਇੱਕ "ਪ੍ਰੋ-ਡ੍ਰੌਪ" ਹੈ, ਜਾਂ "ਨਲ-ਵਿਸ਼ੇ" ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਸਰਵਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it is a "pro-drop", or "null-subject" is, it allows the deletion of subject pronouns when they are pragmatically unnecessary.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਕ੍ਰਿਆ-ਫਰੇਮਡ" ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਗਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਕੋਮੋਟਿਸ਼ਨ ਦੇ adੰਗ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
spanish is described as a "verb-framed" language, meaning that the direction of motion is expressed in the verb while the mode of locomotion is expressed adverbially e.g.

ਸਬਿਰ ਕੋਰਡੋਡੋ ਜਾਂ ਸਲਿਰ ਵੋਲੈਂਡੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਰਾਬਰ ਦੇ 'ਰਨ ਅਪ' ਅਤੇ 'ਫਲਾਈ ਆਉਟ' ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, "ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਫਰੇਮਡ" ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਕ ਐਡਵਰਬਿਅਲ ਮੋਡੀਫਾਇਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਲੋਮਮੋਸ਼ਨ ਦੇ .ੰਗ ਹਨ.
subir corriendo or salir volando the respective english equivalents of these 'to run up' and 'to fly out' that english is, by contrast, "satellite-framed", with mode of locomotion expressed in the verb and direction in an adverbial modifier .

ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
subject verb inversion is not required in questions, and thus the recognition of declarative or interrogative may depend entirely on intonation.

ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫ਼ੋਨਮਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ.
phonology the spanish phonemic system is originally descended from that of vulgar latin.

ਇਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਲਿਓਨੀਅਨ ਅਤੇ ਕੈਸਟੀਲੀਅਨ ਨਾਲੋਂ ਵਿਲੱਖਣ otherਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
its development exhibits some traits in common with the neighboring leonese and well as other traits unique to castilian.

ਕਾਸਟੀਲੀਅਨ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂ neighborsੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ
castilian is unique among its neighbors in the aspiration and eventual loss of the latin initial sound e.g.

ਕਾਸਟ.
cast.

ਆਟਾ ਬਨਾਮ ਲਿਓਨ.
harina vs. leon.

ਅਤੇ ਵੇਖੋ.
and arag.

farina.
farina .

ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਵਾਦ, ਕਲ- ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਵੇਂ-ਭਾਣੇ,,,, ਜਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਾਗੋਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੈਨੋਸੀਅਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ, ਅਤੇ.
the latin initial consonant sequences pl-, cl-, and fl- in spanish typically become ll- pronounced , , , , or , while in aragonese they are preserved, and in leonese they present a variety of outcomes, including , , and .

ਜਿਥੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਵਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ -ਲੀ- ਸੀ
where latin had -li- before a vowel e.g.

ਫਿਲਿiusਸ ਜਾਂ ਅੰਤ-ਆਈਕੁਲਸ, -ਕੁਲਾ ਉਦਾਹਰਣ
filius or the ending -iculus, -icula e.g.

icਰਿਕੁਲਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਵੇਲਰ ਫਰਿਕੇਟਿਵ ਹਿਜੋ, ਓਰੇਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਲੈਟਲ ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ.
auricula , modern spanish produces the velar fricative hijo, oreja, where neighboring languages have the palatal lateral e.g.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੇਟਾ, ਕੰਨ ਕੈਟਲਾਨ ਫਿਲ, orella.
portuguese filho, orelha catalan fill, orella .

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਖੋ ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਫੋਨੋਲੋਜੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫੋਨਿਕ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਵਰ ਫ਼ੋਨਮੇਸ,,,, ਅਤੇ 17 ਤੋਂ 19 ਵਿਅੰਜਨ ਫ਼ੋਨਮਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਹੀ ਨੰਬਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
see history of the spanish language for more information segmental phonology the spanish phonemic inventory consists of five vowel phonemes , , , , and 17 to 19 consonant phonemes the exact number depending on the dialect .

ਸਵਰਾਂ ਵਿਚਲਾ ਮੁੱਖ ਅਲੋਫੋਨਿਕ ਭਿੰਨਤਾ ਉੱਚ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ j ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ.
the main allophonic variation among vowels is the reduction of the high vowels and to j and unstressed and adjacent to another vowel.

ਮੱਧ ਸਵਰ ਦੇ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਡਿਫਥੋਂਗਜ਼ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ' ਤੇ, ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੋਰਫੋਫੋਨਮਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਧੁਨ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
some instances of the mid vowels and , determined lexically, alternate with the diphthongs and respectively when stressed, in a process that is better described as morphophonemic rather than phonological, as it is not predictable from phonology alone.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਅੰਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 1 ਤਿੰਨ ਨਾਸਕ ਫੋਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਫੋਨਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਰ-ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਿਪਰੀਤ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਿਅੰਜਨ 2 ਤਿੰਨ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਸਟਾਪਸ ਅਤੇ ਸੰਕਟ 3 ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਉਪ-ਆਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਫਰਿਸ਼ਟੀਵੇਟਸ 4 ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲਗਭਗ ਅਤੇ ਪਲੋਸਿਕ ਐਲੋਫੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਅਤੇ 5 "ਟੈਪਡ" ਅਤੇ "ਟ੍ਰਿਲਡ" ਆਰ-ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਫੋਨਮਿਕ ਅੰਤਰ ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਡਬਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ.
the spanish consonant system is characterized by 1 three nasal phonemes, and one or two depending on the dialect lateral phoneme s , which in syllable-final position lose their contrast and are subject to assimilation to a following consonant 2 three voiceless stops and the affricate 3 three or four depending on the dialect voiceless fricatives 4 a set of voiced b , , , and sometimes alternate between approximant and plosive allophones depending on the environment and 5 a phonemic distinction between the "tapped" and "trilled" r-sounds single and double in orthography .

ਵਿਅੰਜਨ ਫ਼ੋਨਮੇਸ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
in the following table of consonant phonemes, and are marked with an asterisk to indicate that they are preserved only in some dialects.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਮਿਲਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, seseo ਅਤੇ.
in most dialects they have been merged, respectively, with and , in the mergers called, respectively, seseo and .

ਫੋਨਮੇਨ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਲੋਨਵਰਡਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the phoneme is in parentheses to indicate that it appears only in loanwords.

ਹਰ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਫੋਨ,,, ਅਤੇ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਫੋਨਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਫੋਨ ਫੋਲੀਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਅਤੇ ਫਰਿਕਟਿਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨਸਮਿਕ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਦਲਵੇਂ ਅਲੌਫੋਨਿਕ ਅਰਥਾਤ.
each of the voiced obstruent phonemes , , , and appears to the right of a pair of voiceless phonemes, to indicate that, while the voiceless phonemes maintain a phonemic contrast between plosive or affricate and fricative, the voiced ones alternate allophonically i.e.

ਪਲੋਸਿਵ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਉਚਾਈਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੋਨਤਮਿਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਬਗੈਰ.
without phonemic contrast between plosive and approximant pronunciations.

ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਲੈਅ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵਰਣਿਤ-ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹਰੇਕ ਅੱਖਰ ਦੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਹੀ ਅਵਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
prosody spanish is classified by its rhythm as a syllable-timed language each syllable has approximately the same duration regardless of stress.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾਤਮਕ ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ wh- ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੌਣ, ਕੀ, ਕਿਉਂ, ਆਦਿ.
spanish intonation varies significantly according to dialect but generally conforms to a pattern of falling tone for declarative sentences and wh-questions who, what, why, etc.

ਅਤੇ ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ.
and rising tone for yes no questions.

ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਿੰਟੈਟਿਕ ਮਾਰਕਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
there are no syntactic markers to distinguish between questions and statements and thus, the recognition of declarative or interrogative depends entirely on intonation.

ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤਮ ਤਿੰਨ ਸਿਲੇਲੇਬਲਸ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਥੇ-ਆਖਰੀ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਅੱਖਰਾਂ' ਤੇ.
stress most often occurs on any of the last three syllables of a word, with some rare exceptions at the fourth-last or earlier syllables.

ਤਣਾਅ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਅਧਿਕਤਮ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
the tendencies of stress assignment are as follows in words that end with a vowel, stress most often falls on the penultimate syllable.

ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਣਾਅ ਅਕਸਰ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਅੰਤ - ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਅਤੇ -s ਭਾਵੇਂ ਸੰਵਚਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਲਈ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ- ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ.
in words that end with a consonant, stress most often falls on the last syllable, with the following exceptions the grammatical endings -n for third-person-plural of verbs and -s whether for plural of nouns and adjectives or for second-person-singular of verbs do not change the location of stress.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, -n ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਿਤ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ -s ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਲਮ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
thus, regular verbs ending with -n and the great majority of words ending with -s are stressed on the penult.

ਹਾਲਾਂਕਿ -n ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਲਟ ਜੋਵੇਨ, ਵਰਜਿਨ, ਮਿਟਿਨ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ -n ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ,,,.
although a significant number of nouns and adjectives ending with -n are also stressed on the penult joven, virgen, mitin , the great majority of nouns and adjectives ending with -n are stressed on their last syllable , , , .

ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਉੱਤੇ ਪੂਰਵ-ਪੂਰਨ-ਪੂਰਨ ਤਣਾਅ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਕਲੇਟਿਕ ਸਰਵਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ' ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਓ '.
preantepenultimate stress stress on the fourth-to-last syllable occurs rarely, only on verbs with clitic pronouns attached 'saving them for him her them you' .

ਇਹਨਾਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਜੋੜੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਤਣਾਅ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਸ਼ੀਟ' ਅਤੇ 'ਸਾਵਨਾਹ' 'ਸੀਮਾ', ਸੀਮਾ 'ਜੋ ਉਹ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ' ਅਤੇ 'ਮੈਂ ਸੀਮਤ' 'ਤਰਲ', ਤਰਲ 'ਮੈਂ ਵੇਚਦਾ ਹਾਂ' ਅਤੇ 'ਉਸਨੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ'।
in addition to the many exceptions to these tendencies, there are numerous minimal pairs that contrast solely on stress such as 'sheet' and 'savannah' 'boundary' , limite ' that he she limits' and 'i limited' 'liquid' , liquido 'i sell off' and 'he she sold off' .

ਸਪੈਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਸਪਸ਼ਟ lectsੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਣਾਅ ਕਿਸੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਤਣਾਅ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ, ਜਾਂ ਇਕ ਸਵਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਅਗਲੇ-ਤੋਂ-ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ' ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
the spelling system unambiguously reflects where the stress occurs in the absence of an accent mark, the stress falls on the last syllable unless the last letter is , , or a vowel, in which cases the stress falls on the next-to-last syllable.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੇਬਲ ਦੇ ਸਵਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਜ਼ਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ.
exceptions to those rules are indicated by an acute accent mark over the vowel of the stressed syllable.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁ languageਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
geographical distribution spanish is the primary language of 20 countries worldwide.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ 470 ਅਤੇ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
it is estimated that the combined total number of spanish speakers is between 470 and 500 million, making it the second most widely spoken language in terms of native speakers.

ਮੈਂਡਰਿਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
spanish is the third most spoken language by total number of speakers after mandarin and english .

2007 ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮੈਂਡਰਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
internet usage statistics for 2007 also show spanish as the third most commonly used language on the internet, after english and mandarin.

ਯੂਰਪ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਸਪੇਨ ਸਪੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਇਸਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ.
europe in europe, spanish is an official language of spain, the country after which it is named and from which it originated.

ਇਹ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰੀ, ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
it is widely spoken in gibraltar, although english is the official, international language.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਡੋਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਟਲਾਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
it is also commonly spoken in andorra, although catalan is the official language.

ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
spanish is also spoken by small communities in other european countries, such as the united kingdom, france, italy, and germany.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
spanish is an official language of the european union.

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਜਿਸ ਵਿਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਮਦ ਸੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ 2.2% ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
in switzerland, which had a massive influx of spanish migrants in the 20th century, spanish is the native language of 2.2% of the population.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਬਹੁਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।
the americas hispanic america most spanish speakers are in hispanic america of all countries with a majority of spanish speakers, only spain and equatorial guinea are outside the americas.

ਕੌਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਜਾਂ ਡੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਸਹਿ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਚੂਆ, ਆਇਮਾਰਾ, ਗੁਆਰਾਨੀ, ਅਤੇ 34 ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਚਿਲੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਕਿubaਬਾ, ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ, ਇਕੂਏਟਰ, ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ, ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ, ਹਾਂਡੂਰਸ, ਮੈਕਸੀਕੋ ind 63 ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਪਨਾਮਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੇ ਸਹਿ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਕੋਚੂਆ, ਆਇਮਾਰਾ, ਅਤੇ “ਹੋਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ”, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਸਹਿ-ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਹਿ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
nationally, spanish is the official de facto or de argentina, bolivia co-official with quechua, aymara, guarani, and 34 other languages , chile, colombia, costa rica, cuba, dominican republic, ecuador, el salvador, guatemala, honduras, mexico co-official with 63 indigenous languages , nicaragua, panama, paraguay co-official with , peru co-official with quechua, aymara, and "the other indigenous languages" , puerto rico co-official with english , uruguay, and venezuela.

ਬੇਲੀਜ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, 2000 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 43% ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
spanish has no official recognition in the former british colony of belize however, per the 2000 census, it is spoken by 43% of the population.

ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਹਿਸਪੈਨਿਕਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
mainly, it is spoken by the descendants of hispanics who have been in the region since the seventeenth century however, english is the official language.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ.
due to their proximity to spanish-speaking countries, trinidad and tobago and brazil have implemented spanish language teaching into their education systems.

ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਰਚ 2005 ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ saffl ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ.
the trinidad government launched the spanish as a first foreign language saffl initiative in march 2005.

ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2005, the national congress of brazil approved a bill, signed into law by the president, making it mandatory for schools to offer spanish as an alternative foreign language course in both public and private secondary schools in brazil.

ਸਿਤੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ੇਲ ਟੇਮਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿਲਮਾ ਰਾਸੇਫ ਦੇ ਮਹਾਂਪੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in september 2016 this law was revoked by michel temer after impeachment of dilma rousseff.

ਪੈਰਾਗੁਏ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਜੋ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in many border towns and villages along paraguay and uruguay, a mixed language known as is spoken.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 44.3 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਜਾਂ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਨ ਜੋ 38.3 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਰ ਘਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
united states according to 2006 census data, 44.3 million people of the u.s. population were hispanic or hispanic american by origin 38.3 million people, 13 percent, of the population over five years old speak spanish at home.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਹੁਣ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫਲੋਰਿਡਾ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1821 ਤਕ ਸਪੇਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ.
the spanish language has a long history and presence in the united states due to historic spanish and later, mexican administration over territories now forming the southwestern states as well as florida, which was spanish territory until 1821.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
spanish is by far the most common second language spoken and taught in the country, and with over 50 million total speakers, the united states is now the second largest spanish-speaking country in the world after mexico.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਕਸਰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਨੋਟਿਸਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
while english is the de facto official language of the country, spanish is often used in public services and notices at the federal and state levels.

ਨਿ spanish ਮੈਕਸੀਕੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
spanish is also used in administration in the state of new mexico.

ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਮਿਆਮੀ, ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ, ਨਿ new ਯਾਰਕ, ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਡੱਲਾਸ ਅਤੇ ਫੀਨਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ, ਬੋਸਟਨ, ਡੇਨਵਰ, ਹਿstonਸਟਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। 20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ, ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ, ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਸਾਲਟ ਲੇਕ ਸਿਟੀ, ਅਟਲਾਂਟਾ, ਨੈਸ਼ਵਿਲ, ਓਰਲੈਂਡੋ, ਟੈਂਪਾ, ਰੈਲੇ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਮੋਰ-ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.
the language also has a strong influence in major metropolitan areas such as those of los angeles, miami, san antonio, new york, san francisco, dallas, and phoenix as well as more recently, chicago, las vegas, boston, denver, houston, indianapolis, philadelphia, cleveland, salt lake city, atlanta, nashville, orlando, tampa, raleigh and baltimore-washington, d.c. due to 20th and 21st century immigration.

ਅਫਰੀਕਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਇਕੁਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
africa in africa, spanish is official along with portuguese and french in equatorial guinea, as well as an official language of the african union.

ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਗਿੰਨੀ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਦੇਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 500,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੈਂਗ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
in equatorial guinea, spanish is the predominant language when native and non-native speakers around 500,000 people are counted, while fang is the most spoken language by number of native speakers.

ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਿਉਟਾ ਅਤੇ ਮੇਲਿੱਲਾ, ਪਲਾਜ਼ਾਸ ਡੀ ਅਤੇ ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੀਪ ਸਮੂਹ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,000,000 ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਕੁਝ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
spanish is also spoken in the integral territories of spain in north africa, which include the spanish cities of ceuta and melilla, the plazas de , and the canary islands archipelago population 2,000,000 , located some 100 km off the northwest coast of mainland africa.

ਉੱਤਰੀ ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟੋਰੇਟ ਜੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਲਗਭਗ 20,000 ਲੋਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਬੀ ਡੀ ਜ਼ੂਰ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
within northern morocco, a former spanish protectorate that is also geographically close to spain, approximately 20,000 people speak spanish as a second language, while arabic is the de jure official language.

ਥੋੜੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੋਰੱਕਾ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਾਡਿਨੋ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਪਰਾਰਡਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲੀ ਹੈਕਟੀਆ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
a small number of moroccan jews also speak the sephardic spanish dialect haketia related to the ladino dialect spoken in israel .

ਅੰਗੋਲਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਿubਬਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਜੋ ਸੁਡਾਨ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿubaਬਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ।
spanish is spoken by some small communities in angola because of the cuban influence from the cold war and in south sudan among south sudanese natives that relocated to cuba during the sudanese wars and returned in time for their country's independence.

ਪੱਛਮੀ ਸਹਾਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਹਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in western sahara, formerly spanish sahara, spanish was officially spoken during the late nineteenth and twentieth centuries.

ਅੱਜ, ਇਸ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲਗਭਗ 500,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਸਹਿਰਾਵੀ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਹਿਰਵੀ ਅਰਬ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਸੀਮਤ ਹੈ.
today, spanish in this disputed territory is maintained by populations of sahrawi nomads numbering about 500,000 people, and is de facto official alongside arabic in the sahrawi arab democratic republic, although this entity receives limited international recognition.

ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਈਸਟਰ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ 1888 ਵਿਚ ਇਕ ਚਿਲੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
asia-pacific spanish is present on easter island, as it was annexed as a chilean province in 1888.

ਸਪੈਨਿਸ਼ 1565 ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1973 ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਤੱਕ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ।
spanish was an official language of the philippines from the beginning of spanish rule in 1565 to a constitutional change in 1973.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਸਰਕਾਰ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਅਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਫਿਲਪੀਨੋਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
during spanish colonization , it was the language of government, trade and education, and spoken as a first language by spaniards and educated filipinos.

ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਕ ਮੁਫਤ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ.
in the mid-nineteenth century, the colonial government set up a free public education system with spanish as the medium of instruction.

ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਇਸ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਸਪੇਨ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਲਾਸ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੁਸਟ੍ਰੈਡੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this increased use of spanish throughout the islands led to the formation of a class of spanish-speaking intellectuals called the ilustrados.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
however, spanish was never spoken by the majority of the population.

1898 ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਪੀਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁ .ਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।
despite american administration after the defeat of spain in the war in 1898, the usage of spanish continued in philippine literature and press during the early years of american rule.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਧਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ.
gradually, however, the american government began increasingly promoting the use of english, and it characterized spanish as a negative influence of the past.

ਆਖਰਕਾਰ, 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮੁ languageਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ.
eventually, by the 1920s, english became the primary language of administration and education.

ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਪੇਨ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ 1946 ਵਿਚ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਈ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨੋ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਗਾਲੋਗ ਦਾ ਇਕ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ.
but despite a significant decrease in influence and speakers, spanish remained an official language of the philippines when it became independent in 1946, alongside english and filipino, a standardized version of tagalog.

ਫਰੈਂਡੀਨੈਂਡ ਮਾਰਕੋਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ 1973 ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਰੁਤਬੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਫ਼ਰਮਾਨ ਨੰ.
spanish was removed from official status in 1973 under the administration of ferdinand marcos, but regained its status as an official language two months later under presidential decree no.

155, ਮਿਤੀ 15 ਮਾਰਚ 1973 ਨੂੰ.
155, dated 15 march 1973.

ਇਹ 1987 ਤਕ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰਹੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it remained an official language until 1987, with the ratification of the present constitution, in which it was re-designated as a voluntary and optional auxiliary language.

2010 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਲੋਰੀਆ ਮਕਾਪਾਗਲ-ਅਰੋਯੋ ਨੇ ਫਿਲਪੀਨ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।
in 2010, president gloria macapagal-arroyo encouraged the reintroduction of spanish-language teaching in the philippine education system.

ਪਰ 2012 ਤਕ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ ਜਾਂ ਚੋਣਵੀਂ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
but by 2012, the number of secondary schools at which the language was either a compulsory subject or an elective had become very limited.

ਅੱਜ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.5% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
today, despite government promotions of spanish, less than 0.5% of the population report being able to speak the language proficiently.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੱਖਣੀ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਸਪੇਨ-ਅਧਾਰਤ ਕ੍ਰੀਓਲ.
aside from standard spanish, a spanish-based creole in the southern philippines.

1996 ਵਿਚ ਚਾਵਾਕੈਨੋ-ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ.
the number of chavacano-speakers was estimated at 1.2 million in 1996.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, it is not mutually intelligible with spanish.

2000 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਚਵਾਕਾਨੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 360,000 ਸਨ।
speakers of the variety of chavacano were numbered about 360,000 in the 2000 census.

ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਮੈਕਸੀਕਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ 1821 ਤਕ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪੇਨ ਦੁਆਰਾ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿੱਧੇ ਮੈਡਰਿਡ ਤੋਂ 1898 ਤੱਕ.
the local languages of the philippines also retain some spanish influence, with many words being derived from mexican spanish, owing to the control of the islands by spain through mexico city until 1821, and then directly from madrid until 1898.

ਪੁਰਾਣੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਵਿਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਵਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਆਮ, ਉੱਤਰੀ ਮਾਰੀਆਨਾ ਆਈਲੈਂਡਸ, ਪਲਾਉ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
spanish was also used by the colonial governments and educated classes in the former spanish east indies, consisting of modern-day guam, northern mariana islands, palau, and micronesia, in addition to the philippines.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲੋਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
spanish loan words are present in the local languages of these territories as a legacy of colonial rule.

ਅੱਜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਬਕਾ ਸਪੇਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
today, spanish is not spoken officially in any of these former spanish territories.

ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸਾਰਣੀ ਕੁਝ 79 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
spanish speakers by country the following table shows the number of spanish speakers in some 79 countries.

ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਪੇਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਧੁਨੀਵਾਦੀ, ਵਿਆਕਰਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਲੇਕਸਿਕ ਹਨ.
dialectal variation there are important variations phonological, grammatical, and lexical in the spoken spanish of the various regions of spain and throughout the spanish-speaking areas of the americas.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਮੈਕਸੀਕਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹੈ.
the variety with the most speakers is mexican spanish.

ਉਪਰੋਕਤ ਟੇਬਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁਲ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ 112 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
it is spoken by more than twenty percent of the world's spanish speakers more than 112 million of the total of more than 500 million, according to the table above .

ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਬੇਰੋਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਘਾਟਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧੁਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
one of its main features is the reduction or loss of unstressed vowels, mainly when they are in contact with the sound .

ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
in spain, northern dialects are popularly thought of as closer to the standard, although positive attitudes toward southern dialects have increased significantly in the last 50 years.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇ ਐਸ-ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਕਿਸਮ ਹੈ.
even so, the speech of madrid, which has typically southern features such as and s-aspiration, is the standard variety for use on radio and television.

ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਮੈਡਰਿਡ ਕਿਸਮਾਂ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the educated madrid variety has most influenced the written standard for spanish.

ਧੁਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਧੁਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਵਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1 ਸਪੈਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, 2 ਸਿਲੇਬਲ-ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਡੀਬੁਕਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, 3 ਫੋਨਮੇ "ਥੀਟਾ", 4 ਅਤੇ ਫੋਨਮੇ "ਚਾਲੂ ਵਾਈ" ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਪੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ "ਅਪਿਕੋ-ਐਲਵੋਲਰ" "ਕਬਰ" ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਵਜੋਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ "ਹੁਸ਼ਿੰਗ" ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਫਰਿਕਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
phonology the four main phonological divisions are based respectively on 1 the sound of the spelled , 2 the debuccalization of syllable-final , 3 the phoneme "theta" , 4 and the phoneme "turned y" , the sound of the spelled is pronounced in most of spain as a voiceless "apico-alveolar" "grave" sibilant , with a weak "hushing" sound reminiscent of retroflex fricatives.

ਪੈਸਾ ਰੀਜਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਅਵਾਜਹੀਣ ਅਲਵੋਲਰ ਹਿਸਿੰਗ ਸਿੱਖ ਸ.
in most of hispanic america except in paisa region, colombia it is pronounced, as in english, a voiceless alveolar hissing sibilant .

ਅੰਤਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਅਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the difference, because the sounds of the spelled is one of the most common in spanish, is usually the first to be noted by a spanish-speaking person to differentiate spaniards and hispanic americans.

ਸਿਲੇਬਲ-ਫਾਈਨਲ ਦਾ ਘਾਟਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਦੱਖਣੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਐਂਡੀਅਨ ਹਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ.
the debuccalization pronunciation as , or loss of syllable-final is associated with southern spain and lowland americas central america except central costa rica and guatemala , the caribbean, coastal areas of southern mexico, and south america except andean highlands.

ਡੀਬੁਕਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ "ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
debuccalization is frequently called "aspiration" in english, and in spanish.

ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਡੀਬੁਕਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅੱਖਰ-ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ "ਅਪਿਕੋ-ਐਲਵੋਲਰ" "ਕਬਰ" ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਜਾਂ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਅਲਵੋਲਰ "ਹਿਸਿੰਗ" ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਖਰੀ ਪੈਰਾ ਵਾਂਗ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when there is no debuccalization, the syllable-final is pronounced as voiceless "apico-alveolar" "grave" sibilant or as a voiceless alveolar "hissing" sibilant in the same fashion as in the last paragraph.

ਫੋਨੈਮ ਦੀ ਲਿਖਤ ਈ ਜਾਂ ਆਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਸਪੈਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਫਰਿਸ਼ਟਿਵ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
the phoneme spelled c before e or i and spelled elsewhere , a voiceless dental fricative as in english thing, is maintained by a majority of spain's population, especially in the northern and central parts of the country.

ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ, ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
in other areas some parts of southern spain, the canary islands, and the americas , is merged with .

ਫੋਨਮਿਕ ਕੰਟ੍ਰਾਸਟ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਫੋਨਮੇ ਦੇ ਆਮ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸੀਸੀਓ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ, ਸੇਸੀਓ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ.
the maintenance of phonemic contrast is called in spanish, while the merger is generally called seseo in reference to the usual realization of the merged phoneme as or, occasionally, ceceo referring to its interdental realization, , in some parts of southern spain .

ਬਹੁਤੇ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਅਲਵੋਲਰ "ਹਿਸਿੰਗ" ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in most of hispanic america, the spelled before or , and spelled is always pronounced as a voiceless alveolar "hissing" sibilant.

ਫੋਨੈੱਲ ਸਪੈਲਿੰਗ, ਪਲੈਟਲ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿਅੰਜਨ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਘੱਟ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the phoneme spelled , palatal lateral consonant sometimes compared in sound to the sound of the of english million, tends to be maintained in less-urbanized areas of northern spain and in highland areas of south america.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ "ਕਰਲੀ-ਪੂਛ ਜੇ" ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪਾਰਦਰਸ਼ਕ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਵਾਜ ਵਾਲਾ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਵਾਲਾ, ਤਾਲੂ ਵਾਲਾ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਯੋਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਾਟ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪੈਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
meanwhile, in the speech of most other spanish-speakers, it is merged with "curly-tail j" , a non-lateral, usually voiced, usually fricative, palatal consonant, sometimes compared to english yod as in yacht and spelled in spanish.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੋਫੋਨੀ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਪੈਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਫੋਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ.
as with other forms of allophony across world languages, the small difference of the spelled and the spelled is usually not perceived the difference is not heard by people who do not produce them as different phonemes.

ਅਜਿਹਾ ਇੱਕ ਫੋਨਮਿਕ ਅਭੇਦ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
such a phonemic merger is called in spanish.

ਰਿਓਪਲੇਟੇਨਜ਼ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ, ਅਭੇਦ ਹੋਏ ਫੋਨਮੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਡਾਕਵੋਲਰ ਫਰਿਸ਼ਟਿਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਪਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਦੁਵੱਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਿ buਨਸ ਆਇਰਸ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਫ੍ਰੈਂਚ ਜਾਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in rioplatense spanish, the merged phoneme is generally pronounced as a postalveolar fricative, either voiced as in english measure or the french in the central and western parts of the dialectal region , or voiceless as in the french or portuguese in and around buenos aires .

ਵਿਆਕਰਣ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਉਪਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ, ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਬਜੈਕਟ ਸਰਵਉਮ.
grammar the main grammatical variations between dialects of spanish involve differing uses of pronouns, especially those of the second person and, to a lesser extent, the object pronouns of the third person.

ਵੋਸੇਓ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਵਿਚ ਇਕ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਇਕ ਜਾਣਕਾਰ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿਚ ਫਰਕ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਤੁਸੀਂ” ਰਸਮੀ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣੂ ਵਿਚ ਵੋਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ, ਇਕ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਨਾਲ.
voseo virtually all dialects of spanish make the distinction between a formal and a familiar register in the second-person singular and thus have two different pronouns meaning "you" usted in the formal and either or vos in the familiar and each of these three pronouns has its associated verb forms , with the choice of or vos varying from one dialect to another.

ਵੋਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੋਸੀਓ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the use of vos and or its verb forms is called voseo.

ਕੁਝ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਤਿੰਨੋਂ ਪ੍ਰਵਚਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੋਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰਸਮੀਤਾ, ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in a few dialects, all three pronouns are used, with usted, , and vos denoting respectively formality, familiarity, and intimacy.

ਵੋਸੀਓ ਵਿਚ, ਵੋਸ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾ ਰੂਪ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ" ਅਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰੀਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵੋਏ ਕਾਨ ਵੋਸ ਦੇ objectਬਜੈਕਟ ਦਾ ਫਾਰਮ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ objectਬਜੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ vos que tus amigos te respetan ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ "ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ".
in voseo, vos is the subject form vos , "you say" and the form for the object of a preposition voy con vos, "i am going with you" , while the direct and indirect object forms, and the possessives, are the same as those associated with vos que tus amigos te respetan "you know your friends respect you" .

ਆਮ ਵੋਸੀਓ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the verb forms of general voseo are the same as those used with except in the present tense indicative and imperative verbs.

ਵੋਸ ਦੇ ਫਾਰਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੋਸੋਟ੍ਰੋਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਵਚਨ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਜਾਂ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਅੰਤ ਵੋਸੋਟ੍ਰੋਸ ਵੋਸੋਟ੍ਰੋਸ ਵੋਸ, ਪੈਨਸੈਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ!
the forms for vos generally can be derived from those of vosotros the traditional second-person familiar plural by deleting the glide , or , where it appears in the ending vosotros vos vosotros vos , pensad!

ਤੁਸੀਂ ਲੋਕੋ!
vosotros !

ਤੁਹਾਡਾ, ਘੁਮਾਇਆ!
vos , volved!

ਤੁਸੀਂ ਲੋਕੋ!
vosotros !

ਤੁਹਾਡਾ.
vos .

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਿਲੀ ਵੋਸੀਓ ਵਿਚ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਨਕ-ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
in chilean voseo on the other hand, almost all verb forms are distinct from their standard -forms.

ਵੋਸ ਪਾਇਨਸਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਵਨੋਮ ਵੋਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ "ਪ੍ਰੋਮੋਮਿਨਲ ਵੋਸੀਓ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the use of the pronoun vos with the verb forms of vos piensas is called "pronominal voseo".

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਰਵਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵੋਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ "ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਵੋਸੀਓ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
conversely, the use of the verb forms of vos with the pronoun or is called "verbal voseo".

ਚਿਲੀ ਵਿਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਵੋਸੀਓ ਸਰਵਨਾਮ ਵੋਸ ਦੀ ਅਸਲ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਡੂੰਘੀ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in chile, for example, verbal voseo is much more common than the actual use of the pronoun vos, which is often reserved for deeply informal situations.

ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਅਮੈਰੀਕਨ ਵੋਸੀਓ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਅੰਤਰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
and in central american voseo, one can see even further distinction.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਵੋਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਕਵਚਿਤ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਰਵਨਾਮ ਦੇ ਮੁounਲੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
distribution in spanish-speaking regions of the americas although vos is not used in spain, it occurs in many spanish-speaking regions of the americas as the primary spoken form of the second-person singular familiar pronoun, with wide differences in social consideration.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼, ਪਨਾਮਾ, ਬਹੁਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਪੇਰੂ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਕੂਏਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੂਟੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ.
generally, it can be said that there are zones of exclusive use of tuteo the use of in the following areas almost all of mexico, the west indies, panama, most of colombia, peru, venezuela and coastal ecuador.

ਟੂਟੇਓ ਬੋਲੀਵੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਾਂ ਪੇਂਡੂ ਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਵੈਨਜ਼ੁਏਲਾ ਐਂਡੀਜ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ੈਨਿਯਾ ਦੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੋਸੀਓ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ. ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ.
tuteo as a cultured form alternates with voseo as a popular or rural form in bolivia, in the north and south of peru, in andean ecuador, in small zones of the venezuelan andes and most notably in the venezuelan state of zulia , and in a large part of colombia.

ਕੁਝ ਖੋਜਕਰਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੋਸੀਓ ਪੂਰਬੀ ਕਿubaਬਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ.
some researchers maintain that voseo can be heard in some parts of eastern cuba, and others assert that it is absent from the island.

ਟਿਯੂਟੋ ਮੈਕਸੀਕਨ ਰਾਜ, ਚਿਪਾਸ ਦੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਅਜ਼ੂਯੂਰੋ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਪੁਣੇ ਵਿਚ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੁਲੀਆ ਵਿਚ, ਚਿਲੀ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵੋਸੀਓ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ. ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ.
tuteo exists as the second-person usage with an intermediate degree of formality alongside the more familiar voseo in chile, in the venezuelan state of zulia, on the caribbean coast of colombia, in the azuero peninsula in panama, in the mexican state of chiapas, and in parts of guatemala.

ਸਧਾਰਣ ਵੋਸੀਓ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ, ਪੂਰਬੀ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ, ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ, ਹਾਂਡੂਰਸ, ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ ਐਂਟੀਕੋਕੀਆ, ਕੈਲਡਾਸ, ਰਿਸਾਰਾਲਡਾ, ਕੁਇੰਡਿਓ ਅਤੇ ਵੈਲੇ ਡੇਲ ਕੌਕਾ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
areas of generalized voseo include argentina, nicaragua, eastern bolivia, el salvador, guatemala, honduras, costa rica, paraguay, uruguay and the colombian departments of antioquia, caldas, risaralda, quindio and valle del cauca.

ਯੂਸਟੀਡਜ਼ ਯੂਸਟੀਡੀਜ਼ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਬਹੁਵਚਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਅੰਡੇਲੁਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
ustedes ustedes functions as formal and informal second person plural in over 90% of the spanish-speaking world, including all of hispanic america, the canary islands, and some regions of andalusia.

ਸੇਵਿਲੇ, ਹੁਏਲਵਾ, ਕੈਡਿਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅੰਡਾਲੂਸੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਫਾਰਮ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦੂਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ustedes vais ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in seville, huelva, cadiz, and other parts of western andalusia, the familiar form is constructed as ustedes vais, using the traditional second-person plural form of the verb.

ਸਪੇਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯੂਸਟੇਡਜ਼ ਅਤੇ ਵੋਸੋਟ੍ਰੋਸ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਜਾਣੂ ਅੰਤਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
most of spain maintains the formal familiar distinction with ustedes and vosotros respectively.

ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਇਕਵਚਨ ਸਰਵਨਾਮ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਤੀਜੀ-ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਵਚਨ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
usted usted is the usual second-person singular pronoun in a formal context, but it is used jointly with the third-person singular voice of the verb.

ਇਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ "ਤੁਸੀਂ, ਸਰ" "ਮੈ, ਮੈਮ".
it is used to convey respect toward someone who is a generation older or is of higher authority "you, sir" "you, ma'am" .

ਇਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਕਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱosਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਣੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is also used in a familiar context by many speakers in colombia and costa rica and in parts of ecuador and panama, to the exclusion of or vos.

ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ustedeo ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this usage is sometimes called ustedeo in spanish.

ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਾਂਡੂਰਸ ਵਿਚ, ਆਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਇਕ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜੋੜੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਰਸਮੀ ਸਰਵਣ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in central america, especially in honduras, usted is often used as a formal pronoun to convey respect between the members of a romantic couple.

ਇਕਯੂਡੋਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ, ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
usted is also used that way as well as between parents and children in the andean regions of ecuador, colombia and venezuela.

ਤੀਜੀ-ਵਿਅਕਤੀ ਆਬਜੈਕਟ ਸਰਵਉਮਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪੀਕਰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀਅਲ ਅਕਾਦਮੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਐਨੀਮੇਸੀ, ਭਾਵ "ਉਸਨੂੰ", "ਉਸ", ਜਾਂ "ਇਹ", ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ minਰਤ ਲਈ ਸਰਵਜਨਕ ਲਓ ਅਤੇ ਲਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਸਜੀਵਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਉਸਨੂੰ", "ਉਸਨੂੰ", ਜਾਂ "ਇਸ ਤੋਂ".
third-person object pronouns most speakers use and the real academia prefers the pronouns lo and la for direct objects masculine and feminine respectively, regardless of animacy, meaning "him", "her", or "it" , and le for indirect objects regardless of gender or animacy, meaning "to him", "to her", or "to it" .

ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਵਾਰੀ "ਈਟੀਮੋਲੋਜੀਕਲ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂ ਸਰਵਜਨਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਲਾਤੀਨੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰਵਨਾਮ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਪੁਰਖ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹਨ.
the usage is sometimes called "etymological", as these direct and indirect object pronouns are a continuation, respectively, of the accusative and dative pronouns of latin, the ancestor language of spanish.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਣਾ ਨੂੰ "", "" ਜਾਂ "" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਵਨਾਮ, ਲੇ, ਲੋ, ਜਾਂ ਲਾ, ਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਥ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਓ ਜਾਂ ਲਾ ਅਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
deviations from this norm more common in spain than in the americas are called " ", " ", or " ", according to which respective pronoun, le, lo, or la, has expanded beyond the etymological usage le as a direct object, or lo or la as an indirect object .

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿਸਪਨੋਫੋਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
vocabulary some words can be significantly different in different hispanophone countries.

ਬਹੁਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਸਪੈਨਿਅਰਡ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ.
most spanish speakers can recognize other spanish forms even in places where they are not commonly used, but spaniards generally do not recognize specifically american usages.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਮੈਨਟੇਕੁਇਲਾ, ਐਗੁਆਕੇਟ ਅਤੇ ਅਲਬਰਿਕੋਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, 'ਮੱਖਣ', 'ਐਵੋਕਾਡੋ', 'ਖੜਮਾਨੀ' ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਨਟੇਕਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਪੇਰੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਨਟੇਕਾ ਅਤੇ ਡੈਮਸਕੋ, ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ .
for example, spanish mantequilla, aguacate and albaricoque respectively, 'butter', 'avocado', 'apricot' correspond to manteca, palta, and damasco, respectively, in argentina, chile except manteca , paraguay, peru except manteca and damasco , and uruguay.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਕੋਗ 'ਟੂ ਟੂ', ਪਿਸਰ 'ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ' ਅਤੇ ਕਾਂਚਾ 'ਸੀਸ਼ੇਲ' ਹਿਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤਿਅੰਤ ਰੁੱਖੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕੋਗਰ ਅਤੇ ਪਿਸਰ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ "ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ" ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਚਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਯੋਨੀ. “.
the everyday spanish words coger 'to take' , pisar 'to step on' and concha 'seashell' are considered extremely rude in parts of hispanic america, where the meaning of coger and pisar is also "to have sex" and concha means "vagina".

"ਬੋਬੀ ਪਿੰਨ" ਪਿੰਕ ਲਈ ਪੋਰਟੋ ਰੀਕਨ ਸ਼ਬਦ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਇਕ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਿਚ, ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਬੁੜ ਬੁੜ", ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ, ਇਹ ਇਕ ਸ਼ੈੱਫ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the puerto rican word for "bobby pin" pinche is an obscenity in mexico, but in nicaragua, it simply means "stingy", and in spain, it refers to a chef's helper.

ਦੂਜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕੋ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ "ਸਹੁੰ-ਸ਼ਬਦ", ਚਿਲੀ ਵਿੱਚ "ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ" ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ "ਏੜੀ" ਜੁੱਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੈਕਸੀਕਨ ਪਕਵਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other examples include taco, which means "swearword" among other meanings in spain, "traffic jam" in chile and "heels" shoe in argentina, peru, and colombia, but it is known to the rest of the world as a mexican dish.

ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੀਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ “ਲਿੰਗ” ਲਈ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗਾਲਾਂ ਕੱ whileਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ “ਪੋਸ਼ ਗਰਲ” ਜਾਂ “ਸਨੌਬੀ” ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
pija in many countries of hispanic america and spain itself is an obscene slang word for "penis" while in spain the word also signifies "posh girl" or "snobby".

ਕੋਚੇ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸਪੇਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ "ਕਾਰ" ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿਚ "ਬੇਬੀ-ਸਟਰਲਰ" ਜਾਂ "ਪੁਸ਼ਚੇਅਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹਿਪੇਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੈਰੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਾਰ" ਅਤੇ "ਕਾਰਟ". ਦੂਜਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਵੀ.
coche, which means "car" in spain, central mexico and argentina, for the vast majority of spanish-speakers actually means "baby-stroller" or "pushchair", while carro means "car" in some hispanic american countries and "cart" in others, as well as in spain.

ਪਪੀਤਾ ਕਿ vagਬਾ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਯੋਨੀ" ਲਈ ਇੱਕ ਬਦਚਲਣ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਫਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਫ੍ਰੂਟਾ ਬੰਬਾ ਅਤੇ ਲੇਕੋਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
papaya is the slang term for "vagina" in parts of cuba and venezuela, where the fruit is instead called fruta bomba and lechosa, respectively.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਦਲਵੀਂ, ਗਾਲਾਂ ਕੱ usageਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਸਿਰਫ ਅਨਾਨਾਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
also, in argentina and spain, one would say when talking about punching someone else as an alternate, slang usage whereas in other countries, refers only to a pineapple.

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੂਜੀ ਵੈਸਟ ਆਈਬੇਰੀਅਨ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਤੂਰੀ, ਅਰਾਗੋਨੀ, ਕੈਟਲਨ, ਗੈਲੀਸ਼ਿਅਨ, ਲਾਦਿਨੋ, ਲਿਓਨੀਅਨ, ਮਿਰਾਂਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
relation to other languages spanish is closely related to the other west iberian romance languages, including asturian, aragonese, catalan, galician, ladino, leonese, mirandese and portuguese.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਤਗਾਲੀ- ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ.
it is generally acknowledged that portuguese- and spanish-speakers can communicate, although with varying degrees of difficulty.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਲਿਖੀਆਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਆਕਰਨਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਫੋਨੋਲੋਜੀ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
meanwhile, mutual intelligibility of the written spanish and portuguese languages is very high, given that the difficulties of the spoken forms are based more on phonology than on grammatical and lexical dissimilarities.

ਐਥਨੋਲੋਜੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਵਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
ethnologue gives estimates of the lexical similarity between related languages in terms of precise percentages.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਲਈ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ 89% ਹੈ.
for spanish and portuguese, that figure is 89%.

ਇਤਾਲਵੀ, ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 82% ਦੀ ਲੇਕਸਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ.
italian, on the other its phonology is more similar to that of said to have a lexical similarity of 82%.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸਮਝੌਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ 75% ਅਤੇ 71% ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਮਾਨ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
mutual intelligibility between spanish and french or between spanish and romanian is lower still, given lexical similarity ratings of 75% and 71% respectively.

ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਲਗਭਗ 45% ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
and comprehension of spanish by french speakers who have not studied the language is much lower, at an estimated 45%.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ, ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਝ ਮੌਖਿਕ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ.
in general, thanks to the common features of the writing systems of the romance languages, interlingual comprehension of the written word is greater than that of oral communication.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਕਈ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 1 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the following table compares the forms of some common words in several romance languages 1.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਟਸੋਰਸ
also outros in early modern portuguese e.g.

ਲੁਸੀਅਡਜ਼, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਗੈਲੀਸ਼ਿਅਨ ਵਿਚ.
the lusiads , and nosoutros in galician.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਹਾਂ.
alternatively nous autres in french.

ਦੱਖਣੀ ਇਤਾਲਵੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੋਏਲਟਰੀ.
also noialtri in southern italian dialects and languages.

ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਾਤਾਲਾਨ ਉਦਾਹਰਨ
medieval catalan e.g.

ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ.
llibre dels fets .

ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਿਖਤ ਆਦਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਨਰ-ਏਕੀਕਰਣਵਾਦ ਦੇਖੋ.
depending on the written norm used see reintegrationism .

ਬਾਸਕ ਏਸਕੂ ਤੋਂ, "ਹੱਥ" ਅਰਦੀ, "ਅੱਧਾ, ਅਧੂਰਾ".
from basque esku, "hand" erdi, "half, incomplete".

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਰਥ ਲਾਤੀਨੀ ਸਿਨਿਸਟਰਾ ਐਮ "ਹਨੇਰਾ, ਮੰਦਭਾਗਾ" ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
notice that this negative meaning also applies for latin sinistra m "dark, unfortunate" .

ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਰੋਮਾਨੀਅਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਨੀਰ ਹੈ.
romanian from latin means a type of cheese.

ਰੋਮਾਨੀਆਈ ਵਿੱਚ ਪਨੀਰ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੋਂ ਹੈ.
the universal term for cheese in romanian is from unknown etymology .

ਜੁਦਾਈਓ-ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੁਦਾਈਓ-ਸਪੈਨਿਸ਼, ਲਾਡੀਨੋ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਦਰਦੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ from ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
judaeo-spanish judaeo-spanish, also known as ladino, is a variety of spanish which preserves many features of medieval spanish and portuguese and is spoken by descendants of the sephardi jews who were expelled from spain in the fifteenth century.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਬਦਲ ਗਏ ਅਤੇ ‘ਨਵੇਂ ਈਸਾਈ’ ਬਣ ਗਏ।
conversely, in portugal the vast majority of the portuguese jews converted and became 'new christians'.

ਇਸ ਲਈ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਯਿੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜਰਮਨ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ.
therefore, its relationship to spanish is comparable with that of the yiddish language to german.

ਲਾਡਿਨੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅੱਜ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਰਦੀ ਯਹੂਦੀ ਹਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੁਰਕੀ, ਗ੍ਰੀਸ, ਜਾਂ ਬਾਲਕਨਜ਼ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਿਪੇਨਿਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ.
ladino speakers today are almost exclusively sephardi jews, with family roots in turkey, greece, or the balkans, and living mostly in israel, turkey, and the united states, with a few communities in hispanic america.

ਜੁਡੇਓ-ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਗੁੰਮੀਆਂ ਹਨ.
judaeo-spanish lacks the native american vocabulary which was acquired by standard spanish during the spanish colonial period, and it retains many archaic features which have since been lost in standard spanish.

ਇਸ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਬਰਾਨੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸਪਪਰਡਿਮ ਸੈਟਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it contains, however, other vocabulary which is not found in standard spanish, including vocabulary from hebrew, french, greek and turkish, and other languages spoken where the sephardim settled.

ਜੂਡੀਓ-ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਓਲਮ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈ।
judaeo-spanish is in serious danger of extinction because many native speakers today are elderly as well as elderly olim immigrants to israel who have not transmitted the language to their children or grandchildren.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਪਰਦੀ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
however, it is experiencing a minor revival among sephardi communities, especially in music.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਸਟੀਲਿਅਨ ਦੁਆਰਾ ਰਲੇਵੇਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ.
in the case of the latin american communities, the danger of extinction is also due to the risk of assimilation by modern castilian.

ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈਕੇਟੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਮੋਰੋਕੋ ਦਾ ਜੁਡੀਓ-ਸਪੈਨਿਸ਼.
a related dialect is haketia, the judaeo-spanish of northern morocco.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ.
this too tended to assimilate with modern spanish, during the spanish occupation of the region.

ਲਿਖਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਫੋਨਮੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਪੱਤਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਾਇਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਟਿਲਡ ਅਤੇ ਡਿਗਰਾਫਸ ਚੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫੋਨਮੇ ਅਤੇ ਐਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
writing system spanish is written in the latin script, with the addition of the character , representing the phoneme , a letter distinct from , although typographically composed of an with a tilde and the digraphs che, representing the phoneme and elle, representing the phoneme .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਿਗਰਾਫ ਐਰ ਫੂਅਰਟੇ, 'ਸਖਤ r', ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਡਬਲ, 'ਡਬਲ ਆਰ', ਜਾਂ ਸਧਾਰਣ ਗਲਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਫੋਨਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਕੋ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ.
however, the digraph erre fuerte, 'strong r', erre doble, 'double r', or simply erre , which also represents a distinct phoneme , is not similarly regarded as a single letter.

1994 ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪੱਤਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
since 1994 and have been treated as letter pairs for collation purposes, though they remain a part of the alphabet.

ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਹੁਣ ਵਰਣਮਾਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿ ਉਹ ਵਰਤ ਰਹੇ ਸਨ.
words with are now alphabetically sorted between those with and , instead of following as they used to.

ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ.
the situation is similar for .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ 27 ਅੱਖਰ ਹਨ ਅਤੇ 2 ਡਿਗਰਾਫਸ ਏ, ਬੀ, ਸੀ, ਡੀ, ਈ, ਐਫ, ਜੀ, ਐਚ, ਆਈ, ਜੇ, ਕੇ, ਐਲ, ਐਮ, ਐਨ, ਓ, ਪੀ, ਕਿ q, ਆਰ, ਐਸ, ਟੀ, ਯੂ, ਵੀ, ਡਬਲਯੂ, ਐਕਸ, ਵਾਈ, ਜ਼ੈੱਡ, ਸੀਐਚ, ਐੱਲ.
thus, the spanish alphabet has the following 27 letters and 2 digraphs a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, , o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z. ch, ll.

ਅੱਖਰ ਕੇ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਸਿਰਫ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਲੋ, ਲੋਕਧਾਰਾ, ਵਿਸਕੀ, ਕੀਵੀ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the letters k and w are used only in words and names coming from foreign languages kilo, folklore, whisky, kiwi, etc.

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਟੌਪਨੀਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੱ withਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
with the exclusion of a very small number of regional terms such as see toponymy of mexico , pronunciation can be entirely determined from spelling.

thਰਥੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਤਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
under the orthographic conventions, a typical spanish word is stressed on the syllable before the last if it ends with a vowel not including or with a vowel followed by or an it is stressed on the last syllable otherwise.

ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਵਰ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਲਹਿਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
exceptions to this rule are indicated by placing an acute accent on the stressed vowel.

ਤੀਬਰ ਲਹਿਜ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਹੋਮੋਫੋਨਜ਼ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਕਲਿੱਟਿਕ ਤੁਲਨਾ ਏਲ 'ਦਿ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਰਦਾਨਾ ਇਕਵਚਨ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੇਖ 'ਉਹ' ਜਾਂ 'ਇਸ' ਨਾਲ, ਜਾਂ ਤੇ 'ਤੁਸੀਂ', 'ਚਾਹ' ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਨਾਮਿਕ ਸਰਵਜਨਕ, 'ਬਨਾਮ' ਦੇ 'ਦੇਣ' ਦੇ ਡੀ ਪ੍ਰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ, ਅਤੇ 'ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਸਰਵ' ਬਨਾਮ 'ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ' ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ 'ਹੋ'.
the acute accent is used, in addition, to distinguish between certain homophones, especially when one of them is a stressed word and the other one is a clitic compare el 'the', masculine singular definite article with 'he' or 'it' , or te 'you', object pronoun with 'tea' , de preposition 'of' versus 'give' , and se reflexive pronoun versus 'i know' or imperative 'be' .

ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਵਨਾਮ,,,, ਆਦਿ.
the interrogative pronouns , , , , etc.

ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ,, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
also receive accents in direct or indirect questions, and some demonstratives , , , etc.

ਸਰਵਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਲਹਿਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
can be accented when used as pronouns.

ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਅੱਖਰਾਂ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਟਾਈਪਰਾਇਟਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਅਭਿਆਸ, ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੀਅਲ ਅਕਾਦਮੀਆ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਏ ਗਏ thਰਥਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਲਹਿਜ਼ਾ.
accent marks used to be omitted on capital letters a widespread practice in the days of typewriters and the early days of computers when only lowercase vowels were available with accents , although the real academia advises against this and the orthographic conventions taught at schools enforce the use of the accent.

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ g ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਰ e ਜਾਂ i ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ "ਸਖਤ g" ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
when u is written between g and a front vowel e or i, it indicates a "hard g" pronunciation.

ਇੱਕ ਡਾਇਰੇਸਿਸ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ,' ਸਾਰਸਕ ', ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ.
a diaeresis indicates that it is not silent as it normally would be e.g., , 'stork', is pronounced if it were written , it would be pronounced .

ਇੰਟਰੋਗੇਟਿਵ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਲਟ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
interrogative and exclamatory clauses are introduced with inverted question and exclamation marks and , respectively .

ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਇਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ, ਰੀਅਲ ਅਕਾਦਮੀਆ, ਰਾਇਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1713 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 21 ਹੋਰ ਕੌਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲੈਂਗਵੇਜ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਗਾਈਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਰਤਦੀ ਹੈ.
organizations royal spanish academy the real academia royal spanish academy , founded in 1713, together with the 21 other national ones see association of spanish language academies , exercises a standardizing influence through its publication of dictionaries and widely respected grammar and style guides.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰੂਪ ਸਾਹਿਤ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because of influence and for other sociohistorical reasons, a standardized form of the language standard spanish is widely acknowledged for use in literature, academic contexts and the media.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਡੀ ਅਕੈਡਮੀ ਡੇ ਡੇ ਲੈਨਗੁਆ, ਜਾਂ ਏ ਐਸ ਏ ਐਲ ਉਹ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
association of spanish language academies the association of spanish language academies de academias de la lengua , or asale is the entity which regulates the spanish language.

ਇਹ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ 1951 ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
it was created in mexico in 1951 and represents the union of all the separate academies in the spanish-speaking world.

ਇਸ ਵਿਚ 22 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਕਾਦਮੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪੇਨ 1713, ਕੋਲੰਬੀਆ 1871, ਇਕੂਏਟਰ 1874, ਮੈਕਸੀਕੋ 1875, ਐਲ ਸਾਲਵਾਡੋਰ 1876, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ 1883, ਚਿਲੀ 1885, ਪੇਰੂ 1887, ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ 1887, ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ 1923, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ 1924, ਪਨਾਮਾ 1926, ਕਿubaਬਾ 1926, ਪੈਰਾਗੁਏ 1927, ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ 1927, ਬੋਲੀਵੀਆ 1927, ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ 1928, ਅਰਜਨਟੀਨਾ 1931, ਉਰੂਗਵੇ 1943, ਹੌਂਡੂਰਸ 1949, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ 1955, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ 1973.
it comprises the academies of 22 countries, ordered by date of academy foundation spain 1713 , colombia 1871 , ecuador 1874 , mexico 1875 , el salvador 1876 , venezuela 1883 , chile 1885 , peru 1887 , guatemala 1887 , costa rica 1923 , philippines 1924 , panama 1926 , cuba 1926 , paraguay 1927 , dominican republic 1927 , bolivia 1927 , nicaragua 1928 , argentina 1931 , uruguay 1943 , honduras 1949 , puerto rico 1955 , and united states 1973 .

ਸਰਵਵੈਂਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ the instituto cervantes cervantes institute 1991 ਵਿੱਚ ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ.
cervantes institute the instituto cervantes cervantes institute is a worldwide non-profit organization created by the spanish government in 1991.

ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ 54 ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
this organization has branched out in over 20 different countries with 54 centers devoted to the spanish and hispanic american culture and spanish language.

ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਦੇ ਅੰਤਮ ਟੀਚੇ ਸਿਖਿਆ, ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰ.
the ultimate goals of the institute are to promote the education, the study and the use of spanish universally as a second language, to support the methods and activities that would help the process of spanish language education, and to contribute to the advancement of the spanish and hispanic american cultures throughout non-spanish-speaking countries.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਸੰਗਠਨ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੇਟਸ, ਸੰਗਠਨ ਆਈਬੇਰੋ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੇਟਸ, ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਦੱਖਣੀ ਸੰਘ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਮੈਰੀਕਨ ਨੇਸ਼ਨਜ਼, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਟ੍ਰੀਟੀ ਸਕੱਤਰੇਤ, ਲਾਤੀਨੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਕੈਰੀਕਾਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ.
official use by international organizations spanish is recognised as one of the official languages of the united nations, the european union, the world trade organization, the organization of american states, the organization of ibero-american states, the african union, the union of south american nations, the antarctic treaty secretariat, the latin union, the caricom and the north american free trade agreement.

ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਚੇ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ "ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹੈੱਟਜ਼ ਆਫ ਦਾ ਉਠ" ਪੜ੍ਹੋ.
see also references bibliography further reading "the rise of spanish hats off".

ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ.
the economist.

1 ਜੂਨ, 2013.
june 1, 2013.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ, ਡੀਐਮਓਜ਼ ਡਿਕਸੀਨਾਰੀਓ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਰੀਅਲ ਅਕੇਡਮੀਆ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ.
external links spanish language at dmoz diccionario official spanish language dictionary in spanish , real academia .

"ਸਪੈਨਿਸ਼", ਬੋਲੀਆਂ, ਬੀਬੀਸੀ.
"spanish", languages, bbc .

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ,. com.
size and nature of the spanish vocabulary, about.com .

ਮੁਫਤ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਯੂਕੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰੀ.
free spanish to english translation, uk transfree .

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਾਠੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਚਾਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
marathi english pronunciation is an indian language spoken predominantly by the marathi people of maharashtra.

ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
it is the official language and co-official language in the maharashtra and goa states of western india, respectively, and is one of the 22 scheduled languages of india.

2001 ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ 19 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ.
there were 73 million speakers in 2001 marathi ranks 19th in the list of most spoken languages in the world.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਨੰਬਰ ਹੈ।
marathi has the fourth largest number of native speakers in india.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 900 ਈ.
marathi has some of the oldest literature of all modern indo-aryan languages, dating from about 900 ad.

ਮਰਾਠੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਵਰ੍ਹਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹਨ.
the major dialects of marathi are standard marathi and the varhadi dialect.

ਮਾਲਵਾਨੀ ਕੋਂਕਣੀ ਮਰਾਠੀ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ.
malvani konkani has been heavily influenced by marathi varieties.

ਮਰਾਠੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
marathi has several features that set it aside from most other indian languages.

ਮਰਾਠੀ 'ਅਸੀਂ' ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ theਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿuterਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
marathi distinguishes inclusive and exclusive forms of 'we' and possesses a three-way gender system that features the neuter in addition to the masculine and the feminine.

ਇਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਇਹ ਐਪੀਕੋ-ਐਲਵੋਲਰ ਨੂੰ ਐਲਵਯੋਪਲੈਟਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਚ, ਅਲਟਰੋਲੇਰ ਰਿਟਰੋਫਲੇਕਸ ਲੇਟ੍ਰਲਸ ਐਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ.
in its phonology it contrasts apico-alveolar with alveopalatal affricates and, in common with gujarati, alveolar with retroflex laterals l and , marathi letters and respectively .

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਮਰਾਠੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੋਆ, ਕਰਨਾਟਕ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਆਂ statesੀ ਰਾਜਾਂ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
geographic distribution marathi is primarily spoken in maharashtra india and parts of neighbouring states of gujarat, madhya pradesh, goa, karnataka, chhattisgarh and andhra pradesh, union-territories of daman and diu and dadra and nagar haveli.

ਬੜੌਦਾ, ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਗੁਜਰਾਤ, ਬੈਲਗਾਮ ਕਰਨਾਟਕ, ਇੰਦੌਰ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਤੰਜੌਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ।
the cities of baroda, surat, and ahmedabad gujarat , belgaum karnataka , indore, gwalior madhya pradesh , hyderabad telangana , and tanjore tamil nadu each have sizeable marathi-speaking communities.

ਮਰਾਠੀਅਨ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ।
marathi is also spoken by maharashtrian emigrants worldwide, especially in the united states, united kingdom, israel, mauritius, and canada.

ਸਥਿਤੀ ਮਰਾਠੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
status marathi is the official language of maharashtra and co-official language in the union territories of daman and diu and dadra and nagar haveli.

ਗੋਆ ਵਿਚ, ਕੋਂਕਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in goa, konkani is the sole official language however, marathi may also be used for some official purposes in some case.

ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਅੱਠ ਸੂਚੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ “ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ” ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
marathi is included among the languages which stand a part of the eight schedule of the constitution of india, thus granting it the status of a "scheduled language".

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤੀ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the contemporary grammatical rules described by maharashtra sahitya parishad and endorsed by the government of maharashtra are supposed to take precedence in standard written marathi.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਨਿਯਮ ਤੱਤਸਮਾ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
traditions of marathi linguistics and the above-mentioned rules give special status to tatsamas, words adapted from sanskrit.

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਤਬਾ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਤਸਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
this special status expects the rules for tatsamas to be followed as in sanskrit.

ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਨਵੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੋ.
this practice provides marathi with a large treasure of sanskrit words to cope with demands of new technical words whenever needed.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਯਾਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਵਡੋਦਰਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਓਸਮਾਨਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁਲਬਰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁਲਬਰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਦੌਰ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗੋਆ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਹਨ .
in addition to all universities in maharashtra, maharaja sayajirao university of baroda in vadodara, osmania university in hyderabad, karnataka university in dharwar, gulbarga university in gulbarga, devi ahilya university in indore and goa university in goa have special departments for higher studies in marathi linguistics.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
jawaharlal nehru university new delhi has announced plans to establish a special department for marathi.

ਮਰਾਠੀ ਦਿਵਸ 27 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਸ਼ਿਰਵਾਡਕਰ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
marathi day is celebrated on 27 february, the birthday of poet vishnu vaman shirwadkar.

ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਮਰਾਠੀ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਈਆਂ ਹਨ।
history indian languages, including marathi, that belong to the indo-aryan language family are derived from early forms of prakrit.

ਮਰਾਠੀ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
marathi is one of several languages that further descend from maharashtri prakrit.

ਅਗਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮਰਾਠੀ ਜਿਹੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲਾਚ 1970 ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਾਠੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੱਧ ਭਾਰਤੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
further change led to the languages like old marathi, however this is challenged by bloch 1970 , who states that was formed after marathi had already separated from the middle indian dialect.

ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਯਾਦਵ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇਵਗਿਰੀ ਦੇ ਸੋਨਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਕਾਰਨ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਦਰਬਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
marathi literature, centuries yadava marathi literature began and grew owing to the rise of the seuna dynasty of devgiri, who adopted marathi as the court language and patronised marathi scholars.

ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਮਹਾਂਭਾਵਾ ਅਤੇ ਵਰਕਾਰੀ ਪੰਥਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ।
further growth and usage of the language was because of two religious sects the mahanubhava and varkari panthans who adopted marathi as the medium for preaching their doctrines of devotion.

ਸਿਓਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਰਾਠੀ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
marathi had attained a venerable place in court life by the time of the seuna kings.

ਅਖੀਰਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋਤਿਸ਼, ਚਿਕਿਤਸਾ, ਪੁਰਾਣਾਂ, ਵੇਦਾਂਤ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
during the reign of the last three seuna kings, a great deal of literature in verse and prose, on astrology, medicine, puranas, vedanta, kings and courtiers were created.

ਨਲੋਪਾਖਿਆਨ, ਰੁਕਮਿਨੀ ਸਵੈਮਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਜੋਤੀਸ਼੍ਰਾਤਨਾਮ 1039 ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।
nalopakhyan, rukmini swayamvar and shripati's jyotishratnamala 1039 are a few examples.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਗੱਦ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਇਕ ਨਾਥ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਪੁਰਖ-ਕਵੀ ਮੁਕੁੰਦਰਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
the oldest book in prose form in marathi, , was written by mukundaraja, a nath yogi and arch-poet of marathi.

ਮੁਕੰਦਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਮਾਰਗ ਦੇ ਮੁ tਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ।
mukundaraja bases his exposition of the basic tenets of the hindu philosophy and the yoga marga on the utterances or teachings of shankaracharya.

ਮੁਕੰਦਰਾਜਾ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਰਚਨਾ ਪਰਮਮਰਤਾ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਧੀਵਤ ਉਪਰਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਮਰਾਠੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ "", ਉਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਚੇਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਮਹਾਂੂਭਾਵ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਚਕਰਧਰ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ , ਮਹਿੰਮਭੱਟਾ, 1238 ਵਿਚ.
mukundaraja's other work, paramamrta, is considered the first systematic attempt to explain the vedanta in the marathi language mahanubhava notable examples of marathi prose are " " , events and anecdotes from the miracle filled life of chakradhar swami of the mahanubhava sect compiled by his close disciple, mahimbhatta, in 1238.

ਇਹ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਜੀਵਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the is thought to be the first biography written in the marathi language.

ਮਹਿਮਭੱਟਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦਪ੍ਰਭੂਚਰਿਤ ਜਾਂ ਰੁਧੀਪੁਰਚਾਰੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਚਕਰਧਰ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਵਿੰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ।
mahimbhatta's second important literary work is the shri govindaprabhucharitra or rudhipurcharitra, a biography of shri chakradhar swami's guru, shri govind prabhu.

ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ 1288 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this was probably written in 1288.

ਮਹਾਂਭਵਾ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਵਾਹਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the mahanubhava sect made marathi a vehicle for the propagation of religion and culture.

ਮਹਾਨੂਭਵਾ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ, ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਉੱਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜੋ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
mahanubhava literature generally comprises works that describe the incarnations of gods, the history of the sect, commentaries on the bhagavad gita, poetical works narrating the stories of life of krishna and grammatical and etymological works that are deemed useful to explain the philosophy of sect.

ਮੱਧਯੁਗ ਅਤੇ ਡੈੱਕਨ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਧੀ 1290 ਵਿਚ ਦਾਨੇਸ਼ਵਰੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ.
medieval and deccan sultanate period dnyaneshwar wrote largest treatise of the initial time 1290 titled dnyaneshwari.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਸੰਤ ਤੁਕਾਰਾਮ ਨੇ ਵਰਕਾਰੀ ਪੰਥ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਕਾਵਿ-ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
later, saint tukaram made important contributions to marathi poetic literature in the varkari panthan.

ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ, ਨਾਮਦੇਵ, ‘ਆਰੀਆਸ’ ਦੇ ਮੋਰੋਪੈਂਟ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ।
saints like samarth ramdas, namdev, moropant creator of 'aryas" and many others created famous literary works in marathi.

ਮਰਾਠੀ ਸਲਤਨਤ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
marathi was widely used during the sultanate period.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ, ਸਥਾਨਕ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਸੀ।
although the rulers were muslims, the local feudal landlords and the revenue collectors were hindus and so was the majority of the population.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਰਚੇ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਾਇਆ.
political expediency made it important for the sultans to make use of marathi.

ਫਿਰ ਵੀ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੈ.
nevertheless, marathi in official documents from the era is totally persianised in its vocabulary.

ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਸੁਲਤਾਨਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਰਾਠੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
marathi also became language of administration during the ahmadnagar sultanate.

ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੀ ਆਦਿਲਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ।
adilshahi of bijapur also used marathi for administration and record keeping.

ਵਰਕਾਰੀ ਵਰਕਾਰੀ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਏਕਨਾਥ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ.
varkari the varkari saint-poet eknath lived from .

ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਅਤੇ ਭੜੌਦ ਨਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ, ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
he is well known for composing the , a commentary on bhagavat purana and the devotional songs called bharud.

ਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। ਤੁਕਾਰਾਮ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
mukteshwar translated the mahabharata into marathi tukaram transformed marathi into a rich literary language.

ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਸਨ.
his poetry contained his inspirations.

ਤੁਕਾਰਾਮ ਨੇ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਭਾਂਦ ਜਾਂ ਭਗਤ ਗੀਤ ਲਿਖੇ।
tukaram wrote over 3000 abhangs or devotional songs.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ ਆਇਆ.
he was followed by samarth ramdas.

ਮਹਾਂਭਾਵਾ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਰਕਾਰੀ ਨੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
writers of the mahanubhava sect contributed prose while the varkari composed poetry.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਥ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨੇਨੇਸ਼ਵਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਵਰਥਾਦਿੱਪੀਕਾ 1290 ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾਨੁਭਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
one of the famous nath saints of this period was dnyaneshwar , who wrote the bhavarthadipika 1290 , and amritanubhava.

ਉਸਨੇ ਅਭੰਜ ਵੀ ਰਚੇ।
he also composed abhangs.

ਭਾਗਨੇਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
dnyaneshwar gave a higher status to marathi by translating the bhagavad gita.

ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਮਰਾਠੀ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 1674 ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
maratha empire marathi gained prominence with the rise of the maratha empire beginning with the reign of chhatrapati shivaji ruled 1674 .

ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਗਈ।
under shivaji, the language used administrative documents became less persianised.

ਜਦੋਂ ਕਿ 1630 ਵਿਚ, 80% ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੀ, ਇਹ ਘਟ ਕੇ 37% ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਟਕ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿਚ ਤੰਜਾਵਰ ਤਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ।
whereas in 1630, 80% of the vocabulary was persian, it dropped to 37% by 1677 subsequent rulers extended the empire northwards to attock, eastwards to odisha, and southwards to thanjavur in tamil nadu.

ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
these excursions by the marathas helped to spread marathi over broader geographical regions.

ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਈ.
this period also saw the use of marathi in transactions involving land and other business.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਇਸ ਲਈ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
documents from this period, therefore, give a better picture of life of common people.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਿਖਾਰੀ ਹਨ.
there are lot of bakharis written in marathi and modi script from this period.

ਪਰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟ ਰਿਹਾ ਸੀ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਵਮਨ ਪੰਡਿਤ ਦੁਆਰਾ ਯਥਾਰਥਥਿਕਾ, ਰਘੂਨਾਥ ਪੰਡਿਤ ਦੁਆਰਾ ਨਲਾਦਮਯੰਤੀ ਸਵੈਯਵਰਾ, ਪਾਂਡਵ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਹਰੀਵਿਜੇ, ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੰਮ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਪੰਡਿਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਮਵਿਜੇ ਅਤੇ ਮੋਰੋਪੰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
but by the late 18th century, the maratha empire's influence over a large part of the country was on the decline in the 18th century, some well-known works such as yatharthadeepika by vaman pandit, naladamayanti swayamvara by raghunath pandit, pandava pratap, harivijay, ramvijay by shridhar pandit and mahabharata by moropanta were produced.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਦਯਾਰਨਵਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਪੇਸ਼ਵਾ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਵੀ ਸਨ।
krishnadayarnava and sridhar were poets during the peshwa period.

ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਹਾਕਵਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾ ਰੂਪ.
new literary forms were successfully experimented with during the period and classical styles were revived, especially the mahakavya and prabandha forms.

ਵਾਰੀ ਭਗਤੀ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਗੀਗ੍ਰਾਫੀ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਹੀਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ.
the most important hagiographies of varkari bhakti saints was written by mahipati in the 18th century.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਵਧੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਰੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਮਾਡਰਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
british colonial period the british colonial period also known as the modern period starting saw standardisation of marathi grammar through the efforts of the christian missionary william carey.

ਕੈਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਘੱਟ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਸਨ.
carey's dictionary had fewer entries and marathi words were in devanagari script.

ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਰਾਠੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ 1831 ਵਿਚ ਕਪਤਾਨ ਜੇਮਜ਼ ਥਾਮਸ ਮੋਲਸਵਰਥ ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਥੌਮਸ ਕੈਂਡੀ ਨੇ ਕੰਪਾਇਲ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the most comprehensive marathi-english dictionaries was compiled by captain james thomas molesworth and major thomas candy in 1831.

ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਛਾਪੀ ਹੋਈ ਹੈ।
the book is still in print nearly two centuries after its publication.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਥਾਮਸ ਮੋਲਸਵਰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
the colonial authorities also worked on standardizing marathi under the leadership of james thomas molesworth .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਪੁਣੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਸ ਜਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਰਾਠੀ ਅਨੁਵਾਦ 1817 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1832.
they used brahmins of pune for this task and adopted the sanskrit dominated dialect spoken by this caste in the city as the standard dialect for marathi., the first marathi translation of an english book was published in 1817, and the first marathi newspaper was started in 1832.

ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ.
newspapers provided a platform for sharing literary views, and many books on social reforms were written.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the marathi language flourished as marathi drama gained popularity.

ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ।
musicals known as sangeet natak also evolved.

ਆਧੁਨਿਕ ਮਰਾਠੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇਸ਼ਵਾਸੁਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ 1885 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
keshavasut, the father of modern marathi poetry published his first poem in 1885.

ਪਹਿਲੀ ਮਰਾਠੀ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਦਿੜ੍ਹਗਦਰਸ਼ਨ 1840 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ ਦੁਰਪਾਨ ਬਾਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੰਬੇਕਰ ਦੁਆਰਾ 1832 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
first marathi periodical dirghadarshan was started in 1840 while first marathi newspaper durpan was started by balshastri jambhekar in 1832.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰਸ਼ਾਤਰੀ ਚਿੱਪਲੰਕਰ ਦਾ ਚਿਰਕਾਰ, ਨਿਬੰਧਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੁਲੇ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਹਰੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜ-ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਉਭਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
the late-19th century in maharashtra saw the rise of vishnushastri chiplunkar with his periodical, nibandhmala that had essays that criticized social reformers like phule and gopal hari deshmukh deshmukh .

ਫੁਲੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲੇ, ਦੀਨਬੰਧੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
phule and deshmukh also started their own periodicals, dinbandhu and prabhakar that criticized the prevailing hindu culture of the day ref ,.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਨੇ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ, ਨਾਟਕ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
the first half of the 20th century was marked by new enthusiasm in literary pursuits, and socio-political activism helped achieve major milestones in marathi literature, drama, music and film.

ਆਧੁਨਿਕ ਮਰਾਠੀ ਵਾਰਤਕ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਬੰਧ, ਜੀਵਨੀਆਂ, ਨਾਵਲ, ਵਾਰਤਕ, ਨਾਟਕ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਈ।
modern marathi prose flourished through various new literary forms like the essay, the biographies, the novels, prose, drama etc.

ਐਨ ਸੀ ਕੇਲਕਰ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਤਾਂ, ਹਰੀ ਨਰਾਇਣ ਆਪਟੇ ਦੇ ਨਾਵਲ, ਨਾਰਾਇਣ ਸੀਤਾਰਾਮ ਫਡਕੇ ਅਤੇ ਵੀ ਐਸ ਖੰਡੇਕਰ, ਵਿਨਾਇਕ ਦਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਮਾਮਾ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਕਿਰੋਲੋਸਕਰ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ।
n.c.kelkar's biographical writings, novels of hari narayan apte, narayan sitaram phadke and v. s. khandekar, vinayak damodar savarkar's nationalist literature and plays of mama varerkar and kirloskar's are particularly worth noting.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
marathi since indian independence after indian independence, marathi was accorded the status of a scheduled language on the national level.

1 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੀਹਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਰਭ ਅਤੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਾਠੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
on 1 may 1960, maharashtra was re-organised along linguistic lines this added vidarbha and marathwada regions to its fold and thus brought major portions of marathi population socio-politically together.

ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਰਾਠੀ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ.
with state and cultural protection, marathi made great strides by the 1990s.

ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਨਾਮਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਗਮ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
a literary event called akhil bharatiya marathi sahitya sammelan all-india marathi literature meet is held every year.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਯ ਸੰਮੇਲਨ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in addition, the akhil bharatiya marathi natya sammelan all-india marathi theatre convention is also held annually.

ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
both events are very popular among marathi speakers.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਖੰਡੇਕਰ ਦੀ ਯਾਯਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
notable works in marathi in the latter half of 20th century includes khandekar's yayati, which won him the jnanpith award.

ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
also vijay tendulkar's plays in marathi have earned him a reputation beyond maharashtra.

ਪੀ.ਐਲ.ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਪੂਲਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਸ਼ਿਰਵਾਡਕਰ ਪੀ ਕੇ ਅਤਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੋਧਕਰ ਠਾਕਰੇ, ਨਾਟਕ, ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, 1958 ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ “ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ” ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਸੰਘ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਜੋਤੀਬਾ ਫੁਲੇ ਅਤੇ ਉੱਘੇ ਦਲਿਤ ਆਗੂ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਸੀ।
p.l.deshpande pula , vishnu vaman shirwadkar p.k.atre & prabodhankar thackeray, were also known for their writings in marathi in the field of drama, comedy and social commentary in 1958 the term "dalit literature" was used for the first time, when the first conference of maharashtra dalit sahitya sangha maharashtra dalit literature society was held at mumbai, a movement inspired by 19th century social reformer, jyotiba phule and eminent dalit leader, dr. bhimrao ambedkar.

ਬਾਬੂਰਾਓ ਬਾਗੂਲ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਦਲਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਮੋerੀ ਸੀ।
baburao bagul was a pioneer of dalit writings in marathi.

ਉਸ ਦਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜੇਵਾ ਮੀ ਜੱਟ ਚੋਰਲੀ ä i ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ, 1963 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ਾਲਮ ਸਮਾਜ ਦੇ ਜੋਸ਼ਮਈ ਚਿੱਤਰਣ ਨਾਲ ਇਕ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਦਲਿਤ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਗਤੀ ਮਿਲੀ।
his first collection of stories, jevha mi jat chorali € € when i concealed my caste , published in 1963, created a stir in marathi literature with its passionate depiction of a cruel society and thus brought in new momentum to dalit literature in marathi.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਜਿਵੇਂ, ਨਾਮਦੇਵ ਧਸਾਲ ਨਾਲ, ਜਿਸਨੇ ਦਲਿਤ ਪੈਂਥਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਦਲਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਨੇ ਦਲਿਤ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
gradually with other writers like, namdeo dhasal who founded dalit panther , these dalit writings paved way for the strengthening of dalit movement.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਲਿਤ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚ ਅਰੁਣ ਕੰਬਲੇ, ਸ਼ਾਂਤਾਬਾਈ ਕੰਬਲੇ, ਰਾਜਾ leਾਲੇ, ਨਾਮਦੇਵ ਧਸਾਲ, ਦਯਾ ਪਵਾਰ, ਅੰਨਾਭੂ ਸਾਥੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਨੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਾਇਕਵਾੜ, ਸ਼ਰਨਕੁਮਾਰ ਲਿਮਬਾਲੇ, ਭਾ pan ਪੰਚਭਾਈ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਸ਼ਾਂਤਾਬਾਈ ਕਾਲੇ, ਨਰਿੰਦਰ ਜਾਦਵ ਅਤੇ urਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable dalit authors writing in marathi include arun kamble, shantabai kamble, raja dhale, namdev dhasal, daya pawar, annabhau sathe, laxman mane, laxman gaikwad, sharankumar limbale, bhau panchbhai, kishor shantabai kale, narendra jadhav, and urmila pawar.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਾਸਾਂ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
in recent decades there has been a trend among marathi speaking parents of all social classes in major urban areas of sending their children to english medium schools.

ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਨਿਆਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
there is some concern, though without foundation, that this may lead to marginalisation of the language.

ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
dialects standard marathi is based on dialects used by academics and the print media.

ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬੋਲੀਆਂ ਮਰਾਠੀ ਦੀਆਂ 42 ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
indic scholars distinguish 42 dialects of spoken marathi.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਬੋਲੀ ਮਰਾਠੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ
dialects bordering other major language areas have many properties in common with those languages, further differentiating them from standard spoken marathi.

ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ n ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਧੁਨੀਵਾਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ
the bulk of the variation within these dialects is primarily lexical and phonological e.g.

ਲਹਿਜ਼ਾ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ.
accent placement and pronunciation .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਝ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਹੈ.
although the number of dialects is considerable, the degree of intelligibility within these dialects is relatively high.

ਝਾੜੀ ਬੋਲੀ ਝਾੜੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਝਾਡੀਬੋਲੀ ਝਾੜੀਪ੍ਰਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬੀ ਵਿਦਰਭ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਗੋਂਡੀਆ, ਭੰਡਾਰਾ, ਚੰਦਰਪੁਰ, ਗੜ੍ਹਚਿਰੋਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਅਤੇ ਵਰਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
jhadi boli jhadi boli or jhadiboli is spoken in jhadipranta a forest rich region of far eastern maharashtra or eastern vidarbha or western-central gondvana comprising gondia, bhandara, chandrapur, gadchiroli and some parts of nagpur and wardha districts of maharashtra.

ਜ਼ਾਦੀ ਬੋਲੀ ਸਾਹਿਤ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
zadi boli sahitya mandal and many literary figures are working for the conservation of this important and distinct dialect of marathi.

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਤੰਜਾਵਰ ਮਰਾਠੀ, ਨਾਮਦੇਵ ਸ਼ਿੰਪੀ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਭਾਵਸਰ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
southern indian marathi thanjavur marathi, namdev shimpi marathi and bhavsar marathi are spoken by many maharashtrians in southern india.

ਇਹ ਬੋਲੀ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਮਰਾਠੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੰਜਾਵਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਈ।
this dialect is stuck in the 17th century and is old marathi it did not change from the time the marathas conquered thanjavur and bangalore in southern india.

ਇਸ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਹਨ।
it has speakers in parts of tamil nadu, andhra pradesh and karnataka.

ਵਰ੍ਹਦੀ ਵਰਹਾਦੀ, ਜਾਂ ਵੈਦਰਭੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
varhadi varhadi , or vaidarbhi, is spoken in the eastern vidarbha region of maharashtra.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ, ਰੇਟ੍ਰੋਫਲੇਕਸ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਲਗਭਗ ਆਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਰ੍ਹਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਪਲੈਟਲ ਲਗਭਗ y ਆਈ ਪੀਏ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in marathi, the retroflex lateral approximant is common, while in the varhadii dialect, it corresponds to the palatal approximant y ipa , making this dialect quite distinct.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
such phonetic shifts are common in spoken marathi and, as such, the spoken dialects vary from one region of maharashtra mandh to another.

ਤਨਜੌਰ ਮਰਾਠੀ, ਤਨਜੌਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ-ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੈਨੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਧਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਫੋਨਮੇਨ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।
others thanjavur marathi, spoken in tanjore, tamil nadu -marathi, spoken by the bene israel jews phonology the phoneme inventory of marathi is similar to that of many other indo-aryan languages.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਵਾਦੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਆਈਪੀਏ ਚਾਰਟ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
an ipa chart of all contrastive sounds in marathi is provided below.

ਪੁਰਾਣੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਫਰਿਸ਼ਟੀਕੋਟ ਵਜੋਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ.
older aspirated , have lost their onset, with merging with and being typically realised as an aspirated fricative, .

ਤੋਂ ਇਹ ਲਿਖਤ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
this series is not distinguished in writing from .

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਸਵਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚ।
there are two more vowels in marathi to denote the pronunciations of english words such as of a in act and a in all.

ਇਹ ਅਤੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these are written as and .

ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਆਈਪੀਏ ਸੰਕੇਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ ਅਤੇ.
the ipa signs for these are and , respectively.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪ ਮਾਮਲਾ ਹੈ.
maharashtri prakrit, the ancestor of modern marathi, is a particularly interesting case.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਮੀਟਰ ਤਕ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
maharashtri was often used for poetry and as such, diverged from proper sanskrit grammar mainly to fit the language to the meter of different styles of poetry.

ਨਵਾਂ ਵਿਆਕਰਣ ਫਸਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਲਚਕ ਆਈ.
the new grammar stuck, which led to the unique flexibility of vowels lengths amongst other anomalies in marathi.

ਮਰਾਠੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਸਨਹਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਮੁ sanskritਲੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਉਚਾਰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
marathi retains the original sanskrit pronunciation of certain letters such as the for instance, , compared to sanhar in hindi .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਰਾਠੀ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ patternsੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ.
moreover, marathi preserves certain sanskrit patterns of pronunciation, as in the words and compared to and in hindi.

ਲਿਖਤੀ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
writing written marathi first appeared during the 11th century in the form of inscriptions on stones and copper plates.

ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਰੁਪਾਂਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਲਬੋਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੀ ਦੇਵਾਨਗਰੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਰਗਾ ਹੈ.
the marathi version of devanagari, called balbodh, is similar to the hindi devanagari alphabet.

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ, ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
from the 13th century until the mid-20th century, marathi was written in the modi script.

1950 ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਦੇ ਬਾਲਬੋਧ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
since 1950 it has been written in the balbodh style of devanagari.

1600 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਸਟੀਫਨ ਦੇ ਮਸੀਹ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਰਾਠੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਛਪਾਈ ਦਾ ਮੋerੀ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਛਾਪ ਸਕਿਆ ਸੀ।
except for father stephen's christ puran in the latin script in the 1600s, marathi has mainly been printed in devanagari because william carey, the pioneer of printing in indian languages, was only able to print in devanagari.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਮੋਦੀ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਬਾਲਬੋਧ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he later tried printing in modi but by that time, balbodh devanagari had been accepted for printing.

ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਮਰਾਠੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਬਾਲਬੋਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਬੂਗੀਡਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 36 ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰ ਅਤੇ 16 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
devanagari marathi is usually written in the balbodh version of devanagari script, an abugida consisting of 36 consonant letters and 16 initial-vowel letters.

ਇਹ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is written from left to right.

ਮਰਾਠੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਰਾਠੀ ਅੱਖ਼ਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the devanagari alphabet used to write marathi is slightly different from the devanagari alphabets of hindi and other languages there are a couple of additional letters in the marathi alphabet, and western punctuation is used.

ਮੋਦੀ ਵਰਣਮੱਦੀ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1950 ਤੱਕ ਮਰਾਠੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੋਂ ਕਲਮ ਚੁੱਕਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਰਾਪ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੀ।
the modi alphabet from the thirteenth century until 1950, marathi, especially for business use, was written in the modi alphabet a cursive script designed for minimising the lifting of pen from paper while writing.

ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
consonant clusters in devanagari in devanagari, consonant letters by default come with an inherent schwa.

ਇਸ ਲਈ, '' ਹੋਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ''.
therefore, will be ' ', not ' '.

'' ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਦੇਣਾ ਪਏਗਾ.
to form ' ', you will have to add , giving .

ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅੰਜਨ ਇਕ ਸਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ ਤਦ ਇਕ ਜੋਦਾਕਸ਼ਰ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when two or more consecutive consonants are followed by a vowel then a jodakshar consonant cluster is formed.

ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ - - "ਉਸਦਾ" - - "ਪ੍ਰਸਤਾਵ" - - "ਗਿਆਨ" - "ਮਿਆਨ" - "ਤਤਕਾਲ ਤਤਕਾਲ" - ਮਹਤਵ - "ਮਹੱਤਵ" - ਫਖਤਾ - "ਸਿਰਫ" - - "ਗੁੱਡੀਆਂ" ਵਿੱਚ. ਲਿਖਣਾ, ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਡਿਗਰਾਫ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਖੌਤੀ "ਨਾਸਿਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ", ਐਨਐਚ, ਅਤੇ ਐਮਐਚ ਅਤੇ ਤਰਲ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਆਰਐਚ, ਐਲਐਚ, ਅਤੇ ਵੀਐਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
some examples of consonant clusters are shown below - - "his" - - "proposal" - - "knowledge" - "sheath" - "immediate quick" - mahatva - "importance" - phakta - "only" - - "dolls" in writing, marathi has a few digraphs that are rarely seen in the world's languages, including those denoting the so-called "nasal aspirates" , nh, and mh and liquid aspirates rh, , lh, and vh .

ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
some examples are given below.

ä - - "ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੂਟਾ" ਓਲੀਂਡਰ - - "ਇਸ਼ਨਾਨ" - "ਇਸ ਲਈ" - - "ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਤਰੀਕਾ" - - "ਲੂੰਬੜੀ" - "ਜਦੋਂ" ਵਿਆਕਰਣ ਮਰਾਠੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ.
€ - - "a shrub known for flowers" oleander - - "bath" - - "therefore" - - "different way of behaving" - - "fox" - "when" grammar marathi grammar shares similarities with other modern indo-aryan languages such as hindi, gujarati, and punjabi.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਿਤਾਬ 1805 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ।
the first modern book exclusively concerning marathi grammar was printed in 1805 by william carey.

ਮਰਾਠੀ ਏਗਲੂਟਿਨੇਟਿਵ, ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੀ ਹੈ.
marathi employs agglutinative, inflectional and analytical forms.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਰਦਾਨਾ, minਰਤ ਅਤੇ ਨਿuterਟਰ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
unlike most other indo-aryan languages, marathi preserves all three grammatical genders from sanskrit masculine, feminine and neuter.

ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਮੁ wordਲਾ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਮ ਮਰਾਠੀ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ patternਾਂਚੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕ੍ਰਿਆ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ "ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ", "ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ" ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਗਲਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਧਰੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੈ.
the primary word order of marathi is marathi follows a split-ergative pattern of verb agreement and case marking it is ergative in constructions with either perfective transitive verbs or with the obligative "should", "have to" and it is nominative elsewhere.

ਦੂਸਰੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ theਸਟ੍ਰੋਨੀਸੀਆਈ ਅਤੇ ਦ੍ਰਾਵਿਦੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
an unusual feature of marathi, as compared to other indo-european languages, is that it displays inclusive and exclusive we also found in rajasthani and gujarati and common to the austronesian and dravidian languages.

ਦ੍ਰਵਿੜਿਅਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਦੋ ਅਨੋਫੋਰੀਕ ਸਰਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ.
other similarities to dravidian include the extensive use of participial constructions and also to a certain extent the use of the two anaphoric pronouns and .

ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ।
vocabulary sharing of linguistic resources with other languages over a period of many centuries the marathi language and people came into contact with many other languages and dialects.

ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਮੁ influenceਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੈ.
the primary influence of prakrit, maharashtri, and sanskrit is understandable.

ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50% ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
at least 50% of the words in marathi are either taken or derived from sanskrit.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜੀਨੋਮ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
while recent genome studies suggest some amount of political and trade relations between the indian subcontinent and east africa, middle east, central asia over a millennium, these studies are still not conclusive about the exact effect on linguistics.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ, ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮਰਾਠੀ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਕੇ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
noted freedom fighter and revolutionary, social emanicipator and hindutva ideologue vinayak damodar savarkar, has contributed immensely to the language, by coining new marathi equivalents for words from other languages, mostly english.

ਇਹਨਾਂ ਮਰਾਠੀ ਤੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਸਾਵਰਕਰ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।
prior to these marathi equivalents, words from other languages were used commonly which was unacceptable to savarkar.

ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ, ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਉਸੇ ਹੀ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਮੁ .ਲੇ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
he opined that intrusion of foreign words, polluted the marathi language, while also rendering the original marathi words, of the same meanings, obsolete.

ਮਰਾਠੀ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਰਸੀ, ਅਰਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਤੋਂ ਥੋੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
following are some of the words coined and popularised by him for safeguarding cultural integrity marathi has also shared directions, vocabulary and grammar with languages such as indian dravidian languages, and foreign languages such as persian, arabic, english and a little from portuguese.

ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਅਕੈਡਮੀ, ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮਰਾ, ਵਕੀਲ ਇੱਕ ਉਰਦੂ ਸ਼ਬਦ, ਫੌਜ਼, ਲਸ਼ਕਰ ਉਰਦੂ, ਸਕਰਮਿਸ਼, ਕੈਂਪ, ä, ਪਣਡੁੱਬੀ te, ਟੈਲੀਫੋਨ te, ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ, ਸਰਕੂਲਰ, ਰਿਪੋਰਟ, ,, ਜਿੰਦਾਬਾਦ, ã, ã, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ä, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ahmedabad, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ arab, ਅਰਬ ਸਾਗਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੱਖਣ, ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ, ਸਿਨੇਮਾ, ਫਿਲਮ ä, ਅੰਤਰਾਲ, ਸਟੂਡੀਓ, ਸ਼ੂਟਿੰਗ, ਤਿੰਨ ਮਾਪ, ਹਰਾ ਲਾੜਾ, ਫੋਟੋ, ਕੈਮਰਾ , ਪੋਰਟਰੇਟ, ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡਰ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਟ੍ਰੇਲਰ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਪੋਕਨ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੱਤਸਮਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ.
school , college , academy , headmaster , superintendent of highschool , principal , professor , dispensary , consulting room , vakil an urdu word , fauj, lashkar urdu , , skirmish , camp , €, submarine €, telephone €, television , circular , report , , , jindabad € , ‹, ‹, legislature € , parliamentarian ‚, ahmedabad €, arabian sea , , hyderabad south , cinema hall , cinema , film €, , interval , studio , , shooting , three dimension , green groom , photograph , camera , portrait , tape recorder , scenario , , trailer , music director , director , editor , morphology and etymology spoken marathi contains a high number of sanskrit-derived tatsama words.

ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਨੰਤਾਰ ਤੋਂ ਨੰਤਾਰ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਪੂਰਨ, ਪੂਰਨ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਾਪ, ਓਲਾ ਓਲਾ ਜਾਂ ਗਿੱਲੀ, ਜਾਂ ਕਾਰਨ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਸਤਤ ਸਤਤ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਵਿਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਅਜੀਬ, ਸਵਤਹ ਸਵਤਹ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ , ਪ੍ਰਯਾਤਨਾ ਪ੍ਰਯਾਤਨਾ ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਜਾਂ ਡਰ ਅਤੇ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਜਾਂ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼.
such words are for example nantar from nantara or after , or complete, full, or full measure of something , ola ola or damp , or cause , or much, many , satat satata or always , vichitra vichitra or strange , svatah svatah or himself herself , prayatna prayatna or effort, attempt , from , or fear and or vessel for cooking or storing food .

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦ "ਤਦਭਾਵਾਂ" ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਧੁਨੀਵਾਦੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ, ਘਰ ਜਾਂ ਘਰ, ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ, ਜਾਂ ਭੱਜਣਾ, ਕਿਤੀ ਕਟੀ ਜਾਂ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
other words "tadbhavas" have undergone phonological changes from their sanskrit roots, for example or door , ghar or house , or tiger , or to run away , kiti kati or how many have undergone more modification.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ "ਨਟਕਰੈਕਰ" ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਆਥਿਆ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਮਾਸੀ" ਤਾਮਿਲ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਵੱਡੀ ਭੈਣ" ਤਾਮਿਲ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ" ਅਰਬੀ ਜ਼ਹੀਰਾਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ "ਇੱਛਾ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਫ਼ਾਰਸੀ "ਮਾਰਜ਼ੀ" "ਸਿਫਾਰਸ਼" ਫ਼ਾਰਸੀ ਸੀਫੇਰੈਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
examples of words borrowed from other indian and foreign languages include "nutcracker" directly borrowed from kannada aathya "aunt" borrowed from tamil "elder sister" borrowed from tamil attendance from haziri urdu "advertisement" is derived from arabic zaahiraat "wish" is derived from persian "marzi" "recommendation" is derived from persian sefaresh a lot of english words are commonly used in conversation, and are considered to be assimilated into the marathi vocabulary.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ "ਕਲਮ" ਦੇਸੀ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ "ਕਮੀਜ਼" ਸਦਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include "pen" native marathi and "shirt" sadaraa .

ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
compounds marathi uses many morphological processes to join words together, forming compounds.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਤਿ ਉਤਤਮ ਸ਼ਬਦ ਅਤਯੁਤਮ, ਮਿਥ-ਭਾਕਰ "ਨਮਕ-ਰੋਟੀ", ਉਦਯੋਗ-ਪੱਤੀ "ਕਾਰੋਬਾਰੀ", -ਭੁਜਾ "ਅੱਠ-ਹੱਥ", ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
for example, ati uttam gives the word atyuttam, miith-bhaakar "salt-bread" , udyog-patii "businessman" , -bhujaa "eight-hands", name of a hindu goddess .

ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਾ, ਮਰਾਠੀ 1 ਤੋਂ 20 ਨੰਬਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਅਤੇ 10 ਦੇ ਹਰੇਕ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਅਤੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਯੋਜਿਤ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਵਰਤਦੀ ਹੈ.
counting like many other languages, marathi uses distinct names for the numbers 1 to 20 and each multiple of 10, and composite ones for those greater than 20.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ.
as with other indic languages, there are distinct names for the fractions , , and .

ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਾਵਾ, ਅਰਧਾ, ਅਤੇ ਹਨ.
they are paava, ardhaa, and , respectively.

1 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਵਿਕਸਸ ਸਾਵਵਾ-, -, - ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
for most fractions greater than 1, the prefixes savvaa-, -, - are used.

ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਹਨ.
there are special names for and .

ਦਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਖਾਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
powers of ten are denoted by separate specific words as depicted in below table.

ਇਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਤੋੜ ਕੇ, ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕੋ ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਸਿਰਫ ਸੈਂਕੜੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਇਕ ਅੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a positive integer is read by breaking it up from the tens digit leftwards, into parts each containing two digits, the only exception being the hundreds place containing only one digit instead of two.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 1,234,567 ਨੂੰ 12,34,567 ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 12 ਲਾਖਾ 34 ਹਜ਼ਾਰਾ 5 ਉਹ 67 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, 1,234,567 is written as 12,34,567 and read as 12 laakha 34 hazaara 5 she 67.

18 11 ਤੋਂ 18 ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਰ ਦੋ-ਅੰਕੀ ਨੰਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
every two-digit number after 18 11 to 18 are predefined is read backwards.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 21 ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - 1-ਵੀਹ.
for example, 21 is read - 1-twenty .

ਨਾਲ ਹੀ, ਇੱਕ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਜਿਹੜੀ ਇੱਕ 9 ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਦਹਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਘਟਾਓ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
also, a two digit number that ends with a 9 is considered to be the next tens place minus one.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, 29 ਹੈ - - ਤੀਹ ਘਟਾਓ.
for example, 29 is - - thirty minus one .

ਦੋ ਅੰਕ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਦਿ.
two digit numbers used before hazaara, etc.

ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
are written in the same way.

ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸ਼ਰੀਲੀ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ, ਕੋਠੇ 2,4,6, ਕਿਰਨ ਫੋਂਟ ਕੇ.ਐਫ.-ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਗਭਗ 48 ਹੋਰ ਕਲਿੱਪ ਫੋਂਟ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਲਈ ਯੂਨੀਕੋਡ ਮਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
marathi on computers and the internet shrilipee, shivaji, kothare 2,4,6, kiran fonts kf-kiran and many more about 48 are clip fonts that were used prior to the introduction of unicode standard for devanagari script.

ਕਲਿੱਪ ਫੋਂਟ ਅੱਜ ਵੀ ਪੀਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੀਬੋਰਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
clip fonts are in vogue on pcs even today since most of the computers in use are working with english keyboard.

ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਛਪੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਐਸਸੀਆਈਆਈ ਅਧਾਰਤ ਫੋਂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
even today a large number of printed publications of books, newspapers and magazines are prepared using these ascii based fonts.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਲਿੱਪ ਫੋਂਟ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, clip fonts cannot be used on internet since those did not have unicode compatibility.

ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਾਠੀ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
earlier marathi suffered from weak support by computer operating systems and internet services, as have other indian languages.

ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
but recently, with the introduction of language localisation projects and new technologies, various software and internet applications have been introduced.

ਵਿਭਿੰਨ ਮਰਾਠੀ ਟਾਈਪਿੰਗ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇਅ ਇੰਟਰਫੇਸ ਪੈਕੇਜ ਹੁਣ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਲੀਨਕਸ ਅਤੇ ਮੈਕੋਸ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
various marathi typing software is widely used and display interface packages are now available on windows, linux and macos.

ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਰਾਠੀ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ.
many marathi websites, including marathi newspapers, have become popular especially with maharashtrians outside india.

projectsਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਜਿਵੇਂ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, 36,000 ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਰਾਠੀ ਬਲਾੱਗਰੋਲ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਬਲੌਗਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
online projects such as the marathi language wikipedia, with 36,000 articles, the marathi blogroll and marathi blogs have gained immense popularity.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਮਰਾਠੀ ਦਿਵਸ, ਮਰਾਠੀ ਦਿਵਸ, ਹਰ ਸਾਲ 27 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
marathi language day marathi language day marathi din, marathi diwas , is celebrated on february 27 every year across the indian states of maharashtra and goa.

ਇਹ ਦਿਨ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this day is regulated by the state government.

ਇਹ ਉੱਘੇ ਮਰਾਠੀ ਕਵੀ ਵੀ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is celebrated on birthday of eminent marathi poet vi.

ਵੈ. ਸ਼ਿਰਵਾਡਕਰ।
va. shirwadkar.

ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
essay competitions and seminars are arranged in schools and colleges.

ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
government officials are asked to conduct various events.

ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
marathi organisations many government and semi-government organisations exist which work for the regulation, promotion and enrichment of the marathi language.

ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਰੰਭੇ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these are either initiated or funded by the government of maharashtra.

ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਕੀਰਤਨ ਸੰਸਥਾ, ਦਾਦਰ, ਮੁੰਬਈ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਮਹਾਂਮੰਡਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਘ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਘ ਰਾਜ ਮਰਾਠੀ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੋਧ ਮਰਾਠੀਚਾ ਵਿਦਰਭ ਸਾਹਿਤ ਸੰਘ, ਨਾਗਪੁਰ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਮਰਾਠੀ ਮੰਡਲ, ਜਬਲਪੁਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮਰਾਠੀ ਗਰੰਥ ਸੰਗ੍ਰਹਾਲੇ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਵੇਕ ਵਰਧਿਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ , ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਗੋਮੰਤਕ ਮਰਾਠੀ ਅਕੈਡਮੀ, ਗੋਆ ਗੋਮੰਤਕ ਸਾਹਿਤ ਸੇਵਕ ਮੰਡਲ, ਪਣਜੀ, ਗੋਆ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ,ਜਬਲਪੁਰ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਕਰਨਾਟਕ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਗੁਲਬਰਗਾ ਛੱਤੀਸਗੜ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਭੋਪਾਲ ਵਡੋਦਰਾ ਬਡੋਡੇ ਸੰਸਥਾ-ਗਾਇਕਵਾੜ ਰਾਜ, ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ, ਭਾਰਤ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, ਇੰਦੌਰ, ਇੰਦੌਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰੰਗਾਇਣ, ਦਿੱਲੀ ਵਰ੍ਹਣਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਡਲ, ਸਾਰੇ ਮਰਾਠਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਿਡਨੀ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਟਡ, ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮੰਡਲ, ਲੰਡਨ ਮਰਾਠੀ ਭਸ਼ੀਕ ਮੰਡਲ, ਟੋਰਾਂਟੋ ਲਾਗੋਸ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਆ ਰੈਫਰੈਂਸ ਬਾਇਬਿਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਲੈਂਗੂਵੇਜ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਮੋਲਸਵਰਥ, ਜੇ ਟੀ ਜੇਮਸ ਥਾਮਸ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਰਾਠੀ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ.
a few marathi organisations are given below akhil bharatiya keertan sanstha, dadar, mumbai akhil bharatiya marathi natya parishad akhil bharatiya marathi sahitya mahamandal central confederation of all marathi organisations maharashtra sahitya parishad, pune marathi kavita marathi vishwakosh - marathi encyclopaedia project marathwada sahitya parishad, aurangabad mumbai marathi sahitya sangh rajya marathi vikas sanstha shodh marathicha vidarbha sahitya sangh, nagpur outside maharashtra state akhil bharatiya marathi mandal, jabalpur andhra pradesh marathi sahitya parishad, hyderabad marathi granth sangrahalay, hyderabad vivek vardhini shikshan sanstha, hyderabad maharashtra mandal, hyderabad vedic dharma prakashika high school, hyderabad gomantak marathi academy, goa gomantak sahitya sevak mandal, panaji, goa madhya pradesh sahitya parishad, jabalpur marathi sahitya parishad, karnataka karnataka sahitya parishad, gulbarga chhattisgarh marathi sahitya parishad, bilaspur, chhattisgarh madhya pradesh marathi sahitya parishad, bhopal vadodara badode sansthan-gaikwad state , gujarat rajya, bharat shri maharashtra sahitya sabha, indore sanand nyas,indore marathi samaj, indore maharashtra rangayan, delhi vrihanna maharashtra mandal, an umbrella body of all marathis who stay outside maharashtra marathi association sydney incorporated, sydney, australia maharashtra mandal, london marathi bhashik mandal, toronto lagos nigeria see also konkani language languages of india languages with official status in india references bibliography external links textbook for learning marathi through hindi from the central institute of indian languages dictionaries molesworth, j. t. james thomas .

ਇੱਕ ਕੋਸ਼, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ.
a dictionary, marathi and english.

2 ਡੀ ਐਡੀ., ਰੇਵ.
2d ed., rev.

ਅਤੇ enl.
and enl.

ਬੰਬੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ, 1857 ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਬੰਬੇ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ।
bombay printed for government at the bombay education society's press, 1857.

ਵਾਜੇ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਗਣੇਸ਼.
vaze, shridhar ganesh.

ਆਰੀਆਭੂਸ਼ਣ ਸਕੂਲ ਕੋਸ਼, ਮਰਾਠੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ.
the aryabhusan school dictionary, marathi-english.

ਪੂਨਾ ਆਰੀਆ-ਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰੈਸ, 1911.
poona arya-bhushan press, 1911.

ਤੁਲਪੁਲੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਗੋਪਾਲ ਅਤੇ ਐਨ ਫੈਲਧੌਸ.
tulpule, shankar gopal and anne feldhaus.

ਪੁਰਾਣੀ ਮਰਾਠੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਸ਼.
a dictionary of old marathi.

ਮੁੰਬਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 1999.
mumbai popular prakashan, 1999.

ਮਰਾਠੀ ਵਰਡਨੇਟ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਤੋਂ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੇ ਜਾਂ ਲਾ ਲੰਗੂ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
marathi wordnet english to marathi and marathi to english dictionary french le or la langue is a romance language of the indo-european family.

ਇਹ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
it descended from the vulgar latin of the roman empire, as did all romance languages.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਗੈਲੋ-ਰੋਮਾਂਸ, ਗੌਲ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੌਲ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ.
french has evolved from gallo-romance, the spoken latin in gaul, and more specifically in northern gaul.

ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋਰ ਲੰਗਰ ਹਨ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ੍ਰੈਂਚਿਨ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਪੂਰਿਆ ਹੈ.
its closest relatives are the other langues d' historically spoken in northern france and in southern belgium, which french francien has largely supplanted.

ਫਰੈਂਚ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰੋਮਨ ਗੌਲ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਸੈਲਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗਾਲੀਆ ਬੈਲਜੀਕਾ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਕਿਸ਼ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੀ ਜਰਮਨਿਕ ਫ੍ਰੈਂਕਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
french was also influenced by native celtic languages of northern roman gaul like gallia belgica and by the germanic frankish language of the post-roman frankish invaders.

ਅੱਜ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਅਧਾਰਤ ਕ੍ਰੀਓਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੈਤੀਆਈ ਕ੍ਰੀਓਲ.
today, owing to france's past overseas expansion, there are numerous french-based creole languages, most notably haitian creole.

ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਫ੍ਰਾਂਸਫੋਨ" ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a french-speaking person or nation may be referred to as "francophone" in both english and french.

ਫ੍ਰੈਂਚ 29 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਫਰੈਂਚ ਬੋਲੋਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਮਿ areਨਿਟੀ, ਲ ਫ੍ਰੈਂਕੋਫੋਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ.
french is an official language in 29 countries, most of which are members of la francophonie, the community of french-speaking countries.

ਇਹ ਫਰਾਂਸ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬਿਆਂ ਕਿ queਬੈਕ ਅਤੇ ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚ ਵਾਲੋਨੀਆ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਪੱਛਮੀ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਮੋਨਾਕੋ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਘੱਟਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਕਿਤੇ.
it is spoken as a first language in descending order of the highest number in france, the canadian provinces of quebec and new brunswick, the region of wallonia in belgium, western switzerland, monaco, certain other regions of canada and the united states, and by various communities elsewhere.

2015 ਤੱਕ, ਐਲ 2 ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫ੍ਰੈਨਕੋਫੋਨ ਦੀ 40% ਆਬਾਦੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, 35% ਉਪ ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, 15% ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, 8% ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 1% ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ .
as of 2015, 40% of the francophone population including l2 and partial speakers is in europe, 35% in sub-saharan africa, 15% in north africa and the middle east, 8% in the americas, and 1% in asia and oceania.

ਫ੍ਰੈਂਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਚੌਥੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
french is the fourth-most widely spoken mother tongue in the european union.

1 5 ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
1 5 of europeans who do not have french as a mother tongue speak french as a second language.

17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ.
as a result of french and belgian colonialism from the 17th and 18th century onward, french was introduced to new territories in the americas, africa and asia.

ਬਹੁਤੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਫਰਾਂਸੋਫੋਨ ਅਫਰੀਕਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੈਬਨ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ, ਸੇਨੇਗਲ ਅਤੇ ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
most second-language speakers reside in francophone africa, in particular gabon, algeria, mauritius, senegal and ivory coast.

2015 ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ 77 ਤੋਂ 110 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ 190 ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਮਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in 2015, french was estimated to have 77 to 110 million native speakers, and 190 million secondary speakers.

ਲਗਭਗ 274 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.
approximately 274 million people are able to speak the language.

ਲਾਵਲ ਅਤੇ ਡੀ ਲ ਏਰਗੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਅਰ ਡੀ ਲਾ ਫ੍ਰੈਂਕੋਫੋਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਵਿਚ ਕੁਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 2050 ਤਕ 650 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨਗੇ.
according to a demographic projection led by the laval and the de l'agence universitaire de la francophonie, total french speakers will number approximately 500 million people in 2025 and 650 million people by 2050.

ਸੰਗਠਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਡੇ ਲਾ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨੀ 2050 ਤਕ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 80% ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੋਣਗੇ.
the organisation internationale de la francophonie estimates 700 million by 2050, 80% of whom will be in africa.

ਵਪਾਰਕ, ​​ਕੂਟਨੀਤੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਨਾਟੋ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਆਈ.ਸੀ.ਆਰ.ਸੀ. ਸਮੇਤ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। .
french has a long history as an international language of commerce, diplomacy, literature, and scientific standards and is an official language of many international organisations including the united nations, the european union, nato, the wto, the international olympic committee, and the icrc.

2011 ਵਿੱਚ, ਬਲੂਮਬਰਗ ਬਿਜ਼ਨਸਵੀਕ ਨੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮੇਨਾਰਿਨ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਯੋਗੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ.
in 2011, bloomberg businessweek ranked french the third most useful language for business, after english and standard mandarin chinese.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ 12% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ 33% ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, 22% ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਰਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, 20% ਫ੍ਰੈਂਚ.
geographic distribution europe spoken by 12% of the european union's population, french is the fourth most widely spoken mother tongue in the eu after german, english and italian it is also the third-most widely known language of the union after english and german 33% of the eu population report knowing how to speak english, 22% of europeans understand german, 20% french .

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਫ੍ਰੈਂਚ 1992 ਤੋਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਲਰਜ਼ ਦੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1539 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
under the constitution of france, french has been the official language of the republic since 1992 although the ordinance of villers- made it mandatory for legal documents in 1539 .

ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਕੁਝ ਖਾਸ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
france mandates the use of french in official government publications, public education except in specific cases though these dispositions are often ignored and legal contracts advertisements must bear a translation of foreign words.

ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਲੋਨੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਈਸਟ ਕੈਂਟਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਰਮਨ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼-ਕੈਪੀਟਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁ primaryਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਭਾਸ਼ਾ.
in belgium, french is the official language of wallonia excluding a part of the east cantons, which are german-speaking and one of the two official with the brussels-capital region, where it is spoken by the majority of the population often as their primary language.

ਫਰੈਂਚ ਜਰਮਨ, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਡੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਜੀਨੇਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
french is one of the four official languages of switzerland along with german, italian and romansh and is spoken in the western part of switzerland called romandie, of which geneva is the largest city.

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵੰਡ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਪ-ਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਛਾਉਣੀਆਂ ਦੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਏਲ ਬਿਏਨੇ ਅਤੇ ਕੈਨਟਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਲਿਸ, ਫਰਾਈਬਰਗ ਅਤੇ ਬਰਨ.
the language divisions in switzerland do not coincide with political subdivisions, and some cantons have bilingual status for example, cities such biel bienne and cantons such as valais, fribourg and berne.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਸਵਿੱਸ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 23% ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 50.4% ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
french is the native language of about 23% of the swiss population, and is spoken by 50.4% of the population.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਲਕਸਮਬਰਗ, ਮੋਨਾਕੋ ਅਤੇ ਅਓਸਟਾ ਵੈਲੀ ਇਟਲੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੈਨਲ ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਐਂਡੋਰਾ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
french is also an official language of luxembourg, monaco, and aosta valley italy , while french dialects remain spoken by minorities on the channel islands and in andorra.

ਅਫਰੀਕਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
africa a plurality of the world's french-speaking population lives in africa.

ਸੰਗਠਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਡੇ ਲਾ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨੀ ਦੀ 2007 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 31 ਫ੍ਰੈਂਸੋਫੋਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 115 ਮਿਲੀਅਨ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕ ਫਰੈਂਚ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
according to the 2007 report by the organisation internationale de la francophonie, an estimated 115 million african people spread across 31 francophone countries can speak french as either a first or a second language.

ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਗ਼ੈਰ-ਫ੍ਰਾਂਸਫੋਨ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ.
this number does not include the people living in non-francophone african countries who have learned french as a foreign language.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 2050 ਵਿਚ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
due to the rise of french in africa, the total french-speaking population worldwide is expected to reach 700 million people in 2050.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
french is the fastest growing language on the continent in terms of either official or foreign language .

ਫ੍ਰੈਂਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਬਿਜਾਨ, ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਅਤੇ ਲਿਬਰੇਵਿਲ, ਗੈਬਨ ਵਿਚ.
french is mostly a second language in africa, but it has become a first language in some urban areas, such as the region of abidjan, ivory coast and in libreville, gabon.

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੀ ਅਫਰੀਕੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕਈਂ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਫਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
there is not a single african french, but multiple forms that diverged through contact with various indigenous african languages.

ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ.
sub-saharan africa is the region where the french language is most likely to expand, because of the expansion of education and rapid population growth.

ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ.
it is also where the language has evolved the most in recent years.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫਰੈਂਚ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਬਾਕੀ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
some vernacular forms of french in africa can be difficult to understand for french speakers from other countries, but written forms of the language are very closely related to those of the rest of the french-speaking world.

ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
north and south america french is the second most common language in canada, after english, and both are official languages at the federal level.

ਇਹ 9.5 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ 29.4% ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ 2.07 ਮਿਲੀਅਨ ਜਾਂ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 6.4% ਲਈ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
it is the first language of 9.5 million people or 29.4% and the second language for 2.07 million or 6.4% of the entire population of canada.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਿ queਬੈਕ ਸੂਬੇ ਦੀ ਇਕੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 80.1% 2006 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਹੈ।
french is the sole official language in the province of quebec, being the mother tongue for some 7 million people, or almost 80.1% 2006 census of the province.

ਕਿ queਬਿਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 95.0% ਲੋਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
about 95.0% of the people of quebec speak french as either their first or second language, and for some as their third language.

ਕਿ languageਬੈਕ ਮਾਂਟ੍ਰੀਅਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ.
quebec is also home to the city of montreal, which is the world's 4th-largest french-speaking city, by number of first language speakers.

ਨਿ br ਬਰਨਸਵਿਕ ਅਤੇ ਮੈਨੀਟੋਬਾ ਇਕੋ ਇਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰਾ ਦੋਭਾਸ਼ਾਵਾਦ ਸਿਰਫ ਨਿ br ਬਰੱਨਸਵਿਕ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਆਬਾਦੀ ਫ੍ਰੈਂਸੋਫੋਨ ਹੈ.
new brunswick and manitoba are the only officially bilingual provinces, though full bilingualism is enacted only in new brunswick, where about one third of the population is francophone.

ਫ੍ਰੈਂਚ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨੁਨਾਵਟ ਅਤੇ ਯੂਕੋਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।
french is also an official language of all of the territories northwest territories, nunavut, and yukon .

ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਯੂਕਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਿਰਫ 4% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
out of the three, yukon has the most french speakers, comprising just under 4% of the population.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੈਂਗਵੇਜ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਐਕਟ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ.
furthermore, while french is not an official language in ontario, the french language services act ensures that provincial services are to be available in the language.

ਇਹ ਐਕਟ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ੍ਰਾਂਸਫੋਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਪੂਰਬੀ ਓਨਟਾਰੀਓ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਓਨਟਾਰੀਓ.
the act applies to areas of the province where there are significant francophone communities, namely eastern ontario and northern ontario.

ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਮੈਨੀਟੋਬਾ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਨਿ andਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਾਬਰਾਡੋਰ ਦੇ ਪੋਰਟ uੂ ਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿfਫਾ frenchਂਡਲੈਂਡ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
elsewhere, sizable french-speaking minorities are found in southern manitoba, nova scotia, and the port au port peninsula in newfoundland and labrador, where the unique newfoundland french dialect was historically spoken.

ਦੂਜੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
smaller pockets of french speakers exist in all other provinces.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ttਟਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿatਬਿਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਇਹ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗੇਟਿਨਾਉ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
the city of ottawa, the canadian capital, is also effectively bilingual, as it is on the other side of a river from quebec, opposite the major city of gatineau, and is required to offer governmental services in french as well as english.

ਯੂਐਸ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਬਿ .ਰੋ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
according to the u.s. census bureau 2011 , french is the fourth most-spoken language in the united states after english, spanish, and chinese, when all forms of french are considered together and all dialects of chinese are similarly combined.

ਲੂਸੀਆਨਾ, ਮੇਨ, ਵਰਮਾਂਟ ਅਤੇ ਨਿ h ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਫਰੈਂਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
french remains the second most-spoken language in the states of louisiana, maine, vermont and new hampshire.

ਲੂਸੀਆਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੂਸੀਆਨਾ ਫਰੈਂਚ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
louisiana is home to many distinct dialects, collectively known as louisiana french.

ਕੈਜੁਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਕੇਡਿਨਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
cajun french has the largest number of speakers, mostly living in acadiana.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ 2000 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੂਸੀਆਨਾ ਵਿੱਚ 194,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਘਰੇਲੂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕ੍ਰੀਓਲ ਫਰੈਂਚ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜ ਹੈ.
according to the 2000 united states census, there are over 194,000 people in louisiana who speak french at home, the most of any state if creole french is excluded.

ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਨਿ new ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
new england french, essentially a variant of canadian french, is spoken in parts of new england.

ਮਿਸੂਰੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸੂਰੀ ਅਤੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਲੂਸੀਆਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਇਹ ਲਗਭਗ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
missouri french was historically spoken in missouri and illinois formerly known as upper louisiana , but is nearly extinct today.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੈਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
french is one of haiti's two official languages.

ਇਹ ਲਿਖਣ, ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
it is the principal language of writing, school instruction, and administrative use.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੈਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is spoken by all educated haitians and is used in the business sector.

ਇਹ ਰਸਮੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਹਾਂ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਚਰਚਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is also used in ceremonial events such as weddings, graduations and church masses.

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਗਭਗ% ਆਬਾਦੀ ਕੋਲ ਹੈਤੀਨੀ ਕ੍ਰੀਓਲ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਹੈ ਬਾਕੀ ਦੀ ਫਰੈਂਚ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈ.
about % of the country's population have haitian creole as their first language the rest speak french as a first language.

ਦੂਜੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਾਨਕੀਰਤ ਹੈਤੀਅਨ ਕ੍ਰੀਓਲ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਹੈਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ.
the second official language is the recently standardized haitian creole, which virtually the entire population of haiti speaks.

ਹੈਤੀਅਨ ਕ੍ਰੀਓਲ ਇਕ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਅਧਾਰਤ ਕ੍ਰੀਓਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ.
haitian creole is one of the french-based creole languages, drawing the large majority of its vocabulary from french, with influences from west african languages, as well as several european languages.

ਹੈਤੀਅਨ ਕ੍ਰੀਓਲ ਲੂਸੀਆਨਾ ਕ੍ਰੀਓਲ ਅਤੇ ਲੈਸਰ ਐਂਟੀਲੇਸ ਤੋਂ ਕ੍ਰੀਓਲ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
haitian creole is closely related to louisiana creole and the creole from the lesser antilles.

ਫ੍ਰੈਂਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੂਰੀਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਗੁਆਇਨਾ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪਿਅਰੇ ਅਤੇ ਮਿਕਵੇਲਨ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿfਫਾਉਂਡਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰipeੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਦੀ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
french is the official language of both french guiana, adjacent to brazil and suriname in south america, and saint pierre and miquelon, an archipelago off the coast of newfoundland in north america.

ਏਸ਼ੀਆ ਸਾheastਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ ਫਰੈਂਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਡੋਚਿਨਾ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਅਤਨਾਮ, ਲਾਓਸ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
asia southeast asia french was the official language of the colony of french indochina, comprising modern-day vietnam, laos, and cambodia.

ਇਹ ਲਾਓਸ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟਦਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it continues to be an administrative language in laos and cambodia, although its influence has waned in recent years.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ, ਕੁਲੀਨ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ ਜੋ ਫ੍ਰੈਂਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੀਡਜਿਨ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in colonial vietnam, the elites primarily spoke french, while many servants who worked in french households spoke a french pidgin known as " " now extinct .

ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
after french rule ended, south vietnam continued to use french in administration, education, and trade.

ਸਾਈਗਨ ਦਾ ਪਤਨ ਅਤੇ ਇਕਮੁੱਠ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
since the fall of saigon and the opening of a unified vietnam's economy, french has gradually been effectively displaced as the main foreign language of choice by english.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਪਣੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਅਬਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਇਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ.
french nevertheless maintains its colonial legacy by being spoken as a second language by the elderly and elite populations and is presently being revived in higher education and continues to be a diplomatic language in vietnam.

ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਲੇਬਨਾਨ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੋਨੀ, ਲੇਬਨਾਨ ਅਰਬੀ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
middle east lebanon a former french colony, lebanon designates arabic as the sole official language, while a special law regulates cases when french can be publicly used.

ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 11 ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਅਰਬੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
article 11 of lebanon's constitution states that "arabic is the official national language.

ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ".
a law determines the cases in which the french language is to be used".

ਲੇਬਨਾਨ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈਬਨੀਜ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
french language in lebanon is widely used as a second language by the lebanese people, and is taught in many schools as a secondary language along with arabic and english.

ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਬਨਾਨੀ ਪੌਂਡ ਦੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ, ਲੈਬਨੀਜ਼ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the language is also used on lebanese pound bank notes, on road signs, on lebanese license plates, and on official buildings alongside arabic .

ਅੱਜ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੈਬਨਾਨ ਦੀਆਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਲਗਭਗ 40% ਆਬਾਦੀ ਫ੍ਰੈਂਸੋਫੋਨ ਅਤੇ 40% ਐਂਗਲੋਫੋਨ ਹੈ.
today, french and english are secondary languages of lebanon, with about 40% of the population being francophone and 40% anglophone.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ.
the use of english is growing in the business and media environment.

ਲਗਭਗ 900,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਲਗਭਗ 500,000 ਫ੍ਰੈਂਚੋਫੋਨ ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
out of about 900,000 students, about 500,000 are enrolled in francophone schools, public or private, in which the teaching of mathematics and scientific subjects is provided in french.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਅਸਲ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
actual usage of french varies depending on the region and social status.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
one third of high school students educated in french go on to pursue higher education in english-speaking institutions.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਤੱਤ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਕਦਰ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
english is the language of business and communication, with french being an element of social distinction, chosen for its emotional value.

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ, ਫਰੈਂਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੇਸਬੁੱਕ' ਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਲੈਬਨੀਜ਼ ਦੇ ਸਿਰਫ 10% ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 78% ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਹੈ.
on social media, french was used on facebook by just 10% of lebanese in 2014, far behind english 78% .

ਸੀਰੀਆ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈਬਨਾਨ ਤੱਕ, ਸੀਰੀਆ 1943 ਤੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੀਗ nationsਫ ਨੇਸ਼ਨਜ਼-ਫਤਵਾ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ।
syria similarly to lebanon, syria was also a french league of nations-mandate area until 1943, but the french language is largely extinct in the country and is only limited to some members of the elite and middle classes.

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਯਹੂਦੀਆਂ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਲੇਬਨਾਨੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ.
israel a significant french-speaking community is also present in israel, primarily among the communities of french jews in israel, moroccan jews in israel and lebanese jews.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਫਰੈਂਚ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many secondary schools offer french as a foreign language.

ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਕਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਡੇ ਲਾ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
united arab emirates and qatar the uae has the status in the organisation internationale de la francophonie as an observer state, and qatar has the status in the organization as an associate state.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਤਕਰੀਬਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫ੍ਰਾਂਸਫੋਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
however, in both countries french is not spoken by almost any of the general population or migrant workers, but spoken by a small minority of those who invest in francophone countries or have other financial or family ties.

ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਾਜਾਂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਸੌਦਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
their entrance as observer and associate states respectively into the organisation was aided a good deal by their investments into the organisation and france itself.

ਓਸ਼ੀਨੀਆ ਅਤੇ austਸਟ੍ਰੈਲਸੀਆ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵੈਨੂਆਟੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਟਾਪੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 45% ਆਬਾਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ.
oceania and australasia french is an official language of the pacific island nation of vanuatu where 45% of the population can speak french.

ਨਿ c ਕੈਲੇਡੋਨੀਆ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ, 97% ਆਬਾਦੀ ਫਰੈਂਚ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ 1% ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in the french special collectivity of new caledonia, 97% of the population can speak, read and write french, whereas only 1% have no knowledge of french.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੋਲੀਸਨੀਆ ਵਿਚ, 95% ਆਬਾਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ 1.5% ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in french polynesia, 95% of the population can speak, read and write french, whereas only 1.5% have no knowledge of french.

ਵਾਲਿਸ ਅਤੇ ਫੁਟੁਨਾ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ, 78% ਆਬਾਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 17% ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in the french collectivity of wallis and futuna, 78% of the population can speak, read and write french, whereas 17% have no knowledge of french.

ਉਪਕਰਣ ਇਤਿਹਾਸ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਗੈਲੋ-ਰੋਮਾਂਸ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
dialects history french is a romance language meaning that it is descended primarily from vulgar latin that evolved out of the gallo-romance dialects spoken in northern france.

ਫਰੈਂਚ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਲੈਟਿਨ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬਦਲਿਆ।
french replaced latin as the most important language of diplomacy and international relations lingua franca in the 17th century.

ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਮੱਧ ਤਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਸਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ.
it retained this role until approximately the middle of the 20th century, when it was replaced by english as the united states became the dominant global power following the second world war.

ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਸਟੈਨਲੇ ਮੇਸਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਵਰਸੀਲਜ਼ ਦੀ ਸੰਧੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਵੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ “ਪਹਿਲਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਝਟਕਾ” ਸੀ।
stanley meisler of the los angeles times said that the fact that the treaty of versailles was also written in english as well as french was the "first diplomatic blow" against the language.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮਹੱਤਤਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੂਟਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਨਾਟੋ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ, ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ, ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ. ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸੰਗਠਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ, ਯੂਰੋਵਿਜ਼ਨ ਸੌਂਗ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ.
current status and economic, cultural and institutional importance french remains one of the most important diplomatic languages, with the language being one of the official languages of the united nations, the european union, nato, the international olympic committee, the council of europe, the organisation for economic co-operation and development, organization of american states, the eurovision song contest, the european space agency, world trade organisation and the north american free trade agreement.

ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ, ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਸੈਂਸ ਅਤੇ ਡੂ ਮੋਨਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ.
it is also a working language in nonprofit organisations such as the red cross, amnesty international, sans , and du monde.

ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਫੋਰਬਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਫਰੈਂਚ “ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ” ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
given the demographic prospects of the french-speaking nations of africa, forbes released an article in 2014 which claimed that french "could be the language of the future".

ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਆਂਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
french is a significant judicial language.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਟ੍ਰਿਬਿalsਨਲਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕੀ ਕੋਰਟ ਆਨ ਹਿ humanਮਨ ਐਂਡ ਪੀਪਲਜ਼ ਰਾਈਟਸ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ, ਵੈਸਟ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਲਈ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤ, ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ, ਸਾਬਕਾ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ, ਰਵਾਂਡਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਪੀਲਲੀ ਬਾਡੀ.
it is one of the official languages of the main international and regional courts, tribunals, and dispute-settlement bodies such as the african court on human and peoples' rights, the caribbean court of justice, the court of justice for the economic community of west african states, the inter-american court of human rights, the international court of justice, the international criminal tribunal for the former yugoslavia, international criminal tribunal for rwanda, the international tribunal for the law of the sea the international criminal court and the world trade organization appellate body.

ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕੋਰਟ ਦੀ ਦੋ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
it is the sole internal working language of the court of justice of the european union, and alongside english, one of the two working languages of the european court of human rights.

1997 ਵਿੱਚ, ਜਾਰਜ ਵਰਬਰ ਨੇ ਲੈਂਗੁਏਜ ਟੂਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ 10 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ"।
in 1997, george werber published in language today a comprehensive academic study entitled "the world's 10 most influential languages".

ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ, ਵਰਬਰ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
in his article, werber ranked french as being the second after english most influential language of the world, ahead of spanish.

ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਾਥੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ. ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਵਰਬਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
his criteria were not solely the numbers of native speakers, but also included the number of secondary speakers which tends to be specially high for french among fellow world languages the economic power of the countries using the language the number of major areas in which the language is used the number of countries using the language, and their respective population and the linguistic prestige associated with the mastery of the language werber highlighted in particular that french benefits from a considerable linguistic prestige .

2008 ਵਿਚ, ਵਰਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ hisਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਹੀ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ "ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਥਿਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਹੈ."
in 2008, werber reassessed his article, and concluded that his findings were still correct since "the situation among the top ten remains unchanged."

ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁਨਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ 2014 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 50% ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਨੇਜਰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਪਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੈਂਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਥੇ, ਜਰਮਨ 49% ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ 44% ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ.
knowledge of french is widely considered to be a crucial skill for business owners in the united kingdom a 2014 study found that 50% of british managers considered french to be a valuable asset for their business, thus ranking french as the most-sought after foreign language there, ahead of german 49% and spanish 44% .

ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਖੇਤਰੀ ਲਹਿਜ਼ੇ ਹਨ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
phonology although there are many french regional accents, foreign learners normally use only one variety of the language.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਅਧਿਕਤਮ 17 ਸਵਰ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,,,,,,,,,,, ਅਤੇ ਨਾਸਿਕ ਸਵਰ, ਅਤੇ.
there are a maximum of 17 vowels in french, not all of which are used in every dialect , , , , , , , , , , , , , plus the nasalized vowels , , and .

ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ, ਸਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ, ਪਰ ਮੈਰੀਡੀਅਨਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
in france, the vowels , and are tending to be replaced by , and in many people's speech, but the distinction of and is present in meridional french.

ਕਿ queਬਿਕ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ, ਸਵਰ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
in quebec and belgian french, the vowels , , and are present.

ਵੋਇਸਡ ਸਟਾਪਸ, ਭਾਵ, ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
voiced stops i.e., are typically produced fully voiced throughout.

ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਸਟਾਪਸ ਅਰਥਹੀਣ ਹਨ.
voiceless stops i.e., are unaspirated.

ਨਾਸਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਪਾਰਕਿੰਗ, ਕੈਂਪਿੰਗ, ਸਵਿੰਗ ਵਿਚ ਵੇਲਰ ਨੱਕ ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
nasals the velar nasal can occur in final position in borrowed usually english words parking, camping, swing.

ਪੈਲਟਲ ਨਾਸਿਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੱਨ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਅੰਤਰਜੁਅਲ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ-ਅੰਤ ਵਿਚ, ਮੋਂਟਾਗਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the palatal nasal can occur in word initial position e.g., gnon , but it is most frequently found in intervocalic, onset position or word-finally e.g., montagne .

ਫਰੈਕਟਿਵਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜੋੜੀਆਂ ਸਮਲਿੰਗੀ ਫ੍ਰੀਕਿativeਟਿਵਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ, ਲੈਬਿentalਡੇਂਟਲ ਵੀ, ਡੈਂਟਲ ਜ਼ੈਡ ਅਤੇ ਪਲੈਟੋ-ਐਲਵੋਲਰ.
fricatives french has three pairs of homorganic fricatives distinguished by voicing, i.e., labiodental v , dental z , and palato-alveolar .

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ z ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਲਾਸੀਵ ਡੀ ਅਤੇ ਨਾਸਕ.
notice that z are dental, like the plosives d and the nasal .

ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਇੱਕ ਰੋਹਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਚਾਰਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
french has one rhotic whose pronunciation varies considerably among speakers and phonetic contexts.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਫ੍ਰੈਸੀਏਟਿਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੋe ਵਿਚ, "ਚੱਕਰ".
in general, it is described as a voiced uvular fricative, as in roue, "wheel".

ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰ ਅਕਸਰ ਵਧਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
vowels are often lengthened before this segment.

ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ-ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can be reduced to an approximant, particularly in final position e.g., fort , or reduced to zero in some word-final positions.

ਦੂਸਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਇਕ ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਟ੍ਰਿਲ ਵੀ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਐਪਿਕਲ ਟ੍ਰਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
for other speakers, a uvular trill is also common, and an apical trill occurs in some dialects.

ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਲਗਭਗ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਕੋਡਾ ਸਥਿਤੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
lateral and central approximants the lateral approximant is unvelarised in both onset lire and coda position il .

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਲਗਭਗ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਵਰ,, ਅਤੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
in the onset, the central approximants , , and each correspond to a high vowel, , , and respectively.

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਜੋੜੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲਗਭਗ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਵਰ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਫਤ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਹਨ.
there are a few minimal pairs where the approximant and corresponding vowel contrast, but there are also many cases where they are in free variation.

ਅਦਾਇਗੀ, "ਤਨਖਾਹ", ਬਨਾਮ ਭੁਗਤਾਨ, "ਦੇਸ਼" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
contrasts between and occur in final position as in paye, "pay", vs. pays, "country".

ਫ੍ਰੈਂਚ ਉਚਾਰਨ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਖਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਪੈਲਿੰਗ ਅਕਸਰ ਧੁਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
french pronunciation follows strict rules based on spelling, but french spelling is often based more on history than phonology.

ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਨਕ ਨਿਯਮ ਅੰਤਮ ਵਿਅੰਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅੰਤਮ ਸਿੰਗਲ ਵਿਅੰਜਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਐਕਸ, ਜ਼ੈਡ, ਟੀ, ਡੀ, ਐਨ, ਪੀ ਅਤੇ ਜੀ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the rules for pronunciation vary between dialects, but the standard rules are final consonants final single consonants, in particular s, x, z, t, d, n, p and g are normally silent.

ਇੱਕ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ "ਅੰਤਮ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਵਰ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a consonant is considered "final" when no vowel follows it even if one or more consonants follow it.

ਅੰਤਮ ਅੱਖਰ f, k, q, ਅਤੇ l, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the final letters f, k, q, and l, however, are normally pronounced.

ਅੰਤਮ ਸੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬੈਕ, ਥੈਲੀ, ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਲੈਂਕ ਜਾਂ ਐਸਟੋਮੈਕ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the final c is sometimes pronounced like in bac, sac, roc but can also be silent like in blanc or estomac.

ਅੰਤਮ ਆਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਈ ਜਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਹਾਈਵਰ, ਸੁਪਰ, ਕੈਂਸਰ ਆਦਿ ਵਿਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the final r is usually silent when it follows an e in a word of two or more syllables, but it is pronounced in some words hiver, super, cancer etc.

ਜਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਸਵਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਚੁੱਪ ਵਿਅੰਜਨ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਪਰਕ ਜਾਂ "ਲਿੰਕ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
when the following word begins with a vowel, however, a silent consonant may once again be pronounced, to provide a liaison or "link" between the two words.

ਕੁਝ ਸੰਪਰਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲੈਸ ਅਮੇਂਟਸ ਵਿਚ ਜਾਂ ਵੌਸ ਅਵੇਜ ਕੁਝ ਵਿਕਲਪਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਡੀਕਸ ਸੇਂਟ ਯੂਰੋ ਜਾਂ ਯੂਰੋ ਇਰਲੈਂਡਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੋਮ ਵਿਚ d'hommes aiment.
some liaisons are mandatory, for example the s in les amants or vous avez some are optional, depending on dialect and register, for example, the first s in deux cents euros or euros irlandais and some are forbidden, for example, the s in beaucoup d'hommes aiment.

ਐਟ ਦਾ ਟੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇਕ ਨਾਮ ਦਾ ਚੁੱਪ ਅੰਤਮ ਵਿਅੰਗ ਸਿਰਫ ਬਹੁਵਚਨ ਅਤੇ ਪਾਈਡ-ਟੇਟਰ ਵਰਗੇ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the t of et is never pronounced and the silent final consonant of a noun is only pronounced in the plural and in set phrases like pied- -terre.

ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਚੀਏਨ ਚਾਇਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
doubling a final n and adding a silent e at the end of a word e.g., chien chienne makes it clearly pronounced.

ਅੰਤਮ l ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇਨਟਿਲ ਜੇਨਟੀਲ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੇ l ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਖਰ i ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ. ਏਲੀਜ ਜਾਂ ਸਵਰ ਡਿੱਗਣਾ ਕੁਝ ਮੋਨੋਸੈਲੇਲੇਬਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਈ ਜਾਂ ਈ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀ ਅਤੇ ਕਯੂ, ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਸਵਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਸਵਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਾੜ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ.
doubling a final l and adding a silent e e.g., gentil gentille adds a sound if the l is preceded by the letter i. elision or vowel dropping some monosyllabic function words ending in a or e, such as je and que, drop their final vowel when placed before a word that begins with a vowel sound thus avoiding a hiatus .

ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ ਸਵਰ ਦੀ ਥਾਂ ਐਸਪੋਸਟ੍ਰੋਫ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the missing vowel is replaced by an apostrophe.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, je ai ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ jaai ਹੈ.
e.g., je ai is instead pronounced and spelled j'ai .

ਇਹ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲ'ਹੋਮੇ ਕੁਇਲ ਵੂ ਲਈ ਉਹੀ ਉਚਾਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ "ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ" ਅਤੇ ਲ'ਹੋਮੀ ਕਿਵੀ ਲ'ਅ ਵੂ "ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ".
this gives, for example, the same pronunciation for l'homme qu'il a vu "the man whom he saw" and l'homme qui l'a vu "the man who saw him" .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੈਲਜੀਅਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਵਾਕ ਵਿਚ ਵਾਕ ਵੱਖਰੇ pronounceੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅੱਖਰ ਬਰੇਕ "ਕੁਆਇਲ-ਏ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਬਰੇਕ "ਕੁਇਲ-ਐਲ'ਏ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
however, for belgian french the sentences are pronounced differently in the first sentence the syllable break is as "qu'il-a", while the second breaks as "qui-l'a".

ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿ queਬੈਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਉਦਾਹਰਣ ਲ'ਹੋਮੇ ਕਿi ਲ'ਅ ਵੂ ਉੱਤੇ ਲੂ ਵੂ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it can also be noted that, in quebec french, the second example l'homme qui l'a vu is more emphasized on l'a vu.

ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਮੁੱ latinਲੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇ 26 ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਸਵਰਸ ਦੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਲਹਿਜ਼ੇ, ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਜ਼ੇ, ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਜ਼ੇ, ਡਾਇਰੇਸਿਸ ਅਤੇ ਸੀਡਿੱਲਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
writing system alphabet french is written with the 26 letters of the basic latin script, with four diacritics appearing on vowels circumflex accent, acute accent, grave accent, diaeresis and the cedilla appearing in " ".

ਇੱਥੇ ਦੋ ਲਿਗਾਚਰ ਹਨ, "ਅਤੇ" ", ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁਣ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਬੋਰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ.
there are two ligatures, " " and " ", but they are not usually used now because of the french official keyboard.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ "ਓਏ" ਅਤੇ "ਏਈ" ਲਈ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ. "
yet, they cannot be changed for "oe" and "ae" in formal and literary texts. "

"ਕਈ ਵਾਰ ਲਾਤੀਨੀ ਲੋਨਵਰਡ ਤੋਂ" "ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ" "" ਨਹੀਂ "".
" is sometimes replaced with " " from latin loanwords, like " " not " " .

thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਪੈਲਿੰਗ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਉਚਾਰਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
orthography french spelling, like english spelling, tends to preserve obsolete pronunciation rules.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਵਧੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ.
this is mainly due to extreme phonetic changes since the old french period, without a corresponding change in spelling.

ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾਤੀਨੀ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਚੇਤੰਨ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਜਿਵੇਂ "ਰਿਣ" ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡਾਇਟ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੌਗਟ "ਫਿੰਗਰ" ਲਾਤੀਨੀ ਅੰਕ, ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪਾਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪਾਈਡ "ਫੁੱਟ" ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਸਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ.
moreover, some conscious changes were made to restore latin orthography as with some english words such as "debt" old french doit french doigt "finger" latin digitus old french pie french pied "foot" as a result, it can be difficult to predict the spelling of a word based on the sound.

ਅੰਤਮ ਵਿਅੰਜਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਜਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਬਦ ਸਵਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੇਖੋ ਲਾਇਜ਼ਨ ਫ੍ਰੈਂਚ.
final consonants are generally silent, except when the following word begins with a vowel see liaison french .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸਵਰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਪਾਈਡ, ਐਲਰ, ਲੇਸ, ਜੁਰਮਾਨਾ, ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
for example, the following words end in a vowel sound pied, aller, les, finit, beaux.

ਇਕ ਸਵਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸੁੰਦਰ-ਕਲਾ, ਲੇਸ ਐਮੀਸ, ਪਾਈਡ-.
the same words followed by a vowel, however, may sound the consonants, as they do in these examples beaux-arts, les amis, pied- -terre.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਸਪੈਲਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on the other hand, a given spelling usually leads to a predictable sound.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਇੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸਵਰ ਸੰਜੋਗ ਜਾਂ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਫੋਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in particular, a given vowel combination or diacritic predictably leads to one phoneme.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਿਖਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
french writing, as with any language, is affected by the spoken language.

ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਜਾਨਵਰ ਸਨ.
in old french, the plural for animal was animals.

ਇਹ ਤਰਤੀਬ ਅਸਥਿਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡਿੱਪਥਾਂਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the sequence was unstable and was turned into a diphthong .

ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਫਿਰ thenਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਨੀਮੇਸ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਸੀ.
this change was then reflected in the orthography animaus.

ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਆਮ, ਫਿਰ ਕਾੱਪੀ ਲਿਖਾਰੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਖਰ x ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਕ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਐਨੀਮੇਕਸ ਹੋਇਆ.
the us ending, very common in latin, was then abbreviated by copyists monks by the letter x, resulting in a written form animax.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ, ਆਯੂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਬਦਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਇਕਸਾਰਤਾ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਨੀਮੈਕਸ ਫਾਈਨਲ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ.
as the french language further evolved, the pronunciation of au turned into so that the u was reestablished in orthography for consistency, resulting in modern french animaux pronounced first before the final was dropped in contemporary french .

ਇਹੋ ਚੀਵੇ ਬਹੁਵਚਨ ਸ਼ੈਵੌਕਸ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ.
the same is true for cheval pluralized as chevaux and many others.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਸਲ ਪੀ.ਐਲ.
in addition, castel pl.

ਜਾਤ pl pl ਬਣ ਗਿਆ.
castels became pl.

ਨੱਕ ਅਤੇ ਐੱਮ. ਜਦੋਂ n ਜਾਂ m ਇੱਕ ਸਵਰ ਜਾਂ ਡਿਫਥੋਂਗ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ n ਜਾਂ m ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਵਰ ਨੂੰ ਨਾਸਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਨਰਮ ਤਾਲੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
nasal n and m. when n or m follows a vowel or diphthong, the n or m becomes silent and causes the preceding vowel to become nasalized i.e., pronounced with the soft palate extended downward so as to allow part of the air to leave through the nostrils .

ਅਪਵਾਦ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ n ਜਾਂ m ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
exceptions are when the n or m is doubled, or immediately followed by a vowel.

ਅਗੇਤਰ ਐਂ - ਅਤੇ ਈ- ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਾਸਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the prefixes en- and em- are always nasalized.

ਨਿਯਮ ਇਸ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ ਪਰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the rules are more complex than this but may vary between dialects.

ਡਿਗ੍ਰਾਫਸ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਡਿਫਥੋਂਗਜ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਜੋਗ ਵੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਕਿਸ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ.
digraphs french uses not only diacritics to specify its large range of vowel sounds and diphthongs, but also specific combinations of vowels, sometimes with following consonants, to show which sound is intended.

ਜੈਮੀਨੇਸ਼ਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਦੋਹਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਹੀਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਰੰਤੂ ਸਿਨੇਮਾ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਈ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
gemination within words, double consonants are generally not pronounced as geminates in modern french but geminates can be heard in the cinema or tv news from as recently as the 1970s, and in very refined elocution they may still occur .

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਭੁਲੇਖਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ.
for example, illusion is pronounced and not .

ਪਰ ਸੰਕਰਮਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
but gemination does occur between words.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਣ ਜਾਣਕਾਰੀ "ਇੱਕ ਖਬਰ ਆਈਟਮ" ਜਾਂ "ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ" ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਨ ਨਿੰਫੋ "ਇੱਕ ਨਿਮਫੋਮੋਨੀਆਕ" ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, une info "a news item" or "a piece of information" is pronounced , whereas une nympho "a nymphomaniac" is pronounced .

ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੱਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
accents are used sometimes for pronunciation, sometimes to distinguish similar words, and sometimes based on etymology alone.

ਲਹਿਜ਼ੇ ਜੋ उच्चारण ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੀਬਰ ਲਹਿਜ਼ਾ ਲ ਏਕਸੇਂਟ ਆਈਗੂ ਉਦਾਹਰਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਵਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
accents that affect pronunciation the acute accent l'accent aigu e.g., means that the vowel is pronounced instead of the default .

ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਵਰ ਦਾ ਅਰਥ ਮੂਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the grave accent l'accent grave e.g., means that the vowel is pronounced instead of the default .

ਚੱਕਰਬਾਣੀ l'accent circonflexe ਉਦਾ
the circumflex l'accent circonflexe e.g.

ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਈ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
shows that an e is pronounced and that an is pronounced .

ਸਟੈਂਡਰਡ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ, ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਤਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in standard french, it also signifies a pronunciation of for the letter , but this differentiation is disappearing.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸਰਫਲੇਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਵਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the mid-18th century, the circumflex was used in place of s after a vowel, where that letter s was not pronounced.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣ ਗਿਆ.
thus, forest became and hospital became .

ਡਾਇਰੇਸਿਸ ਲੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਵਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਚਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the diaeresis le e.g., , as in english, specifies that this vowel is pronounced separately from the preceding one, not combined, and is not a schwa.

ਸਿਡਿੱਲਾ ਲਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਅੱਖਰ ਦਾ ਅਰਥ ਪਿਛਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏ ਅਤੇ ਯੂ ਸੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਿਛਲੀ ਸਵਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the cedilla la e.g., means that the letter is pronounced in front of the back vowels a, o and u c is otherwise before a back vowel .

ਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ e, i, ਅਤੇ y, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ.
c is always pronounced in front of the front vowels e, i, and y, thus is never found in front of front vowels.

ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਟਕਣ i ਜਾਂ u ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਏ.
accents with no pronunciation effect the circumflex does not affect the pronunciation of the letters i or u , nor, in most dialects, a.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ s ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸਲ ਵਿੱਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟਾਪੂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ.
it usually indicates that an s came after it long ago, as in isle, compare with english island .

ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਇਕੋ orਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਚੱਕਰਬੰਦੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the explanation is that some words share the same orthography, so the circumflex is put here to mark the difference between the two words.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੋ ਡਾਈਟਸ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਲਈ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਚੱਕਰਵਾਣੀ ਬਹੁਵਚਨ ਅਤੇ minਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, dites you say past for the verb devoir must, have to, owe in this case, the circumflex disappears in the plural and the feminine .

ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਸਿਰਫ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ "ਲਾ" ਵਿਚ "ਲੇਖ" ਤੋਂ "ਨਾਰੀ ਇਕਵਚਨ ਅਤੇ ਜੋੜ" ਜਾਂ ".
all other accents are used only to distinguish similar words, as in the case of distinguishing the adverbs and "there", "where" from the article la "the" feminine singular and the conjunction ou "or" , respectively.

ਮੌਜੂਦਾ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
some proposals exist to simplify the existing writing system, but they still fail to gather interest.

1990 ਵਿਚ, ਇਕ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ.
in 1990, a reform accepted some changes.

ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਆਕਰਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਨਵਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਘੋਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਮ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਸਰਵਨਾਮਿਕ ਵਸਤੂ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ.
grammar french grammar shares several notable features with most other romance languages, including the loss of latin declensions only two grammatical genders the development of grammatical articles from latin demonstratives new tenses formed from auxiliaries french declarative word order is although a pronoun object precedes the verb.

ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਕ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਲਟਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਜਿਵੇਂ "ਪਾਰਲੇਜ਼-ਵੌਸ?"
some types of sentences allow for or require different word orders, in particular inversion of the subject and verb like "parlez-vous ?"

ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ "ਵੌਸ ਪਰਲੇਜ਼" ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ?
when asking a question rather than just "vous parlez ?"

ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਵਧ ਰਹੀ ਝਗੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ' ਤੇ.
both questions mean the same thing however, a rising inflection is always used on both of them whenever asking a question, especially on the second one.

ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ?"
specifically, the first translates into "do you speak french?"

ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਹੈ "ਤੁਸੀਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ?"
while the second one is literally just "you speak french?"

ਕੋਈ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਿਆਂ ਉਲਟਾ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, 'ਐਸਟ-ਸੇਅ ਕੀ' ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਹੈ ਕਿ' ਵਾਕ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
to avoid inversion while asking a question, 'est-ce que' literally 'is it that' may be placed in the beginning of the sentence.

"ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?"
"parlez-vous ?"

"ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?"
may become "est-ce que vous parlez ?"

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਫਰੈਂਚ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਨ।
vocabulary the majority of french words derive from vulgar latin or were constructed from latin or greek roots.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਵਖਿਆਨਵਾਦੀ ਜੜ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ "ਮਸ਼ਹੂਰ" ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਰੂਪ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਹੈ.
in many cases a single etymological root appears in french in a "popular" or native form, inherited from vulgar latin, and a learned form, borrowed later from classical latin.

ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਰਾ ਫ੍ਰੈਦਰਨਿਸ ਫਿੰਗਰ ਡਾਇਗਟ ਡਿਜੀਟਲਿਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਫੋਈ ਫਿਡੇਲਿਸ ਆਈ ocularis ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ iseੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਾਤੀਨੀ ਰੇਯਨੀਮੇਂਟ ਬੁਝਾਰਤ ਨਯਯੂ ਸੁਪਰਮੈਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ ਐਨਸੋਲੀਲੇਮੈਂਟ ਕਾਰਟ ਨੇ ਲਾਤੀਨੀ ਫ੍ਰਾਈਗਿਡਮ ਤੋਂ ਫ੍ਰੀਗਾਈਡ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ. ਲਾਤੀਨੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੁਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਵਿਕਾਸਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਵਰ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘੇ.
the following pairs consist of a native noun and a learned adjective brother fraternalis finger doigt digitalis faith foi fidelis eye ocularis however a historical tendency to gallicise latin roots can be identified, whereas english conversely leans towards a more direct incorporation of the latin rayonnement extinguish noyau superman ensoleillement cause chose frigide from latin frigidum it can be difficult to identify the latin source of native french words, because in the evolution from vulgar latin, unstressed syllables were severely reduced and the remaining vowels and consonants underwent significant modifications.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਕਿbਬੈਕ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਯਾਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਇਸਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਕੱivingਣ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
more recently the linguistic policy of the french language academies of france and quebec has been to provide french equivalents to mainly english imported words, either by using existing vocabulary, extending its meaning or deriving a new word according to french morphological rules.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the result is often two or more co-existing terms for describing the same phenomenon, with varying rates of success for the french equivalent.

ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸ਼ੈਡੋ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨੋਟਪੈਡ ਵਿੰਗਸੂਟ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ ਇਕ ਐਮਐਫ ਦੋ ਦੋ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਚਾਰ ਪੰਜ ਛੇ ਛੇ ਸੱਤ ਸੱਤ ਅੱਠ ਅੱਠ ਨੌਂ ਨੌਂ ਦਸ ਦਸ ਗਿਆਰਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾਂ ਤੇਰਾਂ ਚੌਦਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਤਾਰਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਅਠਾਰਾਂ ਉੱਨੀਨੀ 19 ਵੀਹ ਵੀਹ ਵੀਹ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਨੰਬਰ ਬੇਸ ਦਸ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕਵੰਜਾ, ਵੀਹ, ਤੀਹ-ਤੀਹ ... ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਕਾਰਡਲ ਨੰਬਰ, 10 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 100 ਤਕ, ਦਸ ਦਸ ਡਿਕਸ ਵੀਹ ਵੀਹ ਤੀਹ ਚਾਲੀ ਚਾਲੀ ਪੰਜਾਹ ਸੱਠ ਸੱਠ ਸੱਤਰ ਸੱਤਰ ਜਾਂ ਸੱਤਰ ਅਠੱਸੀ, ਅੱਸੀ ਜਾਂ ਅਠਵੇਂ ਨੱਬੇ ਜਾਂ ਨੱਬਵੇਂ ਇੱਕ ਸੌ ਸੌ ਇੱਕ ਸੌ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅੰਕ ਅਧਾਰ ਦਸ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਦਸ, ਇੱਕ ਸੌ ਵੀਹ, ਇੱਕ ਸੌ ਤੀਹ .. .
mercatique shadow banking bloc-notes wingsuit tiers-lieu une m f two deux three trois four quatre five cinq six six seven sept eight huit nine neuf ten dix eleven onze twelve douze thirteen treize fourteen quatorze fifteen quinze sixteen seize seventeen dix-sept eighteen dix-huit nineteen dix-neuf twenty vingt after twenty, numbers use base ten logic vingt et un, vingt-deux, vingt-trois... tens cardinal numbers in french, by tens from 10 to 100, are as follows ten dix twenty vingt thirty trente forty quarante fifty cinquante sixty soixante seventy soixante-dix or septante eighty quatre-vingts , huitante or octante ninety quatre-vingt-dix or nonante one hundred cent after one hundred, numbers use base ten logic cent dix, cent vingt, cent trente...

100 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਸੈਂਕੜੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁੱਖ ਨੰਬਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ ਇਕ ਸੌ ਸੈਂਕੜੇ ਦੋ ਸੌ ਡੀਅਕਸ ਸੈਂਟ ਤਿੰਨ ਸੌ ਟ੍ਰਾਸ ਸੈਂਟ,ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਚਾਰ ਸੌ ਚਾਰ ਸੌ ਪੰਜ ਸੌ ਪੰਜ ਸੌ ਛੇ ਸੌ ਸੌ ਸੌ ਸੱਤ ਸੌ ਸੱਤ ਸੌ ਅੱਠ ਸੌ ਨੌਂ ਨੌਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਬਾਰਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਰ ਸੌ ਚੌਦਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਰ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ ਸੋਲਾਂ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਸਤਾਰਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਅਠਾਰਾਂ ਸੌ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌ ਸੌ ਉਨੀਨੀ ਸੌ ਜਾਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌ ਸੌ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ 2000 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਿਰਫ ਦੂਸਰਾ ਵਿਕਲਪ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕ ਸੌ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ,ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ...
hundreds cardinal numbers in french, by hundreds from 100 to 2000, are as follows one hundred cent two hundred deux cents three hundred trois cents, archaism quinze-vingts four hundred quatre cents five hundred cinq cents six hundred six cents seven hundred sept cents eight hundred huit cents nine hundred neuf cents one thousand mille one thousand one hundred onze cents or mille cent one thousand two hundred douze cents or mille deux cents one thousand three hundred treize cents or mille trois cents one thousand four hundred quatorze cents or mille quatre cents one thousand five hundred quinze cents or mille cinq cents one thousand six hundred seize cents or mille six cents one thousand seven hundred dix-sept cents or mille sept cents one thousand eight hundred dix-huit cents or mille huit cents one thousand nine hundred dix-neuf cents or mille neuf cents two thousand deux mille after deux mille 2000 , only the second option is used deux mille cent, deux mille deux cents, deux mille trois cents...

ਵਿੰਗਟ ਅਤੇ ਸੈਂਟੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਵਚਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਵਾਟਰ-ਵਿੰਗਟਸ ਅੱਸੀ ਅਤੇ ਕੁਆਟਰ-ਵਿੰਗਟ-ਅਨ ਅੱਸੀ, ਸਿੰਕ ਸੈਂਟ ਪੰਜ ਸੌ ਅਤੇ ਸਿੰਕ ਸੈਂਟਰ ਟ੍ਰੇਂਟੇ ਪੰਜ ਸੌ ਤੀਹ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ.
the words vingt and cent take the plural -s only when they are the last word of the number quatre-vingts eighty and quatre-vingt-un eighty-one , cinq cents five hundred and cinq cent trente five hundred and thirty .

ਜਦੋਂ ਵਿੰਗਟ ਜਾਂ ਸੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਇੱਕ ਆਰੰਭਕ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿੰਗਟ ਜਾਂ ਸੈਂਟ ਸ਼ਬਦ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ.
when a number using vingt or cent is used as an ordinal numeral adjective, the words vingt or cent stay unchanged.

100 ਤੋਂ 1020 ਤੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦਾਰੀ ਅੰਕ, ਸਕੇਲ ਦੇ ਅੰਕ ਦੁਆਰਾ.ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਅਨ ਅਨ ਐਮ.ਐਫ. ਦਸ ਡਿਕਸ ਇੱਕ ਸੌ ਫ਼ੀ ਸਦੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿੱਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਡਿਕਸ ਮਿੱਲ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਸਦੀ ਮਿੱਲ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਡਿਕਸ ਲੱਖਾਂ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਲੱਖਾਂ ਇੱਕ ਅਰਬ ਅਣ ਮਿਲੀਲੀਅਨ ਦਸ ਅਰਬ ਡਿਕਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੌ ਸੌ ਅਰਬ ਮਿਲੀਲੀਅਨ ਇੱਕ ਖਰਬ ਅਰਬ ਦਸ ਖਰਬ ਡਿਕਸ ਅਰਬ ਅਰਬ ਸੌ ਖਰਬ ਸੌ ਅਰਬ ਅਰਬ ਇੱਕ ਚੌਥਾ ਖਰਬਾਂ ਅਰਬ ਬਿਲੀਅਰਡ ਦਸ ਕੁਆਡ੍ਰੀਲੀਅਨ ਡਿਕਸ ਬਿਲਿਅਰਡਸ ਸੌ ਕੁਇੰਟਲਿਲਅਨ ਡਿਕਸ ਟ੍ਰੀਲੀਅਨ ਸੌ ਕੁਇੰਟਲਿਅਨ ਸੈਂਟਰ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਸ ਨੋਟ ਸ਼ਬਦ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਲਾਇੰਸ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫੋਨੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਫ੍ਰਾਂਸਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਨੇਡਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਜ਼ੇਰਟੀ ਕੀਬੋਰਡ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਵਿਤਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਹਾਵਤਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਮੂਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੋਨਵਰਡਜ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਨਸੋਫੋਬੀਆ ਫ੍ਰਾਂਸੋਫਿਲਿਆ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਡੌ, ਜੇਨ- ਅਤੇ ਜੂਲੀ ਬਾਰਲੋ 2006.
scales cardinal numbers in french, by exponentiation points, from 100 to 1020, are as follows one un une m f ten dix one hundred cent one thousand mille ten thousand dix mille hundred thousand cent mille one million un million ten million dix millions hundred million cent millions one billion un milliard ten billion dix milliards hundred billion cent milliards one trillion un billion ten trillion dix billions hundred trillion cent billions one quadrillion un billiard ten quadrillion dix billiards hundred quadrillion cent billiards one quintillion un trillion ten quintillion dix trillions hundred quintillion cent trillions notes words see also alliance francophonie fondamental francization french language in the united states french language in canada french azerty keyboard french poetry french proverbs language education list of countries where french is an official language list of english words of french origin list of french loanwords in persian list of french words and phrases used by english speakers official bilingualism in canada francophobia francophilia varieties of french notes and references further reading nadeau, jen- , and julie barlow 2006 .

ਫਰੈਂਚ ਦੀ ਕਹਾਣੀ.
the story of french.

ਪਹਿਲਾਂ ਯੂ.ਐੱਸ.
first ed.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸੇਂਟ ਮਾਰਟਿਨਜ਼ ਪ੍ਰੈਸ.
new york st. martin's press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-312-34183-0 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਫੋਂਡੇਸ਼ਨ ਅਲਾਇੰਸ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਏਜੰਸ ਡੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਡੂ ਐਫ ਐਲ ਈ ਏ inਸਟਿਨ ਟੇਕਸ ਦਾ ਫਰੈਂਚ ਵਿਆਕਰਣ, austਸਟਿਨ texasਨਲਾਈਨ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਜ਼ texasਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਕੋਲੀਨਸ dictionaryਨਲਾਈਨ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਸੈਂਟਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਰੀਸੋਰਸੋਰਸ ਟੈਕਸਟੂਇਲਸ ਐਂਡ ਲੇਕਸਿਕਲਸ ਮੋਨੋਲਿੰਗੁਅਲ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੀ ਲਾ ਲੰਗੂ, ਲੈਂਗਵੇਜ ਕਾਰਪੋਰਾ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
isbn 0-312-34183-0 external links organizations fondation alliance an international organization for the promotion of french language and culture french agence de promotion du fle agency for promoting french as a foreign language courses and tutorials interactif interactive french program, university of texas at austin tex's french grammar, university of texas at austin online dictionaries oxford dictionaries french dictionary collins online dictionary centre national de ressources textuelles et lexicales monolingual dictionaries including the de la langue , language corpora, etc.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੰਬਰ ਨੰਬਰ ਸਮਿੱਥ, ਪੌਲ ਵਿਚ ਹੈ.
vocabulary swadesh list in english and french numbers smith, paul.

"ਫਰੈਂਚ, ਨੰਬਰ".
"french, numbers".

ਨੰਬਰਫਾਈਲ
numberphile.

ਬ੍ਰੈਡੀ ਹਾਰਨ.
brady haran.

ਕਿਤਾਬਾਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਲਾ ਲੰਗੂ ਡੈਨਜ਼ ਲੇ ਮਾਂਡੇ 2010 ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਲੇਖ "ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਸਥਿਤੀ."
books french la langue dans le monde 2010 full book freely accessible articles "the status of french in the world."

ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਗਿਜ਼ਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਜਿਸਨੂੰ ਖੁਫੂ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਜਾਂ ਚੀਪਸ ਦਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਜ਼ਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤਿੰਨ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਅਲ ਗੀਜ਼ਾ, ਮਿਸਰ ਹੈ।
ministry of foreign affairs france the great pyramid of giza also known as the pyramid of khufu or the pyramid of cheops is the oldest and largest of the three pyramids in the giza pyramid complex bordering what is now el giza, egypt.

ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੱਤ ਅਚੰਭਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ.
it is the oldest of the seven wonders of the ancient world, and the only one to remain largely intact.

ਕੰਮ ਦੇ ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਫ਼ਿਰ pharaohਨ ਖੁਫੂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਰਾਮਿਡ ਇੱਕ ਮਕਬਰੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ 10 ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ 2560 ਬੀ.ਸੀ.
based on a mark in an interior chamber naming the work gang and a reference to fourth dynasty egyptian pharaoh khufu, egyptologists believe that the pyramid was built as a tomb over a 10 to 20-year period concluding around 2560 bc.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 146.5 ਮੀਟਰ 481 ਫੁੱਟ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ 3,800 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ manਾਂਚਾ ਸੀ.
initially at 146.5 metres 481 feet , the great pyramid was the tallest man-made structure in the world for more than 3,800 years.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨੂੰ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦੁਆਰਾ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬਾਹਰੀ ਸਤਹ ਬਣਾਈ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਕੋਰ structureਾਂਚਾ ਹੈ.
originally, the great pyramid was covered by casing stones that formed a smooth outer surface what is seen today is the underlying core structure.

ਕੁਝ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ onceਾਂਚੇ ਨੂੰ coveredੱਕਦੇ ਸਨ ਅਜੇ ਵੀ ਅਧਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some of the casing stones that once covered the structure can still be seen around the base.

ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀਆਂ ਨਿਰਮਾਣ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
there have been varying scientific and alternative theories about the great pyramid's construction techniques.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਉਸਾਰੀ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਖੱਡ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
most accepted construction hypotheses are based on the idea that it was built by moving huge stones from a quarry and dragging and lifting them into place.

ਗ੍ਰੇਟ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਜਾਣੇ ਚੈਂਬਰ ਹਨ.
there are three known chambers inside the great pyramid.

ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਕਮਰਾ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ.
the lowest chamber is cut into the bedrock upon which the pyramid was built and was unfinished.

ਅਖੌਤੀ ਕਵੀਨਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਪਿਰਾਮਿਡ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਚੇ ਹਨ.
the so-called queen's chamber and king's chamber are higher up within the pyramid structure.

ਗਿਜ਼ਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਫੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁਰਦਾਘਰ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇੱਕ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਖੁਫੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਪਿਰਾਮਿਡ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ "ਸੈਟੇਲਾਈਟ" ਪਿਰਾਮਿਡ, ਇੱਕ ਉਭਾਰਿਆ ਰਸਤਾ ਦੋ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਲਈ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਛੋਟੇ ਮਸਤਬੇ ਕਬਰਾਂ.
the main part of the giza complex is a setting of buildings that included two mortuary temples in honour of khufu one close to the pyramid and one near the nile , three smaller pyramids for khufu's wives, an even smaller "satellite" pyramid, a raised causeway connecting the two temples, and small mastaba tombs surrounding the pyramid for nobles.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਇਹ ​​ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਰਾਮਿਡ ਚੌਥੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਫ਼ਿਰ khਨ ਖੁਫੂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ "ਚੀਪਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
history and description it is believed the pyramid was built as a tomb for fourth dynasty egyptian pharaoh khufu often hellenicised as "cheops" and was constructed over a 20-year period.

ਖੁਫੂ ਦਾ ਵਜ਼ੀਰ, ਹੇਮਨ, ਜਾਂ ਹੇਮੀਯੂਨੂੰ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
khufu's vizier, hemon, or hemiunu, is believed by some to be the architect of the great pyramid.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਨਿਰਮਾਣ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 280 ਮਿਸਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 146.5 ਮੀਟਰ 480.6 ਫੁੱਟ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡਨ ਦੇ roਾਹ ਅਤੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਚਾਈ 138.8 ਮੀਟਰ 455.4 ਫੁੱਟ ਹੈ.
it is thought that, at construction, the great pyramid was originally 280 egyptian cubits tall 146.5 metres 480.6 ft , but with erosion and absence of its pyramidion, its present height is 138.8 metres 455.4 ft .

ਹਰ ਅਧਾਰ ਪੱਖ 440 ਹੱਥ, 230.4 ਮੀਟਰ 755.9 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਸੀ.
each base side was 440 cubits, 230.4 metres 755.9 ft long.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 5.9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ.
the mass of the pyramid is estimated at 5.9 million tonnes.

ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਹਾੜੀ ਸਮੇਤ, ਵਾਲੀਅਮ ਲਗਭਗ 2,500,000 ਘਣ ਮੀਟਰ 88,000,000 ਕਿ c ਫੁੱਟ ਹੈ.
the volume, including an internal hillock, is roughly 2,500,000 cubic metres 88,000,000 cu ft .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 800 ਟਨ ਪੱਥਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ.
based on these estimates, building the pyramid in 20 years would involve installing approximately 800 tonnes of stone every day.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 2.3 ਮਿਲੀਅਨ ਬਲਾਕ ਹਨ, ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹਰ ਘੰਟੇ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ 12ਸਤਨ 12 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ.
additionally, since it consists of an estimated 2.3 million blocks, completing the building in 20 years would involve moving an average of more than 12 of the blocks into place each hour, day and night.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਹੀ ਮਾਪ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਰ ਫਲਿੰਡਰ ਪੈਟਰੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਂਪਲ ਆਫ਼ ਜੀਜੇਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the first precision measurements of the pyramid were made by egyptologist sir flinders petrie in and published as the pyramids and temples of gizeh.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
almost all reports are based on his measurements.

ਗ੍ਰੇਟ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੈਂਬਰ ਬਲਾਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
many of the casing stones and inner chamber blocks of the great pyramid fit together with extremely high precision.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ, ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਸਿਰਫ 0.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਚੌੜਾਈ 1 50 ਇੰਚ ਹੈ.
based on measurements taken on the northeastern casing stones, the mean opening of the joints is only 0.5 millimetre wide 1 50 of an inch .

ਪਿਰਾਮਿਡ 3,800 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ-ਨਿਰਮਿਤ structureਾਂਚਾ ਰਿਹਾ, ਲਿੰਕਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਦੀ 160 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ 520 ਫੁੱਟ ਦੀ ਸਪਾਈਰ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ. 1300.
the pyramid remained the tallest man-made structure in the world for over 3,800 years, unsurpassed until the 160-metre-tall 520 ft spire of lincoln cathedral was completed c. 1300.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਕਿ ਬੇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 58 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ errorਸਤਨ ਗਲਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the accuracy of the pyramid's workmanship is such that the four sides of the base have an average error of only 58 millimetres in length.

ਅਧਾਰ ਖਿਤਿਜੀ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ 0mm ਵਿੱਚ 0 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the base is horizontal and flat to within mm 0.6 in .

ਵਰਗ ਅਧਾਰ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਉੱਤਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਚਾਪ ਦੇ ਚਾਰ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਕੰਪਾਸ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 12 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਚਾਪ ਦੀ ਇਕ ਕਾਰਨਰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵਰਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the sides of the square base are closely aligned to the four cardinal compass points within four minutes of arc based on true north, not magnetic north, and the finished base was squared to a mean corner error of only 12 seconds of arc.

ਪੈਟਰੀ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਮੁਕੰਮਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਮਾਪ, ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 280 ਸ਼ਾਹੀ ਹੱਥ ਉੱਚੇ 440 ਹੱਥ ਲੰਬੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the completed design dimensions, as suggested by petrie's survey and subsequent studies, are estimated to have originally been 280 royal cubits high by 440 cubits long at each of the four sides of its base.

ਘੇਰੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 1760 280 ਸ਼ਾਹੀ ਕਿitsਬਿਟ 0.05% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 22 7 ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ.
the ratio of the perimeter to height of 1760 280 royal cubits equates to to an accuracy of better than 0.05% corresponding to the well-known approximation of as 22 7 .

ਕੁਝ ਮਿਸਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
some egyptologists consider this to have been the result of deliberate design proportion.

ਵਰਨਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸਿੱਟਾ ਕੱ can ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਸਹੀ practiceੰਗ ਨਾਲ ਮੁੱਲ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ"।
verner wrote, "we can conclude that although the ancient egyptians could not precisely define the value of , in practice they used it".

ਪੈਟਰਿਡ, ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਂਪਲਜ਼ ਆਫ਼ ਗੀਜ਼ੇਹ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ "ਪਰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕੂਲਰ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਇੰਨੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਲਡਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਸਨ".
petrie, author of pyramids and temples of gizeh concluded "but these relations of areas and of circular ratio are so systematic that we should grant that they were in the builder's design".

ਦੂਸਰੇ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਏਨਕੋਡ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
others have argued that the ancient egyptians had no concept of pi and would not have thought to encode it in their monuments.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਪਿਰਾਮਿਡ opeਲਾਣ ਇਕੱਲੇ ਸਾਧਾਰਣ kedਲਾਨ ਦੀ ਚੋਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੁਕੰਮਲ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ.
they believe that the observed pyramid slope may be based on a simple seked slope choice alone, with no regard to the overall size and proportions of the finished building.

2013 ਵਿੱਚ ਪਪੀਯਰਸ ਦੇ ਰੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਜ਼ਾ ਵਿਖੇ ਖੁਫੂ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ.
in 2013 rolls of papyrus were discovered written by some of those who delivered stone and other construction materials to khufu's brother at giza.

ਪਦਾਰਥਾਂ ਗ੍ਰੇਟ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿੱਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 2.3 ਮਿਲੀਅਨ ਬਲਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਤੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
materials the great pyramid consists of an estimated 2.3 million blocks which most believe to have been transported from nearby quarries.

asingੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਤੁਰਾ ਚੂਨਾ ਪੱਛੜ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਖੰਭੇ ਸਨ.
the tura limestone used for the casing was quarried across the river.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਪੱਥਰ, "ਕਿੰਗਜ਼" ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, 25 ਤੋਂ 80 ਟਨ ਭਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 500 ਮੀਲ ਦੂਰ ਅਸਵਾਨ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ.
the largest granite stones in the pyramid, found in the "king's" chamber, weigh 25 to 80 tonnes and were transported from aswan, more than 800 km 500 mi away.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੁਝ ਟੁਕੜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ.
traditionally, ancient egyptians cut stone blocks by hammering into them some wooden wedges, which were then soaked with water.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਾੜ ਫੈਲ ਗਏ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਚੱਟਾਨ ਫਟ ਗਿਆ.
as the water was absorbed, the wedges expanded, causing the rock to crack.

ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨੀਲ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ.
once they were cut, they were carried by boat either up or down the nile river to the pyramid.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, 8,000 ਟਨ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਅਨਾਜ ਤੋਂ आयात ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 500,000 ਟਨ ਮੋਰਟਾਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
it is estimated that 5.5 million tonnes of limestone, 8,000 tonnes of granite imported from aswan , and 500,000 tonnes of mortar were used in the construction of the great pyramid.

ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਚਿੱਟੇ "ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਸਨ.
casing stones at completion, the great pyramid was surfaced by white "casing stones" slant-faced, but flat-topped, blocks of highly polished white limestone.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ opeਲਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਹਥੇਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਲਡ ਹੈ.
these were carefully cut to what is approximately a face slope with a seked of palms to give the required dimensions.

ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁਣ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਸਟੈਪਡ ਕੋਰ structureਾਂਚਾ ਹੈ.
visibly, all that remains is the underlying stepped core structure seen today.

ਸੰਨ 1303 ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁਚਾਲ ਨੇ ਬਾਹਰੀ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ lਿੱਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਾਹਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਅਨ-ਨਾਸਿਰ-ਨਦੀ-ਅਦ-ਦੀਨ-ਹਸਨ ਨੇ 1356 ਵਿਚ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਾਇਰੋ ਵਿਚ ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਇਆ ਸੀ।
in ad 1303, a massive earthquake loosened many of the outer casing stones, which were then carted away by bahri sultan an-nasir nasir-ad-din al-hasan in 1356 to build mosques and fortresses in nearby cairo.

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਗੀਜ਼ਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਕਾਇਰੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਲਾਬਸਟਰ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
many more casing stones were removed from the great pyramids by muhammad ali pasha in the early 19th century to build the upper portion of his alabaster mosque in cairo not far from giza.

ਇਹ ਚੂਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
these limestone casings can still be seen as parts of these structures.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ collapseਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚੇ ਗਏ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਵੱਡੇ pੇਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
later explorers reported massive piles of rubble at the base of the pyramids left over from the continuing collapse of the casing stones, which were subsequently cleared away during continuing excavations of the site.

ਫਿਰ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਕੋਰਸ ਤੋਂ asingੱਕੇ ਹੋਏ ਪੱਥਰ ਅੱਜ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
nevertheless, a few of the casing stones from the lowest course can be seen to this day in situ around the base of the great pyramid, and display the same workmanship and precision that has been reported for centuries.

ਪੈਟਰੀ ਨੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 193 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਪਾਇਆ.
petrie also found a different orientation in the core and in the casing measuring 193 centimetres 25 centimetres.

ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਕੇਸਿੰਗ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ orੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he suggested a redetermination of north was made after the construction of the core, but a mistake was made, and the casing was built with a different orientation.

ਪੈਟਰੀ ਨੇ ਕੇਸਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ "ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਪਟੀਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ" ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਏਕੜ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ "ਅਤੇ" ਅਜਿਹੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਸੀਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜੋੜ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ".
petrie related the precision of the casing stones as to being "equal to opticians' work of the present day, but on a scale of acres" and "to place such stones in exact contact would be careful work but to do so with cement in the joints seems almost impossible".

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੋਰਟਾਰ ਪੈਟਰੀ ਦਾ "ਸੀਮੈਂਟ" ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
it has been suggested it was the mortar petrie's "cement" that made this seemingly impossible task possible, providing a level bed, which enabled the masons to set the stones exactly.

ਨਿਰਮਾਣ ਸਿਧਾਂਤ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪਿਕ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
construction theories many alternative, often contradictory, theories have been proposed regarding the pyramid's construction techniques.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰੋਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
many disagree on whether the blocks were dragged, lifted, or even rolled into place.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਗਿਜ਼ਾ ਵਿਖੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੇੜਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਖੋਜਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the greeks believed that slave labour was used, but modern discoveries made at nearby workers' camps associated with construction at giza suggest that it was built instead by tens of thousands of skilled workers.

ਵਰਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਦਵੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100,000 ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਗਿਰੋਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ 20,000 ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਜ਼ਾ ਜਾਂ ਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
verner posited that the labour was organized into a hierarchy, consisting of two gangs of 100,000 men, divided into five zaa or phyle of 20,000 men each, which may have been further divided according to the skills of the workers.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਇਕ ਰਹੱਸ ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਹੈ.
one mystery of the pyramid's construction is its planning.

ਜੌਹਨ ਰੋਮਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹੀ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ 1-to-1 ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਰੱਖੇ.
john romer suggests that they used the same method that had been used for earlier and later constructions, laying out parts of the plan on the ground at a 1-to-1 scale.

ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ byਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ byੰਗ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ.
he writes that "such a working diagram would also serve to generate the architecture of the pyramid with precision unmatched by any other means".

ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਹਿਸ ਵੀ ਕੀਤੀ.
he also argues for a 14-year time span for its construction.

ਮਾਰਕ ਲੇਹਨੇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਸਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਉਸਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਧਿਐਨ, ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ,ਸਤਨ 14,567 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਕਫੋਰਸ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 40,000 ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
a modern construction management study, in association with mark lehner and other egyptologists, estimated that the total project required an average workforce of 14,567 people and a peak workforce of roughly 40,000.

ਪਲੀਆਂ, ਪਹੀਆਂ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਰਗ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ usedੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
without the use of pulleys, wheels, or iron tools, they used critical path analysis methods, which suggest that the great pyramid was completed from start to finish in approximately 10 years.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰੇਟ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦਾ ਅਸਲ ਦੁਆਰ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਸੈਂਟਰ ਲਾਈਨ ਤੋਂ 17 ਮੀਟਰ 56 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 7.29 ਮੀਟਰ 23.9 ਫੁੱਟ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ.
interior the original entrance to the great pyramid is 17 metres 56 ft vertically above ground level and 7.29 metres 23.9 ft east of the centre line of the pyramid.

ਇਸ ਅਸਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ, des.nding6 ਮੀਟਰ 1.. ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ 4.44 ਮੀਟਰ 4.4 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ, ਜੋ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੁਆਰਾ 31'23 ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਡਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from this original entrance, there is a descending passage 0.96 metres 3.1 ft high and 1.04 metres 3.4 ft wide, which goes down at an angle of 31'23" through the masonry of the pyramid and then into the bedrock beneath it.

105.23 ਮੀਟਰ 345.2 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੀਤਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਪੱਧਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਚੈਂਬਰ ਤੱਕ ਵਾਧੂ 8.84 ਮੀਟਰ 29.0 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
after 105.23 metres 345.2 ft , the passage becomes level and continues for an additional 8.84 metres 29.0 ft to the lower chamber, which appears not to have been finished.

ਹੇਠਲੇ ਚੈਂਬਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਕੰਧ ਵਿਚ ਖਿਤਿਜੀ ਲੰਘਣ ਦਾ ਇਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਹੈ ਉਥੇ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਟੋਇਆ ਵੀ ਹੈ.
there is a continuation of the horizontal passage in the south wall of the lower chamber there is also a pit dug in the floor of the chamber.

ਕੁਝ ਮਿਸਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਅਰ ਚੈਂਬਰ ਅਸਲ ਦਫਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੈਂਬਰ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ pharaohਨ ਖੁਫੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ.
some egyptologists suggest that this lower chamber was intended to be the original burial chamber, but pharaoh khufu later changed his mind and wanted it to be higher up in the pyramid.

ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤੋਂ 28.2 ਮੀਟਰ 'ਤੇ 93 ਫੁੱਟ' ਤੇ ਡਿਜ਼ੈਂਸਿੰਗ ਪੈਸੇਜ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਇਕ ਵਰਗ ਗੁੰਦ ਹੈ.
at 28.2 metres 93 ft from the entrance is a square hole in the roof of the descending passage.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਲੈਬ ਨਾਲ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ.
originally concealed with a slab of stone, this is the beginning of the ascending passage.

ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਬੀਤਣ 39.3 ਮੀਟਰ 129 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਉੱਤਰਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਜਿੰਨਾ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੀ ਕੋਣ 'ਤੇ opਲਾਓ.
the ascending passage is 39.3 metres 129 ft long, as wide and high as the descending passage and slopes up at almost precisely the same angle.

ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਿਰਾ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਬਲਾਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.5 ਮੀਟਰ 4.9 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ.
the lower end of the ascending passage is closed by three huge blocks of granite, each about 1.5 metres 4.9 ft long.

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਕੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋਰੀ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
at the start of the grand gallery on the right-hand side there is a hole cut in the wall.

ਇਹ ਇਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਸ਼ਾਫਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ ਜੋ ਡਿਜ਼ੈਂਸਿੰਗ ਪੈਸੇਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ.
this is the start of a vertical shaft which follows an irregular path through the masonry of the pyramid to join the descending passage.

ਗ੍ਰਾਂਡ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ, “ਕੁਈਨਜ਼ ਚੈਂਬਰ” ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰੀਜ਼ੱਟਲ ਰਸਤਾ ਵੀ ਹੈ.
also at the start of the grand gallery there is the horizontal passage leading to the "queen's chamber".

ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਰਸਤਾ 1.1m 3'8 "ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਕਦਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਤਣ ਦੀ ਲੰਘਾਈ 1.73 ਮੀਟਰ 5.7 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਹੈ.
the passage is 1.1m 3'8" high for most of its length, but near the chamber there is a step in the floor, after which the passage is 1.73 metres 5.7 ft high.

ਕਵੀਨਜ਼ ਚੈਂਬਰ “ਕਵੀਨਜ਼ ਚੈਂਬਰ” ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਅੱਧਾ ਹੈ ਅਤੇ 5..7575 ਮੀਟਰ १.9..9 ਫੁੱਟ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ, .2.२3 ਮੀਟਰ १.2.२ ਫੁੱਟ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਛੱਤ 6.२3 ਮੀਟਰ २०. 20 ਫੁੱਟ ਉਪਰ ਹੈ। ਮੰਜ਼ਿਲ.
queen's chamber the "queen's chamber" is exactly halfway between the north and south faces of the pyramid and measures 5.75 metres 18.9 ft north to south, 5.23 metres 17.2 ft east to west, and has a pointed roof with an apex 6.23 metres 20.4 ft above the floor.

ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਕੋਠੜੀ 4.67 ਮੀਟਰ 15.3 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਹੈ.
at the eastern end of the chamber there is a niche 4.67 metres 15.3 ft high.

ਸਥਾਨ ਦੀ ਅਸਲ ਡੂੰਘਾਈ 1.04 ਮੀਟਰ 3.4 ਫੁੱਟ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਗਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the original depth of the niche was 1.04 metres 3.4 ft , but has since been deepened by treasure hunters.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੈਫਟਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹਨ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਉਪਰ ਵੱਲ ਖਿਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 2 ਮੀਟਰ 6.6 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
in the north and south walls of the queen's chamber there are shafts, which unlike those in the king's chamber that immediately slope upwards, are horizontal for around 2 m 6.6 ft before sloping upwards.

ਹਰੀਜੱਟਲ ਦੂਰੀ 1872 ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵੈਨਮੈਨ ਡਿਕਸਨ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ੈਫਟ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the horizontal distance was cut in 1872 by a british engineer, waynman dixon, who believed a similar shaft to the king's chamber must also exist.

ਉਹ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੈਫਟਸ ਪਿਰਾਮਿਡ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
he was proved right, but because the shafts are not connected to the outer faces of the pyramid or the queen's chamber, their purpose is unknown.

ਆਪਣੀ ਇਕ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਡਿਕਸਨ ਨੇ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਟਾਨ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾਲੇ ਡਾਇਰੋਇਟ ਦੀ ਇਕ ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
at the end of one of his shafts, dixon discovered a ball of black diorite a type of rock and a bronze implement of unknown purpose.

ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਨ.
both objects are currently in the british museum.

ਕਵੀਨਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ੈਫਟਾਂ ਦੀ ਖੋਜ 1993 ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਰੂਡੋਲਫ ਗੈਨਟੇਨਬਰਿੰਕ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਕਰੂਅਲ ਰੋਬੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਉਹ ਉਪਾਉਟ 2 ਸੀ.
the shafts in the queen's chamber were explored in 1993 by the german engineer rudolf gantenbrink using a crawler robot he designed, upuaut 2.

65 ਮੀਟਰ 213 ਫੁੱਟ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਕ ਸ਼ਾੱਫਟ ਨੂੰ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਤੋੜੇ ਹੋਏ ਪਿੱਤਲ "ਹੈਂਡਲਜ਼" ਸਨ.
after a climb of 65 m 213 ft , he discovered that one of the shafts was blocked by limestone "doors" with two eroded copper "handles".

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਰੋਬੋਟ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2002 ਵਿਚ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਮੋਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਲੱਭ ਸਕੇ.
some years later the national geographic society created a similar robot which, in september 2002, drilled a small hole in the southern door, only to find another door behind it.

ਉੱਤਰੀ ਰਾਹ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਰੋੜ ਅਤੇ ਮੋੜ ਕਾਰਨ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the northern passage, which was difficult to navigate because of twists and turns, was also found to be blocked by a door.

2011 ਵਿੱਚ ਡੀਜੇਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰਹੀ.
research continued in 2011 with the djedi project.

ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਕੈਮਰਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਫਾਈਬਰ-ਆਪਟਿਕ "ਮਾਈਕਰੋ ਸੱਪ ਕੈਮਰਾ" ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
realizing the problem was that the national geographic society's camera was only able to see straight ahead of it, they instead used a fiber-optic "micro snake camera" that could see around corners.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ 2002 ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਮੋਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਾਫਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ.
with this they were able to penetrate the first door of the southern shaft through the hole drilled in 2002, and view all the sides of the small chamber behind it.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਰੰਗਤ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹਾਇਰੋਗਲਾਈਫਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
they discovered hieroglyphs written in red paint.

ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਦੋ ਤਾਂਬੇ ਦੇ "ਹੈਂਡਲਜ਼" ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
they were also able to scrutinize the inside of the two copper "handles" embedded in the door, and they now believe them to be for decorative purposes.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਦਰਵਾਜ਼ੇ" ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸ਼ੈਫਟ ਨੂੰ ਮਲਬੇ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਖਾਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ.
they also found the reverse side of the "door" to be finished and polished, which suggests that it was not put there just to block the shaft from debris, but rather for a more specific reason.

ਗ੍ਰੈਂਡ ਗੈਲਰੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਗੈਲਰੀ ਚੜਾਈ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ opeਲਾਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ 8.6 ਮੀਟਰ 28 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਅਤੇ 46.68 ਮੀਟਰ 153.1 ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ ਹੈ.
grand gallery the grand gallery continues the slope of the ascending passage, but is 8.6 metres 28 ft high and 46.68 metres 153.1 ft long.

ਬੇਸ 'ਤੇ ਇਹ 2.06 ਮੀਟਰ 6.8 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾਈ ਹੈ, ਪਰ 2.29 ਮੀਟਰ 7.5 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਧ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ 7.6 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 3.0 ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਧੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ.
at the base it is 2.06 metres 6.8 ft wide, but after 2.29 metres 7.5 ft the blocks of stone in the walls are corbelled inwards by 7.6 centimetres 3.0 in on each side.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਕਦਮ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਸਿਖਰ ਤੇ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਗੈਲਰੀ ਸਿਰਫ 1.04 ਮੀਟਰ 3.4 ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਹੈ.
there are seven of these steps, so, at the top, the grand gallery is only 1.04 metres 3.4 ft wide.

ਇਹ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਖੜੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਪਏ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਲੈਬਾਂ ਨਾਲ ਛੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਹਰੇਕ ਪੱਥਰ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਇੱਕ ਸਲਾਟ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋ ਸਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੰਦ ਦੇ ਦੰਦ.
it is roofed by slabs of stone laid at a slightly steeper angle than the floor of the gallery, so that each stone fits into a slot cut in the top of the gallery like the teeth of a ratchet.

ਮਕਸਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹਰੇਕ ਬਲਾਕ ਨੂੰ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਲੌਕ ਤੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਵੀਕਾਰਿਤ ਸੰਚਤ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ.
the purpose was to have each block supported by the wall of the gallery rather than resting on the block beneath it, which would have resulted in an unacceptable cumulative pressure at the lower end of the gallery.

ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਛੱਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਛੇਕ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਛੋਟੀ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਵਿੰਗ ਚੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
at the upper end of the gallery on the right-hand side there is a hole near the roof that opens into a short tunnel by which access can be gained to the lowest of the relieving chambers.

ਦੂਸਰੇ ਰਿਲੀਵਿੰਗ ਚੈਂਬਰਸ ਦੀ ਖੋਜ 1837-1838 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਹਾਵਰਡ ਵਿਸੇ ਅਤੇ ਜੇ ਐਸ ਪੇਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਾਸਟਿੰਗ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਪੁੱਟਿਆ ਸੀ.
the other relieving chambers were discovered in 1837-1838 by colonel howard vyse and j. s. perring, who dug tunnels upwards using blasting powder.

ਗ੍ਰਾਂਡ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਕ ਪੌੜੀ, 51 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 20 ਚੌੜਾਈ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਛੋਟਾ ਰੈਂਪ 1.04 ਮੀਟਰ 3.4 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the floor of the grand gallery consists of a shelf or step on either side, 51 centimetres 20 in wide, leaving a lower ramp 1.04 metres 3.4 ft wide between them.

ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਵਿਚ ਗੈਲਰੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਲੰਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੇਟਵੇਂ ਸਲੋਟਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲਦੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ sl 54 ਸਲਾਟ ਹਨ.
in the shelves there are 54 slots, 27 on each side matched by vertical and horizontal slots in the walls of the gallery.

ਇਹ ਇਕ ਕਰਾਸ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੈਲਫ ਵਿਚਲੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ.
these form a cross shape that rises out of the slot in the shelf.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਲੋਟਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਵਿਚਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਗਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਚੜਾਈ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੌੜਾਈ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲਾਕਿੰਗ ਪੱਥਰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਗੈਲਰੀ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਲਾਟ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸ਼ਤੀਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ.
the purpose of these slots is not known, but the central gutter in the floor of the gallery, which is the same width as the ascending passage, has led to speculation that the blocking stones were stored in the grand gallery and the slots held wooden beams to restrain them from sliding down the passage.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲਿਆਇਆ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲੌਕਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ, ਚੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨਾ.
this, in turn, has led to the proposal that originally many more than 3 blocking stones were intended, to completely fill the ascending passage.

ਗ੍ਰਾਂਡ ਗੈਲਰੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1.02 ਮੀਟਰ 3.3 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਇੱਕ ਕਦਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਲੋਟਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਪੋਰਟਕੂਲਜ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਨ.
at the top of the grand gallery, there is a step giving onto a horizontal passage some metres long and approximately 1.02 metres 3.3 ft in height and width, in which can be detected four slots, three of which were probably intended to hold granite portcullises.

ਡਿਜ਼ੈਂਸਿੰਗ ਪੈਸੇਜ਼ ਵਿਚ ਪੈਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਇਹ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ.
fragments of granite found by petrie in the descending passage may have come from these now-vanished doors.

ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ "ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ" ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 10.47 ਮੀਟਰ 34.4 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 5.234 ਮੀਟਰ 17.17 ਫੁੱਟ ਹੈ.
king's chamber the "king's chamber" is 10.47 metres 34.4 ft from east to west and 5.234 metres 17.17 ft north to south.

ਇਸ ਦੀ ਫਲੈਟ ਛੱਤ 5.82 ਮੀਟਰ 19 ਫੁੱਟ 1 ਇੰਚ ਹੈ.
it has a flat roof 5.82 metres 19 feet 1 inch above the floor.

91.91 m ਮੀਟਰ above. f ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਤੰਗ ਸ਼ਾਫਟਾਂ ਹਨ ਇਕ ਇਕ ਨੂੰ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਐਕਸਟਰੈਕਟਰ ਫੈਨ ਦੁਆਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
0.91 m 3.0 ft above the floor there are two narrow shafts in the north and south walls one is now filled by an extractor fan in an attempt to circulate air inside the pyramid .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਫਟਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਤੇ-ਪੈਰ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the purpose of these shafts is not clear they appear to be aligned towards stars or areas of the northern and southern skies, yet one of them follows a dog-leg course through the masonry, indicating no intention to directly sight stars through them.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਦਾਰੀ ਲਈ "ਏਅਰ ਸ਼ੈਫਟ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਰੀਤੀਵਾਦੀ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਸ਼ੈਫਟ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
they were long believed by egyptologists to be "air shafts" for ventilation, but this idea has now been widely abandoned in favour of the shafts serving a ritualistic purpose associated with the ascension of the spirit to the heavens.

ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the king's chamber is entirely faced with granite.

ਛੱਤ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਜੋ ਕੁੱਲ 400 ਟਨ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਨੌ ਸਲੈਬਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟਸ ਹਨ ਜੋ ਰਿਲੀਵਿੰਗ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
above the roof, which is formed of nine slabs of stone weighing in total about 400 tons, are five compartments known as relieving chambers.

ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ, ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਰਲੇ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਫਲੈਟ ਛੱਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਕੇਤ ਛੱਤ ਹੈ.
the first four, like the king's chamber, have flat roofs formed by the floor of the chamber above, but the final chamber has a pointed roof.

ਵਿਸੇ ਨੂੰ ਉਪਰਲੇ ਚੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਚੈਂਬਰ ਦੀ ਛੱਤ ਵਿਚ ਇਕ ਚੀਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਲੰਬੇ ਕਾਨੇ ਨੂੰ ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ.
vyse suspected the presence of upper chambers when he found that he could push a long reed through a crack in the ceiling of the first chamber.

ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਤੱਕ, ਚੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ "ਡੇਵਿਸਨਜ਼ ਚੈਂਬਰ", "ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਦਾ ਚੈਂਬਰ", "ਨੈਲਸਨ ਚੈਂਬਰ", "ਲੇਡੀ ਅਰਬੂਥਨੋਟਸ ਚੈਂਬਰ", ਅਤੇ "ਕੈਂਪਬੈਲਜ਼ ਚੈਂਬਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from lower to upper, the chambers are known as "davison's chamber", "wellington's chamber", "nelson's chamber", "lady arbuthnot's chamber", and "campbell's chamber".

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਛੱਤ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ.
it is believed that the compartments were intended to safeguard the king's chamber from the possibility of a roof collapsing under the weight of stone above the chamber.

ਕਿਉਂਕਿ ਚੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿਤਰਿਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
as the chambers were not intended to be seen, they were not finished in any way and a few of the stones still retain masons' marks painted on them.

ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ.
one of the stones in campbell's chamber bears a mark, apparently the name of a work gang.

ਕਿੰਗਜ਼ ਚੈਂਬਰ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਆਕਾਰ ਇਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਸਰਕੋਫਾਗਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਕੋਨਾ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the only object in the king's chamber is a rectangular granite sarcophagus, one corner of which is broken.

ਸਰਕੋਫਾਗਸ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ.
the sarcophagus is slightly larger than the ascending passage, which indicates that it must have been placed in the chamber before the roof was put in place.

ਚੈਂਬਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਾਰਕੋਫਾਗਸ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਰਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
unlike the fine masonry of the walls of the chamber, the sarcophagus is roughly finished, with saw marks visible in several places.

ਇਹ ਉਸੇ ਮਿਆਦ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਰੀਕ ਮੁਕੰਮਲ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੀ ਸਰਕੋਫੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
this is in contrast with the finely finished and decorated sarcophagi found in other pyramids of the same period.

ਪੈਟਰੀ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸਰੋਫਾਗਸ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਅਵਾਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਨਦੀ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
petrie suggested that such a sarcophagus was intended but was lost in the river on the way north from aswan and a hurriedly made replacement was used instead.

ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਅੱਜ ਸੈਲਾਨੀ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਸੁਰੰਗ 820 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਖਲੀਫ਼ਾ ਅਲ-ਮਾਮੂਨ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੈਟਰਿੰਗ ਰੈਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
modern entrance today tourists enter the great pyramid via the robbers' tunnel, a tunnel created around ad 820 by caliph al-ma'mun's workmen using a battering ram.

ਸੁਰੰਗ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 27 ਮੀਟਰ 89 ਫੁੱਟ ਲਈ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਲੌਕਿੰਗ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਿਆ.
the tunnel is cut straight through the masonry of the pyramid for approximately 27 metres 89 ft , then turns sharply left to encounter the blocking stones in the ascending passage.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ੈਂਸਿੰਗ ਬੀਤਣ ਦੀ ਛੱਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ lodਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਪੱਥਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਖੱਬੇ.
it is believed that their efforts dislodged the stone fitted in the ceiling of the descending passage to hide the entrance to the ascending passage and it was the noise of that stone falling and then sliding down the descending passage, which alerted them to the need to turn left.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਮੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਨਰਮ ਚੂਨੇ ਪੱਥਰ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ.
unable to remove these stones, however, the workmen tunnelled up beside them through the softer limestone of the pyramid until they reached the ascending passage.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਵਰਜਿਤ ਹੈ.
it is possible to enter the descending passage from this point, but access is usually forbidden.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਗ੍ਰੇਟ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
pyramid complex the great pyramid is surrounded by a complex of several buildings including small pyramids.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਮੰਦਰ, ਜਿਹੜਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ 52-2 ਮੀਟਰ 171 ਫੁੱਟ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ 40 ਮੀਟਰ 130 ਫੁੱਟ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਾਲੇ ਬੇਸਾਲਟ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
the pyramid temple, which stood on the east side of the pyramid and measured 52.2 metres 171 ft north to south and 40 metres 130 ft east to west, has almost entirely disappeared apart from the black basalt paving.

ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਰਸਤੇ ਬਚੇ ਹਨ ਜੋ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨੂੰ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
there are only a few remnants of the causeway which linked the pyramid with the valley and the valley temple.

ਵੈਲੀ ਟੈਂਪਲ ਨਜ਼ਲੇਟ ਅਲ-ਸਾਮਾਨ ਬੇਸਲਟ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the valley temple is buried beneath the village of nazlet el-samman basalt paving and limestone walls have been found but the site has not been excavated.

ਬੇਸਾਲਟ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ 15 ਫੁੱਟ 4.6 ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਬਲੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਰੇ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਦੇ "ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੂਤ" ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ 1.5 ਮਿੰਟ 38 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ.
the basalt blocks show "clear evidence" of having been cut with some kind of saw with an estimated cutting blade of 15 feet 4.6 m in length, capable of cutting at a rate of 1.5 inches 38 mm per minute.

ਜੌਹਨ ਰੋਮਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ "ਸੁਪਰ ਆਰਾ" ਦੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਦੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਭਾਰ 300 ਪੌਂਡ 140 ਕਿੱਲੋ ਤੱਕ ਸੀ.
john romer suggests that this "super saw" may have had copper teeth and weighed up to 300 pounds 140 kg .

ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਆਰੀ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਰੇਤ, ਐਮੀਰੀ ਜਾਂ ਪੌਂਡ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ. .
he theorizes that such a saw could have been attached to a wooden trestle and possibly used in conjunction with vegetable oil, cutting sand, emery or pounded quartz to cut the blocks, which would have required the labour of at least a dozen men to operate it.

ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਹਾਇਕ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਈਨਜ਼ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
on the south side are the subsidiary pyramids, popularly known as queens' pyramids.

ਤਿੰਨ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਪਰ ਚੌਥਾ ਇੰਨਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੋਰਸ ਅਤੇ ਕੈਪਸਟੋਨ ਦੇ ਬਚੇ ਹਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਤਕ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ.
three remain standing to nearly full height but the fourth was so ruined that its existence was not suspected until the recent discovery of the first course of stones and the remains of the capstone.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੁੱਟਪਾਥ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਰਾਣੀ ਹੇਤੇਫੇਰੇਸ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਕਬਰ ਸੀ, ਸਨੇਫੇਰੂ ਦੀ ਭੈਣ-ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਖੁਫੂ ਦੀ ਮਾਂ.
hidden beneath the paving around the pyramid was the tomb of queen hetepheres i, sister-wife of sneferu and mother of khufu.

ਰੀਜ਼ਨਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ, ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕੀਤਾ ਤਾਬੂਤ ਖਾਲੀ ਸੀ.
discovered by accident by the reisner expedition, the burial was intact, though the carefully sealed coffin proved to be empty.

ਗੀਜਾ ਪਿਰਾਮਿਡ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੋਰ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਖੁਫੂ, ਖਫਰੇ ਅਤੇ ਮੇਨਕੇਅਰ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਕ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਕੰਧ, ਦਿ ਕੰਸ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the giza pyramid complex, which includes among other structures the pyramids of khufu, khafre and menkaure, is surrounded by a cyclopean stone wall, the wall of the crow.

ਮਾਰਕ ਲੇਹਨੇਰ ਨੇ ਕੰਧ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਮੋਹਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਖੱਫਰੇ ਬੀ.ਸੀ. ਅਤੇ ਮੇਨਕੌਰ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
mark lehner has discovered a worker's town outside of the wall, otherwise known as "the lost city", dated by pottery styles, seal impressions, and stratigraphy to have been constructed and occupied sometime during the reigns of khafre bc and menkaure bc .

ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਵਿਖੇ ਮਾਰਕ ਲੇਹਨੇਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਿਰਜਾਘਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਗੈਲਰੀਆਂ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਰਕਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੋਰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਲਈ.
recent discoveries by mark lehner and his team at the town and nearby, including what appears to have been a thriving port, suggest the town and associated living quarters consisting of barracks called "galleries" may not have been for the pyramid workers after all, but rather for the soldiers and sailors who utilized the port.

ਇਸ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਪਿਰਾਮਿਡ ਕਾਮੇ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ ਲੇਹਨੇਰ ਹੁਣ ਵਿਕਲਪਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੈਂਪਾਂ 'ਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਖੱਡਾਂ' ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in light of this new discovery, as to where then the pyramid workers may have lived lehner now suggests the alternative possibility they may have camped on the ramps he believes were used to construct the pyramids or possibly at nearby quarries.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਰਲ ਕ੍ਰੋਮਰ ਨੇ ਪਠਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਟੀਲੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ.
in the early 1970s, the australian archaeologist karl kromer excavated a mound in the south field of the plateau.

ਇਸ ਟੀਲੇ ਵਿਚ ਖੁਫੂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਡਬ੍ਰਿਕ ਸੀਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਕ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ.
this mound contained artefacts including mudbrick seals of khufu, which he identified with an artisans' settlement.

ਖੁਫੂ ਦੇ ਵਾਦੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਿੱਡਬਰਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਖੁਫੂ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਮੋਹਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਫੂ ਦੇ ਪੰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
mudbrick buildings just south of khufu's valley temple contained mud sealings of khufu and have been suggested to be a settlement serving the cult of khufu after his death.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਖੁਫੂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1990 ਵਿਚ ਜ਼ਾਹੀ ਹਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਕੰਧ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ.
a worker's cemetery used at least between khufu's reign and the end of the fifth dynasty was discovered south of the wall of the crow by zahi hawass in 1990.

ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਟੋਏ ਹਨ, ਇਕ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਨੇ ਘੱਟ thatਿੱਲੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਪਰਸਟ੍ਰਕਚਰ, ਜੇ ਉਥੇ ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ, ਜ਼ਰੂਰ ਕੱ removedਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ.
boats there are three boat-shaped pits around the pyramid, of a size and shape to have held complete boats, though so shallow that any superstructure, if there ever was one, must have been removed or disassembled.

ਮਈ 1954 ਵਿਚ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਮਲ ਅਲ-ਮਲਖ ਨੇ ਇਕ ਚੌਥਾ ਟੋਇਆ ਪਾਇਆ, ਇਕ ਲੰਮਾ, ਤੰਗ ਆਇਤਾਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ 15 ਟਨ ਭਾਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਲੈਬਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in may 1954, the egyptian archaeologist kamal el-mallakh discovered a fourth pit, a long, narrow rectangle, still covered with slabs of stone weighing up to 15 tons.

ਅੰਦਰ ਲੱਕੜ ਦੇ 1,224 ਟੁਕੜੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ 23 ਮੀਟਰ 75 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 0.33 ਫੁੱਟ.
inside were 1,224 pieces of wood, the longest 23 metres 75 ft long, the shortest 10 centimetres 0.33 ft .

ਇਹ ਇਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਜ ਅਹਿਮਦ ਯੂਸਫ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੁਕੜੇ ਕਿਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ.
these were entrusted to a boat builder, haj ahmed yusuf, who worked out how the pieces fit together.

ਜੰਗਲੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ.
the entire process, including conservation and straightening of the warped wood, took fourteen years.

ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਦਿਆਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹੈ 43.6 ਮੀਟਰ 143 ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਕੜ ਰੱਸਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ.
the result is a cedar-wood boat 43.6 metres 143 ft long, its timbers held together by ropes, which is currently housed in a special boat-shaped, air-conditioned museum beside the pyramid.

ਇਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਟੋਏ ਦੇ ਉੱਪਰ ਖੜੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਸਰਾ ਸੀਲਬੰਦ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਟੋਆ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ.
during construction of this museum, which stands above the boat pit, a second sealed boat pit was discovered.

ਇਹ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ 2011 ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਉੱਤੇ ਖੁਦਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
it was deliberately left unopened until 2011 when excavation began on the boat.

ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਪਰ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮਿਡਲ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ.
looting although succeeding pyramids were smaller, pyramid building continued until the end of the middle kingdom.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬ੍ਰਿਏਰ ਅਤੇ ਹੋਬਜ਼ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿ kingdom ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ "ਸਾਰੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਲੁੱਟ ਲਏ ਗਏ", ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਵਾਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਮਕਬਰੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
however, as authors briar and hobbs claim, "all the pyramids were robbed" by the new kingdom, when the construction of royal tombs in a desert valley, now known as the valley of the kings, began.

ਜੋਇਸ ਟਾਈਲਡੈਸਲੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਪਿਰਾਮਿਡ ਖੁਦ "ਮਿਡਲ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ", ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਅਰਬ ਖਲੀਫ਼ਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਲ-ਮਾਮੂਨ 820 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
joyce tyldesley states that the great pyramid itself "is known to have been opened and emptied by the middle kingdom", before the arab caliph abdullah al-mamun entered the pyramid around ad 820.

ਆਈ. ਐੱਸ. ਐਡਵਰਡਜ਼ ਸਟ੍ਰਾਬੋ ਦੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਰਾਮਿਡ "ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਨੀਂਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ opਲਾਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ."
i. e. s. edwards discusses strabo's mention that the pyramid "a little way up one side has a stone that may be taken out, which being raised up there is a sloping passage to the foundations".

ਐਡਵਰਡਜ਼ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਿਰਾਮਿਡ ਨੂੰ ਓਲਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੇ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਟ੍ਰਾਬੋ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜੋੜਨ ਤਕ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
edwards suggested that the pyramid was entered by robbers after the end of the old kingdom and sealed and then reopened more than once until strabo's door was added.

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਜੇ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈਆਂ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ", ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਅਲ-ਮਾਮੂਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ. ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਲੱਭੋ.
he adds "if this highly speculative surmise be correct, it is also necessary to assume either that the existence of the door was forgotten or that the entrance was again blocked with facing stones", in order to explain why al-ma'mun could not find the entrance.

ਉਹ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗਈ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he also discusses a story told by herodotus.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਮਿਸਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਥੱਲੇ ਵੌਲਟਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਚੀਪਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੈ.
herodotus visited egypt in the 5th century bc and recounts a story that he was told concerning vaults under the pyramid built on an island where the body of cheops lies.

ਐਡਵਰਡਜ਼ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਰਾਮਿਡ "ਲਗਭਗ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਲੁੱਟ ਗਈ ਸੀ" ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਿਸਰ ਦੇ ਛੱਬੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਮਾਰਕ ਬਹਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
edwards notes that the pyramid had "almost certainly been opened and its contents plundered long before the time of herodotus" and that it might have been closed again during the twenty-sixth dynasty of egypt when other monuments were restored.

ਉਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਪਿਰਾਮਿਡ ਗਾਈਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ.
he suggests that the story told to herodotus could have been the result of almost two centuries of telling and retelling by pyramid guides.

ਮਿਸਰ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਵਿਚ ਡਜੇਡੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ ਮਾਪ ਪਿਰਾਮਿਡੋਲੋਜੀ ਅਪੂਆਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨੋਟਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਵਿਖੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਖੁਫੂ ਪਿਰਾਮਿਡ "ਦਿ ਗੀਜ਼ਾ ਪਠਾਰ ਮੈਪਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ".
see also djedi project golden ratio dimensions in egyptian pyramids index of egypt-related articles list of archaeoastronomical sites by country list of egyptian pyramids list of largest monoliths in the world including a section on calculating the weight of megaliths list of tallest freestanding structures pyramid inch pyramidion pyramidology the upuaut project references notes bibliography external links pyramids at dmoz building the khufu pyramid "the giza plateau mapping project".

ਓਰੀਐਂਟਲ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ.
oriental institute.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਚਰਚ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਰਸੂਲ ਯੂਨਾਨੀ trans, ਲਿਪੀ.
in christian theology and ecclesiology, the apostles greek ‚, translit.

, ਲਿਟ.
lit.

'ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ', ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚੇਲੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯਿਸੂ ਦੇ ਮੁ historicalਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਈਸਾਈਅਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ।
'one who is sent away' , particularly the twelve apostles also called the twelve disciples , were the primary historical disciples of jesus, the central figure in christianity.

ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਸੂਲ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁ teachersਲੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇ.
during the life and ministry of jesus in the 1st century ad, the apostles were his closest followers and became the primary teachers of the gospel message of jesus.

ਸ਼ਬਦ ਚੇਲਾ ਕਈ ਵਾਰ ਰਸੂਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ.
the word disciple is sometimes used interchangeably with apostle for instance, the gospel of john makes no distinction between the two terms.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰਸੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ ਜੋ ਰਸੂਲ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਬਰਾਬਰ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ.
in modern usage, prominent missionaries are often called apostles, a practice which stems from the latin equivalent of apostle, i.e.

ਮਿਸਿਓ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
missio, the source of the english word missionary.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੇਂਟ ਪੈਟਰਿਕ ਏ ਡੀ "ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਰਸੂਲ" ਸੀ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਬੋਨੀਫੇਸ "ਜਰਮਨਜ਼ ਦਾ ਰਸੂਲ" ਸੀ.
for example, saint patrick ad was the "apostle of ireland", and saint boniface was the "apostle to the germans".

ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਅਕਸਰ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 12 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਰਸੂਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while christian tradition often refers to the apostles as being 12 in number, different gospel writers give different names for the same individual, and apostles mentioned in one gospel are not mentioned in others.

ਯਿਸੂ ਦੀ ਸੇਵਕਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਨੋਪਟਿਕ ਇੰਜੀਲਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ।
the commissioning of the twelve apostles during the ministry of jesus is recorded in the synoptic gospels.

ਉਸ ਦੇ ਜੀ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਿਸੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 11 ਘਟਾਏ ਜੁਦਾਸ ਇਸਕਰਿਓਟ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੌਮ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ.
after his resurrection, jesus sent 11 of them minus judas iscariot, who by then had died by the great commission to spread his teachings to all nations.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸੂਲ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this event is commonly called the dispersion of the apostles.

ਇਕ ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਲੂਕਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜੋ ਯਿਸੂ ਦੀ ਸੇਵਕਾਈ ਦੌਰਾਨ 70 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਸੂਲ ਰਹੀ ਸੀ।
there is also an eastern christian tradition derived from the gospel of luke of there having been as many as 70 apostles during the time of jesus' ministry.

ਮੁ christianਲੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਲੁਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰਸੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਕਾਈ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਯਿਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਸਨ.
prominent figures in early christianity, notably paul, were often called apostles, even though their ministry or mission came after the life of jesus.

ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਅਰਸੇ ਨੂੰ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the period of early christianity during the lifetimes of the apostles is called the apostolic age.

ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ. ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਸੂਲਾਂ ਨੇ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਸਤੇ.
during the 1st century ad, the apostles established churches throughout the territories of the roman empire and, according to tradition, through the middle east, africa, and india.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਿਸੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਰਸੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੌਲੁਸ, ਇੱਕ ਤਰਸੁਸ ਦੇ ਸ਼ਾ saulਲ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ, ਨੇ ਜੀ ਉੱਠੀਆਂ ਯਿਸੂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਮੀਆਂ 11 13 ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ, ਰੋਮੀਆਂ 11 13 ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼.
although not one of the apostles commissioned during the life of jesus, paul, a jew named saul of tarsus, claimed a special commission from the resurrected jesus and is considered "the apostle of the gentiles", romans 11 13 for his missions to spread the gospel message after his conversion.

ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੇਵੈਂਟ ਭਰ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈਆਂ ਚਰਚਾਂ ਦਾ ਪੱਤਰ, ਪੌਲੁਸ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰ “ਰਸੂਲ” ਦੀ ਮਿਆਦ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਰਨਬਾਸ ਨੂੰ ਰਸੂਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
in his writings, the epistles to christian churches throughout the levant, paul did not restrict the term "apostle" to the twelve, and often refers to his mentor barnabas as an apostle.

ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ ਯੂਹੰਨਾ ਦੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the restricted usage appears in the revelation to john.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ. ਤਕ, ਰਸੂਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
by the 2nd century ad, association with the apostles was esteemed as an evidence of authority.

ਚਰਚਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਸੂਲ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਨੂੰ ਐਸਟੋਲਾਸਟਿਕ ਸੀਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
churches which are believed to have been founded by one of the apostles are known as apostolic sees.

ਪੌਲੁਸ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਇੰਜੀਲਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ.
paul's epistles were accepted as scripture, and two of the four canonical gospels were associated with apostles, as were other new testament works.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਈਸਾਈ ਹਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੀਦਚੇ ਅਤੇ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਰਸੂਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ.
various christian texts, such as the didache and the apostolic constitutions, were attributed to the apostles.

ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਸੂਲਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਤੋਂ ਖਿੰਡ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
bishops traced their lines of succession back to individual apostles, who were said to have dispersed from jerusalem and established churches across great territories.

ਈਸਾਈ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤੋਂ ਰਸੂਲ ਦੇ ਵਾਰਸ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
christian bishops have traditionally claimed authority deriving, by apostolic succession, from the twelve.

ਅਰਲੀ ਚਰਚ ਦੇ ਪਿਓ ਜੋ ਰਸੂਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੋਪ ਕਲੇਮੈਂਟ i, ਨੂੰ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
early church fathers who came to be associated with apostles, such as pope clement i with st. peter, are referred to as the apostolic fathers.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸੂਲਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਰਸੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the apostles' creed, popular in the west, was said to have been composed by the apostles themselves.

ਬੈਕਗਰਾgroundਂਡ ਸ਼ਬਦ "ਰਸੂਲ" ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ from ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਗੇਤਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ - -, "ਅਤੇ", “ਮੈਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ”, “ਮੈਂ ਵਿਦਾ ਹਾਂ” ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਹੈ “ਦੂਤ, ਦੂਤ”।
background the word "apostle" comes from the greek word ‚ , formed from the prefix - -, "from" and root , "i send", "i depart" and originally meaning "messenger, envoy".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੈਸੇਂਜਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ "ਡੈਲੀਗੇਟ" ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
it has, however, a stronger sense than the word messenger, and is closer to a "delegate".

ਯੂਨਾਨ-ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲਿਕਸਕਨ ਆਫ ਦਿ ਨਿ test ਟੈਸਟਾਮੈਂਟ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਇਸਾਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੇ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ੈਲਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
the greek-english lexicon of the new testament argues that its christian use translated a jewish position known in hebrew as the sheliach — .

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਹ ਚਰਚਿਤ ਅਰਥ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ ਮਿਸਿਓ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ "ਮਿਸ਼ਨਰੀ" ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ.
this ecclesiastical meaning of the word was later translated into latin as missio, the source of the english "missionary".

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਮ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ.
in the new testament, the names of the majority of the apostles are hebrew names, although some had greek names.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪੌਲੁਸ, "ਗੈਰ-ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਰਸੂਲ", ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਸੰਖੇਪ ਪੌਲੁਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ , ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੌਲੁਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
even paul, the "apostle of the gentiles", who said that jesus revealed himself to him only after his ascension and appointed him to his mission, was a jew by birth and proud of it, although after his conversion he adopted the roman cognomen paulus, rendered in english as paul, as his name.

ਕਰਤੱਬ 13 9 ਪੌਲੁਸ ਨੇ ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਦੇ ਚਰਚ ਨੂੰ ਇਹ ਕੇਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੇਵਕਾਈ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਸੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਸਨ।
acts 13 9 paul claimed with much insistency this title and its rights, and made the case to the corinthian church that he was an apostle by the evidence of the fruits of his ministry, of which they themselves were .

ਮਰਕੁਸ 6 7-13 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜੇ ਸੀ.ਐਫ.
mark 6 7-13 states that jesus initially sent out these twelve in pairs cf.

ਮੀਲਟ 5 5-42, ਗਲੀਲ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਲਈ ਐਲਕੇ 9 1-6.
mt 10 5-42, lk 9 1-6 to towns in galilee.

ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁ instructionsਲੀਆਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਬੀਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਦੀਆਂ ਸਨ।
the text states that their initial instructions were to heal the sick and drive out demons.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾ ਲਓ, ਸਿਵਾਏ ਸਟਾਫ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੋਟੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਬਟੂਆ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਰਸ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ, ਪਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਹਿਨਣ, ਅਤੇ ਦੋ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨਾ ਪਾਉਣ", ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਕਸਬਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਹਿਲਾਉਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਇਸ਼ਾਰੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਧਮਕੀ ਮਿੱਲਰ 26 ਸੀ.
they are also instructed to "take nothing for their journey, except a staff only no bread, no wallet, no money in their purse, but to wear sandals, and not put on two tunics", and that if any town rejects them they ought to shake the dust off their feet as they leave, a gesture which some scholars think was meant as a contemptuous threat miller 26 .

ਮੈਥਿ and ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਟਾਫ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਇਕ ਸਟਾਫ ਦੇ ਈਸਾਈ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਰਸੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
their carrying of just a staff matthew and luke say not even a staff is sometimes given as the reason for the use by christian bishops of a staff of office in those denominations that believe they maintain an apostolic succession.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ” ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਯਹੂਦੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਯਹੂਦੀ।
later in the gospel narratives the twelve apostles are described as having been commissioned to preach the gospel to "all the nations," regardless of whether jew or gentile.

ਪੌਲੁਸ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਕਲੀਸਿਯਾ ਵਿਚ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਘਰਾਣਾ “ਰਸੂਲ ਅਤੇ ਨਬੀਆਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉੱਤੇ ਬੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਸੀਹ ਯਿਸੂ ਖੁਦ ਨੀਂਹ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੈ”.
paul emphasized the important role of the apostles in the church of god when he said that the household of god is "built upon the foundation of apostles and prophets, christ jesus himself being the cornerstone".

ਅਫ਼ਸੀਆਂ 2 19-20 ਨਿ test ਨੇਮ ਦੇ ਮਰਕੁਸ 3 13-19, ਮੱਤੀ 10 1-4, ਲੂਕਾ 6 12-16, ਅਤੇ ਕਰਤੱਬ 1 13 ਵਿਚ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਸੂਲ ਆਦਮੀ ਸਨ.
ephesians 2 19-20 each of the four listings of apostles in the new testament mark 3 13-19, matthew 10 1-4, luke 6 12-16, and acts 1 13 indicate that all the apostles were men.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਇੰਜੀਲ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਇੰਜੀਲ ਅਤੇ ਕਰਤੱਬ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
canonical gospels and acts of the apostles the canonical gospels and the book of acts give varying names of the twelve apostles.

ਲੂਕਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਸੂਚੀ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਮੈਥਿ points ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
the list in the gospel of luke differs from matthew and mark at two points.

ਇਹ "ਥੱਡੇਅਅਸ" ਦੀ ਬਜਾਏ "ਯਾਕੂਬ ਦਾ ਪੁੱਤਰ" ਜੁਦਾਸ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ.
it lists "judas the son of james" instead of "thaddeus".

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਯਹੂਦਾਹ ਰਸੂਲ ਵੇਖੋ.
for more information, see jude the apostle.

ਸਿਨੋਪਟਿਕ ਇੰਜੀਲਾਂ ਵਿਚ, ਯਿਸੂ ਨੇ ਪਤਰਸ, ਯਾਕੂਬ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਗਥਸਮਨੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ.
in the synoptic gospels, jesus selected peter, james, and john to witness his transfiguration and to be near him when he prayed at gethsemane.

ਮਰਕੁਸ ਵਿੱਚ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹਨ, ਯਿਸੂ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ.
in mark, the twelve are obtuse, failing to understand the importance of jesus' miracles and parables.

ਸਿਨੋਪਟਿਕ ਇੰਜੀਲਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸੂਚੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
unlike the synoptic gospels, the gospel of john does not offer a formal list of apostles.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ "ਬਾਰ੍ਹਾਂ" ਯੂਹੰਨਾ 6 67-71 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
although it refers to "the twelve" john 6 67-71 , the gospel does not present any elaboration of who these twelve actually were and the author of the gospel of john does not mention them all by name.

ਯੂਹੰਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ "ਰਸੂਲ" ਅਤੇ "ਚੇਲੇ" ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹਨ.
there is also no separation of the terms "apostles" and "disciples" in john.

ਉਹ “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰਸੂਲ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਸੀ” ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਿੰਨ ਸਿਨੋਪਟਿਕ ਇੰਜੀਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੇਲੇ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਮੱਤੀ ਸਿਰਫ ਸ਼ਮonਨ, ਐਂਡਰਿ,, ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਭਰਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
those "whom he also named apostles" were calling by jesus the three synoptic gospels record the circumstances in which some of the disciples were recruited, matthew only describing the recruitment of simon, andrew, james, and john.

ਤਿੰਨੋਂ ਸਿਨੋਪਟਿਕ ਇੰਜੀਲਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਯਿਸੂ ਦੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਤਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
all three synoptic gospels state that these four were recruited fairly soon after jesus returned from being tempted by the devil.

ਭਾਵੇਂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਹਿਮਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
despite jesus only briefly requesting that they join him, they are all described as immediately consenting, and abandoning their nets to do so.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਨਕਲ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਿਆਨ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
traditionally the immediacy of their consent was viewed as an example of divine power, although this statement isn't made in the text itself.

ਇਸ ਦਾ ਬਦਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਮ ਹੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਤਰਸ ਸ਼ਮonਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ john ਯੂਹੰਨਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਯਿਸੂ ਨੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the alternative and much more ordinary solution is that jesus was simply friends with the individuals beforehand, as implied by the gospel of john, which states that peter simon and andrew are the disciples of john the baptist, and started following jesus as soon as jesus had been baptized.

ਬਾਈਬਲ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਇਕ ਟੇਕਟਨ, ਐਮਕੇ 6 3 ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਬਿਲਡਰ ਜਾਂ ਕਾਰੀਗਰ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਖਾਣ ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋਇਆ।
the bible identifies jesus as a tekton, mk 6 3 a greek word meaning builder or artisan, traditionally translated as carpenter.

ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਇਹ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਕੇ ਸਨ.
considering this profession, it is plausible that jesus had been employed to build and repair fishing vessels, thus having many opportunities to interact with and befriend such fishermen.

ਐਲਬਰਾਈਟ ਅਤੇ ਮਾਨ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ's ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਾਲਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਥਿ christian ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡਣਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੁਰਬਾਨੀ ਹੁੰਦੀ.
albright and mann extrapolate from simon's and andrew's abandonment of their nets that matthew is emphasizing the importance of renunciation by converting to christianity, since fishing was profitable, although required large start-up costs, and abandoning everything would have been an important sacrifice.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਈਮਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ's ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਸਾਰਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ofੰਗ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
regardless, simon and andrew's abandonment of what were effectively their most important worldly possessions was taken as a model by later christian ascetics.

ਮੈਥਿ ਨੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਯਾਕੂਬ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਸ਼ਮ shortlyਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ. ਦੀ ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ.
matthew describes jesus meeting james and john, also fishermen and brothers, very shortly after recruiting simon and andrew.

ਮੈਥਿ and ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਨੇ ਯਾਕੂਬ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
matthew and mark identify james and john as sons of zebedee.

ਲੂਕਾ ਨੇ ਮੈਥਿ and ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਕਿ ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਨੇ ਸਾਈਮਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ with ਨਾਲ ਇਕ ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
luke adds to matthew and mark that james and john worked as a team with simon and andrew.

ਮੈਥਿ states ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਠਭੇੜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਆਪਣੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਯਿਸੂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ.
matthew states that at the time of the encounter, james and john were repairing their nets, but readily joined jesus without hesitation.

ਇਹ ਮਾਰਕ ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਥਿ imp ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਟਰ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਮਤਲਬ ਕਿ ਯਿਸੂ ਬਾਰੇ ਮੱਤੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਹੈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ arਾਂਚੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਿੱਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਕੱ toਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਤੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰਪਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
this parallels the accounts of mark and luke, but matthew implies that the men have also abandoned their father since he is present in the ship they abandon behind them , and carter feels this should be interpreted to mean that matthew's view of jesus is one of a figure rejecting the traditional patriarchal structure of society, where the father had command over his children most scholars, however, just interpret it to mean that matthew intended these two to be seen as even more devoted than the other pair.

ਸਿਨੋਪਟਿਕਸ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਯਿਸੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਕਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬੂਥ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ.
the synoptic go on to describe that much later, after jesus had later begun his ministry, he noticed, while teaching, a tax collector in his booth.

ਕੁਝ ਇੰਜੀਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, 'ਲੇਵੀ', ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 'ਮੈਥਿ' ', ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ.
the tax collector, 'levi' according to some gospels, 'matthew' according to others, is asked by jesus to become one of his disciples.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਥਿ accepted ਲੇਵੀ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣੇ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ.
matthew levi is stated to have accepted and then invited jesus for a meal with his friends.

ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਈਨੋਪਟਿਕਸ ਨੇ ਯਿਸੂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਾੜਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਕਿਉਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
tax collectors were seen as villains in jewish society, and the pharisees are described by the synoptic as asking jesus why he is having a meal with such disreputable people.

ਯਿਸੂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਜੋ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਹੁਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਇਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਮਾਰ.
the reply jesus gives to this is now well known "it is not the healthy who need a doctor, but the sick.

ਮੈਂ ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ”
i have not come to call the righteous, but sinners".

ਐਮ ਕੇ 2 17 ਯਹੂਦਾ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲੀ ਜਦੋਂ ਯਹੂਦਾ ਇਸਕਰਿਯੋਤੀ ਨੇ ਮਸੀਹ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਇਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਮਸੀਹ ਦੇ ਜੀ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ।
mk 2 17 replacement of judas after judas iscariot betrayed christ and then in guilt committed suicide before christ's resurrection in one gospel account , the apostles numbered eleven.

ਜਦੋਂ ਯਿਸੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਤਰਸ ਨੇ ਭਰਾ ਯਹੂਦਾ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ ... ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਸੇਵਕਾਈ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ... ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, 'ਉਸਦੀ ਨਿਹਚਾ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੱਸੇ', ਅਤੇ, 'ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇ' ...
when jesus had been taken up from them, in preparation for the coming of the holy spirit that he had promised them, peter advised the brethren judas, who was guide to those who took jesus ... for he was numbered with us, and received his portion in this ministry ... for it is written in the book of psalms, 'let his habitation be made desolate, let no one dwell therein', and, 'let another take his office'...

ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਯਿਸੂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਯੂਹੰਨਾ ਦੇ ਬਪਤਿਸਮੇ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਲੈ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਜੀ ਉੱਠਣ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣੇ. , ਮਸੀਹ ਦੀ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਪੰਤੇਕੁਸਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਕੀ ਰਸੂਲਾਂ ਨੇ ਲਾਟ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਰਸੂਲ ਚੁਣਿਆ, ਰੱਬ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਇਸਰਾਏਲੀ ਤਰੀਕਾ ਕਹਾਉਤਾਂ 16 33 ਨੂੰ ਵੇਖੋ.
so one of the men who have accompanied us during all the time that the lord jesus went in and out among us, beginning from the baptism of john until the day he was taken up from us, must become with us a witness to his resurrection so, between the ascension of christ and the day of pentecost, the remaining apostles elected a twelfth apostle by casting lots, a traditional israelite way to determine the will of god see proverbs 16 33 .

ਲਾਠੀ ਮੱਤੀਆਸ ਉੱਤੇ ਪਈ।
the lot fell upon matthias.

ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੱਤਰੀ ਵਿਚ ਪੌਲੁਸ ਰਸੂਲ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਸੀਹ ਸਾਡੇ ਪਾਪਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਿਆ, ਕਿ ਉਹ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਪੋਥੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀ ਉਠਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੇੱਫ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸਿਆਂ ਨੂੰ.
paul the apostle in his first epistle to the corinthians, appears to give the first historical reference to the twelve apostles for i delivered to you as of first importance what i also received that christ died for our sins in accordance with the scriptures, that he was buried, that he was raised on the third day in accordance with the scriptures, and that he appeared to cephas, then to the twelve.

ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ.
then he appeared to more than five hundred brothers at one time, most of whom are still alive, though some have fallen asleep.

ਫਿਰ ਉਹ ਯਾਕੂਬ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਸੂਲ ਨੂੰ.
then he appeared to james, then to all the apostles.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਣਇੱਕ ਜਨਮ ਲਈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ.
last of all, as to one untimely born, he appeared also to me.

ਪੌਲੁਸ, ਗੈਰ-ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਰਸੂਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੌਲ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾ saulਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸੂਲ ਦੱਸਿਆ, ਇੱਕ “ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ” ਜਿਵੇਂ ਰੋਮੀਆਂ 1 1, 1 ਕੁਰਿੰਥੀਆਂ 15 8 ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਖਰ
paul, apostle of the gentiles in his writings, paul, originally named saul, though not one of the original twelve, described himself as an apostle, one "born out of due time" e.g., romans 1 1, 1 corinthians 15 8 and other letters .

ਉਸਨੂੰ ਜੀ ਉਠਾਏ ਗਏ ਯਿਸੂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਦੌਰਾਨ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ "ਪੌਲੁਸ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
he was called by the resurrected jesus himself during his road to damascus vision and given the name "paul".

ਐਕਟ 9 1-9 ਬਰਨਬਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਰਸੂਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
acts 9 1-9 with barnabas, he was allotted the role of apostle in the church.

ਕਰਤੱਬ 13 2 ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਾਈਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦਾ ਰਸੂਲ ਦੱਸਿਆ।
acts 13 2 he referred to himself as the apostle of the gentiles.

ਰੋਮ 11 13 ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਇਕ ਸਮੇਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਈਸਾਈ ਅਰਥ ਵਿਚ, ਹਰ ਇਕ ਜਿਸਨੂੰ ਰੱਬ, ਜਾਂ ਮਸੀਹ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ 'ਰਸੂਲ' ਅਖਵਾ ਸਕਦੇ ਸਨ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਧਾਉਣਾ .
rom 11 13 as the catholic encyclopedia states, "it is at once evident that in a christian sense, everyone who had received a mission from god, or christ, to man could be called 'apostle'" thus extending the original sense beyond the twelve.

ਕਿਉਂਕਿ ਪੌਲੁਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਜੀ ਉਠਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਰਸੂਲ ਅਧਿਕਾਰ 1 ਕੁਰਿੰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸੀ.
since paul claimed to have received the gospel through a revelation of jesus christ after the latter's death and resurrection rather than before like the twelve , he was often obliged to defend his apostolic authority 1 cor.

9 1 "ਕੀ ਮੈਂ ਰਸੂਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ?"
9 1 "am i not an apostle?"

ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਸਹ ਕੀਤਾ ਸੀ.
and proclaim that he had seen and was anointed by jesus while on the road to damascus.

ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿਚ ਯਾਕੂਬ, ਪਤਰਸ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਗ਼ੈਰ-ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸੂਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਤਰਸ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਲੁਸ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
james, peter and john in jerusalem accepted his calling to the apostleship from the lord to the gentiles specifically those not circumcised as of equal authority as peter's to the jews specifically those circumcised according to paul.

ਗੈਲ 2 7-9 "ਜੇਮਜ਼, ਪਤਰਸ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ, ਜਿਹੜੇ ਥੰਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ... ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪਰਾਈਆਂ ਕੌਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ."
gal 2 7-9 "james, peter and john, those reputed to be pillars ... agreed that we should go to the gentiles, and they to the jews."

ਗੈਲ 2 9 ਪੌਲੁਸ ਰਸੂਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਰਸੂਲ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਸੀਹ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਇਆ ਸੀ.
gal 2 9 paul, despite his divine calling as an apostle, considered himself perhaps inferior to the other apostles because he had originally persecuted christ's followers.

1 ਕੁਰਿੰ.
1 cor.

15 9 ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਤੀ 10 ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯਹੂਦੀਆਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਰਨੇਲੀਅਸ ਸੈਂਚੂਰੀਅਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਯਹੂਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਨੇ ਬਦਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੀ ਉਠਾਏ ਗਏ ਯਿਸੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਹੈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ" ਲਈ.
15 9 in addition, despite the little commission of matthew 10, the twelve did not limit their mission to solely jews as cornelius the centurion is widely considered the first gentile convert and he was converted by peter, and the great commission of the resurrected jesus is specifically to "all nations".

ਨਵੇਂ ਰਸਮ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਰਸੂਲਾਂ ਵਿਚ ਮੱਤੀਅਸ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਲੇਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਹੰਨਾ ਬੁ oldਾਪੇ ਵਿਚ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ.
other apostles mentioned in the new testament deaths of the twelve apostles to hold the title after matthias' selection, christian tradition has generally passed down that all but one were martyred, with john surviving into old age.

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿਚ ਜ਼ਬਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੇਮਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
only the death of james, son of zebedee is described in the new testament.

ਮੱਤੀ 27 5 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਹੂਦਾ ਇਸਕਰਿਯੋਤੀ ਨੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਾਹਾ ਲਗਾ ਲਿਆ।
matthew 27 5 says that judas iscariot threw the silver he received for betraying jesus down in the temple, then went and hanged himself.

ਕਰਤੱਬ 1 18 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਖੇਤ ਖ੍ਰੀਦਿਆ, ਫਿਰ "ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਤੜੀਆਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈਆਂ".
acts 1 18 says that he purchased a field, then "falling headlong he burst open in the middle and all his bowels gushed out".

ਐਡਵਰਡ ਗਿੱਬਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਦੀ ਦੇ ਈਸਵੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੇਵਲ ਪਤਰਸ, ਪੌਲੁਸ ਅਤੇ ਜ਼ੈਬੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੇਮਜ਼ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ।
according to edward gibbon, early christians second half of the second century and first half of the third century believed that only peter, paul, and james, son of zebedee, were martyred.

ਸ਼ਹੀਦ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਬਾਈਬਲੀ ਸਬੂਤ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
the remainder of the claims of martyred apostles do not rely upon historical or biblical evidence.

ਰਸੂਲ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਰਸੂਲ ਦੀਆਂ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਈ ਚਰਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
tombs of the apostles the relics of the apostles are claimed by various churches, many in italy.

ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਬੈਸੀਲਿਕਾ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਐਂਡਰਿ st ਸੈਂਟ ਐਂਡਰਿ'sਜ਼ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਪੈਟ੍ਰਾਸ, ਗ੍ਰੀਸ ਜੇਮਜ਼, ਜ਼ੇਬੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਲੀਸੀਆ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸੈਂਟਿਯਾਗੋ ਡੀ ਕੰਪੋਸਟੇਲਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾ ਹੋਇਆ ਜਾਨ, ਰੋਮ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜਾਨ ਲੇਟਰਨ ਆਰਕਬਾਸੀਲਿਕਾ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ, ਜਾਂ ਐਫੀਸਸ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਜਾਨ ਦੀ ਬੇਸਿਲਕਾ, ਰੋਮ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਬੈਸੀਲਿਕਾ ਵਿਚ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀਰਾਪੋਲਿਸ, ਡੈਨਿਜ਼ਲੀ, ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਬੈਥਿਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਬਰਥੋਲੋਮਿਯੂ, ਜਾਂ ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਬਾਰਥੋਲੋਮਿਯੂ ਦੇ ਬੇਸਿਲਿਕਾ ਵਿਚ ਮੈਥਿ matthew ਸਲੇਰਨੋ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਸਲੇਰਨੋ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜੇਮਜ਼, ਐਲਫਿusਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਰੋਮ ਥਾਮਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਚ ਦਾ ਚਰਚ ਥਰਮਸ ਦੇ ਓਰਟੋਨਾ, ਅਬਰੂਜ਼ੋ, ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਾਂ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਸੈਨ ਥੋਮ ਬੇਸਿਲਕਾ ਵਿਚ, ਸਾਈਮਨ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ 'ਰੋਮ ਵਿਚ ਬੇਸਿਲਕਾ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਦੀ ਵੇਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੇਂਟ ਜੂਡ ਟੂਡੇਅਸ ਨੂੰ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਬੇਸਿਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਵੇਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੇਂਟ ਸਾਈਮਨ ਨਾਲ, ਦੋ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਜੂਡ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਇਲੀਨੋਸ ਮੈਥੀਅਸ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਟੇਰੀਅਰ, ਰਾਈਨਲੈਂਡ-ਪਲਾਟਿਨੇਟ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਮੈਥੀਅਸ ਬੇਨੇਡਿਕਟਾਈਨ ਐਬੇ.
peter buried in st. peter's basilica in vatican city, rome, italy andrew buried in st andrew's cathedral, patras, greece james, son of zebedee buried in santiago de compostela cathedral in galicia spain john buried in the st. john lateran archbasilica in rome, or basilica of st. john in ephesus turkey philip buried in st. peter's basilica in rome or possibly hierapolis, near denizli, turkey bartholomew buried in the basilica of benevento, italy, or basilica of st. bartholomew on the island, rome, italy matthew buried in the salerno cathedral, salerno, italy james, son of alpheus buried in the cathedral of st. james in jerusalem or the church of the holy apostles in rome thomas buried in the basilica of st. thomas the apostle in ortona, abruzzo, italy or in the san thome basilica in madras, india simon buried in st. peter's basilica in rome under the st. joseph altar with st. jude jude thaddeus buried in st. peter's basilica under the st. joseph altar with st. simon, two bones relics located at national shrine of st jude in chicago, illinois matthias buried in the saint matthias benedictine abbey in trier, rhineland-palatinate, germany.

ਰੋਮ ਵਿਚ ਕੰਧ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੰਤ ਪਾਲ ਦੀ ਬੇਸਿਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਪੌਲੁਸ ਦੇ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ, ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿਚ, ਹਿਨਾੋਮ ਦੀ ਵਾਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਅਕੇਲਦਮਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੁਦਾਸ ਇਸਕਰਿਓਟ, ਇਸਰਾਏਲ ਵਿਚ ਵੀ, ਰਸੂਲ 'ਤੇਜ਼ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਦੇ ਚੇਲੇ disciplesਰਤ ਚੇਲੇ. ਜੀਸਸ ਨਿ ap ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲ ਐਲ ਡੀ ਐਸ ਚਰਚ ਦੇ ਸੱਤਰ ਚੇਲੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਚਰਚ ਕੋਰਮ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਇਮਾਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵਿਕੀਪੀਸੋਰਸ “ਰਸੂਲ” ਉੱਤੇ ਸ਼ੈੱਫ-ਹਰਜ਼ੋਗ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਆਨ ਟੈਕਸਟਸ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਰਸੂਲ ਲੇਖ।
paul relics located in the basilica of saint paul outside the walls in rome judas iscariot remains located in akeldama, near the valley of hinnom, in jerusalem, israel see also apostles' fast commissioning the twelve apostles council of jerusalem disciples of jesus in islam female disciples of jesus new apostolic church old apostolic church quorum of the twelve apostles lds church seventy disciples the twelve imams references further reading external links apostle article from schaff-herzog encyclopedia of religious knowledge texts on wikisource "apostle".

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਮਰੀਕਾ.
encyclopedia americana.

1920.
1920.

"ਰਸੂਲ".
"apostle".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ.
britannica.

2 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
6 11th ed.

1911. ਪੀ.ਪੀ.
1911. pp.

"ਰਸੂਲ".
"apostles".

ਨਵਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਕੰਮ.
the new student's reference work.

1914.
1914.

ਕਾਪੀਪੀਟਰਜ਼, -ਜੋਸੇਫ 1913.
coppieters, -joseph 1913 .

"ਰਸੂਲ".
"apostles".

ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
catholic encyclopedia.

"ਰਸੂਲ".
"apostle".

ਨਵਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
new international encyclopedia.

1905.
1905 .

"ਰਸੂਲ".
"apostle".

ਈਸਟਨ ਦਾ ਬਾਈਬਲ ਕੋਸ਼.
easton's bible dictionary.

1897.
1897.

ਲੀਡਲ ਐਂਡ ਸਕਾਟ ਸਟਰੌਂਗ ਦਾ ਜੀ 652 ਰਸੂਲ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਰਸੂਲ ਲੇਖ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲ, ਰੱਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ.
liddell & scott strong's g652 apostle and apostleship article from jewish encyclopedia the twelve apostles the biographies of the twelve apostles of jesus christ, the son of god.

ਈਸਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਸੁੱਟਿਆ ਗਲੀਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲ ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੁਆਰਾ ਰੇਵ.
apostles.com biographies of christ's apostles cast your nets fishing at the time of jesus the fishing economy in galilee the twelve apostles an eastern orthodox perspective by rev.

ਜੌਰਡ ਮਾਸਟਰੈਂਟੋਨੀਸ ਰਸੂਲ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਹਿਸਟਰੀ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਰਸੂਲ ਦਾ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਦੇ ਲੈਟਰ-ਡੇਅ ਸੇਂਟਸ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਰਸੂਲ ਦਾ ਕੋਰਮ.
george mastrantonis apostle article from orthodoxwiki christian history the twelve apostles quorum of the twelve apostles of the church of jesus christ of latter-day saints.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 'ਤੇ "ਬਾਰ ਬਾਰ ਰਸੂਲ" ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
"the twelve apostles" at the christian iconography website gobindgarh fort is a historic fort located in the center of the city of amritsar in the indian state of punjab.

ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫੌਜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ 10 ਫਰਵਰੀ 2017 ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ।
the fort was earlier occupied by the army but is now open to the public from 10th february 2017.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਦਾਰ, ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 10 ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
history originally built by gujjar singh bhangi, the local chieftain in the 18th century gobindgarh was conquered and enhanced in the early 19th century by maharaja ranjit singh who renamed it after the 10th sikh guru, guru gobind singh.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਪੰਜ ਤੋਪਾਂ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋ 'ਤੋਪਾਂ, ਨੂੰ -ਦੇ-ਟੋਪੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the fort had five cannons which included the famous two ' cannons, also called -de-tope'.

ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀਆਂ structuresਾਂਚਾ ਅੰਦਰੂਨੀ encਾਂਚੇ, ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਅਤੇ ਬੇਸਮੈਂਟ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲਰ ਮਾਰਗ ਸਨ.
the structures built during this phase were the circular path in the center part of the innermost enclosure, toshakhana, and bastions.

1805 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ।
in 1805, maharaja ranjit singh strengthened the fort.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਸੜਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ ਜੋ ਅਕਸਰ ਲੁੱਟ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ.
one of the main reasons to erect the fort was to save harminder sahib and the city from the invaders using the grand trunk road throughout the 18th century who often attacked the city for the purpose of loot.

ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੌਜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਸੈਨਿਕ ਰੱਖਿਆ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚਿੱਕੜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਖੂਹ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
during this phase, the moat and gates were built using the initial mud foundations to a contemporary military defense structure inspired from french military fortress plans.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the fort was renovated with help of a french architect.

ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਵਿਖੇ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੋਹ-i-ਨੂਰ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 2000 ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
it is reported that maharaja ranjit singh kept his treasure at the toshakhana which included the famous koh-i-noor and supplies for an army of 2000 soldiers in the fort.

1849 ਵਿਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ.
in 1849, the british captured the fort and made significant changes were made during the period.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬੇਸਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਗੇਟਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੀਂ ਤੋਪਖਾਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
also, significant changes were made to the bastions and gates as the new artillery technology was adopted.

ਕਿਲ੍ਹਾ ਗੋਬਿੰਦਗੜ ਕਿਲ੍ਹਾ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
fort gobindgarh fort is constructed of bricks and lime and is laid out in a square.

ਇਸ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪਰੇਪੇਟ ਅਤੇ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ.
each of its corners has a parapet and two doors.

ਇਸ ਦੀਆਂ 25 ਤੋਪਾਂ ਇਸ ਦੇ ਰੈਂਪਰੇਟਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬੇੜੀਆਂ ਹਨ.
it had 25 cannons mounted on its ramparts and has four bastions.

ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ, ਨਲਵਾ ਗੇਟ, ਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the main entrance, nalwa gate, is named after hari singh nalwa.

ਕੈਲਰ ਗੇਟ ਪਿੱਛੇ ਦਾਖਲਾ ਹੈ.
keller gate is the back entrance.

ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਸੁਰੰਗ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ.
an underground tunnel runs towards lahore.

ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 25 ਤੋਪਾਂ ਸਨ। ਇਕ ਰੈਂਪਾਰਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਿੰਨ ਕਿਲੇ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਧਾਗੇ ਦੇ inਾਂਚੇ ਵਿਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
there were 25 cannons, originally, in the fort.the three bastions connected through a rampart depict positive values in the structure of a common thread.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਧਾਰ, ਇੱਕ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
these include the spiritual basis for martial traditions, a multi-cultural ethos, progressive, creative and pragmatic perspective, resistance to tyranny and protection to weak.

ਬਟਰੇਸ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਪਰੇਡ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇੱਕ ਵੇਖਣ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the buttresses can be functioning as a viewing platform for the parade of the troops and for ceremonial purposes.

ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਬੰਗਲਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੱਖ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the bungalow around it was built for the fort commander, with bricks recycled from the earlier sikh building.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅੱਠ ਪਹਿਰ ਬੁਰਜ ਸਨ.
the fort earlier had eight watch towers.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਫਕੀਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਇਮਾਮ-ਉਲ-ਦੀਨ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਇਸ ਕਿਲੇ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।
imam-ul-din younger brother of the foreign minister of lahore kingdom of fakir family of lahore was in-charge of this fort.

ਉਹ ਉਸਦੇ ਤਾਜ-ਉਦ-ਦੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਲਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
he was succeeded by his taj-ud-din as the qiladar.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਾ ਟਕਸਾਲ ਵਾਲਾ ਮਕਾਨ ਸੀ।
the fort housed a coin minting house.

ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
artilleries was also produced at the fort.

ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਦੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੀ।
raja dhian singh, a minister in the court of maharaja ranjit singh, had his residence at the fort.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ 1837 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the fort held the grand wedding of prince naunihalsingh the grandson of maharaja ranjit singh in 1837.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਚ ਟਾਵਰ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਪੰਜਾਹ ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਸੀ ਅਤੇ 1874 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the fort also had a watch tower which was fifty meters tall and completed in 1874.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ .ਾਹ ਦਿੱਤਾ।
it was later demolished by the indian army after independence.

ਸਿੱਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਭੰਗੀ ਕਾਲ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਕਾਲ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਫਾਟਕਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਰੇਵਲੀਜ ਇਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸਨ।
built interventions of the sikh period unique fortification system there cannot be made a clear line of distinction between the construction of fort walls and gates of the bhangi period and ranjit period, but the ravelins were defiantly a maharaja ranjit singh period contribution.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਸੀ ਅਤੇ ਰੇਵਲੀਨਜ਼ ਇੱਕ 5 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ ਖਾਈ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the fort had a two-tier the system of fort walls and the ravelins surrounded with a 5m deep moat.

ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਦੋ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਡਬਲ ਪਰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the double layer of forts walls at two levels provided for an efficient defense system.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 10-12 ਮੀਟਰ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਕੜ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਚੂਨਾ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
the fort walls were 10-12m thick having a mud infill as the core protected on both sides with nanak shahi bricks in lime mortar.

ਕੱਚੀ ਚਿੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਕੈਨਨ ਬਾਲ ਗੇਂਦ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਸੋਖਣ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤੀਆਂ.
the thick mud walls acted as a thrust absorption wall in case of canon ball attacks.

ਸਮਤਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਤੋਪਖਾਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
the flat terrain and the improved european artillery posed a greater threat and a challenge for the working of this fort.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਨ 1823 ਤਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੁਆਜ਼-ਏ-ਖ਼ਾਸ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
maharaja ranjit singh had raised a fuaz-i-khas with the help of the french military officers by the year 1823.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਯੁੱਧ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਮਕਾਲੀ ਕਿਲ੍ਹਾਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਿਆਏ.
along with the french warfare techniques, these officers brought along with them french contemporary fortification systems to support the same.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਪਣਾ ਲਈਆਂ.
the maharaja adopted these systems in gobindgarh fort to strengthen the mud fort.

ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ opਹਿਲੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ, ਪਰਦੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the highlands sloping outwards, were constructed in front of the curtain fort walls.

ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਡਿਫੈਂਡਰ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ positionੁਕਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਕੈਨਨ ਸੀ.
these provided the defender with a suitable position at a high point to place his canon and get a wide range of the enemy at a lower level, while the enemy had his canon at the disadvantageous position.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰੇਹੜੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੰਥ 'ਤੇ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ.
even if the enemy succeeded in climbing up the ravelins, they made easy target for the canons at the rampart circular plinth of the bungalow this building is positioned as almost the geometrical center of the fort complex.

ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਿਤੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the central positioning indicates a prime building usage.

ਸਰਕੂਲਰ ਚੁਫੇਰੇ ਸਿੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਅਮੀਰ architectਾਂਚਾਗਤ ਵਿਰਾਸਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
the circular plinth is the only remains of the sikh building, which in itself speaks volumes about its rich architectural legacy.

ਇਹ ਸਮਾਨ ਸਮਕਾਲੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਝਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਕੋਨਿਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਚੁਬਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਉੱਚਾਈ ਚੱਕਵੀਂ ਪੂੰਜੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੰਧ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸਜਾਵਟੀ ਕੁੰਜੀ ਬਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ.
it might have been a plinth to a very high conical building suggested in accordance to similar contemporary buildings it is a retaining high plinth supported by an outer masonry wall and highly ornate masonry buttress.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕੂਲਰ ਬਟਰਸ ਦੀ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਪੂੰਜੀ ਹੈ ਚੰਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨੀਸ ਬੈਂਡਾਂ ਨਾਲ.
these circular buttresses have a broader capital with three cornice bands of masonry.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਰਨੀਸ ਬੈਂਡ ਪਲਿੰਥ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕੂਲਰ ਕੰਧ' ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ.
this projecting cornice band continues all over the circular wall at the plinth level.

ਇਸ ਵਿਚ ਚੂਨਾ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਕੜ ਹੈ.
it has a mud infill with nanak shahi bricks in lime mortar.

ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਚੁਦਾਈ ਵਿਚ ਹੈ.
the details of the ornamentation are in masonry.

ਸਤਹ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤਹ ਦਾ ਇੱਕ ਚੂਨਾ ਪਲਾਸਟਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the surface might have had a lime plaster as the surface treatment.

ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਇਮਾਰਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ ਪਲਾਸਟਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
toshakhana the building was originally built with lime plaster.

ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
toshakhana was built by maharaja ranjit singh.

ਤੋਸ਼ਾਖਾਨਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ .ਾਹ ਰਹੀ ਹੈ.
the toshakhana lies abutting the northern fort wall at the center.

ਇਹ ਇਕ ਵਰਗ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is a square building divided into two chambers.

ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਟਰੇਸ ਬੁਰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the walls are supported by masonry ornate buttress burj .

ਇਹ ਬਟਰੇਸ ਤਿੰਨ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਟੇਪਰਿੰਗ ਕਾਲੰਮਰ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these buttresses are three faced tapering columnar supports with a domical capital.

ਦੋਨੋ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਵੌਲਟਡ ਛੱਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕੋ ਵਾਲਟ ਦੁਆਰਾ ਡਬਲ ਵਾਲਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਉੱਪਰ .ੱਕੀਆਂ ਹਨ.
the two chambers have low vaulted roofs covered by a single vault above double vault system.

1.5 ਮੀਟਰ ਸੰਘਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਚੂਨਾ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
the 1.5m thick walls and vaults are constructed with nanak shahi bricks in lime mortar.

ਅਸਲ ਫਲੋਰਿੰਗ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਿਸਲਬੇਲੀ ਰਾਮ 1813 ਈ ਵਿਚ ਤੋਸ਼ਖਾਨਾ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ
no evidence of original flooring can be seen maharaja ranjit singh announced mislbeli ram is in charge of toshkhana in 1813 a.d.

ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਮਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
adjacent to a building wall, rooms were built to accommodate soldiers.

ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ, ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਬਣੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਿਲੀ।
on the south side of the building, a lightning conduction system made of copper was found.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਥਿਤ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਗੜ੍ਹ ਹਨ.
bastions there are four bastions at four cardinal points of the located to guard the fort.

ਉਹ ਉੱਚੇ ਚੱਕਰਵਰਕ ਪਲੰਥ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜੋ ਰੈਮਪਾਰਟ ਕੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
they are situated on a high circular plinth which forms the part of the rampart wall.

ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਕ ਕ੍ਰੇਨੇਲੇਸ਼ਨ ਬੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤਕਾਰੀ ਭਾਰੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬੇਸਾਂ ਹਨ.
they are conical heavy masonry bastions with a crenellation band running at the top level.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਮੁਨਾਰਾ ਅਸਮਾਨ ਲਈ ਖੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ.
at this point of time, the bastions might have been open to the sky.

ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਜੇ ਚੌਕ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਤੋਂ ਇਕ ਲੰਬੀ ਸੜਕ ਪਹਿਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੇਟ, ਆਉਟ ਗੇਟ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
military engineering a long road from the vijay chowk entrance leads to the first historic gate, the outer gate.

ਬਾਹਰੀ ਫਾਟਕ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸੜਕ ਹਵਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਲਵਾ ਗੇਟ ਦੇ ਇਕ ਲੰਬੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਬਲ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਹਿੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
crossing the two parts of the outer gate the road winds to the right and hits perpendicular to the nalwa gate an elaborate double gate .

ਨਾਲਵਾ ਫਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰੈਮਪਾਰਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਲੀਵਰ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਰਸਤਾ ਹੈ.
the nalwa gate has a passageway to the lower lever of rampart as well.

ਨਲਵਾ ਫਾਟਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੜਕ ਅਚਾਨਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੇਟ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
after crossing the nalwa gate, the road suddenly takes a sharp turn into the inner gate.

ਅੰਦਰਲੇ ਫਾਟਕ ਰਾਹੀਂ, ਸੜਕ ਦੁਬਾਰਾ ਹਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
through the inner gate, the road again winds and enters the court of the complex.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਾਟਕ ਚੌਕ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਕ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮੋੜ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the gates are thus positioned as checkpoints and sudden turns and winds in the road are purposely designed to incorporate surprise attacks on the approaching army.

ਹਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 'ਤੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
at every entrance, posts for the soldiers to defend and counterattack the enemy can be observed.

ਬਾਹਰੀ ਫਾਟਕ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰੇਖਾਵਾਂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
right outside the outer gate, the multiple lines of forces of attack come into play.

ਵਾਚ ਟਾਵਰ ਉੱਤੇ ਫਾਟਕ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਕੱਟਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ.
the watch tower would have had troops positioned at an upper level in front of the gate and a cutout in the rampart across would have had a canon positioned to fire at the approaching enemy.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
thus multiple levels of lines of attack are designed.

ਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦੋ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੈ.
the bastion has a two-tier level of defense.

ਕਮਾਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਛੱਤ ਇਕੱਠੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਡਬਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the arched openings and the terrace together act as a double system of platforms for the attack.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਛੱਤ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਮਾਮਲੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਸਰਗਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੰਪਲੈਕਸ.
built interventions of the british period roofing of bastions after the british took charge of the fort, there was no threat of war against the east india company except some local uprisings, which were small-scale affairs not requiring the use of fort as a military active fort complex.

1859 ਤਕ ਇਹ ਗੜ੍ਹ ਹਾ housingਸਿੰਗ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਬੈਰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
by 1859 the bastions came to be used as barracks for housing soldiers.

ਕਿਉਂਕਿ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਗਾਰਡਨ ਫਾਇਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਹੁਣ ਫਾਇਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
since cannons were no longer fired in the bastions with the impact of canon fire thrust no longer a factor , they were instead used for accommodations.

ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਈ ਸੰਭਾਲ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ।
the conservation, management and reuse plan for gobindgarh fort, amritsar.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਗੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਛੱਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।
british constructed roofs over the bastions.

ਇੱਕ ਬਦਲਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ.
a changing political scenario triggered a change in building use, resulting in alterations in the form.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਤਲੀਆਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੰਧ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਟੇਰੇਸ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the internal arched walls were then built upon in thinner sections repeating the arches below to raise the walls up to the desired terrace level.

ਲੱਕੜ ਦੇ ਸ਼ਤੀਰ, ਪਰਲਿਨ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਇਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਆਮ ਮਦਰਾਸ ਰਵਾਇਤੀ ਫਲੈਟ ਛੱਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਗਈ.
a typical madras traditional flat roof of wood beams, purlins, and tiles with mud terracing, originated from south india and adopted by constructed.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਬੈਰਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਕਲਾਈਟਸ, ਅਰਧ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੈਲੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਹਵਾਦਾਰੀ ਲਈ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਈਵਟੇਡ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
skylights, with pitched roofing and centrally pivoted openings for ventilation with semicircular bulging jaali detail, were constructed to optimize the lighting conditions in these large barrack spaces.

ਬੰਗਲਾ ਇਕ ਸਰਕੂਲਰ ਸਿੱਖ ਇਮਾਰਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਸਮੇਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
bungalow a circular sikh building positioned almost at the center of the fort complex was either brought down during the capture of the fort or evidence for the same can be found.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਪਲੰਥ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਪਰਸਟ੍ਰਕਚਰ ਬਣਾਇਆ.
however, it is noteworthy that it seems that the british pulled down the building above the plinth level and built the superstructure reusing the same materials.

ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸਿੱਖ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਸੀ.
the central position of the building indicates its significance in the sikh era, thus this act of building on top of the sikh plinth was a political power statement.

1864 ਵਿਚ ਇਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਸੁਪਰਸਟ੍ਰਕਚਰ ਹਾ housingਸਿੰਗ ਚਾਰ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਕਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਬੰਗਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ.
in 1864 a rectangular superstructure housing four officers quarters were built a legend runs that this was bungalow, but this cannot be verified .

ਸਜਾਵਟੀ ਚਤਰਾਈ ਬਟਰੇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪੌੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a grand colonial staircase was built with ornamental masonry buttress.

ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਚੱਕਰੀ ਪੌੜੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪੌੜੀ ਵੀ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
it is a semi-spiral staircase on the eastern , while a service staircase is also present to the west side, but its year of construction cannot be determined.

ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ, ਸਾਰੇ ਚੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਲੇ ਦਾਖਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਵਰਾਂਡਾ ਸੀ.
the design of the quarters was such that, all four quarters had individual entry and a verandah at the rear.

ਹਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ 2-3 ਛੋਟੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਕਮਰੇ ਸਨ.
each quarter had 2-3 small habitable rooms.

ਇਕ ਕੁੱਕ ਹਾ .ਸ ਅਤੇ 8 ਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ.
a cook house and 8 quarters are also recorded to have been in existence, although their evidence on site in the present context cannot be verified.

ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਲੋਰਿੰਗ ਸੀਮਿੰਟ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੱਤ ਨੂੰ ਫਲੈਟ ਟਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਕੜ ਦੀ ਛੱਤ ਵਜੋਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
according to records, it was built with the reuse of nanak shahi bricks in mud mortar, the flooring was constructed of cement concrete, whereas the roofing was designed as a mud roof with flat tiles.

ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਲਗਭਗ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਧੁਰੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤੇ ਪੂਰਬ ਸਿਰੇ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ.
durbar hall the durbar hall lies to the east end almost on the center of the north-south axis.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੇਟ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is approached by the main road that leads from the inner gate.

ਇਹ ਇਸ ਸੜਕ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ.
it lies to the south of this road and to the east of bungalow.

ਪਲੰਥ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਲੂਵਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ.
the plinth protection and the wooden louvers indicate that the entrance would have been from the west .

ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ 1850 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਾਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
as per records, it was built in 1850 as a six-bed hospital.

ਇਹ ਆਮ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਕੋਨੇਡੇਡ ਵਰਾਂਡਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਤਾਕਾਰ ਦੋਹਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹੈ.
it is a building of typical colonial design, rectangular double-storied with a colonnade verandah running all around on both the floors.

ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the ground floor is divided into three bays of rooms further subdivided into two to three rooms.

ਇਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਛੱਤ ਹੈ.
it has a high ceiling.

ਲੱਕੜ ਦੀ ਰੇਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਿਣਾਈ ਦੀ ਪੌੜੀ, ਉੱਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a grand masonry staircase, with a wooden railing, leads to the upper floor.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਪਰਲਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਅਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਜਾਵਟੀ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
although the ground floor could have been a hospital, the upper a huge hall and oval, glazed ornamental not conform to this type of use.

ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the use and its period of construction are undetermined.

ਚਾਰ ਫਾਇਰਪਲੇਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਬਲਿਕ ਹਾਲ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੈਲੀਬ੍ਰੇਟਿਵ ਮੂਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
with four fireplaces, it is a huge public hall that reflects a celebratory mood.

ਕੰਧਾਂ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮੋਰਟਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੱਟਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਸਟ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਪਲੰਥ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the walls are of nanak shahi bricks with mud mortar, although it is important to note that special bricks especially cast bricks with beveled edges were used in columns and plinth etc.

ਫਰਸ਼ ਸੀਮਿੰਟ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀਆਂ ਸਨ.
the floors were of cement concrete.

ਵਰਾਂਡਾ ਵਿਚ ਗਰਮ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਦਿਲਚਸਪ ਲੱਕੜਾਂ ਅਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਸਨ.
the verandahs had interesting wooden louvers and rails with bracings to guard against the tropical heat.

ਇੱਕ ਗਲੀ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਦੇ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
remnants of a pulley system indicate that curtains were installed for the same purpose.

ਛੱਤ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਫਰਸ਼ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸ਼ਤੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜੋ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਕਰੇ ਹੋਏ ਕਿਨਾਰੇ ਸਨ ਜੋ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਬਰੈਕਟ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਰਲਿਨ ਅਤੇ ਇੱਟ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਤੇ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਟਰੇਸਿੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the roofing and intermediate floor were a system of wooden beams specially carved edges resting on wooden brackets, wooden purlins and brick tiles with mud infill terracing.

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਦਾ ਕੰਮ ਉਜਾਗਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ ਪਲਾਸਟਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the columns may have had exposed gauge work, while the walls may have had lime plaster.

ਬੈਰਕ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ.
barrack and coffee shop this building lies to the south of the bungalow in very close proximity.

ਅਸਲ ਸਿੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਬੰਗਲਾ ਸਿੱਖ ਪਲੰਥ ਦੇ ਲਈ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਜੋੜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰੀਦਾਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
the scale of the original sikh building might have been small and non-obtrusive to the bungalow sikh plinth, but the colonial additions disrupted the scale and mass of the building such that it seems to hinder the appreciation of the circular sikh plinth of the bungalow.

ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੱਖ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸੰਘਣੀ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ, ਕਮਾਨੇ ਹੋਏ ਸਜਾਵਟੀ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
this building was built on the remnants of an old sikh building, the thick north and south walls and the typical multi-foliated, arched ornamental openings verify the same.

ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਰ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ 1850 ਵਿਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the central core rooms must have been of sikh origin, which during the british period in 1850 was remodeled as a colonial building.

ਇਹ ਆਇਤਾਕਾਰ ਇਮਾਰਤ, ਇੱਕ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this rectangular building, running in an east-west direction, was subdivided into smaller rooms.

ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਉਪਾਸਥੀ ਵਰਾਂਡਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ.
a colonnaded verandah was constructed to its , a typical colonial feature to guard against the tropical heat.

ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੁਕਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬੈਰਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the building was used as a coffee shop and barracks for officers .

ਸੰਘੀ, ਸਿੱਖ ਕਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਚੂਨਾ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਨਾਨਾ ਸ਼ਾਹੀ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ.
the thick, sikh period north-south walls are constructed of nanak shahi bricks in lime mortar, whereas the british period walls are of nana shahi bricks in mud mortar.

ਅਸਲ ਫਲੋਰਿੰਗ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੀਮੈਂਟ ਕੰਕਰੀਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the original flooring is unknown, however, in british times it was converted to cement concrete.

ਅਸਲ ਚੁੰਗਲ ਵਾਲੀ ਛੱਤ, ਸਿੱਖ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਖਾਸ, ਇਕ ਛੱਤ ਦੇ coveringੱਕਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਲੱਕੜ ਦੀ ਟ੍ਰਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਟਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
the original masonry vault roofing, typical to sikh period buildings, was replaced by an interesting wooden truss system with tiles and mud infill as the roof covering.

ਕਲੋਰੀਨੋਮ ਹਾ houseਸ ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਦਰਬਾਰ ਹਾਲ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ.
chloronome house this building lies to the west of durbar hall and opposite to the coffee shop.

ਇਹ ਇਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਖਰੀਦ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦੇ ਐਮਈਐਸ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1853 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲੋਰੀਨੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this is a colonial building, built in 1853 as per mes records-date of purchase date of erection , which was used for the treatment and purification of water by chlorination.

ਇਹ ਇਕ ਸਿੱਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲੋਰੀਨਿੰਗ ਟੈਂਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it is built next to a sikh period well, which was used as a chlorinating tank.

ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਕਮਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਘਰ ਦੇ ਕਲੋਰਿਨੇਸ਼ਨ ਉਪਕਰਣ ਤੋਂ ਇਕ ਮਿੱਥਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਫਸੀ ਲਟਕਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
it has two rooms, one of which has a circular pit to house chlorination apparatus a myth, however, holds it to be a phasi hanging place .

treatmentਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਵੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ.
the structure also has a water tank mounted on the terrace, as part of the water treatment equipment.

ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੋਰਟਾਰ ਵਿਚ ਮਾਡਯੂਲਰ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੀਮੈਂਟ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਕ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਛੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the building is constructed with modular bricks in mud mortar having cement concrete flooring and terraced on jack arches.

ਜ਼ਮਜ਼ਮਾ ਭੰਗੀਆ-ਡਿ-ਟਾਪ ਜਾਂ ਭੰਗੀਮਿਸਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੰਦੂਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮਜ਼ਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਹੈਵੀਵੇਟ ਬੰਦੂਕ, ਇੱਕ 80 ਪੌਂਡ, 14 ਫੁੱਟ, ਇੰਚ ਲੰਬੇ, ਇੰਚ ਦੇ ਬੋਰ ਅਪਰਚਰ ਨਾਲ ਹੈ.
zamzama bhangia-di-top or the gun belonging to the bhangimisl, known as zamzama, is a massive, heavyweight gun, an 80 pounder, 14 feet, inches in length, with a bore aperture of inches.

ਇਹ ਬੰਦੂਕ, ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਣੀ ਇਕ ਬੰਦੂਕ 1757 ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਨਜ਼ੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਹ ਵਲੀ ਖਾਂ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਮੁਗਲ ਵਾਈਸਰਾਏ ਦਾ ਧਾਤੂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਉਸੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ.
this gun, one of the largest ever made in the sub-continent, was cast at lahore along with another gun of the same size in 1757 by shah nazir a metalsmith of the former mughal viceroy , under the directions of shah wali khan, who was prime minister in the reign of the afghan king ahmed shah durrani.

ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਧਾਤ ਜਜ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
according to some writers, some metal was obtained through jizya, metal vessels having been taken from hindu households in lahore.

ਤੋਪ ਵਿਚ ਦੋ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹਨ.
the cannon bears two persian inscriptions.

ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ "ਸਮਰਾਟ, ਦੂਰੀਡਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਖਾਨ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਜ਼ਮਜ਼ਮਾ ਨਾਮ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਬਣਾਈ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੋਂਗਹੋਲਡਜ਼ ਦਾ ਟੇਕਰ."
the front one reads "by the order of the emperor , duridurran, shah wali khan wazir made the gun named zamzama or the taker of strongholds."

ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ "ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ."
and the longer versified inscription reads "a destroyer even of the strongholds of the heaven."

1762 ਵਿਚ, ਭੰਗੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੋਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।
in 1762, the bhangi chief, hari singh, attacked lahore and took possession of the cannon.

ਇਹ ਫਿਰ ਭੰਗਿਅਨ ਦੀ ਸਿਖਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਿਆ.
it then came to be known as bhangian di top.

1802 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਤੋਪ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
in 1802, when maharaja ranjit singh occupied amritsar, the cannon fell into his hands.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡਾਸਕਾ, ਕਸੂਰ, ਸੁਜਾਨਪੁਰ, ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ।
ranjit singh employed it in his campaigns of daska, kasur, sujanpur, wazirabad and multan.

ਇਸ ਨੂੰ 1810 ਵਿਚ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਹਰ ਕੱ discਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।
it was transported to multan in a specially built carriage during the siege of the citadel in 1810, but it failed to discharge.

ਹਵਾਲੇ https://youtube.com ਵਾਚ? v xtud22 qyc0 http www.tribuneindia.com ਖਬਰਾਂ amritsar gobindgarh-قلਨ-ਪੜਾਅ- i- ਉਦਘਾਟਨ 336207.html http indianexpress.com ਲੇਖ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਧੀਆਣਾ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ-ਕਿਲ੍ਹਾ-ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ-ਮਯਨਾਗਰੀ ਲਈ -4424248 http www.hindustantimes.com ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ-ਹਰ-ਇੱਟ-ਦੀ-ਗੋਬਿੰਦਗੜ-ਕਿਲ੍ਹਾ-ਕਹਿੰਦੀ-ਡੂੰਘੀ-ਸਾਹੀ ਕਹਾਣੀ-ਟੀ ਟੀ ਡਬਲਯੂ0voragnwy6jrega0vbm.html ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1563 30 ਮਈ 1606 ਪਹਿਲਾ ਸੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਦਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ, ਜਿਸਨੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ, ਜੀਵਿਤ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਲਿਖਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
references https www.youtube.com watch?v xtud22 qyc0 http www.tribuneindia.com news amritsar gobindgarh-fort-phase-i-inaugurated 336207.html http indianexpress.com article cities ludhiana gobindgarh-fort-makes-way-for-mayanagri-4424248 http www.hindustantimes.com punjab history-will-pour-out-of-every-brick-of-gobindgarh-fort-says-deepa-sahi story-ttw0voragnwy6jrega0vbm.html guru arjan 15 april 1563 30 may 1606 was the first martyr of the sikh faith and the fifth of the ten sikh gurus, who compiled writings to create the eleventh, the living guru, guru granth sahib.

ਉਹ ਗੋਇੰਦਵਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਮਾਤਾ ਭਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was born in goindval, punjab the youngest son of guru ram das and mata bhani, the daughter of guru amar das.

ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਨ ਜੋ ਇਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ.
he was the first guru in sikhism who was born in a sikh family.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
guru arjan led sikhism for a quarter of a century.

ਚੌਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ।
he completed the construction of harimandir sahib at amritsar, after the fourth sikh guru founded the town and built a pool.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਣ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
guru arjan compiled the hymns of previous gurus and of other saints into adi granth, the first edition of the sikh scripture, and installed it in the harimandir sahib.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਆਰੰਭੀ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨੀ, ਮਾਲ ਜਾਂ ਦਸਵੰਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਦਸਵੰਧ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ.
guru arjan reorganized the masands system initiated by guru ram das, by suggesting that the sikhs donate, if possible, one tenth of their income, goods or service to the sikh organization dasvand .

ਮਸੰਦ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ ਧਨ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਿਵਲ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ.
the masand not only collected these funds but also taught tenets of sikhism and settled civil disputes in their region.

ਦਸਵੰਦ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਸਾਂਝੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਰਸੋਈਏ ਬਣਾਏ.
the dasvand financed the building of gurdwaras and langars shared communal kitchens .

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
guru arjan was arrested under the orders of the mughal emperor jahangir and asked to convert to islam.

ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ 1606 ਸਾ.ਯੁ.
he refused, was tortured and executed in 1606 ce.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
historical records and the sikh tradition are unclear whether guru arjan was executed by drowning or died during torture.

ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਜਲਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
his martyrdom is considered a watershed event in the history of sikhism.

ਜੀਵਨੀ ਅਰਜਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸੀ.
biography arjan was the son of guru ram das, the fourth guru in sikhism.

ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਅਰਜਨ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸਨ।
succession arjan had two elder brothers, prithi chand and mahadev.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ।
guru ram das chose arjan, the youngest, to succeed him as the fifth sikh guru.

ਮਹਾਂਦੇਵ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਰਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ.
mahadev, the middle brother chose the life of an ascetic.

ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਅਰਜਨ ਦੀ ਚੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉੱਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੁੱਟ ਪੈਦਾ ਹੋਈ.
his choice of arjan as successor, as throughout most of the history of sikh guru successions, led to disputes and internal divisions among the sikhs.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਸੰਗਤ ਹਨ।
the stories in the sikh tradition about the succession dispute around guru arjan are inconsistent.

ਇਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਧੜੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in one version, prithi chand is remembered in the sikh tradition as vehemently opposing guru arjan, creating a faction sikh community.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਧੜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਨਾਸ ਕਿਹਾ, "ਬਦਨਾਮੀ", ਜਿਨ੍ਹਾਂ' ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the sikhs following guru arjan called the prithi chand faction as minas literally, "scoundrels" , who are alleged to have attempted to assassinate young hargobind, and befriended mughal agents.

ਪਰ, ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਣ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਬਦਲਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਧਾਰਾ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
however, the second version, found in alternate competing texts written by the prithi chand led sikh faction contradict this version.

ਉਹ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯਤਨ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they offer a different explanation for the attempt on hargobind's life, and present the elder son of guru ram das as devoted to his younger brother guru arjan.

ਪ੍ਰਤਿਭਾਵੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਅਸਹਿਮਤੀ, ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਬਣਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ।
the competing texts do acknowledge disagreement, prithi chand leaving amritsar, and describe him as having become the sahib guru after the martyrdom of guru arjan and disputing the succession of guru hargobind, the grandson of guru ram das.

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ.
the mainstream sikh tradition recognised guru arjan as the fifth guru, and hargobind as the sixth guru.

18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਰਜਨ, 1581 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਗੋਬਿੰਦ 1606 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ.
arjan, at age 18, became the fifth guru in 1581 inheriting the title from his father, and after his execution by the mughal officials, his son hargobind became the sixth guru in 1606 ce.

ਮੁਗਲ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
martyrdom guru arjan's martyrdom in mughal custody has been a controversial issue in sikh history, and has been variously interpreted.

ਬਹੁਤੇ ਮੁਗਲ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
most mughal historians considered guru arjan's execution as a political event, stating that the sikhs had become as a formidable social group, and sikh gurus became actively involved in punjabi political conflicts.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਿਧਾਂਤ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਕੱਲੇ ਫਾਂਸੀ ਸੀ।
a similar theory floated in early 20th-century, asserts that this was just a politically-motivated single execution.

ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਖੁਸ਼ਸੌ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਖੁਸਰਾ and ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰਨ ਵਾਲੇ ਧਿਰ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ.
according to this theory, there was an ongoing mughal dynasty dispute between jahangir and his son khusrau suspected of rebellion by jahangir, wherein guru arjan blessed khusrau and thus the losing side.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ.
jahangir was jealous and outraged, and therefore he ordered the guru's execution.

ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਘਬਰਾ ਗਏ ਸਨ।
the competing view is that of the sikh tradition which states that the guru's execution was part of the ongoing persecution of the sikhs by authorities in the islamic empire, and that the mughal rulers of punjab were alarmed at the growth of the panth.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ ਜਹਾਂਗੀਰਨਾਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣਾ ਪਿਆ।
according to jahangir's autobiography tuzk-e-jahangiri jahangirnama , too many people were becoming persuaded by guru arjan's teachings and if guru arjan did not become a muslim, the sikh panth had to be extinguished.

1606 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਕੁਝ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
in 1606 ce, the guru was imprisoned in lahore fort, where by some accounts he was tortured and executed, and by other accounts the method of his death remains unresolved.

ਸ਼ੇਖ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ਾ ਕਿਹਾ।
shaikh ahmad sirhindi cheered the punishment and execution of guru arjun, calling the sikh guru an infidel.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
according to the sikh tradition, before his execution, guru arjan instructed his son and successor hargobind to take up arms, and resist tyranny.

ਇਸਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਣਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ।
his execution led the sikh panth to become armed and pursue resistance to persecution under the islamic rule.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਬੂਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ, ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਜਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਡੁੱਬਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
some scholars state that the evidence is unclear whether his death was due to execution, torture or forced drowning in the ravi river.

ਗਰੇਵਾਲ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਖਬਰਾਂ ਹਨ।
grewal notes that sikh sources from the seventeenth and eighteenth century contain contradictory reports of guru arjan's death.

ਜੇ.ਐੱਫ. ਰਿਚਰਡ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਗੈਰ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
j. f. richard states that jahangir was persistently hostile to popularly venerated non-islamic religious figures, not just sikhism.

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਨ।
bhai gurdas was a contemporary of guru arjan and is a noted 17th-century sikh chronicler.

ਉਸ ਦੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
his eyewitness account recorded guru arjan life, and the order by emperor jahangir to torture the guru to death.

ਇਕ ਸਮਕਾਲੀ ਜੇਸੁਟ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜੇਸੁਇਟ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਜੇਰੋਮ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
a contemporary jesuit account, written by spanish jesuit missionary jerome xavier , who was in lahore at the time, records that the sikhs tried to get jahangir to substitute the torture and death sentence to a heavy fine, but this attempt failed.

ਦਾਬੀਸਤਾਨ-ਮੈਂ ਮਜ਼ਾਹੀਬ ਮੋਬਾਡ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਕ andਵਾਉਣ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
dabistan-i mazahib mobad states jahangir tortured guru arjan in the hopes of extracting the money and public repudiation of his spiritual convictions, but the guru refused and was executed.

ਜੇਰੋਮ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਸਬਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਖਿਆ, ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਝੱਲਣੇ ਪਏ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
jerome xavier, in appreciation of the courage of guru arjun, wrote back to lisbon, that guru arjan suffered and was tormented.

ਮਾਈਕਲ ਬਾਰਨਜ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ, “ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਤਾਕਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
michael barnes states that the resolve and death of guru arjun strengthened the conviction among sikhs that, "personal piety must have a core of moral strength.

ਇੱਕ ਗੁਣਵਾਨ ਰੂਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
a virtuous soul must be a courageous soul.

ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਸਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ।
willingness to suffer trial for one's convictions was a religious imperative".

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੋਧਵਾਦ, ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ.
historical revisionism, reconstruction and disputes there are several stories and versions about how, where and why guru arjan died.

ਹਾਲੀਆ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ ਬੁਲਾਉਣਾ, ਇੱਕ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ "ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਟਰੇਸ" ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ".
recent scholarship has questioned many of these, calling them as fictional interpretation, reflecting an agenda, or "exaggerating fragmentary traces of documentary evidence in historical analysis".

ਬਦਲਵੇਂ ਰੁਪਾਂਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀਵਾਦੀ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਨਾਮਕ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤੇ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਚੰਦੂ ਸ਼ਾਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ 200,000 ਰੁਪਏ ਕ੍ਰੂਡੋਸ ਦੇ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਸੀਹੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਲਈ.
the alternate versions include stories about the role of guru arjan in a conflict between the mughal emperor jahangir and his son who jahangir suspected of trying to organize a patricidal coup, or alternatively a hindu minister of jahangir named chandu shah, who in one version takes revenge on guru arjan for not marrying his son hargobind to chandu shah's daughter, and in another lahore version where chandu shah actually prevents guru arjan from suffering torture and death by muslims by paying 200,000 rupees 100,000 crusados to jahangir, but then keeps him and emotionally torments him to death in his house.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਅਤੇ ਮੈਟਾ-ਬਿਰਤਾਂਤ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੇ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ.
all these versions and meta-narratives became popular in 19th century british colonial literature, such as those of max arthur macauliffe.

ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਈ ਬਦਲਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਭਰਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਜਾਂ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੇਸੁਟ ਪੁਜਾਰੀ ਜੇਰੋਮ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ।
several alternative versions of the story try to absolve jahangir and the mughal empire of any responsibility, but have no trace or support in the documentary evidence from early 17th century, such as the records of jesuit priest jerome xavier and the memoirs of jahangir.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ” ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ “ਰਾਮਦਾਸ ਸਰੋਵਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
influence amritsar guru arjan's father guru ram das founded the town named after him "ramdaspur", around a large man-made water pool called "ramdas sarovar".

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ buildingਾਂਚੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
guru arjan continued the infrastructure building effort of his father.

ਇਹ ਨਗਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵੈਇੱਛਕ ਕਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the town expanded during the time of guru arjan, financed by donations and constructed by voluntary work.

ਤਲਾਅ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤਲਾਬ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਤਲਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰ ਇਕ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਵਧਿਆ.
the pool area grew into a temple complex with the gurdwara harmandir sahib near the pool.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ 1604 ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਲਿਖਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ.
guru arjan installed the scripture of sikhism inside the new temple in 1604.

ਉਭਰਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the city that emerged is now known as amritsar, and is the holiest pilgrimage site in sikhism.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਮੁੱ sikhਲੀ ਸਿੱਖ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
continuing the efforts of guru ram das, guru arjan established amritsar as a primary sikh pilgrimage destination.

ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਸਮੇਤ ਲਿਖਿਆ।
he wrote a voluminous amount of sikh scripture including the popular sukhmani sahib.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ projectsਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖਸਰ ਝੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੰਗਸਰ ਦੀ ਝੀਲ ਝੀਲ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਅਤੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
guru arjan is credited with completing many other infrastructure projects, such as water reservoirs called santokhsar lake of peace and gangsar lake of ganga , founding the towns of tarn taran, kartarpur and hargobindpur.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਨਵੀਂ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਕਟ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
adi granth one of the sikh community disputes following guru ram das was the emergence of new hymns claiming to have been composed by nanak.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਧੜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਾਣੀ ਗ਼ਲਤ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿੱਖ ਧੜੇ ਨੂੰ ਰਚਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
according to faction led by guru arjan, these hymns were distorted and fake, with some blaming prithi chand and his sikh faction for having composed and circulated them.

ਗ਼ਲਤ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਅਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ, ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਕਿਹਾ। 1604.
the concern and the possibility of wrong propaganda, immoral teachings and inauthentic gurbani led guru arjan to initiate a major effort to collect, study, approve and compile a written official scripture, and this he called adi granth, the first edition of the sikh scripture by 1604.

ਪ੍ਰਿਥੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੀਨਾ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
the composition of both prithi chand and his followers have been preserved in the mina texts of sikhism, while the mainstream and larger sikh tradition adopted the guru granth sahib scripture that ultimately emerged from the initiative of guru arjan.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਕਵੀ ਸਨ ਅਤੇ 2,218 ਭਜਨ, ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।
guru arjan was a prolific poet and composed 2,218 hymns, or more than a third and the largest collection of hymns in the guru granth sahib.

ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਸ਼ੈਕਲ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ-ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਡੈਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ "ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਿੱਖੀਆਂ" ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਵਿਸ਼ਵ-ਕੋਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੂਝ-ਬੂਝ" ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ।
according to christopher shackle and arvind-pal singh mandair, guru arjan's compositions combined spiritual message in an "encyclopedic linguistic sophistication" with "braj bhasha forms and learned sanskrit vocabulary".

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਹਨ.
after its completion and installation in the harimandir sahib, emperor akbar was informed of the development with the allegation that it contained teachings hostile to islam.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਾੱਪੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
he ordered a copy be brought to him.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਥਾਲੀ ਪਲੇਟ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾੱਪੀ ਭੇਜੀ, ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਏ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
guru arjan sent him a copy on a thali plate , with the following message that was later added to the expanded text spelling some scholars spell guru arjan's name as guru arjun.

ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਚੇਲ੍ਹਾ ਜਹਾਂਗੀਰ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ 1909.
notes references bibliography jahangir, emperor of hindustan 1909 .

ਬੈਵਰਿਜ, ਹੈਨਰੀ, ਐਡੀ.
beveridge, henry, ed.

ਤਜ਼ੁਕ- i- ਜਾਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ
the tuzuk-i- or memoirs of .

ਰੋਜਰਸ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ.
translated by rogers, alexander.

ਲੰਡਨ ਰਾਇਲ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ.
london royal asiatic society.

ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਲਤੀਫ਼, ਕਲਿਆਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
history of the panjab, syad muhammad latif, published by kalyani publishers, ludhiana, punjab, india.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-7096-245-8 'ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ' ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰਾਜ ਰਾਜ, ਡਾ. ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ, 2010, ਦੀਪਕ ਪਬਲੀਸ਼ਰਜ਼, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ, ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
isbn 978-81-7096-245-8 philosophy of 'charhdi kala' and higher state of mind in sri guru granth sahib, dr. harjinder singh majhail, 2010, published by deepak publishers, jalandhar, punjab, india.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ-81-88858522-96--1 ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ 10 ਵੋਲਯੂਮਜ਼, ਡਾ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ, ਦ ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼, ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ।
isbn 81-88852-96-1 sikh history in 10 volumes, dr harjinder singh dilgeer, published by the sikh university press, brussels, belgium.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 2- 930247-41-x ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ 16 ਜਨਵਰੀ 1630 6 ਅਕਤੂਬਰ 1661 ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ 10 ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਸੀ.
isbn 2- 930247-41-x external links guru har rai 16 january 1630 6 october 1661 was the seventh of ten gurus of sikhism.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 8 ਮਾਰਚ 1644 ਨੂੰ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਬਣ ਗਿਆ।
he became the sikh leader at age 14, on 8 march 1644, after the death of his grandfather and sixth sikh leader guru hargobind.

ਉਸਨੇ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ, ਤਕਰੀਬਨ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ।
he guided the sikhs for about seventeen years, till his death at age 31.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਿਆ.
guru har rai is notable for maintaining the large army of sikh soldiers that the sixth sikh guru had amassed, yet avoiding military conflict.

ਉਸਨੇ ਮੱਧਮ ਸੂਫੀਆ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੁੰਨੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ.
he supported the moderate sufi influenced dara shikoh instead of conservative sunni influenced aurangzeb as the two brothers entered into a war of succession to the mughal empire throne.

5ਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ 1658 ਵਿਚ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸੰਨ 1660 ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦੱਸ ਸਕੇ।
after aurangzeb won the succession war in 1658, he summoned guru har rai in 1660 to explain his support for the executed dara shikoh.

ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ.
har rai sent his elder son ram rai to represent him.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ, ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਦਿ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਆਦਿ ਗਰੰਥ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
aurangzeb kept ram rai as hostage, questioned ram rai about a verse in the adi granth the holy text of sikhs at that time.

.ਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
aurangzeb claimed that it disparaged the muslims.

ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ scriptਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਿਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ram rai changed the verse to appease aurangzeb instead of standing by the sikh scripture, an act for which guru har rai is remembered for excommunicating his elder son, and nominating his younger son har krishan to succeed him.

ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 1661 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ.
har krishan became the eighth guru at age 5 after guru har rai's death in 1661.

ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹਰੀ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
some sikh literature spell his name as hari rai.

ਜੀਵਨੀ ਹਰ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
biography har rai was born to nihal kaur and baba gurditta.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 8 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ.
his father died while he was 8 years old.

10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, 1640 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਯਾ ਰਾਮ ਦੀ ਧੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
at age 10, in 1640, guru har rai was married to mata kishan kaur sometimes also referred to as sulakhni the daughter of daya ram.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਰਾਏ ਅਤੇ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣੇ।
they had two children, ram rai and har krishan, the latter of whom became the eighth guru.

ਹਰ ਰਾਏ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।
har rai had brothers.

ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਧੀਰ ਮੱਲ ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਫ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਾਂਟ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
his elder brother dhir mal had gained encouragement and support from shah jahan, with free land grants and mughal sponsorship.

ਧੀਰ ਮੱਲ ਨੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ.
dhir mal attempted to form a parallel sikh tradition and criticized his grand father and sixth guru hargobind.

ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
the sixth guru disagreed with dhir mal, and designated the younger har rai as the successor.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਪਾਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ "ਹਰੀ ਰਾਏ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
authentic literature about guru har rai life and times are scarce, he left no texts of his own and some sikh texts composed later spell his name as "hari rai".

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜੀਵਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਬਹੁਤ ਅਸੰਗਤ ਹੈ।
some of the biographies of guru har rai written in the 18th century such as by kesar singh chhibber, and the 19th century sikh literature are highly inconsistent.

ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਮੁਗਲ ਚਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
dara shikoh guru har rai provided medical care to dara shikoh, possibly when he had been poisoned by mughal operatives.

ਮੁਗਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੜਦੇ ਸਨ।
according to mughal records, har rai provided other forms of support to dara shikoh as he and his brother aurangzeb battled for rights to succession.

ਅਖੀਰ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਧਰਮ-ਤਿਆਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ultimately, aurangzeb won, arrested dara shikoh and executed him on charges of apostasy from islam.

1660 ਵਿਚ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਰਾਏ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।
in 1660, aurangzeb summoned har rai to appear before him to explain his relationship with dara shikoh.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਮਦਦ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਇਆ ਸੀ?
in the sikh tradition, guru har rai was asked why he was helping the mughal prince dara shikoh whose forefathers had persecuted sikhs and sikh gurus.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਇਕੋ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
har rai is believed to have replied that if a man plucks flowers with one hand and gives it away using his other hand, both hands get the same fragrance.

ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਏ.
death and succession guru har rai died of natural causes.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ 5 ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੇਟੇ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ.
he appointed his 5 year old younger son har krishan as the eighth guru before his death.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਰਜ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
influence missionary work guru har rai traveled to malwa region of the indian subcontinent and converted many to sikhism.

ਗਾਇਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਨਤਕ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
singing traditions he started several public singing and scripture recital traditions in sikhism.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਨ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
the katha or discourse style recitals were added by guru har rai, to the sabad kirtan singing tradition of sikhs.

ਇਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨ ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੋਤਿਦਾ ਕੀਰਤਨ ਜਾਂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਲੋਕਗੀਤ ਗਾਇਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਿਆ।
he also added the akhand kirtan or continuous scripture singing tradition of sikhism, as well as the tradition of jotian da kirtan or collective folk choral singing of scriptures.

ਸੁਧਾਰ ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮੰਜੀ ਜ਼ੋਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ, ਦਸਵੰਧ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆਮਦਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਦਸਵੰਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ , ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੰਗਰ ਪਰੰਪਰਾ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ, ਫਿਰਕੂ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
reforms the third sikh leader guru amar das had started the tradition of appointing manji zones of religious administration with an appointed chief called sangatias , introduced the dasvandh "the tenth" of income system of revenue collection in the name of guru and as pooled community religious resource, and the famed langar tradition of sikhism where anyone, without discrimination of any kind, could get a free meal in a communal seating.

ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ structureਾਂਚੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ​​ਦੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਲਈ ਨਵੀਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ.
the organizational structure that had helped sikhs to grow and resist the mughal persecution had created new problems for guru har rai.

ਦਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਧੀਰ ਮੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਮਸੰਦਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਠਨ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤੇ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ , ਇਕ ਸਮਾਨ ਗੁਰੂਤਾ ਅਰੰਭ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰੋ.
the donation collectors, some of the masands local congregational leaders led by dhir mal the older brother of guru har rai, all of them encouraged by the support of shah jahan, land grants and mughal administration, had attempted to internally split the sikhs into competing movements, start a parallel guruship, and thereby weaken the sikh religion.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ।
thus a part of the challenge for guru har rai was to keep sikhs united.

ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਾਧੂ 360 ਸਿੱਖ 'ਮਿਸ਼ਨਰੀ' ਸੀਟਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮੰਜੀਆਂ ਕਿਹਾ।
to reform the masand system, guru har rai expanded the manji system by establishing additional 360 sikh 'missionary' seats called manjis.

ਉਸਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ.
he also tried to improve the old corrupt masand system.

ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਮਸੰਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਈ ਜੋਧ, ਭਾਈ ਗੋਂਡਾ, ਭਾਈ ਨੱਠਾ, ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਭਗਤ ਭਗਵਾਨ, ਰਾਜਥਨ ਲਈ ਭਾਈ ਫੇਰੂ, ਭਾਈ ਭਗਤ ਜੋ ਬੈਰਾਗੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੰਜੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ।
he appointed new masands such as bhai jodh, bhai gonda, bhai nattha, bhagat bhagwan for eastern india , bhai pheru for rajathan , bhai bhagat also known as bairagi , as the heads of manji's.

ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੈਕਾਲਿਫ, ਐਮ.ਏ.
references bibliography macauliffe, m.a.

1909.
1909.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਸ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ.
the sikh religion its gurus sacred writings and authors.

ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ.
low price publications.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7536-132-8.
isbn 81-7536-132-8.

ਸਿੰਘ, ਖੁਸ਼ਵੰਤ 1963.
singh, khushwant 1963 .

ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਸਿਖਸ 1469-1839 ਭਾਗ 1 ਦੂਜਾ ਐਡੀ.
a history of the sikhs 1469-1839 vol.1 2nd ed.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

isbn 0-19-567308-5.
isbn 0-19-567308-5.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ, ਸਿਖਸ.ਆਰ.ਗੁਰ ਹਰ ਰਾਏ, ਸਿੱਖ- ਇਤਿਹਾਸ ਡਾ. ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ, ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਪਿੰਡ ਭੁੰਗਰਨੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪੰਜਾਬੀ ਗੁਰਮੁਖੀ punjabi punjabi, ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਨ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ , ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਦੇ 10 ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਅੰਤਮ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਜੀਵਿਤ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
external links guru har rai, sikhs.org guru har rai, sikh-history.com guru har rai, official website of gurudwara shri guru har rai village bhungarni guru granth sahib punjabi gurmukhi ‚ € , punjabi pronunciation , is the central religious scripture of sikhism, regarded by sikhs as the final, sovereign and eternal living guru following the lineage of the ten human gurus of the religion.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ, ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the adi granth, the first rendition, was compiled by the fifth sikh guru, guru arjan .

ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸਨੇ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 115 ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ।
guru gobind singh, the tenth sikh guru, did not add any of his own hymns however, he added all 115 hymns of guru tegh bahadur, the ninth sikh guru, to the adi granth and affirmed the text as his successor.

ਇਹ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this second rendition became known as guru granth sahib.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਪੀਆਂ ਵੰਡ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
after guru gobind singh died, baba deep singh and bhai mani singh prepared many copies of the work for distribution.

ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ 1430 ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਪੰਨੇ ਅਤੇ 6,000 ਲਾਈਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਲ-ਮੇਲ ਹਨ।
the text consists of 1430 angs pages and 6,000 line compositions , which are poetically rendered and set to a rhythmic ancient north indian classical form of music.

ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਤੀਹਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the bulk of the scripture is classified into thirty-one , with each granth subdivided according to length and author.

ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the hymns in the scripture are arranged primarily by the in which they are read.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਹਿੰਦਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ, ਖੈਰਬੋਲੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਅਕਸਰ ਸੰਤ ਭਾਸ਼ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the guru granth sahib is written in the script, in various dialects, including lahnda western punjabi , braj bhasha, khariboli, sanskrit, sindhi, and persian often coalesced under the generic title of sant bhasha.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਛੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
guru granth sahib is predominantly composed by six sikh gurus guru nanak, guru angad, guru amar das, guru ram das, guru arjan, and guru teg bahadur.

ਇਸ ਵਿਚ ਚੌਦਾਂ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮਾਨੰਦ, ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਹੋਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੂਫੀ ਸੰਤ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਹਨ.
it also contains the traditions and teachings of fourteen hindu bhakti movement sants saints , such as ramananda, kabir and namdev among others, and one muslim sufi saint sheikh farid.

ਟੋਰਕਲ ਬਰੇਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚਲੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਸਮਾਜ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
the vision in the guru granth sahib, states torkel brekke, is a society based on divine justice without oppression of any kind.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਗ੍ਰੰਥ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੰਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪੁਲ ਦਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ.
while the granth acknowledges and respects the scriptures of hinduism and islam, it does not imply a syncretic bridge between hinduism and islam.

ਇਹ ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ.
it is installed in a sikh gurdwara temple many sikhs bow or prostrate before it on entering the temple.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the granth is revered as eternal and the spiritual authority in sikhism.

ਇਤਿਹਾਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸਮੇਂ, ਬਾਣੀ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
history during the guruship of guru nanak, collections of his hymns were compiled and sent to distant sikh communities for use in morning and evening prayers.

ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
his successor, guru angad, began collecting his predecessor's writings.

ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ.
this tradition was continued by the third and fifth gurus as well.

ਜਦੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂਘਰ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਜਾਅਲੀ ਕਥਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਸਨ।
when the fifth guru, guru arjan, was collecting the writings of his predecessor, he discovered that pretenders to the guruship were releasing what he considered as forged anthologies of the previous guru's writings and including their own writings alongside them.

ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ।
in order to prevent spurious scriptures from gaining legitimacy, guru arjan began compiling a sacred book for the sikh community.

ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਮੋਹਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ।
he finished collecting the religious writings of guru ram das, his immediate predecessor, and convinced mohan, the son of guru amar das, to give him the collection of the religious writings of the first three gurus.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਅਣਜਾਣ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ.
in addition, he sent disciples to go across the country to find and bring back any previously unknown writings.

ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਲਿਖਤਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
he also invited members of other religions and contemporary religious writers to submit writings for possible inclusion.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਣੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
guru arjan selected hymns for inclusion into the book, and bhai gurdas acted as his scribe.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਰੜੇ ਇਕੱਠੇ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਇਕ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਇਸ ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਸਨ।
while the manuscript was being put together, akbar, the mughal emperor, received a report that the manuscript contained passages vilifying islam.

ਇਸ ਲਈ, ਉੱਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ.
therefore, while travelling north, he stopped en route and asked to inspect it.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਖਰੜੇ ਦੀ ਇਕ ਕਾਪੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱ andਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ.
baba buddha and bhai gurdas brought him a copy of the manuscript as it then existed.

ਤਿੰਨ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਹਵਾਲੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਗਲਤ ਸੀ।
after choosing three random passages to be read, akbar decided that this report had been false.

1604 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਖਰੜਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱ withਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਾਂ ਪਾਠਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1604 guru arjan's manuscript was completed and installed at the harmandir sahib with baba buddha as the first granthi, or reader.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਚੇਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
since communities of sikh disciples were scattered all over northern india, copies of the holy book needed to be made for them.

ਛੇਵੇਂ, ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਪਰ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ।
the sixth, seventh, and eighth gurus did not write religious verses however, the ninth guru, guru tegh bahadur, did.

ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the tenth guru, guru gobind singh, included guru tegh bahadur's writings into the guru granth sahibbut did not include any of his own religious verses in the guru granth sahib.

1704 ਵਿਚ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ngਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਹੋਈ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਵਰਜਨ
in 1704 at damdama sahib, during a one-year respite from the heavy fighting with aurengzeb which the khalsa was engaged in at the time, guru gobind singh and bhai mani singh added the religious compositions of guru tegh bahadur to adi granth to create a definitive version.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਣੀਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the religious verses of guru gobind singh were not included in guru granth sahib, but some of his religious verses are included in the daily prayers of sikhs.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਖੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during this period, bhai mani singh also collected guru gobind singh's writings, as well as his court poets, and included them in a secondary religious volume, today known as the dasam granth sahib .

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਹਨ.
guru granth sahib is guru.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਰਥ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਾਰਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
meaning and role in sikhism sikhs consider the guru granth sahib to be a spiritual guide not only for sikhs but for all of humanity it plays a central role in guiding the sikh's way of life.

ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਸਥਾਨ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠ ਗੁਰੂ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
its place in sikh devotional life is based on two fundamental principles that the text is the guru that answers all questions regarding religion and morality can be discovered within it.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਜਾਂ "ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ" ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਕੀ ਬਾਣੀ ਜਾਂ "ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
its hymns and teachings are called gurbani or "word of the guru" and sometimes guru ki bani or "word of guru".

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਬਦ ਪਿਛਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
thus, in sikh theology, the revealed divine word is written by the past gurus.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਗਤਾਂ ਜਾਂ "ਭਗਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
numerous holy men, aside from the sikh gurus, are collectively referred to as bhagats or "devotees."

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 1708 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ "ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ।
elevation of adi granth to guru granth sahib in 1708 guru gobind singh conferred the title of "guru of the sikhs" upon the adi granth.

ਇਹ ਘਟਨਾ ਭੱਟ ਵਹੀ ਬਾਰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਨਾਰਬੁਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਰਡ ਸੀ।
the event was recorded in a bhatt vahi a bard's scroll by an eyewitness, narbud singh, who was a bard at the rajput rulers' court associated with gurus.

ਕਈ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਇਸ ਐਲਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a variety of other documents also attest to this proclamation by the tenth guru.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ.
thus, despite some aberrations, sikhs since then have accepted guru granth sahib, the sacred book, as their eternal guru .

ਰਚਨਾ ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
composition the entire guru granth sahib is written in the gurmukhi script, which was standardized by guru angad dev in the 16th century .

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਮਹਮਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਮੁ earlyਲੇ ਸਿੱਖ ਖਰੜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਪੀ ਦੀ ਕਾven ਕੱ .ੀ ਸੀ।
according to sikh tradition and the mahman prakash, an early sikh manuscript, guru angad invented the script at the suggestion of guru nanak during the lifetime of the founder.

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ "ਗੁਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ" ਹੈ.
the word translates to "from the mouth of the guru".

ਇਹ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it descended from the scripts and was used from the outset for compiling sikh scriptures.

ਸਿੱਖ ਇਸ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
the sikhs assign a high degree of sanctity to the script.

ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਪੀ ਹੈ।
it is the official script for writing punjabi in the indian state of punjab.

ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਅਨੰਦ - ਵਿਸਮਾਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਰਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਅੰਗ ਅੰਗਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1,430 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
gurus considered divine worship through music the best means of attaining that state of bliss - vismad- which resulted in communion with the god.guru granth sahib is divided by musical settings or ragas into 1,430 pages known as angs limbs in sikh tradition.

ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਮੂਲ ਮੰਤਰ, ਜਪਜੀ ਅਤੇ ਸੋਹਿਲਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜੋ ਸਿਰਫ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਰਾਗਾਂ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
it can be categorized into two sections introductory section consisting of the mul mantar, japji and sohila, composed by guru nanak compositions of sikh gurus, followed by those of the bhagats who know only god, collected according to the chronology of ragas or musical settings.

ਨੀਚੇ ਦੇਖੋ .
see below .

ਰਾਗ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ "ਰੰਗ" ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਵਨਾ ਜਾਂ ਮੂਡ ਪਿੱਚਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਜਾਂ ਕ੍ਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the word raga refers to the "color" and, more specifically, the emotion or mood produced by a combination or sequence of pitches.

ਇੱਕ ਰਾਗ ਸੁਗੰਧਿਤ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੱਤ ਸਵਰਾ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਪੈਮਾਨੇ ਜਾਂ modeੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਇੱਕ ਮੁ structureਲਾ structureਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a raga is composed of a series of melodic motifs, based upon a definite scale or mode of the seven swara psalmizations, that provide a basic structure around which the musician performs.

ਕੁਝ ਰਾਗ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some ragas may be associated with times of the day and year.

ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ra are ਰਾਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 14 ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 17 ਰਾਗਿਨੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
there are 31 ragas in the sikh system, divided into 14 ragas and 17 raginis minor or less definite ragas .

ਰਾਗ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਣੇ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਹਨ.
within the raga division, the songs are arranged in order of the sikh gurus and sikh bhagats with whom they are associated.

ਰਾਗ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੀ, ਮੰਝ, ਗੌਰੀ, ਆਸਾ, ਗੁਜਰੀ, ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ, ਬਿਹਾਗੜਾ, ਵਡਹੰਸ, ਸੋਰਠ, ਧਨਾਸਰੀ, ਜੈਤਸਰੀ, ਟੋਡੀ, ਬੈਰਾਰੀ, ਤਿਲੰਗ, ਸੂਹੀ, ਬਿਲਾਵਲ, ਗੋਂਡ ਗੌਂਦ, ਰਾਮਕਲੀ, ਨਟ-ਨਾਰਾਇਣ, ਮਾਲੀ-ਗੌਰਾ ਹਨ। , ਮਾਰੂ, ਤੁਖਾਰੀ, ਕੇਦਾਰਾ, ਭੈਰਵ ਭੈਰੋ, ਬਸੰਤ, ਸਾਰੰਗ, ਮਲਾਰ, ਕਾਨਰਾ, ਕਲਿਆਣ, ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਅਤੇ ਜੈਜਾਵੰਤੀ।
the ragas are, in order sri, manjh, gauri, asa, gujri, devagandhari, bihagara, wadahans, sorath, dhanasri, jaitsri, todi, bairari, tilang, suhi, bilaval, gond gaund , ramkali, nut-narayan, mali-gaura, maru, tukhari, kedara, bhairav bhairo , basant, sarang, malar, kanra, kalyan, prabhati and jaijawanti.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬੈਲਡਾਂ ਦੀਆਂ 22 ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ.
in addition there are 22 compositions of vars traditional ballads .

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਧੁਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
nine of these have specific tunes, and the rest can be sung to any tune.

ਰਾਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਘ ਰਾਗ, ਹਿੰਦੋਲ ਰਾਗ ਜੋ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸੁਰ ਸਨ ਜਾਂ ਰਾਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋਗ ਰਾਗ, ਦੀਪਕ ਆਦਿ।
ragas such as megh raga , hindol raga which were jubilant tone or ragas such as jog raga , deepak etc.

ਜਿਹੜੀਆਂ ਖਰਾਬ ਸਨ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
which were melancholy were not selected for these compositions.

ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
contributors following is a list of contributors whose hymns are present in guru granth sahib sanctity among sikhs no one can change or alter any of the writings of the sikh gurus written in the adi granth.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਕ, ਸ਼ਬਦ, structureਾਂਚਾ, ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
this includes sentences, words, structure, grammar, and meanings.

ਆਪਣੇ ਆਪ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
following the example of the gurus themselves, sikhs observe total sanctity of the text of guru granth sahib.

ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
guru har rai, for example, disowned one of his sons, ram rai, because he had attempted to alter the wording of a hymn by guru nanak.

ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਨੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।
guru har rai had sent ram rai to delhi in order to explain gurbani to the mughal emperor aurangzeb.

ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਣੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ।
to please the emperor he altered the wording of a hymn, which was reported to the guru.

ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਏ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
displeased with his son, the guru disowned him and forbade his sikhs to associate with him or his descendants.

ਅਰਨੇਸਟ ਟਰੰਪ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ 1877 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
translations a partial english translation of guru granth sahib by ernest trumpp was published in 1877.

ਇਹ ਕੰਮ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਮਿਲੀ.
the work was for use by christian missionaries, and received extremely negative feedback from sikhs.

ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਨੇ 1909 ਵਿਚ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਆਪਣੀ ਛੇ ਖੰਡ 'ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਿਅਨ' ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
max arthur macauliffe also partially translated the text for inclusion in his six-volume the sikh religion, published by oxford university press in 1909.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
his translations are closer to the sikhs' own interpretation of the book, and were received well by them.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ, 1960 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the first complete english translation of guru granth sahib, by gopal singh, was published in 1960.

1978 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਨੇ "ਤੂੰ" ਅਤੇ "ਤੂੰ" ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ.
a revised version published in 1978 removed the obsolete english words like "thee" and "thou".

1962 ਵਿਚ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਅੱਠ ਖੰਡਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1962, an eight-volume translation into english and punjabi by manmohan singh was published by the shiromani gurdwara parbandhak committee.

ਸੰਨ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਖਾਲਸੇ ਸਹਿਮਤੀ ਅਨੁਵਾਦ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਡੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
in the 2000s, a translation by sant singh khalsa referred to as the "khalsa consensus translation" became popular through its inclusion on major sikhism-related websites.

ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਗੱਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਉੱਚੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਵਿਚ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਮੰਜ਼ਿਲ' ਤੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵਜੋਂ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀ ਹੈ।
recitation guru granth sahib is always the focal point in any gurudwara, being placed in the centre on a raised platform known as a takht throne , while the congregation of devotees sits on the floor and bow before the guru as a sign of respect.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
guru granth sahib is given the greatest respect and honour.

ਸਿੱਖ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਿਰ coverੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰਦੇ ਹਨ.
sikhs cover their heads and remove their shoes while in the presence of this sacred text.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ, ਕਦੇ ਨਾ ਧੋਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੋਹਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਪਾਇਆ.
guru granth sahib is normally carried on the head and as a sign of respect, never touched with unwashed hands or put on the floor.

ਇਹ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਚੱਤਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is attended with all signs of royalty, with a canopy placed over it.

ਇੱਕ ਚੌਰ ਸਾਹਿਬ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
a chaur sahib is waved above the book.

ਮੋਰ-ਖੰਭ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਸੰਤ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਰੂਹਾਨੀ ਜਾਂ ਅਸਥਾਈ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਲਹਿਰਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਚੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
peacock-feather fans were waved over royal or saintly beings as a mark of great spiritual or temporal status this was later replaced by the modern chaur sahib.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਇਕ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
the guru granth sahib is taken care of by a granthi, who is responsible for reciting from the sacred text and leading sikh prayers.

ਗਰੰਥੀ ਗਰਮੀ, ਧੂੜ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੁਮਾਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ coveredੱਕ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the granthi also acts as caretaker for the guru granth sahib, keeping the holy book covered in clean cloths, known as rumala, to protect from heat, dust, pollution, etc.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਰੁਮਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਤਕ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ.
the guru granth sahib rests on a manji sahib under a rumala until brought out again.

ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਛਪਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਥਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
printing the printing of guru granth sahib is done by the official religious body of sikhs based in amritsar.

ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਖਤ ਆਚਰਣ ਜ਼ਾਹਿਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
great care is taken while making printed copies and a strict code of conduct is observed during the task of printing.

ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਰਫ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਕਾਪੀਆਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
before the late nineteenth century, only handwritten copies were prepared.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛਾਪੀ ਕਾਪੀ 1864 ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
the first printed copy of the guru granth sahib was made in 1864.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਇਹ 1430 ਐਂਗਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
since the early 20th century, it has been printed in a standard edition of 1430 angs.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਪੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮਾਰੋਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
any copies of guru granth sahib deemed unfit to be read from are cremated, with a ceremony similar to that for cremating a deceased person.

ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਅਗਨ ਭੇਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
such cremating is called agan bheta.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਲੇ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਰਾਮਸਰ ਦੇ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਛਾਪੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
guru granth sahib is currently printed in an authorized printing press in the basement of the gurudwara ramsar in amritsar misprints and set-up sheets, and printer's waste with any of its sacred text on, are cremated at goindval.

ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਨੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲੀਕਰਨ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
punjab digital library, in collaboration with the nanakshahi trust, began digitization of the centuries-old manuscripts in 2003.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸ੍ਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ khਨਲਾਈਨ ਖੋਜ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਇਕ ਮੰਚ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਈ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਕਿਆਸਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਹ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 1699 ਵਿਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
references external links panjab digital library sri granth sri guru granth sahib online khoj gurbani, a platform incorporating several translations in sikhism, the five ks punjabi are five items that guru gobind singh commanded khalsa sikhs to wear at all times in 1699.

ਉਹ ਕੇਸ਼ ਅਣ-ਕਪੜੇ ਹੋਏ ਵਾਲ ਹਨ, ਕੰਘੇ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬੁਰਸ਼, ਕਾਰਾ ਇਕ ਧਾਤ ਦਾ ਕੰਗਣ, ਕਚੇਰਾ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅੰਡਰਗਰਾਮ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਇਕ ਖੰਜਰ।
they are kesh uncut hair , kangha a wooden brush for the hair , kara a metal bracelet , kachera a type of undergarment and kirpan a dagger .

ਪੰਜ ਕਿਲ੍ਹੇ ਸਿਰਫ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਲੇਖ ਹਨ ਜੋ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ "ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ofੰਗ" ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the five ks are not just symbols, but articles of faith that collectively form the external identity and the khalsa devotee's commitment to the sikh rehni "sikh way of life".

ਇਕ ਸਿੱਖ ਜਿਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਹੀ ਕਿੱਲਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ "ਸ਼ੁੱਧ" ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਭਾਗੀਦਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇਕ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਛਕਿਆ ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .
a sikh who has taken amrit and keeps all five ks is known as khalsa "pure" or amritdhari sikh "amrit sanskar participant" , while a sikh who has not taken amrit but follows the teachings of the sri guru granth sahib is called a sahajdhari sikh.

ਕੇਸ਼, ਜਾਂ ਅਣ-ਸੁੱਤੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ, ਸਿੱਖ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅੰਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
kesh the kesh, or unshorn long hair, is considered by sikhs as an indispensable part of the human body.

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਨਕਲ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁ signsਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
long known as a sign of spiritual devotion, it also emulates the appearance of guru gobind singh and is one of the primary signs by which a sikh can be clearly and quickly identified.

ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਨ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਕੱਟਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਕੱਟਦਾ ਹੈ.
a sikh never cuts or trims your nan as a symbol of respect for the perfection of god's creation.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਬੇਹਿਸਾਬ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ, ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
the uncut long hair and the beard, in the case of men, form the main for sikhs.

ਪੱਗ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ.
the turban is a spiritual crown, which is a constant reminder to the sikh that he or she is sitting on the throne of consciousness and is committed to living according to sikh principles.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਖਾਲਸੋ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ ਖਾਸ.
guru gobind singh told his sikhs "khaalsa mero roop hai khaas.

ਖਾਲਸਾਈ ਮੈ ਹੋ ਨਿਵਾਸ ...
khaalsa mai ho karo nivaas...

ਖਾਲਸਾ ਮੇਰਾ ਅਕਸ ਹੈ।
the khalsa is my image.

ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ”
within the khalsa i reside."

ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਸਰਬਸੱਤਾ, ਸਮਰਪਣ, ਸਵੈ-ਮਾਣ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
wearing a turban declares sovereignty, dedication, self-respect, courage and piety.

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਕੇਸ਼ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
a noted figure in sikh history is bhai taru singh, who was martyred but he refused to get his kesh cut.

ਕਾਂਘਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਘੀ ਕਰੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਗ ਨਾਲ coveringੱਕੋ ਜੋ ਤਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਹੈ.
kangha comb the hair twice a day, covering it with turban that is to be tied from fresh.

ਕਾਂਘਾ ਇਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕੰਘੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a kangha is a small wooden comb that sikhs use twice a day.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is supposed to be worn only in the hair and at all times.

ਕੰਘੀ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਫਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
combs help to clean and remove tangles from the hair, and is a symbol of cleanliness.

ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
combing their hair reminds sikhs that their lives should be tidy and organized.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਕੰਘਾ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the sikhs were commanded by guru gobind singh to wear a small comb called a kangha at all times.

ਕੰਘੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਬਲਕਿ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਕ ਹੁਕਮ ਵੀ .
the comb keeps the hair tidy, a symbol of not just accepting what god has given, but also an injunction to maintain it with grace.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the guru said hair should be allowed to grow naturally.

ਮਰਦਾਂ ਲਈ, ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
for men, this includes not shaving.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਗੰਦੇ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
at the time of guru gobind singh ji, some holy men let their hair become tangled and dirty.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the guru said that this was not right.

ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਕੰਘੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
hair should be allowed to grow but it should be kept clean and combed at least twice a day.

ਕਾਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿਚ ਵਿਸਾਖੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਚੂੜੀ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਕ ਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
kara the sikhs were commanded by guru gobind singh at the baisakhi amrit sanchar in 1699 to wear an iron bangle called a kara at all times.

ਕਾਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਹੈ.
the kara is a constant reminder to always remember that whatever a person does with their hands has to be in keeping with the advice given by the guru.

ਕਾਰਾ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸਟੀਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the kara is an iron steel circle to symbolise god as never ending.

ਇਹ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਖਾਲਸੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕੜੀ ਬਣਨ ਦਾ ਸ਼ਬਦ' ਕਰੀ 'ਹੈ।
it is a symbol of permanent bonding to the community, of being a link in the chain of khalsa sikhs the word for link is 'kari' .

ਕਚੇਰਾ ç cha ਸੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਚੇਰਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
kachera € “ the sign of true chastity is the kachera, you must wear this and hold weapons in hand.

ਅਸਲ ਵਿਚ, ਕਚੇਰਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕਿਲੋ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਦੇ ਨੋਟਿਸ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸੀ.
originally, the kachera was made part of the five ks as a symbol of a sikh soldier's willingness to be ready at a moment's notice for battle or for defense.

ਪੱਕਾ ਸਿੱਖ ਜਿਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਹੈ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਚਹਿਰਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ.
the confirmed sikh one who has taken the amrit wears a kachera every day.

ਕੁਝ ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕਚਿਰਾ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਨੋਟਿਸ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕੋ ਪੈਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਪਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
some go to the extent of wearing a kachera while bathing, to be ready to at a moment's notice, changing into the new one a single leg at a time, so as to have no moment where they are unprepared.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਕੱਪੜੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੋਤੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਡਰ-ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਬਣਾਉਣਾ, ਸੰਭਾਲਣਾ, ਧੋਣਾ ਅਤੇ ਚੁੱਕਣਾ ਸੌਖਾ ਸੀ.
further, this garment allowed the sikh soldier to operate in combat freely and without any hindrance or restriction, because it was easy to fabricate, maintain, wash and carry compared to other traditional under-garments of that era, like the dhoti.

ਕਚੇਰਾ ਸਵੈ-ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਾਲਸਾ ਉੱਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
the kachera symbolises self-respect, and always reminds the wearer of mental control over lust, one of the five evils in sikh philosophy.

ਕਚੇਰਾ ਇੱਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
kachera follow a generally practical and roomy design.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਏਮਬੈਡਡ ਸਤਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਮਰ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ooਿੱਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ knੰਗ ਨਾਲ ਗੰtedਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it features an embedded string that circles the waist which can be tightened loosened as desired, and then knotted securely.

ਕਚੇਰਾ ਨੂੰ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਕਪੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਸ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ.
the kachera can be classed between underwear and an outer garment, as in appearance it does not reveal private anatomy, and looks and wears like shorts.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਕਿਲੋ ਵਿਚ, ਮਰਦ ਅਤੇ betweenਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ womenਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
as with all of the five ks, there is equality between men and women, and so women are also expected to wear it.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕਚੇਰਾ ਅਕਸਰ ਆਦਮੀ ਬਾਹਰੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ forਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਚਹਿਰਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਕਪੜੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਣਾ ਆਦਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ. ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਖੁਲਾਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
considering the hot climate in india, the kachera is often worn by men as an outer garment, keeping the wearer cool and being practical in manual work such as farming, however it is generally not considered respectful for women to wear the kachera as an outer garment on its own as it is considered too revealing.

ਕ੍ਰਿਪਾਨ ł, ł ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ, ਉਹ ਖਾਲਸੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਹਨ।
kirpan ‚ ˆ, ˆ who never depart his her arms, they are the khalsa with excellent rehats.

ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖੰਜਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਵੇ.
the kirpan is a short dagger which symbolizes a sikh's duty to come to the defence of those in peril.

ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
all sikhs should wear a short form of kirpan approx.

6 "ਤੋਂ 9" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਡਿ dutyਟੀ' ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਨਤਕ-ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
6" to 9" long on their body at all times as a defensive side-arm, just as a police officer is expected to wear a public-defensive weapon when on duty.

ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
its use is only allowed in the act of self-defense and the protection of others.

ਇਹ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
it stands for bravery and protecting the weak and innocent.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਰਪਾਨ ਤਿੱਖੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਠੋਰ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, womenਰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਜਾਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
originally, the kirpan was kept sharp and was actually used to defend others, such as those who were being oppressed by harsh rulers, women who were raped in the streets, or a person who was being robbed or beaten.

ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵੱਲ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ "ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ" ਹਨ.
the true sikh cannot turn a blind eye to such evils, thinking that they are "someone else's concern."

ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਜਿਹੜੇ ਅਨਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣਾ, ਸਹਾਇਤਾ ਬੁਲਾਉਣੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਜੋ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ.
it is the duty of the true sikh to help those who suffer unjustly, by whatever means available, whether that means alerting the police, summoning help, or literally defending those who cannot defend themselves, even if that means putting oneself in harm's way.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਬਪਤਿਸਮੇ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਵੇਖੋ: ਵਿਸਾਖੀ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿੱਖੀਸਾਈਗਾਈਡ.ਆਰ. ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕ ਈ-ਬੁੱਕ ਸਿੱਖ ਬੰਗਲ ਕਾਰਾ ਈ-ਮੇਲ http://wwffonline.com doi ਪੂਰਾ 10.1080 17448727.2014.882181 ਜੰਗਲਾਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸੰਭਾਲ, ਅਤੇ ਫਸਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਲਈ ਸਟੋਰੇਜ ਤੇ ਲਾਗੂ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਗਿਆਨ ਮਿੱਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ roਾਹ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀਡਿੰਗ, ਖੇਤ, ਕਟਾਈ,ਪੋਲਟਰੀ, ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਮੇਤ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ, ਅਤੇ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਰਕਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ. ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਇਓ ਸਰੋਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਣੂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਇਓ ਸਰੋਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਣੂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਇਓ ਸਰੋਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਣੂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
see also sikhism amrit sanchar baptism ceremony vaisakhi khalsa and sahajdhari gursikh amritdhari references external links the five sikh symbols sikhismguide.org the sikh symbols ebook the sikh bangle kara ebook http www.tandfonline.com doi full 10.1080 17448727.2014.882181 agricultural engineering in forestry specialties agricultural engineers may engage in any of the following areas design of agricultural machinery, equipment, and agricultural structures internal combustion engines as applied to agricultural machinery agricultural resource management including land use and water use water management, conservation, and storage for crop irrigation and livestock production surveying and land profiling climatology and atmospheric science soil management and conservation, including erosion and erosion control seeding, tillage, harvesting, and processing of crops livestock production, including poultry, fish, and dairy animals waste management, including animal waste, agricultural residues, and fertilizer runoff food engineering and the processing of agricultural products basic principles of circuit analysis, as applied to electrical motors physical and chemical properties of materials used in, or produced by, agricultural production bioresource engineering, which uses machines on the molecular level to help the environment.

ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਇਤਿਹਾਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਇਓਵਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੇ.
design of experiments related to crop and animal production history the first curriculum in agricultural engineering was established at iowa state university by professor j.

1903 ਵਿਚ ਡੇਵਿਡਸਨ ਬੀ.
b. davidson in 1903.

ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਸਾਇਟੀ agriculturalਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ, ਜਿਸਦੀ ਹੁਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1907 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the american society of agricultural engineers, now known as the american society of agricultural and biological engineers, was founded in 1907.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਡੇਅਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਿੰਜਾਈ, ਡਰੇਨੇਜ, ਹੜ੍ਹ ਪਾਣੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
agricultural engineers agricultural engineers may perform tasks such as planning, supervising and managing the building of dairy effluent schemes, irrigation, drainage, flood water control systems, performing environmental impact assessments, agricultural product processing and interpret research results and implement relevant practices.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
a large percentage of agricultural engineers work in academia or for government agencies such as the united states department of agriculture or state agricultural extension services.

ਕੁਝ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਫਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਉਪਕਰਣ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ, ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ .ਾਂਚਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some are consultants, employed by private engineering firms, while others work in industry, for manufacturers of agricultural machinery, equipment, processing technology, and structures for housing livestock and storing crops.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਉਤਪਾਦਨ, ਵਿਕਰੀ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਜਾਂ ਲਾਗੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
agricultural engineers work in production, sales, management, research and development, or applied science.

ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਸੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the united kingdom the term agricultural engineer is often also used to describe a person that repairs or modifies agricultural equipment.

ਹੇਠਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਸਿਸਟਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਬੀ.ਐੱਸ
academic programs in agricultural and biosystems engineering below is a listing of known academic programs that offer bachelor's degrees b.s.

ਜਾਂ ਬੀ ਐਸ ਸੀ
or b.s.e.

ਜਾਂ ਬੀ.ਈ.ਟੈਕ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਬੀਈਟੀ ਸ਼ਬਦ "ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ", "ਬਾਇਓਸਿਸਟਮਜ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ", "ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ", ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ.
or b.e b.tech in what abet terms "agricultural engineering", "biosystems engineering", "biological engineering", or similarly named programs.

ਏਬੀਈਟੀ ਨੇ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸ, ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
abet accredits college and university programs in the disciplines of applied science, computing, engineering, and engineering technology.

ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਯੂਰਪ ਏਸ਼ੀਆ ਬਹਾਵਲ-ਦੀਨ-ਜ਼ਕਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੁਲਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੀ ਜ਼ੈਡਯੂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਓਸ਼ੇਨੀਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਇਓਰੋਸੋਰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਪਰ ਐਲੋਅਸ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੂਚੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਾਣੀ ਨਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬ੍ਰਾ .ਨ, ਆਰਐਚ ਐਡ.
america north america mexico, central and south america europe asia bahawal-din-zakriya university multan,pakistan bzu agricultural engineering oceania see also agricultural education agricultural science agronomy bioresource engineering copper alloys in aquaculture industrial agriculture list of agricultural machinery mechanized agriculture water softening references further reading brown, r.h. ed .

1988.
1988 .

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਸੀ.ਆਰ.ਸੀ.
crc handbook of engineering in agriculture.

ਬੋਕਾ ਰੈਟਨ, fl.
boca raton, fl.

ਸੀਆਰਸੀ ਪ੍ਰੈਸ.
crc press.

isbn 0-8493-3860-3.
isbn 0-8493-3860-3.

ਫੀਲਡ, ਐਚ ਐਲ, ਸੋਲੀ, ਜੇ.
field, h. l., solie, j.

ਬੀ., ਅਤੇ ਰੋਥ, ਐਲਓ
b., & roth, l. o.

2007.
2007 .

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ.
introduction to agricultural engineering technology a problem solving approach.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ.
new york springer.

isbn 0-387-36913-9.
isbn 0-387-36913-9.

ਸਟੀਵਰਟ, ਰਾਬਰਟ ਈ. 1979.
stewart, robert e. 1979 .

ਸੱਤ ਦਹਾਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ, 1907-1977 ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
seven decades that changed america a history of the american society of agricultural engineers, 1907-1977.

ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ, ਮਿਸ਼ੇਕ ਏ.ਐੱਸ.ਈ.ਈ.
st. joseph, mich. asae.

oclc 5947727.
oclc 5947727.

ਡੀਫੋਰੈਸਟ, ਐਸਐਸ 2007.
deforest, s. s. 2007 .

ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ ਜੋ ਸਦਾ ਲਈ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਡ੍ਰਜਰੀ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ.
the vision that cut drugery from farming forever.

ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ, ਮਿਸ਼ੇਕ ਏ.ਐੱਸ.ਈ.ਈ.
st. joseph, mich. asae.

isbn 1-892769-61-1.
isbn 1-892769-61-1.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਜਾਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਆਪਿਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਮੋਮ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
external links a honey bee or honeybee is any bee member of the genus apis, primarily distinguished by the production and storage of honey and the construction of perennial, colonial nests from wax.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਕੁੱਲ 44 44 ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਛੇ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
currently, only seven species of honey bee are recognized, with a total of 44 subspecies, though historically, from six to eleven species have been recognized.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪਰਾਗਣ ਲਈ ਪਾਲਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the best known honey bee is the western honey bee which has been domesticated for honey production and crop pollination.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ 20,000 ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
honey bees represent only a small fraction of the roughly 20,000 known species of bees.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਧੂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਹਿਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਐਪੀਸ ਜੀਨਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਹਨ.
some other types of related bees produce and store honey, including the stingless honey bees, but only members of the genus apis are true honey bees.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਸਣੇ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਮੇਲਿਟੋਲੋਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the study of bees including honey bees is known as melittology.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜੀਨਸ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਿਸ ਲਤੀਨੀ "ਮਧੂ" ਲਈ ਹੈ.
etymology and name the genus name apis is latin for "bee".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਅਪੀਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਜਾਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਸਨੋਡਗ੍ਰਾਸ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਭਾਵ
although modern dictionaries may refer to apis as either honey bee or honeybee, entomologist robert snodgrass asserts that correct usage is to use two words, i.e.

ਸ਼ਹਿਦ ਮੱਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਾਂ ਮਧੂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਡ੍ਰੈਗਨਫਲਾਈ ਜਾਂ ਬਟਰਫਲਾਈ ਵਾਂਗ ਚਲਾਉਣਾ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੱਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ.
honey bee, as it is a kind or type of bee, whereas it is incorrect to run the two words together as in dragonfly or butterfly, because the latter are not flies.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਹੀਂ, ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਟੈਕਸਸੋਨੋਮਿਕ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ, ਇਨਟੋਮੋਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਅਮੈਰਿਕਾ ਇਨਸੈਕਟ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਆਮ ਨਾਮ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੀ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ਵੈੱਬ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਆਮ ਨਾਮ ਹੈ.
honey bee, not honeybee, is the listed common name in the integrated taxonomic information system, the entomological society of america common names of insects database, and the tree of life web project.

ਫਿਰ ਵੀ, ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
nonetheless, compounds gradually solidify in the orthography of natural languages in ways that do not always comply with prescription.

ਮੂਲ, ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਸਣੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਪੀਸ ਮੇਲਿਫਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਂਦ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ.
origin, systematics and distribution honey bees appear to have their center of origin in south and southeast asia including the philippines , as all the extant species except apis mellifera are native to that region.

ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਏਪੀਸ ਫਲੋਰਿਆ ਅਤੇ ਐਪਿਸ ਐਡਰੈਨੀਫਾਰਮਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੁ lineਲੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਜੀਵਿਤ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਕੇਂਦਰ ਹਨ.
notably, living representatives of the earliest lineages to diverge apis florea and apis andreniformis have their center of origin there.

ਪਹਿਲੀ ਏਪੀਸ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀਾਂ ਵਿਚ ਸੀਮਾ 34 ਮਾਈਆ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the first apis bees appear in the fossil record at the boundary 34 mya , in european deposits.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱ europe ਜਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਜੀਨਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ, ਸਿਰਫ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ.
the origin of these prehistoric honey bees does not necessarily indicate europe as the place of origin of the genus, only that the bees were present in europe by that time.

ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜੈਵਿਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
few fossil deposits are known from south asia, the suspected region of honey bee origin, and fewer still have been thoroughly studied.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਏ. ਮੈਲੀਫੇਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਐਪੀਸ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ.
no apis species existed in the new world during human times before the introduction of a. mellifera by europeans.

ਨਿ world ਵਰਲਡ, ਐਪੀਸ ਨੇੜੇ, ਜੋ ਕਿ ਨੇਵਾਡਾ ਦੇ ਇਕ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਨਮੂਨੇ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਜੀਵਾਸੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ.
only one fossil species is documented from the new world, apis nearctica, known from a single 14-million-year-old specimen from nevada.

ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
the close relatives of modern honey bees e.g.

ਭੰਬਲਭੂਮੀ ਅਤੇ ਡੰਗ ਰਹਿਤ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸਮਾਜਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਇਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਗੁਣ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਨਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
bumblebees and stingless bees are also social to some degree, and social behavior seems a plesiomorphic trait that predates the origin of the genus.

ਏਪੀਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਵਧੇਰੇ ਬੇਸਿਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸਿੰਗਲ, ਐਕਸਪੋਜ਼ਡ ਕੰਘੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਘੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੀ ਹੈ.
among the extant members of apis, the more basal species make single, exposed combs, while the more recently evolved species nest in cavities and have multiple combs, which has greatly facilitated their domestication.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਮਧੂਮੱਖੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵੱਸੋਂ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
most species have historically been cultured or at least exploited for honey and beeswax by humans indigenous to their native ranges.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੀ ਸਚਮੁਚ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਏ. ਮੇਲਫਿਰਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਉਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ.
only two of these species have been truly domesticated, one a. mellifera at least since the time of the building of the egyptian pyramids, and only that species has been moved extensively beyond its native range.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਅਪਨੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਿਰਫ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹਨ.
honey bees are the only extant members of the tribe apini.

ਅੱਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਲੇਡ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
today's honey bees constitute three clades.

ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਤਿੰਨ ਕਲੇਡਾਂ ਲਈ ਮਾਦਾ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਗਣਨਾਵਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰਪਿਸ 2 ਐਨ 16, ਮੈਗਾਪਿਸ 2 ਐਨ 16, ਅਤੇ ਆਪਿਸ 2 ਐਨ 32 ਹਨ.
genetics the chromosome counts of female bees for the three clades are micrapis 2n 16, megapis 2n 16, and apis 2n 32.

ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਡਰੋਨਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਐਨ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
drones of all species have 1n chromosome counts.

ਅਪਿਸ ਦਾ ਜੀਨੋਮ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the genome of apis has been mapped.

ਡਰੋਨ ਨਰ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਰਾਣੀ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਡੇ ਦਿੱਤੇ, ਭਾਵ
drones males are produced from unfertilized eggs, so represent only the dna of the queen that laid the eggs, i.e.

ਸਿਰਫ ਇਕ ਮਾਂ ਹੈ.
have only a mother.

ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ femaleਰਤਾਂ ਖਾਦ ਅੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
workers and queens both female result from fertilized eggs, so have both a mother and a father.

ਅਰਥੀਨੋੋਟੋਕਸ ਪਾਰਥੀਨੋਜੀਨੇਸਿਸ, ਪਾਰਥੀਨੋਜੀਨੇਸਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਧਿਆ ਰੂਪ, ਲਿੰਗ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
arrhenotokous parthenogenesis, a modified form of parthenogenesis, controls sex differentiation.

ਸੈਕਸ ਐਲੀਲ ਪੌਲੀਮੋਰਫਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਮਧੂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
the sex allele is polymorphic, and so long as two different variants are present, a female bee results.

ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਸੈਕਸ ਏਲੀਅਲ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਿਪਲੋਇਡ ਡਰੋਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
if both sex alleles are identical, diploid drones are produced.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਅੰਡਿਆਂ ਦੇ ਕੱ hatਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਿਪਲੋਇਡ ਡਰੋਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
honey bees detect and destroy diploid drones after the eggs hatch.

ਕੁਈਨਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਨ ਉਡਾਣ' ਤੇ ਮਲਟੀਪਲ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ.
queens typically mate with multiple drones on more than one mating flight.

ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
once mated, they lay eggs and fertilize them as needed from sperm stored in the spermatheca.

ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਕਸ ਏਲੀਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 116-145 ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਪਸ ਮੇਲਿਫਰਾ ਰੈਫ ਲੈਕਨਰ 2013 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਏਲੇਲਜ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ. ਰਾਣੀ.
since the number of sex alleles is limited at a regional level about 116-145 are estimated to exist worldwide in apis mellifera ref lechner 2013 a queen will most likely mate with one or more drones having sex alleles identical with one of the sex alleles in the queen.

ਰਾਣੀ, ਫਿਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਪਲੋਇਡ ਡਰੋਨ ਅੰਡੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the queen, then, typically produces a percentage of diploid drone eggs.

ਮਾਈਕ੍ਰਪਿਸ ਐਪੀਸ ਫਲੋਰਿਆ ਅਤੇ ਏਪੀਸ ਐਡਰੈਨੀਫਾਰਮਿਸ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮੱਖੀਆਂ ਹਨ.
micrapis apis florea and apis andreniformis are small honey bees of southern and southeastern asia.

ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ, ਉਜਾੜੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
they make very small, exposed nests in trees and shrubs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੰਗ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਅਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਛਪਾਕੀ ਅਤੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
their stings are often incapable of penetrating human skin, so the hive and swarms can be handled with minimal protection.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਐਲੋਪੈਟ੍ਰਿਕ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
they occur largely sympatrically, though they are very distinct evolutionarily and are probably the result of allopatric speciation, their distribution later converging.

ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਏ ਫਲੋਰੀਆ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏ. ਐਂਡਰੇਨੀਫਾਰਮਿਸ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਦ, ਜੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਿਰਫ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
given that a. florea is more widely distributed and a. andreniformis is considerably more aggressive, honey is, if at all, usually harvested from the former only.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵੰਸ਼ਾਵਲਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਰਟੋਨਿਅਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰੀਆਂ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਣਾ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਨਿਓਜੀਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
they are the most ancient extant lineage of honey bees, maybe diverging in the bartonian some 40 million years ago or slightly later from the other lineages, but do not seem to have diverged from each other a long time before the neogene.

ਅਪਿਸ ਫਲੋਰਿਆ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਖੰਭਾਂ ਹਨ.
apis florea have smaller wing spans than its sister species.

ਐਪੀਸ ਫਲੋਰੀਆ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਸਕੂਟੇਲਮ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਲੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਲਾ ਹੈ.
apis florea are also completely yellow with the exception of the scutellum of workers, which is black.

ਮੇਗਾਪਿਸ ਵਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਬਜੇਨਸ ਮੇਗਾਪਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
megapis one species is recognized in the subgenus megapis.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਚੱਟਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਮਾਰਤਾਂ' ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਕੰਘੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it usually builds single or a few exposed combs on high tree limbs, on cliffs, and sometimes on buildings.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can be very fierce.

ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ "ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ" ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ, ਕਲੋਨੀਜ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੜਕੀ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
periodically robbed of their honey by human "honey hunters", colonies are easily capable of stinging a human being to death if provoked.

ਏਪੀਸ ਡੋਰਸਾਟਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
apis dorsata, the giant honey bee, is native and widespread across most of south and southeast asia.

ਏ. ਡੀ. ਬਿੰਗਾਮੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ, ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਦੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਉਪ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਜਾਤੀ, ਡੀ. ਬ੍ਰੈਵਿਲਿਗੁਲਾ ਅਤੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਵੀ ਪਏਗਾ.
a. d. binghami, the indonesian honey bee, is classified as the indonesian subspecies of the giant honey bee or a distinct species in the latter case, a. d. breviligula and or other lineages would probably also have to be considered species.

ਏ. ਡੀ. ਲੇਬਰਿਓਸਾ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a. d. laboriosa, the himalayan honey bee, was initially described as a distinct species.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਏ. ਡੋਰਸੈਟ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਅਨੁਵੰਸ਼ਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
later, it was included in a. dorsata as a subspecies based on the biological species concept, though authors applying a genetic species concept have suggested it should be considered a species.

ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੱਕ ਸੀਮਤ, ਇਹ ਦਿੱਖ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਘੱਟ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉੱਚੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਲ੍ਹਣਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
essentially restricted to the himalayas, it differs little from the giant honey bee in appearance, but has extensive behavioral adaptations that enable it to nest in the open at high altitudes despite low ambient temperatures.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਿਉਂਦੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਹੈ.
it is the largest living honey bee.

ਪੂਰਬੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
apis the eastern species include three or four species.

ਬੋਰਨੀਓ ਤੋਂ ਆਏ ਲਾਲ ਕੋਸ਼ੇਵਨੀਕੋਵ ਦੀ ਮੱਖੀ ਆਪਿਸ ਕੋਸ਼ਚੇਨੀਕੋਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਗੁਫਾ-ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ.
the reddish koschevnikov's bee apis koschevnikovi from borneo is well distinct it probably derives from the first colonization of the island by cave-nesting honey bees.

ਏਪੀਸ ਸੀਰਾਣਾ, ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਸਹੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਏ.ਮੀਲੀਫੇਰਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਪਾਕੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ.
apis cerana, the eastern honey bee proper, is the traditional honey bee of southern and eastern asia, kept in hives in a similar fashion to a. mellifera, though on a much smaller and regionalised scale.

ਬੋਰਨੀਅਨ ਏ ਸੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਤੋਂ ਨੁਲੂਏਨਸਿਸ ਅਤੇ ਏਪੀਸ ਨਿਗਰੋਸਿੰਕਟ ਬਹੁਤ ਤਾਜ਼ਾ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਚਮੁਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ, ਪਰ ਏ. ਸੀਰਾਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪੈਰਾਫਲੈਟਿਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
it has not been possible yet to resolve its relationship to the bornean a. c. nuluensis and apis nigrocincta from the philippines to satisfaction the most recent hypothesis is that these are indeed distinct species, but that a. cerana is still paraphyletic, consisting of several good species.

ਏ. ਮੈਲੀਫੇਰਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਇਸਦੇ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਜੇ ਕੀੜੇ ਸਨ.
a. mellifera, the most common domesticated species, was the third insect to have its genome mapped.

ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਟੀਏਨ ਸ਼ਾਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it seems to have originated in eastern tropical africa and spread from there to northern europe and eastwards into asia to the tien shan range.

ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯੂਰਪੀਅਨ, ਪੱਛਮੀ ਜਾਂ ਆਮ ਸ਼ਹਿਦ ਮੱਖੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is variously called the european, western or common honey bee in different parts of the world.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ .ਾਲ਼ੇ ਹਨ, ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਤਣਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਕਫਾਸਟ ਮਧੂ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
many subspecies have adapted to the local geographic and climatic environments in addition, hybrid strains, such as the buckfast bee, have been bred.

ਵਿਵਹਾਰ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਇਕ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਦਬਾਅ ਵੀ.
behavior, color, and anatomy can be quite different from one subspecies or even strain to another.

ਫਾਈਲੋਜੀਨੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ.
regarding phylogeny, this is the most enigmatic honey bee species.

ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੇਰ ਦੇ ਮਿਓਸੀਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
it seems to have diverged from its eastern relatives only during the late miocene.

ਇਹ ਇਸ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਗੁਫਾ-ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਸਮੂਹ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵ wasਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ. ਆਲ੍ਹਣਾ ਸਾਈਟਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਰੋਕਣ ਲਈ.
this would fit the hypothesis that the ancestral stock of cave-nesting honey bees was separated into the western group of east africa and the eastern group of tropical asia by desertification in the middle east and adjacent regions, which caused declines of food plants and trees that provided nest sites, eventually causing gene flow to cease.

ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਆਖਰੀ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਰਲੀ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
the diversity of subspecies is probably the product of a largely early pleistocene radiation aided by climate and habitat changes during the last ice age.

ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸਮੇਤ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬੜੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀ ਐਨ ਏ ਕ੍ਰਮ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਿੰਦੂ' ਤੇ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਏ ਦੇ ਸਹੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਮੇਲਿਫਰਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ.
that the western honey bee has been intensively managed by humans for many millennia including hybridization and introductions has apparently increased the speed of its evolution and confounded the dna sequence data to a point where little of substance can be said about the exact relationships of many a. mellifera subspecies.

ਐਪੀਸ ਮੇਲਿਫਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜੀ ਅਤੇ ਕਲੋਨੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ.
apis mellifera is not native to the americas, so was not present upon the arrival of the european explorers and colonists.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
however, other native bee species were kept and traded by indigenous peoples.

1622 ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਨੇਰੀ ਮਧੂ ਏ. ਐਮ. ਲਿਆਇਆ. ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਮੈਲੀਫੇਰਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਟਲੀ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਏ. ਐਮ. ਲਿਗਸਟਿਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ.
in 1622, european colonists brought the dark bee a. m. mellifera to the americas, followed later by italian bees a. m. ligustica and others.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਰਾਗਿਤਣ ਲਈ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
many of the crops that depend on honey bees for pollination have also been imported since colonial times.

ਬਚੇ ਹੋਏ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ "ਜੰਗਲੀ" ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣਾ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
escaped swarms known as "wild" bees, but actually feral spread rapidly as far as the great plains, usually preceding the colonists.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੌਕੀ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਮਨ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਨੇ 1840 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਟਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਸੀ.
honey bees did not naturally cross the rocky mountains they were transported by the mormon pioneers to utah in the late 1840s, and by ship to california in the early 1850s.

ਅਫਰੀਕੀਨ ਮਧੂ ਅਫ਼ਰੀਕੀਨ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ "ਕਾਤਲ ਮੱਖੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ ਉਪ-ਜਾਤੀ ਏ. ਐਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਹਨ. ਸਕੂਟੇਲਟਾ ਉਹ ਅਕਸਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਚਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
africanized bee africanized bees known colloquially as "killer bees" are hybrids between european stock and one of the african subspecies a. m. scutellata they are often more aggressive than european bees and do not create as much of a honey surplus, but are more resistant to disease and are better foragers.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਹੋਏ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੀੜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
originating by accident in brazil, they have spread to north america and constitute a pest in some regions.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਤਣਾਅ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਧਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਠੰਡੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਠੰ .ੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ.
however, these strains do not overwinter well, so are not often found in the colder, more northern parts of north america.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਿਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਵੇਂ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ.
the original breeding experiment for which the african bees were brought to brazil in the first place has continued though not as intended .

ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਘਰੇਲੂ ਅਫਰੀਕੀਨ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਤਣਾਅ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਉਪਜਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਲਚਕੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
novel hybrid strains of domestic and redomesticated africanized bees combine high resilience to tropical conditions and good yields.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
they are popular among beekeepers in brazil.

ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਏ, ਮੇਲਿਫਰਾ ਅਤੇ ਏ. ਸੀਰਨਾ ਇੰਡੀਕਾ ਅਕਸਰ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
beekeeping two species of honey bee, a. mellifera and a. cerana indica, are often maintained, fed, and transported by beekeepers.

ਆਧੁਨਿਕ ਛਪਾਕੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ transportੋਆ-toੁਆਈ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖੇਤ ਤੋਂ ਖੇਤ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਧੂਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆ ਪਰਾਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰਦਾ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦੀ ਹੈ .
modern hives also enable beekeepers to transport bees, moving from field to field as the crop needs pollinating and allowing the beekeeper to charge for the pollination services they provide, revising the historical role of the self-employed beekeeper, and favoring large-scale commercial operations.

ਕਲੋਨੀ collapseਹਿਣ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਟਾਕਾਂ ਦੇ ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਵਿਗਾੜ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਜਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮੌਸਮ ਦੇ ਕਾਰਨ.
colony collapse disorder beekeepers in western countries have been reporting slow declines of stocks for many years, apparently due to impaired protein production, changes in agricultural practice, or unpredictable weather.

2007 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਛਪਾਕੀ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ%% ਆਏ, ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਬੇਮਿਸਾਲ ਜਾਪਦੀ ਹੈ.
in early 2007, abnormally high die-offs % of hives of european honey bee colonies occurred in north america such a decline seems unprecedented in recent history.

ਇਸ ਨੂੰ "ਕਾਲੋਨੀ ਦੇ collapseਹਿਣ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸਿਰਫ 2006 ਦੇ ਸਟੋਕੈਸਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਮ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ.
this has been dubbed "colony collapse disorder" ccd it is unclear whether this is simply an accelerated phase of the general decline due to stochastically more adverse conditions in 2006, or a novel phenomenon.

ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸੀ ਸੀ ਡੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲਗ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਕੁ ਮਧੂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ.
ccd is unique due to the lack of evidence as to what causes the sudden die-off of adult worker bees, as well as few to no dead bees found around the hive.

ਖੋਜ ਸੀਸੀਡੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਸਬੂਤ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਸੀਸੀਡੀ ਇਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੰਡਰੋਮ ਬਣਨ ਵੱਲ ਝੁਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਕੋ ਜਰਾਸੀਮ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
research is beginning to determine the causes of ccd, with the weight of evidence is leaning towards ccd being a syndrome rather than a disease, as it seems to be caused by a combination of various contributing factors rather than a single pathogen or poison.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਓਨਿਕੋਟਿਨੋਇਡਜ਼ ਨਾਮੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੋਖਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਨਿਓਨੀਕੋਟੀਨੋਇਡ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
however, in april 2013, after a report was released by the european food safety authority identifying the significant risks of the class of pesticides called neonicotinoids, the european union called for a two-year restriction on neonicotinoid pesticides.

2015 ਵਿੱਚ, 11 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਨੈਨੀਕੋਟੀਨੋਇਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਕਲੋਨੀ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਇਆ.
in 2015, an 11-year british study showed a definitive relationship between increasing agricultural use of neonicotinoid and escalating honey bee colony losses at a landscape level.

ਨਿਓਨਿਕੋਟਿਨੋਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਸੀਡੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਫੀਲਡ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
this is the first field study to establish a link between neonicotinoids and ccd.

2007 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਸੀਸੀਡੀ ਨੂੰ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਤੀਬਰ ਅਧਰੰਗ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
a 2007 study linked ccd with israeli acute paralysis virus at a level of statistic significance.

ਆਈਏਪੀਵੀ 83.3% ਛਪਾਕੀ ਵਿੱਚ ਸੀਸੀਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਤ ਕੀਮਤ 96.1% ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੀਸੀਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੂਤਕਾਰੀ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iapv was found in 83.3% of hives with ccd, and has a predictive value of 96.1%, making it one of the most probable candidates as the infectious agent in ccd.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਭਵ ਧਾਰਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
one other possible hypothesis is that the bees are falling victim to a combination of insecticides and parasites.

ਫਰਲ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਵਿੰਗ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਡੀਡਬਲਯੂਵੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਲਈ ਸੰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
feral honey bees are prone to high levels of deformed wing virus dwv .

ਵਰੋਆ ਪੈਸਾ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਪੁੰਗਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਹੇਮੋਲਿਮਫ ਨੂੰ ਚੂਸਣ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਇਰਰੋਸਿਸ ਦੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the varroa mite thrives in honey bee colonies by sucking the hemolymph of honey bees, causing open wounds that are susceptible to varroosis.

ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੀਡਬਲਯੂਵੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀਰੋਸਿਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ.
higher levels of dwv are more prevalent in colonies that are not being treated for varroosis.

ਤੰਬਾਕੂ ਰਿੰਗ ਸਪਾਟ ਵਾਇਰਸ ਟੀ ਆਰ ਐਸ ਵੀ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
tobacco ring spot virus trsv spreads and negatively affects the health of honey bees indirectly.

ਟੀਆਰਐਸਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਸਟ ਸੀਮਾ ਹੈ.
trsv has a wide host range.

ਇਹ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਤੋਂ, ਵੈਰੋਆ ਮਾਈਟਜ਼ ਵਰਗੇ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਵਰਗੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it can be transmitted from infected plant hosts, through parasites such as varroa mites, and ultimately infect insects like the honey bee.

ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿਚ, ਇਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਅਪੋਸੀਫਲਸ ਬੋਰਾਲਿਸ ਲਾਰਵੇ, ਇਕ ਪਰਜੀਵੀ ਫਲਾਈ ਲੱਭੀ ਜੋ ਭੌਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਟੈਸਟ ਟਿ .ਬ ਸੀ ਸੀ ਡੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ.
in january 2012, a researcher discovered apocephalus borealis larvae, a parasitic fly known to prey on bumble bees and wasps, in a test tube containing a dead honey bee believed to have been affected by ccd.

ਅੱਜ ਤੱਕ ਸੀਸੀਡੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ ਸੁਝਾਏ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹਨ.
no effective preventative measures against ccd have been suggested to date.

2015 ਤਕ, ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਘਾਟੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸੀਸੀਡੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਯੂਐੱਸਡੀਏ ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
as of 2015, beehive losses remain high but not due to ccd but to other factors as reported by the usda.

ਜੀਵਨ-ਚੱਕਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ eusocial ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਉਪਜਾ female femaleਰਤ ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਡ੍ਰੋਨ ਮਧੂ, ਜਾਂ ਉਪਜਾ ma ਨਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਰਜੀਵ ਮਹਿਲਾ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
lifecycle as in a few other types of eusocial bees, a colony generally contains one queen bee, a fertile female seasonally up to a few thousand drone bees, or fertile males and tens of thousands of sterile female worker bees.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵੇਰਵੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਿ ਆਂਡੇ ਇਕੱਲੇ ਇਕ ਮੋਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿਚ ਇਕ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
details vary among the different species of honey bees, but common features include eggs are laid singly in a cell in a wax honeycomb, produced and shaped by the worker bees.

ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਣੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ.
using her spermatheca, the queen actually can choose to fertilize the egg she is laying, usually depending on into which cell she is laying.

ਡਰੋਨ ਗੈਰ-ਚਾਲੂ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੈਪਲੋਇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਦਾ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੱਖੀਆਂ ਖਾਦ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਇਮੈਂਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
drones develop from unfertilised eggs and are haploid, while females queens and worker bees develop from fertilised eggs and are diploid.

ਲਾਰਵੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਬੂਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
larvae are initially fed with royal jelly produced by worker bees, later switching to honey and pollen.

ਅਪਵਾਦ ਇਕ ਲਾਰਵਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ 'ਤੇ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏਗੀ.
the exception is a larva fed solely on royal jelly, which will develop into a queen bee.

ਲਾਰਵਾ ਸੈੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਕੂਨ ਨੂੰ ਕਤਾਉਣ ਅਤੇ ਪਪੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
the larva undergoes several moultings before spinning a cocoon within the cell, and pupating.

ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਕਰ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਨਰਸ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛਪਾਕੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲਾਰਵੇ ਨੂੰ ਖੁਆਓ.
young worker bees, sometimes called "nurse bees", clean the hive and feed the larvae.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ-ਉਤਪਾਦਕ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਐਟ੍ਰੋਫੀ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਘੀ ਸੈੱਲ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
when their royal jelly-producing glands begin to atrophy, they begin building comb cells.

ਉਹ ਬੁੱ becomeੇ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪਰਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਛਪਾਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ.
they progress to other within-colony tasks as they become older, such as receiving nectar and pollen from foragers, and guarding the hive.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਿਰ ਵੀ, ਇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਥਿਤੀ ਉਡਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਛਪਾਕੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ.
later still, a worker takes her first orientation flights and finally leaves the hive and typically spends the remainder of her life as a forager.

ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੱਖੀਆਂ ਖਾਣਾ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਮੱਖੀ ਡਾਂਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ "ਡਾਂਸ" ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈਗਗਲ ਡਾਂਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. .
worker bees cooperate to find food and use a pattern of "dancing" known as the bee dance or waggle dance to communicate information regarding resources with each other this dance varies from species to species, but all living species of apis exhibit some form of the behavior.

ਜੇ ਸਰੋਤ ਛਪਾਕੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਘੱਟ ਖਾਸ ਨ੍ਰਿਤ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਗੋਲ ਡਾਂਸ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if the resources are very close to the hive, they may also exhibit a less specific dance commonly known as the "round dance".

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਕੰਬਦੇ ਨਾਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਸੀਵਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
honey bees also perform tremble dances, which recruit receiver bees to collect nectar from returning foragers.

ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁਈਆਂ ਆਪਣੀ ਘਰੇਲੂ ਬਸਤੀ ਤੋਂ ਡਰੋਨ ਕਲੀਸਿਯਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
virgin queens go on mating flights away from their home colony to a drone congregation area, and mate with multiple drones before returning.

ਡਰੋਨ ਸੰਗੀਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਰਦੇ ਹਨ.
the drones die in the act of mating.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਸਤੀ ਦੇ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ.
queen honey bees do not mate with drones from their home colony.

ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਇਕੱਲੇ ਰਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰ "ਸਮੂਹਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮੇਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
colonies are established not by solitary queens, as in most bees, but by groups known as "swarms", which consist of a mated queen and a large contingent of worker bees.

ਇਹ ਸਮੂਹ ਮਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੀਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸਥਾਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੈ.
this group moves en masse to a nest site which was scouted by worker bees beforehand and whose location is communicated with a special type of dance.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਝੁੰਡ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋਮ ਕੰਘੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਝਾੜੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
once the swarm arrives, they immediately construct a new wax comb and begin to raise new worker brood.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਵਨੀ ਮਧੂ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੇਸਪਿਡ ਭੱਠੀ ਦੇ ਕਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਆਲ੍ਹਣੇ ਪਾਏ ਹਨ.
this type of nest founding is not seen in any other living bee genus, though several groups of vespid wasps also found new nests by swarming sometimes including multiple queens .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡੰਗ ਰਹਿਤ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਆਲ੍ਹਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਇਕ ਰਾਨੀ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸੱਚੀ "ਝੁੰਡ" ਨਹੀਂ ਹੈ.
also, stingless bees will start new nests with large numbers of worker bees, but the nest is constructed before a queen is escorted to the site, and this worker force is not a true "swarm".

ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਉਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 10 50 ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ" ਬਣਨ ਲਈ ਛਪਾਕੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਭੀੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ.
winter survival in cold climates, honey bees stop flying when the temperature drops below about 10 50 and crowd into the central area of the hive to form a "winter cluster".

ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਕਲੱਸਟਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਮੱਖੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਦਰ ਰਹਿਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ 93 once 93 once once ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ 81 81 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਰਾਣੀ ਦੇ ਵਿਛਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the worker bees huddle around the queen bee at the center of the cluster, shivering to keep the center between 27 81 at the start of winter during the broodless period and 34 93 once the queen resumes laying.

ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਕਲੱਸਟਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮਧੂ ਮਧੂ ਬਹੁਤ ਠੰ cold ਨਾ ਹੋਵੇ.
the worker bees rotate through the cluster from the outside to the inside so that no bee gets too cold.

ਕਲੱਸਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਗਭਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the outside edges of the cluster stay at about .

ਮੌਸਮ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸਮੂਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the colder the weather is outside, the more compact the cluster becomes.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
during winter, they consume their stored honey to produce body heat.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਮੌਸਮ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 33 ਤੋਂ 110 ਐਲ ਬੀ ਤੱਕ ਹੈ.
the amount of honey consumed during the winter is a function of winter length and severity, but ranges in temperate climates from 15 to 50 kilograms 33 to 110 lb .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਿਸ ਸੀਰੇਨਾ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਥਰਮੋਰਗੂਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ inੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in addition, certain bees, including the western honey bee as well as apis cerana, are known to engage in effective methods of nest thermoregulation systems during periods of varying temperature including the summer as well as the winter.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਫੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during the summer, however, this is achieved through fanning and water evaporation from water collected in various fields.

ਅਪਿਸ ਦੀਆਂ ਪਰਾਗਿਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸਧਾਰਣਵਾਦੀ ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ.
pollination species of apis are generalist floral visitors, and pollinate a large variety of plants, but by no means all plants.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਿਰਫ ਏ. ਮੇਲਫ਼ੇਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਪਰਾਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
of all the honey bee species, only a. mellifera has been used extensively for commercial pollination of crops and other plants.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਾਗਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the value of these pollination services is commonly measured in the billions of dollars.

ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 66 ਪੌਂਡ ਪਰਾਗ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
bees collect 66 lb of pollen per year, per hive.

ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੂਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nutrition honey bees obtain all of their nutritional requirements from a diverse combination of pollen and nectar.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਲਈ ਬੂਰ ਇਕਲੌਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤ ਹੈ.
pollen is the only natural protein source for honey bees.

ਬਾਲਗ ਵਰਕਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ 66-74% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 3.4-4.3 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪਰਾਗ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
adult worker honey bees consume 3.4-4.3 mg of pollen per day to meet a dry matter requirement of 66-74% protein.

ਇਕ ਲਾਰਵਾ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿਚ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 125-187.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪਰਾਗ ਜਾਂ 25-37.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the rearing of one larva requires 125-187.5 mg pollen or 25-37.5 mg protein for proper development.

ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਐਮਿਨੋ ਐਸਿਡਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 10 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਮੇਥੀਓਨਾਈਨ, ਟ੍ਰਾਈਪਟੋਫਨ, ਅਰਜੀਨਾਈਨ, ਲਾਈਸਾਈਨ, ਹਿਸਟਿਡਾਈਨ, ਫੇਨੀਲੈਲਾਇਨਾਈਨ, ਆਈਸੋਲੀਸੀਨ, ਥ੍ਰੋਨੀਨ, ਲਿineਸੀਨ ਅਤੇ ਵਾਲਿਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
dietary proteins are broken down into amino acids, ten of which are considered essential to honey bees methionine, tryptophan, arginine, lysine, histidine, phenylalanine, isoleucine, threonine, leucine, and valine.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਮਿਨੋ ਐਸਿਡਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਲੀਸੀਨ, ਆਈਸੋਲੀucਸਾਈਨ ਅਤੇ ਵਾਲਿਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਵੱਜੋ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰੂਡ ਪਾਲਣ ਲਈ ਅਰਜੀਨਾਈਨ ਅਤੇ ਲਾਈਸਾਈਨ ਦੀ ਉੱਚਿਤ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
of these amino acids, honey bees require highest concentrations of leucine, isoleucine, and valine, however elevated concentrations of arginine and lysine are required for brood rearing.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਬੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਾਇਓਟਿਨ, ਫੋਲਿਕ ਐਸਿਡ, ਨਿਕੋਟਿਨਮਾਈਡ, ਰਿਬੋਫਲੇਵਿਨ, ਥਿਆਮਾਈਨ, ਪੈਂਟੋਥੀਨੇਟ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲਾਰਵਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪਾਈਰੀਡੋਕਸਾਈਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
in addition to these amino acids, some b vitamins including biotin, folic acid, nicotinamide, riboflavin, thiamine, pentothenate, and most importantly, pyridoxine are required to rear larvae.

ਪਿਰੀਡੋਕਸਾਈਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੋਟੇ ਮੋਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਘੱਟ ਮਾੜੇਪਣ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
pyridoxine is the most prevalent b vitamin found in royal jelly and concentrations vary throughout the foraging season with lowest concentrations found in may and highest concentrations found in july and august.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਪਾਈਰੀਡੋਕਸਾਈਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ.
honey bees lacking dietary pyridoxine were unable to rear brood.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ 0.8% ਤੋਂ 18.9% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਾਗ ਵੀ ਇਕ ਲਿਪਿਡ ਸਰੋਤ ਹੈ.
pollen is also a lipid source for honey bees ranging from 0.8% to 18.9%.

ਲਿਪਿਡਜ਼ ਬ੍ਰੂਡ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਾਇਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੂਰਵਗਾਮੀਆਂ ਲਈ metabolized ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
lipids are metabolized during the brood stage for precursors required for future biosynthesis.

ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਡੀ, ਈ ਅਤੇ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੁਧਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
fat-soluble vitamins a, d, e, and k are not considered essential but have shown to significantly improve the number of brood reared.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ 24-ਮੈਥਿਲੇਨੈਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਟੀਰੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੂਰ ਤੋਂ ਫਾਈਟੋਸਟ੍ਰੋਲਜ਼ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫਾਈਟੋਸਟ੍ਰੋਲਜ਼ ਤੋਂ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ.
honey bees ingest phytosterols from pollen to produce 24-methylenecholesterol and other sterols as they cannot directly synthesize cholesterol from phytosterols.

ਨਰਸ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਕੋਲ ਬ੍ਰੂਡ ਫੂਡ ਦੁਆਰਾ ਲਾਰਵੇ ਲਈ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੀਰੌਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
nurse bees have the ability to selectively transfer sterols to larvae through brood food.

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁਕਰੋਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nectar is collected by foraging worker bees as a source of water and carbohydrates in the form of sucrose.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਆਹਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੋਨੋਸੈਕਰਾਇਡ ਫਰੂਟੋਜ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹੇਮੋਲਿਮਫ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੂਗਰ ਟ੍ਰੈਲੋਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਡਿਸਚਾਰਾਈਡ ਹੈ.
the dominant monosaccharides in honey bee diets are fructose and glucose but the most common circulating sugar in hemolymph is trehalose which is a disaccharide consisting of two glucose molecules.

ਬਾਲਗ ਵਰਕਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 4 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਉਪਯੋਗਯੋਗ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਰਵੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲਗਭਗ 59.4 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
adult worker honey bees require 4 mg of utilizable sugars per day and larvae require about 59.4 mg of carbohydrates for proper development.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਓਸੋਮੋਟਿਕ ਹੋਮੋਸਟੇਸਿਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਤਰਲ ਪੱਕਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਭਾਖਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਛਪਾਕੀ ਨੂੰ ਠੰ toਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
honey bees require water to maintain osmotic homeostasis, prepare liquid brood food, and to cool the hive through evaporation.

ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a water needs can generally be met by nectar foraging as it has high water content.

ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗਰਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਛੱਤੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਦੀਆਂ ਜਾਂ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
occasionally on hot days or when nectar is limited, foragers will collect water from streams or ponds to meet the needs of the hive.

ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਹਿਦ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਭੰਡਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਵਿੱਚ ਕਲੋਨੀ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
bee products honey honey is the complex substance made when the nectar and sweet deposits from plants and trees are gathered, modified, and stored in the honeycomb by honey bees as a food source for the colony.

ਆਪਿਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਿਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਏ. ਮੈਲੀਫੇਰਾ ਅਤੇ ਏ. ਸੀਰਾਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤਕ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
all living species of apis have had their honey gathered by indigenous peoples for consumption, though for commercial purposes, only a. mellifera and a. cerana have been used to any degree.

ਸ਼ਹਿਦ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਿਰਮਲੇ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
honey is sometimes also gathered by humans from the nests of various stingless bees.

1911 ਵਿਚ, ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨੇ ਲਗਭਗ 48,000 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਉਡਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ ਇਕ ਲੀਟਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ.
in 1911, a bee culturist estimated a quart about a litre of honey represented bees flying over an estimated 48,000 miles to gather the nectar needed to produce the honey.

ਅਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸੁਕਰੋਸ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰਲ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
nectar nectar, a liquid high in sucrose, is produced in plant glands known as nectaries.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਲਈ energyਰਜਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖਪਾਤ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it is an important energy resource for honey bees and plays a significant role in foraging economics and evolutionary differentiation between different subspecies.

ਇਹ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ, ਏ. ਸਕੂਟੇਲਟਾ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤਾਪਮਾਨ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਕੱਚੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it was proposed through an experiment conducted with the african honey bee, a. m. scutellata, that nectar temperature impacts the foraging decisions of honey bees.

ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਮਰ ਦੇ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
beeswax worker bees of a certain age secrete beeswax from a series of glands on their abdomens.

ਕੰਘੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਟੋਪੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਮੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they use the wax to form the walls and caps of the comb.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਧੂਮੱਖ ਨੂੰ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as with honey, beeswax is gathered by humans for various purposes.

ਬੂਰ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬੂਰ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਬੂਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਛਪਾਕੀ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
pollen bees collect pollen in their pollen baskets and carry it back to the hive.

ਛਪਾਕੀ ਵਿੱਚ, ਪਰਾਗਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬ੍ਰੂਡ ਪਾਲਣ ਦੌਰਾਨ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the hive, pollen is used as a protein source necessary during brood-rearing.

ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ, ਏ. ਮੇਲਿਫਰਾ ਅਤੇ ਏ. ਸੀਰਾਨਾ ਦੇ ਛਪਾਕੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੂਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in certain environments, excess pollen can be collected from the hives of a. mellifera and a. cerana.

ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ ਪੂਰਕ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is often eaten as a health supplement.

ਹੱਥ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੂਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਮੱਧਮ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੱlenੀ ਗਈ ਬੂਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਚਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ. bees ਤੱਕ.
it also has been used with moderate success as a source of pollen for hand pollination however, pollen collected by bees and harvested for pollination must be used within a few hours because it loses its potency rapidly, possibly because of the effects of enzymes or other chemicals from the bees.

ਮੱਖੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਬੂਰ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਗਲੈਂਡੂਲਰੀ ਸਿਕ੍ਰੈੱਸ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਖੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਘੀ ਵਿਚ ਉਗ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
bee bread worker bees combine pollen, honey and glandular secretions and allow it to ferment in the comb to make bee bread.

ਫਰਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬੂਰ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ.
the fermentation process releases additional nutrients from the pollen and can produce antibiotics and fatty acids which inhibit spoilage.

ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਰਸ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਖਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਿਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਾਈਪੋਫੈਰਜੀਅਲ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਲਾਰਵਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
bee bread is eaten by nurse bees younger workers who then produce the protein-rich royal jelly needed by the queen and developing larvae in their hypopharyngeal glands.

ਪ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਪ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਜਾਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਗਿੱਲੇ, ਰਾਲਾਂ, ਬੱਲਸਾਮਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
propolis propolis or bee glue is created from resins, balsams, and tree saps.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਕਿਸਮਾਂ ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਿਚ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਛਪਾਕੀ ਵਿਚ ਚੀਰ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
those species of honey bees that nest in tree cavities use propolis to seal cracks in the hive.

ਬੁੱਧੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਪਰਛਾ ਕੇ ਕੀੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਇੱਕ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਖੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dwarf honey bees use propolis to defend against ants by coating the branch from which their nest is suspended to create a sticky moat.

ਪ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਪੂਰਕ ਵਜੋਂ ਖਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
propolis is consumed by humans as a health supplement in various ways and also used in some cosmetics.

ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਰੂਪ ਰੂਪ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇੱਕੋ ਲਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ.
sexes and castes a caste is a different form, morphologically or reproductively, within the same sex of a species.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਡਰੋਨ, ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ.
honey bees have three castes drones, workers, and queens.

ਡਰੋਨ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ femaleਰਤਾਂ ਹਨ.
drones are male, while workers and queens are female.

ਡਰੋਨ ਮਾਲਜ਼, ਜਾਂ ਡ੍ਰੋਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈਪਲਾਈਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
drones males, or drones, are typically haploid, having only one set of chromosomes.

ਉਹ ਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਖਾਦ ਨਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਦੀ ਹੈ.
they are produced by the queen if she chooses not to fertilize an egg or by an unfertilized laying worker.

ਡਿਪਲੋਇਡ ਡਰੋਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕੋਈ ਅੰਡਾ ਖਾਦ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਣ ਐਲੀਲ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ.
diploid drones may be produced if an egg is fertilized but is homozygous for the sex-determination allele.

ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ 24 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪਤਝੜ ਤਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
drones take 24 days to develop and may be produced from summer through autumn.

ਡ੍ਰੋਨਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮੇਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
drones have large eyes used to locate queens during mating flights.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਟਿੰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
they do not have a stinger.

ਵਰਕਰ ਵਰਕਰਜ਼ ਕੋਲ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੇ ਦੋ ਸੈੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
workers workers have two sets of chromosomes.

ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਚੋਣਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਤੋਂ ਖਾਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
they are produced from an egg that the queen has selectively fertilized from stored sperm.

ਕਾਮੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 21 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
workers typically develop in 21 days.

ਇਕ ਆਮ ਬਸਤੀ ਵਿਚ 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਕਰ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
a typical colony may contain as many as 60,000 worker bees.

ਕਾਮੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਡਰੋਨ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
workers exhibit a wider range of behaviors than either queens or drones.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕੈਪਟਡ ਬ੍ਰੂਡ ਸੈੱਲ ਫੀਡ ਬਰੋਡ ਦੁਆਰਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸਾਫ਼ ਛਪਾਕੀ, ਗਾਰਡ ਡਿ dutyਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਾਰਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
their duties change upon the age of the bee in the following order beginning with cleaning out their own cell after eating through their capped brood cell feed brood, receive nectar, clean hive, guard duty, and foraging.

ਕੁਝ ਕਾਮੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "hive" ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੱ removingਣਾ.
some workers engage in other specialized behaviors, such as "undertaking" removing corpses of their nestmates from inside the hive .

ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੂਰ ਟੋਕਰੀ ਦੇ ਕੋਰਬਿਕੁਲਾ, ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ, ਬ੍ਰੂਡ-ਫੀਡਿੰਗ ਗਲੈਂਡਜ ਅਤੇ ਸਟਿੰਗ ਤੇ ਬਾਰਵਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
workers have morphological specializations, including the pollen basket corbicula , abdominal glands that produce beeswax, brood-feeding glands, and barbs on the sting.

ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਕਲੋਨੀ ਰਾਣੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
under certain conditions for example, if the colony becomes queenless , a worker may develop ovaries.

ਕੁਈਨਜ਼ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲਾਰਵੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ ਖੁਆਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸ਼ਾਹੀ ਜੈਲੀ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਬੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੂਰ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਦੋਂ ਲਾਰਵਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
queens queen honey bees are created at the decision of the worker bees by feeding a larva only royal jelly throughout its development, rather than switching from royal jelly to a mixture of honey and pollen known as bee bread once the larva passes three days of age.

ਕੁਈਨਜ਼ ਵੱਡੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 16 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਮੋਰਫੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
queens are produced in oversized cells and develop in only 16 days they differ in morphology and behavior from worker bees.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਕੋਲ ਅੰਡਾਸ਼ਯਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੇਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣੂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ.
in addition to the greater size of the queen, she has a functional set of ovaries, and a spermatheca, which stores and maintains sperm after she has mated.

ਏਪੀਸ ਕੁਈਨਜ਼ ਬਹੁ-ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ femaleਰਤ ਦੇ ਮੇਲ ਲਈ, ਪੌਲੀਅੈਂਡਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ.
apis queens practice polyandry, with one female mating with multiple males.

ਇੱਕ ਅਪਿਸ ਰਾਣੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਮਿਲਾਵਟ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਐਪੀਸ ਨਿਗਰੋਸਿੰਕਟਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਕੁਈਂਜ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਮਿਲਾਵਟ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਰਾਣੀ 42 ਤੋਂ 69 ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the highest documented mating frequency for an apis queen is in apis nigrocincta, where queens mate with an extremely high number of males with observed numbers of different matings ranging from 42 to 69 drones per queen.

ਕਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਡੰਗ ਵਰਗਾ ਕੰ queੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਮਧੂਮੱਖੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
the sting of queens is not barbed like a worker's sting, and queens lack the glands that produce beeswax.

ਇਕ ਵਾਰ ਮੇਲ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਣੀਆਂ ਹਰ ਦਿਨ ਵਿਚ 2,000 ਅੰਡੇ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
once mated, queens may lay up to 2,000 eggs per day.

ਉਹ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੇਰੋਮੋਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they produce a variety of pheromones that regulate behavior of workers, and helps swarms track the queen's location during the migratory phase.

ਰੱਖਿਆ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਿੰਤਤ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਇੱਕ ਫੇਰੋਮੋਨ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
defense all honey bees live in colonies where the workers sting intruders as a form of defense, and alarmed bees release a pheromone that stimulates the attack response in other bees.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਈਮੇਨੋਪਟੇਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਟਿੰਗ ਤੇ ਛੋਟੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ ਵਰਕਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
the different species of honey bees are distinguished from all other bee species and virtually all other hymenoptera by the possession of small barbs on the sting, but these barbs are found only in the worker bees.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡੰਗ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਥੈਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਆਟੋਟੋਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਸਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੈਂਗਲੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋਣ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the sting and associated venom sac of honey bees are also modified so as to pull free of the body once lodged autotomy , and the sting apparatus has its own musculature and ganglion, which allow it to keep delivering venom once detached.

ਅਲਾਰਮ ਫੇਰੋਮੋਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਲੈਂਡ ਵੀ ਸਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ.
the gland which produces the alarm pheromone is also associated with the sting apparatus.

ਏਮਬੇਡਡ ਸਟਿੰਗਰ ਵਾਧੂ ਅਲਾਰਮ ਫੇਰੋਮੋਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ looseਿੱਲੇ ਪੈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਟਿੰਗ ਸਾਈਟ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the embedded stinger continues to emit additional alarm pheromone after it has torn loose other defensive workers are thereby attracted to the sting site.

ਸਟਿੰਗ ਦਰਜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ looseਿੱਲੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the worker dies after the sting becomes lodged and is subsequently torn loose from the bee's abdomen.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਪੀਟੌਕਸਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਮਲਾਈਟਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਫਾਸਫੋਲੀਪੇਸ ਏ 2 ਹੈ.
the honey bee's venom, known as apitoxin, carries several active components, the most abundant of which is melittin, and the most destructive is phospholipase a2.

ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਟਿੰਗ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਰਬ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਡੰਡਾ ਮਾਸੂਮ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this complex apparatus, including the barbs on the sting, is thought to have evolved specifically in response to predation by vertebrates, as the barbs do not usually function and the sting apparatus does not detach unless the sting is embedded in fleshy tissue.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸਟਿੰਗ ਹੋਰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਝਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਖਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਪੀਸ ਸੇਰੇਨਾ ਜਾਪੋਨਿਕਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਵੱਡੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਭੱਠੀ ਜਿਵੇਂ.
while the sting can also penetrate the membranes between joints in the exoskeleton of other insects and is used in fights between queens , in the case of apis cerana japonica, defense against larger insects such as predatory wasps e.g.

ਏਸ਼ੀਅਨ ਦੈਂਤ ਦਾ ਸਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰੂ ਪੱਧਰ' 'ਤੇ' 'ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋਰਦਾਰ vibੰਗ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ.
asian giant hornet is usually performed by surrounding the intruder with a mass of defending worker bees, which vibrate their muscles vigorously to raise the temperature of the intruder to a lethal level "balling" .

ਪਹਿਲਾਂ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਗੇਂਦ ਵਿਚਲੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
previously, heat alone was thought to be responsible for killing intruding wasps, but recent experiments have demonstrated the increased temperature in combination with increased carbon dioxide levels within the ball produce the lethal effect.

ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਜਾਂ ਨੁਕਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ 'ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this phenomenon is also used to kill a queen perceived as intruding or defective, an action known to beekeepers as 'balling the queen', named for the ball of bees formed.

ਮੱਖੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਚਾਅ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
defense can vary based on the habitat of the bee.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੁੱਲੇ ਕੰਘੇ, ਏ. ਡੋਰਸਤਾ, ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸਿਗਨਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ "ਮੈਕਸੀਕਨ ਲਹਿਰ" ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਘਣੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ. ਕੰਘੀ ਦੀ ਸਤਹ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਧੂ ਮਧੂ ਮੋਟੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਫਿਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in the case of those honey bee species with open combs e.g., a. dorsata , would-be predators are given a warning signal that takes the form of a "mexican wave" that spreads as a ripple across a layer of bees densely packed on the surface of the comb when a threat is perceived, and consists of bees momentarily arching their bodies and flicking their wings.

ਗੁਫਾ ਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਪੀਸ ਸੇਰੇਨਾ, ਆਪਿਸ ਮੇਲਿਫਰਾ, ਅਤੇ ਐਪਿਸ ਨਿਗਰੋਸਿਂਕਟਾ, ਇਹਨਾਂ ਖਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in cavity dwelling species such as apis cerana, apis mellifera, and apis nigrocincta, entrances to these cavities are guarded and checked for intruders in incoming traffic.

ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਮ "ਸਰੀਰ ਕੰਬਣਾ," ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ndਿੱਡ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਰਗਾ ਝਰਖਾ ਵਰਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
another act of defense against nest invaders, particularly wasps, is "body shaking," a violent and pendulum like swaying of the abdomen, performed by worker bees.

ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਬੰਬੂਸ ਹਾਰਟੋਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਚਾਰੇ ਹਨ.
competition honey bees are known to compete largely with bombus hortorum, a bumblebee species, because they forage at the same sites.

ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਬੰਬਰੀ ਚਾਰੇ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
to resolve the issue and maximize both their total consumption during foraging, bumblebees forage early in the morning, while honey bees forage during the afternoon.

ਸੰਚਾਰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਿਹਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਚ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੋਤ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
communication honey bees are known to communicate through many different chemicals and odors, as is common in insects, but also using specific behaviors such as dances that convey information about the quality and type of resources in the environment, and where these resources are located.

ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਤਕ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਐਪੀਸ ਐਡਰੈਨੀਫਾਰਮਿਸ ਅਤੇ ਏ ਫਲੋਰੀਆ, ਕੰਘੀ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖਿਤਿਜੀ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਵਰਕਰ ਮੱਖੀਆਂ ਹਨ. ਸਰੋਤ ਦੀ ਅਸਲ ਕੰਪਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਡਾਂਸ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਓ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਭਰਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
the details of the signalling being used vary from species to species for example, the two smallest species, apis andreniformis and a. florea, dance on the upper surface of the comb, which is horizontal not vertical, as in other species , and worker bees orient the dance in the actual compass direction of the resource to which they are recruiting.

ਐਪੀਸ ਮੇਲਿਫਰਾ ਕਾਰਨੀਕਾ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਆਪਣੇ ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਹੀ ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਜਕ ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਅਸਿਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
apis mellifera carnica honey bees use their antennae asymmetrically for social interactions with a strong lateral preference to use their right antennae.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਟਕਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
there has been speculation as to honeybee consciousness.

ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਫ੍ਰਾਂਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਪਹਿਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
symbolism the bee was revived as a symbol of government by emperor napoleon i of france.

ਦੋਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੀ ਦਾਤ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਸਹ ਕਰਦੇ ਹਨ.
both the hindu atharva veda and the ancient greeks associated lips anointed with honey with the gift of eloquence and even of prescience.

ਡੇਲਫੀ ਵਿਖੇ ਪੁਜਾਰੀ "ਡੇਲਫਿਕ ਬੀ" ਸੀ.
the priestess at delphi was the "delphic bee".

ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਮਧੂ".
the quran has a chapter titled "the bee".

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਅਕਸਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਅਰਜਿਸਟਲ ਅਤੇ ਪਲਾਟੋ ਵਿਚ ਵਰਜੀਲ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸੇਨੇਕਾ ਅਤੇ ਈਰੇਸਮ ਵਿਚ ਸੇਨੇਕਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਅਤੇ ਟਾਲਸਤਾਏ ਵਿਚ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a community of honey bees has often been employed throughout history by political theorists as a model of human society this image occurs in aristotle and plato in virgil and seneca in erasmus and shakespeare in marx and tolstoy.

ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਜੀ ਉੱਠਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਰਵੇਵਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ.
honey bees, signifying immortality and resurrection, were royal emblems of the merovingians.

ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਵੀ ਬਰਬੇਰੀਨੀ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
the bee also is the heraldic emblem of the barberini.

ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਨੀ ਮਧੂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਚੱਕਰ 2012 ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਹਨੀ ਮਧੂ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਸਵਿੱਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਅੱਗੇ ਐਡਮ, ਭਰਾ.
see also bees and toxic chemicals honey bee life cycle more than 2012 swiss documentary film on the current state of honey bees and beekeeping honeybee starvation references further reading adam, brother.

ਮਧੂ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਤਣੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ.
in search of the best strains of bees.

ਹੇਬਡਨ ਬ੍ਰਿਜ, ਡਬਲਯੂ. ਯੌਰਕਸ ਨਾਰਦਨ ਬੀ ਬੁੱਕਜ਼, 1983.
hebden bridge, w. yorks northern bee books, 1983.

ਐਡਮ, ਭਰਾ.
adam, brother.

ਬੇਕਫਾਸਟ ਐਬੀ ਵਿਖੇ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ.
bee-keeping at buckfast abbey.

ਗੇਡਿੰਗਟਨ, ਨੌਰਥਾਂਟਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 1975.
geddington, northants british bee publications, 1975.

ਐਲਡਰਸੀ-ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਐਚ. ਜ਼ੂਮੋਰਫਿਕ ਨਿ animal ਐਨੀਮਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ.
aldersey-williams, h. zoomorphic new animal architecture.

ਲੰਡਨ ਲੌਰੇਂਸ ਕਿੰਗ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, 2003.
london laurence king publishing, 2003.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਡਰ, ਪੀ. ਰਫ ਮੈਜਿਕ ਏ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ ਸਿਲਵੀਆ ਪਲਾਥ.
alexander, p. rough magic a biography of sylvia plath.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਤੋਂ ਕੇਪ ਪ੍ਰੈਸ, 2003.
new york da capo press, 2003.

ਐਲਨ, ਐਮ. ਡਾਰਵਿਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫੁੱਲ.
allan, m. darwin and his flowers.

ਲੰਡਨ ਫੈਬਰ ਐਂਡ ਫੈਬਰ, 1977.
london faber & faber, 1977.

ਅਲਸਟਨ, ਐਫ ਸਕੈਪਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ.
alston, f. skeps, their history, making and use.

ਹੇਬਡਨ ਬ੍ਰਿਜ, ਡਬਲਯੂ. ਯੌਰਕਸ ਨਾਰਦਨ ਬੀ ਬੁੱਕਜ਼, 1987.
hebden bridge, w. yorks northern bee books, 1987.

ਬੈਰੇਟ, ਪੀ. ਇਮੀਗ੍ਰੈਂਟ ਬੀਜ਼ 1788 ਤੋਂ 1898, 1995.
barrett, p. the immigrant bees 1788 to 1898, 1995.

ਬੈਰੇਟ, ਪੀ. ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਟਨ.
barrett, p. william cotton.

ਬਿuਜ਼, ਜੇ. ਹਨੀ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ.
beuys, j. honey is flowing in all directions.

ਹੀਡਲਬਰਗ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸਟੇਕ, 1997.
heidelberg edition staeck, 1997.

ਬੇਵਾਨ, ਈ. ਹਨੀ-ਮਧੂ ਇਸ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ.
bevan, e. the honey-bee its natural history, physiology and management.

ਲੰਡਨ ਬਾਲਡਵਿਨ, ਕ੍ਰੈਡੋਕ ਐਂਡ ਜੋਏ, 1827.
london baldwin, cradock & joy, 1827.

ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਬਿੱਲ, ਐਲ.
bill, l. for the love of bees.

ਨਿtonਟਨ ਐਬੋਟ, ਡੇਵੋਨ ਡੇਵਿਡ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ, 1989.
newton abbot, devon david & charles, 1989.

ਬੋਡੇਨਹੀਮਰ, ਐਫ.ਐੱਸ
bodenheimer, f.s.

1951 ਵਿਚ ਹਿ humanਮਨ ਫੂਡ ਦਿ ਹੇਗ ਡਾ. ਡਬਲਯੂ. ਜੰਕ ਵਜੋਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ.
insects as human food the hague dr. w. junk, 1951.

ਬਰਥਵੈਲ, ਡੀ., ਬਰਥਵੈਲ, ਪੀ. ਫੂਡ ਇਨ ਪੁਰਾਤਨਤਾ.
brothwell, d., brothwell, p. food in antiquity.

ਲੰਡਨ ਥੈਮਸ ਐਂਡ ਹਡਸਨ, 1969.
london thames & hudson, 1969.

ਐਂਗੇਲ, ਮਾਈਕਲ ਐਸ. ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਲਡੀ, ਡੇਵਿਡ 2005 ਇਨਵੋਲਯੂਸ਼ਨ ਆਫ ਇਨ ਇਨਸੈਕਟਸ.
engel, michael s. & grimaldi, david 2005 evolution of the insects.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਕਾੱਕ, ਸੁਭਾਸ਼ ਸੀ. 1991 ਹਨੀ ਬੀ ਡਾਂਸ ਲੈਂਗੁਏਜ ਕਨਟ੍ਰੋਵਾਸੀ.
kak, subhash c. 1991 the honey bee dance language controversy.

ਮੈਨਕਿkindੰਡ ਕੁਆਰਟਰਲੀ ਸਮਰ 1991.
the mankind quarterly summer 1991 .

ਐਚਟੀਐਮਐਲ ਫੁੱਲਟੈਕਸਟ ਲੈਨਮੈਨ, ਕੋਨਰ ਐੱਚ. ਦੀ ਦਿ ਪਲਾਈਟ ਬੀ ਦਾ ਬੈਲੈਡ ਆਫ਼ ਮੈਨ ਐਂਡ ਬੀ.
html fulltext lanman, connor h. the plight of the bee the ballad of man and bee.

ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ, 2008.
san francisco, 2008.

ਲਿੰਡਾਅਰ, ਮਾਰਟਿਨ 1971 ਸਮਾਜਿਕ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ.
lindauer, martin 1971 communication among social bees.

ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
harvard university press.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬੀਡੀਸੀਜ਼ਜ਼ ਡਾ. ਗਾਈਡੋ ਕੋਰਡੋਨੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮੱਖੀ ਰੋਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਐਲਰਜੀ ਲਈ ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇੱਕ ਮਸ਼ਰੂਮ ਓਰੇਗਨ ਫੀਲਡ ਗਾਈਡ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਹਨੀਬੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ, 13 ਨਵੰਬਰ, 1780 27 ਜੂਨ 1839 ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ, ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਧ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ।
external links beediseases dr. guido cordoni's honey bee diseases website the history of beekeeping local honey for allergies could a mushroom save a honeybee documentary produced by oregon field guide maharaja ranjit singh punjabi , , november 13, 1780 27 june 1839 , was the founder of the sikh empire, which came to power in the northwest of the indian subcontinent in the early half of the 19th century.

ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਚੇਚਕ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਗੁਆ ਬੈਠੀ.
he survived smallpox in infancy but lost sight in his left eye.

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜੀ.
he fought his first battle alongside his father at age 10.

ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱ expਣ ਲਈ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ" ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ.
after his father died, he fought several wars to expel the afghans in his teenage years, and was proclaimed as the "maharaja of punjab" at age 21.

ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਸਾਮਰਾਜ 1839 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ.
his empire grew in the punjab region under his leadership through 1839.

ਉਸ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ.
prior to his rise, the punjab region had numerous warring misls confederacies , twelve of which were under sikh rulers and one muslim.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ranjit singh successfully absorbed and united the sikh misls and took over other local kingdoms to create the sikh empire.

ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ।
he repeatedly defeated invasions by muslim armies, particularly those arriving from afghanistan, and established friendly relations with the british.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਬੁਨਿਆਦੀ intoਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਮ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ranjit singh's reign introduced reforms, modernization, investment into infrastructure, and general prosperity.

ਉਸਦੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
his khalsa army and government included sikhs, hindus, muslims and europeans.

ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਂਦੇੜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
his legacy includes a period of sikh cultural and artistic renaissance, including the rebuilding of the harimandir sahib in amritsar as well as other major gurudwaras, including takht sri patna sahib, bihar and hazur sahib nanded, maharashtra under his sponsorship.

ਉਹ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ, ਜਾਂ "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ੇਰ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ.
he was popularly known as sher-i-punjab, or "lion of punjab".

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਸੀ।
maharaja ranjit singh was succeeded by his son, maharaja kharak singh.

ਜੀਵਨੀ ਜੀਵਨੀ ਜੀਵਨੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਨਵੰਬਰ 1780 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗਜਪਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਸੁਕੇਰਚਕੀਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
biography early life ranjit singh was born on 13 november 1780, to mahan singh sukerchakia and raj kaur the daughter of raja gajpat singh of jind, in gujranwala, in the majha region of punjab now in pakistan .

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਕਰਚਕੀਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਭੰਗ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ.
his birth name was buddh singh, after his ancestor who was a disciple of guru gobind singh, a khalsa, and whose descendants created the sukerchakia misl before the birth of ranjit singh, which became the most powerful of many small sikh kingdoms in northwestern southern asia in the wake of the disintegrating mughal empire.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਚੱਠਾ ਸਰਦਾਰ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਰਣਜੀਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the child's name was changed to ranjit literally, "victor in battle" by his father to commemorate his army's victory over the muslim chatha chieftain pir muhammad.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੇਚਕ ਨੂੰ ਇਕ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
ranjit singh contracted smallpox as an infant, which resulted in the loss of sight in his left eye and a pockmarked face.

ਉਹ ਕੱਦ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖ਼ਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੁਝ ਲਿਖਣਾ ਜਾਂ ਲਿਖਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
he was short in stature, never schooled, and did not learn to read or write anything beyond the gurmukhi alphabet, however, he was trained at home in horse riding, musketry and other martial arts.

12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
at age 12, his father died.

ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੁੱਕਰਚੱਕੀਆ ਮਿਸਲ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੌਰ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਲਖਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।
he then inherited his father's sukkarchakkia misl estates and was raised by his mother raj kaur, who, along with lakhpat rai, also managed the estates.

ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯਤਨ ਹਸ਼ਮਤ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
the first attempt on his life was made when he was age 13, by hashmat khan, but ranjit singh prevailed and killed the assailant instead.

18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਲਖਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਸੱਸ-ਸੱਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ.
at age 18, his mother died and lakhpat rai was assassinated, and thereon he was helped by his mother-in-law from his first marriage.

ਉਸਦੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਸਦੀ ਆਦਤ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਸਨ.
in his teens, ranjit singh took to alcohol, a habit that intensified in the later decades of his life, according to the chronicles of his court historians and the europeans who visited him.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੀਫ ਖਾਧਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਹਨਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੰਗ ਕੀਤੀ.
however, he neither smoked nor ate beef, and required all officials in his court, regardless of their religion, to adhere to these restrictions as part of their employment contract.

ਵਿਆਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ ਅਤੇ ਵੀਹ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ।
marriages ranjit singh married many times, in various ceremonies, and had twenty wives.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਲਕਣ ਸੀ.
some scholars note that the information on ranjit singh's marriages is unclear, and there is evidence that he had many mistresses.

ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1889 ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਜਰਨਲ ਲੇ ਵੋਲਟਾਇਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ. ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਲੀਪ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ"।
according to khushwant singh in an 1889 interview with the french journal le voltaire, his son dalip duleep singh remarked, "i am the son of one of my father's forty-six wives".

15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
at age 15, ranjit singh married his first wife mahitab kaur, the daughter of sada kaur, the ruler of kanhaiya misl.

ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
this marriage was pre-arranged in an attempt to reconcile warring sikh misls, wherein mahitab kaur was betrothed to ranjit singh.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਆਹ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ.
however, the marriage failed, with mahitab kaur never forgiving the fact that her father had been killed by ranjit singh's father and she mainly lived with her mother after marriage.

ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਉਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਰਾਜ ਕੌਰ ਨਾਲ ਨੱਕਈ ਮਿਸਲ ਦੀ 1798 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
the separation became complete when ranjit singh married his second wife raj kaur of nakai misl in 1798.

ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਦੀ 1813 ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
mahitab kaur died in 1813.

ਰਾਜ ਕੌਰ ਨੇ ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਲਿਆ, ਨੱਕਈ ਮਿਸਲ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸਰਦਾਰ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨੱਕਈ ਦੀ ਧੀ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਰਸ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
raj kaur renamed datar kaur , the daughter of sardar ran singh nakai, the third ruler of nakai misl, was ranjit singh's second wife and the mother of his heir, kharak singh.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਰਾਜ ਕੌਰ ਤੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
she changed her name from raj kaur to avoid confusion with ranjit singh's mother.

ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਹ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਨਪਸੰਦ ਰਹੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਈ ਨਕਾਇਨ ਕਿਹਾ।
throughout her life she remained the favourite of ranjit singh, who called her mai nakain.

ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਲਈ ਇਕ ਰਣਨੀਤਕ ਫੌਜੀ ਗੱਠਜੋੜ ਲਿਆਇਆ.
like his first marriage, the second marriage brought him a strategic military alliance.

1818 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
his second wife died in 1818.

ਰਤਨ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕੌਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿਚ ਨਾ ਪਾਉਣਾ.
ratan kaur and daya kaur were wives of sahib singh bhangi of gujrat a misl north of lahore, not to be confused the state of gujarat .

ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 1811 ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲਹਿਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
after sahib singh's death, ranjit singh took them under his protection in 1811 by marrying them via the rite of , in which a cloth sheet was unfurled over each of their heads.

ਰਤਨ ਕੌਰ ਨੇ 1819 ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕੌਰ ਨੇ 1819 ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਤੇ 1821 ਵਿਚ ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ratan kaur gave birth to multana singh in 1819, and daya kaur gave birth to kashmira singh in 1819 and to pashaura singh in 1821.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 1802 ਵਿੱਚ ਮੋਰਨ ਸਰਕਾਰ, 1815 ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਕੌਰ, 1820 ਵਿੱਚ ਲਛਮੀ, 1822 ਵਿੱਚ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ, 1832 ਵਿੱਚ ਸਮਨ ਕੌਰ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁੱਦਨ, ਬਾਂਸੋ, ਗੁਲਬਹਾਰ, ਗੁਲਾਬ, ਰਾਮ ਦੇਵੀ, ਰਾਣੀ, ਬੰਨਤ, ਹਰ ਅਤੇ ਡੈਨੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਵਿਆਹ.
his other wives include moran sarkar in 1802, chand kaur in 1815, lachmi in 1820, mehatab kaur in 1822, saman kaur in 1832, as well as guddan, banso, gulbahar, gulab, ram devi, rani, bannat, har and danno before his last marriage.

ਜੀਂਦ ਕੌਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਾਥੀ ਸੀ।
jind kaur was the final spouse of ranjit singh.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ khਲਖ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਗਾਇਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਵਾਰਸ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਸੀ।
her father, manna singh aulakh, extolled her virtues to ranjit singh, who was concerned about the frail health of his only heir, kharak singh.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ 1835 ਵਿਚ 'ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਭੇਜ ਕੇ' ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
the maharaja married her in 1835 by 'sending his arrow and sword to her village'.

6 ਸਤੰਬਰ 1838 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
on 6 september 1838 she gave birth to duleep singh, who became the last maharaja of the sikh empire.

1802 ਵਿਚ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਸਜਾ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਛੱਤਰ ਲੜਕੀ ਮੋਰਨ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
punishment by the akal takht in 1802, ranjit singh married moran sarkar, a muslim nautch girl.

ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ ਨਿਹੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਆਗੂ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਸੀ।
this action, and other non-sikh activities of the maharaja, upset orthodox sikhs, including the nihangs, whose leader akali phula singh was the jathedar of the akal takht.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ ਗਈ।
when ranjit singh visited amritsar, he was called outside the akal takht, where he was made to apologise for his mistakes.

ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਇੱਕ ਇਮਲੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
akali phula singh took ranjit singh to a tamarind tree in front of the akal takht and prepared to punish him by flogging.

ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
then akali phula singh asked the nearby sikh pilgrims whether they approved of ranjit singh's apology.

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the pilgrims responded with sat sri akal and ranjit singh was released and forgiven.

ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।
sons ranjit singh had eight sons.

ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਦੂਸਰੀ ਪਤਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ।
kharak singh was the eldest from his second wife.

ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁੜਵਾਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ।
his first wife gave birth to ishar singh, who died at the age of two, and, after her separation from ranjit singh, to the twins tara singh and sher singh.

ਦੋ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਕਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨਾ ਸਿੰਘ, ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
the two widows he took under his protection and married gave birth to multana singh, kashmira singh and pashaura singh.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਪਤਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸੀ।
duleep singh was from his last wife.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਰਫ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵ-ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਮੌਤ ਮੌਤ 1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਈ ਸਿਹਤ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ranjit singh acknowledged only kharak singh and duleep singh as his biological sons death in the 1830s, ranjit singh suffered from numerous health complications as well as a stroke, which some historical records attribute to alcoholism and a failing liver.

27 ਜੂਨ, 1839 ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
on june 27, 1839, ranjit singh died in his sleep.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤ ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸਤੀ ਕੀਤੀ।
four of his wives, and seven concubines with royal titles given by ranjit singh, committed sati by burning themselves on the pyre of ranjit singh during his official cremation ceremony.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ 1707 ਵਿਚ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।
sikh empire historical context after the death of aurangzeb in 1707, the mughal empire fell apart and declined in its ability to tax or govern most of south asia.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਖਾਲਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ।
in the northwestern region, particularly the punjab, the creation of the khalsa community of sikh warriors by guru gobind singh accelerated the decay and fragmentation of the mughal power in the region.

ਛਾਪਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਅਨਿਯਮਿਤ ਖਾਲਸਾਈ ਮਿਲਿਅਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
raiding afghans attacked the indus river valleys but met resistance from both organized armies of the khalsa sikhs as well as irregular khalsa militias based in villages.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਲਈ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।
the sikhs had appointed their own zamindars, replacing the previous muslim revenue collectors, which provided resources to feed and strengthen the warriors aligned with sikh interests.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
meanwhile, colonial traders and the east india company had begun operations in india on its eastern and western coasts.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਚੌਦਾਂ ਛੋਟੇ ਲੜਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸਨ.
by the second half of the 18th century, the northwestern parts of south asia now pakistan and parts of north india were a collection of fourteen small warring regions.

ਚੌਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਮਿਸਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸੀਆਂ ਸਨ, ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਕਸੂਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਰਜ ਥਾਮਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
of the fourteen, twelve were sikh-controlled misls confederacies , one named kasur near lahore was muslim controlled, and one in the southeast was led by an englishman named george thomas.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਉਪਜਾ. ਅਤੇ ਉਪਜਾ. ਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
this region constituted the fertile and productive valleys of the five rivers jhelum, chenab, ravi, bias and sutlej.

ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਖਾਲਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੁੰਦੇ.
the sikh misls were all under the control of the khalsa fraternity of sikh warriors, but they were not united and constantly warred with each other over revenue collection, disagreements, and local priorities however, in the event of external invasion such as from the muslim armies of ahmed shah abdali from afghanistan, they would usually unite.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਿਸਲਾਂ ਸੁੱਕਰਚੱਕੀਆ, ਕਨ੍ਹਈਆ, ਨੱਕਸਾਈਆਂ, ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਭੰਗੀ ਸਿੱਖ ਸਨ.
towards the end of 18th century, the five most powerful misls were those of sukkarchakkia, kanhayas, nakkais, ahluwalias and bhangi sikhs.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਅਤੇ ਨੱਕਸਾਈ ਨਾਲ ਇਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਗਠਜੋੜ ਹੋਇਆ.
ranjit singh belonged to the first, and through marriage had a reliable alliance with kanhayas and nakkais.

ਛੋਟੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁਲਕੀਆ ਮਿਸਲ ਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਲਸੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫੌਜ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
among the smaller misls, some such as the phulkias misl had switched loyalties in the late 18th century and supported the afghan army invasion against their khalsa brethren.

ਪਠਾਨ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸੂਰ ਖੇਤਰ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਫਗਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
the kasur region, ruled by a pathan-muslim, always supported the afghan invasion forces and joined them in plundering sikh misls during the war.

ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਉਭਾਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਿੱਤਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ 1797 ਵਿਚ, 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵੱਧ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਰਲ ਸ਼ਾਂਚੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ 12,000 ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
rise to fame, early conquests ranjit singh's fame grew in 1797, at age 17, when the afghan muslim ruler shah zaman, of the ahmad shah abdali dynasty, attempted to annex panjab region into his control through his general shahanchi khan and 12,000 soldiers.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਮਿਸਲ ਵਿਚ ਆਈ ਡਿੱਗੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜਰਨੈਲ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
the battle was fought in the territory that fell in ranjit singh controlled misl, whose regional knowledge and warrior expertise helped kill the afghan general and rout his army.

ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
this victory gained him recognition.

1798 ਵਿਚ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ.
in 1798, the afghan ruler sent in another army, which ranjit singh did not resist.

ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਸਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ, ਸਾਰੀ ਫਸਲ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
he let them enter lahore, then encircled them with his army, blocked off all food and supplies, burnt all crops and food sources that could have supported the afghan army.

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ।
much of the afghan army retreated back to afghanistan.

1799 ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ 25,000 ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਫੌਜ, ਜਿਸਦੀ ਕਨ੍ਹਈਆ ਮਿਸਲ ਦੀ ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ 25,000 ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੇਂਦਰਿਤ ਭੰਗੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in 1799, raja ranjit singh's army of 25,000 khalsa, supported by another 25,000 khalsa led by his mother-in-law rani sada kaur of kanhaiya misl, in a joint operation attacked the region controlled by bhangi sikhs centered around lahore.

ਹਾਕਮ ਬਚ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤਾ।
the rulers escaped, marking lahore as the first major conquest of ranjit singh.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੂਫੀ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
the sufi muslim and hindu population of lahore welcomed the rule of ranjit singh.

1800 ਵਿਚ, ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
in 1800, the ruler of jammu region ceded control of his region to ranjit singh.

12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1801 ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਾਲ, ਇਕ ਰਸਮੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬੇਦੀ ਦੁਆਰਾ, ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਭਗਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
on april 12, 1801 the new year in hindu calendar, in a formal ceremony, ranjit singh was invested by sahib singh bedi a direct descendent of guru nanak, as the "maharaja of punjab" by applying a saffron mark on his forehead.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ "ਸਰਕਾਰ ਖਾਲਸਾ" ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ "ਦਰਬਾਰ ਖਾਲਸਾ" ਕਿਹਾ।
he called his rule as "sarkar khalsa", and his court as "darbar khalsa".

1802 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਭੰਗੀ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਜਿਸ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਕਰੇਗਾ। ਸੋਨਾ.
expansion in 1802 ranjit singh, aged 22, took amritsar from the bhangi sikh misl, paid homage at the harmandir sahib temple, which had previously been attacked and desecrated by the invading afghan army, and announced that he would renovate and rebuild it with marble and gold.

1 ਜਨਵਰੀ 1806 ਨੂੰ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਫੌਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਰ ਕਰੋ.
on 1 january 1806, ranjit singh signed a treaty with the british officials of the east india company, in which he agreed that his sikh forces would not attempt to expand south of the sutlej river, and the company agreed that it would not attempt to militarily cross the sutlej river into the sikh territory.

1807 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਾਸਤ ਮਿਸਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਮੁਖੀ ਕੁਤੁਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
in 1807, ranjit singh's forces attacked the muslim ruled misl of kasur and, after a month of fierce fighting, defeated the afghan chief qutb-ud-din, thus expanding his empire northwest towards afghanistan.

ਇਸਨੇ 1818 ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਆ ਗਈ।
he took multan in 1818, and the whole bari doab came under his rule with that conquest.

1819 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੇ ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਫੈਲਾਇਆ।
in 1819, he successfully defeated the afghan sunni muslim rulers and annexed srinagar and kashmir, stretching his rule into the north and the jhelum valley, beyond the foothills of the himalayas.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ 1813, 1823, 1834 ਅਤੇ 1837 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the most significant encounters between the sikhs in the command of the maharaja and the afghans were in 1813, 1823, 1834 and in 1837.

1813 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਰਲ ਦੀਵਾਨ ਮੋਖਮ ਚੰਦ ਨੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
in 1813, ranjit singh's general dewan mokham chand led the sikh forces against the afghan forces of shah mahmud led by dost mohammad khan.

ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਆਪਣਾ ਗੜ੍ਹ ਗੁੰਮ ਗਏ।
the afghans lost their stronghold at attock in that battle.

1813-14 ਵਿਚ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਅਜ਼ੀਮ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਫਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ, ਹੈਜ਼ਾ ਦੇ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ.
in 1813-14, ranjit singh's first attempt to expand into kashmir was foiled by afghan forces led by general azim khan, due to a heavy downpour, the spread of cholera, and poor food supply to his troops.

1818 ਵਿਚ, ਮਿਸਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਦਰਬਾਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
in 1818, darbar's forces led by misr dewan chand occupied multan, killing muzaffar khan and defeating his forces, leading to the end of afghan influence in the punjab.

ਜੁਲਾਈ 1818 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਕ ਸੈਨਾ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਅਜ਼ੀਮ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਜੱਬਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸਲਾਨਾ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਲੀਆ ਸਮੇਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
in july 1818, an army from the punjab defeated jabbar khan, a younger brother of governor of kashmir azim khan, and acquired kashmir, along with a yearly revenue of rs seventy lacs.

ਦੀਵਾਨ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
dewan moti ram was appointed governor of kashmir.

ਨਵੰਬਰ 1819 ਵਿਚ, ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਉੱਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਾਲੀਆ ਅਦਾਇਗੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।
in november 1819, dost mohammed accepted the sovereignty of the maharaja over peshawar, along with a revenue payment of rs one lac a year.

800 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਜੇਤਾ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈ ਗਿਆ।
this was the first instance in 800 years that peshawar fell to an indian conquerer.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਜਾਂ ਛੇੜਛਾੜ ਨਾ ਕਰਨ।
the maharaja specifically ordered his forces not to harass or molest any civilian.

1820 ਅਤੇ 1821 ਵਿਚ, ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ, ਹਜ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਨਕੇਰਾ, ਜੋਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧ, ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ ਦਾਉਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਿਕਾਣੇ, ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1820 and 1821, dera ghazi khan, hazara and mankera, with huge tracts of land between jhelum and indus, singh sagar daob, were also annexed.

ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।
the victories of kashmir, peshwar and multan were celebrated by naming three newborns after them.

ਪ੍ਰਿੰਸ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਲਤਾਨਾ ਸਿੰਘ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਇਆ ਕੌਰ ਅਤੇ ਰਤਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
prince kashmira singh, peshaura singh and prince multana singh were born to daya kaur and ratan kaur, wives of ranjit singh.

1823 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
in 1823, ranjit singh defeated a large army of yusufzai north of the kabul river.

ਸੰਨ 1834 ਵਿਚ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਮ ਖਾਨ ਨੇ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ, ਜਹਾਦ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ 25,000 ਖੱਟਕ ਅਤੇ ਯਾਸੂਫਜ਼ਈ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
in 1834, mohammed azim khan once again marched towards peshawar with an army of 25,000 khattak and yasufzai tribesmen in the name of jihad, to fight against infidels.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
the maharaja defeated the forces.

ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਲੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਲੀਆ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
yar mohammad was pardoned and was reinvested as governor of peshawar with an annual revenue of rs one lac ten thousand to lahore darbar.

1837 ਵਿਚ, ਜਮਰੂਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ 1838 ਵਿਚ ਕਾਬੁਲ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦਾ ਮਾਰਚ, ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਖਰੀ ਟਕਰਾਅ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ. ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ.
in 1837, the battle of jamrud and his march through kabul in 1838, in cooperation with the colonial british army stationed in sindh, became the last confrontation between the sikhs led by him and the afghans, which helped extend and establish the western boundaries of the sikh empire.

1838 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹ ਸੁਜਾ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਿਖੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪਰੇਡ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਾਬੁਲ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
in 1838, ranjit singh with his troops marched into kabul to take part in the victory parade along with the british after restoring shah shoja to the afghan throne at kabul.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਭੂਗੋਲ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ-ਏ-ਖਾਲਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਪੰਜਾਬ" ਜਾਂ "ਪੰਜਾਬ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ '' ਪੰਜ ਪੰਜ ਪੰਚ '' ਅਤੇ 'ਆਪ' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ", ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ" ਪੰਜ "ਅਤੇ" ਪਾਣੀ "ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ.
geography of the sikh empire the sikh empire, also known as punjab, the sikh raj and sarkar-i-khalsa, was a region called by historians as "punjab" or "panjab", comprises two words "punj panj panch" and "ap", translating to "five" and "water" respectively in ancient indian languages as well as persian.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, "ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ", ਜੋ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
when put together this gives a name meaning "the land of the five rivers", coined due to the five rivers that run through the punjab.

ਉਹ “ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ” ਬਿਆਸ, ਰਾਵੀ, ਸਤਲੁਜ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਜੇਹਲਮ, ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
those "five rivers" are beas, ravi, sutlej, chenab and jhelum, all tributaries of the river indus.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿਚ ਉੱਚੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the geographical reach of the sikh empire under ranjit singh included all lands north of sutlej river, and south of high valleys in the northwestern himalayas.

ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਅਟਕ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਬੰਨੂ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਜੰਮੂ, ਗੁਜਰਾਤ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਕਾਂਗੜਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the major towns in the empire included srinagar, attock, peshawar, bannu, rawalpindi, jammu, gujrat, sialkot, kangra, amritsar, lahore and multan.

ਸ਼ਾਸਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
governance ranjit singh allowed men from different religions and races to serve in his army and his government in various positions of authority.

ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਜੀਨ-ਐਲਾਰਡ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
his army included a few europeans like jean- allard, however he did not employ the british which were attempting to create a british colony in south asia.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ 1828 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਚੈਨਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਭੇਜੇ ਅਤੇ 1831 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ, ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੇਂਟਿੰਕ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਮਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ 1838 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।
however, he kept an open dialogue and diplomatic channel with the british in 1828, ranjit singh sent gifts to the king of england and in 1831, he sent a mission to simla to confer with the british governor general, lord william bentinck while in 1838, he cooperated with them in removing the islamic sultan in afghanistan.

ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਗ cow ਹੱਤਿਆ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ।
religious policies ranjit singh banned cow slaughter in his empire.

ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗ cow ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ।
he objected to cow slaughter inside the british camp during joint operations in northwestern region of south asia.

ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬੀਫ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਸਿਗਰਟ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ, ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ withਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੈਟਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
in employment contracts he gave to foreigners such as the europeans, he insisted that they do not eat beef, not smoke, not cut their hair, marry and settle down with indian women.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ .ਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
the sikhs led by ranjit singh never razed places of worship to the ground belonging to the enemy.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਸਜਿਦਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
however, he did convert muslim mosques into other uses.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਸਲਾ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਤਬੇਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
for example, ranjit singh's army desecrated lahore's badshahi mosque and converted it into an ammunition store, and horse stables.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮੋਤੀ ਮਸਜਿਦ ਪਰਲ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ “ਮੋਤੀ ਮੰਦਰ” ਮੋਤੀ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇਹਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੂਫੀ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
lahore's moti masjid pearl mosque was converted into "moti mandir" pearl temple by the sikh army, and sonehri mosque were converted into a sikh gurdwara, but upon the request of sufi fakirs, ranjit singh restored the latter back to a mosque.

ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਬੇਗਮ ਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਬਾਰੂਦਖਾਨਾ ਵਾਲੀ ਮਸਜਿਦ ਜਾਂ “ਗਨਪਾowਡਰ ਮਸਜਿਦ” ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
lahore's begum shahi mosque was also used as a gunpowder factory, earning it the nickname barudkhana wali masjid, or "gunpowder mosque."

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਏ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਦਿਕ ਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸੂਫੀ ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ranjit singh restored and built historic sikh gurdwaras most famously the golden temple of amritsar, but he also joined the hindus in their temples as vedic hymns were chanted, visited sufi mosques and holy places, and ordered his soldiers to neither loot nor molest civilians.

ਉਸਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਉਸਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਜ਼ੀਮ ਖ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਿਆ।
he received support from afghan muslims who accepted his sovereignty , punjabi mussalmans who fought under his banner against afghan forces of nadir shah and later of azim khan.

ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਫਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ੂਦੀਨ ਇੱਕ ਮਲਸੀਮ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਮੀਆਂ ਘੌਸਾ, ਸਰਫਰਾਜ਼ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ।
his court reflected a secular pattern, his prime minister dhian singh was a dogra, his foreign minister fakir azizuddin was a mulsim, his finance minister dina nath was a brahmin, artillery commanders such as mian ghausa, sarffaraz khan were muslims.

ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ.
there were no forced conversions in his time.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬੀਬੀ ਮੋਹਰਾਨ, ਗਿਲਬਹਾਰ ਬੇਗਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਹਚਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ।
his wives bibi mohran , gilbahar begum retained their faith and so did his hindu wives.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the sikh khalsa army under ranjit singh the army under ranjit singh was not limited to the sikh community.

ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the soldiers and troop officers included sikhs, but also included hindus, muslims and europeans.

ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਲੀ ਰਚਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
hindu brahmins and people of all creeds and castes served his army, while the composition in his government also reflected a religious diversity.

ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸ਼, ਰੂਸੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਪ੍ਰੂਸੀਅਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
his army included polish, russian, spanish, prussian and french officers.

1835 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ, ਉਸਨੇ ਫੂਲਕਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਲਿਆ.
in 1835, as his relationship with the british warmed up, he hired a british officer named foulkes.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਖੇਤਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਜਾਟ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ increasedੰਗ ਨਾਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਏ.
however, the khalsa army of ranjit singh reflected regional population, and as he grew his army, he dramatically increased the rajput and jat sikhs who became the predominant members of his army.

ਦੁਆਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਜਾਟ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਸਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੀਤੀ।
in the doab region his army was composed of the jat sikhs, in jammu and northern indian hills it was hindu rajputs, while relatively more muslims served his army in the jhelum river area closer to afghanistan than other major panjab rivers.

ਸੁਧਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਿਆ.
reforms ranjit singh changed and improved the training and organisation of his army.

ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ, ਚਾਲ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ.
he reorganized responsibility and set performance standards in logistical efficiency in troop deployment, manoeuvre, and marksmanship.

ਉਸਨੇ ਘੁੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ methodsੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ.
he reformed the staffing to emphasize steady fire over cavalry and guerrilla warfare, improved the equipment and methods of war.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ.
the military system of ranjit singh combined the best of both old and new ideas.

ਉਸਨੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਅਤੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ.
he strengthened the infantry and the artillery.

ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਜਗੀਰੂ ਲੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁਗਲ methodੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਖੜ੍ਹੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਅਦਾ ਕੀਤਾ.
he paid the members of the standing army from treasury, instead of the mughal method of paying an army with local feudal levies.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਮੁਗਲ ਵਿਚੋਲਾਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਗੀਰ ਇਜਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ.
while ranjit singh introduced reforms in terms of training and equipment of his military, he failed to reform the old jagirs ijra system of mughal middlemen.

ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗੀਰਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਇਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਅਸੰਗਤ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦਰਾਂ' ਤੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਣਗੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।
the jagirs system of state revenue collection involved certain individuals with political connections or inheritance promising a tribute nazarana to the ruler and thereby gaining administrative control over certain villages, with the right to force collect customs, excise and land tax at inconsistent and subjective rates from the peasants and merchants they would keep a part of collected revenue and deliver the promised tribute value to the state.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਗੀਰਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਲਸ਼ੀਆ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ।
these jagirs maintained independent armed militia to extort taxes from the peasants and merchants, and the militia prone to violence.

ਮਿਲਿਸ਼ੀਆ ਦੁਆਰਾ ਆਪਹੁਦਰੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਸਲੂਕ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਗਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਾਇਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ.
this system of inconsistent taxation with arbitrary extortion by militia, continued the mughal tradition of ill treatment of peasants and merchants throughout the sikh empire, and is evidenced by the complaints filed to ranjit singh by east india company officials attempting to trade within different parts of the sikh empire.

ਸੁਨੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਫੌਜ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਨਵੀਂਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ।
according to historical records, states sunit singh, ranjit singh's reforms focused on military that would allow new conquests, but not towards taxation system to end abuse, nor about introducing uniform laws in his state or improving internal trade and empowering the peasants and merchants.

ਜਾਗੀਰ-ਅਧਾਰਤ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ, ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਖ਼ਤਰਿਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡ, ਵੱਡੇ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਲਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਗੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
this failure to reform the jagirs-based taxation system and economy, in part led to a succession power struggle and a series of threats, internal divisions among sikhs, major assassinations and coups in the sikh empire in the years immediately after the death of ranjit singh an easy annexation of the remains of the sikh empire into british india followed, with the colonial officials offering the jagirs better terms and the right to keep the system intact.

ਬੁਨਿਆਦੀ investਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨਿਰਭਰ ਸੀ।
infrastructure investments ranjit singh ensured that panjab manufactured and was self-sufficient in all weapons, equipment and munitions his army needed.

ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1800 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ inਾਂਚੇ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ, ਤੋਪਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਉਂਡਰੀਆਂ, ਗਨਪਾowਡਰ ਅਤੇ ਆਰਮ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ.
his government invested in infrastructure in the 1800s and thereafter, established raw materials mines, cannon foundries, gunpowder and arm factories.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰਾਜ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਨ, ਦੂਸਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਸਿੱਖ ਚਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
some of these operations were owned by the state, others operated by private sikh operatives.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ suchਾਂਚੇ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
however, ranjit singh did not make major investments in other infrastructure such as irrigation canals to improve the productivity of land and roads.

ਮੁਗਲ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਵਪਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈ.
the prosperity in his empire, in contrast to the mughal-sikh wars era, largely came from the improvement in the security situation, reduction in violence, reopened trade routes and greater freedom to conduct commerce.

ਮੁਸਲਿਮ ਖਾਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਹਾਮਤ ਅਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥ ਪਾਇਆ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
muslim accounts the mid 19th-century muslim historians, such as shahamat ali who experienced the sikh empire first hand, presented a different view on ranjit singh's empire and governance.

ਅਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
according to ali, ranjit singh's government was despotic, and he was a mean monarch in contrast to the mughals.

ਇਹਨਾਂ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ "ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ", ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ "ਤਾਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ", ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, "ਕਿਸਾਨੀ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ" ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ".
the initial momentum for the empire building in these accounts is stated to be ranjit singh led khalsa army's "insatiable appetite for plunder", their desire for "fresh cities to pillage", and entirely eliminating the mughal era "revenue intercepting intermediaries between the peasant-cultivator and the treasury".

ਇਸ਼ਤਿਆਕ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਅਤਿਆਚਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉਸਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1752 ਅਤੇ 1819 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ।
according to ishtiaq ahmed, ranjit singh's rule led to further persecution of muslims in kashmir, expanding the previously selective persecution of shia muslims and hindus by afghan sunni muslim rulers between 1752 and 1819 before kashmir became part of his sikh empire.

ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਹਸਰਤ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਨੇਕਪ੍ਰਸਤੀ ਵਾਲਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
bikramjit hasrat describes ranjit singh as a "benevolent despot".

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਖਾਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।
the muslim accounts of ranjit singh's rule were questioned by sikh historians of the same era.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ 1841 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਐਨ ਮਰਫੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੇਗਾ?"
for example, ratan singh bhangu in 1841 wrote that these accounts were not accurate, and according to anne murphy, he remarked, "when would a musalman praise the sikhs?"

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੱਗ ਪੀਅਰਸੀ ਨੇ 1898 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਹਿੰਸਾ, ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਲਹੂ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in contrast, the colonial era british military officer hugh pearse in 1898 criticized ranjit singh's rule, as one founded on "violence, treachery and blood".

ਸੋਹਣ ਸੀਤਲ ਇਸ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ, ਲਹੂ ਦੇ ਲਹੂ, ਲੁੱਟਣ ਲਈ ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ "ਤੱਤ ਦੇ ਟਾਇਟ" ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
sohan seetal disagrees with this account and states that ranjit singh had encouraged his army to respond with a "tit for tat" against the enemy, violence for violence, blood for blood, plunder for plunder.

ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ.
decline scholars state that ranjit singh made his empire and the sikhs a strong political force, achievements for which he is deeply admired and revered in sikhism.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਨਿਰਾਦਰੀ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
however, his era also marked the general decline in religious and moral fervor from alcoholism and licentious life, along with demoralization of the sikh court and nobility.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਉਤਰਾਧਿਅਮ ਲਈ ਸਥਾਈ structureਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਗਿਆ।
ranjit singh failed to establish a lasting structure for sikh government or stable succession, and the sikh empire rapidly declined after his death.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਅਸਮਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ.
the british easily defeated the confused and demoralized khalsa forces, then disbanded them into destitution.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਜੋਤ ਓਬਰਾਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਇਸੈਂਸੀਅਤ ਤੋਂ ਘਟਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
other scholars, such as harjot oberoi state that while the decline from licentiousness is evidenced, yet this is not linked to sikhism nor does it imply that sikhism declined.

ਓਬਰਾਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this phenomena, states oberoi, is observed in many empires and cultures.

ਕਲਾਈਵ ਡੇਵੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਗੀਰ-ਅਧਾਰਤ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸੀ ਜੋ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ.
another explanation, according to clive dewey, was the jagirs-based taxation system and economy that ranjit singh inherited and retained from the mughal times.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੈਕਸ ਲੁੱਟਣ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਇਕ ਲੜਾਈ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰੀਫਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਦਾ ਅੰਤ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਤੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ. ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ.
after his death, a fight to control the tax spoils emerged, leading to a power struggle within the nobles and his family from different wives, ending in a rapid series of assassinations of his descendants and palace coups, and the annexation of the sikh empire into the colonial british empire.

ਵਿਰਾਸਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
legacy maharaja ranjit singh is remembered for uniting sikhs, and founding the sikh empire.

ਉਸਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਜਾ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਤੋਂ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਹੀਰੇ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਕਾਫ਼ੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ।
he amassed considerable wealth, including gaining the possession of the koh-i-noor diamond from shuja shah durrani of afghanistan.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1839 ਵਿਚ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਪੁਰੀ ਸਥਿਤ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ranjit singh willed the koh-i-noor to jagannath temple in puri, odisha in 1839.

ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਿਅਤ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਖਾਲਸ ਸੈਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is also remembered for his conquests and building a well-trained, self-sufficient khalsa army to protect a prosperous sikh empire.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗਮਰਮਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ" ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
his most lasting legacy was the restoration and expansion of the harmandir sahib, most revered gurudwara of the sikhs, with marble and gold, from which the popular name of the "golden temple" is derived.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਅਜੋਕੀ ਸਜਾਵਟੀ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਕੰਮ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
gurdwaras built by maharaja ranjit singh at the harmandir sahib, much of the present decorative gilding and marblework date back from the early 19th century.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਕੰਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the gold and intricate marble work were conducted under the patronage of maharaja ranjit singh, maharaja of the punjab.

ਉਹ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
he was a generous patron of the shrine and is remembered with much affection by the sikhs.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ।
ranjit singh also sponsored protective walls and water supply system to strengthen security and operations related to the temple.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਉਸਾਰੇ।
maharaja ranjit singh deeply loved and admired the teachings of the tenth guru of sikhism guru gobind singh, in whose memory he built two of the most sacred temples in sikhism.

ਇਹ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ, ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਚ, 1708 ਵਿਚ।
these are takht sri patna sahib, the birthplace of guru gobind singh, and takht sri hazur sahib, the place where guru gobind singh was assassinated, in nanded, maharashtra in 1708.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਮਾਧਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
memorials and museums samadhi of ranjit singh funerary urns containing the ashes of ranjit singh are stored at the samadhi of ranjit singh in lahore, pakistan.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਬੁੱਤ 20 ਅਗਸਤ 2003 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਕ 22 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
statue in the parliament of india on 20 august 2003, a 22-foot-tall bronze statue of singh was installed in the parliament of india.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜਾਇਬ ਘਰ 1815 ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਇਕ ਬਾਗ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰਾਮ ਬਾਗ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
maharaja ranjit singh museum a garden was laid out in 1818 in the north of the amritsar city at the behalf of shalimar bagh of lahore, known as ram bagh at the name of guru ram dass.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤਾ.
maharaja devoted his time in this palace in summer days during the visit of amritsar.

ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 400 ਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
it has been converted into the shape of museum during the 400th years celebrations of amritsar city.

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਬਸਤ੍ਰ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕੇ, ਖਰੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the museum displays objects connecting to maharaja ranjit singh such as arms and armour, outstanding paintings and centuries old coins, manuscripts, and jewelry.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਚੇ ਜੈਕ, ਟੋਨੀ.
see also baradari of ranjit singh history of punjab sikh kingdom sikhism jind kaur list of generals of ranjit singh references bibliography jacques, tony.

ਬੈਟਲਸ ਅਤੇ ਸੀਜਜ ਦੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 8,500 ਬੈਟਲਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਗਾਈਡ.
dictionary of battles and sieges a guide to 8,500 battles from antiquity through the twenty-first century.

ਵੈਸਟਪੋਰਟ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ ਪ੍ਰੈਸ.
westport greenwood press.

ਪੀ. 419.
p. 419.

isbn 978-0-313-33536-5.
isbn 978-0-313-33536-5.

ਹੀਥ, ਇਆਨ 2005.
heath, ian 2005 .

ਸਿੱਖ ਆਰਮੀ.
the sikh army .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਓਸਪਰੀ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਯੂ.ਕੇ.
oxford osprey publishing uk .

isbn 1-84176-777-8.
isbn 1-84176-777-8.

ਲੈਫੋਂਟ, ਜੀਨ-ਮੈਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ.
lafont, jean-marie maharaja ranjit singh, lord of the five rivers.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2002 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-566111-7 ਮਾਰਸ਼ਲ, ਜੂਲੀ ਜੀ. 2005, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਨੇਪਾਲ, ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਤਾਬਚਾ
oxford oxford university press, 2002 isbn 0-19-566111-7 marshall, julie g. 2005 , britain and tibet a select annotated bibliography of british relations with tibet and the himalayan states including nepal, sikkim and bhutan revised and updated to 2003 ed.

, ਲੰਡਨ ਰਾoutਟਲੇਜ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-415-33647-5 ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ, ਪ੍ਰੇਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੋਬਲਮੈਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਿੱਸਮੈਨ ਇਤਿਹਾਸ.
, london routledge, isbn 978-0-415-33647-5 sandhawalia, preminder singh noblemen and kinsmen history of a sikh family.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮੁਨਸ਼ੀਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ, 1999 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-215-0914-9 ਵਹੀਦੁੱਦੀਨ, ਫਕੀਰ ਸਈਦ ਦਿ ਅਸਲ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
new delhi munshiram manoharlal, 1999 isbn 81-215-0914-9 waheeduddin, fakir syed the real ranjit singh 2nd ed.

ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1981 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7380-778-7 ਪਹਿਲੀ ਐਡ.
patiala punjabi university, 1981 isbn 81-7380-778-7 first ed.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 1965 ਪਾਕਿਸਤਾਨ.
published 1965 pakistan.

ਗ੍ਰਿਫਿਨ, ਸਰ ਲੈਪਲ ਹੈਨਰੀ 1909.
griffin, sir lepel henry 1909 .

ਚੀਫ਼ਜ਼ ਐਂਡ ਫੈਮਿਲੀਜ਼ ਆਫ਼ ਨੋਟ ਇਨ ਦਿ ਪੰਜਾਬ
chiefs and families of note in the punjab.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਗਜ਼ਟ ਪ੍ਰੈਸ.
the national archives civil and military gazette press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-8175365155.
isbn 978-8175365155.

8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 8 april 2015.

ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਉਮਦਾਤ ਉਤ ਤਵਾਰੀਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ.
further reading umdat ut tawarikh by sohan lal suri, published by guru nanak dev university amritsar .

ਫਕੀਰ ਸਈਦ ਵਹੀਦੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿ ਅਸਲ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7380-778-7, 1 ਜਨਵਰੀ 2001, ਦੂਜਾ ਐਡੀ.
the real ranjit singh by fakir syed waheeduddin, published by punjabi university, isbn 81-7380-778-7, 1 jan 2001, 2nd ed.

ਪਹਿਲਾਂ ਐਡ.
first ed.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 1965 ਪਾਕਿਸਤਾਨ.
published 1965 pakistan.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਂਟ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲੀ ਮੌਤ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਰਕ।
maharaja ranjit singh first death centenary memorial, by st. nihal singh.

ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ, 1970 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
published by languages dept., punjab, 1970.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਐਸ ਗਰੇਵਾਲ, ਇੰਦੂ ਬੰਗਾ ਦੁਆਰਾ.
maharaja ranjit singh and his times, by j. s. grewal, indu banga.

ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
published by dept.

ਇਤਿਹਾਸ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1980
of history, guru nanak dev university, 1980.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ।
maharaja ranjit singh, by harbans singh.

ਸਟਰਲਿੰਗ, 1980 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by sterling, 1980.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕੇ ਕੇ ਖੁੱਲਰ ਦੁਆਰਾ.
maharaja ranjit singh, by k. k. khullar.

ਹੈਮ ਪਬਲੀਸ਼ਰ, 1980 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by hem publishers, 1980.

ਜੇ. ਐਸ. ਗਰੇਵਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ byਾਂਚੇ ਦਾ ਰਾਜ.
the reign of maharaja ranjit singh structure of power, economy and society, by j. s. grewal.

ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1981 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ।
published by punjab historical studies dept., punjabi university, 1981.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਕਲਾ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ.
maharaja ranjit singh, as patron of the arts, by ranjit singh.

ਮਾਰਗ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 1981 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by marg publications, 1981.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ, ਏ ਸੀ. ਅਰੋੜਾ ਦੁਆਰਾ.
maharaja ranjit singh politics, society, and economy, by fauja singh, a. c. arora.

ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿ bureauਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1984 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
published by publication bureau, punjabi university, 1984.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਟਾਈਮਜ਼, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ.
maharaja ranjit singh and his times, by bhagat singh.

ਸਹਿਗਲ ਪਬਲੀਸ਼ਰ ਸਰਵਿਸ, 1990 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by sehgal publishers service, 1990.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-85477-01-9.
isbn 81-85477-01-9.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਬਖਸ਼ੀ ਦੁਆਰਾ।
history of the punjab maharaja ranjit singh, by shri ram bakshi.

ਅਨਮੋਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 1991 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by anmol publications, 1991.

ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ।
the historical study of maharaja ranjit singh's times, by kirpal singh.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, 1994 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by national book shop, 1994.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7116-163-4.
isbn 81-7116-163-4.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗਾਰਡਨਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ, ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਹਾੱਟਨ ਕੈਂਪਬੈਲ ਗਾਰਡਨਰ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਦਨ, ਹਿ huੂ ਵੂਡਹਾਉਸ ਪੀਅਰਸ ਦੁਆਰਾ.
an eyewitness account of the fall of sikh empire memories of alexander gardner, by alexander haughton campbell gardner, baldev singh baddan, hugh wodehouse pearse.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, 1999 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by national book shop, 1999.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7116-231-2.
isbn 81-7116-231-2.

ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿ ਲਸਟ ਟੂ ਲੇਅ ਆਰਮਜ਼।
maharaja ranjit singh the last to lay arms, by kartar singh duggal.

ਅਭਿਨਵ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2001 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
published by abhinav publications, 2001.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7017-410-4.
isbn 81-7017-410-4.

ਜੀਨ ਮੈਰੀ ਲੈਫੋਂਟ ਦੁਆਰਾ ਫੌਜ਼-ਏ-ਖਾਸ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ.
fauj-i-khas maharaja ranjit singh and his french officers, by jean marie lafont.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 2002 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by guru nanak dev university, 2002.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7770-048-0.
isbn 81-7770-048-0.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਰਿਸ਼ੀ ਸਿੰਘ, ਸੋਨਦੀਪ ਸ਼ੰਕਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇੰਡੀਆ.
maharaja ranjit singh, by mohinder singh, rishi singh, sondeep shankar, national institute of panjab studies india .

ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ panਫ ਪੰਜਾਬ ਸਟੱਡੀਜ਼, 2002 ਨਾਲ ਯੂ ਬੀ ਐਸ ਪਬਿਲਸ਼ਰਜ਼ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿorsਟਰਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by ubs publishers' distributors with national institute of panjab studies, 2002.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7476-372-4 ,.
isbn 81-7476-372-4,.

ਜੀਨ ਮੈਰੀ ਲੈਫੋਂਟ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ.
maharaja ranjit singh lord of the five rivers, by jean marie lafont.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2002 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by oxford university press, 2002.

isbn 0-19-566111-7.
isbn 0-19-566111-7.

ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਨਸੈੱਟ ਦਿ ਰਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਫਾਲ।
the last sunset the rise and fall of the lahore durbar, by amarinder singh.

ਰੋਲੀ ਬੁਕਸ, 2010 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by roli books, 2010.

ਗਲੋਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ, ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ ਦੁਆਰਾ, ਸਨਬਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, 2001.
glory of sikhism, by r. m. chopra, sanbun publishers, 2001.

"ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ" ਤੇ ਅਧਿਆਇ।
chapter on "sher-e-punjab maharaja ranjit singh".

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਗੈਲਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨੀ ਦੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੱਚਾ ਖਾਤਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਤੋਂ sikh-history.com ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਲੇਖ ਰਾਇਲ ਆਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਬਾਰੇ, ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਰਮੀ ਚਿਸ਼ੋਲਮ, ਹਿ,, ਐਡੀ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜੀਵ-ਜੀਵਨੀ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
external links gallery on sikhs raj with rare portraits of sikh raj maharaja ranjit singh biography true account of maharaja ranjit singh foreign officers in ranjit singh's court ranjit singh profile from sikh-history.com ranjit singh official government of pakistan cultural history article on maharaja ranjit singh royalark on punjab's dynasty, includes extensive bios biographies detailed article on ranjit singh's army chisholm, hugh, ed.

1911.
1911 .

“ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ”।
"ranjit singh".

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਡਕਵੀਡ, ਜਾਂ ਵਾਟਰ ਲੈਂਸ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜਲ-ਪੌਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਹਾਲੇ ਜਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠ ਜਾਂ ਤੈਰਦੇ ਹਨ.
duckweed, or water lens, are flowering aquatic plants which float on or just beneath the surface of still or slow-moving bodies of fresh water and wetlands.

"ਬੇਅਰੂਟ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਰੂਮ ਜਾਂ ਐਰੋਇਡ ਪਰਿਵਾਰ ਅਰਸੀਏ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਅਰਸੇਸੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਪ-ਪਰਿਵਾਰ ਲੇਮਨੋਇਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
also known as "bayroot", they arose from within the arum or aroid family araceae , so often are classified as the subfamily lemnoideae within the araceae.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਰਗੀਕਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਲੇਮਨੇਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ.
classifications created prior to the end of the 20th century classify them as a separate family, lemnaceae.

ਇਹ ਪੌਦੇ ਬਹੁਤ ਸਧਾਰਣ ਹਨ, ਸਪਸ਼ਟ ਡੰਡੀ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ.
these plants are very simple, lacking an obvious stem or leaves.

ਹਰੇਕ ਪੌਦੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਗਠਿਤ "ਥੈਲਸ" ਜਾਂ "ਫਰੌਂਡ" structureਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਸੈੱਲ ਸੰਘਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਏਰੀਨਚਿਮਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਤੈਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the greater part of each plant is a small organized "thallus" or "frond" structure only a few cells thick, often with air pockets aerenchyma that allow it to float on or just under the water surface.

ਸਪੀਸੀਜ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਰ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜਾਂ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਧਾਰਣ ਰੂਟਲੇਟਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
depending on the species, each plant may have no root or may have one or more simple rootlets.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਉਭਰਦੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫਰੌਂਡ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਮੈਰਿਸਸਟਮ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
reproduction is mostly by asexual budding, which occurs from a meristem enclosed at the base of the frond.

ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ, ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ "ਫੁੱਲ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਪਿੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਪਿਸਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
occasionally, three tiny "flowers" consisting of two stamens and a pistil are produced, by which sexual reproduction occurs.

ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ "ਫੁੱਲ" ਨੂੰ ਇਕ ਛਾਂਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਘੱਟ ਫੁੱਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਫੁੱਲ ਹਨ ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾਦਾ ਜਾਂ ਨਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਰਸੀ ਵਿਚ ਸਪੈਡਿਕਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some view this "flower" as a pseudanthium, or reduced inflorescence, with three flowers that are distinctly either female or male and which are derived from the spadix in the araceae.

ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਡਕਵੀਡ ਫੁੱਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਪਸ਼ਟ ਹੈ.
evolution of the duckweed inflorescence remains ambiguous due to the considerable evolutionary reduction of these plants from their earlier relatives.

ਡਕਵੀਡ ਜਾਤੀ ਵੁਲਫੀਆ ਦਾ ਫੁੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ 0.3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਮਾਪਦਾ ਹੈ.
the flower of the duckweed genus wolffia is the smallest known, measuring merely 0.3 mm long.

ਇਸ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫਲ ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੀਜ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਲੋਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the fruit produced through this occasional sexual reproduction is a utricle, and a seed is produced in a sac containing air that facilitates flotation.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਡਕਵੀਡ ਪੌਦੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਟਲੈਂਡ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ.
duckweed in various environments one of the more important factors influencing the distribution of wetland plants, and aquatic plants in particular, is nutrient availability.

ਡਕਵੀਡਜ਼ ਉਪਜਾtile, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਾਲਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
duckweeds tend to be associated with fertile, even eutrophic conditions.

ਇਹ ਵਾਟਰਫੌਲ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਤੇ ortedੋਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਹੋਏ.
they can be spread by waterfowl and small mammals, transported inadvertently on their feet and bodies, as well as by moving water.

ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਓਵਰਫਲੋਅ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੌਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਫੈਲਦੇ.
in water bodies with constant currents or overflow, the plants are carried down the water channels and do not proliferate greatly.

ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਇੱਕ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਪੈਟਰਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਬਰਸਾਤੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in some locations, a cyclical pattern driven by weather patterns exists in which the plants proliferate greatly during low water-flow periods, then are carried away as rainy periods ensue.

ਡਕਵੀਡ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
duckweed is an important high-protein food source for waterfowl and also is eaten by humans in some parts of southeast asia.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਇਆਬੀਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਖਾਣੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as it contains more protein than soybeans, it is sometimes cited as a significant potential food source.

ਛੋਟੇ ਪੌਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਲ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਤਲੇ ਲਈ ਕਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the tiny plants provide cover for fry of many aquatic species.

ਪੌਦੇ ਛੱਪੜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਲਫ੍ਰੋਗਸ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲਿਗਿਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਨਾਹ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the plants are used as shelter by pondwater species such as bullfrogs and fish such as bluegills.

ਉਹ ਛਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣ, ਫੋਟੋਆਟੋਟ੍ਰੋਫਿਕ ਐਲਗੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਲਕੇ-ਨਿਰਮਿਤ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they also provide shade and, although frequently confused with them, can reduce certain light-generated growths of photoautotrophic algae.

ਪੌਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਤਖਾਨੇ ਬਾਇਓਮੀਮੀਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਹਨ, ਵਧੇਰੇ ਖਣਿਜ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੇਟ ਸੋਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the plants can provide nitrate removal, if cropped, and the duckweeds are important in the process of bioremediation because they grow rapidly, absorbing excess mineral nutrients, particularly nitrogen and phosphates.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਵਾਟਰ ਪਿਯੂਰਿਫਾਇਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for these reasons, they are touted as water purifiers of untapped value.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਵਿਸ ਵਾਟਰ ਐਂਡ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ, ਸਵਿਸ ਫੈਡਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਇਨਵਾਰਨਮੈਂਟਲ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੁਰਾਕੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਖਿਲਵਾੜ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਗੰਧ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫੜੇ ਗਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਡੱਕਵੀਡ ਦੀ ਇੱਕ ਚਟਾਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਲਗੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the swiss department of water and sanitation in developing countries, associated with the swiss federal institute for environmental science and technology, asserts that as well as the food and agricultural values, duckweed also may be used for wastewater treatment to capture toxins and for odor control, and that if a mat of duckweed is maintained during harvesting for removal of the toxins captured thereby, it prevents the development of algae and controls the breeding of mosquitoes.

ਉਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਕਵੀਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੂਚੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the same publication provides an extensive list of references for many duckweed-related topics.

ਇਹ ਪੌਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਸਤਹ ਵਾਲੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਦਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਡਕਵੀਡ ਦਾ coverੱਕਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ.
these plants also may play a role in conservation of water because a cover of duckweed will reduce evaporation of water when compared to the rate of a similarly sized water body with a clear surface.

ਇਹਨਾਂ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਉਂਕਿ, ਡਕਵੀਵੈਲਡ ਵਧੇਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤਿੱਖੇ ਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹਮਲਾਵਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਪੈਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
despite these benefits, however, because duckweeds prefer high-nutrient wetland environments, they are seen as an invasive species when conditions allow them to proliferate in environments that are traditionally low in nutrients.

ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਏਵਰਗਲੇਡਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਤਹ ਦੇ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘੱਟ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਮਲਾਵਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਕਵੀਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ, ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਆਰੀਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਦੇਸੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
this is the case within the everglades, where surface runoff and agricultural pollution have introduced increased levels of nutrients into an otherwise low-nutrient system, allowing invasive species such as duckweed to establish themselves, spread, and displace native species such as sawgrass.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਖਿਲਵਾੜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਟੈਕਸ ਵਰਣ ਦਾ ਰਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲੇਮਨਸੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
taxonomy the duckweeds have long been a taxonomic mystery, and usually have been considered to be their own family, the lemnaceae.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they primarily reproduce asexually.

ਫੁੱਲ, ਜੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
flowers, if present at all, are small.

ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
roots are either very much reduced, or absent entirely.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਅਰਾਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ 1877 ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਅਣੂ ਫਾਈਲੋਜੀਨੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤਕ, ਇਸ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ.
they were suspected of being related to the araceae as long ago as 1876, but until the advent of molecular phylogeny, testing this hypothesis was difficult.

1995 ਵਿਚ ਅਰੰਭ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਧਿਐਨ ਅਰਸੇਸੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਵਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
starting in 1995, studies began to confirm their placement in the araceae and since then, most systematists consider them to be part of that family.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਈ ਅਧਿਐਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
their position within their family has been slightly less clear, but several 21st-century studies place them in the position shown below.

ਉਹ ਪਿਸਤੀਆ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਅਰਸੀ ਵਿਚ ਇਕ ਜਲ-ਬੂਟਾ ਵੀ ਹੈ.
they are not closely related to pistia, however, which also is an aquatic plant in the family araceae.

ਡਕਵੀਡਜ਼ ਦੀ ਜਰਨੇਰਾ ਸਪਿਰੋਡੇਲਾ, ਲੈਂਡੋਲਟਿਆ, ਲਮਨਾ, ਵੌਲਫੀਆਲਾ ਅਤੇ ਵੋਲਫੀਆ ਹਨ.
the genera of duckweeds are spirodela, landoltia, lemna, wolffiella, and wolffia.

ਡਕਵੀਡ ਜੀਨੋਮ ਅਕਾਰ ਦੀ 10 ਗੁਣਾ ਸੀਮਾ ਹੈ 150 ਤੋਂ 1500 ਐਮ ਬੀ, ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ octaploids ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਇਡਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
duckweed genome sizes have a 10-fold range 150 to 1500 mb , potentially representing diploids to octaploids.

ਸਪਿਰੋਡੇਲਾ ਦੀ ਜੱਦੀ ਜੀਨਸ ਦਾ ਅਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਜੀਨੋਮ ਅਕਾਰ 150 ਐਮਬੀ ਹੈ, ਅਰਬਿਡੋਪਿਸਿਸ ਥਾਲੀਆਨਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਜੀਨਸ, ਵੋਲਫੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਨੋਮ ਅਕਾਰ 1500 ਐਮਬੀ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the ancestral genus of spirodela has the smallest genome size 150 mb, similar to arabidopsis thaliana , while the most derived genus, wolffia, contains plants with the largest genome size 1500 mb .

ਡੀ ਐਨ ਏ ਸੀਕੁਇੰਸੰਗ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੌਲਫਿਏਲਾ ਅਤੇ ਵੌਲਫੀਆ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
dna sequencing has shown that wolffiella and wolffia are more closely related than the others.

ਸਪਿਰੋਡੇਲਾ ਟੈਕਸਨ ਦੀ ਮੁ positionਲੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਲੇਮਨਾ, ਵੋਲਫੀਆਲਾ ਅਤੇ ਵੋਲਫੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
spirodela is at the basal position of the taxon, followed by lemna, wolffiella, and wolffia, which is the most derived.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਕਵੀਡ ਜੀਨੋਮਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਾਰਕੋਡ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ਲਈ ਕਨਸੋਰਟੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੱਤ ਪਲਾਸਟਿਡ-ਮਾਰਕਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਡੀਐਨਏ-ਅਧਾਰਤ ਅਣੂ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
to identify different duckweed genomes, a dna-based molecular identification system was developed based on seven plastid-markers proposed by the consortium for the barcode of life.

ਏਟੀਪੀਐਫ-ਏਟੀਐਫਐਨ ਨਾਨਕੋਡਿੰਗ ਸਪੇਸਰ ਨੂੰ ਡਕਵੀਵਜ਼ ਦੀ ਸਪੀਸੀਜ਼-ਪੱਧਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਡੀ ਐਨ ਏ ਬਾਰਕੋਡਿੰਗ ਮਾਰਕਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the atpf-atph noncoding spacer was chosen as a universal dna barcoding marker for species-level identification of duckweeds.

ਖੋਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਤਖਾਂ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ, ਦਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਮਨਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਕਵੀਡ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
research and applications research and applications of duckweeds are promoted by two international organizations, the international lemna association and the international steering committee on duckweed research and applications.

ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਦੇ energyਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਡੀਓਈ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਜੀਨੋਮ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਮਿ theਨਿਟੀ ਸੀਕਵੈਂਸਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਕਵੀਡ, ਸਪਿਰੋਡੇਲਾ ਪੋਲੀਰਿਜ਼ਾ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰੇਗਾ.
in july 2008, the u.s. department of energy doe joint genome institute announced that the community sequencing program would fund sequencing of the genome of the giant duckweed, spirodela polyrhiza.

ਇਹ 2009 ਵਿੱਚ ਡੀਓਈ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ.
this was a priority project for doe in 2009.

ਖੋਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਵੇਂ ਬਾਇਓਮਾਸ ਅਤੇ ਬਾਇਓਨੇਰਜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਸੀ.
the research was intended to facilitate new biomass and bioenergy programs.

ਨਤੀਜੇ ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the results were published in february 2014.

ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੂਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਲ-ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they provide insights into how this plant is adapted to rapid growth and an aquatic lifestyle.

ਡਕਵੀਡ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਫ਼ cleanਰਜਾ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
duckweed is being studied by researchers around the world as a possible source of clean energy.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਡੀਓਈ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਟਜਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨਾਰਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਡਕਵੀਵਡ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸਾਫ਼, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the united states, in addition to being the subject of study by the doe, both rutgers university and north carolina state university have ongoing projects to determine whether duckweed might be a source of cost-effective, clean, renewable energy.

ਡਕਵੀਡ ਇੱਕ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੇ ਮੱਕੀ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜ ਤੋਂ ਛੇ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਟਾਰਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ.
duckweed is a good candidate as a biofuel because it grows rapidly, produces five to six times as much starch as corn per unit of area, and does not contribute to global warming.

ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਦੇ ਉਲਟ, ਡਕਵੀਡ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
unlike fossil fuels, duckweed removes carbon dioxide from the atmosphere instead of adding it.

ਡਕਵੀਡ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੇਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਨਿਰਮਿਤ ਜਲਘਰ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ingੰਗ ਨਾਲ ਫਿਲਟਰ ਕਰਕੇ ਬਾਇਓਰੋਮੀਡੀਏਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
duckweed also functions as a bioremediator by effectively filtering contaminants such as bacteria, nitrogen, phosphates, and other nutrients from naturally occurring bodies of water, constructed wetlands, and wastewater.

ਪੋਇਟਵਿਨ ਮਾਰਸ਼ ਮਰੇਸ ਪੋਇਟਵਿਨ, ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਨੂੰ “ਗ੍ਰੀਨ ਵੇਨਿਸ” ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਫਾਈਟੋਰਮੇਡੀਏਸ਼ਨ ਹਾਇਪਰੈਕਕਮੂਲਟਰਜ਼ ਟੇਬਲ 3 ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜੋਹਨ ਡਬਲਯੂ ਕ੍ਰਾਸ ਦੁਆਰਾ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਡਕਵੀਡ.
turning the canals of the poitevin marsh marais poitevin, france into the "green venice" see also phytoremediation hyperaccumulators table 3 references external links the charms of duckweed by john w. cross.

ਵੇਨ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਦਾ ਲੈਮਨਸੀਏ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਵੇਨ ਪੀ. ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਲਮਨੇਸੀਏ ਵਾਟਸਨ, ਐੱਲ.
wayne armstrong's treatment of the lemnaceae and allies, wayne p. armstrong lemnaceae in watson, l. and m.j. dallwitz 1992 onwards .

ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਰਣਨ, ਵਰਣਨ, ਪਛਾਣ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ.
the families of flowering plants descriptions, illustrations, identification, information retrieval.

ਸੰਸਕਰਣ 3 ਮਈ 2006.
version 3 may 2006.

ਡਕਵੀਡ ਵਾਧੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਪਿਰੋਡੇਲਾਬੇਸ ਸਪਿਰੋਡੇਲਾ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1666 7 ਅਕਤੂਬਰ 1708, 10 ਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗੁਰੂ, ਯੋਧਾ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ.
duckweed growth inhibition test list of standards spirodelabase spirodela genomics guru gobind singh, born gobind rai 22 december 1666 7 october 1708 , was the 10th sikh guru, a spiritual master, warrior, poet and philosopher.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਜੀਵਤ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੰਤਮ ਬਣ ਗਏ.
when his father, guru tegh bahadur, was beheaded for refusing to convert to islam, guru gobind singh was formally installed as the leader of the sikhs at age nine, becoming the last of the living sikh gurus.

ਮੁਗਲ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਲੜਕੇ ਦੋ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਦੋ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
his four sons died during his lifetime in mughal-sikh wars two in battle, two executed by the mughal army.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿਚ 1699 ਵਿਚ ਖਾਲਸ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
among his notable contributions to sikhism are founding the sikh warrior community called khalsa in 1699 and introducing the five ks, the five articles of faith that khalsa sikhs wear at all times.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਲਿਖਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
guru gobind singh also continued the formalisation of the religion, wrote important sikh texts, and enshrined the scripture the guru granth sahib as sikhism's eternal guru.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁੱ earlyਲਾ ਜੀਵਨ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ.
family and early life gobind singh was the only son of guru tegh bahadur, the ninth sikh guru, and mata gujri.

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪਟਨਾ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
he was born in patna bihar , while his father was visiting bengal and assam.

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਸਥਾਨ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ ਸਨ.
his birth name was gobind rai, and a shrine named takht sri patna harimandar sahib marks the site of the house where he was born and spent the first four years of his life.

1670 ਵਿਚ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1672 ਵਿਚ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਤਲਹ ਵਿਚ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਵਾਲਿਕ ਰੇਂਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1670, his family returned to punjab, and in march 1672 they moved to chakk nanaki in the himalayan foothills of north india, called the sivalik range, where he was schooled.

ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ 1665 ਵਿਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਕਾਹਲੂਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
gobind singh's father tegh bahadur founded the city of chakk nanaki, now known as anandpur sahib, in 1665, on land purchased from the ruler of bilaspur kahlur .

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ 1675 ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇਫਤਿਕਾਰ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੜ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
his father guru tegh bahadur was petitioned by kashmiri pandits in 1675 for protection from the fanatic persecution by iftikar khan, an islamic satrap of the mughal emperor aurangzeb.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮਤੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
tegh bahadur considered a peaceful resolution by meeting aurangzeb, but was cautioned by his advisors that his life may be at risk.

ਨੌਜਵਾਨ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ 1699 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the young gobind rai to be known as gobind singh after 1699 advised his father that no one was more worthy to lead and make a sacrifice than him.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
his father made the attempt, but was arrested then publicly beheaded in delhi on 11 november 1675 under the orders of aurangzeb for refusing to convert to islam and the on-going conflicts between sikhism and the islamic empire.

ਇਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਨੂੰ 29 ਮਾਰਚ, 1676 ਨੂੰ ਵੈਸਾਖੀ ਵਿਖੇ ਸਿਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after this martyrdom, the young gobind rai was installed by the sikhs as the tenth sikh guru on vaisakhi on march 29, 1676.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 10 ਵੇਂ ਗੁਰੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ.
the education of guru gobind singh continued after he became the 10th guru, both in reading and writing as well as martial arts such as horse riding and archery.

1684 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦਰਮਿਆਨ ਇਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਲਿਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗਾ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਾਠ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
in 1684, he wrote the chandi di var in punjabi language a legendary war between the good and the evil, where the good stands up against injustice and tyranny, as described in the ancient sanskrit text markandeya purana.

ਉਹ 1685 ਤੱਕ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਾਉਂਟਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ.
he stayed in paonta, near the banks of river yamuna, till 1685.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਨੇ 21 ਜੂਨ 1677 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
guru gobind singh had three wives at age 10, he married mata jito on 21 june 1677 at , 10 km north of anandpur.

ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਬੀ.
the couple had three sons jujhar singh b.

1691, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੀ.
1691 , zorawar singh b.

1696 ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਬੀ.
1696 and fateh singh b.

1699.
1699 .

17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 1684 ਨੂੰ ਆਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
at age 17, he married mata sundari on 4 april 1684 at anandpur.

ਜੋੜੇ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੀ.
the couple had one son, ajit singh b.

1687.
1687 .

33 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸਨੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1700 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਵਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
at age 33, he married mata sahib devan on 15 april 1700 at anandpur.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।
they had no children, but she had an influential role in sikhism.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
guru gobind singh proclaimed her as the mother of the khalsa.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
the life example and leadership of guru gobind singh has been of historic importance to the sikhs.

ਇਸਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਸ਼ੁੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1747 ਅਤੇ 1769 ਦੇ ਵਿਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਂ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ।
he institutionalized the khalsa literally, pure ones , which played the key role in protecting the sikhs long after his death, such as during the nine invasions of panjab and holy war led by ahmad shah abdali from afghanistan between 1747 and 1769.

ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿਚ, ਸਲਾਨਾ ਬਸੰਤ ਦੀ ਵਾ festivalੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਵੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ.
founding the khalsa in 1699, the guru requested the sikhs to congregate at anandpur on vaisakhi the annual spring harvest festival .

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਲੰਟੀਅਰ ਮੰਗਿਆ, ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ.
according to the sikh tradition, he asked for a volunteer from those who gathered, someone willing to sacrifice his head.

ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਅੱਗੇ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤੰਬੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ.
one came forward, whom he took inside a tent.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵੈ-ਸੇਵਕ ਦੇ, ਪਰ ਖੂਨੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਭੀੜ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ.
the guru returned to the crowd without the volunteer, but with a bloody sword.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਮੰਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਚਾਰ ਹੋਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ.
he asked for another volunteer, and repeated the same process of returning from the tent without anyone and with a bloodied sword four more times.

ਪੰਜਵੇਂ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਤੰਬੂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਨ.
after the fifth volunteer went with him into the tent, the guru returned with all five volunteers, all safe.

ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਖਾਲਸ ਕਿਹਾ.
he called them the panj pyare and the first khalsa in the sikh tradition.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖੰਡ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋਹਰੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ "ਅੰਮ੍ਰਿਤ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
guru gobind singh then mixed water and sugar into an iron bowl, stirring it with a double-edged sword to prepare what he called amrit "nectar" .

ਫਿਰ ਇਸਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਇਕ ਯੋਧੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਖੰਡੇ ਦਾ ਪਾਹੁਲ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਦੀ ਰਸਮ ਮਿਲੀ।
he then administered this to the panj pyare, accompanied with recitations from the adi granth, thus founding the khande ka pahul baptization ceremony of a khalsa a warrior community.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਉਪਨਾਮ "ਸਿੰਘ" ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ.
the guru also gave them a new surname "singh" lion .

ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਵਜੋਂ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
after the first five khalsa had been baptized, the guru asked the five to baptize him as a khalsa.

ਇਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਛੇਵਾਂ ਖਾਲਸੇ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਹੋ ਗਿਆ।
this made the guru the sixth khalsa, and his name changed from guru gobind rai to guru gobind singh.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਪੰਜ ਕੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਕੇਸ਼ ਬੇਕਾਬੂ ਵਾਲ.
guru gobind singh initiated the five k's tradition of the khalsa, kesh uncut hair.

ਕਾਂਘਾ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਘੀ
kangha a wooden comb.

ਕਰੜਾ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਇਕ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੰਗਣ.
kara an iron or steel bracelet worn on the wrist.

ਕਿਰਪਾਨ ਤਲਵਾਰ.
kirpan a sword.

ਕਚੇਰਾ ਛੋਟਾ ਬਰੇਚੇ.
kacchera short breeches.

ਉਸਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਲਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
he also announced a code of discipline for khalsa warriors.

ਤੰਬਾਕੂ, ਮੁਸਲਿਮ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਤਲੇ ਹੋਏ ਮੀਟ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਵਰਜਿਤ ਸੀ।
tobacco, eating meat slaughtered according to muslim ritual and sex with muslims were forbidden.

ਖਾਲਸਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the khalsas also agreed to never interact with those who followed rivals or their successors.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ khalsaਰਤਾਂ ਦੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
the co-initiation of men and women from different castes into the ranks of khalsa also institutionalized the principle of equality in sikhism regardless of one's caste or gender.

ਓਵੇਨ ਅਤੇ ਸਾਂਭੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ "aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ" ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ .
according to owen and sambhi, guru gobind singh's significance to the sikh tradition has been very important, as he institutionalized the khalsa, resisted the ongoing persecution by the mughal empire, and continued "the defense of sikhism and hinduism against the muslim assault of aurangzeb".

ਉਸਨੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਪੱਖਪਾਤੀ ਟੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
he introduced ideas that indirectly challenged the discriminatory taxes imposed by islamic authorities.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ' ਤੇ ਜਿਜ਼ੀਆ ਪੋਲ ਟੈਕਸ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਭੱਦਰ ਟੈਕਸ ਆਖਰੀ ਟੈਕਸ ਸੀ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦਾ.
for example, aurangzeb had imposed taxes on non-muslims that were collected from the sikhs as well, for example the jizya poll tax on non-muslims , pilgrim tax and bhaddar tax the last being a tax to be paid by anyone following the hindu ritual of shaving the head after the death of a loved one and cremation.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੱਦਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ.
guru gobind singh declared that khalsa do not need to continue this practice, because bhaddar is not dharam, but a bharam illusion .

ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਸਨ.
not shaving the head also meant not having to pay the taxes by sikhs who lived in delhi and other parts of the mughal empire.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਵੀਂ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਨਕਪੰਥੀ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਗਈ ਸੀ.
however, the new code of conduct also led to internal disagreements between sikhs in the 18th century, particularly between the nanakpanthi and the khalsa.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਪੰਥ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
guru gobind singh had deep respect for the khalsa, and stated that there is no difference between the true guru and the sangat panth .

ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸੀਸਿਆ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ, ਚੇਲਾ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
before his founding of the khalsa, the sikh movement had used the sanskrit word sisya literally, disciple or student , but the favored term thereafter became khalsa.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿਚ ਮਸੰਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
additionally, prior to the khalsa, the sikh congregations across india had a system of masands appointed by the sikh gurus.

ਮਸੰਦਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਸਥਾਨਕ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਸਿੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਅਮੀਰੀ ਅਤੇ ਦਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ.
the masands led the local sikh communities, local temples, collected wealth and donations for the sikh cause.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸੀ.
guru gobind singh concluded that the masands system had become corrupt, he abolished them and introduced a more centralized system with the help of khalsa that was under his direct supervision.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਮੂਹ ਬਣਾਏ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਬਣੇ ਰਹੇ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੇ ਦੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
these developments created two groups of sikhs, those who initiated as khalsa, and others who remained sikhs but did not undertake the initiation.

ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਨਕ-ਪੰਥੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।
the khalsa sikhs saw themselves as a separate religious entity, while the nanak-panthi sikhs retained their different perspective.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਖਾਲਸਾਈ ਯੋਧਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਵਚਨ ਬਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the khalsa warrior community tradition started by guru gobind singh has contributed to modern scholarly debate on pluralism within sikhism.

ਉਸਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਪਤਿਸਮਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
his tradition has survived into the modern times, with initiated sikh referred to as khalsa sikh, while those who do not get baptized referred to as sahajdhari sikhs.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ 16 ਵੀਂ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਅਣਜਾਣ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕਈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣ, ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ.
sikh scriptures in the 16th and 17th century, multiple and different versions of the sikh scripture by unknown authors, all claiming to be the words of guru nanak were in circulation.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਡੀ. 1606 ਨੇ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਪੋਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
guru arjan d. 1606 attempted to remove corruption and interpolation of the text, and compiled a purer version of the adi granth.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਪੋਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਇਕ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸੰਸਕਰਣ 1604 ਦੀ, ਦੂਸਰਾ ਥੋੜਾ ਵੱਡਾ ਖਾਰਾ ਮਾਂਗਟ ਸੰਸਕਰਣ, ਜੋ 1632 ਵਿਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਲਾਹੌਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਹੈ .
in the 17th century, the text was called the pothi, and three manuscripts claimed to be authentic, one kartarpur version dated 1604 , the other a bit larger khara mangat version dated 1642 , and the third quite different lahore version of the adi granth date unknown .

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਪੋਥੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਅਤੇ 1706 ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਹੈ।
guru gobind singh is credited in the sikh tradition with finalizing the kartarpur pothi into the guru granth sahib in bathinda and releasing it in 1706.

ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਰਣ ਨੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the final version did not accept the extraneous hymns in other versions, and included the compositions of his father guru tegh bahadur.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
guru gobind singh also declared this text to be the eternal guru for sikhs.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹੋਰ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
guru gobind singh composed other texts, particularly the dasam granth which many sikhs consider to be a scripture next in importance after the guru granth sahib.

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਵੈਏ ਅਤੇ ਬੈਂਤ ਚੌਪਈ ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
the dasam granth includes compositions such as the jaap sahib , amrit savaiye and benti chaupai which are part of the daily prayers lessons nitnem of sikhs.

ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹਨ.
the dasam granth is largely versions of indian theology from the puranas and secular stories.

ਯੁੱਧ ਟੋਰਕਲ ਬਰੇਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ.
wars according to torkel brekke, the period following the execution of guru tegh bahadur the father of guru gobind singh, was a period where the mughal empire under aurangzeb was an increasingly hostile enemy of the sikh people.

ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੱਖ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਿਮ-ਸਿੱਖ ਕਲੇਸ਼ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
the sikh resisted, led by gobind singh, and the muslim-sikh conflicts peaked during this period.

ਮੁਗਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ।
both mughal administration and aurangzeb's army had an active interest in guru gobind singh.

ਜੇਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ
according to j.s.

ਗਰੇਵਾਲ, ਇਕ ਸਮੇਂ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
grewal, at one time aurangzeb issued an order to exterminate guru gobind singh and his family.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਿਸ਼ਨ ਵੇਖਿਆ, ਬ੍ਰੈੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ.
guru gobind singh saw his mission, states brekke, as god given to resist tyranny and false religion he considered islam to be.

ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਰਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਧਰਮ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਖਰੀ ਰਾਹ ਵਜੋਂ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ, ਨਾ ਲਾਲਚ ਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਟੀਚਿਆਂ ਲਈ।
according to christopher wright, guru gobind singh believed in a dharam yudh war in defense of righteousness , something that is fought as a last resort, neither out of a wish for revenge nor for greed nor for any destructive goals.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ, ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
to guru gobind singh, one must be prepared to die to stop tyranny, end persecution and to defend one's own religious values.

ਉਸਨੇ ਇਹਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚੌਦਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
he led fourteen wars with these objectives, but never took captives nor damaged anyone's place of worship.

ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੜਾਈ ਲੜਾਈ 1688, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਿਕਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਫਤਹਿ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਕਮਾਂਡਰ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਨਜਾਬਤ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਦੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
significant battles battle of bhangani 1688 , which states chapter 8 of gobind singh's bicitra natak, when fateh shah, along with mercenary commanders hayat khan and najabat khan, attacked his forces without any purpose.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਰਾਮ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਨਾਇਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the guru was aided by forces of kripal his maternal uncle and a brahmin named daya ram, both of whom he praises as heroes in his text.

ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ।
the guru's cousin named sango shah was killed in the battle, a cousin from guru hargobind's daughter.

16 ਮਈ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਲੀਫ ਖਾਨ ਦੀਆਂ ਇਸਲਾਮੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਦੌਣ 1691 ਦੀ ਲੜਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਤਲਹਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
battle of nadaun 1691 , against the islamic armies of mian khan and his son alif khan, who were defeated by the allied forces of guru gobind singh, bhim chand and other hindu kings of himalayan foothills.

ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਜੰਮੂ ਸਥਿਤ ਇਸਲਾਮੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the non-muslims aligned to the guru had refused to pay tribute to the islamic officials based in jammu.

ਸੰਨ 1693 ਵਿਚ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਡੇਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ।
in 1693, aurangzeb was fighting the hindu marathas in the deccan region of india, and he issued orders that guru gobind singh and sikhs should be prevented from gathering in anandpur in large numbers.

ਗੁਲੇਰ ਦੀ ਲੜਾਈ 1696, ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਦਿਲਾਵਰ ਖਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੁਸਤਮ ਖ਼ਾਨ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਨੇੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਲਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
battle of guler 1696 , first against the muslim commander dilawar khan's son rustam khan, near sutlej river, where the guru teamed up with the hindu king of guler and routed the muslim army.

ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਨਰਲ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਲੇਰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭੇਜਿਆ, ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
the commander sent his general hussain khan against the armies of the guru and the guler kingdom, a war fought near pathankot, and hussain khan was defeated and killed by the joint forces.

ਅਨੰਦਪੁਰ 1700 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਂਡਾ ਖਾਨ ਅਤੇ ਦੀਨਾ ਬੇਗ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ 10,000 ਸੈਨਿਕ ਭੇਜੇ ਸਨ।
first battle of anandpur 1700 , against the mughal army of aurangzeb, who had sent 10,000 soldiers under the command of painda khan and dina beg.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਾਂਡਾ ਖ਼ਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
in a direct combat between guru gobind singh and painda khan, the latter was killed.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ.
his death led to the mughal army fleeing the battlefield.

ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਆਂ hinduੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ 1701 ਦੀ ਲੜਾਈ।
battle of anandpur sahib 1701 , against the neighboring hindu kingdom chiefs who controlled the mountain kingdoms.

ਇਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਗਤਉੱਲਾ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
this was accompanied by a battle wherein jagatullah was killed by sikh forces.

ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦਾ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਵਜੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।
the hill chiefs laid a siege of anandpur, and the guru had to temporarily leave anandpur as a condition for peace.

ਲੂਯਿਸ ਫੇਨੇਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਨੇੜਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਲੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
according to louis fenech, his wars with kings of the himalayan kingdoms was likely triggered by the growing army of sikhs, which then raided and plundered villages in nearby mountainous kingdoms for supplies the hindu kings joined forces and blockaded anandpur.

ਨਿਰਮੋਹਗੜ੍ਹ ਦੀ ਲੜਾਈ, 1702, mਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ, ਨਿਰਮੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕੰ onੇ ਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ।
battle of nirmohgarh 1702 , against the forces of aurangzeb, led by wazir khan on the banks of nirmohgarh.

ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ।
the battle continued for two days, with heavy losses on both sides, and wazir khan army left the battlefield.

ਬਾਸੋਲੀ 1702 ਦੀ ਲੜਾਈ, ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੌਸੋਲੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੋਈ ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਧਰਮਪਾਲ ਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
battle of basoli 1702 , against the mughal army named after the kingdom of basoli whose raja dharampul supported the guru in the battle.

ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਅਜਮੇਰ ਚੰਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਹਲੂਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ.
the mughal army was supported by rival kingdom of kahlur led by raja ajmer chand.

ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the battle ended when the two sides reached a tactical peace.

ਅਨੰਦਪੁਰ, 1704 ਦੀ ਲੜਾਈ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲਾਂ ਸਯਦ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਮਜਨ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਗਲ ਜਰਨੈਲ ਨੂੰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ।
battle of anandpur 1704 , against the mughal army led first by saiyad khan and then by ramjan khan the mughal general was fatally wounded by sikh soldiers, and the army withdrew.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਫਿਰ ਮਈ 1704 ਵਿਚ ਦੋ ਜਰਨੈਲਾਂ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
aurangzeb then sent a larger army with two generals, wazir khan and zaberdast khan in may 1704, to destroy the sikh resistance.

ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੈਨਾ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜੋ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਉਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਈ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਇਕ ਲੰਮਾ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਰ ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the approach the islamic army took in this battle was to lay a protracted siege against anandpur, from may to december, cutting off all food and other supplies moving in and out, along with repeated battles.

1704 ਵਿਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਭੱਜ ਗਏ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲ ਗਏ ਅਤੇ 1705 ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਮਰ ਗਏ।
some sikh men deserted the guru during anandpur siege in 1704, and escaped to their homes where their women shamed them and they rejoined the guru's army and died fighting with him in 1705.

ਅੰਤ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ anandਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ.
towards the end, the guru, his family and followers accepted an offer by aurangzeb of safe passage out of anandpur.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ 8 ਸਾਲ ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਥਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲਿਆ.
however, as they left anandpur in two batches, they were attacked, and one of the batches with mata gujari and guru's two sons zorawar singh aged 8 and fateh singh aged 5 were taken captive by the mughal army.

ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦਫ਼ਨਾ ਕੇ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
both his children were executed by burying them alive into a wall.

ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਦੀ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
the grandmother mata gujari died there as well.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਸਾ 1704 ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਹ ਜਾਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
battle of sarsa 1704 , against the mughal army led by general wazir khan the muslim commander had conveyed aurangzeb's promise of a safe passage to guru gobind singh and his family in early december.

ਪਰ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ।
however, when the guru accepted the offer and left, wazir khan took captives, executed them and pursued the guru.

ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ।
the retreating troops he was with were repeated attacked from behind, with heavy casualties to the sikhs, particularly while crossing the sarsa river.

ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ 1704 ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲੜਾਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
battle of chamkaur 1704 regarded as one of the most important battle of the sikh history.

ਇਹ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਾਹਰ ਖ਼ਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਪਾਸੇ ਗੁਰੂ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
it was against the mughal army led by nahar khan the muslim commander was killed, while on sikh side the remaining two elder sons of the guru ajit singh and jujhar singh, along with other sikh soldiers were killed in this battle.

ਮੁਕਤਸਰ 1705 ਦੀ ਲੜਾਈ, ਖਿਦਰਾਣਾ-ਕੀ-habਾਬ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
battle of muktsar 1705 , the guru's army was re-attacked by the mughal army, being hunted down by general wazir khan, in the arid area of khidrana-ki-dhab.

ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤ ਸ਼ਾਬਦਿਕ, "ਚਾਲੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ", ਅਤੇ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਆਖਰੀ ਲੜਾਈ ਸੀ.
the mughals were blocked again, but with many losses of sikh lives particularly the famous chalis mukte literally, the "forty liberated ones" , and this was the last battle led by guru gobind singh.

ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਤਸਰ ਦਾ ਨਾਮ “ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਝੀਲ” ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਖੀਰਾਣਾ ਨਾਮਕ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ.
the place of battle called khidrana was renamed about a 100 years later by ranjit singh to mukt-sar literally, "lake of liberation" , after the term "mukt" moksha of the ancient indian tradition, in honor of those who gave their lives for the cause of liberation.

ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ।
death of family members meanwhile, guru's mother mata gujri and his two younger sons were captured by wazir khan, the muslim governor of sirhind.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡਿਆਂ, 5 ਅਤੇ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦੀਵਾਰ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
according to the sikh tradition, his youngest sons, aged 5 and 8, were executed by burying them alive into a wall after they refused to convert to islam, and mata gujri died soon after hearing of her grandsons' death.

ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ, 13 ਅਤੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਵੀ ਦਸੰਬਰ 1704 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ.
both his eldest sons, aged 13 and 17, also died in december 1704 in battle against the mughal army as they defended their father.

ਮੁਗਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਨ।
mughal accounts the muslim historians of the mughal court wrote about guru gobind singh as well as the geopolitics of the times he lived in, and these official persian accounts were the readily available and the basis of colonial era english-language description of sikh history.

ਧਵਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹਵਾਲੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਨ, ਪਰ ਮੁਗਲ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
according to dhavan, the persian texts that were composed by mughal court historians during the lifetime of guru gobind singh were hostile to him, but presented the mughal perspective.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਫੌਜੀ ਆਰਡਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੁਆਰਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਪਰੰਪਰਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
they believed that the religious guru tradition of sikhs had been corrupted by him, through the creation of a military order willing to resist the imperial army.

ਧਵਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੇਖਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਹਾਕਿਆਂ ਜਾਂ ਸਦੀ ਬਾਅਦ ਲਿਖਵਾਏ ਸਨ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਖ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
dhavan writes that some persian writers who wrote decades or a century after the death of guru gobind singh evolved from relying entirely on court histories of the mughals which disparage the guru, to including stories from the sikh gurbilas text that praise the guru.

ਮੁਗਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਮਾਂਡਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।
the mughal accounts suggest that the muslim commanders viewed the sikh panth as one divided into sects with different loyalties, and after the battle of anandpur, the mughals felt that the guru's forces had become a small band of left over warriors.

ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ 1704 ਵਿਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਕੀ ਸਿਪਾਹੀ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਜੰਗਲ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰੁਕ ਗਏ।
post-war years after the second battle of anandpur in 1704, the guru and his remaining soldiers moved and stayed in different spots including hidden in places such as the machhiwara jungle of southern panjab.

ਉੱਤਰ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ 1705 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਲ ਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮਾਮਾ, ਮੈਨੂਕੇ, ਮਹਿੰਦੀਆਣਾ, ਚੱਕੜ, ਤਖਤੂਪੁਰਾ ਅਤੇ ਮਧੇ ਅਤੇ ਦੀਨਾ ਮਾਲਵਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of the various spots in north, west and central india that the guru lived after 1705, include hehar with kirpal das maternal uncle , manuke, mehdiana, chakkar, takhtupura and madhe and dina malwa punjab region .

ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਿੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਏ ਜੋਧ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੋਤਰੇ, ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਭਗਤ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।
he stayed with relatives or trusted sikhs such as the three grandsons of rai jodh, a devotee of guru har gobind.

ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ familyਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਅਦਾ, ਅਨੈਤਿਕ, ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਧੋਖੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।
zafarnama according to the sikh tradition, guru gobind singh saw the war conduct of aurangzeb and his army against his family and his people as a betrayal of a promise, unethical, unjust and impious.

ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ persianਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਸੀ, "ਜਿੱਤ ਦਾ ਪੱਤਰ", ਇਹ ਇਕ ਪੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ.
after all of guru gobind singh's children had been killed by the mughal army and the battle of muktsar, the guru wrote a defiant letter in persian to aurangzeb, titled zafarnama literally, "epistle of victory" , a letter which the sikh tradition made a part of the dasam granth towards the end of the 19th century.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪੱਤਰ yetਰੰਗਜ਼ੇਬ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸੀ।
the guru's letter was stern yet conciliatory to aurangzeb.

ਉਸਨੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
he indicted the mughal emperor and his commanders in spiritual terms, accused them of a lack of morality both in governance and in the conduct of war.

ਪੱਤਰ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਦਸਲੂਕੀ, ਝੂਠ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
the letter predicted that the mughal empire would soon end, because it persecutes, is full of abuse, falsehood and immorality.

ਇਹ ਪੱਤਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਅਤੇ ਮਾਨ-ਸਤਿਕਾਰ ਬਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ.
the letter is spiritually rooted in guru gobind singh's beliefs about justice and dignity without fear.

ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਅੰਤ ਵੱਲ ਪਾਠ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ “ਨੇਕ ਅੰਤਹਕਰਣ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਦਾਨੀ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਤਤ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਨਿਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ
the zafarnama letter also includes text towards the end that praises aurangzeb as a human being by calling him as a charitable one with "brilliant conscience, handsome body and the king of kings", and then seeks a personal meeting between the guru and the emperor for a reconciliatory dialogue.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਇਹ ਪੱਤਰ 1705 ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ, 1706 ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਕ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
aurangzeb received the letter in 1705, agreed to a meeting in 1706 for which guru gobind singh travelled to ahmadnagar.

ਹਾਲਾਂਕਿ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ 1707 ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ.
however, aurangzeb never met the guru, and the mughal emperor died in 1707.

ਅੰਤਮ ਦਿਨ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ 1707 ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ.
final days aurangzeb died in 1707, and immediately a succession struggle began between his sons who attacked each other.

ਸਰਕਾਰੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈੱਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਪਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ।
the official successor was bahadur shah, who invited guru gobind singh with his army to meet him in person in the deccan region of india, for a reconciliation but bahadur shah then delayed any discussions for months.

ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ, ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ, ਜਿਸਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਦੋ ਅਫਗਾਨਾਂ, ਜਮਸ਼ੇਦ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਵਸੀਲ ਬੇਗ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
wazir khan, a muslim army commander against whose army the guru had fought several wars, commissioned two afghans, jamshed khan and wasil beg, to follow the guru's army as it moved for the meeting with bahadur shah, and then assassinate the guru.

ਦੋਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੀ ਫੌਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੇਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੋਲ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
the two secretly pursued the guru whose troops were in the deccan area of india, and entered the camp when the sikhs had been stationed near river godavari for months.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਮਸ਼ੇਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
they gained access to the guru and jamshed khan stabbed him with a fatal wound at nanded.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ।
some scholars state that the assassin who killed guru gobind singh may not have been sent by wazir khan, but was instead sent by the mughal army that was staying nearby.

18 ਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੇਨਾਪਤੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸੋਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਘਾਤਕ ਜ਼ਖ਼ਮ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਨ।
according to senapati's sri gur sobha, an early 18th century writer, the fatal wounds of the guru was one below his heart.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਤਲ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸਿੱਖ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the guru fought back and killed the assassin, while the assassin's companion was killed by the sikh guards as he tried to escape.

ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਂਦੀ।
the guru died of his wounds a few days later on 7 october 1708 his death fueled a long and bitter war of the sikhs with the mughals.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਚਿਲਡਰਨ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ urn ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਗੋਬਿੰਦ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਆਹੂਜਾ 1996.
see also list of places named after guru gobind singh guru gobind singh children's foundation guru gobind singh indraprastha university ganga sagar urn mazhabi sikh bhai jiwan singh references further reading singh, gobind jasbir kaur ahuja 1996 .

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ।
the zafarnama of guru gobind singh.

ਮੁੰਬਈ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ।
mumbai bharatiya vidya bhavan.

oclc 42966940.
oclc 42966940.

ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ: ਸੁਰਿੰਦਰਜੀਤ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜ਼ਫਰਨਾਮਾਹ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ।
singh, prof. surinderjit, guru gobind singh's zafarnamah transliteration and poetic rendering in english.

ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ.
amritsar singh brothers.

2003.
2003 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7205-272-3.
isbn 81-7205-272-3.

ਦਿਓੜਾ, ਮਾਨ ਸਿੰਘ 1989.
deora, man singh 1989 .

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ.
guru gobind singh a literary survey.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਨਮੋਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼.
new delhi anmol publications.

isbn 978-81-7041-160-4.
isbn 978-81-7041-160-4.

oclc 21280295.
oclc 21280295.

ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਯੂ.ਟਿ onਬ ਤੇ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲਿਖਤਾਂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ, ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ sikhs.org sikh-history.com sigurugranthsahib.org ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਖਾਲਸੇ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
sri dasam granth sahib questions and answers the book on sri dasam granth sahib external links tenets of guru gobind singh by baldev singh sri dasam granth, the definitive writings on the sri dasam granth sri guru gobind singh ji shabad on youtube, read along with shabad by guru gobind singh in the sri dasam granth dasam granth, the collection of writings attributed to guru gobind singh sikhs.org sikh-history.com srigurugranthsahib.org learn more about guru gobind singh the battle of chamkaur, also known as battle of chamkaur sahib, was fought between the khalsa led by guru gobind singh and the mughal forces led by wazir khan .

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਪੱਤਰ ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
guru gobind singh makes a reference to this battle in his victory letter zafarnama.

ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 5 ਅਤੇ 6 ਦਸੰਬਰ, 1704 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਵਿਚ ਰੁਕ ਗਏ।
preamble to the battle after guru gobind singh left anandpur on the night of december 5 and 6, 1704, they crossed the sarsa river and stopped in chamkaur.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਗੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਰਾਤ ਲਈ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ।
they asked permission of the city chief for shelter to rest for the night in their garhi or haveli.

ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the older brother thought giving him shelter would be dangerous so he refused.

ਪਰ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ.
but the younger brother gave permission to let them stay there for the night.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੁਗ਼ਲ ਸਿਪਾਹੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਣ।
despite giving assurance of safe conduct, the mughals soldiers were looking for guru gobind singh, to take his head as a trophy.

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਲਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।
after learning that the party of sikhs had taken shelter in the haveli, they laid siege upon it.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਲੜਾਈ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
the actual battle is said to have taken place outside the haveli where the guru was resting.

ਗੱਲਬਾਤ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦਿੱਤਾ.
negotiations broke down and the sikh soldiers chose to engage the overwhelming mughal forces, thus allowing their guru to escape.

ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਗੁਰਮੱਤ ਜਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਨੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
a gurmatta or consensus amongst the sikhs compelled gobind singh to obey the will of the majority and escape by a cover of night.

ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਸ਼ਸਤਾਰਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ।
it is alleged that the sikh warriors were able to engage the mughal troops in majority due to training in the sikh martial art of shastarvidya.

ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
all the sikhs guarding the guru were killed in the battle.

ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਜਾਂ “ਜਿੱਤ ਦਾ ਪੱਤਰ” ਉਹ ਪੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
zafarnama zafarnama or "epistle of victory" is a letter that was written by guru gobind singh to the then mughal emperor aurangzeb.

ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਚਮਕੌਰ ਵਿਖੇ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ occurredਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ 13 aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ!
zafarnama vividly describes what happened at chamkaur, and also holds aurangzeb responsible for what occurred and promises he broke 13 aurangzeb!

ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
i have no trust in your oaths anymore.

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਵਾਹ ਹੈ.
you have written that god is one and that he is witness between us .

14 ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕੁਰਾਨ 'ਤੇ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅਨੰਦਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
14 i don't have trust equivalent to even a drop of water in your generals who came to me with oaths on the quran that i will be given safe passage out of anandgarh fort .

ਉਹ ਸਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ।
they were all telling lies.

15 ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਕੁਰਾਨ' ਤੇ ਸਹੁੰ ਖਾਣ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
15 if anyone trusts you on your oath on the quran, that person is bound to be doomed in the end.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਮਕੌਰ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੋ ਪਠਾਣਾਂ ਗਨੀ ਖਾਨ ਅਤੇ ਨਬੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਜੱਟਪੁਰ ਲਿਜਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਰਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
after his escape from chamkaur, the exhausted guru is said to have been carried by two pathans ghani khan and nabi khan to jatpur where he was received by the local muslim chieftain.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਦੀਨਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ 111 ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ "ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
he later went to dina, and stayed at bhai desa singh's house, where he is said to have written "zafarnama" in persian, in 111 versions.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਚ ਨਿਕਲੇ ਹਨ, ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
aftermath after finding out that the guru had escaped, the mughals started searching the woods and the area surrounding chamkaur.

ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ।
the mughals hastily chased after the guru once they realised he had escaped.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਖੇ ਮੁਗਲਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਖ਼ਰੀ ਸਟੈਂਡ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤਕ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
guru gobind singh made a last stand against the mughals at muktsar, but by then aurangzeb had started to sue for peace.

ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਗਈ ਆਖਰੀ ਲੜਾਈ ਸੀ.
the battle of muktsar was the last battle fought by guru gobind singh.

ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਹ, "ਜਿੱਤ ਦਾ ਪੱਤਰ" ਲਿਖਿਆ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਚਿਰਾਗ-ਏ ਜਹਾਨ ਚਨ ਸ਼ੋਦ-ਏ ਬੁਰਕਾ ਪੋਸ਼ ਸ਼ਾ-ਏ ਸ਼ਾਬ ਬਾਰ-ਅਾਮਦ ਹਮਲੇ ਜਲਵਾ ਜੋਸ਼ ...
there he wrote zafarnamah, "the epistle of victory" , a letter to aurangzeb in which he wrote chirag-e jahaan chun shod-e burka posh shah-e shab bar-aamad hameh jalwa josh ...

ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਚਾਨਣ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੀਵਾ ਡੁੱਬਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਆਈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਰਖਵਾਲੇ ਰੱਬ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇਕ ਵਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ.
but still when the lamp of daylight sun set and the queen of night moon came up, then my protector god gave me passage and i escaped safely, not even a hair on my body was harmed.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੇ ਮਾਣ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਲੜਕੇ ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ‘ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸਿੰਘ’ ਸਨ।
the guru emphasised how he was proud that his sons had died fighting in battle, and that he had 'thousands of sons the singhs'.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਟੁੱਟੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਅਤੇ ਝੂਠਾਂ ਕਾਰਨ ureਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ.
he also said that he would never trust aurengzeb again due to his broken promises and lies.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਿੰਘਸਭਾ.ਕਾੱਮ.ਕੋਟ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਤੇ ਇਕ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
references external links battle description at singhsabha.com akali baba deep singh is revered among sikhs as one of the most hallowed martyrs in sikhism and as a highly religious person.

ਉਸਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
he is remembered for his sacrifice and devotion to the teachings of the sikh gurus.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮਿਸਲ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਤਰਨਾ ਦਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਖੀ ਸੀ - ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਪੰਥ ਅਕਾਲੀ ਬੁੱ dalਾ ਦਲ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਨ ਮੁਖੀ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਖਾਲਸਾਈ ਫੌਜ ਦਾ ਹੁਕਮ।
baba deep singh was the first head of misl shaheedan tarna dal - an order of the khalsa military established by nawab kapur singh, the then head of sharomani panth akali buddha dal.

ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਖੀ ਸੀ.
the damdami taksal also state that he was the first head of their order.

ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ "ਬਾਬਾ" ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
his name is also found as deep singh without the "baba" honorific and baba deep singh ji.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1682 ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਹੂਵਿੰਡ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਭਗਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀਓਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life baba deep singh was born in 1682 in the village of pahuwind in amritsar district, to father bhagta and mother jioni.

ਉਹ 1699 ਵਿਚ ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿਚ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
he went to anandpur sahib on the day of vaisakhi in 1699, where he was baptised into khalsa by guru gobind singh.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ।
baba deep singh took khande di pahul or amrit sanchar ceremonial initiation into khalsa .

ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ.
as a youth, he spent considerable time in close companionship of guru gobind singh.

ਉਸਨੇ ਹਥਿਆਰ, ਰਾਈਡਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ.
he started learning weaponry, riding and other martial skills.

ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿੱਖਣੀ, ਪੜ੍ਹਨੀ ਅਤੇ ਲਿਖਣੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ।
from bhai mani singh, he began learning, reading and writing gurmukhi and the interpretation of the gurus' words.

ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1702 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।
after spending two years at anandpur, he returned to his village in 1702.

ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1705 ਵਿਚ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
he was summoned by guru gobind singh at talwandi sabo in 1705, where he helped bhai mani singh in making copies of the guru granth sahib.

1709 ਵਿਚ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਸhaੌਰਾ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
warrior misldar in 1709, baba deep singh joined banda singh bahadur during the assaults on the towns of sadhaura and sirhind.

1733 ਵਿਚ, ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਸਤੇ ਦੇ ਜਥੇ ਦਾ ਇਕ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
in 1733, nawab kapur singh appointed him a leader of an armed squad jatha .

1748 ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਨੂੰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ, ਦਲ ਖਾਲਸੇ ਦੇ 65 ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਮਿਸਲਾਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
on the vaisakhi of 1748, at the meeting of the sarbat khalsa in amritsar, the 65 jathas of the dal khalsa were reorganized into twelve misls.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਮਿਸਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ।
baba deep singh was entrusted with the leadership of the shaheedan misl.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ .ਾਹਿਆ ਅਪ੍ਰੈਲ 1757 ਵਿਚ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ।
the demolition of the harmandar sahib in april 1757, ahmad shah durrani raided northern india for the fourth time.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਕਾਬਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਅਤੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
while he was on his way back to kabul from delhi with young men and women as captives, the sikhs made a plan to relieve him of the valuables and free the captives.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੇੜੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the squad of baba deep singh was deployed near kurukshetra.

ਉਸ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਾਨੀ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ।
his squad freed a large number of prisoners and raided durrani's considerable treasury.

ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਦੁਰਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ" olਾਹੁਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
on his arrival in lahore, durrani, embittered by his loss, ordered the demolition of the harimandir sahib the "golden temple" .

ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਲਾਬ ਕਤਈਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the shrine was blown up and the sacred pool filled with the entrails of slaughtered cows.

ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
durrani assigned the punjab region to his son, prince timur shah, and left him a force of ten thousand men under general jahan khan.

75 ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
baba deep singh, 75 years old, felt that it was up to him to atone for the sin of having let the afghans desecrate the shrine.

ਉਹ ਵਿਦਿਅਕ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕਲੀਸਿਯਾ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
he emerged from scholastic retirement and declared to a congregation at damdama sahib that he intended to rebuild the temple.

ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਪੰਜ ਸੌ ਆਦਮੀ ਅੱਗੇ ਆਏ।
five hundred men came forward to go with him.

ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ "ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।"
deep singh offered prayers before starting for amritsar "may my head fall at the darbar sahib."

ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੈਮਲੇਟ ਤੋਂ ਹੈਮਲੇਟ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ.
as he went from hamlet to hamlet, many villagers joined him.

ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਜੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ।
by the time baba deep singh reached tarn taran sahib, ten miles from amritsar, over five thousand sikhs armed with hatchets, swords, and spears accompanied him.

ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ।
martyrdom baba deep singh had vowed to avenge the desecration of the golden temple by the afghan army.

1757 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
in 1757, he led an army to defend the golden temple.

11 ਨਵੰਬਰ, 1757 ਨੂੰ ਗੋਹਲਵਾਰ 1757 ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਕਰਾ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੇਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the sikhs and the afghans clashed in the battle of gohalwar 1757 on november 11, 1757, and in the ensuing conflict baba deep singh was decapitated.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੋ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ।
there are two accounts of baba deep singh's death.

ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ.
according to one popular version, baba deep singh continued to fight after having been completely decapitated, slaying his enemies with his head in one hand and his sword in the other.

ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ, ਸਿਰਫ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਹੀ ਉਹ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ।
in this version, only upon reaching the sacred city of amritsar did he stop and finally die.

ਦੂਜੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਗਰਦਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੱਟ ਨਾਲ ਮਾਰੂ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ.
according to the second version, he was mortally wounded with a blow to the neck, but not completely decapitated.

ਇਹ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ, "ਤੁਸੀਂ ਤਲਾਬ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਸੀ."
after receiving this blow, a sikh reminded baba deep singh, "you had resolved to reach the periphery of the pool."

ਸਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ 15 ਕਿਲੋ ਖੰਡੇ ਦੇ ਸਟਰੋਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ.
on hearing the talk of the sikh, he held his head with his left hand and removing the enemies from his way with the strokes of his 15 kg khanda with his right hand, reached the periphery of harmandir sahib where he breathed his last.

ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੰਨ 1757 ਈ. ਦੀ ਬੰਦੀ-ਸੋਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ”।
the singhs celebrated the bandhi-sor divas of 1757 a.d. in harmandir sahib".

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵੱਕਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ।
the sikhs recovered their prestige by defeating the afghan army and the latter were forced to flee.

ਜਿਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the spot where baba deep singh's head fell is marked in the golden temple complex, and sikhs from around the world pay their respects there.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਮ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਅਜ ਵੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ, ਅਸਥਾਈ ਸਿੱਖ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
baba deep singh's khanda double-edged sword , which he used in his final battle, is still preserved at akal takht, first of the five centers of temporal sikh authority.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਪੰਜਾਬੀ punjabi, ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਨ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 24 ਨਵੰਬਰ 1675, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਨਾਨਕ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨੌਵਾਂ ਸੀ.
references external links baba deep singh shaheed baba deep singh guru tegh bahadur punjabi ‚ , punjabi pronunciation 1 april 1621 24 november 1675, , revered as the ninth nanak, was the ninth of ten gurus of the sikh religion.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ 115 ਕਾਵਿ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਹਨ।
tegh bahadur continued in the spirit of the first guru, nanak his 115 poetic hymns are in the text guru granth sahib.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ 1675 ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
tegh bahadur resisted the forced conversions of kashmiri pandits and non-muslims to islam, and was publicly beheaded in 1675 on the orders of mughal emperor aurangzeb in delhi for refusing to convert to islam.

ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
gurudwara sis ganj sahib and gurdwara rakab ganj sahib in delhi mark the places of execution and cremation of the guru's body.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋodੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
early life guru tegh bahadur was born in a sodhi family.

ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ, ਸੂਰਜ ਮੱਲ, ਅਨੀ ਰਾਏ, ਅਟਲ ਰਾਏ ਅਤੇ ਤਿਆਗਾ ਮੱਲ ਸਨ।
the sixth guru, guru hargobind had one daughter bibi viro and five sons baba gurditta, suraj mal, ani rai, atal rai and tyaga mal.

ਤਿਆਗਾ ਮੱਲ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਮਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਦਿ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
tyaga mal was born in amritsar in the early hours of 1 april 1621, who came to be known by the name tegh bahadur mighty of the sword , given to him by guru hargobind after he had shown his valour in a battle against the mughals.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ।
amritsar at that time was the centre of sikh faith.

ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੀਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਮਸੰਦਾਂ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
as the seat of the sikh gurus, and with its connection to sikhs in far-flung areas of the country through the chains of masands or missionaries, it had developed the characteristics of a state capital.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
guru tegh bahadur was brought up in sikh culture and trained in archery and horsemanship.

ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾਸਿਕ ਵੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
he was also taught the old classics.

ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ.
he underwent prolonged spells of seclusion and contemplation.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਵਿਆਹ 3 ਫਰਵਰੀ 1633 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
tegh bahadur was married on 3 february 1633, to mata gujri.

ਬਕਾਲੇ ਵਿਖੇ ਰਹੋ 1640 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਨਕੀ, ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਕਾਲਾ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਚਲੇ ਗਏ।
stay at bakala in the 1640s, nearing his death, guru hargobind and his wife nanaki moved to his ancestral village of bakala in amritsar district, together with tegh bahadur and mata gujri.

ਬਕਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਦਾਸਵਿਨ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰ ਤਲਾਬਾਂ, ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਉਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ.
bakala, as described in gurbilas dasvin patishahi, was then a prosperous town with many beautiful pools, wells and baolis.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਬਕਾਲੇ ਵਿਖੇ ਤਕਰੀਬਨ 26 ਸਾਲ 9 ਮਹੀਨੇ 13 ਦਿਨ ਮਨਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਰਹੇ।
tegh bahadur meditated at bakala for about 26 years 9 months 13 days and lived there with his wife and mother.

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਮਨਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਰਵਾਇਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ.
he spent most of his time in meditation, but was not a recluse, and attended to family responsibilities.

ਉਸਨੇ ਬਕਾਲਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਦਿੱਲੀ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he made visits outside bakala, and visited the eighth sikh guru guru har krishan, when the latter was in delhi.

ਗੁਰਗੱਦੀ ਮਾਰਚ 1664 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਚੇਚਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਗਏ।
guruship in march 1664 guru har krishan contracted smallpox.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਕਾਲਾ ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।
when asked by his followers who would lead them after him, he replied baba bakala, meaning his successor was to be found in bakala.

ਮਰ ਰਹੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
taking the advantage of the ambiguity in the words of the dying guru, many installed themselves as the new guru.

ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸਨ.
sikhs were puzzled to see so many claimants.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the sikh tradition has a legend on how tegh bahadur was selected the ninth guru.

ਇਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ, ਬਾਬਾ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲਬਾਨਾ, ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨੂੰ 500 ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
a wealthy trader, baba makhan shah labana, had once prayed for his life and had promised to gift 500 gold coins to the sikh guru if he survived.

ਉਹ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ.
he arrived in search of the ninth guru.

ਉਹ ਇਕ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਭੇਟ ਕਰਦਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਕਿ ਸਹੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਚੁੱਪ ਵਚਨ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 500 ਸਿੱਕੇ ਭੇਂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ।
he went from one claimant to the next making his obeisance and offering two gold coins to each guru, believing that the right guru would know that his silent promise was to gift 500 coins for his safety.

ਹਰ "ਗੁਰੂ" ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ 2 ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ.
every "guru" he met accepted the 2 gold coins and bid him farewell.

ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਵੀ ਬਕਾਲਾ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
then he discovered that tegh bahadur also lived at bakala.

ਲਬਾਨਾ ਨੇ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਆਮ ਭੇਟ ਕੀਤੀ.
labana gifted tegh bahadur the usual offering of two gold coins.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸੀ।
tegh bahadur gave him his blessings and remarked that his offering was considerably short of the promised five hundred.

ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲਬਾਨਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਫ਼ਰਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਭੱਜਿਆ.
makhan shah labana forthwith made good the difference and ran upstairs.

ਉਹ ਛੱਤ ਤੋਂ ਚੀਕਣ ਲੱਗਾ, "ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ, ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ" ਭਾਵ "ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ"।
he began shouting from the rooftop, "guru ladho re, guru ladho re" meaning "i have found the guru, i have found the guru".

ਅਗਸਤ 1664 ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਬਕਾਲਾ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਮਸਹ ਕੀਤਾ।
in august 1664 a sikh sangat arrived in bakala and anointed tegh bahadur as the ninth guru of sikhs.

ਸੰਗਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀਵਾਨ ਦੁਰਗਾ ਮੱਲ ਨੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦੀਤਾ ਦੁਆਰਾ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਭੇਟ ਕਰਦਿਆਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਟਿੱਕਾ ਰਸਮ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the sangat was led by diwan durga mal, and a formal "tikka ceremony" was performed by bhai gurditta on tegh bahadur conferring guruship on him.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
as had been the custom among sikhs after the execution of guru arjan by mughal emperor jahangir, guru tegh bahadur was surrounded by armed bodyguards.

ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਸਖਤ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
he himself lived an austere life.

ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਖੀਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
works he contributed many hymns to granth sahib including the saloks, or couplets near the end of the guru granth sahib.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਲੀ ਵਿਚ ਕਈ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ.
guru tegh bahadur toured various parts of mughal empire, and was asked by gobind sahali to construct several sikh temples in mahali.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ 116 ਸ਼ਬਦ, 15 ਰਾਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਗਤ 782 ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
his works include 116 shabads, 15 ragas and his bhagats are credited with 782 compositions that are part of bani in sikhism.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਨੇ 219-1427 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
his works are included in adi granth pages 219-1427 .

ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ, ਮਨੁੱਖੀ ਲਗਾਵ, ਸਰੀਰ, ਮਨ, ਦੁੱਖ, ਮਾਣ, ਸੇਵਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ.
they cover a wide range of topics, such as the nature of god, human attachments, body, mind, sorrow, dignity, service, death and deliverance.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੋਰਥ ਰਾਗ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਆਦਰਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਰਨੀਜ਼ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ dhakaਾਕਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ.
for example, in sorath rag, guru tegh bahadur describes what an ideal human being is like, journeys guru tegh bahadur travelled extensively in different parts of the country, including dhaka and assam, to preach the teachings of nanak, the first sikh guru.

ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਏ.
the places he visited and stayed in, became sites of sikh temples.

ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਾਟਰ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਰਸੋਈ ਦਾਨ ਲੰਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
during his travels, guru tegh bahadur spread the sikh ideas and message, as well as started community water wells and langars community kitchen charity for the poor .

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ.
the guru made three successive visits to kiratpur.

21 ਅਗਸਤ 1664 ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, ਬੀਬੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਦਿਲਾਸਾ ਕਰਨ ਗਏ।
on 21 august 1664, guru went there to console with bibi rup upon the death of her father, guru har rai, the seventh sikh guru, and of her brother, guru har krishan.

ਦੂਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1664 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬੱਸੀ ਦੀ 29 ਸਤੰਬਰ 1664 ਨੂੰ ਹੋਈ ਮੌਤ ਤੇ ਹੋਈ।
the second visit was on 15 october 1664, at the death on 29 september 1664, of bassi, the mother of guru har rai.

ਤੀਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ.
a third visit concluded a fairly extensive journey through northwest indian subcontinent.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੋ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹੋਣਗੇ, ਦਾ ਜਨਮ ਪਟਨਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ 1666 ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਦੇ ਧੁਬਰੀ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
his son guru gobind singh, who would be the tenth sikh guru, was born in patna, while he was away in dhubri, assam in 1666, where stands the gurdwara sri guru tegh bahadur sahib.

ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਦੇ ਆਹੋਮ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚਕਰਦਵਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
he there helped end the war between raja ram singh of bengal and raja chakardwaj of ahom state later assam .

ਉਸਨੇ ਮਥੁਰਾ, ਆਗਰਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
he visited the towns of mathura, agra, allahabad and varanasi.

ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਰਾਣੀ ਚੰਪਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
after his visit to assam, bengal and bihar, the guru visited rani champa of bilaspur who offered to give the guru a piece of land in her state.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 500 ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਖਰੀਦੀ.
the guru bought the site for 500 rupees.

ਉਥੇ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਤਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
there, guru tegh bahadur founded the city of anandpur sahib in the foothills of himalayas.

1672 ਵਿਚ, ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਰਾਹੀਂ, ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨਵੀਂਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ.
in 1672, tegh bahadur traveled through kashmir and the north-west frontier, to meet the masses, as the persecution of non-muslims reached new heights.

aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ 1675 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
execution by aurangzeb in 1675 guru tegh bahadur was executed in delhi on 11 november under the orders of the mughal emperor aurangzeb.

ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰਵਕ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ.
no contemporary detailed accounts of the circumstances of his arrest and execution have survived either in persian or sikh sources.

ਸਿਰਫ ਉਪਲਬਧ ਖਾਤੇ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਖਾਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਨ.
the only accounts available are those written about a 100 years later, and these accounts are conflicting.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ, 107 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1782 ਵਿਚ ਲਖਨ of ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਆਦਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
according to the official account of the mughal empire, written 107 years later by ghulam husain of lucknow in 1782, tegh bahadur, the eighth successor of guru nanak became a man of authority with a large number of followers.

ਦਰਅਸਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
in fact several thousand persons used to accompany him as he moved from place to place.

ਉਸ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹਾਫਿਜ਼ ਆਦਮ, ਸ਼ੇਖ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਆਏ ਸਨ।
his contemporary hafiz adam, a faqir belonging to the group of shaikh ahmad sirhindi's followers, had also come to have a large number of murids and followers.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਦਮੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਹਾਫਿਜ਼ ਆਦਮ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਦੀ ਆਦਤ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
both these men guru tegh bahadur and hafiz adam used to move about in the punjab, adopting a habit of coercion and extortion.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹਾਫਿਜ਼ ਆਦਮ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਸਨ।
tegh bahadur used to collect money from hindus and hafiz adam from muslims.

ਸ਼ਾਹੀ ਵਕੀਆ ਨਵੀਸ ਦੇ ਨਿ newsਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਟ ਨੇ ਸਮਰਾਟ ਆਲਮਗੀਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ofੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
the royal waqia navis news reporter and intelligence agent wrote to the emperor alamgir of their manner of activity, added that if their authority increased they could become even refractory.

ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ "ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਚਿੱਤਾ" ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਭਟਕਣਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
satish chandra cautions that this was the "official justification", which historically can be expected to be full of evasion and distortion to justify official action.

ਸੁਰਜੀਤ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਲਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਗੰਭੀਰ-ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਫਿਜ਼ ਆਦਮ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1643 ਵਿਚ ਮਦੀਨਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ।
according to surjit gandhi, the account by ghulam husain suffers from serious in-accuracies and is historically wrong, as hafiz adam had left india and died at medina in 1643.

ਇਕ ਹੋਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਦਵਾਨ, ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੀਦੀਨ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1842 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡੇ the ਸਦੀ ਬਾਅਦ, ਆਪਣਾ ਤਾਰਿਕ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰ ਕਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਰਾਏ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ।
another muslim scholar, ghulam muhiuddin bute shah wrote his tarikh-i-punjab in 1842, over a century and half after the death of guru tegh bahadur, saying that there was ongoing hostility from ram rai, the elder brother of guru har kishan, against tegh bahadur.

ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੀਉਦੀਨ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਸੂਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ghulam muhiuddin bute shah said that "ram rai represented to the emperor that guru tegh bahadur was very proud of his spiritual greatness and that he would not realise his fault unless he was punished.

ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਅਸਫਲ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ”
ram rai also suggested that guru tegh bahadur be asked to appear before the emperor to work a miracle, if he failed, he could be put to death."

ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਜਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹ ਖਾਤਾ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ।
satish chandra and others say that this account is also doubtful as to the circumstances or cause of guru tegh bahadur's execution.

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।
sikh historians record that guru tegh bahadur had become a socio-political challenge to the muslim rule and aurangzeb.

ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, "ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿਚ ਨਿਡਰ ਹੋਵੋ ਜਿਸਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਿਆ, ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਸਿਆਣਪ ਦਾ, "ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ 1427 ਵਿਚ ਦਰਜ ਇਕ ਬਿਆਨ.
the sikh movement was rapidly growing in the rural malwa region of punjab, and the guru was openly encouraging sikhs to, "be fearless in their pursuit of just society he who holds none in fear, nor is afraid of anyone, is acknowledged as a man of true wisdom", a statement recorded in adi granth 1427.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਾਫ਼ਲੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ .ਾਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਲਗਾਏ ਸਨ।
while guru tegh bahadur influence was rising, aurangzeb had imposed islamic laws, demolished infidel schools and temples, and enforced new taxes on non-muslims.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਕਾਰਡ ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the main substantive record however comes from guru tegh bahadur's son, guru gobind singh in his composition, bachittar natak.

ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
this composition is recited in every sikh place of worship on the occasion of the guru's martyrdom.

ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
according to records written by his son guru gobind singh, the guru had resisted persecution, adopted and promised to protect kashmiri hindus.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹਾਨੇ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।"
the guru was summoned to delhi by aurangzeb on a pretext, but when he arrived, he was offered, "to abandon his faith, and convert to islam".

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
guru tegh bahadur refused, he and his associates were arrested.

11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
he was executed on 11 november 1675 before public in chandni chowk, delhi.

ਵਿਲੀਅਮ ਇਰਵਿਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤਕ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
william irvine states that guru tegh bahadur was tortured for many weeks while being asked to abandon his faith and convert to islam he stood by his convictions and refused, he was then executed.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਮਿੱਤਰ ਦਾਸ ਨੂੰ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਿਆਲ ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ। .
sikh tradition teaches that the associates of the guru were also tortured for refusing to convert bhai mati das was sawed into pieces and bhai dayal das was thrown into a cauldron of boiling water, while guru tegh bahadur was held inside a cage to watch his colleagues suffer.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਸੀ।
the guru himself was beheaded in public.

ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ.
impact of execution legacy and memorials guru har gobind was guru tegh bahadur's father.

ਇਸਦਾ ਮੁ originਲਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਮੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
he was originally named tyag mal punjabi — but was later renamed tegh bahadur after his gallantry and bravery in the wars against the mughal forces.

ਉਸਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ.
he built the city of anandpur sahib, and was responsible for saving the kashmiri pandits, who were being persecuted by the mughals.

ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕਈ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
after the execution of tegh bahadar by mughal emperor aurangzeb, a number of sikh temples were built in his and his associates' memory.

ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the gurdwara sis ganj sahib in chandni chowk, delhi, was built over where he was beheaded.

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵੀ, ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਇਕ ਚੇਲੇ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਦੇਹ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਾੜਿਆ ਸੀ।
gurdwara rakab ganj sahib, also in delhi, is built on the site of the residence of a disciple of teg bahadur, who burned his house to cremate his master's body.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਨਵੰਬਰ 1675 ਵਿਚ, ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸ਼ਹੀਦ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਅਨੁਸਾਰ ivਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਮੁਗਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਭਾਈ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇਥੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
gurdwara sisganj sahib in punjab marks the site where in november 1675, the head of the martyred guru teg bahadar which was brought by bhai jaita renamed bhai jivan singh according to sikh rites in defiance of the mughal authority of aurangzeb was cremated here.

ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
tegh bahadur has been remembered for giving up his life for freedom of religion, reminding sikhs and non-muslims in india to follow and practice their beliefs without fear of persecution and forced conversions by muslims.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਸਾਥੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਯਾਲਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
guru tegh bahadur was martyred, along with fellow devotees bhai mati dass, bhai sati das and bhai dayala.

24 ਨਵੰਬਰ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਮਿਤੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
24 november, the date of his martyrdom, is celebrated in certain parts of india as a public holiday.

ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਫਾਂਸੀ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
effect on sikhs the execution hardened the resolve of sikhs against muslim rule and the persecution.

ਪਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, "ਜੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।"
pashaura singh states that, "if the martyrdom of guru arjan had helped bring the sikh panth together, guru tegh bahadur's martyrdom helped to make the protection of human rights central to its sikh identity".

ਵਿਲਫ੍ਰੈਡ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਬਾਹਰੀ, ਅਪ੍ਰਸੋਸਲ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਮਿੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਰੰਤੂ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿੱਤੀ। "ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ".
wilfred smith stated "the attempt to forcibly convert the ninth guru to an externalized, impersonal islam clearly made an indelible impression on the martyr's nine year old son, gobind, who reacted slowly but deliberately by eventually organizing the sikh group into a distinct, formal, symbol-patterned community".

ਇਸ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
it inaugurated the khalsa identity.

ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਸਥਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
places named after guru teg bahadur a number of places are named after the ninth guru of sikhs, guru teg bahadur.

ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੀਅਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਲੂਯਿਸ ਈ ਫੇਨੇਚ, ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਦ ਅਮੈਰਿਕਨ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸੁਸਾਇਟੀ, 117 4 623-42, ਅਕਤੂਬਰ-ਦਸੰਬਰ, 1997 ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ 1975 ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਰਚਨਾ ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਜਰਨਲ, 121 2 193-203, ਅਪ੍ਰੈਲ.
notes references external links peer reviewed publications on guru tegh bahadur martyrdom and the sikh tradition, louis e. fenech, journal of the american oriental society, 117 4 623-42, oct-dec, 1997 guru tegh bahadur ranbir singh 1975 non-canonical compositions attributed to the seventh and ninth sikh gurus, jeevan singh deol, journal of the american oriental society, 121 2 193-203, apr.

- ਜੂਨ., 2001 ਹੋਰ ਲਿੰਕ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ 19 ਜੂਨ 1595 - 3 ਮਾਰਚ 1644 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇਵਾਂ ਸੀ.
- jun., 2001 other links guru hargobind 19 june 1595 - 3 march 1644 was the sixth of the sikh gurus.

ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 11 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ, ਉਹ 11 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
he was barely eleven years old when he became guru on 11 june 1606, after the execution of his father, guru arjan, by the mughal emperor jahangir.

ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਸੈਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
he initiated a military tradition within sikhism to resist islamic persecution and protect the freedom of religion.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 37 ਸਾਲ, 9 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 3 ਦਿਨ ਰਿਹਾ।
he had the longest tenure as guru, lasting 37 years, 9 months and 3 days.

ਜੀਵਨੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1595 ਵਿਚ ਵਡਾਲੀ ਗੁਰੂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਜਵਾਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸੀ।
biography hargobind was born in 1595 in vadali guru, a village 7 km west of amritsar, the only son of guru arjan, the fifth sikh guru.

ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਚੇਚਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਚਾਚੇ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ' ਤੇ ਇਕ ਕੋਬਰਾ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ.
he suffered from smallpox as a child and survived a poisoning attempt by an uncle, as well as another attempt on his life, when a cobra was thrown at him.

ਉਸਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਨਾਲ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈਣ ਲਈ ਬਾਬਾ ਬੁੱ withਾ ਨਾਲ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ।
he studied religious texts with bhai gurdas and trained in swordsmanship and archery with baba buddha not to be confused with the buddha .

25 ਮਈ 1606 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੈਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਘੇਰਦੇ ਰਹਿਣ।
on 25 may 1606 guru arjan nominated hargobind as his successor and instructed his son to start a military tradition to protect the sikh people and always keep himself surrounded by armed sikhs for protection.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਸਮਾਗਮ 24 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
shortly afterwards, guru arjan was arrested, tortured and killed by order of the mughal emperor jahangir, guru hargobind's succession ceremony took place on 24 june 1606.

ਉਸਨੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪੀਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀ, ਉਸਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੀਰੀ.
he put on two swords one indicated his spiritual authority piri and the other, his temporal authority miri .

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹੀਦ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹੇ.
he followed his martyred father's advice and always kept himself surrounded by armed sikhs for protection.

ਨੰਬਰ ਬਾਈ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਬਵੰਜਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਦਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the number fifty two was special in his life, and his retinue consisted of fifty two armed men.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸੈਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
he thus founded the military tradition in the sikh faith.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਮਾਤਾ ਦਾਮੋਦਰੀ, ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਸਨ।
guru hargobind had three wives mata damodari, mata nanaki and mata maha devi.

ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਸਨ.
he had children from all three wives.

ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ ਉਸਦੇ ਜੀਵਣ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਗਏ.
two of his eldest sons from the first wife died during his lifetime.

ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਬਣ ਗਿਆ.
his youngest son by his third wife was tegh bahadur, who became the influential ninth sikh guru.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਕ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਿਸਟ ਸ਼ਸਤਾਰਵਿਦਿਆ, ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
the guru was a martial artist shastarvidya , an avid hunter and, according to persian records, unlike earlier gurus, he and the sikh gurus that followed him were meat eaters.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
guru hargobind encouraged people to maintain physical fitness and keep their bodies ready for physical combat.

ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਦਰਬਾਰ ਦਰਬਾਰ ਸੀ।
he had his own darbar court .

ਉਸਦੇ ਕੁਝ ਸਮਰਪਤ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
the arming and training of some of his devoted followers began.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਸੱਤ ਸੌ ਘੋੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰਿਸਾਲਦਾਰ ਫੌਜ ਤਿੰਨ ਸੌ ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਸੱਠ ਮੁਸਕਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ.
the guru came to possess seven hundred horses and his risaldari army grew to three hundred horsemen and sixty musketeers.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਸੱਤਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।
he nominated his grandson to succeed him as the seventh guru har rai.

1644 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਤਾਲਪੁਰੀ ਹੈ।
he died in 1644, and was cremated on the banks of river sutlej, where now stands gurdwara patalpuri.

ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਮੁ very ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਨ।
relations with mughal rulers jahangir because of the execution of guru arjan by mughal emperor jahangir, guru hargobind from the very start was a dedicated enemy of the mughal rule.

ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
he advised sikhs to arm and fight the muslims.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਪਹਿਲੂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
the death of his father at the hands of jahangir prompted him to emphasise the military dimension of the sikh community.

ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਆਰਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
he symbolically wore two swords, which represented miri and piri temporal power and spiritual authority .

ਉਸਨੇ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਦਰਬਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਬਣਾਇਆ।
he built a fort to defend ramdaspur and created a formal court, akal takht.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ 1609 ਵਿਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ 14 ਸਾਲਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਤੇ ਲਗਾਏ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
jahangir responded by jailing the 14 year old guru hargobind at gwalior fort in 1609, on the pretext that the fine imposed on guru arjan had not been paid by the sikhs and guru hargobind.

ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ.
it is not clear as to how much time he spent as a prisoner.

ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਸਾਲ ਜਾਂ ਤਾਂ 1611 ਜਾਂ 1612 ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਲਗਭਗ 16 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ.
the year of his release appears to have been either 1611 or 1612, when guru hargobind was about 16 years old.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਬੀਸਤਾਨ ਮੈਂ ਮਜ਼ਾਹੀਬ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ 1617-1619 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੈਂਪ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਸਲਿਮ ਫੌਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
persian records, such as dabistan i mazahib suggest he was kept in jail for twelve years, including over 1617-1619 in gwalior, after which he and his camp were kept under muslim army's surveillance by jahangir.

ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it is unclear why he was released.

ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਬਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕਰੀਬਨ 1611 ਵਿਚ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਨੀਤੀਆਂ ਵੱਲ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪਰਤਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸੁੰਨੀ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਸਨ।
scholars suggest that jahangir had more or less reverted to tolerant policies of akbar by about 1611 after he felt secure about his throne, and the sunnis and naqshbandhi court officials at the mughal court had fallen out of his favour.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
another theory states that jahangir discovered the circumstances and felt hargobind was harmless, so he ordered his release.

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 52 ਰਾਜੇ ਜੋ ਕਿ "ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਿਆਂ" ਦੇ ਬੰਧਕ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਸਨ, ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਗੁਆ ਰਹੇ ਸਨ।
according to surjit singh gandhi, 52 rajas who were imprisoned in the fort as hostages for "millions of rupees" and for opposing the mughal empire were dismayed as they were losing a spiritual mentor.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਵਤੀਰੇ ਲਈ ਜ਼ਾਮਨੀ ਦਿੱਤੀ।
guru hargobind requested the rajas to be freed along with him as well and stood surety for their loyal behavior.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
jahangir ordered their release as well.

ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਾਉਨ ਸਿਲਾਈ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ 52 ਹੇਮਜ਼ ਸਨ.
hargobind got a special gown stitched which had 52 hems.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਚੋਲੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ.
as hargobind left the fort, the captive kings caught the hems of the cloak and came out along with him.

ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਸੰਜੋਗ ਲਿਆ।
after his release, guru hargobind more discreetly strengthened the sikh army and reconsolidated the sikh community.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਸਤਾਨਾ ਰਹੇ।
his relations with jahangir remained mostly friendly.

ਉਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਤਾਰਾ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੁੱਲਾ ਬਗਾਵਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
he accompanied jahangir to kashmir and rajputana and subdued tara chand of nalagarh, who had continued for a long time in open rebellion and all efforts to subdue him had failed.

ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਰੋਹਿਲਾ ਵਿਖੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।
during jahangir's reign, guru hargobind fought a battle against the mughals at rohilla.

ਲੜਾਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਸੀ।
the battle was in response to the militarisation of the sikhs.

ਰਾਜਪਾਲ ਅਬਦੁੱਲ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
the mughals who were led by governor abdul khan were defeated by the sikhs.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ 1627 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਬੰਧ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੌੜੇ ਹੋ ਗਏ.
shah jahan during the reign of shah jahan that started in 1627, relations became bitter again.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ।
shah jahan was intolerant.

ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਬਾਉਲੀ ਨੂੰ destroyedਾਹ ਦਿੱਤਾ।
he destroyed the sikh baoli at lahore.

1628 ਵਿਚ, ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਕੁਝ ਜਾਇਦਾਦ ਲੁੱਟ ਲਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
in 1628, shah jahan's hunting party plundered some of guru hargobind's property, which triggered the first armed conflict.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।
guru hargobind's army fought battles with the mughal armies of shah jahan at amritsar, kartarpur and elsewhere.

ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ 1634 ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
guru hargobind defeated the mughal troops near amritsar in the battle of amritsar in 1634.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਉੱਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੂਬਾਈ ਟੁਕੜੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
the guru was again attacked by a provincial detachment of mughals, but the attackers were routed and their leaders slain.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸੂਬਾਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
guru hargobind also led his armies against the provincial muslim governors.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬੇਸ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
the guru anticipated the return of a larger mughal force, so retreated into shivalik hills to strengthen his defenses and army, with a base in kiratpur where he continued to stay till his death.

ਪਾਂਡੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਬਾਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
painde khan was appointed leader of the provincial troops by shah jahan and marched upon the guru.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਇਹ ਲੜਾਈ ਵੀ ਜਿੱਤੀ।
guru hargobind was attacked, but he won this battle as well.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ।
guru hargobind also fought the battle of kartarpur.

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਣ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
shah jahan attempted political means to undermine the sikh tradition, by dividing and influencing the succession.

ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਧੀਰ ਮਲ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the mughal ruler gave land grants to dhir mal, living in kartarpur, and attempted to encourage sikhs to recognise dhir mal as the rightful successor to guru hargobind.

ਧੀਰ ਮੱਲ ਨੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
dhir mal issued statements in favour of the mughal state, and critical of his grandfather.

ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ 19 ਮਾਰਚ 1644 ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਰੂਪਨਗਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਧੀਰ ਮੱਲ ਨੂੰ ਨਾਮੰਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਰਿ ਰਾਏ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।
guru hargobind died at kiratpur rupnagar, punjab, on 19 march 1644, but before his death he rejected dhir mal and nominated har rai instead to succeed him as the guru.

ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਖਰੜੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਖੀਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਰੱਥ ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੂੰ 1595-1644 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਖੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ।
samarth ramdas and guru hargobind according to sikh tradition based on an old punjabi manuscript panjah sakhian, samarth ramdas met guru hargobind 1595-1644 at srinagar in the garhval hills.

ਸੰਨ 1793 ਵਿਚ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਇਕ ਮਰਾਠੀ ਸਰੋਤ, ਰਾਮਦਾਸ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਬਖਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਬੈਠਕ ਸ਼ਾਇਦ ਸੰਮਤ 1630 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ ਦੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ।
the meeting, corroborated in a marathi source, ramdas swami s bakhar, by hanumant swami, written in 1793, probably took place in the early 1630 s during samarth ramdas's pilgrimage travels in the north and guru hargobind s journey to nanakmata in the east.

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਏ ਸਨ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਹੁਣੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਸਨ.
it is said that as they came face to face with each other, guru hargobind had just returned from a hunting excursion.

ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ.
he was fully armed and rode a horse.

“ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ”, ਮਰਾਠਾ ਸੰਤ ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਾਧੂ ਹੈ।
"i had heard that you occupied the gaddi of guru nanak", said the maratha saint ramdas, and asked what sort of sadhu was he.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਬਾਹਰਲਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ.
guru hargobind replied, "internally a hermit, and externally a prince.

ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਦੀ ਤਬਾਹੀ।
arms mean protection to the poor and destruction of the tyrant.

ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
baba nanak had not renounced the world but had renounced maya".

ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਝਲਕੀਆਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ ਜਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
influence the following is a summary of the main highlights of guru har gobind's life transformed the sikh fraternity by introducing martial arts and weapons for the defence of the masses.

ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਪੀਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ.
carried two swords of miri and piri.

1608 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
built the akal takht in 1608 which is now one of five takhts seats of power of the sikhs.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
founded the city of kiratpur in district jalandhar, punjab.

ਉਹ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 52 ਸਾਥੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
he was imprisoned in the fort of gwalior for one year and on release insisted that 52 fellow hindu kings be freed as well.

ਇਸ ਅਵਸਰ ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
to mark this occasion, the sikhs celebrate bandi chhor divas.

ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰੂ.
the first guru to engage in warfare.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦਾ ਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਕ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗਲਾਂ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
the city hargobindpur, in majha region of punjab, is named after him, which he won over from mughals after defeating them in a battle.

ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਝੜਪਾਂ ਰੋਹਿਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ 1634 ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋਰ ਡਾ: ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ 2012, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, 10 ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
battles and skirmishes battle of rohilla battle of amritsar 1634 battle of kartarpur references further reading dr harjinder singh dilgeer 2012 , sikh history in 10 volumes, sikh university press.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿੱਖ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ,, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਦੇ ਘਰ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ। , ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
external links the sikh web site the sikh history web site learn more about guru hargobind sri harmandir sahib the abode of god punjabi , also sri darbar sahib punjabi , punjabi pronunciation and informally referred to as the "golden temple", is the holiest gurdwara of sikhism, located in the city of amritsar, punjab, india.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਚੌਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1577 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
amritsar literally, the tank of nectar of immortality was founded in 1577 by the fourth sikh guru, guru ram das.

ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵੇਲੇ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the fifth sikh guru, guru arjan, designed the harmandir sahib to be built in the centre of this holy tank, and upon its construction, installed the adi granth, the holy scripture of sikhism, inside the harmandir sahib.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਗੱਦੀ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the harmandir sahib complex is also home to the akal takht the throne of the timeless one, constituted by the sixth guru, guru hargobind .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਗੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
while the harmandir sahib is regarded as the abode of god's spiritual attribute, the akal takht is the seat of god's temporal authority.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਭਗਤੀ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਆ ਕੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ।
the construction of harmandir sahib was intended to build a place of worship for men and women from all walks of life and all religions to come and worship god equally.

ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇਸ ਗੈਰ-ਸੰਪਰਦਾਈ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੂਫੀ ਸੰਤ, ਹਜ਼ਰਤ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ।
accordingly, as a gesture of this non-sectarian universalness of sikhism, guru arjan had specially invited muslim sufi saint, hazrat mian mir to lay the foundation stone of the harmandir sahib.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਚਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲੇਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹਨ।
the four entrances representing the four directions to get into the harmandir sahib also symbolise the openness of the sikhs towards all people and religions.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਕਮਿ distਨਿਟੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਭਾਵ, ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
over 100,000 people visit the holy shrine daily for worship, and also partake jointly in the free community kitchen and meal langar regardless of any distinctions, a tradition that is a hallmark of all sikh gurdwaras.

ਅਜੋਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ 1764 ਵਿਚ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
the present-day gurdwara was renovated in 1764 by jassa singh ahluwalia with the help of other sikh misls.

ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ coveredੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
in the early nineteenth century, maharaja ranjit singh secured the punjab region from outside attack and covered the upper floors of the gurdwara with gold, which gives it its distinctive appearance and its english name.

ਇਤਿਹਾਸ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਮੰਦਰ।
history the harmandir sahib literally means the temple of god.

ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਇਕ ਅਸਥਾਨ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
guru amar das had ordered guru ram das to create a nectarous tank as a place for worship for the sikh religion.

ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਬੁੱhaਾ ਜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਲਗਾਇਆ।
guru ram das instructed all his sikhs to join in the work, under bhai budha's superintendence, and engaged labourers to assist them.

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਰੱਬ ਦਾ ਘਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ.
he said that the tank of nectar should be god's home, and whoever bathed in it shall obtain all spiritual and temporal advantages.

ਕਾਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਝੌਂਪੜੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਮਹਿਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during the progress of the work, the hut in which the guru first sheltered himself was expanded for his residence it is now known as the guru's mahal, or palace.

1578 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਮਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਤਲਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਫੈਲਿਆ।
in 1578 ce guru ram das excavated a tank, which subsequently became known as amritsar pool of the nectar of immortality , giving its name to the city that grew around it.

ਦਰਅਸਲ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
in due course, the harmandir sahib, was built in the middle of this tank and became the supreme centre of sikhism.

ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
its sanctum came to house the adi granth comprising compositions of sikh gurus and other saints considered to have sikh values and philosophies, e.g., baba farid, and kabir.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the compilation of the adi granth was started by the fifth guru of sikhism, guru arjan.

ਨਿਰਮਾਣ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ।
construction guru arjan conceived the idea of creating a central place of worship for the sikhs and designed the architecture of harmandir sahib.

ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤੀਜੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱhaਾ ਜੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਚਲਾਇਆ ਸੀ।
earlier the planning to excavate the holy tank amritsar or amrit sarovar was chalked out by guru amar das, the third sikh guru, but it was executed by guru ram das under the supervision of baba budha.

ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਾਂ ਤੋਂ ਅਦਾਇਗੀ ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the land for the site was acquired by the earlier guru sahibs on payment or free of cost from the zamindars landlords of native villages.

ਕਸਬੇ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕੋ ਸਮੇਂ 1570 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the plan to establish a town settlement was also made and the construction work on the sarovar the tank and the town started simultaneously in 1570.

ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ 1577 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the work on both projects was completed in 1577.

ਦਸੰਬਰ 1588 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 28 ਦਸੰਬਰ 1588 ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਦੁਆਰਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in december 1588, guru arjan initiated the construction of the gurdwara and the foundation stone was laid by hazrat mian mir on 28 december 1588.

1604 ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the gurdwara was completed in 1604.

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱ inਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਗਸਤ 1604 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪਾਠਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
guru arjan installed the guru granth sahib in it and appointed baba buddha as the first granthi reader of it in august 1604.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਇਕ ਜਰਨੈਲ, ਜਹਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1760 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਪਿਆ ਸੀ.
in the mid-18th century it was attacked by the afghans, by one of ahmed shah abdali's generals, jahan khan, and had to be substantially rebuilt in the 1760s.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨ ਫੋਰਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
however, in response a sikh army was sent to hunt down the afghan force.

ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਹਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
the forces met five miles outside amritsar and jahan khan's army was destroyed.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ ਜੋ 3 ਤੋਂ 6 ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
operation blue star blue star was a military operation undertaken between 3 and 6 june 1984.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
the indian prime minister indira gandhi ordered the indian army to launch the operation.

ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜਨਰਲ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ, ਤੋਪਖਾਨਾ ਅਤੇ ਟੈਂਕ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
the army, led by general kuldip singh brar, brought infantry, artillery and tanks into the harmandir sahib to put a stop to the dharam yudh morcha led by jarnail singh bhindranwale.

ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
during the dharam yudh morcha thousands of sikhs courted arrest.

ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੇ ਸਿਖਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
fierce fighting ensued between sikhs and the army, with heavy casualties on both sides.

ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ।
the harmandir sahib complex also suffered much damage during the attack, especially the holy akal takht.

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
within six months, on 31 october 1984, indira gandhi's sikh bodyguards killed her as revenge for the operation.

ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਵਨ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
this attack is regarded by sikhs, and the international human rights community, as a desecration of sikhism's holiest shrine and discrimination against a minority in india.

1986 ਵਿਚ, ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਰੰਮਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1986, the repairs performed on the akal takht sahib after the attack, which the rajiv gandhi government had undertaken without consultation, were removed.

ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ 1999 ਵਿੱਚ ਕਾਰ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a new akal takht sahib was completed in 1999 by kar sevaks volunteers .

archਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਨ.
architectural features some of the architectural features of the harmandir sahib were intended to be symbolic of the sikh world view.

ਉੱਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਆਮ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣਾ ਪਏ.
instead of the normal custom of building a gurdwara on high land, it was built at a lower level than the surrounding land so that devotees would have to go down steps to enter it.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ.
in addition, instead of one entrance, sri harmandir sahib has four entrances.

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਰੋਵਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ “ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ” ਜਾਂ “ਅਮਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the gurdwara is surrounded by the sarovar, a large lake or holy tank, which consists of amrit "holy water" or "immortal nectar" and is fed by the ravi river.

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇਪਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
there are four entrances to the gurdwara, signifying the importance of acceptance and openness.

ਇਥੇ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
there are three holy trees bers , each signifying a historical event or sikh saint.

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
inside the gurdwara there are many memorial plaques that commemorate past sikh historical events, saints and martyrs, including commemorative inscriptions of all the sikh soldiers who died fighting in world war i and world war ii.

ਅਜੋਕੀ ਸਜਾਵਟ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਕੰਮ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੈ.
much of the present decorative gilding and marblework dates from the early 19th century.

ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਕੰਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਚਿਮਨੀ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਨ।
all the gold and exquisite marble work were conducted under the patronage of hukam singh chimni and emperor ranjit singh, maharaja of the sikh empire of the punjab.

ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਉੜੀ ਆਰਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਇਹ 6.2 ਮੀਟਰ 20.3 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ ਅਤੇ 6 ਮੀਟਰ 20 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾਈ ਹੈ।
the darshani deorhi arch stands at the beginning of the causeway to the harmandir sahib it is 6.2 metres 20.3 ft high and 6 metres 20 ft in width.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1830 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the gold plating on the harmandir sahib was begun by ranjit singh and was finished in 1830.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਲਈ ਧਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਨੀ ਸੀ।
maharaja ranjit singh was a major donor of wealth and materials for the shrine.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ ਦਾ ਤਖਤ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the harmandir sahib complex also houses the akal takht the throne of the timeless one , built by the sixth sikh guru, guru hargobind as an authority for administering justice and consideration of temporal issues.

ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਪੁਆਇੰਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਰੱਬ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਗੁਣ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ, ਰੱਬ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
within the complex, the akal takht constitutes a counterpoint with the holy shrine, in that the harmandir sahib is the abode of god's spiritual attribute, and the akal takht is the seat of god's temporal authority.

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਫਤ ਰਸੋਈ ਲੰਗਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਫਤ ਰਸੋਈ ਘਰ ਹੈ.
world's largest free kitchen langar harmandir sahib is home to the world's largest free kitchen.

ਕ੍ਰੋਸ਼ੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ 100,000 - 300,000 ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
according to the croatian times, it can serve free food for up to 100,000 - 300,000 people every day.

ਲੰਗਰ ਰਸੋਈ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at the langar kitchen , food is served to all visitors regardless of faith, religion, or background.

ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਖੁਰਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ, ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
vegetarian food is often served to ensure that all people, even those with dietary restrictions, can eat together as equals.

ਸਿੱਖ ਲੰਗਰ ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਰਸੋਈ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨਬੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the institution of the sikh langar, or free kitchen, was started by the first sikh guru prophet , guru nanak.

ਇਹ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਰੰਗ, ਜਾਤ, ਉਮਰ, ਲਿੰਗ, ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜਾਤੀ-ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਕਲਪ ਜਿਥੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ।
it was designed to uphold the principle of equality between all people regardless of religion, caste, colour, creed, age, gender, or social status, a revolutionary concept in the caste-ordered society of 16th century india where sikhism began.

ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੰਗਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਸਮੂਹਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
in addition to the ideals of equality, the tradition of langar expresses the ethics of sharing, community, inclusiveness, and oneness of all humankind.

ਹਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਸਥਾਨ ਵਿਚ ਲੰਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
every sikh gurdwara place of worship has a langar, providing free vegetarian food for all comers.

ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ, ਰੰਗ, ਨਸਲ ਜਾਂ ਲਿੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖੁੱਲਾ ਹੈ।
visiting guidelines in keeping with the rule observed at all sikh gurdwaras worldwide, the harmandir sahib is open to all persons regardless of their religion, colour, creed or gender.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੱਤੇ ਹਟਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤਲਾਅ ਵਿਚ ਪੈਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾ ਪੀਣਾ, ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਸ਼ੇ, ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸਹੀ inੰਗ ਨਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵੇਲੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ coveredੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਨਾਰਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ coveringੱਕਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਿਰ ਦਾ ਸਕਾਰਫ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉੱਪਰ seeੁਕਵੀਂ ਜੁੱਤੀ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ suitableੁਕਵੇਂ .ੱਕਣ ਨਹੀਂ ਲਿਆਏ ਹਨ.
the only restrictions on the harmandir sahib's visitors concern their behaviour when entering and while visiting maintaining the purity of the sacred space and of one's body while in it upon entering the premises, removing one's shoes leaving them off for the duration of one's visit and washing one's feet in the small pool of water provided not drinking alcohol, eating meat, or smoking cigarettes or other drugs while in the shrine dressing appropriately full body must be covered, no shorts wearing a head covering a sign of respect the gurdwara provides head scarves for visitors who have not brought a suitable covering not wearing shoes see above .

ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਇਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੀ ਬੈਠਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
how to act when listening to gurbani, one must also sit on the ground while in the darbar sahib as a sign of deference to both the guru granth sahib and god.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੇਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ ਨੇੜੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਣ।
first-time visitors are advised to begin their visit at the information office and then proceed to the central sikh museum near the main entrance and clock tower.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਫਤ ਰਸੋਈ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ,000ਸਤਨ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the harimandir sahib runs one of the largest free kitchens in the world, serving 100,000 people on average daily.

ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਫਲੈਟ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਦਾਲ ਦਾ ਸੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the meal consists of flat bread and lentil soup.

ਸਮਾਰੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਸਾਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 13 ਵੇਂ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
celebrations one of the most important festivals is vaisakhi, which is celebrated in the second week of april usually the 13th .

ਸਿੱਖ ਇਸ ਦਿਨ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਹ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
sikhs celebrate the founding of the khalsa on this day and it is celebrated with fervour in the harmandir sahib.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ, ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ, ਆਦਿ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
other important sikh religious days such as the birth of guru ram das, martyrdom day of guru teg bahadur, the birthday of the sikh founder guru nanak, etc., are also celebrated with religious piety.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿਆਲ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜੀ ਨਾਲ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
similarly diwali is one of the festivals which sees the harmandir sahib beautifully illuminated with diyas lamps lights and fireworks are discharged.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ, ਵਿਆਹ, ਜਣੇਪੇ, ਆਦਿ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਵਾਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most sikhs visit amritsar and the harmandir sahib at least once during their lifetime, particularly and mostly during special occasions in their life such as birthdays, marriages, childbirth, etc.

ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਖਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਪਲਾਜ਼ਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਲ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ।
visitors' attractions the central sikh museum the entrance from the plaza side holds a museum on history of the sikhs on the first floor just over the entrance.

ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਸੈਂਟਰ 22 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਇਕ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਰਾਜ ਦਾ ਆਰਟ ਵਿਜ਼ਿਟਰ ਸੈਂਟਰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the modern hi-tech visitor centre on dec 22, 2016, a high-tech state of the art visitors centre was opened for public.

ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਪਲਾਜ਼ਾ ਦੇ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਸਟੋਰੀ-ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ 5,000 ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ.
hi-tech story-telling at the basement of the golden temple plaza was launched and opened for public amid 5,000 pilgrims on wednesday.

ਇਸ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੈਰ ਪੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ 3 ਡੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀਨ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ.
besides the daily footfall of pilgrims at the shrine, a large number of people had gathered outside the basement for their turn to witness the 3d technology and synchronisation installed in galleries giving a tour of the sikh history and ethos.

ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਂਦੇੜ ਵੀ ਗੁਰੂਦਵਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਖੋ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਸਿੱਖ ਮਜ਼ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਸਮਾਨਤਾਵਾਦ ਅਜ਼ਾਦਵਾਦ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਈਫੋਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ, ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ੈਡ ਫੋਟੋਆਂ 1880 ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ sez ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
see also hazur sahib nanded list of gurudwaras most sacred sites sikhism mazhabi sikh egalitarianism freeganism references external links official website website of shiromani gurdwara parbandhak committee official iphone application golden temple at dmoz photos from the 1880s a special economic zone sez is an area in which business and trade laws are different from the rest of the country.

sezs ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
sezs are located within a country's national borders, and their aims include increased trade, increased investment, job creation and effective administration.

ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
to encourage businesses to set up in the zone, financial policies are introduced.

ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼, ਕਰ, ਵਪਾਰ, ਕੋਟੇ, ਕਸਟਮ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ.
these policies typically regard investing, taxation, trading, quotas, customs and labour regulations.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਟੈਕਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
additionally, companies may be offered tax holidays, where upon establishing in a zone they are granted a period of lower taxation.

ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਐੱਫ.ਡੀ.ਆਈ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the creation of special economic zones by the host country may be motivated by the desire to attract foreign direct investment fdi .

ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜੋ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਮਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the benefits a company gains by being in a special economic zone may mean it can produce and trade goods at a lower price, aimed at being globally competitive.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ੋਨ ਚੀਨੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੈਂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਰਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in some countries the zones have been criticized for being little more than chinese labor camps, with workers denied fundamental labor rights.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸੇਜ਼ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
definition the operating definition of a sez is determined individually by each country.

ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2008 ਵਿੱਚ, ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ "ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਡਿਆਲਡ ਇਨ ਸਿੰਗਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਯੋਗਤਾ ਜੋਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੌਤਿਕ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲਾਭਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਕਸਟਮ ਖੇਤਰ ਡਿ dutyਟੀ ਮੁਕਤ ਲਾਭ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਕਾਰਜਵਿਧੀ.
according to the world bank in 2008, the modern day special economic zone typically includes a "geographically delimited area, usually physically secured fenced-in single management administration eligibility for benefits based upon physical location within the zone separate customs area duty-free benefits and streamlined procedures.

“ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਉਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
"special economic zone are those industrial zone which have been set up by government of india to attract foreign companies to invest in the country.

ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਫਤ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਮੁਫਤ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
history free zones and have been used for centuries to guarantee free storage and exchange along trade routes.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੇਜ਼ 1950 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ.
modern sezs appeared from late 1950s in industrial countries.

ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਕਲੇਰ ਦੇ ਸ਼ੈਨਨ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਸੀ.
the first was in shannon airport in clare, ireland.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਲੇਬਰ-ਇੰਟੈਨਿਵ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
from the 1970s onward, zones providing labor-intensive manufacturing have been established, starting in latin america and east asia.

ਡੇਂਗ ਜ਼ਿਆਓਪਿੰਗ ਦੁਆਰਾ 1979 ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੇਨਜ਼ੇਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ.
the first in china following the opening of china in 1979 by deng xiaoping was the shenzhen special economic zone, which encouraged foreign investment and simultaneously accelerated industrialization in this region.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
these zones attracted investment from multinational corporations.

ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰੁਝਾਨ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ sezs ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ.
a recent trend has been for african countries to set up sezs in partnership with china.

ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਜ਼ੋਨ ਐਫਟੀਜ਼ੈਡ ਐਕਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਜ਼ੋਨ ਈਪੀਜ਼ੈਡ ਫ੍ਰੀ ਜ਼ੋਨ ਮੁਫਤ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਐਫਜ਼ੈਡ ਐਫਈਜ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਸਟੇਟ ਆਈਈ ਫ੍ਰੀ ਪੋਰਟਸ ਬਾਂਡਡ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਪਾਰਕਸ ਬੀਐਲਪੀ ਅਰਬਨ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ ਜ਼ੋਨ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਬਣਾਈ ਹੈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ unido ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਏਸੀਐਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਅਰਨਾੌਲਟ ਮੋਰਿਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ "ਏਸੀਆਨ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
types the term special economic zone can include free trade zones ftz export processing zones epz free zones free economic zones fz fez industrial parks industrial estates ie free ports bonded logistics parks blp urban enterprise zones the world bank created the following table to clarify distinctions between types of special economic zones special economic zones by country unido viet nam united nations industrial development organization has compiled a list in 2015 of special economic zones in the asean economic community in a report titled "economic zones in the asean" written by arnault morisson.

ਵਿਸੇਸ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ - ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ੋਨ, ਅਰਬਨ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਜ਼ੋਨ ਚਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ਚੀ ਕੀਅਨ ਲਿਓਂਗ, 2007 ਏ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਟੂ ਕੰਟਰੀਜ਼ ਓਪਨਨੈੱਸ ਐਂਡ ਗਰੋਥ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ, ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ, ਡੀਈਜੀਆਈਟੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪੇਪਰ ਪੀਡੀਐਫ ਚੀ ਕੀਅਨ ਲਿਓਂਗ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਇਕ ਅਨੁਭਵੀ ਜਾਂਚ, ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ.
see also exclusive economic zone - sea zones urban enterprise zone four asian tigers references further reading chee kian leong, 2007 a tale of two countries openness and growth in china and india, dynamics, economic growth, and international trade, degit conference paper pdf chee kian leong, forthcoming special economic zones and growth in china and india an empirical investigation, international economics and economic policy.

ਲਿੰਕ ਥੌਮਸ ਫਰੋਲ, 2011 ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਤਜ਼ਰਬੇ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ., ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨਨਕਾਣਾ ਕਤਲੇਆਮ ਜਾਂ ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
link thomas farole, 2011 special economic zones in africa comparing performance and learning from global experiences, washington, dc, world bank external links the nankana massacre or saka nankana took place in nankana sahib at that time of british india, modern-day pakistan.

ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the event forms an important part of sikh history.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਦੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
in political significance, it comes next only to jallianwala bagh massacre of april 1919.

ਇਹ ਗਾਥਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱ the ਹੈ।
the saga constitutes the core of the gurdwara reform movement started by the sikhs in early twentieth century.

ਇਸ ਗਾਥਾ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿਅੰਤ ਬਰਬਾਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਮਿਸਾਲੀ ਸਬਰ ਹੈ।
the interesting part of this saga is the unprecedented discipline, self-control and exemplary patience displayed by the peaceful sikh protesters even in the face of extreme barbarism.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੇ ਕੌਮੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਰੋਧ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
even the national leaders like mahatma gandhi had to acknowledge in no ambiguous terms the glory and the prestige which the peaceful and passive resistance of the sikhs had brought to the india's struggle for freedom.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮ ਮਸ਼ਾਲ ਨੌਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਗਾਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਸਨ.
historical background the sikh faith was founded by guru nanak in fifteenth century and his divine torch was carried on by nine gurus who had followed in succession.

ਸੰਗਤ, ਪੰਗਤ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੱਕੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੜ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ.
the concepts of sangat, pangat, dharamshala gurdwara and kirtan took firm roots during this period and became important constituents of sikhism.

ਮੁsਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਸਨ।
congregations in gurdwaras had played crucial roles in the religious and social affairs of the early sikhs.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਯਾਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ.
later, they assumed wider dimensions by transforming into religio-political organisation.

ਅਮਨ-ਪਾਨ ਦੀ ਬਪਤਿਸਮੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਭਰ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਣਮੱਤੇ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੌਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the peaceful and non-political budding sikh brotherhood was transformed into a proud and fiercely martial nation through the baptismic process of amrit-pan.

ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ​​ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਆਖਰਕਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 12 ਖ਼ਾਲਸੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇੱਕਜੁੱਟ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ।
after a long and continuous resistance of several decades against the tyrannies of mughal rule, the brave sikhs finally emerged victorious and succeeded in carving out 12 khalsa principalities in punjab which soon led to the creation of a unified khalsa kingdom with ranjit singh at the helms.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤਬਾਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵੀ ਖੜੇ ਕੀਤੇ।
maharaja ranjit singh reconstructed the gurdwaras earlier destroyed by the moghuls and also raised many new ones at the sacred places connected with the sikh gurus.

ਮਹੰਤਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਲਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
for the sustenance of the mahants, maharaja ranjit singh had attached handsome landed properties with many of these gurdwaras.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹੰਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the earlier mahants were devoted sikhs and true missionaries who did a lot for the spread of sikhism.

ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ looseਿੱਲੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ.
as the times rolled by, the gurdwara incomes swelled enormously and the enormous money corrupted and degenerated the later-time mahants into loose lived individuals.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਚੁਫੇਰੇ ਹੋਣ.
they started treating the gurdwara properties as if they were their personal fiefs.

ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲ ਗਈਆਂ।
this changed the things for sikh panth.

ਨਨਕਾਣਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਹੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
objectionable activities within nankana gurdwara nankana sahib was managed by mahant narayan das in early 20th century.

ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ 19000 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਪਜਾ land ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
this gurdwara had a huge property of over 19000 acres 77 of highly fertile land attached to it which yielded enormous income per year.

ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹੰਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ.
it is alleged that the mahant became corrupted.

ਡਾਂਸ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਗਏ।
dance girls were allegedly brought to the gurdwara and dances were held and obscene songs were sung within the holy premises.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1917 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਦਾਵਰਾ ਨੇੜੇ ਇਕ ਵੇਸਵਾ ਦੁਆਰਾ ਡਾਂਸ-ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in 1917, he is said to have arranged a dance-show by a prostitute near the holy gurdawara.

1918 ਵਿਚ, ਇਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਏ.ਏ.ਸੀ.
in 1918, a retired a.a.c.

ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀ 13 ਸਾਲਾ ਧੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਗਏ।
officer paid visit to the gurdwara with his 13-year-old daughter to offer prayers to the guru.

ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਰੇਹੜਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਕ ਸਿੱਖ ਮਹੰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਬਾਲਿਗ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਬਰ ਜਨਾਹ ਕੀਤਾ।
as the rehraas was being read in the gurdwara, a sikh mahant was allegedly raping the minor girl in another room within the gurdwara premises.

ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਹੰਤ ਕੋਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਾਈ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹੰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
when the father lodged a complaint with the sikh mahant to take action against the rapist, mahant is said to have ignored his request.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਜੌਰਨਵਾਲ ਪਿੰਡ ਆਧੁਨਿਕ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਛੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਗੁਰਧਾਮ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿਖੇ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਮਹੰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
in the same year, six young female devotees from jaranwal village modern faisalabad, pakistan visited the gurdawara on puranmashi full moon to pay their offerings at gurdwara and they too were similarly raped by the sikh mahant in that gurdwara.

ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ ਰਿਹਾ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਦਮੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਬੰਨ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
protests by akalis all this went on before the very eyes of the sikhs which had sent shock waves across punjab.

ਮਾਸਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਕੇ.ਵੀ. ਦੁਆਰਾ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਅਸਰਦਾਰ .ੰਗ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ
the issue was effectively raised in the the akali punjabi , published from lahore by master sunder singh lyallpuri q.v.

, ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ.
, father of the akali movement and shiromani akali dal.

ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਬੋਹੜੂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮਹੰਤ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
lyallpuri belonged to bohoru village close to nankana sahib and he personally preached against the supposed debauchery of the mahant in the nearby villages and also continued to organize the sikhs for a movement to bring reforms into the gurdwaras.

ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਵਿਚ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਧਾਰੋਵਾਲ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕਲੀਸਿਯਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in october 1920, a congregation was held at dharowal in sheikhupura modern day pakistan for reform in gurdwara nankana sahib.

ਮਹੰਤ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅੰਦਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈਆਂ।
the supposed actions committed within gurdwara by mahant were revealed to the sangat.

24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਆਮ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 4, 5 ਅਤੇ 6 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੀਵਾਨ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
on january 24, shiromani committee held a general meeting and took decision to hold a dewan in nankana sahib on march 4, 5 and 6 and advise mahant to mend his ways.

ਮਹੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕੁਝ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹੰਤ ਇੱਕ ਸੂਝਵਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪੰਥ ਨਾਲ ਮਸਲੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਬੇਚੈਨ ਸੀ।
mahant's reaction according to some, the mahant was a shrewd politician who publicly impressed that he was anxious to settle the issues with the panth.

14 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ 5 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਲੀਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
on february 14, mahant held a meeting with his associates to chalk out a plan to kill the opposing sikh leaders on march 5 at nankana sahib.

ਮਹੰਤ ਨੇ 400 ਮੁਜਰਮਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 20 ਰੁਪਏ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
mahant recruited 400 mercenaries, including pashtuns paid at twenty indian rupees per month to oppose the sikhs.

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮਹੰਤ ਨੇ ਤੋਪਾਂ, ਪਿਸਤੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ ਵੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ।
with government's help, mahant also collected guns, pistols and other arms and ammunition.

ਉਸਨੇ ਚੌਦਾਂ ਟਿਨ ਪੈਰਾਫਿਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੇਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਗੈਲਰੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
he also arranged and stored fourteen tins of paraffin and further strengthened the gurdwara gate and carved out shooting galleries.

ਮਹੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਮਹੰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ।
mahant narayan das had the backing from the mahants of other gurdwaras in punjab.

ਬੇਦੀ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਕਰਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਜਾਗੀਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਨੇ ਵੀ ਮਹੰਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the bedi jagirdars who had received jagirs from the english government by virtue of their past connections with guru nanak also supported the mahant.

ਸਰਦਾਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਨੇ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ।
sardar sunder singh majithia also maintained double standards.

ਪਰ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹੰਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਥ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
but maharaja of patiala flatly refused to back mahant and offered him a healthy advice not to rebel against the panth.

ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਾਰਜ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇ।
he further advised the mahant to create a committee of prominent sikhs and hand over the gurdwara charge to them.

ਪਰ ਮਹੰਤ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਇਲ ਹਾ ofਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
but mahant ignored the advice of patiala royal house.

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖਾਰਾ ਸੌਦਾ ਵਿਖੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਉਹ ਦਿੱਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
the shiromani committee extended invitation to mahant for talks at gurdwara khara sauda to resolve the issue but he did not show up at the given time.

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ 15 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਹ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
then he offered to hold talks with the sikh leaders in sheikhupura on february 15, 1921, but again he failed to show up.

ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ 16 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲ ਗਜ਼ਟ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜੇ ਨਹੀਂ।
third time he promised to meet the shiromani committee leaders at the residence of sardar amar singh lyall gazette on february 16, but once again he failed to turn up.

ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 3 ਮਾਰਚ 1921 ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇ।
counter-response of the sikhs the shiromani committee decided of its own to meet the mahant on 3 march 1921 to advise him to hand over the charge to the committee.

ਪਰ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਮਹੰਤ ਨਾਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਏ ਗੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
but the committee got the information from its own intelligence that mahant was planning to invite the sikh leaders at nanakana sahib and have them killed from hired gundas.

ਇਸ ਨਾਲ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ।
this greatly angered kartar singh jhabber and others.

ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ 16, 1921 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖਾਰਾ ਸੌਦਾ ਵਿਖੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
a meeting of the sikh leaders was called at gurdwara khara sauda on 16, 1921 to chalk out the future course of action.

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੰਗਤ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲਵੇਗੀ।
it was decided that sangat would go in jathas squads and take charge of the gurdwara.

ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮਹੰਤ 20 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
sikh leaders learnt that mahant was going to lahore on 20 february 1921.

ਭਾਈ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਧਾਰੋਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਥਿਆਂ ਨੂੰ 20 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
bhai kartar singh jhabbar and bhai lachaman singh dharowali decided to take their jathas to nanakana sahib on 20 february.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਦੁਸ਼ਟ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ.
they decided to take charge of gurdwara in his absence as they had come to know of his wicked plan.

19 ਫਰਵਰੀ, 1921 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਧਾਰੋਵਾਲੀ ਆਪਣੇ 8 ਸਿੰਘਾਂ 6 ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਦੋ maਰਤਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘਵਾਲਾ ਪਹੁੰਚੇ।
on the evening of february 19, 1921, bhai lachaman singh dharowali reached nizam deva singhwala with his jatha of 8 singhs 6 males and two females .

ਨਿਜਾਮ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿਖੇ, ਜਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਜ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਗਭਗ 150 ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਕੰਬੋਜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
at nizam deva singh wala, jathedar tehal singh kamboj sikh had already arranged a jatha of about 150 singhs, majority of them belonging to the kamboj community.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਨਿਜ਼ਾਮਪੁਰ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਨਿਜ਼ਾਮਪੁਰ ਚੈਲੇਵਾਲਾ, ਡੱਲਾ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਬੋਹੜੂ, ਥੋਥੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇਵਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਕੰਬੋਜ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
all these singhs came from nearby kamboj villages of nizampur moola singh wala, nizampur chelewala, dalla chand singh, bohoru, thothian and nizam deva singh wala etc, all falling in district sheikhupura now pakistan .

ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੇ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਜਥਾ ਇਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
peaceful khalsa on the march the combined jatha took a hukamnama and started for the gurdwara at about 10 pm on that night so as to reach there by early morning at amrit vela nectral hours .

ਰਸਤੇ ਵਿਚ 50 ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਇਸ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 200 ਹੋ ਗਈ।
on the way 50 more sikhs joined the shaheedi jatha and total number swelled to about 200.

ਚੰਦਰਕੋਟ ਝੱਲ ਵਿਖੇ ਜਥੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਥੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
at chanderkot jhal, jathedar lachhman singh decided to wait for kartar singh jhabber and his jatha.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਧਾਰੋਵਾਲੀ ਨੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
they waited for a while in vain and finally jathedar dharowali decided to cancel the plan for further march to nankana sahib.

ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੀ, ਜੱਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਆਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਖਾਲੀ ਨਾ ਜਾਣ ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਦਾਸਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਹੁਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਹੁਣੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ".
but at this very moment, jathedar tehal singh came forward and addressed the shaheedi jatha not to vacillate even for a moment from forward march since "the prayers having already been said and the action plan having already been decided with guru's word, it is now imperative for now to move forward".

ਅੱਗੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੜਕਾ. ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਠੰਡਾ ਰਹਿਣਗੇ".
advising further that "all the members shall keep cool even under extreme provocations".

ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ, ਜਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਲਈ ਮਾਰਚ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
from here-onwards, jathedar tehal singh took over the supreme command of the shaheedi jatha and resumed the march to nankana.

ਲਗਭਗ ਅਮ੍ਰਿਤਵੇਲਾ ਵਿਖੇ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇੜੇ ਰੇਲਵੇ ਕਰਾਸਿੰਗ ਪਹੁੰਚਿਆ।
by almost at amritvela, the shaheedi jatha reached the railway-crossing near nankana sahib.

ਜਥੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦਾਵਰਾ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਉੜੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੌਧਰੀ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਨੇ ਸ਼ੋ੍ਰਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
some of the jatha members raced towards darshani deori to take possession of the gurdawara, but at this very moment, chaudhury paul singh lyallpuri showed up with the latest decision of shiromani committee advising to postpone the action for taking possession of the gurdwara.

ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਥੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਤੋਂ ਪਿਛਾਂਹ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
having conveyed the information, bhai paul singh grabbed jathedar lachhman singh from his waist behind and persuaded him not to proceed further.

ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਬਹਾਦਰ ਜੱਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੱਥੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ.
once again, brave jathedar tehal singh took the initiative and shaking chaudhury paul singh forcefully off from the person of jathedar lachhman singh, he once more challenged the shaheedi jatha to get ready for the sublime action.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ "ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਰੁਕਣ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ.
he once again spoke " khalsa ji, the time is not to stop now, but to act.

ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ.
we have come here to achieve martyrdom under guru's word.

ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ”ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਜਥੇ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ।
this is very un-sikh-like to backout from one's commitment at the last moment" saying this, jathedar tehal singh walked with the jatha towards the gurdwara.

ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ, ਜਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਮੁੱਚਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਗਿਆ।
bhai lachhman singh and others repeatedly requested him to relent, but determined bhai tehal singh stuck to his ardas massacre of khalsa enthused by the speech of jathedar tehal singh, the entire shaheedi jatha followed him.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਇਕ ਹੋਰ ਘੋੜਸਵਾਰ ਦੂਤ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਆਇਆ.
by this time, another horseman messenger, bhai ram singh, arrived.

ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਉਸਨੇ ਵੀ ਜਥੇਦਾਰ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਥਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
in vain did he too try to persuade jathedar tehal singh and the jatha to return.

ਜਥਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the jatha soon entered darshni deohri of the gurdwara and shut the main door from inside.

ਜਦੋਂਕਿ ਕੁਝ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਲੈ ਲਈ, ਦੂਸਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਬਾਰਨ ਡਾਰੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ.
while some of the devotees took their seats inside the prakash asthan, others sat on the platform and the baran dari.

ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਧਾਰੋਵਾਲੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਤਾਬੀਆ ਤੇ ਬੈਠੇ।
bhai lachhman singh dharowali sat on guru's tabia.

ਮਹੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਜੈਕਾਰਾ ਜੀਤ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਿਆ।
mahant narayan das came to know of the situation through the jaikaras victory slogans of the shaheedi jatha.

ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਖੇਡ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
at first, he was utterly shocked thinking that the game was over but he soon recovered and ordered his mercenaries to kill everyone in the jatha.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਾਲ ਵਿਚ ਸੰਗਤ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ।
they fired bullets at the sangat in gurdwara hall.

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕਈ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿੰਨੀਆਂ।
several bullets pierced through sri guru granth sahib.

ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਏ ਗਏ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਬਰਛੀਆਂ, ਟੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the hired gundas wielded swords, spears, hatchets and other lethal weapons to mercilessly slaughter the peaceful and unprovocative sikhs within the very premises of the gurdwara.

ਮਰੇ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲਾੱਗ ਦੇ ileੇਰ ਤੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the dead and dying singhs were then dragged to a pile of logs which had been collected earlier and consigned to flame.

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ, ਸਾਰੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਦਮੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭੜਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ.
by the time the police and local sikhs came on the scene, all the dead men had been consumed by the fire.

ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਭਾਈ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਧਾਰੋਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜੰਡ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
bhai lachhman singh dharowali who was wounded with a gunshot was tied to a jand tree and burnt alive.

ਇਹ ਇਸਦੇ ਭੈੜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਸਾਈ ਸੀ.
it was a butchery at its worst form.

ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
the news spread and sikhs from all parts of punjab started their march towards nankana sahib.

ਭਾਈ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੱਬਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 2200 ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚੇ।
bhai kartar singh jhabber reached next day with 2200 singhs armed with shastras arms .

ਵਧੇਰੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਡਰੋਂ, ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕਿੰਗ, ਲਾਹੌਰ ਨੇ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਭਾੜੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਤਲ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਕੇਵਲ ਮਹੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
fearing more trouble, mr king, commissioner lahore, handed over the keys of nankana sahib to shiromani committee and arrested mahant narayan das and his pashtun mercenaries and charged them with murder, but only mahant narayan das and some of the mercenaries were sentenced to death.

ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ।
statistics on fatalities there are different versions on number of fatalities in this massacre.

ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 120, 150 ਜਾਂ 200 ਰੱਖੇ.
some writers put the death figures at 120, 150 or even 200.

ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 126 ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
the government reports placed the death figures at 126.

ਥਾਣੇਦਾਰ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 156 ਨੰਬਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
police inspector bachan singh had put the number at 156.

ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 86 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 200 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
the report by nankana sahib committee published in shaheedi jeewan however, placed the deaths at 86 and also listed the strength of the shaheedi jatha at 200.

ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਾ ਸਿੰਘਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਭਾਗੀਦਾਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਮਹੰਤ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ.
it seems that, besides shaheedi jatha singhs, many non-participant devotees and others staying within gurdwara also fell victims to mahant's barbarism.

ਕੁੱਲ 86 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
a total of 86 sikhs officially died.

ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਕਾ ਦੇ ਕੁੱਲ hehe ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿਚੋਂ the figure ਇਕੱਲੇ ਕੰਬੋਜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
according to giani partap singh, out of a total figure of 86 sikh shaheeds of nankana saka, the kamboj community alone shared 31.

ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ 3 ਮਾਰਚ, 1921 ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗਏ ਸਨ।
mahatma gandhi in nankana sahib mahatma gandhi visited nankana sahib on march 3, 1921.

ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
addressing the gathering, mahatama said "i have come to share your anguish and grief.

ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਕ ਬਣੇ ਰਹੇ।
it is interesting indeed to note that the sikhs in this drama remained peaceful and non-violent from the start to the end.

ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ”.....” ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਹਮਲਾਵਰ। ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ".
this role of the sikhs has greatly added to the glory and prestige of india "..... "all indications point to the fact that the cruel and barbaric action is the second edition of jallianwala bagh massacre rather more evil and more invidious than even jallianwala" .

ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੇਵਲ ਮਹੰਤ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
gandhi further spoke "the action of these dimensions could not be perpetrated by mahant alone.

ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਇਸ ਘਿਨਾਉਣੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the government officers are also involved in this heinous crime.

ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਹੰਤ ਖ਼ੂਨੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਸਨ?
where had the authorities gone when the mahant was making preparations for murderous plans?"

ਵਿਰਾਸਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
legacy the supreme sacrifices made by these sikhs shaheeds have been acknowledged by the grateful nation.

ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਰਦਾਸ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
from that day onwards, the sikh nation remembers these brave sikhs in their daily ardas prayer .

ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਸਥਾਨ ਵਿਖੇ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬੁਲੇਟ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਤੱਕ ਦੀਵਾਨ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
every year on 21 february at this shaheedi asthan, guru granth sahib's swaroop with bullet marks is brought to deewan assembly from 2pm to 4pm for darshan of the sikh sangat.

ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜਾਗਰਣ, 1984, ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ, ਲਾਹੌਰ, 8 ਅਕਤੂਬਰ 1920, ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚੀਆਂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ, 1977, ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ ਮੇਰੀ ਆਪ ਬੀਟੀ, ਮਾਸਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਇਲਪੁਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਰਥਤ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, 1975 , ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸਟ੍ਰਗਲ ਫਾਰ ਰਿਫਾਰਮ ਇਨ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਾਈਨਜ਼, ਐਡ ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਸਿਖਸ, 1966
references books and periodicals gurdwara reform movement, and the sikh awakening, 1984, teja singh akali, lahore, october 8, 1920 akali morchian da itihaas, 1977, sohan singh josh meri aap beeti, master sunder singh lyalpuri unpublished gurdwara arthaat akali lehir, 1975, giani pratap singh struggle for reform in sikh shrines, ed dr ganda singh khushwant singh a history of the sikhs, 1966.

ਕੰਬੋਜ ਇਤੀਹਾਸ, 1972, ਐਚ ਐਸ ਥਿੰਦ ਇਹ ਕੰਬੋਜ ਲੋਕ, 1979, ਕੇਐਸ ਦਰਦੀ ਕੰਬੋਜਸ ਥ੍ਰੂ ਦ ਏਜ, 2005, ਐਸ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੀਵਨ, 1938, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਗਿਲਮਪਿਸਸ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਸਿੱਖਸ, 1982, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ, ਦੂਜਾ, ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਝੱਬਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਕਤਲੇਆਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ 1762 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਅਫਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਸੀ। 1764 ਵਿਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
kamboj itihaas, 1972, h. s thind these kamboj people, 1979, k. s. dardi kambojas through the ages, 2005, s kirpal singh shaheedi jeewan, 1938, gurbaksh singh shamsher glimpses of sikhism and sikhs, 1982, sher singh sher encyclopedia of sikhism, vol i, ii, harbans singh external links massacre at nankana sahib sikh gurdwaras in history and role of jhabbar punjabi or the great massacre , also known as the sikh holocaust of 1762 was the mass murder of the sikhs by afghan forces of the durrani empire that happened during the years of afghan influence in the punjab region owing to the repeated incursions of ahmad shah durrani in 1764.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇਹ ਘੱਟ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
as such, it is distinguished from the the lesser massacre .

ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੋਗ੍ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the 's not pogroms in the sense of the killing of masses of defenceless people.

1606 ਵਿਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਏ.
since the martyrdom of the fifth sikh guru, guru arjan dev in 1606, sikhs wielded arms in self-defense.

ਪਹਿਲਾ ਸਰਬਨਾਸ਼ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ ਜੋ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ।
the first holocaust was a program during the afghan provincial government's campaign to wipe out the sikhs, an offensive that had begun during the mughal empire and lasted several decades.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ 1699 ਵਿਚ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਈ।
background origins of sikhism sikhism began in the days of guru nanak and grew to be a distinctive social force especially after the formation of the order of khalsa in 1699.

ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the khalsa was constantly opposed by the mughal empire.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ।
through much of the early eighteenth century, the khalsa were outlawed by the government and survived in the safety of remote forests, deserts, and swamplands of the punjab region and neighbouring kashmir and rajasthan.

ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਪੰਜ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਭੜਕਿਆ।
persecution of the sikhs in the eighteen years following the first great carnage, the punjab roiled with five invasions and several years of rebellions and civil war.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਚੈਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਥਾਰਟੀ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।
under these unsettled circumstances, it was difficult for any authority to carry on a campaign of oppression against the sikhs.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੱਤਾ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
instead, they were often sought out and valued as useful allies in the various struggles for power.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
in times of relative calm, however, the governor at lahore and his afghan allies resumed their genocidal campaigns against the sikhs.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਮਰਦਾਂ, .ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੈਦ, ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
these were characterised by the desecration of sikh places of worship and the organised capture, torture and execution of tens of thousands of sikh men, women and children.

ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੀ ਰਾਜ ਸ਼ਾਸਨ ਮੀਨ ਮੰਨੂ ਮੁਈਨ ਉਲ-ਮੁਲਕ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋ ਕੇ 1748 ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਿਆ।
the governorship of mir mannu mir mannu shortened from mu'in ul-mulk became governor of lahore and the surrounding provinces in 1748 through his exploits in battle against the afghan army.

ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ 500 ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਨਾਹ ਲਈ ਸੀ।
his first act as governor was to storm the sikh fort at amritsar, where 500 sikhs had taken shelter.

ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਟਵਾਉਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
mir mannu then stationed detachments of troops in all parts of punjab with any sikh inhabitants with orders to capture them and shave their heads and beards.

ਉਸਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਤੁਲਨਾਯੋਗ ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ.
his oppression was such that large numbers of sikhs moved to relatively inaccessible mountains and forests.

ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦਖ਼ਲੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਭੇਜਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
the governor ordered the apprehending of sikhs and to send them in irons to lahore.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
hundreds were thus taken to lahore and executed in the horse market before crowds of onlookers.

ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਤਰੀ ਕੌਰਾ ਮੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਕ ਹੋਰ ਅਫਗਾਨ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਕਾਰਨ ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ।
partly through the influence of his hindu minister, kaura mall, who was sympathetic to the sikhs, and partly because of the threat of another afghan invasion, mir mannu made peace with the sikhs the next year.

ਇਹ ਲੜਾਈ 1752 ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕੌੜਾ ਮੱਲ ਦੇ ਲੰਘ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਹੋਣ ਤਕ ਚੱਲੀ ਸੀ।
this truce was to last until the passing of kaura mall in battle against the afghans in 1752 and the surrender of lahore to invader ahmad shah durrani.

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ, ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ​​ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ.
in his new role as governor for the afghans, mir mannu was able to resume his persecution of the sikhs.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਨਵਾਂ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਜਾਅਲੀ ਬਣਨ ਅਤੇ 900 ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਇਕਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ “ਕਾਫ਼ੀਆਂ” ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
moreover, he had arranged for new artillery to be forged and a unit of 900 men assigned especially to the hunting down of the "infidels".

ਇਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in the words of an eye witness appointed most of the gunmen to the task of chastising the sikhs.

ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 67 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 42 ਮੀਲ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ.
they ran after these wretches up to 67 kilometers 42 mi a day and slew them wherever they stood up to oppose them.

ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਿਰ ਲਿਆਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਸ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ”
anybody who brought a sikh head received a reward of ten rupees per head."

ਉਸੇ ਖਾਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
according to that same account sikhs who were captured alive were sent to hell by being beaten with wooden mallets.

ਕਈ ਵਾਰੀ, ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੁਆਬ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
at times, adina beg khan sent sikh captives from the doab.

ਉਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹਥੌੜੇ ਦੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਨਿਯਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨ.
they were as a rule killed with the strokes of wooden hammers.

ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਸਿੱਖ fਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ.
mir mannu did not refrain from visiting torture and death upon the sikh womenfolk and children.

ਇਕ ਸਿੱਖ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ, womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਦਾਣਾ ਪੀਸਣ ਲਈ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
according to a sikh account, the women were seized from their homes and to grind grain in the prison.

ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ... ਹਰੇਕ ਬੰਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੀਸਣ ਲਈ 450 ਕਿੱਲੋ ਅੱਧਾ ਟਨ ਅਨਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
many were given merciless lashing... each of the detainees was given 450 kilos half a ton of grain to grind in a day.

ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਥਰ-ਮਿੱਲਾਂ ਚਲਾਈਆਂ.
exhausted from thirst and hunger, they plied their stone-mills.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਥਰ-ਮਿੱਲਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗਾਈ।
they plied their stone-mills and sang their guru's hymns.

ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸੁਣੇ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ.
the hindu or the muslim, or in fact anyone who saw them and listened to their songs was utterly astonished.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਭੁੱਖੇ ਅਤੇ ਪਿਆਸੇ, ਚੀਕ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੋਂਦੇ ਸਨ, ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਕੈਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ.
as their children, hungry and thirsty, wailed and writhed on the ground for a morsel, the helpless prisoners in the clutches of the tyrants could do little except solace them with their affection.

ਰੋਣ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਬੱਚੇ ਆਖਿਰ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
wearied from crying, the hungry children would at last go to sleep.

ਮੀਰ ਮੰਨੂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ 1757 ਵਿਚ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ.
mir mannu's reign, however, did not stop the spread of sikhism baba deep singh in 1757, ahmad shah durrani invaded india for loot and plunder a fourth time.

ਇਸ ਵਾਰ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਗਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਕੀਤਾ.
this time, he was so harassed by sikh fighters who several times slew his guards and pillaged his baggage train that he determined to take his revenge on them.

ਕਿਉਕਿ ਦੁਰਾਨੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੈਂਡਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਕੀਤਾ।
since durrani could not lay his hands on the elusive bands of sikhs, he determined to vent his fury on their holy city of amritsar.

ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਲਾਬ ਨੇ ਕਸੀਆਂ ਗ cowsਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ.
the harimandir sahib was blown up and the surrounding pool filled with the entrails of slaughtered cows.

ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 99 ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਦਵਾਨ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
hearing of the sacrilege, baba deep singh, an elderly scholar of the sikhs living at damdama sahib, 160 kilometres 99 mi south of amritsar, was stirred to action.

ਸਿੱਖ ਮੰਡਲਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਇਕ ਸਿੱਖ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
as leader of one of the sikh divisions entrusted with care of the temple, he felt responsible for the damage that had been done to it and announced his intention of rebuilding the harmandir sahib.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
he then set out with a body of sikhs toward the holy city.

ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਲਗਭਗ 5,000 ਸਨ.
along the way, many others joined, so there were about 5,000 as they reached the outskirts of amritsar.

ਨੇੜਲੇ ਕਸਬਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ 'ਤੇ ਕੇਸਰ ਛਿੜਕ ਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
in the nearby town of tarntaran, they prepared themselves for martyrdom by sprinkling saffron on each other's turbans.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਆਮ ਲਾਮਬੰਦੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
when word reached lahore that a large body of sikhs had arrived near amritsar, a general mobilisation was ordered.

ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
two large forces were sent.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ, ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
approaching amritsar, baba deep singh and his companions encountered them and a fierce battle ensued.

ਆਪਣੀ ਦੋਹਰੀ ਧਾਰੀ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੱਠ-ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਖਮ ਸਹਾਰਿਆ.
wielding his double-edged sword, the sixty-nine-year-old sikh sustained many wounds.

ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਲਗਭਗ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
according to tradition, his head was nearly severed.

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਹਰਿਮੰਦਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
baba deep singh still pressed on in his determination to reach the holy shrine, until he made the precincts of the harmandir and expired.

ਇਕ ਕਥਾ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਧਿਆਨੀ ਦੇਹ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤਲਵਾਰ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਸੀ ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ.
a legend grew that it was baba deep singh's headless body holding his head on his left hand and wielding his great sword in his right that had fought on until he redeemed his pledge to reach the holy temple.

ਕਤਲੇਆਮ ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਆਪਣੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਲੜਾਕੂ ਜੰਡਿਆਲਾ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 11 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੀ।
massacres when ahmad shah durrani returned for a sixth campaign of conquest his fifth being in , sikh fighters were investing the town of jandiala, 18 kilometres 11 mi east of amritsar.

ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਰਿਨਜਾਨੀਆ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਫਗਾਨਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਹਿਸ਼ੀ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਅਕੀਲ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
the place was the home of aqil, the head of the nirinjania sect, a friend of the afghans, and an inveterate foe of the sikhs.

ਅਕੀਲ ਨੇ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਤ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
aqil sent messengers to durrani pleading for his help against the sikhs.

ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਜੰਡਿਆਲਾ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
the afghan forces hurried to jandiala, but by the time they arrived the siege had been lifted and the besiegers were gone.

ਸਿੱਖ ਲੜਾਕੂ ਹਮਲਾਵਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਸਨ।
the sikh fighters had retreated with a view to taking their families to the safety of the haryana desert to the east before returning to confront the invader.

ਜਦੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ।
when the afghan leader came to know of the whereabouts of the sikhs, he sent word ahead to his allies in malerkotla and sirhind to stop their advance.

ਫਿਰ ਦੁਰਾਨੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 150 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਲੀ-ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
durrani then set about on a rapid march, covering the distance of 240 kilometres 150 mi , including two river crossings, in less than forty-eight hours.

ਤੜਕੇ ilਲਣ ਵੇਲੇ, ਦੁਰਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 50,000 ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਲੜਾਕੂ ਸਨ।
in the twilight of dawn, durrani and his allies surprised the sikhs, who numbered about 50,000, most of them noncombatants.

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲੜਾਕੂ womenਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱ oldੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਹੌਲੀ-ਚਲਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰਨਗੇ।
it was decided that the sikh fighters would form a cordon around the slow-moving baggage train consisting of women, children and old men.

ਫਿਰ ਉਹ ਬਰਨਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਾਰੂਥਲ ਵੱਲ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਆल्हा ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿਚ ਆਉਣਗੇ।
they would then make their way to the desert in the south-west by the town of barnala, where they expected their ally alha singh of patiala to come to their rescue.

ਇਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
an eye witness account describes the sikhs.

"ਲੜਦੇ ਸਮੇਂ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਰਗੀ ਆਪਣੇ ਚੂਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਹੇਠ coversੱਕਦੀ ਹੈ."
"fighting while moving and moving while fighting, they kept the baggage train marching, covering it as a hen covers its chicks under its wings."

ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ, ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ womenਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਾਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਹਰ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਮੁੜ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ.
more than once, the troops of the invader broke the cordon and mercilessly butchered the women, children and elderly inside, but each time the sikh warriors regrouped and managed to push back the attackers.

ਤੜਕੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ, ਵੱਡਾ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਘੁੜਸਵਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤਲਾਅ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ.
by early afternoon, the large fighting cavalcade reached a big pond, the first they had come across since morning.

ਅਚਾਨਕ ਖੂਨ ਵਗਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ.
suddenly the bloodletting ceased as the two forces, man and beast, resorted to the water to quench their thirst and relax their tired limbs.

ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ, ਦੋਵੇਂ ਤਾਕਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ separateੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਈਆਂ.
from that point on, the two forces went their separate ways.

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ, ਥੱਕ ਗਏ ਸਨ, ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਅਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
the afghan forces, who had inflicted terrible human losses on the sikh nation, and had in turn suffered many killed and wounded, were exhausted, having not had any rest in two days.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਅਰਨ-ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਬਰਨਾਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ.
while the living remainder of the sikhs proceeded into the semi-desert toward barnala, ahmad shah durrani's army returned to the capital of lahore with hundreds of sikhs in chains.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ, ਦੁਰਾਨੀ, ਵਾਪਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਹੜੀ 1757 ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
from the capital, durrani returned to amritsar and blew up the harimandir sahib which since 1757 the sikhs had rebuilt.

ਇਰਾਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਲਾਬ ਨੂੰ ਗ car ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
as an act of intended sacrilege, the pool around it was filled with cow carcasses.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 5 ਫਰਵਰੀ 1762 ਨੂੰ 25,000 ਤੋਂ 30,000 ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ.
it was estimated that 25,000 to 30,000 sikhs were killed on 5 february 1762.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ 100,000 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਡੇ a ਹਿੱਸਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ.
as it is doubtful their entire population would have numbered 100,000, it means one third to a half of all sikhs perished.

ਸਿੱਖ ਇਕਲੌਤੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਫੜ ਲਿਆ.
the sikhs were not the only people who were targeted the mughals also captured hindus, especially intellectuals and those who sheltered the sikhs.

ਫਰਸਟ ਸਿੱਖ ਹੋਲੋਕਾਸਟ 1746 ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ http www.sikh-history.com ਸਿੱਖੀ ਸਮਾਗਮਾਂ mannu.html http web.archive.org ਵੈਬ 20060510140741 http www.sikhpoint.com ਧਰਮ ਸਿੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵੜਦਾਗੱਲੂਚਾਰਾ.ਟੀ.ਐਚ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨਲੂਆ ਕਮਾਂਡਰ- ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ, ਸਿੱਖ ਖਾਲਸਾ ਆਰਮੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ.
see also the first sikh holocaust 1746 references external links http www.sikh-history.com sikhhist events mannu.html http web.archive.org web 20060510140741 http www.sikhpoint.com religion sikhhistory mainevents vaddaghalluchara.htm hari singh nalwa nalua was commander-in-chief of the sikh khalsa army, the army of the sikh empire.

ਉਹ ਕਸੂਰ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਅਟਕ, ਮੁਲਤਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਜਮਰੂਦ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
he is known for his role in the conquests of kasur, sialkot, attock, multan, kashmir, peshawar and jamrud.

ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਰੀਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
he is also the founder of haripur city in pakistan, which is named after him.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਖੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰੇ ਤਕ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
hari singh nalwa was responsible for expanding the frontier of sikh empire to beyond the indus river right up to the mouth of the khyber pass.

1831 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
in 1831, he opposed moves by ranjit singh to appoint kharak singh as his successor as maharaja of the sikh empire.

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਜਮਰੂਦ ਸੀ.
at the time of his death, the western boundary of the empire was jamrud.

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
he served as governor of kashmir, peshawar and hazara.

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
he established a mint on behalf of the sikh empire to facilitate revenue collection in kashmir and peshawar.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗੁਰਦਾਸ ਸਿੰਘ ਉੱਪਲ ਅਤੇ ਧਰਮ ਕੌਰ ਉੱਪਲ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life hari singh nalwa was born in gujranwala, in the majha region of punjab to gurdas singh uppal and dharam kaur uppal.

1798 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ.
after his father died in 1798, he was raised by his mother.

1801 ਵਿਚ, ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ।
in 1801, at the age of ten, he took amrit sanchar and was baptised as a sikh.

ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
at the age of twelve, he began to manage his father's estate and took up horse riding.

1804 ਵਿਚ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ.
in 1804, at the age of fourteen, his mother sent him to the court of ranjit singh to resolve a property dispute.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲਸੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
ranjit singh decided the arbitration in his favour because of his background and aptitude.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਮਹਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਮੁਸਕਿਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
hari singh had explained that his father and grandfather had served under maha singh and charat singh, the maharaja's ancestors, and demonstrated his skills as horseman and musketeer.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਜੀ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵਜੋਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ranjit singh gave him a position at the court as a personal attendant.

ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ 1804 ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
military career during a hunt in 1804, a tiger attacked him and also killed his horse.

ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੇ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅੱਡ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹੱਥੀਂ ਬਾਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਾਘ ਮਾਰ ਟਾਈਗਰ-ਕਾਤਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।
his fellow hunters attempted to protect him but he refused their offers and killed the tiger by himself bare handedly by tearing the tiger apart from its mouth, thus earning the cognomen baagh maar tiger-killer .

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ 800 ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਕਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
whether he was by that time already serving in the military is unknown but he was commissioned as sardar, commanding 800 horses and footmen, in that year.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀਆਂ ਵੀਹ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਦੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਕਸੂਰ 1807 ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਟੁਕੜੀ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਤੇ ਸਿੱਖ ਫਤਹਿ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 1807 ਵਿਚ, ਕਸੂਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਸੀ।
the twenty major battles of hari singh nalwa either participated or was in command battle of kasur 1807 hari singh's first significant participation in a sikh conquest on assuming charge of an independent contingent was in 1807, at the capture of kasur.

ਇਹ ਸਥਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕੰ inੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕੰਡਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਸੀ.
this place had long been a thorn in the side of ranjit singh's power because of its proximity to his capital city of lahore.

ਇਹ ਚੌਥੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was captured in the fourth attempt.

ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਕੀਤੀ।
this attack was led by maharaja ranjit singh and jodh singh ramgarhia.

ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕਮਾਲ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦਿਖਾਈ।
during the campaign the sardar showed remarkable bravery and dexterity.

ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਜਾਗੀਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the sardar was granted a jagir in recognition of his services.

ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ 1808 ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲੈਣ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।
battle of sialkot 1808 ranjit singh nominated hari singh nalwa to take sialkot from its ruler jiwan singh.

ਸੁਤੰਤਰ ਕਮਾਂਡ ਅਧੀਨ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਸੀ।
this was his first battle under an independent command.

ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਨ ਬੰਨ੍ਹਿਆ.
the two armies were engaged for a couple of days, eventually seventeen year old hari singh carried the day.

ਅਟਕ ਦਾ ਯੁੱਧ 1813 ਅਟਕ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸਿੰਧ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਭਰਪਾਈ ਬਿੰਦੂ ਸੀ.
battle of attock 1813 the fort of attock was a major replenishment point for all armies crossing the indus.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਕਾਬੁਲ ਰਾਜ ਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in the early 19th century, afghan appointees of the kingdom of kabul held this fort, as they did most of the territory along this frontier.

ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਮੂਦ ਵੱਲੋਂ ਅਜ਼ੀਮ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੀਵਾਨ ਮੋਖਮ ਚੰਦ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਕੰ onੇ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀ ਗਈ।
this battle was fought and won by the sikhs on the banks of the indus under the leadership of dewan mokham chand, maharaja ranjit singh's general, against azim khan and his brother dost mohammad khan, on behalf of shah mahmud of kabul.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਆਮ ਸਿੰਘ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਅਤੇ ਬਹਿਮ ਸਿੰਘ ਮੱਲੀਆਂਵਾਲਾ ਨੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
besides hari singh nalwa, hukam singh attariwala, shyamu singh, khalsa fateh singh ahluwalia and behmam singh malliawala actively participated in this battle.

ਦੁਰਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਕਜ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਸੀ।
this was the first victory of the sikhs over the durranis and the barakzais.

ਅਟਕ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾ-ਏ-ਕਾਰਲੁਗ ਅਤੇ ਗਾਂਧਗੜ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਏ।
with the conquest of attock, the adjoining regions of hazara-i-karlugh and gandhgarh became tributary to the sikhs.

1815 ਵਿਚ, ਗਾਂਧੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ੇਰਬਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ।
in 1815, sherbaaz khan of gandhgarh challenged hari singh nalwa's authority and was defeated.

1814 ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਘ੍ਰਿਣਾਯੋਗ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਟਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
abortive attempt on kashmir 1814 the sikhs made an attempt to take kashmir soon after the battle of attock.

ਫ਼ੌਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਰਲ ਕਮਾਨ ਅਧੀਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰਾਜੌਰੀ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਸੀ।
the army was under the general command of maharaja ranjit singh, who camped at rajauri.

ਦੀਵਾਨ ਮੋਖਮ ਚੰਦ ਦੇ ਪੋਤੇ ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਮਾਦਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੈਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਤੇ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਨੇ ਜਵਾਨ ਲਿਆਇਆ।
the troops were led towards srinagar by ram dayal, grandson of dewan mokham chand, while jamadar khushal singh commanded the van, hari singh nalwa and nihal singh attariwala brought up the rear.

ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿਚ ਦੇਰੀ, ਮਾੜੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
lack of provisions, delay in the arrival of reinforcements, bad weather and treachery of the allies forced the sikhs to retreat.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਾਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ।
the next few years were spent in subduing muslim chiefs within the kashmir territory, en route srinagar valley.

ਵਿਚ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਗੱਦਾਰ ਰਾਜੌਰੀ ਮੁਖੀ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in , hari singh nalwa attacked and destroyed the stronghold of the traitorous rajauri chief.

ਮਹਿਮੂਦਕੋਟ ਮਹਿਮੂਦ ਕੋਟ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ 1816 ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
conquest of mahmudkot mehmood kot, muzaffargarh 1816 in preparation of the conquest of the strongly fortified mankera, ranjit singh decided to approach it from its southern extremity.

1816 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ, ਇਲਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼, ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਸੱਤ ਪਲਟਨ ਲੈ ਕੇ ਚੋਟੀਖਾਨਾ ਮਹਿਮਦਕੋਟ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
after the baisakhi of 1816, misr diwan chand, illahi bakhsh, fateh singh ahluwalia, nihal singh attariwala and hari singh nalwa accompanied by seven paltans and the topkhana went towards mahmudkot.

ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਨਾਲ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ।
when news of its conquest arrived, it left the maharaja so elated at the success of sikh arms that he celebrated this victory with the firing of cannons.

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੁਲਤਾਨ ਜਾਣ ਵੇਲੇ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖਾਨਗੜ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
two years later, on their way to multan, the sikhs captured the forts of khangarh and muzzaffargarh.

ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ 1818 1810 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਬਰੀ ਦੁਆਬ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਜੁਬਲੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਵੇਖੀ ਗਈ।
battle of multan 1818 the winter of 1810 saw a jubilant sikh army stationed near multan in the bari doab.

ਉਹ ਚੁਜ ਦੁਆਬ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉੱਤੇ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ।
they were riding high on the success of having conquered the chuj doab.

ਮੁਲਤਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਥੋੜੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
the possession of the city of multan was taken with little resistance however, the fort could not be captured.

ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the fort was bombarded and mined without effect.

ਸਰਦਾਰ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
sardar nihal singh attariwala and the young hari singh nalwa were seriously wounded.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਇੱਕ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਨੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ।
a fire pot thrown from the walls of the fort fell on hari singh and he was so badly burnt that it was some months before he was fit for service.

ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਛੱਡਣੀ ਪਈ।
ranjit singh was disconcerted beyond measure at the length of the siege and perforce had to abandon the attempt.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਮਾਂਡ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਦੀ ਅਸਲ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
multan was finally conquered under the nominal command of kharak singh and the actual command of misr diwan chand.

ਇਹ ਇਕ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮਿਸਾਲੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।
it was a fiercely contested battle in which muzzaffar khan and his sons defended the place with exemplary courage, but they could not withstand the onslaught of the sikhs.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿਚ "ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ" ਸੀ.
hari singh nalwa was "chiefly instrumental" in the capture of the citadel.

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਬਣ ਗਿਆ 1818 ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸ਼ਾਹ ਕਾਮਰਾਨ ਨੇ ਅਗਸਤ 1818 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਕਜ਼ਈ ਵਜ਼ੀਰ ਫਤਿਹ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ- ਦਿਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ.
peshawar becomes tributary 1818 when shah mahmud's son, shah kamran, killed their barakzai vazir fateh khan in august 1818 the sikhs took advantage of the resulting confusion and their army formally forded the indus and entered peshawar, the summer capital of the kingdom of kabul modern-day afghanistan , for the first time.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦਬਦਾਬਾ ਕਿਆਮ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
thereafter, hari singh nalwa was deputed towards peshawar in order to keep the sikh dabdaba kayam maintain the pressure.

1819 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮਿਸਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਕੇਕੇਰਾ ਦੇ ਨਵਾਬ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।
mitha tiwana becomes his jagir 1818 in the beginning of 1819, hari singh accompanied misr diwan chand to collect tribute from the nawab of mankera.

ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਪਖਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਿਨੋਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡੀ ਭੱਟੀਆਂ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਗਾ ਲਿਆ.
on completion of the mission, diwan chand crossed the river chenab along with his topkhana and set up his camp in pindi bhattian near chiniot.

ਉਸਨੂੰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨੂਰਪੁਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਦੇ ਉਪਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
he was asked to leave hari singh stationed in the suburbs of nurpur and mitha tiwana.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਟਿਵਾਨਾ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਗੀਰ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀ.
hari singh must have achieved significant success for soon thereafter the maharaja bestowed all the possessions of the tiwana chiefs in jagir on the sardar.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ 1819 ਅਪ੍ਰੈਲ 1819 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
kashmir becomes a part of the punjab 1819 in april 1819, the sikh army marched towards kashmir.

ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਮਾਤਰ ਕਮਾਂਡ ਲਗਾਈ।
on this occasion, prince kharak singh held nominal command.

ਮਿਸਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦਕਿ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਲਿਆਇਆ।
misr diwan chand led the vanguard, while hari singh nalwa brought up the rear for the support of the leading troops.

ਤੀਸਰੇ ਡਵੀਜ਼ਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ, ਸਪਲਾਈ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the third division, under the personal command of maharaja ranjit singh, expedited supplies and conveyed these to the advance troops.

5 ਜੁਲਾਈ 1819 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਸਿੱਖ ਕਾਲਮ ਬਗਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੱਲ ਵਧੇ.
on the morning of 5 july 1819, the sikh columns advanced to the sound of bugles.

ਦੋਵਾਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਰੁਝੇਵੇਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
a severe engagement took place between the two armies and the sikhs captured kashmir.

ਸਿੱਖ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤ ਰੋਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
great rejoicing followed in the sikh camp and the cities of lahore and amritsar were illuminated for three successive nights.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
thus came to an end the five centuries of muslim rule in kashmir.

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਖਾਖਾ ਮੁਖੀ, ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
two years later, as governor of kashmir, hari singh nalwa put down the rebellion of the most troublesome khakha chief, gulam ali.

ਪਖਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 1819 ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਹਜ਼ਾਰਾ-ਏ-ਕਾਰਲੂਗ, ਗਾਂਧੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਗਾਖੜ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਅਟਕ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
battle of pakhli 1819 under the afghans, hazara-i-karlugh, gandhgarh and gakhar territory were governed from attock.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੇ ਪਖਲੀ, ਦਮਦੌਰ ਅਤੇ ਦਰਬੰਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ।
kashmir collected the revenue from the upper regions of pakhli, damtaur and darband.

ਹਜ਼ਾਰਾ-ਏ-ਕਰਲੂਗ ਤੋਂ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ।
numerous attempts by the sikhs to collect revenue from hazara-i-karlugh not only met with failure, but also the loss of prominent sikh administrators and commanders.

ਸਿੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਖਲੀ, ਦਮਦੌਰ ਅਤੇ ਦਰਬੰਦ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
following the sikh conquest of kashmir, tribute was due from pakhli, damtaur, and darband.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਰਤਣ 'ਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਪਖਲੀ ਰਾਹੀਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਫਿਲਾ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੁਰ ਪਏ।
on his return to the punjab plains from the kashmir valley, hari singh and his companions followed the traditional kafila caravan route through pakhli hoping to collect tribute from the region.

ਸਿੱਖ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਆਮ ਵਾਂਗ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਹੀ।
the sikh request for nazrana resulted in the usual and the party however, was successful in their mission.

1821 ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਈ.
battle of mangal 1821 hari singh's most spectacular success in the region of pakistan's hazara came two years later.

ਆਪਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲਤਾ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 7000 ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁਜ਼ੱਫਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਕਿਸ਼ਨਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।
on the successful conclusion of his governorship of kashmir, he departed from the valley and crossed the river kishenganga at muzaffarabad with 7000 foot soldiers.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੰਗਲ ਮੰਗਲੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
hari singh nalwa traversed the hazardous mountainous terrain successfully, however when his entourage reached mangal mangli, pakistan he found his passage opposed.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਰਸਾ ਦੀ ਮੰਗਲ ਹੁਣ ਜਾਦੂਨਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਦਮਟੌਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
mangal, the ancient capital of urasa was now the stronghold of the chief of the jaduns who controlled the entire region of damtaur.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
hari singh requested the tribesmen for a passage through their territory, but they demanded a tax on all the kashmir goods and treasure he was taking with him.

ਸਾਰੇ ਵਪਾਰ ਕਾਫੀਆਂ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਟੋਲ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ.
all trade kafilas routinely paid this toll.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਾਲ ਉਹ ਲਿਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
hari singh's claim that the goods he carried were not for trade purposes was not accepted.

ਜਦੋਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ, ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਇਕੋ ਇਕ ਵਿਕਲਪ ਸੀ.
when parleying produced no result, battle was the only option.

25,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੀ ਇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਕਬਾਇਲੀ ਫੋਰਸ ਨੇੜਲੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
a combined tribal force numbering no less than 25,000 gathered from all the adjoining areas and challenged hari singh and his men.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ 'ਤੇ ਤੂਫਾਨੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ.
despite being completely outnumbered, the sardar stormed their stockades and defeated his opponents with a loss to them of 2,000 men.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਮਾਨਕੇਰਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਤੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਸੂਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ।
hari singh then left to join forces with the sikh army poised for an attack on mankera, but after he had collected a fine from every house and built a fort in this vicinity.

ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 1822 ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੁਆਬ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਤੋਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
battle of mankera 1822 the sindh sagar doab was chiefly controlled from mankera and mitha tiwana.

ਦੁਰਾਨੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਵਾਬ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
nawab hafiz ahmed khan, a relative of the durranis, exerted considerable influence in this region.

ਮਾਨਕੇਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ 12 ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ.
besides mankera, he commanded a vast area protected by 12 forts.

ਕਾਬੁਲ ਵਿਚ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਟਕ, ਮਾਨਕੇਰਾ, ਮਿੱਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
with the weakening of afghan rule in kabul, the governors of attock, mankera, mitha tiwana and khushab had declared their independence.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀਡੇਰਾ ਵਿਖੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਪਾਰ 1821 ਦਾ ਦੁਸਹਿਰਾ ਮਨਾਇਆ।
ranjit singh celebrated the dussehra of 1821 across the river ravi, at shahdera.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਉਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਹੁਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖੀ ਸੀ।
hari singh, governor of kashmir, was most familiar with the territory that the maharaja had now set his eyes on.

ਨਲਵਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
nalwa was summoned post-haste to join the lahore army already on its way towards the river indus.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਜੇਹਲਮ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਨਾਲ, ਮਿਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ.
the maharaja and his army had crossed the jehlum when hari singh nalwa, accompanied by his kashmir platoons, joined them at mitha tiwana.

ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
the sikhs commenced offensive operations in early november.

ਨਵਾਬ ਹਾਫਿਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਨਵਾਬ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੇ ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ 12, ਮੌਜਗੜ, ਫਤਿਹਪੁਰ, ਪਿੱਪਲ, ਦਰਿਆ ਖਾਨ, ਖਾਨਪੁਰ, ਝੰਡਾਵਾਲਾ, ਕਲੌਰ, ਦੁਲੇਵਾਲਾ, ਭੱਕੜ, ਡਿੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਚੌਬਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
nawab hafiz ahmed's predecessor, nawab mohammed khan, had formed a cordon around mankera with 12 , maujgarh, fatehpur, pipal, darya khan, khanpur, jhandawala, kalor, dulewala, bhakkar, dingana and chaubara.

ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋ ਜਿੱਤਣੀ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਖੁਦ ਮਨਕੇਰਾ ਸੀ।
the sikh army occupied these forts and soon the only place that remained to be conquered was mankera itself.

ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਮੀਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ.
a few years earlier, the nawab of mankera had actively participated in the reduction of mitha tiwana.

ਟਿਵਾਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀਆਂ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਹਨ, ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਖ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਨ।
the tiwanas, now feudatories of hari singh nalwa, were eager participants in returning that favour to the nawab.

ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਹਰ ਕਾਲਮ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਸਤੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਕੇੜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲਮ ਮੁੜ ਕੇ ਮਾਨਕੇੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ ਸਨ.
the force was divided into three column being under hari each column entered the mankera territory by a different route capturing various places en route all three columns rejoined near mankera town.

ਮਾਨਕੇਰਾ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਲੇ ਦੀ ਫੋਰਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੀ.
mankera was besieged, with nalwa's force being on the west of the fort.

ਮਾਨਕੇਰਾ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਥਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ.
the fort of mankera stood in the middle of the thal.

ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇੱਟ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਖਾਈ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it was built of mud with a citadel of burnt brick surrounded by a dry ditch.

ਕੇਂਦਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਨਵਾਬ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੂਹ ਨੂੰ 15 ਕੋਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ.
to make the central fortress inaccessible, no wells were permitted by the nawab to be sunk within a radius of 15 kos.

26 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਹੋਰ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਲੰਬੇ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਗੋਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
during the night of 26 november hari singh nalwa, together with other chiefs and jagirdars, established their morchas batteries within long gunshot of the place.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਖੂਹ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਟੋਏ ਪੁੱਟੇ ਗਏ।
they found old wells, which their men cleared out and fresh ones were dug.

ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਟੋਏ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ.
on the nights of december, they approached closer to the ditch.

ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਝੜਪ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the ensuing skirmish was ferocious and resulted in considerable loss of life.

ਮਾਨਕੇਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ 25 ਦਿਨ ਚੱਲੀ।
the siege of the fort of mankera lasted 25 days.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਨਵਾਬ ਨੇ ਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੱਦੋਜ਼ਈ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ.
finally, the nawab accepted defeat and the last saddozai stronghold fell to the sikhs.

ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖ਼ਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the nawab was allowed to proceed towards dera ismail khan, which was granted to him as jagir.

ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ 1836 ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੇ ਰਹੇ.
his descendants held the area until 1836.

1823 ਵਿਚ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 1818 ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।
battle of nowshera naushehra 1823 the sikhs forayed into peshawar for the first time in 1818, but did not occupy the territory.

ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਬਾਰਾਕਜ਼ਈ ਗਵਰਨਰ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ।
they were content with collecting tribute from yar mohammed, its barakzai governor.

ਕਾਬੁਲ ਵਿਚ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਅਜ਼ੀਮ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
azim khan, yar mohammed's half-brother in kabul, totally disapproved of the latter's deference to the sikhs and decided to march down at the head of a large force to vindicate the honour of the afghans.

ਅਜ਼ੀਮ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
azim khan wanted to avenge both, the supplication of his peshawar brethren and the loss of kashmir.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਟੌਕ ਵਿਖੇ ਖੈਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸਿੱਖ ਚੌਕੀ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਅੱਲੜ੍ਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀਵਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ 8,000 ਆਦਮੀ ਸਨ।
hari singh nalwa was the first to cross the indus at attock to the sikh post of khairabad he was accompanied by diwan kirpa ram and khalsa sher singh, the maharaja's teenaged son, besides 8,000 men.

ਕਾਬੁਲ ਆਰਮੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਾਬਲ ਲੰਡਈ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ nowੇ, ਨੌਸ਼ੇਰਾ ਨੇੜੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the kabul army was expected near nowshera, on the banks of the river kabul landai .

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਰੀ ਯੋਜਨਾ ਜਹਾਂਗੀਰਾ ਵਿਖੇ ਲੰਡਾਈ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਅਟੌਰਾ ਖੱਟਕ ਵਿਖੇ ਖਟਕ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸੀ।
hari singh's immediate plan was to capture the yusafzai stronghold to the north of the landai at jehangira, and the khattak territory to its south at akora khattak.

ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਹਾਂਗੀਰਾ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੁਰਜਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਮਾਈ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਸਫਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
the latter was taken with out difficulty however jehangira was a masonry fort with very strong towers and the yusafzais offered tough resistance.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਥਾਣਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
hari singh entered the fort and established his thana there.

ਬਾਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਲੰਡਾਈ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕੋੜਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਅਧਾਰ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ.
the remaining troops re-crossed the landai river and returned to their base camp at akora.

ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਮ ਖਾਨ ਨੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਮੀਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਲਨਡੇਈ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰ bankੇ, ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
mohammed azim khan had encamped about ten miles north-west of hari singh's position, on the right bank of the landai, facing the town of nowshera, awaiting ranjit singh's approach.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੋ ਲੜਾਈਆਂ ਤਹਿ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੰਡਈ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੀ।
the sikhs had scheduled two battles one along either bank of the landai.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਕਬਾਇਲੀ ਗੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਘਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਟਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
after hari singh had successfully reduced the tribal strongholds on either side of the river, ranjit singh departed from the fort of attock.

ਉਸਨੇ ਅਕੋੜਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਲੰਡਈ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ.
he crossed the landai river at a ford below akora, and set up his camp near the fort of jehangira.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੋਈ ਘੱਟ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੋਰਖਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਏ।
the famous army commander akali phula singh and the no less renowned gurkha commander bal bahadur, with their respective troops, accompanied the maharaja.

ਬਾਰੱਕਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰੋਂ ਸਿਰਫ ਮੁੱਖ ਕਾਰਵਾਈ ਵੇਖੀ.
the barakzais merely witnessed the main action from across the river.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਡਾਈ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ।
hari singh nalwa's presence had prevented them from crossing the landai.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੇ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਈਬਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਭੱਜ ਗਿਆ.
eventually, the inheritors of ahmed shah legacy fled the scene in the direction of jalalabad chased by hari singh nalwa and his men to the very mouth of the khyber pass.

ਸਿਰੀਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ 1824 ਸਿਰੀਕੋਟ ਹਰੀਪੁਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਦਸ ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪਈ ਸੀ।
battle of sirikot 1824 sirikot lay less than ten miles to the north-west of haripur.

ਇਹ ਮਸ਼ਵਨੀ ਪਿੰਡ ਰਣਨੀਤਕ theੰਗ ਨਾਲ ਗਾਂਧਗੜ ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਸਿਰੇ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਇਕ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਾਗ਼ੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਨਾਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ.
this mashwani village was strategically placed in a basin at the top of the north-east end of the gandhgarh range, which made its secure location a haven for the rebellious chiefs in the entire region.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ 1824 ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰੀਕੋਟ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
hari singh nalwa went towards sirikot before the rains of 1824.

ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਕੱ producedਣ ਤੋਂ ਇਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ.
it was another six months before the attempt produced conclusive results.

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਰਦਾਰ ਲਗਭਗ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ​​ਬੈਠੇ.
the sardar almost lost his life in the course of this expedition.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ 1824 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਵੱਲ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ranjit singh's military campaign for the winter of 1824 was scheduled towards peshawar and kabul.

ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਅਰਜ਼ੀ ਲਿਖਤੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ 10 ਅਫਗਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
while stationed at wazirabad, he received an arzi written petition from sardar hari singh informing him that he and his men were overwhelmingly outnumbered one sikh to ten afghans.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਥੋਂ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਸਿਰੀਕੋਟ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ranjit singh marched to , from there to and via reached sirikot.

ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਇਕ ਦਮ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ।
the news of the approach of the sikh army led to an instant dispersal of the insurgents.

ਸਿੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਪਾਰ-ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
the increasing success of the sikh arms greatly disappointed the yusafzai and other tribes inhabiting the trans-indus region of khyber pakhtunkhwa.

ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ.
the battle of nowshera convinced them of their extreme vulnerability.

ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਾਬੁਲ ਬਾਰਾਕਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ, ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਥੋੜੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ.
not only had the kabul barakzais let them down, but their subsequent application to the british for help had also met with little success.

ਸੈਦੂ ਦੀ ਲੜਾਈ 1827 ਯੂਸਫ਼ਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹਿੰਦਕੀ' ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
battle of saidu 1827 the redeemer of the yusafzais came in the form of one sayyid ahmad , who despite being a 'hindki' was accepted as a leader by them.

ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ, 4,000 ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਟਕ ਵੱਲ ਭੇਜੇ ਗਏ।
budh singh sandhanwalia, accompanied by 4,000 horsemen, was deputed towards attock to assist in suppressing the yusafzai rebellion.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਅਤੇ ਯਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਬਾਰਕਜ਼ਈ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
the maharaja's brief required him to thereafter to proceed towards peshawar and collect tribute from yar mohammed khan barakzai.

ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੱਯਦ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖੈਰਾਬਾਦ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
budh singh first heard of the sayyid after he had crossed the indus and encamped near the fort of khairabad.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੋਰਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸਯੀਦ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ।
ranjit singh was still on the sickbed when the news of the sayyid's arrival, at the head of a large force of the yusafzai peasantry, reached him.

ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਬਚਾਅ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਚਰਮ ਸੀ.
the gallantry of the yusafzai defence in the battle of nowshera was still vivid in his mind.

ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ.
on receiving this news, he immediately put into motion all the forces that he could muster and immediately dispatched them towards the frontier.

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਚਲੇ ਬਾਰਾਕਜ਼ੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨਾਲ ਲੀਗ ਵਿਚ ਸਨ.
the barakzais in peshawar, though outwardly professing allegiance to the sikhs, were in reality in league with the insurgents.

ਸੱਯਦ ਨੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੋਂ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
the sayyid marched from peshawar in the direction of nowshera.

ਸਰਦਾਰ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੱਯਦ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਨਸ਼ਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
sardar budh singh wrote to the sayyid seeking for a clarification of his intention.

ਸੱਯਦ ਨੇ ਹੰਕਾਰੀ repliedੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਟਕ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਲੈ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇਗਾ।
the sayyid haughtily replied that he would first take the fort of attock and then engage budh singh in battle.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਯੋਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਯਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਫੌਜ ਆਉਣ ਤਕ ਰਖਦਾ ਸੀ।
hari singh nalwa stood guard at the fort of attock with the intention of keeping the sayyid and his men from crossing the river until reinforcements arrived from lahore.

ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਸੱਯਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਜਹਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ।
news had reached the sikhs that the jihadis accompanying the sayyid numbered several thousand.

ਸੱਯਦ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ 14 ਫੱਗਣ 23 ਫਰਵਰੀ 1827 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।
the battle between the sayyid and the sikhs was fought on 14 phagun 23 february 1827.

ਕਾਰਵਾਈ ਸਵੇਰੇ ਦਸ ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
the action commenced at about ten in the morning.

ਅੱਲ੍ਹਾ ਹ ਅਕਬਰ, ਜਾਂ "ਰੱਬ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ" ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੋਣ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬੋਲੇ ​​ਸੋ ਨਿਹਾਲ, ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕਲੌਤਾ ਸੱਚ ਹੈ।
the muslim war cry of allah hu akbar, or "god is the greatest", was answered by the sikhs with bole so nihal, sat sri akal, or who affirm the name of god, the only immortal truth, will find .

ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਕੋ ਇਕ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
ironically, the opposing forces first professed the glory of the very same god almighty, albeit in different languages, before they commenced slaughtering each other.

ਇਹ ਤੋਪ ਦੋ ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ।
the cannonade lasted about two hours.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੋਪਾਂ, ਡਾਂਗਾਂ, ਡੇਰੇ, ਸਮਾਨ ਆਦਿ ਲੈ ਕੇ ਛੇ ਮੀਲ ਤੱਕ ਜੇਤੂ ਪਿੱਛਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
the sikhs charged at their opponents, routed them, and continued a victorious pursuit for six miles, taking all their guns, swivels, camp equipage, etc.

ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਸੀ।
the number of killed was not mentioned, but blood was said to have flowed in torrents.

ਸੱਯਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ.
the sayyid sustained a complete defeat despite his vastly superior numbers.

ਉਸਨੂੰ ਯੂਸਫਜ਼ਈ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ।
he was compelled to retreat to the yusafzai mountains.

ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 8,000 ਸਿਖਾਂ ਨੇ 150,000 ਮੁਹੰਮਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
it was reported that 8,000 sikhs had defended themselves against an enraged population of 150,000 mohammedans.

ਇੱਕ ਸਲਾਮੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ umੋਲਕੀ ਦੁਆਰਾ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ।
a salute was fired, illumination was ordered by drumbeat in the city of lahore in honour of the victory.

ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ 1834, ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖੰਡਰ ਭਾਰੇ ਕਿਲਾ, ਬਾਲਾ ਹਿਸਾਰ ਦਾ ਅਸਲ ਕਬਜ਼ਾ, ਇੱਕ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਵਿਰੋਧੀ ਚਰਮ ਸੀ.
occupies peshawar 1834 the actual occupation of the great city of peshawar and its ruinous fort, the bala hisar, by the sikhs was quite a comedy and a total anti-climax.

ਇਹ sardar ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਸੀ.
it was a reflection of sardar hari singh nalwa's formidable reputation in € .

ਮਸਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।
masson arrived in peshawar just in time to see the sikhs take control of the city.

ਉਸਦਾ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
his eyewitness account reports that the afghans simply fled the place and hari singh nalwa occupied peshawar without a battle.

ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ 1835 ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੋਰਸ ਦੇ ਸਿਰ ਆਇਆ।
dost mohammad khan flees 1835 hari singh nalwa was the governor of peshawar when dost mohammed personally came at the head of a large force to challenge the sikhs.

1835 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ ਕੰਧਾਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਹਾਦ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨੂੰ ਲੜਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
following his victory against shah shuja at kandahar, in the first quarter of 1835, dost mohammed declared himself padshah king , gave a call for jihad and set off from kabul to wrest peshawar from the sikhs.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ।
ranjit singh directed his generals to amuse the afghans with negotiations and to win over sultan mohammed khan.

ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਆਮ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
he directed them that on no account, even if attacked, were they to enter into a general engagement until his arrival.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਕਾਬੁਲ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ।
hari singh nalwa and the other sikh chieftains requested ranjit singh to permit them to engage with the kabul afghans.

30 ਵਿਸਾਖ 10 ਮਈ 1835 ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਾ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ, ਮਿਸਰ ਸੁਖ ਰਾਜ, ਸਰਦਾਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ, ਜਮਾਦਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਾ ਕਲਾਂ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਮੌਸੀਅਰ ਕੋਰਟ, ਸਾਈਨਰ ਅਵਿਤਾਬੀਲ, ਸਰਦਾਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਧੌਂਕਲ ਸਿੰਘ, ਇਲਾਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਟੌਪਖਾਨਾ, ਸਰਦਾਰ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
on 30 baisakh 10 may 1835 , sardar hari singh, raja gulab singh, misr sukh raj, sardar attar singh sandhanwalia, jamadar khushal singh, the raja kalan dhian singh , monsieur court, signor avitabile, sardar tej singh, dhaunkal singh, illahi bakhsh of the topkhana, sardar jawala singh and sardar lehna singh majithia were ordered to move.

ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਕੋਸ ਤੋੜ ਕੇ ਅਮੀਰ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਅਰਧ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ।
the troops fanned out over five kos, forming a semicircle in front of the amir's encampment.

ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਨਦੀ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਦੇ ਕੈਂਪ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਬਾਰਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।
sardar hari singh proposed that the water of the stream bara, which flowed in the direction of dost mohammed khan's camp, be dammed.

ਜਦੋਂ ਗਾਜੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਚਲਾਈਆਂ।
when the ghazis appeared, sardar hari singh commenced firing his guns.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
the maharaja, however, prohibited him from indulging in battle and dispatched his vakils to negotiate with the amir.

ਇਕ ਵਾਰ دوست ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਉਸਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਿੱਖ ਇਕ ਲੜਾਈ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣਗੇ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ.
once dost mohammed khan was assured that the sikhs would affect a truce until their vakils were in his camp, he let them know what he really felt.

ਹਰਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
harsh words were exchanged.

ਉਸਨੇ ਫਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ ਪਰ ਥੋੜੇ ਹਨ।
he accused fakir aziz-ud-din of making of much language, having plenty of leaves but little .

ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ, ਜੱਬਰ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਏ, ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
on finding both his step brothers, jabbar and sultan, irredeemably lost to him, dost mohammed decided to retire from the field with the whole of his army, armament and equipage.

ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਫਕੀਰ ਖ਼ੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਕੈਂਪ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ.
he left at night, making sure that the fakir did not return to the sikh camp until after he had gone through the khyber pass.

1836 ਵਿਚ ਜਮਰੌਦ ਖੈਬਰ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜਿਆ ਅਕਤੂਬਰ 1836 ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੈਬਰ ਰਾਹ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਜਮਰੌਦ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
takes jamrud khyber pass 1836 in october 1836 following the dussehra celebrations in amritsar, hari singh made a sudden attack on the village of jamrud, at the mouth of the khyber pass.

ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮੀਸ਼ਾ ਖੇਲ ਖੈਬੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁੱਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ.
the misha khel khyberis, the owners of this village, were renowned for their excellent marksmanship and total lack of respect for any authority.

ਇਸ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਅਜ਼ੀਮ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1835 ਵਿਚ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
hari singh nalwa's first encounter with this tribe had taken place following the battle of nowshera when he had pursued the fleeing azim khan and once again, when he chased dost mohammed khan in 1835.

ਜਮਰੌਦ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਖਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the occupation of jamrud was rather strongly contested but it appeared that the place was taken by surprise.

ਇਸ ਦੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।
on its capture, hari singh nalwa gave instructions to fortify the position without delay.

ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਤੁਰੰਤ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a small existing fort was immediately put into repair.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੁਰੰਤ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
news of this event was immediately transmitted to kabul.

ਮੈਸਨ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1836 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਰਹੱਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੇਡ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
masson informed wade of the passage of events along this frontier in a letter dated 31 october 1836.

ਜਮਰੌਦ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ, ਖ਼ੈਬਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂੰਹ ਤੇ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹੁਣ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਤਲ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
with the conquest of jamrud, at the very mouth of the khyber, the frontier of the sikh empire now bordered the foothills of the hindu kush mountains.

ਪੰਜੇਤਾਰ ਨੇ 1836 ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਖੈਬੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਦਮਾ ਦਿੱਤਾ।
panjtaar defeated 1836 the defeat of the khyberis sent shock waves through the afghan community.

ਪਰ, ਹੋਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਸੀ.
however, more was to follow.

ਕੰਵਰ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ, ਹੁਣ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ ਦੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
hari singh nalwa accompanied by kanwar sher singh, now proceeded towards the yusafzai strongholds, north-east of peshawar, which had withheld tribute for three years.

ਪੰਸਤਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ, ਫਤਿਹ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਾਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਇਲਾਕਾ ਗੁਆ ਲਿਆ।
the sikhs completely defeated the yusafzais, with their chief, fateh khan of panjtar, losing his territory.

ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 15,000 ਮੁਲਕੀਆ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪਹਾੜੀ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਗਏ।
it was reported that 15,000 mulkia fled before the sikhs like a herd of goats, many being killed and the remaining taking refuge in the hills.

ਪੰਜ਼ਤਰ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਕਾਏ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।
after burning and levelling panjtar to the ground, hari singh returned to peshawar realising all the arrears of revenue.

ਫਤਹਿ ਖਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ਰਤ' ਤੇ ਪੰਜਤਾਰ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
fateh khan was obliged to sign an agreement to pay tribute on which condition panjtar was released.

ਜਦੋਂ ਪੰਜਤਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
when news of the conquest of panjtar reached the court of lahore, a display of fireworks was proposed.

ਜਮਰੌਦ ਦੀ ਲੜਾਈ 1837 ਜਮਰੌਦ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
battle of jamrud 1837 the news of the conquest of jamrud put dost mohammed khan into a state of greatest alarm.

ਜਨਰਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਕਬਜ਼ੇ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੈਬਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
general hari singh's latest possession gave the sikhs the command of the entrance into the valley of khyber.

ਇਹ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸੀ, ਖੈਬਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਧੀਨਗੀ ਵਿਚ ਅਮੀਰ, ਸੜਕ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ.
this was a prelude to further aggressive measures, the amir in the intimation and submission of the people of khyber, the road laid open to jelalabad.

ਜੇ ਸਿੱਖ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਲਿਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਟਾਪ ਕਾਬਲ ਹੋਵੇਗਾ।
were the sikhs to take jalalabad, their next stop would be kabul.

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰਜਤਰਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ.
this information was followed by the intelligence of the defeat of the panjtaris.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਪੋਤਾ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਮਾਰਚ 1837 ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
the maharaja's grandson, nau nihal singh was getting married in march 1837.

ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਸੱਦੇ ਗਏ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਲਈ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਫ਼ੌਜੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।
troops had been withdrawn from all over the punjab to put up a show of strength for the british commander-in-chief who was invited to the wedding.

ਮਹਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
dost mohammed khan had been invited to the great celebration.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਬੀਮਾਰ ਸੀ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਮਰੌਦ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਕਦਾਰ, ਜਮਰੌਦ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ' ਤੇ ਪਹਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ.
hari singh nalwa too was supposed to be at amritsar, but in reality was in peshawar some accounts say he was ill dost mohammed had ordered his army to march towards jamrud together with five sons and his chief advisors with orders not to engage with the sikhs, but more as a show of strength and try and wrest the forts of shabqadar, jamrud and peshawar.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤਕ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜੇ।
hari singh had also been instructed not to engage with the afghans till reinforcements arrived from lahore.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘ 600 ਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਸਾਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜਮਰੌਦ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਸੀ।
hari singh's lieutenant, mahan singh, was in the fortress of jamrud with 600 men and limited supplies.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਸੀ।
hari singh was in the strong fort of peshawar.

ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਜੋ ਕਿ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਛੋਟੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬਿਨਾ.
he was forced to go to the rescue of his men who were surrounded from every side by the afghan forces, without water in the small fortress.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਸਨ, ਪਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਪਹੁੰਚਣ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
though the sikhs were totally outnumbered, the sudden arrival of hari singh nalwa put the afghans in total panic.

ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਚਾਨਕ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
in the melee, hari singh nalwa was accidentally grievously wounded.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਤਕ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ.
before he died, he told his lieutenant not to let the news of his death out till the arrival of reinforcements, which is what he did.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਕ ਹਫਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
while the afghans knew that hari singh had been wounded, they waited for over a week doing nothing, till the news of his death was confirmed.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਆ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਵਾਪਸ ਭੱਜਣ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
by this time, the lahore troops had arrived and they merely witness the afghans fleeing back to kabul.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਜਮਰੂਦ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
hari singh nalwa had not only defended jamrud and peshawar, but had prevented the afghans from ravaging the entire north-west frontier.

ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੱਸੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
the afghans achieved none of their stated objectives.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦਾ ਘਾਟਾ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਜਿੰਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਸੀ।
the loss of hari singh nalwa was irreparable and this sikh victory was as costly as a defeat.

ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ.
victories over the afghans were a favourite topic of conversation for ranjit singh.

ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ 5000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸ਼ਾਲ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦੇ ਕੇ ਅਮਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
he was to immortalise these by ordering a shawl from kashmir at the record price of rs5000, in which were depicted the scenes of the battles fought with them.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
following the death of hari singh nalwa, no further conquests were made in this direction.

ਖ਼ੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤਕ ਸਿੱਖ ਸਰਹੱਦੀ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ।
the khyber pass continued as the sikh frontier till the annexation of the punjab by the british.

ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
administrator hari singh's administrative rule covered one-third of the sikh empire.

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਹਜ਼ਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 1834-5 ਅਤੇ 1836 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ- ਦੋ ਵਾਰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he served as the governor of kashmir , greater hazara and was twice appointed the governor of peshawar 1834-5 & 1836-his death .

ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਗੀਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
in his private capacity, hari singh nalwa was required to administer his vast jagir spread all over the kingdom.

"ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ" ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he was sent to the most troublesome spots of the sikh empire in order to "create a tradition of vigorous and efficient administration".

ਉਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਹਜ਼ਾਰਾ ਪਖਲੀ, ਦਮਦੌਰ, ਹਰੀਪੁਰ, ਦਰਬੰਦ, ਗੰਧਗੜ੍ਹ, ਧੂੰਦ, ਕਰਨਾਲ ਅਤੇ ਖਾਨਪੁਰ, ਅਟਕ ਛਾਛ, ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ, ਜੇਹਲਮ ਪਿੰਡੀ ਗਹਿਬ, ਕਟਾਸ, ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਕਛੀ, ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਵਾਰਚਾ, ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ। ਮੀਠਾ ਟਿਵਾਣਾ ਅਤੇ ਨੂਰਪੁਰ, ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ ਬੰਨੂ, ਟਾਂਕ, ਅਤੇ ਕੁੰਡੀ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਕੱਲਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the territories under his jurisdiction later formed part of the british districts of peshawar, hazara pakhli, damtaur, haripur, darband, gandhgarh, dhund, karral and khanpur , attock chhachch, hassan abdal , jehlum pindi gheb, katas , mianwali kachhi , shahpur warcha, mitha tiwana and nurpur , dera ismail khan bannu, tank, and kundi , rawalpindi rawalpindi, kallar and gujranwala.

1832 ਵਿਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਬੇਂਟਿੰਕ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਡਿ fixedਟੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਾਰਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
in 1832, at the specific request of william bentinck, the maharajah proposed a fixed table of duties for the whole of his territories.

ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਸਤਲੁਜ ਉੱਤੇ ਸਿੰਧ ਉੱਤੇ ਅਟਕ ਤੋਂ ਫਿਲੌਰ ਤੱਕ ਡਿ fixਟੀਆਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ।
sardar hari singh nalwa was one of the three men deputed to fix the duties from attock on the indus to filor on the satluj .

ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਦੂਰ ਦੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in kashmir, however, sikh rule was generally considered oppressive, protected perhaps by the remoteness of kashmir from the capital of the sikh empire in lahore.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗ cow ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿਚ ਜਾਮੀਆ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਕੇ ਜਨਤਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
the sikhs enacted a number of anti-muslim laws, which included handing out death sentences for cow slaughter, closing down the jamia masjid in srinagar, and banning the azaan, the public muslim call to prayer.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਅਥਾਹ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
kashmir had also now begun to attract european visitors, several of whom wrote of the abject poverty of the vast muslim peasantry and of the exorbitant taxes under the sikhs.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਅਪਵਾਦ ਸੀ।
the sikh rule in lands dominated for centuries by muslims was an exception in the political history of the latter.

ruled ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨਾ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ।
to be ruled by € was the worst kind of ignominy to befall a muslim.

1819 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ 67 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
before the sikhs came to kashmir 1819 ce , the afghans had ruled it for 67 years.

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲੋਂ ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
for the muslims, sikh rule was the darkest period of the history of the place, while for the kashmiri pandits hindus nothing was worse than the afghan rule.

ਸਿੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਅਪੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikh conquest of kashmir was prompted by an appeal from its hindu population.

ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the oppressed hindus had been subjected to forced conversions, their women raped, their temples desecrated, and cows slaughtered.

ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਬਹਾਨੇ population ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
efforts by the sikhs to keep peace in far-flung regions pressed them to close mosques and ban the call to prayer because the muslim clergy charged the population to frenzy with a call for € at every pretext.

ਗow-ਕਤਲੇ ਹੋਲੀ ਗੋਰੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
cow-slaughter holy cow offended the religious sentiments of the hindu population and therefore it met with severe punishment in the sikh empire.

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਚ, ਕਾਇਦੇ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ... ਅਤੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ .ੁਕਵੀਂ ਸਨ.
in peshawar, keeping in view turbulence of the lawless tribes ... and the geographical and political exigencies of the hari singh's methods were most suitable.

ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਿਸ਼ਨ 1831 ਵਿਚ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੇਂਟਿੰਕ, ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ।
diplomatic mission in 1831, hari singh was deputed to head a diplomatic mission to lord william bentinck, governor-general of british india.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਰਮਿਆਨ ਰੋਪੜ ਮੀਟਿੰਗ ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਈ।
the ropar meeting between maharaja ranjit singh and the head of british india followed soon thereafter.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਰਸ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਧੀਆ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ.
the maharaja saw this as a good occasion to get his son, kharak singh, acknowledged as his heir-apparent.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਰਕਤ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖਤ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।
hari singh nalwa expressed strong reservations against any such move.

ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸਿੰਧ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
the british desired to persuade ranjit singh to open the indus for trade.

ਵਿਰਾਸਤ ਨਲਵਾ ਵੀ ਇੱਕ ਬਿਲਡਰ ਸੀ.
legacy nalwa was also a builder.

ਉਸ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 56 ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਰੈਂਪਾਰਟਸ, ਟਾਵਰ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਟੈਂਕ, ਸਮਾਧੀਆਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ, ਕਸਬੇ, ਹਵੇਲੀਆਂ, ਸਰੀਏ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਸਨ।
at least 56 buildings were attributed to him, which included forts, ramparts, towers, gurdwaras, tanks, samadhis, temples, mosques, towns, havelis, sarais and gardens.

ਉਸਨੇ 1822 ਵਿੱਚ ਹਰੀਪੁਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ।
he built the fortified town of haripur in 1822.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲਾ, ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ.
this was the first planned town in the region, with a superb water distribution system.

ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਿਲ੍ਹਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨਗੜ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਤਲੀ 'ਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਦੇ ਚਾਰ ਫਾਟਕ ਸਨ.
his very strong fort of harkishengarh, situated in the valley at the foothill of mountains, had four gates.

ਇਹ ਚਾਰ ਗਜ਼ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ 16 ਗਜ਼ ਉੱਚੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it was surrounded by a wall, four yards thick and 16 yards high.

ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਦੋਂ 1835-6 ਵਿਚ ਹਰੀਪੁਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਪਾਇਆ.
nalwa's presence brought such a feeling of security to the region that when visited haripur in 1835-6, he found the town humming with activity.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਵਪਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
a large number of khatris migrated there and established a flourishing trade.

ਹਰੀਪੁਰ, ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਜ਼ਾਰਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
haripur, tehsil and district, in hazara, north-west frontier province, are named after him.

ਨਲਵਾ ਨੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ 1799 ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 1837 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਰੱਖਿਆ.
nalwa contributed to the prosperity of gujranwala, which he was given as a jagir sometime after 1799, which he held till his death in 1837.

ਉਸਨੇ ਖ਼ੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਜਹਾਂਗੀਰਾ ਅਤੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਾਬਲ, ਸੁਮੇਰਗੜ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬਾਲਾ ਹਿਸਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਕੰ bankੇ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣਵਾਏ।
he built all the main sikh forts in the trans-indus region of khyber pakhtunkhwa jehangira and nowshera on the left and right bank respectively of the river kabul, sumergarh or bala hisar fort in the city of peshawar , for the sikh kingdom.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਜਮਰੌਦ ਜਮਰੂਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਫਤਿਹਗੜ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ.
in addition, he laid the foundation for the fort of fatehgarh, at jamrud jamrud fort .

ਉਸਨੇ ਸਿੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰ bankੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਅਕਬਰ ਦੇ ਅਟਕ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਬੇਸਿਆਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ.
he reinforced akbar's attock fort situated on the left bank of the river indus by building very high bastions at each of the gates.

ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਉੜੀ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
he also built the fort of uri in kashmir.

ਨਲਵਾ ਨੇ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਹਰੀਪੁਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਬਣਵਾਏ।
a religious man, nalwa built gurdwara panja sahib in the town of hassan abdal, south-west of haripur and north-west of rawalpindi in pakistan, to commemorate guru nanak's journey through that region.

ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਨੂੰ coverੱਕਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੋਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
he had donated the gold required to cover the dome of the akal takht within the harmandir sahib complex in amritsar.

ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਅਤੇ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਾਬਕਾ ਚਿਲੀਆਂਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
following hari singh nalwa's death, his sons jawahir singh nalwa and arjan singh nalwa fought against the british to protect the sovereignty of the kingdom of the sikhs, with the former being noted for his defence in the battle of chillianwala.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ sayਰਤਾਂ ਕਹਿਣਗੀਆਂ "ਚੁੱਪ ਸ਼ਾ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਰਘਲੇ" "ਚੁੱਪ ਰਹੋ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਆ ਰਹੇ ਹਨ" ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣ ਲਈ।
plaudits decades after his death, yusufzai women would say "chup sha, hari singh raghlay" "keep quiet, hari singh is coming" to frighten their children into obedience.

ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ 176 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ mar ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ 2013 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
a commemorative postage stamp was issued by the government of india in 2013, marking the 176th anniversary of nalwa's death.

ਮੌਤ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਪਠਾਣਾਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਹੋਈ।
death hari singh nalwa died fighting the pathan forces of dost mohammed khan of afghanistan.

ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਖੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਬਣੇ ਜਮਰੌਦ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he was cremated in the jamrud fort built at the mouth of the khyber pass in khyber pakhtunkhwa.

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਨਿਵਾਸੀ ਬਾਬੂ ਗੱਜੂ ਮੱਲ ਕਪੂਰ ਨੇ 1892 ਵਿਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਯਾਦਗਾਰ ਉਸਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
babu gajju mall kapur, a hindu resident of peshawar, commemorated his memory by building a memorial in the fort in 1892.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਬੈਲਡਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਮ ਬਣ ਗਈ.
popular culture hari singh nalwa's life became a popular theme for martial ballads.

ਉਸ ਦੇ ਮੁ biਲੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਕਵੀ ਬਖਸ਼ ਉਰਫ ਕਾਦਰੀਅਰ, ਮਿਸਰ ਹਰੀ ਚੰਦ ਉਰਫ਼ ਕਾਦਰੀਆਰੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਨ।
his earliest biographers were poets, including qadir bakhsh urf kadaryar, misr hari chand urf qadaryaar and ram dayal, all in the 19th century.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, 1967 ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਗੀਤ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਧਾਰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ।
in the 20th century, the song mere desh ki dharti from the 1967 bollywood film upkaar eulogises him.

ਅਮਰ ਚਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1978 ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵੇਖੋ ਅਮਰ ਚਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।
amar chitra katha first published the biography of hari singh nalwa in 1978 see list of amar chitra katha comics .

30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2013 ਨੂੰ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਜਨਰਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਹਵਾਲਾ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪਾਠ ਡਾਇਲ, ਰਾਮ 1946 ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
on april 30, 2013 kapil sibal released a commemorative postage stamp honouring general hari singh nalwa references notes citations bibliography further reading dial, ram 1946 .

"ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ".
"jangnama sardar hari singh".

ਸਿੰਘ, ਗੰਡਾ ਵਿਚ।
in singh, ganda.

ਪੰਜਾਬ ਦੀਅਨ ਵਾਰਾਂ।
punjab dian varan.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੇਖਕ.
amritsar author.

ਹੋਤੀ ਮਰਦਾਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ 1950.
hoti mardan, prem singh 1950 .

ਜੀਵਣ-ਇਤਿਹਾਸ ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ-ਜੀ ਨਲੂਆ ਲਾਈਫ ਆਫ਼ ਦ ਸਿੱਖ ਜਨਰਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ, ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਐਡੀ.
jivan-itihas sardar hari singh-ji nalua life of the sikh general hari singh nalua revised, reprinted ed.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ.
amritsar lahore book shop.

nwfp ਗਜ਼ਟੀਅਰਜ਼ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.
nwfp gazetteers peshawar district.

ਲਾਹੌਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ।
lahore punjab government.

1931.
1931.

ਸਿੰਘ, ਗਾਂਡਾ 1966.
singh, ganda 1966 .

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬਚਾ.
a bibliography of the punjab.

ਪਟਿਆਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
patiala punjabi university.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਮਰੌਦ 1837 ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ 1790 - 1846 ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਰਨੈਲ ਸੀ।
external links battle of jamrud 1837 hari singh nalwa foundation trust sham singh attariwala 1790 - 1846 was a renowned general of the sikh empire.

ਉਹ 1790 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਟਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
he was born in 1790's in the house of well known sikh farmers in the town of attari a few kilometres from the border of indian and pakistan punjab in india , amritsar, in the majha region of panjab, india.

ਇਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
at his early he was educated in gurmukhi and persian.

ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
when ranjit singh became maharaja of punjab he got himself at his disposal.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ 5000 ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਾਇਆ.
maharaja ranjit singh knowing his qualities and fighting abilities made him a jathedar of 5000 horsemen.

ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ.
he participated actively in many campaigns, notably like the campaign of multan, campaign of kashmir, campaign of the frontier province.

ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਸੋਬਰਾਉਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਟੈਂਡ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
sham singh attariwala is also famous for his last stand at the battle of sobraon.

ਇਹ 1817 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਟਕ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ 1819 ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
he joined the sikh military in 1817 and during the afghan-sikh wars participated in the battle of attock, battle of multan, battle of peshewar, and the 1819 kashmir expedition.

ਉਸ ਦੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੌ ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਲਈ ਰੀਜੈਂਸੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
his daughter was married to prince nau nihal singh and he served on the council of regency for maharajah dalip singh.

ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਐਮ.ਐਲ.
references further reading ahluwalia, m.l.

ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ 1963.
singh, kirpal 1963 .

ਪੰਜਾਬ ਪਾਇਨੀਅਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ.
punjab pioneer freedom fighters.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਓਰੀਐਂਟ ਲੌਂਗਮੈਨਸ.
new delhi orient longmans.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਜੀਸੀਐਸਆਈ 6 ਸਤੰਬਰ 1838, 22 ਅਕਤੂਬਰ 1893, ਜੋ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਲੈਕ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦਾ ਪਰਥਸ਼ਾਇਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ।
maharaja duleep singh, gcsi 6 september 1838 22 october 1893 , also known as dalip singh and later in life nicknamed the black prince of perthshire, was the last maharaja of the sikh empire.

ਉਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
he was maharaja ranjit singh's youngest son, the only child of maharani jind kaur.

ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਤੰਬਰ 1843 ਵਿਚ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਇਆ।
after the assassinations of four of his predecessors, he came to power in september 1843, at the age of five.

ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰੀਜੈਂਟ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਦਸੰਬਰ 1846 ਵਿਚ, ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ ਨੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
for a while, his mother ruled as regent, but in december 1846, after the first anglo-sikh war, she was replaced by a british resident and imprisoned.

ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾ meetੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ.
mother and son were not allowed to meet again for thirteen and a half years.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1849 ਵਿਚ ਦਸ ਸਾਲਾ ਦਲੀਪ ਨੂੰ ਡਾ ਜੋਹਨ ਲੌਗਇਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in april 1849 ten-year-old duleep was put in the care of dr john login.

ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਦੰਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਹਨ”.
he was exiled to britain at age 15 and was befriended and much admired by queen victoria, who is reported to have written of the punjabi maharaja "those eyes and those teeth are too beautiful".

ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੋਦਮਾ ਸੀ।
the queen was godmother to several of his children.

1856 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ.
in 1856, he tried to contact his mother, but his letter and emissaries were intercepted by the british in india, and did not reach her.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲੌਗਇਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ 16 ਜਨਵਰੀ 1861 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਸਪੈਨਸ ਹੋਟਲ ਵਿਖੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
however, he persisted and, with help from login, was allowed to meet her on 16 january 1861 at spence's hotel in calcutta and return with her to the united kingdom.

ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨਾ ਸੀ.
during the last two years of her life, his mother told the maharaja about his sikh heritage and the empire which once had been his to rule.

ਮੁ yearsਲੇ ਸਾਲ 1839 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਜਿੰਦ ਕੌਰ, ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ, ਵਜ਼ੀਰ ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੇਠ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਰਹਿ ਗਿਆ।
early years after the death of maharaja ranjit singh in 1839, duleep singh lived quietly with his mother, jind kaur, at jammu, under the protection of the vizier, raja dhian singh.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ 1843 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 16 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਰਿਜੈਂਟ ਵਜੋਂ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he and his mother were recalled to lahore in 1843 after the assassinations of maharaja sher singh and dhian singh, and on 16 september, at the age of five, duleep singh was proclaimed maharaja of the sikh empire, with maharani jind kaur as regent.

13 ਦਸੰਬਰ 1845 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਾਮਾਤਰ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕ ਕਾਉਂਸਲ ਆਫ਼ ਰੀਜੈਂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
on 13 december 1845 the british declared war on the sikhs and, after winning the first anglo-sikh war, retained the maharaja as nominal ruler, but replaced the maharani by a council of regency and later imprisoned and exiled her.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ 13 ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ ਸਨ।
over thirteen years passed before duleep singh was permitted to see his mother again.

29 ਮਾਰਚ 1849 ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱosed ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਡਾ: ਜੌਨ ਲੌਗਇਨ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 21 ਦਸੰਬਰ 1849 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਫਤਿਹਗੜ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। , ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ,' ਤੇ ਸਖਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ.
after the close of the second anglo-sikh war and the subsequent annexation of the punjab on 29 march 1849, he was deposed at the age of ten and was put into the care of dr john login and sent from lahore to fatehgarh on 21 december 1849, with tight restrictions on who he was allowed to meet.

ਕੋਈ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਸੀ।
no indians, except trusted servants, could meet him in private.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ.
as a matter of british policy, he was to be anglicised in every possible respect.

ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖਰਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਗਭਗ 4 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇਠਲੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਮਸੂਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈਂਡੌਰ ਦੇ ਹਿਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
his health was reportedly poor and he was often sent to the hill station of landour near mussoorie in the lower himalaya for convalescence, at the time about 4 days' journey.

ਉਹ ਲੈਂਡੌਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸਮੇਂ ਦਿ ਕਾਸਲ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵਧੀਆ furnੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he would remain for weeks at a time in landour at a grand hilltop building called the castle, which had been lavishly furnished to accommodate him.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ 1853 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਜਨ ਲਾਲ ਦੇ ਆਪਸੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਸਨੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਫਤਿਹਗੜ ਵਿਖੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲਿਆ।
conversion to christianity in 1853, under the tutelage of his long-time retainer bhajan lal himself a christian convert , he converted to christianity at fatehgarh with the approval of the governor-general lord dalhousie.

ਉਸਦਾ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਇਹ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ.
his conversion remains controversial, and it occurred before he turned 15.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ੰਕੇ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1886 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ.
he later had serious doubts and regrets regarding this decision and reconverted back to sikhism in 1886.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਜੌਹਨ ਲੌਗਇਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ.
he was also heavily and continuously exposed to christian texts under the tutelage of the devout john login.

ਬਚਪਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਦੋਵੇਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਨ.
his two closest childhood friends were both english anglican missionaries.

1854 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਜਲਾਵਤਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1854 he was sent into exile in britain.

ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ 1854 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
life in exile london duleep singh's arrival on the shores of england in 1854 threw him into the european court.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਦਸਤਾਰਧਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਮਾਰਕ ਸੀ।
queen victoria showered affection upon the turbaned maharaja, as did the prince consort.

ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਕਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕਲੈਰੀਜ ਦੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਰੋਹੈਮਪਟਨ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਘਰ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਘਰ ਬਣ ਗਿਆ.
duleep singh was initially lodged at claridge's hotel in london before the east india company took over a house in wimbledon and then eventually another house in roehampton which became his home for three years.

ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਓਸਬਰਨ ਵਿਖੇ ਰਾਇਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ, ਵਿੰਟਰਹੈਲਟਰ ਨੇ ਉਸਦਾ ਪੋਰਟਰੇਟ ਬਣਾਇਆ.
he was also invited by the queen to stay with the royal family at osborne, where she sketched him playing with her children and prince albert photographed him, while the court artist, winterhalter, made his portrait.

ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਰੋਹੇਮਪਟਨ ਤੋਂ ਬੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਪਰ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਯੂਰਪੀਨ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸਰ ਜੋਹਨ ਸਪੈਂਸਰ ਲੌਗਇਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਲੌਗਇਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
he eventually got bored with roehampton and expressed a wish to go back to india but it was suggested by the east india company board he take a tour of the european continent which he did with sir john spencer login and lady login.

ਉਹ 1855 ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ.
he was a member of the photographic society, later royal photographic society from 1855 until his death.

ਕੈਸਲ ਮੇਨਜ਼ੀਜ਼ 1855 ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਨਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰ ਜੌਹਨ ਸਪੈਂਸਰ ਲੌਗਇਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਲੌਗਿਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪਰਥਸ਼ਾਇਰ ਵਿੱਚ ਕੈਸਲ ਮੈਨਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
castle menzies on his return from europe in 1855 he was given an annual pension, and was officially under ward of sir john spencer login and lady login, who leased castle menzies in perthshire, scotland, for him.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ ਪਰ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ.
he spent the rest of his teens there but at 19 he demanded to be in charge of his household.

ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਲਾਨਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ.
eventually, he was given this and an increase in his annual pension.

1859 ਵਿਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਜੇਮਜ਼ ਓਲੀਫਾਂਟ ਨੂੰ ਸਰ ਜੌਹਨ ਲੌਗਇਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਇਕਵੇਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1859 lt col james oliphant was installed as equerry to the maharaja at the recommendation of sir john login.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਦੋਸਤ ਸਰ ਜੋਹਨ ਲੌਗਇਨ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਪਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਓਲੀਫਾਂਟ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ਜੋ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1863 ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ.
oliphant was to be a possible replacement should anything happen to the maharaja's most trusted friend sir john login who did indeed die four years later in 1863 .

ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਪੁਨਰ-ਮੁਲਾਕਾਤ ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਵਿਚ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਦਾ ਪੱਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
reunion with his mother when he was 18 duleep singh wrote to his mother in kathmandu, suggesting that she should join him in england, but his letter was intercepted by the british in india and did not reach her.

ਤਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੋਰੀਅਰ, ਪੰਡਿਤ ਨਹਮਯਾਹ ਗੋਰੇਹ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ.
he then sent a courier, pundit nehemiah goreh, who was also intercepted and forbidden to contact the maharani.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
duleep singh then decided to go himself.

ਲੌਗਇਨ ਦੇ ਇਕ ਪੱਤਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਹੇਠ ਉਸਨੇ ਕਾਠਮਾਂਡੂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ 'ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ lostਰਜਾ ਗੁੰਮ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ.'
under cover of a letter from login he wrote to the british resident in kathmandu, who reported that the rani had 'much changed, was blind and had lost much of the energy which formerly characterised her.'

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 16 ਜਨਵਰੀ 1861 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਹੋਟਲ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the british decided she was no longer a threat and she was allowed to join her son on 16 january 1861 at hotel in calcutta and return with him to england.

uchਚਲੀਨ ਅਤੇ ਅਬਰਫੀਲਡੀ 1858 ਵਿਚ ਕੈਸਲ ਮੈਨਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਲੀਜ਼ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬ੍ਰੈਡਲਬੇਨ ਦੇ ਅਰਲ ਤੋਂ ਅਚਲਿਨ ਵਿਖੇ ਮਕਾਨ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਿਆ।
auchlyne and aberfeldy in 1858 the lease of castle menzies expired and duleep singh rented the house at auchlyne from the earl of breadalbane.

ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ, ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ "ਬਲੈਕ ਪ੍ਰਿੰਸ ofਫ ਪਰਥਸ਼ਾਇਰ" ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
he was known for a lavish lifestyle, shooting parties, and a love of dressing in highland costume and soon had the nickname "the black prince of perthshire".

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਲਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਈਸਾਈਅਤ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਜਬਰੀ ਚਲੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
at the same time, he was known to have gradually developed a sense of regret for his circumstances in exile, including some inner turmoil about his conversion to christianity and his forced departure from the punjab .

ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਪਰਬਰਸ਼ਾਇਰ ਵਿਚ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਅਬਰਫੀਲਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗ੍ਰਾਂਟੁਲੀ ਅਸਟੇਟ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਵੇ.
his mother stayed in perthshire with him for a short time, before he rented the grantully estate, near aberfeldy.

1863 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨ ਲੌਗਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ.
following the deaths of his mother and john login in 1863, he returned to england.

ਮੁਲਗਰੇਵ ਕੈਸਲ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 1858 ਵਿਚ ਯੌਰਕਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਮੁਲਗਰੇਵ ਕੈਸਲ ਵਿਖੇ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਸੀ।
mulgrave castle duleep singh took on a lease at mulgrave castle in yorkshire in 1858 and enjoyed the english countryside while there.

ਐਲਵਡੇਨ ਅਸਟੇਟ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 1863 ਵਿਚ tਟਫੋਰਡ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨੌਰਫੋਲਕ ਅਤੇ ਸੂਫੋਕ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਐਲਵੇਡਨ ਵਿਖੇ ਇਕ 17,000 ਏਕੜ 69 ਦੇਸੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਇੰਡੀਆ ਆਫਿਸ ਨੇ ਖਰੀਦੀ.
elveden estate duleep singh bought or the india office purchased for him a 17,000 acre 69 country estate at elveden on the border between norfolk and suffolk, close to thetford, in 1863.

ਉਹ ਐਲਵੇਡਨ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚਰਚ, ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ.
he enjoyed living in elveden and the surrounding area and restored the church, cottages, and school.

ਉਸਨੇ ਰਨ-ਡਾਉਨ ਅਸਟੇਟ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 17,000 ਏਕੜ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਡ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਾਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ.
he transformed the run-down estate into an efficient game preserve of approximately 17,000 acres 69 km2 and it was here that he gained his reputation as the fourth best shot in england.

ਘਰ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਪੂਰਬੀ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੁਲੀਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ.
the house was remodeled into a quasi-oriental palace where he lived the life of a british aristocrat.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ।
duleep singh was accused of running up large expenses and the estate was sold after his death to pay his debts.

ਅੱਜ, ਐਲਵਡੇਨ ਗਿੰਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ.
today, elveden is owned by descendants of the guinness family of brewing fame it remains an operating farm and private hunting estate.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ।
re-initiated into sikhism while in exile, he sought to learn more about sikhism and was eager to return to india.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਰਦਾਰ ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ 28 ਸਤੰਬਰ 1884 ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪੁਜਾਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਸਮੇਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
though previous efforts were thwarted by his handlers, he reestablished contact with his cousin sardar thakar singh sandhawalia, who on 28 september 1884, left amritsar for england along with his sons narinder singh and gurdit singh and a sikh granthi priest , pratap singh giani.

ਉਹ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੂਚੀ ਵੀ ਲਿਆਇਆ.
he also brought a list of properties held by duleep singh in india.

ਇਸ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਨਵਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
all this renewed his connection with sikhism.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1886 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
the british government decided in 1886 against his return to india or his re-embracing sikhism.

ਇੰਡੀਆ ਦਫਤਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ 30 ਮਾਰਚ 1886 ਨੂੰ 'ਘਰ' ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।
despite protests from the india office, he set sail for 'home' on 30 march 1886.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਅਦੀਨ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਰਿਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
however, he was intercepted and arrested in aden, where the writ of the governor general of india began.

ਸਰਦਾਰ ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਪਹੌਲ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਅਦਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਮੁੜ-ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਸੀ।
he could not be stopped from an informal re-conversion ceremony in aden, far less grand and symbolic than it would have been in india, done by emissaries sent by sardar thakar singh sandhawalia, who was earlier planning the pahaul ceremony at bombay.

ਦਲੀਪ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
duleep was forced to return to europe.

ਮੌਤ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ 1893 ਵਿਚ 55 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ 1863 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਖਿੰਡਾਉਣ ਲਈ 1860 ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
death duleep singh died in paris in 1893 at the age of 55, having seen india after the age of fifteen during only two brief, tightly-controlled visits in 1860 to bring his mother to england and in 1863 to scatter his mother's ashes .

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਡਰੋਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
duleep singh's wish for his body to be returned to india was not honoured, in fear of unrest, given the symbolic value the funeral of the son of the lion of the punjab might have caused, given growing resentment of british rule.

ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਂਬਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਐਡਵਰਡ ਐਲਬਰਟ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਕੋਲ ਐਲਵੇਡਨ ਚਰਚ ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
his body was brought back to be buried according to christian rites, under the supervision of the india office in elveden church beside the grave of his wife maharani bamba, and his son prince edward albert duleep singh.

ਕਬਰਾਂ ਚਰਚ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
the graves are located on the west side of the church.

1999 ਵਿਚ tੇਟਫੋਰਡ ਦੇ ਬਟਨ ਆਈਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਇਕ ਜੀਵਨ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਐਚਆਰਐਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਲੀ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
a life-size bronze statue of the maharaja showing him on a horse was unveiled by hrh the prince of wales in 1999 at butten island in thetford, a town which benefited from his and his sons' generosity.

19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬੋਨਹੈਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ cm 74 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਜੌਹਨ ਗਿਬਸਨ ਆਰਏ ਦੁਆਰਾ by 18 ਮਿਲੀਅਨ .5 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਿਆ ਗਿਆ।
in an auction at bonhams, london on 19 april 2007, the 74 cm high white marble portrait bust of maharaja duleep singh by victorian sculptor john gibson ra in rome in 1859 fetched .7 million .5 million plus premium and tax .

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਏ ਸਮਾਰਕ ਆਫ਼ ਇਨਸਾਫ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਿਲਮ 2007 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੀਐਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ
a film titled, maharaja duleep singh a monument of injustice was made in 2007, directed by p.s.

ਨਰੂਲਾ.
narula.

ਹਰਲਡਰੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਦੁਆਰਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਕੋਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
heraldry a coat of arms was granted, commissioned by prince albert.

ਪਰਿਵਾਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਐਡਾ ਡਗਲਸ ਵੈਥਰਿਲ ਨਾਲ।
family duleep singh married twice, first to bamba and then to ada douglas wetherill.

ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਅੱਠ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਛੇ ਬਾਂਬਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿਕਟਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਿੰਸ ਫਰੈਡਰਿਕ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਐਡਵਰਡ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਾਂਬਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕੈਥਰੀਨ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੋਫੀਆ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਅੱਡਾ ਨਾਲ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਸਨ ਡਗਲਸ ਵੈਥਰਿਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਪੌਲੀਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਡਾ ਆਇਰੀਨ ਬੈਰਲ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਸਾਰੇ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਾਇਲਟੀ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਇਜ਼ ਮੁੱਦੇ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
he had eight children in total, six from his first marriage to bamba prince victor duleep singh prince frederick duleep singh prince albert edward duleep singh princess bamba duleep singh princess catherine duleep singh princess sophia duleep singh he also had two children from his second marriage to ada douglas wetherill princess pauline alexandra duleep singh princess ada irene beryl duleep singh all the eight children died without legitimate issue, ending the direct line of the sikh royalty.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜੋ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਈਟਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਈਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਸਜ਼ ਵਿਕਟਰ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ।
there is a memorial at eton college in england to princes victor and frederick, maharaja duleep singh's two sons who studied at eton in the 1870s.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਂਬਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਂਬਾ ਇੱਕ ਅਰਬੀ-ਭਾਸ਼ੀ, ਭਾਗ-ਈਥੀਓਪੀਅਨ, ਅੰਸ਼-ਜਰਮਨ womanਰਤ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਅਬੀਸੀਨੀਅਨ ਕਬਤੀ ਈਸਾਈ ਗੁਲਾਮ ਸੀ।
maharani bamba maharani bamba was an arabic-speaking, part-ethiopian, part-german woman, whose father was a german banker and whose mother was an abyssinian coptic christian slave.

ਉਹ ਅਤੇ ਦਲੀਪ 1863 ਵਿਚ ਕਾਇਰੋ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 7 ਜੂਨ 1864 ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ.
she and duleep met in cairo in 1863 on his return from scattering his mother's ashes in india they were married in alexandria, egypt on 7 june 1864.

18 ਸਤੰਬਰ 1887 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
the maharani died in london on 18 september 1887.

ਅਡਾ ਡਗਲਸ ਵੈਥਰਿਲ ਕੁਝ ਸਰੋਤ ਅਡਾ ਡਗਲਸ ਵੈਥਰਿਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
ada douglas wetherill some sources describe ada douglas wetherill as a french princess.

ਦਰਅਸਲ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ.
in fact, she was neither french nor a princess.

ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
this is very likely a fiction created to give her some legitimacy later in life.

ਵੈਥਰਿਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਲੀਪ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਡੇਨ ਵਿਚ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੈਰਿਸ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
wetherill had been duleep's mistress before he decided to return to india with his family, and upon being stopped in aden by the british authorities he abandoned his family and moved to paris, where she joined him.

ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸ ਦੇ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਕਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
she stayed with him through his years in paris and also travelled with him to st petersburg, russia, where he failed to persuade the czar of the benefits of invading india through the north and reinstalling him as ruler.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾ ਲਿਆ।
queen victoria and maharaja duleep singh reconciled their differences before he died.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਂਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਅਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ 1887 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬੰਬਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
out of loyalty to maharani bamba, the queen refused to receive ada, who she suspected had been involved with the maharaja before maharani bamba's death in 1887.

"ਅਲਹੈਮਬ੍ਰਾ ਲੇਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਨ ਟੇਡਪੋਲਸ ਦਾ ਕੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਰੋਡ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ".
"what became of the alhambra lass and the dusky tadpoles that drove about the king's road in brighton history does not tell".

ਡਾ: ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਦੁਆਰਾ 10 ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ।
further reading sikh history in 10 volumes, by dr harjinder singh dilgeer.

ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ, 2009-2012 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
published by sikh university press, belgium, 2009-2012.

ਲੇਡੀ ਲੀਨਾ ਲੌਗਇਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰ ਜੌਨ ਲੌਗਇਨ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ.
sir john login and duleep singh, by lady lena login.

ਡਬਲਯੂਐਚ ਐਲਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ, ਲੰਡਨ.
w. h. allen & co., london.

1890.
1890.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ, ਧਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ।
maharaja duleep singh correspondence, by dhuleep singh, ganda singh.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1977 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by punjabi university, 1977.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖ ਪੋਰਟ੍ਰੇਟਸ, ਏਜਾਜ਼ੂਦੀਨ ਦੁਆਰਾ, ਐਫ.ਐੱਸ
sikh portraits by european artists,, by aijazuddin, f.s.

ਸੋਥਬੀ ਪਾਰਕ ਬਰਨੇਟ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂ.
sotheby parke bernet, london and oxford u.

ਪ੍ਰੈਸ, ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1979.
press, karachi and new delhi, 1979.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਫੋਟੋ ਐਲਬਮ, ਪੀਟਰ ਬੈਂਸ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਦੁਆਰਾ.
the duleep singh's the photograph album of queen victoria's maharajah, by peter bance bhupinder singh bance .

ਸਟੱਟਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-7509-3488-3 ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਾਕਸ ਇਕ ਸਾਮਰਾਜੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਜਿਸ਼, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਇਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਕੈਂਪਬੈਲ, ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੁਆਰਾ.
sutton publishing, isbn 0-7509-3488-3 the maharajah's box an imperial story of conspiracy, love and a guru's prophecy, by campbell, christy.

ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-00-653078-8 ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੀ ਬਾਕਸ ਕਵੀਨ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਮਾਈਕਲ ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਅਨੰਦ ਦੁਆਰਾ.
harper collins, isbn 0-00-653078-8 the maharaja's box queen victoria's maharajah, duleep singh, , by michael alexander and sushila anand.

1980.
1980.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-84212-232-0, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-84212-232-7 ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਰਿਸ਼ੀ ਰੰਜਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ.
isbn 1-84212-232-0, isbn 978-1-84212-232-7 duleep singh the maharaja of punjab and the raj, by rishi ranjan chakrabarty.

ਡੀਐਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
published by d.s.

ਸਮਰਾ, 1988.
samara, 1988.

isbn 0-9514957-0-4.
isbn 0-9514957-0-4.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ।
maharaja duleep singh the last sovereign ruler of the punjab, by prithipal singh kapur.

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, 1995 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ।
published by shiromani gurudwara parbandhak committee, dharam parchar committee, 1995.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਫਾਈਟਰ ਫਾਰ ਫਰੀਡਮ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੱਦਾਨ ਦੁਆਰਾ।
maharaja duleep singh, fighter for freedom, by baldev singh baddan.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, 1998 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by national book shop, 1998.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7116-210-ਐਕਸ.
isbn 81-7116-210-x.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਬਲਿਹਾਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਦੁਆਰਾ।
maharaja daleep singh, by balihar singh randhawa.

ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਟਾਲ, 1998
sikh literary & cultural stall, 1998.

isbn 1-900860-01-5.
isbn 1-900860-01-5.

ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਤ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਏ ਬਿਰਤਾਂਤ
the maharajah duleep singh and the government a narrative, by surjit singh jeet.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 1999 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
published by guru nanak dev university, 1999.

ਥਾਮਸ ਇਵਾਨਜ਼ ਬੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪੁੰਜੌਬ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਨੇਕਸ਼ਨ
the annexation of the punjaub, and the maharajah duleep singh, by thomas evans bell.

ਅਡੰਬਰ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, 2001.
adamant media corporation, 2001.

isbn 0-543-92432-7.
isbn 0-543-92432-7.

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ।
maharaja dalip singh cheated out, by avtar singh gill.

ਜਸਵੰਤ ਪ੍ਰਿੰਟਰ.
jaswant printers.

2007 ਦੀ ਜਲਾਵਤਨੀ, ਨਵਤੇਜ ਸਰਨਾ ਦੁਆਰਾ.
2007 the exile, by navtej sarna.

ਪੇਂਗੁਇਨ, 2008
penguin, 2008.

isbn 978-0-670-08208-7.
isbn 978-0-670-08208-7.

ਸਵਰਨ, ਸਕੁਏਰ ਅਤੇ ਬਾਗੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲੌਸਟ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਪੀਟਰ ਬੈਨਸ ਦੁਆਰਾ, ਕੋਰਨੇਟ ਹਾ houseਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਲੰਡਨ, 2009 ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਇਲ ਆਰਕ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜੀਵ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟੀ ਸਟੇਟ ਕੁਈਨਜ਼ਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਐਂਗਲੋ ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਟ੍ਰੇਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ, ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਰਫੋਕ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੇਵਾ ਵੀਡੀਓ ਨੇ ਯੂ ਬੀ ਟਿ .ਬ 'ਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ' ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ 2 ਦੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮੈਰੀ ਯੂਨਾਨ, ਲਿਪੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ.
sovereign, squire & rebel maharajah duleep singh and the heirs of a lost kingdom, by peter bance, coronet house publishing, london, 2009 references external links duleep singh website gallery of rare pics of maharaja duleep singh royalark on punjab's dynasty, includes extensive bios genealogy of lahore princely state queensland university anglo sikh heritage trail maharajah duleep singh, biography and images norfolk museum and archeology service video links bbc 2 film on duleep singh on youtube mary greek , translit.

ਅਰਾਮੀਕ, ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ.
aramaic , translit.

ਇਬਰਾਨੀ, ਲਿਪੀ.
hebrew , translit.

ਅਰਬੀ, ਲਿਪੀ.
arabic , translit.

, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ, ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿ test ਨੇਮ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਗਲੀਲੀ ਯਹੂਦੀ womanਰਤ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ.
, also known by various titles, styles and honorifics, was a 1st-century galilean jewish woman of nazareth and the mother of jesus, according to the new testament and the quran.

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਅਤੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਮੈਥਿ and ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਯੂਨਾਨੀ trans, ਲਿਪੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the gospels of matthew and luke in the new testament and the quran describe mary as a virgin greek ‚, translit.

ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤੀ.
and christians believe that she conceived her son while a virgin by the holy spirit.

ਚਮਤਕਾਰੀ ਜਨਮ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ, ਘਰੇਲੂ ਰਸਮੀ ਰਸਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ.
the miraculous birth took place when she was already betrothed to joseph and was awaiting the concluding rite of marriage, the formal home-taking ceremony.

ਉਸਨੇ ਯੂਸੁਫ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬੈਤਲਹਮ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਯਿਸੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।
she married joseph and accompanied him to bethlehem, where jesus was born.

ਲੂਕਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਜੀਵਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਉਂਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗੈਬਰੀਏਲ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਈਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
the gospel of luke begins its account of mary's life with the annunciation, when the angel gabriel appeared to her and announced her divine selection to be the mother of jesus.

ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਿਯਮ ਸਲੀਬ ਉੱਤੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁ inਲੇ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ।
according to canonical gospel accounts, mary was present at the crucifixion and is depicted as a member of the early christian community in jerusalem.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿੱਧੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
according to the catholic and orthodox teaching, at the end of her earthly life her body was assumed directly into heaven this is known in the christian west as the assumption.

ਮੁ maryਲੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੰਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ.
mary has been venerated since early christianity, and is considered by millions to be the most meritorious saint of the religion.

ਉਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰੀ appearedੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ.
she is claimed to have miraculously appeared to believers many times over the centuries.

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਆਰਥੋਡਾਕਸ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਐਂਗਲੀਕਨ ਅਤੇ ਲੂਥਰਨ ਚਰਚ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ, ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਗ੍ਰੀਕ ਦੀ ਮਾਂ, ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
the eastern and oriental orthodox, roman catholic, anglican, and lutheran churches believe that mary, as mother of jesus, is the mother of god greek ‚, translit.

ਥੀਟੋਕੋਸ, ਲਿਟ.
theotokos, lit.

‘ਰੱਬ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ’।
'god-bearer' .

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰੀਅਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ.
there is significant diversity in the marian beliefs and devotional practices of major christian traditions.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਮਾਰੀਅਨ ਮੱਤਦਾਨ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਉਸ ਦਾ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਣਾ, ਉਸਦੀ ਸਦੀਵ ਕੁਆਰੀਤਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਧਾਰਣਾ.
the roman catholic church holds distinctive marian dogmas, namely her status as the mother of god, her immaculate conception, her perpetual virginity, and her assumption into heaven.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨੈਂਟ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਝਲਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many protestants minimize mary's role within christianity, based on the argued brevity of biblical references.

ਮੈਰੀ ਅਰਬੀ, ਲਿਪੀ.
mary arabic , translit.

ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰੁਤਬਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਲੰਮੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੈ.
also has a revered position in islam, where one of the longer chapters of the quran is devoted to her.

ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਐਡੀਟ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਾਮੀ ਨਾਮ, ਟ੍ਰਾਂਸਿਲਟ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
names and titlesedit mary's name in the original manuscripts of the new testament was based on her original aramaic name , translit.

ਮਰਿਯਮ ਜਾਂ ਮਰੀਅਮ.
maryam or mariam.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ "ਮੈਰੀ" ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਹੈ.
the english name "mary" comes from the greek , which is a shortened form of .

ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
both and appear in the new testament.

ਈਸਾਈਅਤ ਵਿੱਚ ਈਡੀਟ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਚਮਤਕਾਰੀ jesusੰਗ ਨਾਲ ਯਿਸੂ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤੀ.
in christianityedit in christianity, mary is commonly referred to as the virgin mary, in accordance with the belief that she conceived jesus miraculously through the holy spirit without her husband's involvement.

ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਧੰਨ ਹੈ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਅਕਸਰ "ਬੀਵੀਐਮ", ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਥੀਓਟਕੋਸ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ ਮੱਧਯੁਗੀ ਇਤਾਲਵੀ ਮੈਡੋਨਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਹੇਵਿਨ ਲਾਤੀਨੀ. ਰੇਜੀਨਾ ਕੋਲੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ "ਸਵਰਗ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਬੀ ਯਿਰਮਿਯਾਹ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਯਿਰਮਿਅਨ 44 17-19 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਗਤ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸੀ.
among her many other names and titles are the blessed virgin mary often abbreviated to "bvm" , saint mary occasionally , the mother of god primarily in western christianity , the theotokos primarily in eastern christianity , our lady medieval italian madonna , and queen of heaven latin regina coeli , although the title "queen of heaven" was also a name for a pagan goddess being worshipped during the prophet jeremiah's lifetime jeremiah 44 17-19.

ਐਂਗਲੀਕਨਜ਼, ਲੂਥਰਨਜ਼, ਕੈਥੋਲਿਕ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ, ਮੋਰਮੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
titles in use vary among anglicans, lutherans, catholics, orthodox, protestants, mormons, and other christians.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੁਆਰਾ ਮੈਰੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸਿਰਲੇਖ ਹਨ ਥੀਓਟਕੋਸ ਯੂਨਾਨੀ lit, ਲਿਟ.
the three main titles for mary used by the orthodox are theotokos greek ‚, lit.

'ਰੱਬ-ਧਾਰਕ' ਜਾਂ lyਿੱਲੇ "ੰਗ ਨਾਲ "ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ", ਆਈਪਾਰਥੀਨੋਸ ਗ੍ਰੀਕ lit, ਲਿਟ.
'god-bearer' or loosely "mother of god" , aeiparthenos greek ‚, lit.

553 ਵਿਚ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕੌਂਸਲ, ਅਤੇ ਪਨਾਗਿਆ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ 'ਤੇ' ਏਵਰ-ਕੁਆਰੀ 'ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ।
'ever-virgin' as confirmed in the second council of constantinople in 553, and panagia greek , lit.

'ਸਰਬ-ਪਵਿੱਤਰ'।
'all-holy' .

ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਰੀਅਮ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਕਈ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
catholics use a wide variety of titles for mary, and these titles have in turn given rise to many artistic depictions.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ sਫ ਸੋਰਨਜ਼ ਨੇ ਮਾਈਕਲੈਂਜਲੋ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹਾਨ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
for example, the title our lady of sorrows has inspired such masterpieces as michelangelo's .

ਥੀਓਤੋਕੋਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ 431 ਵਿਚ ਏਫਿਸਸ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ.
the title theotokos was recognized at the council of ephesus in 431.

ਲੈਟਿਨ ਵਿਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਡੀਪਾਰਾ ਅਤੇ ਡੀਈ ਜੇਨੇਟ੍ਰਿਕਸ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੇਟਿਨ ਲਾਤੀਨੀ ਚਰਚ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ ਮੈਟਰ ਦੇਈ ਮਦਰ ਆਫ ਗੌਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਕਸਰ looseਿੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the direct equivalents of title in latin are deipara and dei genetrix, although the phrase is more often loosely translated into latin as mater dei mother of god , with similar patterns for other languages used in the latin church.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਇਹੋ ਵਾਕ, ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਆਈਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
however, this same phrase in greek , in the abbreviated form , is an indication commonly attached to her image in byzantine icons.

ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਰਚ ਫਾਦਰਸ "ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ".
the council stated that the church fathers "did not hesitate to speak of the holy virgin as the mother of god".

ਕੁਝ ਮਾਰੀਅਨ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
some marian titles have a direct scriptural basis.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ "ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਂ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਦਾ davidਦ ਦੇ ਪੁਰਖੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ "ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
for instance, the title "queen mother" has been given to mary since she was the mother of jesus, who was sometimes referred to as the "king of kings" due to his ancestral descent from king david.

ਸ਼ਬਦ "ਕਵੀਨ" ਲਈ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਲੂਕਾ 1 32 ਅਤੇ ਯਸਾਯਾਹ 9 6 ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the scriptural basis for the term "queen" can be seen in luke 1 32 and the isaiah 9 6.

"ਰਾਣੀ ਮਾਂ" ਨੂੰ 1 ਕਿੰਗਜ਼ 2 19-20 ਅਤੇ ਯਿਰਮਿਯਾਹ 13 18-19 ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
"queen mother" can be found in 1 kings 2 19-20 and jeremiah 13 18-19.

ਹੋਰ ਸਿਰਲੇਖ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਪੀਲ ਜਾਂ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ.
other titles have arisen from reported miracles, special appeals or occasions for calling on mary.

ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇਣ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ goodਫ ਗੁੱਡ ਕੌਂਸਲ, ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ navਫ ਨੈਵੀਗੇਟਰਸ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ ਅੰਡੋਅਰ ਆਫ ਨੋਟਸ ਇਸ ਵਰਣਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ.
to give a few examples, our lady of good counsel, our lady of navigators and our lady undoer of knots fit this description.

ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮਰੀਅਮ ਅਰਬੀ, ਲਿਪੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in islamedit in islam, she is known as maryam arabic , translit.

, ਈਸਾ ਅਰਬੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਲਿਪੀ.
, mother of isa arabic , translit.

ਇਬਨ, ਲਿਟ.
ibn , lit.

'ਯਿਸੂ, ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ'.
'jesus, son of mary' .

ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਨਮਾਨ ਸਿਰਲੇਖ ਸਯੀਦਾਤੁਣਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ "ਸਾਡੀ ladyਰਤ" ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਨਬੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ "ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ" ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ.
she is often referred to by the honorific title sayyidatuna, meaning "our lady" this title is in parallel to sayyiduna "our lord" , used for the prophets.

ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਸਿਦੀਕਾ, ਭਾਵ "ਉਹ ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ".
a related term of endearment is siddiqah, meaning "she who confirms the truth".

ਮੈਰੀ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ,.
another title for mary is ,.

ਨਿ test ਨੇਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ 1 27,30,34,38,39,41,46,56 2 5,16,19,34 ਵਿਚ ਹਨ .
new testamentedit the gospel of luke mentions mary the most often, identifying her by name twelve times, all of these in the infancy narrative 1 27,30,34,38,39,41,46,56 2 5,16,19,34 .

ਮੈਥਿ of ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਛੇ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਚਪਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ 1 16,18,20 2 11 ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਾਰ 55.
the gospel of matthew mentions her by name six times, five of these 1 16,18,20 2 11 in the infancy narrative and only once 13 55 outside the infancy narrative.

ਮਰਕੁਸ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਕ ਵਾਰ 6 names ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 3 31 ਅਤੇ 3 32 ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the gospel of mark names her once 6 3 and mentions her as jesus' mother without naming her in 3 31 and 3 32.

ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
the gospel of john refers to her twice but never mentions her by name.

ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ.
described as jesus' mother, she makes two appearances.

ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਨਾ ਵਿਖੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।
she is first seen at the wedding at cana.

ਦੂਸਰਾ ਹਵਾਲਾ, ਜਿਹੜੀ ਸਿਰਫ ਇਸ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਰਿਯਮ ਮਗਦਲੀਨੀ, ਕਲੋਪਸ ਜਾਂ ਕਲੀਓਫ਼ਸ ਦੀ ਮੈਰੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਲੋਪਸ ਦੀ ਮੈਰੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਚੇਲਾ ਜਿਸਨੂੰ ਯਿਸੂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ".
the second reference, listed only in this gospel, has her standing near the cross of jesus together with mary magdalene, mary of clopas or cleophas , and her own sister possibly the same as mary of clopas the wording is semantically ambiguous , along with the "disciple whom jesus loved".

ਜੈਨ 19 25-26 ਯੂਹੰਨਾ 2 1-12 ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤਾ ਟੈਕਸਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਲਗ ਯਿਸੂ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ.
jn 19 25-26 john 2 1-12 is the only text in the canonical gospels in which the adult jesus has a conversation with mary.

ਉਹ ਉਸਨੂੰ "ਮਾਂ" ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ "manਰਤ" ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he does not address her as "mother" but as "woman".

ਕੋਇਨੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੌਨ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ “ਵੂਮੈਨ” ਕਹਿਣਾ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ.
in koine greek the language that john's gospel was composed in , calling one's mother "woman" was not disrespectful, and could even be tender.

ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਪਿਆਰੀ womanਰਤ" ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
accordingly, some versions of the bible translate it as "dear woman".

ਜੌਨ 2 4 ਐਨਐਲਟੀ ਐਨਸੀਵੀ ਏਐਮਪੀ.
john 2 4 nlt ncv amp .

ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਚ, ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗਿਆਰਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਯਿਸੂ ਦੇ ਸਵਰਗਵਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਪਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
in the acts of the apostles, mary and the brothers of jesus are mentioned in the company of the eleven apostles who are gathered in the upper room after the ascension of jesus.

ਕਰਤੱਬ 1 14 ਯੂਹੰਨਾ ਦੇ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ, 12,5-6 ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸੂਰਜ ਪਹਿਨੇ womanਰਤ" ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
acts 1 14 in the revelation to john, 12 1,5-6 mary is never explicitly identified as the "woman clothed with the sun".

ਜੀਨ-ਪਿਅਰੇ ਰੁਇਜ਼ ਨਿ the ਥੀਓਲੋਜੀ ਰਿਵਿ. ਦੇ ਇਕ ਲੇਖ ਵਿਚ ਉਸ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ.
jean-pierre ruiz makes that connection in an article in new theology review but the belief is quite ancient.

ਜੀਨੋਲੋਜੀ ਐਡੀਟ ਦ ਨਵਾਂ ਨੇਮ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ.
genealogyedit the new testament tells little of mary's early history.

ਯੂਹੰਨਾ 19 25 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਇਕ ਭੈਣ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਭੈਣ ਮਰਿਯਮ ਵਰਗੀ ਹੈ ਕਲੋਪਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
john 19 25 states that mary had a sister semantically it is unclear if this sister is the same as mary the wife of clopas or if she is left unnamed.

ਜੇਰੋਮ ਨੇ ਕਲੀਓਪਾਸ ਦੀ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
jerome identifies mary of cleopas as the sister of mary, mother of jesus.

ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁ historਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੇਗੇਸਿਪਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਲੋਪਸ ਦੀ ਮੈਰੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਲੋਪਸ ਕਲੀਓਫ਼ਾਸ ਨੂੰ ਯੂਸੁਫ਼ ਦਾ ਭਰਾ ਸਮਝਦੀ ਸੀ.
according to the early second-century historian hegesippus, mary of clopas was likely mary's sister-in-law, understanding clopas cleophas to have been joseph's brother.

ਲੂਕਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਿਯਮ ਅਬੀਜਾਹ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜਾਜਕ ਜ਼ਕਰਯਾਹ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਇਲੀਸਬਤ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਾਰੂਨ ਅਤੇ ਲੇਵੀ ਦੇ ਗੋਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
according to the writer of luke, mary was a relative of elizabeth, wife of the priest zechariah of the priestly division of abijah, who was herself part of the lineage of aaron and so of the tribe of levi.

ਲੂਕਾ 1 5 1 36 ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜੋ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਲੀਸਬਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜਣੇਪਾ ਨਾਲ ਸੀ, ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮਰਿਯਮ, ਯੂਸੁਫ਼ ਵਰਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਾ davidਦ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਅਤੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਗੋਤ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਲੂਕਾ 3 ਵਿਚ ਦਾ jesusਦ ਅਤੇ ਬਥਸ਼ੀਬਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਥਨ ਤੋਂ, ਯਿਸੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਰਅਸਲ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੱਤੀ 1 ਵਿਚ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਦੀ ਹੈ।
luke 1 5 1 36 some of those who consider that the relationship with elizabeth was on the maternal side, consider that mary, like joseph, to whom she was betrothed, was of the house of david and so of the tribe of judah, and that the genealogy of jesus presented in luke 3 from nathan, third son of david and bathsheba, is in fact the genealogy of mary, while the genealogy from solomon given in matthew 1 is that of joseph.

ਹਾਰੂਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਲੀਸ਼ਾਬਾ ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਗੋਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਲੇਵੀ ਅਤੇ ਯਹੂਦਾਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ।
aaron's wife elisheba was of the tribe of judah, so all their descendants are from both levi and judah.

ਨੰਬਰ 1 7 ਅਤੇ ex.6 23 ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਐਡਿਟ ਮਰਿਯਮ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ, ਗਲੀਲ ਦੇ ਨਾਸਰਤ ਵਿੱਚ "ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ" ਐਲ ਕੇ .1 56 ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਮਸੀਹਾ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ।
num.1 7 & ex.6 23 annunciationedit mary resided in "her own house" lk.1 56 in nazareth in galilee, possibly with her parents, and during her betrothal the first stage of a jewish marriage the angel gabriel announced to her that she was to be the mother of the promised messiah by conceiving him through the holy spirit, and, after initially expressing incredulity at the announcement, she responded, "i am the handmaid of the lord.

ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦਿਓ. "
let it be done unto me according to your word."

ਯੂਸੁਫ਼ ਨੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧਾਰਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ “ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਤ” ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਿਚਕਚਾਵੇ ਨਾ ਜੋ ਯੂਸੁਫ਼ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ.
joseph planned to quietly divorce her, but was told her conception was by the holy spirit in a dream by "an angel of the lord" the angel told him to not hesitate to take her as his wife, which joseph did, thereby formally completing the wedding rites.

ਮੀਟ 1 18-25 ਕਿਉਂਕਿ ਗੈਬਰੀਏਲ ਦੂਤ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਲੂਕਾ 1 36 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਮਤਕਾਰੀ pregnantੰਗ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਮਰਿਯਮ ਨੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਜ਼ਕਰਯਾਹ ਦੇ ਨਾਲ "ਹੇਬਰੋਨ, ਯਹੂਦਾਹ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਦੇਸ਼" ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
mt 1 18-25 since the angel gabriel had told mary according to luke 1 36 that previously been then miraculously pregnant, mary hurried to see elizabeth, who was living with her husband zechariah in "hebron, in the hill country of judah".

ਮੈਰੀ ਘਰ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਅਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ "ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਂ" ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਿਆ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਮੈਗਨੀਫਿਕੇਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ.
mary arrived at the house and greeted elizabeth who called mary "the mother of my lord", and mary spoke the words of praise that later became known as the magnificat from her first word in the latin version.

ਲੂਕਾ 1 46-55 ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਿਯਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਈ.
luke 1 46-55 after about three months, mary returned to her own house.

ਲੂਕਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਲਕੇ 1 56-57 ਲੂਕਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ usਗਸਟਸ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰਮਾਨ ਤੋਂ ਇਹ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰੋਸ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣ ਲਈ ਯੂਸੁਫ਼ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੈਤਲਹਮ ਵਾਪਸ ਆਵੇ.
lk 1 56-57 birth of jesusedit according to the gospel of luke, a decree of the roman emperor augustus required that joseph return to his hometown of bethlehem to register for a roman census.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਖੁਰਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੰਘੂੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।
while he was there with mary, she gave birth to jesus but because there was no place for them in the inn, she used a manger as a cradle.

ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਸੁੰਨਤ ਯਹੂਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ “ਯਿਸੂ” ਇਬਰਾਨੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
after eight days, he was circumcised according to jewish law, and named "jesus" hebrew , translit.

, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਕਤੀ ਹੈ".
, which means "yahweh is salvation".

ਮਰਿਯਮ ਨੇ "ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਲਹੂ" ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 40 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ 33 ਦਿਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਦੀ ਭੇਟ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੀ ਭੇਟ ਨੂੰ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ, ਲੂਕਾ 2 22 ਤਾਂ ਜਾਜਕ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਲਹੂ ਤੋਂ.
after mary continued in the "blood of her purifying" another 33 days for a total of 40 days, she brought her burnt offering and sin offering to the temple in jerusalem, luke 2 22 so the priest could make atonement for her sins, being cleansed from her blood.

ਲੇਵੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 12 1-8 ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਰਭ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹਰੇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ" ਲੂਕਾ 2 23 ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਇਤਾਂ.
leviticus 12 1-8 they also presented jesus "as it is written in the law of the lord, every male that openeth the womb shall be called holy to the lord" luke 2 23other verses .

ਲੂਕਾ 2 25-38 ਵਿਚ ਸਿਮਓਨ ਅਤੇ ਅਗੰਮੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅੰਨਾ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਬਾਅਦ, ਯੂਸੁਫ਼ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ "ਗਲੀਲ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਸਰਤ ਚਲੇ ਗਏ"।
after the prophecies of simeon and the prophetess anna in luke 2 25-38 concluded, joseph and mary took jesus and "returned into galilee, to their own city nazareth".

ਲੂਕਾ 2 39 ਮੱਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਗੀ ਬੈਤਲਹਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਯਿਸੂ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
luke 2 39 according to the author of the gospel according to matthew, the magi arrived at bethlehem where jesus and his family were living.

ਯੂਸੁਫ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹੇਰੋਦੇਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਥੇ ਰਿਹਾ.
joseph was warned in a dream that king herod wanted to murder the infant, and the holy family fled by night to egypt and stayed there for some time.

4 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਹੇਰੋਦੇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਸਰਾਏਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ।
after herod's death in 4 bc, they returned to the land of israel.

ਕਿਉਂਕਿ ਹੇਰੋਦੇਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਕਿਲusਸ ਯਹੂਦਿਯਾ ਦਾ ਹਾਕਮ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਬੈਤਲਹਮ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤੇ ਸਗੋਂ ਗਲੀਲ ਦੇ ਨਾਸਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
because herod's son archelaus was ruler of judaea, they did not return to bethlehem, but took up residence in nazareth in galilee instead.

mat.2 ਈਸੁਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਐਡੀਟ ਮਰਿਯਮ ਯਿਸੂ ਦੀ ਅੱਲੜ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ.
mat.2 in the life of jesusedit mary is involved in the only event in jesus' adolescent life that is recorded in the new testament.

ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਯਿਸੂ, ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿੱਚ ਪਸਾਹ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
at the age of twelve, jesus, having become separated from his parents on their return journey from the passover celebration in jerusalem, was found in the temple among the religious teachers.

ਮਰਿਯਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਯਿਸੂ ਨੇ ਕਾਨਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਬਦਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਚਮਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
mary was present when, at her suggestion, jesus worked his first miracle during a wedding at cana by turning water into wine.

ਜੇ ਐਨ 2 1-11 ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮਰਿਯਮ ਜੇਮਜ਼, ਯੂਸੁਫ਼, ਸ਼ਮonਨ ਅਤੇ ਜੁਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਯਿਸੂ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਭੈਣਾਂ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ.
jn 2 1-11 subsequently there are events when mary is present along with james, joseph, simon, and judas, called jesus' brothers, and unnamed sisters.

ਜੇਰੋਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਰਚ ਫਾਦਰਸ ਨੇ "ਭਰਾ" ਅਤੇ "ਭੈਣ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ.
following jerome, the church fathers interpreted the words translated as "brother" and "sister" as referring to close relatives.

ਇੰਜੀਲਾਂ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੇਗੀਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the hagiography of mary and the holy family can be contrasted with other material in the gospels.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਸੀ "ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ ... ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਓ, ਯਿਸੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹਨ.
these references include an incident which can be interpreted as jesus rejecting his family in the new testament "and his mother and his brothers arrived, and standing outside, they sent in a message asking for him ... and looking at those who sat in a circle around him, jesus said, 'these are my mother and my brothers.

ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਮਾਂ ਹੈ. "
whoever does the will of god is my brother, and sister, and mother'."

3 31-35 ਹੋਰ ਆਇਤਾਂ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ "ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ", ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਵਾਲਾ "ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਨਬੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਸਿਵਾਏ ਬਿਨਾਂ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਆਪਸ ਵਿਚ. ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ. "
3 31-35 other verses suggest a conflict between jesus and his family, including an attempt to have jesus restrained because "he is out of his mind", and the famous quote "a prophet is not without honor except in his own town, among his relatives and in his own home."

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਇਸ ਗੱਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਹਨ ਕਿ ਯਿਸੂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।"
a leading biblical scholar commented "there are clear signs not only that jesus's family rejected his message during his public ministry but that he in turn spurned them publicly".

ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਲੀਬ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਸਮੇਂ presentਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ "ਚੇਲਾ ਜਿਸਨੂੰ ਯਿਸੂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ" ਕਲੌਪਸ ਦੀ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਮੈਗਡੇਲੀਨੀ, ਜੈਨ 19 25-26 ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਥਿ 27 27 56 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ " ਜ਼ਬਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ "ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਰਕ 15 40 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਸਲੋਮੇ.
mary is also depicted as being present among the women at the crucifixion during the crucifixion standing near "the disciple whom jesus loved" along with mary of clopas and mary magdalene, jn 19 25-26 to which list matthew 27 56 adds "the mother of the sons of zebedee", presumably the salome mentioned in mark 15 40.

ਇਸ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਟੈਬੈਟ ਮੈਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this representation is called a stabat mater.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮਰਿਯਮ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ਇਕ ਆਮ ਕਲਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "" ਜਾਂ "ਤਰਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while not recorded in the gospel accounts, mary cradling the dead body of her son is a common motif in art, called a " " or "pity".

ਜੀਸੇਅਡੇਟ ਦੇ ਅਸੈਂਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਤੱਬ 1 26 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ 14 ਵੀਂ ਵਿਚ, ਮਰਿਯਮ ਇਕੱਲਾ ਗਿਆਰ੍ਹਾਂ ਰਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਪਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਸਨ.
after the ascension of jesusedit in acts 1 26, especially v. 14, mary is the only one other than the eleven apostles to be mentioned by name who abode in the upper room, when they returned from mount olivet.

ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 2 ਯੂਹੰਨਾ 1 1 ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਗਈ "ਚੁਣੀ ਹੋਈ ladyਰਤ" ਮਰਿਯਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
some speculate that the "elect lady" mentioned in 2 john 1 1 may be mary.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ ਦੀ ਸਵਰਗੀ womanਰਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
from this time, she disappears from the biblical accounts, although it is held by catholics that she is again portrayed as the heavenly woman of revelation.

ਰੇਵ 12 1 ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ.
rev 12 1 her death is not recorded in the scriptures, but catholic and orthodox tradition and doctrine have her assumed taken bodily into heaven.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚਾਂ ਵਿਚ ਮੈਰੀ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਧਾਰਨਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ, ਕੌਪਟਿਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ, ਅਤੇ ਐਂਗਲੀਕਨ ਕਮਿ communਨਿਅਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਐਂਗਲੀਕਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. .
belief in the corporeal assumption of mary is a dogma of the catholic church, in the latin and eastern catholic churches alike, and is believed as well by the eastern orthodox church, the coptic orthodox church, and parts of the anglican communion and continuing anglican movement.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਸੀਹੀ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਜੇਮਜ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰਿਯਮ ਸੇਂਟ ਜੋਆਚਿਮ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਐਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ.
later christian writings and traditionsedit according to the apocryphal gospel of james, mary was the daughter of saint joachim and saint anne.

ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਨ ਐਨ ਬਾਂਝ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਉੱਨਤੀ ਸੀ.
before mary's conception, anne had been barren and was far advanced in years.

ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਨਾਹ ਸਮੂਏਲ ਨੂੰ ਡੇਹਰੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ.
mary was given to service as a consecrated virgin in the temple in jerusalem when she was three years old, much like hannah took samuel to the tabernacle as recorded in the old testament.

ਕੁਝ ਅਪੋਕਰੀਫਲ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਯੂਸੁਫ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਸਮੇਂ, ਮਰਿਯਮ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਨੱਬੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਖਾਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ.
some apocryphal accounts state that at the time of her betrothal to joseph, mary was years old, and he was ninety years old, but such accounts are unreliable.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯਹੂਦੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਵਿਆਹ 12 ਵਜੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
according to ancient jewish custom, mary could have been betrothed at about 12.

ਥੈਬਜ਼ ਦਾ ਹਾਇਪੋਲੀਟਸ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 11 ਈਸਵੀ ਵਿਚ 41 ਈ. ਵਿਚ ਮਰ ਰਹੀ ਸੀ.
hyppolitus of thebes claims that mary lived for 11 years after the death of her son jesus, dying in 41 ad.

ਮਰਿਯਮ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲਿਖਤ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਤ ਮੈਕਸੀਮਸ ਦ ਕਨਫਿessorਸਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁ christianਲੇ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the earliest extant biographical writing on mary is life of the virgin attributed to the 7th-century saint, maximus the confessor, which portrays her as a key element of the early christian church after the death of jesus.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸੁਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਘਰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਐਨਨੀ ਕੈਥਰੀਨ ਐਮਮਰਿਚ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਗਸਤਨੀਅਨ ਨਨ ਸੀ.
in the 19th century, a house near ephesus in turkey was found, based on the visions of anne catherine emmerich, an augustinian nun in germany.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਮਰਿਯਮ ਉਸਦੇ ਧਾਰਨਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ.
it has since been visited as the house of the virgin mary by roman catholic pilgrims who consider it the place where mary lived until her assumption.

ਯੂਹੰਨਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਉਸ ਚੇਲੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, 19 ਜਨਵਰੀ 27 27 ਨੂੰ ਯੂਹੰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the gospel of john states that mary went to live with the disciple whom jesus loved, jn 19 27 identified as john the evangelist.

ਕੈਸਰਿਯਾ ਦੇ ਆਇਰੇਨੀਅਸ ਅਤੇ ਯੂਸੀਬੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਯੂਹੰਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸੁਸ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਮੁ theਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਈ ਇਹ ਅਧਾਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਵੀ ਯੂਹੰਨਾ ਨਾਲ ਅਫ਼ਸੁਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
irenaeus and eusebius of caesarea wrote in their histories that john later went to ephesus, which may provide the basis for the early belief that mary also lived in ephesus with john.

ਮੈਰੀ ਈਡੀਟ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਮਾਰੀਅਨ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
perspectives on maryedit christianedit christian marian perspectives include a great deal of diversity.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਈਸਾਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਨੇ ਮਾਰੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨੈਂਟ ਮਾਰੀਓਲਾਜੀਕਲ ਥੀਮਾਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
while some christians such as catholics and eastern orthodox have well established marian traditions, protestants at large pay scant attention to mariological themes.

ਕੈਥੋਲਿਕ, ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ, ਓਰੀਐਂਟਲ ਆਰਥੋਡਾਕਸ, ਐਂਗਲੀਕਨ ਅਤੇ ਲੂਥਰਨਜ਼ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
catholic, eastern orthodox, oriental orthodox, anglican, and lutherans venerate the virgin mary.

ਇਹ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਗੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀ ਹੈ.
this veneration especially takes the form of prayer for intercession with her son, jesus christ.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
additionally it includes composing poems and songs in mary's honor, painting icons or carving statues of her, and conferring titles on mary that reflect her position among the saints.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਡਿਟ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ “ਮੁਬਾਰਕ” ਲਾਤੀਨੀ ਬੀਟਾ, ਯੂਨਾਨੀ, ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਿਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
catholicedit in the catholic church, mary is accorded the title "blessed" latin beata, greek , translit.

ਮਕਰੀਆ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ.
makaria in recognition of her assumption to heaven and her capacity to intercede on behalf of those who pray to her.

"ਬਰਕਤ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਰਿਯਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਦਾਗ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਹੈ.
there is a difference between the usage of the term "blessed" as pertaining to mary and its usage as pertaining as pertaining to a beatified person.

"ਮੁਬਾਰਕ" ਇੱਕ ਮਰੀਅਨ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਲਈ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, "ਮੁਬਾਰਕ" ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
"blessed" as a marian title refers to her exalted state as being the greatest among the saints for a person who has been declared beatified, on the other hand, "blessed" simply indicates that they may be venerated despite not being officially canonized.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਉੱਤਰ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
catholic teachings make clear that mary is not considered divine and prayers to her are not answered by her, but rather by god through her intercession.

ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਚਾਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਨਿਰੰਤਰ ਉਸ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਥੀਓਟਕੋਸ, ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ ਉਸਦੀ ਸਦੀਵੀ ਕੁਆਰੀਪਣ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰਕ ਧਾਰਣਾ.
the four catholic dogmas regarding mary are her status as theotokos, or mother of god her perpetual virginity her immaculate conception and her bodily assumption into heaven.

ਧੰਨ ਧੰਨ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ, ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the blessed virgin mary, the mother of jesus has a more central role in roman catholic teachings and beliefs than in any other major christian group.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਧੇਰੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਮਰਿਯਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਅਭਿਆਸਾਂ ਹਨ.
not only do roman catholics have more theological doctrines and teachings that relate to mary, but they have more festivals, prayers, devotional, and venerative practices than any other group.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਕੈਟੀਚਿਜ਼ਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਚਰਚ ਦੀ ਬਰਕਤ ਵਰਜਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਈਸਾਈ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ।"
the catechism of the catholic church states "the church's devotion to the blessed virgin is intrinsic to christian worship."

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਨਿਜੀ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੌਂਪਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
for centuries, catholics have performed acts of consecration and entrustment to mary at personal, societal and regional levels.

ਇਹ ਕਾਰਜ ਖੁਦ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ, ਨਿਰੰਤਰ ਦਿਲ ਦੀ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਨਾ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these acts may be directed to the virgin herself, to the immaculate heart of mary and to the immaculate conception.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਅਰਪਨ ਕਰਨਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਖਰਕਾਰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in catholic teachings, consecration to mary does not diminish or substitute the love of god, but enhances it, for all consecration is ultimately made to god.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਾਰੀਅਨ ਦੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਗਲੋਰੀਜ਼ ਆਫ਼ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਟੂ ਡਰੋਜ਼ਨ ਜਿਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਮਰੀਅਨ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ "ਯਿਸੂ ਦਾ ਰਾਹ ਮਰਿਯਮ ਦੁਆਰਾ ਹੈ".
following the growth of marian devotions in the 16th century, catholic saints wrote books such as glories of mary and true devotion to mary that emphasized marian veneration and taught that "the path to jesus is through mary".

ਮਾਰੀਅਨ ਭਗਤ ਕਈ ਵਾਰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
marian devotions are at times linked to christocentric devotions e.g.

ਯਿਸੂ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ
the alliance of the hearts of jesus and mary .

ਕੁੰਜੀ ਦੇ ਮਰੀਅਨ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੋਗਜ ਮੈਰੀ, ਰੋਸਰੀ ਅਤੇ ਸਕੈਪੂਲਰ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਮੈਡਲ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
key marian devotions include seven sorrows of mary, rosary and scapular, miraculous medal and reparations to mary.

ਮਈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਮਾਰੀਅਨ ਮਹੀਨੇ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੋਸਰੀ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਅਨ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the months of may and october are traditionally "marian months" for roman catholics, e.g., the daily rosary is encouraged in october and in may marian devotions take place in many regions.

ਪੌਪਜ਼ ਨੇ ਕੁਆਰੀ ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਰੀਅਨ ਐਨਸਾਈਕਲਾਂਕਲ ਅਤੇ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ.
popes have issued a number of marian encyclicals and apostolic letters to encourage devotions to and the veneration of the virgin mary.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਟੀਚਿਜ਼ਮ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ "ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਤਾ" ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਉੱਡਦੀ ਹੈ.
catholics place high emphasis on mary's roles as protector and intercessor and the catechism refers to mary as "honored with the title 'mother of god,' to whose protection the faithful fly in all their dangers and needs".

ਕੁੰਜੀ ਮੈਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਤੁਹਾਡਾ praesidum 'ਤੇ, ਸ੍ਟੇਲਾ ਮੇਰਿਸ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
key marian prayers include ave maria, alma redemptoris mater, sub tuum praesidum, ave maris stella, regina coeli, ave regina coelorum and the magnificat.

ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
mary's participation in the processes of salvation and redemption has also been emphasized in the catholic tradition, but they are not doctrines.

ਪੋਪ ਜੌਨ ਪੌਲ ii ਦੇ 1987 ਦੇ ਐਨਸਾਈਕਲਕਲ ਰੈਡੀਮਪੋਟੋਰਿਸ ਮੈਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ "ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਉਚਿੱਤ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ."
pope john paul ii's 1987 encyclical redemptoris mater began with the sentence "the mother of the redeemer has a precise place in the plan of salvation."

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਪੋਪਾਂ ਜੌਨ ਪਾਲ ii ਅਤੇ ਬੈਨੇਡਿਕਟ xvi ਨੇ ਚਰਚ ਦੇ ਮਾਰੀਅਨ ਫੋਕਸ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in the 20th century both popes john paul ii and benedict xvi have emphasized the marian focus of the church.

ਕਾਰਡੀਨਲ ਜੋਸਫ ਰੈਟਜਿੰਗਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਬੇਨੇਡਿਕਟ xvi ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਸ “ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਬਾਰੇ ਸੱਚ”, “ਚਰਚ ਬਾਰੇ ਸੱਚ” ਅਤੇ “ਮਨੁੱਖ ਬਾਰੇ ਸੱਚ” ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
cardinal joseph ratzinger later pope benedict xvi wrote it is necessary to go back to mary if we want to return to that "truth about jesus christ," "truth about the church" and "truth about man."

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪੋਪ ਜੌਨ ਪੌਲ ii ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੱਲ ਸਮੁੱਚੇ ਚਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੀਡਾਇਰੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਮੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ "ਮੈਰੀ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਸੱਚਾਈ" ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
when he suggested a redirection of the whole church towards the program of pope john paul ii in order to ensure an authentic approach to christology via a return to the "whole truth about mary".

ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਡੀਟ ਈਸਟਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਏਵਰ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ, ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
eastern orthodoxedit eastern orthodox christianity includes a large number of traditions regarding the ever virgin mary, the theotokos.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਸੀਹ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੁਆਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਹੀ।
the orthodox believe that she was and remained a virgin before and after christ's birth.

ਥੀਓਟੋਕੀਆ ਭਾਵ, ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਭਜਨ ਪੂਰਬੀ ਚਰਚ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਥੀਓਟਕੋਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ okੰਗ ਨਾਲ ਮਸੀਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the theotokia i.e., hymns to the theotokos are an essential part of the divine services in the eastern church and their positioning within the liturgical sequence effectively places the theotokos in the most prominent place after christ.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਥੀਓਟਕੋਸ, ਏਂਜਲਸ, ਨਬੀ, ਰਸੂਲ, ਪਿਤਾ, ਸ਼ਹੀਦ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
within the orthodox tradition, the order of the saints begins with the theotokos, angels, prophets, apostles, fathers, martyrs, etc.

ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲੋਂ
giving the virgin mary precedence over the angels.

ਉਸ ਨੂੰ “ਐਂਜਿਲਸ ਦੀ ਲੇਡੀ” ਵਜੋਂ ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
she is also proclaimed as the "lady of the angels".

ਚਰਚ ਫਾਦਰਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਾਰੀਅਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the views of the church fathers still play an important role in the shaping of orthodox marian perspective.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਿਯਮ ਬਾਰੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਚਾਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਡੌਕਸੋਲੋਜੀਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਭਜਨ, ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਪੁਸਤਕਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਆਈਕਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
however, the orthodox views on mary are mostly doxological, rather than academic they are expressed in hymns, praise, liturgical poetry and the veneration of icons.

ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਅਕਥਿਸਟ ਭਾਵ
one of the most loved orthodox akathists i.e.

ਖੜ੍ਹੇ ਭਜਨ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਕਾਦਵਾਦੀ ਬਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
standing hymns is devoted to mary and it is often simply called the akathist hymn.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ.
five of the twelve great feasts in orthodoxy are dedicated to mary.

ਆਰਥੋਡਾਕਸਾਈ ਦਾ ਐਤਵਾਰ ਸਿੱਧਾ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮਦਰ ਆਫ ਗੌਡ ਵਜੋਂ ਆਈਕਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the sunday of orthodoxy directly links the virgin mary's identity as mother of god with icon veneration.

ਕਈ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਤਿਉਹਾਰ ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
a number of orthodox feasts are connected with the miraculous icons of the theotokos.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ "ਸਾਰੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ" ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ.
the orthodox view mary as "superior to all created beings", although not divine.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the orthodox does not venerate mary as conceived immaculate.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਨੇ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਡਾਰਮਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ.
the orthodox celebrate the dormition of the theotokos, rather than assumption.

ਪ੍ਰੋਟੋਏਂਜੈਲਿਅਮ jamesਫ ਜੇਮਜ਼, ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਕਿਤਾਬ, ਮੈਰੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ ਰਹੀ ਹੈ।
the protoevangelium of james, an extra-canonical book, has been the source of many orthodox beliefs on mary.

ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the account of mary's life presented includes her consecration as a virgin at the temple at age three.

ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਾਜਕ ਜ਼ਕਰਯਾਹ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵਡਿਆਇਆ ਸੀ।
the high priest zachariah blessed mary and informed her that god had magnified her name among many generations.

ਜ਼ਕਰਯਾਹ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਜਗਵੇਦੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੌੜੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।
zachariah placed mary on the third step of the altar, whereby god gave her grace.

ਜਦੋਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਤ ਨੇ ਚਮਤਕਾਰੀ fੰਗ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
while in the temple, mary was miraculously fed by an angel, until she was twelve years old.

ਉਸ ਵਕਤ ਇਕ ਦੂਤ ਨੇ ਜ਼ਕਰਯਾਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਰਿਯਮ ਨਾਲ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਵੇ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
at that point an angel told zachariah to betroth mary to a widower in israel, who would be indicated.

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਜਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
this story provides the theme of many hymns for the feast of presentation of mary, and icons of the feast depict the story.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਲੀਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਥੀਓਲੋਜੀਅਨ ਸਰਗੇਈ ਬੁਲਗਾਕੋਵ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਅਦਿੱਖ ਪਰ ਅਸਲ ਹੈ।"
the orthodox believe that mary was instrumental in the growth of christianity during the life of jesus, and after his crucifixion, and orthodox theologian sergei bulgakov wrote "the virgin mary is the center, invisible, but real, of the apostolic church."

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰੀਅਨ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
theologians from the orthodox tradition have made prominent contributions to the development of marian thought and devotion.

ਜੌਹਨ ਦਮਾਸਸੀਨ ਸੀ. .
john damascene c. .

750 ਮਹਾਨ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
750 was one of the greatest orthodox theologians.

ਹੋਰ ਮਾਰੀਅਨ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਸਨੇ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਸਵਰਗੀ ਧਾਰਣਾ ਜਾਂ ਡੋਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੀਡੀਆ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
among other marian writings, he proclaimed the essential nature of mary's heavenly assumption or dormition and her mediative role.

ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਆਰੀਅਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਿਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਿਘਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ.
it was necessary that the body of the one who preserved her virginity intact in giving birth should also be kept incorrupt after death.

ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਤੰਬੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
it was necessary that she, who carried the creator in her womb when he was a baby, should dwell among the tabernacles of heaven.

ਉਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਜੀਵਣ ਦੀ ਅੰਗੂਰ ਕਟਾਈ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
from her we have harvested the grape of life from her we have cultivated the seed of immortality.

ਸਾਡੀ ਖ਼ਾਤਰ ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੇਡੀਆਟ੍ਰਿਕਸ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸਦਾ ਰੱਬ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਰੱਬ ਬਣ ਗਿਆ.
for our sake she became mediatrix of all blessings in her god became man, and man became god.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੇਰਗੇਈ ਬੁਲਗਾਕੋਵ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਸਿਰਫ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪਹਿਲੂ.
more recently, sergei bulgakov expressed the orthodox sentiments towards mary as follows mary is not merely the instrument, but the direct positive condition of the incarnation, its human aspect.

ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਸੀਹ ਕਿਸੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅਵਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ.
christ could not have been incarnate by some mechanical process, violating human nature.

ਇਹ ਉਸ ਕੁਦਰਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, "ਵੇਖੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਾਸੀ, ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਹੋਵੋ."
it was necessary for that nature itself to say for itself, by the mouth of the most pure human being "behold the handmaid of the lord, be it unto me according to thy word."

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਐਡਿਟ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
protestantedit protestants in general reject the veneration and invocation of the saints.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਆਮ womanਰਤ ਸੀ ਜੋ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਵੀ ਸੀ।
protestants typically hold the view that mary was the mother of jesus, but unlike catholics, they believe that she was an ordinary woman who was also devoted to god.

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਮਾਰੀਅਨ ਪੂਜਾ, ਮਾਰੀਅਨ ਤਿਉਹਾਰ, ਮਾਰੀਅਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀਆਂ, ਮਾਰੀਅਨ ਕਲਾ, ਮਾਰੀਅਨ ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਮਾਰੀਅਨ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
therefore, there is virtually no marian veneration, marian feasts, marian pilgrimages, marian art, marian music or marian spirituality in today's protestant communities.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਾਰਲ ਬਾਰਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੀ ਧਰੋਹ ਇਸਦੀ ਮਾਰੀਓਲੋਜੀ ਹੈ".
within these views, roman catholic beliefs and practices are at times rejected, e.g., theologian karl barth wrote that "the heresy of the catholic church is its mariology".

ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਮਰੀਅਮ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ.
some early protestants venerated and honored mary.

ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਮਰਿਯਮ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
martin luther wrote that "mary is full of grace, proclaimed to be entirely without sin.

ਰੱਬ ਦੀ ਮਿਹਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ. ”
god's grace fills her with everything good and makes her devoid of all evil."

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1532 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, as of 1532 luther stopped celebrating the feast of the assumption of mary and also discontinued his support of the immaculate conception.

ਜੌਹਨ ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਰੱਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
john calvin said, "it cannot be denied that god in choosing and destining mary to be the mother of his son, granted her the highest honor."

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਲਈ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ.
however, calvin firmly rejected the notion that anyone but christ can intercede for man.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਹੁਲਡਰਿਚ ਜ਼ੁਵਿੰਗਲੀ ਨੇ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕੀਤਾ.
although calvin and huldrych zwingli honored mary as the mother of god in the 16th century, they did so less than martin luther.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਿਯਮ ਲਈ ਆਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਰੋਮੀ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੀ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਆਏ ਸਨ.
thus the idea of respect and high honor for mary was not rejected by the first protestants but, they came to criticize the roman catholics for venerating mary.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਿਲ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੇਂਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰੀਅਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ, ਮਰਿਯਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘੱਟ ਗਈ.
following the council of trent in the 16th century, as marian veneration became associated with catholics, protestant interest in mary decreased.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਿਯਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਰੁਚੀ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਂਜਲਿਕਸ ਅਤੇ ਲੂਥਰਨਜ਼ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ.
during the age of the enlightenment any residual interest in mary within protestant churches almost disappeared, although anglicans and lutherans continued to honor her.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ "womenਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਸਾਂ" ਹੈ ਲੂਕਾ 1 42 ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੱਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਜਾ ਪੂਜਾ 20 3 ਵਜੋਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
protestants acknowledge that mary is "blessed among women" luke 1 42 but they do not agree that mary is to be venerated, as worship of any person or thing other than god could be construed as idolatry exodus 20 3 .

ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
she is considered to be an outstanding example of a life dedicated to god.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿੱਤੀ.
in the 20th century, protestants reacted in opposition to the catholic dogma of the assumption of mary.

ਦੂਜੀ ਵੈਟੀਕਨ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧੁਨ ਨੇ ਈਸਾਈ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੇ ਮਾਰੀਅਨ ਥੀਮਾਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ.
the conservative tone of the second vatican council began to mend the ecumenical differences, and protestants began to show interest in marian themes.

1997 ਅਤੇ 1998 ਵਿਚ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕਮਿਕ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅੱਜ ਤਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਮਾਰੀਅਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
in 1997 and 1998 ecumenical dialogs between catholics and protestants took place, but to date the majority of protestants pay scant attention to marian issues and often view them as a challenge to the authority of scripture.

ਐਂਗਲੀਕਨ ਐਡਿਟ ਐਂਗਲੀਕਨ ਕਮਿ communਨਿਅਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਐਂਗਲੀਕਨ ਲਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਮਾਰੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਮਿ communਨਿਅਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਚਰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਚਰਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਚਰਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ "ਕੈਥੋਲਿਕ" ਅਤੇ "ਸੁਧਾਰ".
anglicanedit the multiple churches that form the anglican communion and the continuing anglican movement have different views on marian doctrines and venerative practices given that there is no single church with universal authority within the communion and that the mother church the church of england understands itself to be both "catholic" and "reformed".

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਚਰਚਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਐਂਗਲੀਕਨ ਕਮਿ communਨਿਅਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਝ ਸਤਿਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
thus unlike the protestant churches at large, the anglican communion which includes the episcopal church in the united states includes segments which still retain some veneration of mary.

"ਰੱਬ-ਧਾਰਕ" ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਐਂਗਲਿਕਾਈ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
mary's special position within god's purpose of salvation as "god-bearer" theotokos is recognised in a number of ways by some anglican christians.

ਐਂਗਲੀਕਨ ਕਮਿ communਨਿਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਚਰਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਿਸੂ ਕੁਆਰੀ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਮਸੀਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
all the member churches of the anglican communion affirm in the historic creeds that jesus was born of the virgin mary, and celebrates the feast days of the presentation of christ in the temple.

ਇਸ ਦਾਵਤ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ 2 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਧੰਨ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this feast is called in older prayer books the purification of the blessed virgin mary on february 2.

ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿ ਵਰਲਡ ਵਰਜਿਨ ਨੂੰ ਬੇਬੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ.
the annunciation of our lord to the blessed virgin on march 25 was from before the time of bede until the 18th century new year's day in england.

ਸੰਨ 1662 ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਐਲਾਨ ਨੂੰ “ਸਾਡੀ yਰਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the annunciation is called the "annunciation of our lady" in the 1662 book of common prayer.

ਐਂਗਲੀਕਨ ਵੀ 31 ਮਈ ਨੂੰ ਧੰਨ ਧੰਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ 2 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਾਰੀਖ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
anglicans also celebrate in the visitation of the blessed virgin on 31 may, though in some provinces the traditional date of july 2 is kept.

ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਵਰਜਿਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the feast of the st. mary the virgin is observed on the traditional day of the assumption, august 15.

ਧੰਨ ਧੰਨ ਕੁਆਰੀਅਨ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the nativity of the blessed virgin is kept on september 8.

ਧੰਨ ਧੰਨ ਕੁਆਰੀ ਮਰੀਅਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ 8 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ 1662 ਦੀ ਆਮ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ.
the conception of the blessed virgin mary is kept in the 1662 book of common prayer, on december 8.

ਕੁਝ ਐਂਗਲੋ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸੰਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in certain anglo-catholic parishes this feast is called the immaculate conception.

ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ, ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਬਹੁਤੇ ਐਂਗਲੋ-ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਐਂਗਲੀਕਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
again, the assumption of mary is believed in by most anglo-catholics, but is considered a pious opinion by moderate anglicans.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਮਾਨਸਿਕ ਅੰਗੀਲੀਅਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
protestant minded anglicans reject the celebration of these feasts.

ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਅਭਿਆਸ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
prayers and venerative practices vary a great deal.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਂਗਲੋ-ਕੈਥੋਲਿਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਐਂਜਲਸ, ਰੇਜੀਨਾ ਕੈਲੀ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ yਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਲੀਟਨੀਜ ਅਤੇ ਗਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ.
for instance, as of the 19th century, following the oxford movement, anglo-catholics frequently pray the rosary, the angelus, regina caeli, and other litanies and anthems of our lady that are reminiscent of catholic practices.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਘੱਟ-ਚਰਚ ਦੇ ਐਂਜਲਿਕਨ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਜਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੇ ਵਾੱਚਰਸ ਅਤੇ ਯੇ ਹੋਲੀ ਆਨਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਉੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਧੰਨ ਵਰਜਿਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
on the other hand, low-church anglicans rarely invoke the blessed virgin except in certain hymns, such as the second stanza of ye watchers and ye holy ones.

ਐਂਗਲੀਕਨ ਸੋਸਾਇਟੀ maryਫ ਮੈਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1931 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਆਇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the anglican society of mary was formed in 1931 and maintains chapters in many countries.

ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਐਂਗਲੀਕਨ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the purpose of the society is to foster devotion to mary among anglicans.

ਉੱਚ-ਚਰਚ ਐਂਗਲੀਕਨਜ਼ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਲਈ ਪੂਜਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ ਆਫ਼ ਲੌਰਡਜ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਐਂਗਲੀਕਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ 1963 ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ ਆਫ ਵਲਸਿੰਗਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। .
the high-church anglicans espouse doctrines that are closer to roman catholics, and retain veneration for mary, e.g., official anglican pilgrimages to our lady of lourdes have taken place since 1963, and pilgrimages to our lady of walsingham have gone on for hundreds of years.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰੋਮਾਨੀ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਅਤੇ ਐਂਗਲੀਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰੀਅਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ' ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਂਝਾ ਆਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 2005 ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਗ੍ਰੇਸ ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਬਿਆਨ ਐਂਗਲੀਕਨਜ਼ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਈਕਯੂਨੀਕਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
historically, there has been enough common ground between roman catholics and anglicans on marian issues that in 2005 a joint statement called mary grace and hope in christ was produced through ecumenical meetings of anglicans and roman catholic theologians.

ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸੀਏਟਲ ਸਟੇਟਮੈਂਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਜਾਂ ਐਂਗਲੀਕਨ ਕਮਿ communਨਿਅਨ ਦੁਆਰਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੈਰੀ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਮਝ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this document, informally known as the "seattle statement", is not formally endorsed by either the catholic church or the anglican communion, but is viewed by its authors as the beginning of a joint understanding of mary.

ਲੂਥਰਨ ਐਡਿਟ ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਦੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਦਵਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੂਥਰ ਚਰਚ ਦੀਆਂ ਈਸਾਈ-ਕੌਂਸਲ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਮਰੀਅਨ ਫ਼ਰਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
lutheranedit despite martin luther's harsh polemics against his roman catholic opponents over issues concerning mary and the saints, theologians appear to agree that luther adhered to the marian decrees of the ecumenical councils and dogmas of the church.

ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਸਦੀਵੀ ਕੁਆਰੀ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
he held fast to the belief that mary was a perpetual virgin and mother of god.

ਇਸ ਦਾਅਵੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੂਥਰ, 1854 ਵਿਚ ਪੋਪ ਪਿਯਸ ਨੌਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਲ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
special attention is given to the assertion that luther, some three-hundred years before the dogmatization of the immaculate conception by pope pius ix in 1854, was a firm adherent of that view.

ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੂਥਰ ਨੇ ਪੱਕੇ ਸੰਕਲਪ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ.
others maintain that luther in later years changed his position on the immaculate conception, which, at that time was undefined in the church, maintaining however the sinlessness of mary throughout her life.

ਲੂਥਰ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇਕ ਸਮਝੀ ਗਈ ਤੱਥ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
for luther, early in his life, the assumption of mary was an understood fact, although he later stated that the bible did not say anything about it and stopped celebrating its feast.

ਉਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਸੰਤ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ.
important to him was the belief that mary and the saints do live on after death.

“ਪੁਜਾਰੀ-ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ-ਸੁਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲੂਥਰ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰ ਬਾਰੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਚਪਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੂਝਵਾਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੱਕ।
"throughout his career as a priest-professor-reformer, luther preached, taught, and argued about the veneration of mary with a verbosity that ranged from childlike piety to sophisticated polemics.

ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ”
his views are intimately linked to his christocentric theology and its consequences for liturgy and piety."

ਲੂਥਰ, ਜਦੋਂ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੋਇਆ, “ਪਾਪੀਆਂ” ਦੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
luther, while revering mary, came to criticize the "papists" for blurring the line, between high admiration of the grace of god wherever it is seen in a human being, and religious service given to another creature.

ਉਸਨੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਾਏ ਹੋਏ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
he considered the roman catholic practice of celebrating saints' days and making intercessory requests addressed especially to mary and other departed saints to be idolatry.

ਮਰੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਉਸਦੇ ਅੰਤਮ ਵਿਚਾਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਟਨਬਰਗ ਵਿਖੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਿਹਚਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕੇਵਲ ਇਕੱਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰੀਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ. ਨਸਲ 'ਮੈਂ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ,' ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
his final thoughts on marian devotion and veneration are preserved in a sermon preached at wittenberg only a month before his death therefore, when we preach faith, that we should worship nothing but god alone, the father of our lord jesus christ, as we say in the creed 'i believe in god the father almighty and in jesus christ,' then we are remaining in the temple at jerusalem.

ਦੁਬਾਰਾ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣੋ.'
again,'this is my beloved son listen to him.'

'ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਖੁਰਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਲਓਗੇ'.
'you will find him in a manger'.

ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he alone does it.

ਪਰ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ?
but reason says the opposite what, us?

ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਮਸੀਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ?
are we to worship only christ?

ਦਰਅਸਲ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਸੀਹ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ?
indeed, we also honor the holy mother of christ?

ਉਹ ਉਹ isਰਤ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸੱਪ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱruਿਆ.
she is the woman who bruised the head of the serpent.

ਸੁਣੋ, ਮਰਿਯਮ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਡਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਠੁਕਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ
hear us, mary, for thy son so honors thee that he can refuse thee nothing.

ਇੱਥੇ ਬਰਨਾਰਡ ਇੰਜੀਲ ਮਿਸਸ ਈਸਟ ਐਂਜਲਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਹੋਮਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ.
here bernard went too far in his homilies on the gospel missus est angelus.

ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ.
god has commanded that we should honor the parents therefore i will call upon mary.

ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇਗੀ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
she will intercede for me with the son, and the son with the father, who will listen to the son.

ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰੱਬ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਨਿਆਈ ਵਜੋਂ ਮਸੀਹ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ ਜੋ ਮਰਿਯਮ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
so you have the picture of god as angry and christ as judge mary shows to christ her breast and christ shows his wounds to the wrathful father.

ਜਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਦੁਲਹਣ ਹੈ, ਤਰਕ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਮਰਿਯਮ ਮਸੀਹ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਯਕੀਨਨ ਮਸੀਹ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇਗਾ ਮਸੀਹ ਇੱਕ ਸਖਤ ਜੱਜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੈਂਟ ਜਾਰਜ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ.
the kind of thing this comely bride, the wisdom of reason cooks up mary is the mother of christ, surely christ will listen to her christ is a stern judge, therefore i will call upon st. george and st. christopher.

ਨਹੀਂ, ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
no, we have been by command baptized in the name of the father, the son, and the holy spirit, just as the jews were circumcised.

ਐਂਗਲੋ-ਲੂਥਰਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਲੂਥਰਨ ਚਰਚ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੋਮੀ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਾਰੀਅਨ ਡੌਗਾਮਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
certain lutheran churches such as the anglo-lutheran catholic church however, continue to venerate mary and the saints in the same manner that roman catholics do, and hold all marian dogmas as part of their faith.

ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਐਡਿਟ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਕੋਲ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਿਵਾਏ ਸਿਵਾਇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਹਵਾਲਾ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
methodistedit methodists do not have any additional teachings on the virgin mary except from what is mentioned in scripture and the ecumenical creeds.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as such, methodists accept the doctrine of the virgin birth, but reject the doctrine of the immaculate conception.

ਜੌਨ ਵੇਸਲੇ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਚਰਚ ਵਿਚਲੇ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ "ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਕੁਆਰੀ ਰਹੀ", ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਕੁਆਰੇਪਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
john wesley, the principal founder of the methodist movement within the church of england, believed that mary "continued a pure and unspotted virgin", thus upholding the doctrine of the perpetual virginity of mary.

ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਧੀ ਇਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਮਸੀਹ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਕੁਆਰੀ ਸੀ।
contemporary methodism does hold that mary was a virgin before, during, and immediately after the birth of christ.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਵੀ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚਾਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
in addition, some methodists also hold the doctrine of the assumption of mary as a pious opinion.

ਨੋਨਟ੍ਰਿਨਟਰੇਟਿਵ ਐਡਿਟ ਨੋਨਟ੍ਰਿਨਿਟੇਰੀਅਨਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਯੂਨਿਟਾਰੀਅਨਜ਼, ਕ੍ਰਿਸਟਾਡੇਲਫਿਅਨਜ਼, ਯਹੋਵਾਹ ਦੇ ਗਵਾਹ, ਅਤੇ ਲੈਟਰ ਡੇਅ ਸੇਂਟ ਵੀ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਮਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ" ਵਰਗੇ ਮਰੀਅਨ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮੂਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮਸੀਹ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ.
nontrinitarianedit nontrinitarians, such as unitarians, christadelphians, jehovah's witnesses, and latter day saints also acknowledge mary as the biological mother of jesus christ, but reject any immaculate conception and do not recognize marian titles such as "mother of god" as these groups mostly reject christ's divinity.

ਲੈਟਰ ਡੇਅ ਸੇਂਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਯਿਸੂ ਅਤੇ ਮਸੀਹ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਕੇਵਲ ਪਿਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਜੀਵ ਹੈ.
the latter day saint movement's view affirms the virgin birth of jesus and christ's divinity but only as a separate being than god the father.

ਮੋਰਮਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਅਗੰਮ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਸਭ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ" ਅਤੇ ਇੱਕ "ਅਨਮੋਲ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭਾਂਡੇ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the book of mormon, refers to mary by name in prophecies and describes her as "most beautiful and fair above all other virgins" and as a "precious and chosen vessel."

ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮੌਤ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ “ਸੁੱਤੇ” ਸਮਝੇਗਾ, ਜੀ ਉਠਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ.
since most non-trinitarian groups are typically also christian mortalists, mary is not seen as an intercessor between humankind and jesus, whom mortalists would consider "asleep", awaiting resurrection.

ਯਹੂਦੀ ਐਡਿਟ ਤਲਮੂਦ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
jewishedit the issue of the parentage of jesus in the talmud affects also the view of his mother.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਲਮੂਦ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਪੋਲੇਮਿਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਚਾਰਕ ਹੈ.
however, the talmud does not mention mary by name and is considerate rather than only polemic.

ਪੈਂਥੇਰਾ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਟੌਲੇਡੋਟ ਯੇਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਾਹਿਤਕ ਮੁੱins ਜਿਸਦੀ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਯਿਸੂ
the story about panthera is also found in the toledot yeshu, the literary origins of which can not be traced with any certainty, and given that it is unlikely to go before the 4th century, the time is now far too late to include authentic remembrances of jesus.

ਬਲੈਕਵੈੱਲ ਕੰਪੇਨ ਟੂ ਜੀਸਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੌਲੇਡੋਟ ਯੇਸੂ ਕੋਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the blackwell companion to jesus states that the toledot yeshu has no historical facts as such and was perhaps created as a tool for warding off conversions to christianity.

ਪੰਥੀਰਾ ਨਾਮ ਪਾਰਥੀਨੋਸ ਕੁਆਰੀ ਅਤੇ ਰੇਮੰਡ ਈ. ਬ੍ਰਾ .ਨ ਦੀ ਇਕ ਭਟਕਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੰਤੇਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਮਨਘੜਤ ਵਿਆਖਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the name panthera may be a distortion of the term parthenos virgin and raymond e. brown considers the story of panthera a fanciful explanation of the birth of jesus that includes very little historical evidence.

ਰਾਬਰਟ ਵੈਨ ਵਰਸਟ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਟੌਲੇਡੋਟ ਯੇਸ਼ੂ ਇਕ ਮੱਧਯੁਗੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰੋਤਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਝਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ "ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ" ਨਹੀਂ ਹੈ.
robert van voorst states that because toledot yeshu is a medieval document with its lack of a fixed form and orientation towards a popular audience, it is "most unlikely" to have reliable historical information.

ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੋਧ ਦਿ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ beenਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
islamicedit the virgin mary holds a singularly exalted place in islam and she is considered by the qur'an to have been the greatest woman in the history of humankind.

ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ “ਮਰਿਯਮ” ਹੋਣ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
the islamic scripture recounts the divine promise given to mary as being "mary!

ਰੱਬ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ aboveਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ "3 42.
god has chosen thee, and purified thee he hath chosen thee above all the women of creation" 3 42 .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਰਿਯਮ ਇਕਲੌਤੀ womanਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਕੁਲ ਪੰਜਾਹ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
moreover, mary is the only woman named in the qur'an and she is mentioned or referred to in the scripture a total of fifty times.

ਮਰਿਯਮ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ amongਰਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
mary holds a singularly distinguished and honored position among women in the qur'an.

ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਰਾ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ "ਮਰਿਯਮ" ਮਰਿਯਮ, ਜਿਹੜੀ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ afterਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੂਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਈਸਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ .
a sura chapter in the qur'an is titled "maryam" mary , which is the only sura in the qur'an named after a woman, in which the story of mary maryam and jesus isa is recounted according to the view of jesus in islam.

ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡੀ ladyਰਤ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mary is often referred to by muslims by the honorific title "sayedetina" our lady .

ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੁਰਾਨ ਵਿਚ ਇਮਰਾਨ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
she is mentioned in the qur'an as the daughter of imran.

ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ womanਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇੱਕ "ਰੱਬ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ "ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ" ਇੱਕ "ਆਗਿਆਕਾਰ ਇੱਕ" "ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ" ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਦ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰਭ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ "ਰਤ ਹੈ "ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ" ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਨਬੀ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਕਰੀਆ ਜ਼ਕਰਿਆ ਨੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲ-ਮਿਹਰਬ ਨੂੰ ਅਨੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਸਮਝੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ. ਹੋਲੀਜ਼, ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਗੀ "ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
she is the only woman directly named in the qur'an declared uniquely along with jesus to be a "sign of god" to humanity as one who "guarded her chastity" an "obedient one" "chosen of her mother" and dedicated to allah whilst still in the womb uniquely amongst women "accepted into service by god" cared for by one of the prophets as per islam zakariya zacharias that in her childhood she resided in the temple and uniquely had access to al-mihrab understood to be the holy of holies , and was provided with heavenly "provisions" by god.

ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ "ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ", "ਸ਼ੁੱਧ ਪੁਰਸ਼", "ਸੱਚਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਬੱਚਾ "ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਬਚਨ" ਰਾਹੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ "ਵਰਲਡਜ਼ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ".
mary is also called a "chosen one" a "purified one" a "truthful one" her child conceived through "a word from god" and "exalted above all women of the worlds universes the material and heavenly worlds ".

ਕੁਰਾਨ ਮਰੀਅਮ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਦੋ ਸਥਾਨਾਂ ਕੁਰਾਨ 3 ਅਤੇ 19 ਦੇ ਵੇਰਵੇਪੂਰਵਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ.
the qur'an relates detailed narrative accounts of maryam mary in two places, qur'an 3 and 19 .

ਇਹ ਰਾਜ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੇ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
these state beliefs in both the immaculate conception of mary and the virgin birth of jesus.

ਸੂਰਾ 19 ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੂਕਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੂਕਾ, ਸੂਰਾ 19 ਜ਼ਕਰੀਆ ਜ਼ਕਰਿਆ ਉੱਤੇ ਇਕ ਦੂਤ ਦੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ "ਯਾਹੀਆ ਯੂਹੰਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ" ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ. , ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੇ ਬਾਅਦ.
the account given in sura 19 is nearly identical with that in the gospel according to luke, and both of these luke, sura 19 begin with an account of the visitation of an angel upon zakariya zecharias and "good news of the birth of yahya john ", followed by the account of the annunciation.

ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਰੱਬ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ.
it mentions how mary was informed by an angel that she would become the mother of jesus through the actions of god alone.

ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਇਕਲੌਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੱਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਦਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ.
in the islamic tradition, mary and jesus were the only children who could not be touched by satan at the moment of their birth, for god imposed a veil between them and satan.

ਲੇਖਕ ਸ਼ਬੀਰ ਅਖਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਰੀ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਧਾਰਨਾ ਬਾਰੇ ਇਸਲਾਮੀ ਪਰਿਪੇਖ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
according to author shabbir akhtar, the islamic perspective on mary's immaculate conception is compatible with the catholic doctrine of the same topic.

“ਹੇ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੋਕੋ!
"o people of the book!

ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਾ ਜਾਓ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਹੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
do not go beyond the bounds in your religion, and do not say anything of allah but the truth.

ਮਸੀਹਾ, ਯਿਸੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰਿਯਮ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਚਨ ਜਿਹੜਾ ਉਸਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਸੀ.
the messiah, jesus son of mary, was but a messenger of god, and a word of his power which he conveyed to mary, and a spirit from him.

ਇਸ ਲਈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਿਚ ਇਕ, ਅਨੌਖੇ ਰੱਬ, ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਦੂਤ, ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾ ਕਹੋ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤ੍ਰਿਏਕ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
so believe in allah as the one, unique god , and his messengers including jesus, as messenger and do not say allah is one of a trinity.

ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਇਹ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੈ.
give up this assertion it is for your own good to do so .

ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਰਵ-ਵਚਨ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਹੈ.
allah is but one allah all-glorified he is in that he is absolutely above having a son.

ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਸਦਾ ਹੈ.
to him belongs whatever is in the heavens and whatever is on the earth.

ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਇਕ ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. "
and allah suffices as the one to be relied on, to whom affairs should be referred."

ਕੁਰਾਨ 4 171 ਕੁਰਾਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ.
quran 4 171 the qur'an says that jesus was the result of a virgin birth.

ਯਿਸੂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਣ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਸੁਰਸ 3 ਅਤੇ 19 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਤ ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
the most detailed account of the annunciation and birth of jesus is provided in suras 3 and 19 of the qur'an, where it is written that god sent an angel to announce that she could shortly expect to bear a son, despite being a virgin.

ਬਹਾਈ ਐਡਿਟ 'ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ.
baha'iedit the ' faith venerates mary as the mother of jesus.

-ਆਈ-, ਬਹਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁ theਲਾ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੰਮ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ "ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੁਹਜ", ਅਤੇ "ਉਹ ਪਰਦਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਚਿਹਰਾ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the -i- , the primary theological work of the baha'i religion, describes mary as "that most beauteous countenance," and "that veiled and immortal countenance."

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ “ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਾਰਣਾ” ਸੀ.
it claims that jesus was "conceived of the holy ghost."

ਦੂਸਰੇ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਿ ਯੂਸੁਫ਼ "ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ" ਮੱਤੀ 1 25 ਡੁਆਇਰਹੈਮਜ਼ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਕੁਆਰੀ ਸੀ।
othersedit biblical scholarsedit the statement that joseph "knew her not till she brought forth her first born son" matthew 1 25 douayrheims has been debated among scholars, with some saying that she did not remain a virgin and some saying that she was a perpetual virgin.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਹੀਓਸ ਭਾਵ, ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਅਵਸਥਾ ਤਕ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਜ ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੱਤੀ 1 25 ਯਿਸੂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਕੁਆਰੇਪਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ .
other scholars contend that the greek word heos i.e., until denotes a state up to a point, but does not mean that the state ended after that point, and that matthew 1 25 does not confirm or deny the virginity of mary after the birth of jesus.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬਾਰਟ ਅਹਿਰਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲਹਮਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਦੀ womanਰਤ ਹੈ, ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਿਨੋਸ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕੇਵਲ ਕੁਆਰੀ ਹੈ, ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਯਸਾਯਾਹ 7 14 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਆਰੀ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਹੈ। ਮੱਤੀ 1 23 ਵਿਚ.
according to biblical scholar bart ehrman the hebrew word almah, meaning young woman of childbearing age, was translated into greek as parthenos, which only means virgin, in isaiah 7 14, which is commonly believed by christians to be the prophecy of the virgin mary referred to in matthew 1 23.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਥਿ and ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਯੂਹੰਨਾ ਨੇ ਗਲੀਲ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਫਿਲਿਪ ਅਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਯੂਸੁਫ਼ ਨੂੰ ਯਿਸੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਦੱਸਿਆ।
while matthew and luke give differing versions of the virgin birth, john quotes the uninitiated philip and the disbelieving jews gathered at galilee referring to joseph as jesus's father.

ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੌਲੁਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੂੰ “ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾ ofਦ ਦੀ ਅੰਸ ਦਾ” ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੋਮੀਆਂ 1 3 ਨੂੰ ਯੂਸੁਫ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਿਸੂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
other biblical verses have also been debated, e.g., that the reference by paul that jesus was made "of the seed of david according to the flesh" romans 1 3 may be interpreted as joseph being the father of jesus.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਕੁਆਰੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੌਲੁਸ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਜੀਨੋਮੋਨੋਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਰਥਾਤ ਜੀਨੇਟੋਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਣਨਾ, ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ "ਡੇਵਿਡ ਦੀ ਸੰਤਾਨ" ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ .
however, most scholars reject this interpretation in the context of virgin birth given that paul used the greek word genomenos i.e., becoming rather than the word gennetos i.e., that is born, born and the reference to "seed of david" is likely to mary's lineage.

ਈਸਾਈ ਪੂਰਵ-ਰੋਮ ਈਡਿਟ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁ stagesਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਕੁਆਰੇਪਣ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਲੇਖ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਯਿਸੂ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਦੀ ਈਸ਼ਵਰਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ.
pre-christian romeedit from the early stages of christianity, belief in the virginity of mary and the virgin conception of jesus, as stated in the gospels, holy and supernatural, was used by detractors, both political and religious, as a topic for discussions, debates and writings, specifically aimed to challenge the divinity of jesus and thus christians and christianity alike.

ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਈਸਾਈ-ਵਿਰੋਧੀ ਮੁleਲੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਸੈਲਸਸ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਯਿਸੂ ਪੈਂਥੇਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਰੋਮਨ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
in the 2nd century, as part of the earliest anti-christian polemics, celsus suggested that jesus was the illegitimate son of a roman soldier named panthera.

ਸੇਲਸਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਚਰਚ ਫਾਦਰ riਰਿਜਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕੱ .ੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨਘੜਤ ਕਹਾਣੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ.
the views of celsus drew responses from origen, the church father in alexandria, egypt, who considered it a fabricated story.

ਯਹੂਦੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸੈਲਸਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਇਹ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
how far celsus sourced his view from jewish sources remains a subject of discussion.

ਈਸਾਈ ਸ਼ਰਧਾ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ - ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਈਸਾਈ ਸ਼ਰਧਾ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1 431 ਵਿਚ ਐਫ਼ਸਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਭਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਖਾਸ ਮਾਰੀਅਨ liturgical ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
christian devotionedit 2nd to 5th centuriesedit christian devotion to mary goes back to the 2nd century and predates the emergence of a specific marian liturgical system in the 5th century, following the first council of ephesus in 431.

ਇਹ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਖ਼ੁਦ ਅਫ਼ਸੁਸ ਦੇ ਇੱਕ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the council itself was held at a church in ephesus which had been dedicated to mary about a hundred years before.

ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ, ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਥੀਓਟਕੋਸ ਸ਼ਬਦ ਚਰਚ ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਅਨ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਓਰੀਜੇਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in egypt the veneration of mary had started in the 3rd century and the term theotokos was used by origen, the alexandrian father of the church.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਮਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਬ ਟਿuਮ ਪ੍ਰੈਸਿਡਿਅਮ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸ਼ਾਇਦ 270 ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਠ 1917 ਵਿਚ ਮਿਸਰ ਦੇ ਇਕ ਪਪੀਰਸ ਤੇ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the earliest known marian prayer the sub tuum praesidium, or beneath thy protection is from the 3rd century perhaps 270 , and its text was rediscovered in 1917 on a papyrus in egypt.

313 ਵਿਚ ਮਿਲਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਨਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਰੋਮ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਚਰਚ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸ. ਮਾਰੀਆ ਮੈਗੀਗੀਅਰ.
following the edict of milan in 313, by the 5th century artistic images of mary began to appear in public and larger churches were being dedicated to mary, e.g., s. maria maggiore in rome.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦਾ ਅਰਬੀਆ ਸੰਪਾਦਿਤ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸਲਮਿਸ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਏਪੀਫਨੀਅਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਲਿਨ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਸੰਪਰਦਾਇ ਕੋਲਲੀਡਰਿਅਨਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਅਰਸਾ ਵਿੱਚ 300 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
4th-century arabiaedit according to the 4th-century heresiologist epiphanius of salamis the virgin mary was worshipped as a mother goddess in the christian sect of collyridianism, which was found throughout arabia sometime during the 300s ad.

ਕੋਲੈਰੀਡਿਅਨਵਾਦ ਵਿੱਚ womenਰਤਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।
collyridianism had women performing priestly acts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਜਿਨ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।
they made bread offerings to the virgin mary.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਨਿਧੜਕ ਵਜੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਲਾਮੀਸ ਦੇ ਏਪੀਫਨੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਨਾਰੀਅਨ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ.
the group was condemned as heretical by the roman catholic church and was preached against by epiphanius of salamis, who wrote about the group in his writings titled panarion.

ਵਰਚੁਅਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਆਈਸਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the adoption of the mother of jesus as a virtual goddess may represent a reintroduction of aspects of the worship of isis.

ਸਬਰੀਨਾ ਹਿਗਿੰਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਜਦੋਂ ਮਿਸਰੀ ਦੇਵੀ ਆਈਸਿਸ ਅਤੇ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
according to sabrina higgins, "when looking at images of the egyptian goddess isis and those of the virgin mary, one may initially observe iconographic similarities.

ਇਹ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਈਸਸ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ.
these parallels have led many scholars to suggest that there is a distinct iconographic relationship between isis and mary.

ਦਰਅਸਲ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਆਈਸਿਸ ਦੇ ਪੰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ”
in fact, some scholars have gone even further, and have suggested, on the basis of this relationship, a direct link between the cult of mary and that of isis."

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕਾਰਲ ਓਲਸਨ ਅਤੇ ਸੈਂਡਰਾ ਮਿਸੇਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੇ ਆਈਸਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਤੱਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
conversely, carl olson and sandra miesel dispute the idea that christianity copied elements of isis's iconography, saying that the symbol of a mother and her child is part of the universal human experience.

ਬਾਈਜੈਂਟੀਅਮ ਐਡਿਟ ਐਫੇਸਸ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਪਹਿਲੇ ਚਰਚ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਅਫਵਾਹ ਜਗ੍ਹਾ.
byzantiumedit ephesus is a cultic centre of mary, the site of the first church dedicated to her and the rumoured place of her death.

ਅਫ਼ਸੁਸ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਤਿਮਿਸ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
ephesus was previously a centre for worship of artemis a virgin goddess.

ਅਫ਼ਸੁਸ ਵਿਚ ਅਰਤਿਮਿਸ ਦਾ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੱਤ ਅਚੰਭਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਥੀਓਡੋਰਾ ਨੇ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ.
the temple of artemis at ephesus being regarded as one of the seven wonders of the ancient world the cult of mary was furthered by queen theodora in the 6th century.

ਵਿਲੀਅਮ ਈ. ਫੀਪਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਵਾਈਵਲਜ਼ ਆਫ਼ ਰੋਮਨ ਰਿਲਿਜਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ "ਗੋਰਡਨ ਲੈਿੰਗ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਫੇਸੀਆਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਅਰਤਿਮਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।"
according to william e. phipps, in the book survivals of roman religion "gordon laing argues convincingly that the worship of artemis as both virgin and mother at the grand ephesian temple contributed to the veneration of mary."

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਨੇ ਮੈਰੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ.
middle agesedit the middle ages saw many legends about mary, and also her parents and even grandparents.

ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਟਕੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ।
the virgin's popularity increased dramatically starting in the 12th century.

ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਵੈਟੀਕਨ ਦੁਆਰਾ ਮੈਰੀ ਨੂੰ ਮੈਡੀਏਟ੍ਰਿਕਸ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this rise in popularity was linked to the vatican's designation of mary as the mediatrix.

ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਣ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨੀਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
depiction in renaissance artedit in paintings, mary is traditionally portrayed in blue.

ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ c500 ਈਸਵੀ ਤੋਂ, ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨੀਲਾ "ਇੱਕ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ" ਸੀ.
this tradition can trace its origin to the byzantine empire, from c.500 ad, where blue was "the colour of an empress".

ਇਸ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧਯੁਗ ਅਤੇ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਪੱਥਰ ਲੈਪਿਸ ਲਾਜ਼ੁਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਪੱਥਰ ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ ਵਾਲਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a more practical explanation for the use of this colour is that in medieval and renaissance europe, the blue pigment was derived from the rock lapis lazuli, a stone imported from afghanistan of greater value than gold.

ਪੇਂਟਰ ਦੇ ਧਾਰਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਤੋਂ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਲੈਪਿਸ ਲਾਜ਼ੁਲੀ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
beyond a painter's retainer, patrons were expected to purchase any gold or lapis lazuli to be used in the painting.

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਗਾownਨ ਵਿਚ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾਉਣਾ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ.
hence, it was an expression of devotion and glorification to swathe the virgin in gowns of blue.

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਵਰਜਿਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਉਸਦੀ "ਸਮਾਜਿਕ" ਚਰਚ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
transformations in visual depictions of the virgin from the 13th to 15th centuries mirror her "social" standing within the church as well as in society.

ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਰਿਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਐਡਿਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
since the reformationedit over the centuries, devotion and veneration to mary has varied greatly among christian traditions.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨੈਂਟ ਮਰੀਅਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮਰਿਯਮ ਹੈ, ਜੋ "ਕਰੂਬੀਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸਰਾਫੀਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ" ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for instance, while protestants show scant attention to marian prayers or devotions, of all the saints whom the orthodox venerate, the most honored is mary, who is considered "more honorable than the cherubim and more glorious than the seraphim".

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਰਗੇਈ ਬੁਲਗਾਕੋਵ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਧੰਨ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਰਮ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ.
orthodox theologian sergei bulgakov wrote "love and veneration of the blessed virgin mary is the soul of orthodox piety.

ਮਸੀਹ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਈਸਾਈ. "
a faith in christ which does not include his mother is another faith, another christianity from that of the orthodox church."

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
although the catholics and the orthodox may honor and venerate mary, they do not view her as divine, nor do they worship her.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਮਸੀਹ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਨੌਖੇ soੰਗ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿਚ ਉਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
roman catholics view mary as subordinate to christ, but uniquely so, in that she is seen as above all other creatures.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੀਓਲਜੀਅਨ ਸੇਰਗੇਈ ਬੁੱਲਗਾਕੋਵ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ "ਸਾਰੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ" ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਉਸ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ"।
similarly theologian sergei bulgakov wrote that the orthodox view mary as "superior to all created beings" and "ceaselessly pray for her intercession".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ "ਇਕ ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਬਦਲ" ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਸੀਹ ਹੈ.
however, she is not considered a "substitute for the one mediator" who is christ.

"ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ", ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ.
"let mary be in honor, but let worship be given to the lord", he wrote.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਜੀਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਨੂੰ "ਹਾਇਪਰ-ਵੈਨਰੇਟ" ਕਰਦੇ ਹਨ.
similarly, catholics do not worship mary as a divine being, but rather "hyper-venerate" her.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਹਾਈਪਰਡੂਲਿਆ ਸ਼ਬਦ ਮਾਰੀਅਨ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲੇਟਰੀਆ, ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਲੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in roman catholic theology, the term hyperdulia is reserved for marian veneration, latria for the worship of god, and dulia for the veneration of other saints and angels.

ਲੈਟਰੀਆ, ਹਾਈਪਰਡੂਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਲੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 787 ਵਿਚ ਨਾਈਸੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the definition of the three level hierarchy of latria, hyperdulia and dulia goes back to the second council of nicaea in 787.

ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਲਈ ਭੇਟ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
devotions to artistic depictions of mary vary among christian traditions.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਾਰੀਅਨ ਆਰਟ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਤਸਵੀਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਡੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਈਲਡ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ.
there is a long tradition of roman catholic marian art and no image permeates catholic art as does the image of madonna and child.

ਮਸੀਹ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਜਿਨ ਥੀਓਟਕੋਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੂਜਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ.
the icon of the virgin theotokos with christ is without doubt the most venerated icon in the orthodox church.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੋਵੇਂ ਈਸਾਈ ਮਰੀਅਮ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ 787 ਵਿਚ ਨਾਈਸੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੋ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ 2 842 ਸੈਨਿਕ ਉਸੇ ਹੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ.
both roman catholic and orthodox christians venerate images and icons of mary, given that the second council of nicaea in 787 permitted their veneration with the understanding that those who venerate the image are venerating the reality of the person it represents, and the 842 synod of constantinople confirming the same.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਫਲੈਟ, ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਆਈਕਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਬੁੱਤ.
according to orthodox piety and traditional practice, however, believers ought to pray before and venerate only flat, two-dimensional icons, and not three-dimensional statues.

ਮਰਿਯਮ ਪ੍ਰਤੀ ਐਂਗਲੀਕਨ ਸਥਿਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁਚੱਜੇ isੰਗ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੈਰੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ, ਰੋਵਿਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਸੀਹ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਮਸੀਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ”
the anglican position towards mary is in general more conciliatory than that of protestants at large and in a book he wrote about praying with the icons of mary, rowan williams, former archbishop of canterbury, said "it is not only that we cannot understand mary without seeing her as pointing to christ we cannot understand christ without seeing his attention to mary."

4 ਸਤੰਬਰ, 1781 ਨੂੰ, ਪੌਬਲੇਡੋਰਸ ਦੇ 11 ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਕਾਰਲੋਸ ਤੀਜੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
on september 4, 1781, 11 families of pobladores arrived from the gulf of california and established a city in the name of king carlos iii.

ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਨਾਮ ਐਲ ਪਵੇਬਲੋ ਡੀ ਨੂਏਸਟਰਾ ਡੇ ਲੌਸ ਡੇ ਲਾ ਸੀ ਜੋ ਸਾਡੀ ਲੇਡੀ theਫ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਅੱਜ ਸਿਰਫ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the small town was named el pueblo de nuestra de los de la after our lady of the angels , a city that today is known simply as los angeles.

ਮਰਿਯਮ ਦੀਆਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ: ਮਰਿਯਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਵਤ ਯਿਸੂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਉੱਗਿਆ ਸੀ.
marian feastsedit the earliest feasts that relate to mary grew out of the cycle of feasts that celebrated the nativity of jesus.

ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਲੂਕਾ ਲੂਕਾ 2 22-40 ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਿਸੂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ, ਅਤੇ ਬਾਈਜੈਂਟੀਅਮ ਵਿਚ "ਸਿਮੋਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਬਣ ਗਿਆ.
given that according to the gospel of luke luke 2 22-40 , forty days after the birth of jesus, along with the presentation of jesus at the temple mary was purified according to jewish customs, the feast of the purification began to be celebrated by the 5th century, and became the "feast of simeon" in byzantium.

7 ਵੀਂ ਅਤੇ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ ਚਾਰ ਹੋਰ ਮਾਰੀਅਨ ਤਿਉਹਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in the 7th and 8th centuries four more marian feasts were established in eastern christianity.

ਪੱਛਮ ਵਿਚ, 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾਨ ਅਤੇ ਰਵੇਨਾ ਦੇ ਚਰਚਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਇਕ ਦਾਵਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in the west, a feast dedicated to mary, just before christmas was celebrated in the churches of milan and ravenna in italy in the 7th century.

ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਘੋਸ਼ਣਾ, ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਚਾਰ ਰੋਮਨ ਮਾਰੀਅਨ ਮੇਲੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the four roman marian feasts of purification, annunciation, assumption and nativity of mary were gradually and sporadically introduced into england by the 11th century.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਮਰਿਯਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
over time, the number and nature of feasts and the associated titles of mary and the venerative practices that accompany them have varied a great deal among diverse christian traditions.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਈਸਾਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਰਲੇਖ, ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾਤਮਕ ਮਾਰੀਅਨ ਅਭਿਆਸ ਹਨ.
overall, there are significantly more titles, feasts and venerative marian practices among roman catholics than any other christians traditions.

ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਤਿਉਹਾਰ ਖਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲੇਪਾਂਟੋ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੋਪੈਲ ਰਾਜਾਂ ਦੀ 1571 ਦੀ ਜਿੱਤ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਾਡੀ ਵਿੱਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ.
some such feasts relate to specific events, e.g., the feast of our lady of victory was based on the 1571 victory of the papal states in the battle of lepanto.

ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
differences in feasts may also originate from doctrinal feast of the assumption is such an example.

ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਮੌਤ, ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੰਨਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
given that there is no agreement among all christians on the circumstances of the death, dormition or assumption of mary, the feast of assumption is celebrated among some denominations and not others.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਪੂਰਬੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਇਸ ਨੂੰ ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਡੋਰਮੀਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ 28 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
while the catholic church celebrates the feast of the assumption on august 15, some eastern catholics celebrate it as dormition of the theotokos, and may do so on august 28, if they follow the julian calendar.

ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 12 ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਡਰਮਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the eastern orthodox also celebrate it as the dormition of the theotokos, one of their 12 great feasts.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਇਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰੀਅਨ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦੇ.
protestants do not celebrate this, or any other marian feasts.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਮਾਰੀਓਲਾਜੀ ਐਡੀਟ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਮਰੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ.
catholic mariologyedit there is significant diversity in the marian doctrines attributed to her primarily by the roman catholic church.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਰੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰਣਾ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the key marian doctrines held primarily in catholicism can be briefly outlined as follows immaculate conception mary was conceived without original sin.

ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਰਿਯਮ, ਯਿਸੂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਥੀਓਟਕੋਸ ਰੱਬ-ਧਾਰਕ, ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ.
mother of god mary, as the mother of jesus, is the theotokos god-bearer , or mother of god.

ਯਿਸੂ ਦਾ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ ਮਰਿਯਮ ਕੁਆਰੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰ ਗਈ।
virgin birth of jesus mary conceived jesus by action of the holy spirit while remaining a virgin.

ਸਧਾਰਣ ਵਰਜਿਨਿਟੀ ਮਰਿਯਮ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੁਆਰੀ ਰਹੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ.
perpetual virginity mary remained a virgin all her life, even after the act of giving birth to jesus.

ਛੇੜਛਾੜ ਮਰਿਯਮ ਦੇ "ਸੌਂ ਰਹੇ" ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
dormition commemorates mary's "falling asleep" or natural death shortly before her assumption.

ਧਾਰਨਾ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
assumption mary was taken bodily into heaven either at, or before, her death.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਮਾਰੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਲਈ "ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ" ਥੀਓਟਕੋਸ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 431 ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਮੈਰੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਐਫੇਸਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the acceptance of these marian doctrines by roman catholics can be summarized as follows the title "mother of god" theotokos for mary was confirmed by the first council of ephesus, held at the church of mary in 431.

ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਿਸੂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਰੱਬ ਅਤੇ ਆਦਮੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੋਵਾਂ ਹੈ.
the council decreed that mary is the mother of god because her son jesus is one person who is both god and man, divine and human.

ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਬ ਟਿumਮ ਪ੍ਰਸੀਡਿਅਮ ਲਗਭਗ 250 ਈ.
this doctrine is widely accepted by christians in general, and the term mother of god had already been used within the oldest known prayer to mary, the sub tuum praesidium which dates to around 250 ad.

ਯਿਸੂ ਦਾ ਕੁਆਰੀ ਜਨਮ 2 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਧਾਰਣਾ ਸੀ.
the virgin birth of jesus was an almost universally held belief among christians from the 2nd until the 19th century.

ਇਹ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇਸਾਈ ਈਸਾਈ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ “ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਸੀ” ਨਿਕਿਨ ਧਰਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸੂਲ ਧਰਮ ਹੈ।
it is included in the two most widely used christian creeds, which state that jesus "was incarnate of the holy spirit and the virgin mary" the nicene creed in what is now its familiar form and the apostles' creed.

ਮੱਤੀ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਵਿਚ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਯਸਾਯਾਹ 7 14 ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਯਸਾਯਾਹ 7 14 ਵਿਚ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲਮਾ “ਜਵਾਨ "ਰਤ” ਦਾ “ਕੁਆਰੀ” ਵਜੋਂ ਗ਼ਲਤ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ.
the gospel of matthew describes mary as a virgin who fulfilled the prophecy of isaiah 7 14, mistranslating the hebrew word alma "young woman" in isaiah 7 14 as "virgin", though.

ਮੱਤੀ ਅਤੇ ਲੂਕਾ ਦੀ ਇੰਜੀਲ ਦੇ ਲੇਖਕ ਯਿਸੂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਦਾ ਯਿਸੂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ “ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ” ਨਹੀਂ ਸੀ।
the authors of the gospels of matthew and luke consider jesus' conception not the result of intercourse and assert that mary had "no relations with man" before jesus' birth.

ਮੀਟ 1 18 ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਨੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਯੂਸੁਫ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੁਆਰਾ.
mt 1 18 this alludes to the belief that mary conceived jesus through the action of god the holy spirit, and not through intercourse with joseph or anyone else.

ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਜਾਂ ਡੋਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਧਾਰਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
the doctrines of the assumption or dormition of mary relate to her death and bodily assumption to heaven.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਨ 1950 ਵਿੱਚ ਮਿificਨੀਫੈਂਟਿਸੀਸਿਮਸ ਡਿusਸ ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਪਿiusਸ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the roman catholic church has dogmaically defined the doctrine of the assumption, which was done in 1950 by pope pius xii in munificentissimus deus.

ਚਾਹੇ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਮੁਨੀਫੈਂਟਿਸਿਮਸ ਡਿusਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
whether the virgin mary died or not is not defined dogmatically, however, although a reference to the death of mary are made in munificentissimus deus.

ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਵਿੱਚ, ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡੋਰਮੀਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
in the eastern orthodox church, the assumption of the virgin mary is believed, and celebrated with her dormition, where they believe she died.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਨਿਰੋਲ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੋਪ ਪਯੂਸ ਨੌਵਾਂ ਦੁਆਰਾ 1854 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਾਬਕਾ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਅਰਥਾਤ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਉਸੇ ਪਲ ਤੋਂ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਪਾਪ ਦੇ ਦਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਰਹੀ ਸੀ।
roman catholics believe in the immaculate conception of mary, as proclaimed ex cathedra by pope pius ix in 1854, namely that she was filled with grace from the very moment of her conception in her mother's womb and preserved from the stain of original sin.

ਲੈਟਿਨ ਚਰਚ ਵਿਚ 8 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
the latin church has a liturgical feast by that name, kept on december 8.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਾਪ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਦੇ "ਮੂਲ ਪਾਪ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਯੂਨਾਨੀ ਪਦ ਅਰਥਸੈਨੀਅਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
orthodox christians reject the immaculate conception dogma principally because their understanding of ancestral sin the greek term corresponding to the latin "original sin" differs from the augustinian interpretation and that of the catholic church.

ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮਰਿਯਮ ਦੀ ਅਸਲ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਕੁਆਰੀਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵੀ.
the perpetual virginity of mary asserts mary's real and perpetual virginity even in the act of giving birth to the son of god made man.

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਏਵਰ-ਵਰਜਿਨ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਰਿਯਮ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਕੁਆਰੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਚਮਤਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the term ever-virgin greek ‚ is applied in this case, stating that mary remained a virgin for the remainder of her life, making jesus her biological and only son, whose conception and birth are held to be miraculous.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਏਂਜੈਲਿਅਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਰੁਤਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਿਸੂ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਜੋਸੇਫ ਬਿਟਰੋਥੈੱਡ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਸਨ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲਾਤੀਨੀ ਪਿਤਾ ਜੀਰੋਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਯਿਸੂ ਦੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ.
while the orthodox churches hold the position articulated in the protoevangelium of james that jesus' brothers and sisters are older children of joseph the betrothed, step-siblings from an earlier marriage that left him widowed, roman catholic teaching follows the latin father jerome in considering them jesus' cousins.

ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਚਿਤਰਣ ਐਡਿਟ ਮਰਿਯਮ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨ godਫ ਗੌਡ 2014 ਫਿਲਮ ਈਮੇਜ਼ ਗੈਲਰੀ ਐਡੀਟ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਐਡੀਟ ਕਲਾਉਦੀਓ ਮੋਂਟੇਵਰਡੀ ਵੇਸਪ੍ਰੋ ਡੀਲਾ ਬੀਟਾ ਵੇਰਜਿਨ 1610 ਜੋਹਾਨ ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਬਾਚ ਮੈਗਨੀਫਿਕੇਟ 1723, ਰੇਵ.
cinematic portrayalsedit mary has been portrayed in various films and on television, including son of god 2014 film image galleryedit musicedit claudio monteverdi vespro della beata vergine 1610 johann sebastian bach magnificat 1723, rev.

1733 ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਸ਼ੂਬਰਟ ਐਵੇ ਮਾਰੀਆ 1835 ਚਾਰਲਸ ਗੌਨੌਡ ਐਵੇ ਮਾਰੀਆ 1859 ਹੋਰ ਵੇਖੋ ਸੰਪਾਦਨ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ਐਡਿਟ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਐਡੀਟ ਚੈਪਟਰ ਮਰਿਯਮ ਕੁਰਾਨ ਮੈਰੀਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਰੀ ਪੇਜ ਮੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਯੀਸ਼ੂ ਦੀ ਮਾਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡਕੈਟਲ ਕੈਟਾਲਾਗ ਚਰਚ ਫਾਦਰਸ ਆਫ ਸਿਨਲੈਸ ਕੁਦਰਤ. ਮੈਰੀ ਚਰਚ ਫਾਦਰਜ਼ ਦੀ ਮੈਰੀ ਮੈਰੀ ਬਾਈਬਲਿਕ ਪਰਿਪੇਖ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕ ਵਰਜਿਨਿਟੀ 'ਤੇ ਮਰਿਆਲਿਸ ਕਲੈਟਸ ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸੰਘਾ 9 ਦਸੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ ਡਿਆ ਹੈਂਡ੍ਰਿਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ 2000 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ.
1733 franz schubert ave maria 1835 charles gounod ave maria 1859 see alsoedit referencesedit further readingedit external linksedit chapter mary in the quran marilogical society of america university of mary page works by or about mary, mother of jesus in libraries worldcat catalog church fathers on the sinless nature of mary church fathers on the perpetual virginity of mary mary biblical perspective marialis cultus dia mirza sangha born dia handrich on 9 december 1981 is an indian model, actress, producer and beauty queen who won the miss asia pacific 2000 title.

ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ' ਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ 'ਚ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
mirza has primarily worked in bollywood and is known in media for her social work.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਾਹਿਲ ਸੰਘਾ ਨਾਲ ਇਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾ bਸ ਬੌਨ ਫ੍ਰੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ ਹੈ.
she co-owns a production house born free entertainment with her husband sahil sangha.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਲਵ ਬਰੇਕਅਪ ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
their first film, love breakups zindagi, was released on 7 october 2011.

ਮੁੱlyਲੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
early and personal life mirza was born in india.

ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਫਰੈਂਕ ਹੈਂਡ੍ਰਿਚ, ਜਰਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਰਪੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿichਨਿਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ.
her father, frank handrich, was a german christian graphic and industrial fair designer, architect, artist and interior designer based in munich.

ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਦੀਪਾ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਲੈਂਡਸਕੇਪਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਲੰਟੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
her mother, deepa, is a bengali hindu who is an interior designer, landscaper and currently does social work as a volunteer to help alcoholics and drug addicts.

ਜਦੋਂ ਦੀਆ ਸਾ -ੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ.
when dia was four-and-a-half years old, her parents got divorced.

ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੀਆ ਤਦ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਤਾ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
immediately afterwards, her mother married ahmed mirza, an indian muslim from hyderabad, and dia then only a toddler was given the surname of her step-father.

ਦਿਆ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਤਾ ਦੀ 2003 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
dia's step-father also died in 2003.

ਜਦੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਖੈਰਤਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੀਆ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਨਿਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਇੱਕ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਨ ਜੀਡੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਚਲਦਾ ਸੀ.
when living in khairatabad, hyderabad city, dia initially attended vidyaranya high school, a co-ed institution run partly based on the teachings of jiddu krishnamurti.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ, ਦੀਆ ਨੂੰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇਕ ਉਪਨਗਰ ਖੈਰਤਾਬਾਦ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ, ਨਸਰ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
later, at the insistence of her step-father, dia was shifted to nasr school, a muslim educational institution also located in khairtabad, a suburb of hyderabad.

ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੀਆ ਨੇ ਸਟੈਨਲੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
after finishing school, dia attended stanley junior college and completed her graduation in bachelor of arts from ambedkar open university, hyderabad.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਸਾਥੀ ਸਾਹਿਲ ਸੰਘਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ.
in april 2014, she got engaged to her longtime business partner sahil sangha.

ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਘਾ ਨੇ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਚਤਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਾਰ ਹਾhouseਸ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।
mirza and sangha got married on 18 october 2014 at her husband's sprawling farmhouse in chattarpur on the outskirts of delhi.

ਜੀਵਨੀ ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਫਰਮ ਨੀਰਜ ਦੇ ਮਲਟੀ-ਮੀਡੀਆ ਸਟੂਡੀਓ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ.
biography dia mirza worked while in college as a marketing executive for a media firm, neeraj's multi-media studio.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਲਿਪਟਨ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਆਈਸ ਕਰੀਮ, ਇਮਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਲਈ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ.
at the same time she modeled for print and tv commercials for brands like lipton, wall's ice cream, emami and many more.

ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਜਿੱਤੀ ਸੀ.
she won miss asia pacific in 2000.

ਮਿਰਜ਼ਾ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਕੇ ਆਰਟਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।
mirza wanted to complete her graduation in arts by correspondenn the miss asia pacific competition, modelling assignments, travelling and training.

ਕੰਮ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ.
she could not complete her graduation due to being busy at work.

ਉਸਨੇ nyu ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ.
she studied at nyu.

ਉਸਨੇ ਰਹਿਨਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਰਾਹੀਂ ਡੈਬਿ. ਕੀਤਾ ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
she debuted through rehnaa hai terre dil mein which could not do well at the box office.

ਫੇਰ ਉਹ ਦਮ, ਦੀਵਾਨਪਨ, ਤੁਮਕੋ ਨਾ ਭੂਲ ਪਾਂਗੇ, ਤੁਮਸਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾ ਏ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪਰਿਣੀਤਾ, ਦੁਸ, ਲਾਗੇ ਰਹਿਓ ਮੁੰਨਾਭਾਈ, “ਸਲਾਮ ਮੁੰਬਈ” ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
then she appeared in movies like dum, deewanapan, tumko na bhool paayenge, tumsa nahin dekha a love story, parineeta, dus, lage raho munnabhai, "salam mumbai".

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ.
she has garnered a lot of praise for her social work.

ਹਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਆਈਫਾ 2012 ਗ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
she got an iifa 2012 green award for her contribution towards green environment.

ਉਸਨੇ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਐਚਆਈਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਕੈਂਸਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਪੇਟਾ, ਏਡੀਏਪੀਟੀ, ਸੀਆਰਵਾਈ ਉੱਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ।
she has done awareness campaigns on prevention of female foeticide, hiv awareness, the cancer patients aid association, peta, adapt, cry.

ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
she publicly supported the naramada bachao andolan.

ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ.
she has written articles for hindustan times and other publications.

ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਦੇ ਉਲਟ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
film career mirza made her cinematic debut with rehnaa hai terre dil mein opposite r. madhavan.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਪਰਿਣੀਤਾ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜੋ ਇਕ ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੈ.
later, she appeared in parineeta, a vidhu vinod chopra production.

2012 ਵਿਚ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੀ ਪੰਚ ਅਧਿਆਏ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਜ਼ਮਾ ਲਈ.
in 2012, mirza tried her luck into regional cinema with bengali filmmaker pratim dasgupta's paanch adhyay.

ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਵਾਲੀ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the movie turned out to be a success and was selected by film festivals in india and across the world.

ਉਹ ਫਿਲਮ 'ਡਸ ਐਂਡ ਫਾਈਟ ਕਲੱਬ' ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।
she appeared in the films dus and fight club.

ਐਸਿਡ ਫੈਕਟਰੀ ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ actorਰਤ ਅਦਾਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਗੈਂਗਸਟਰ ਫੇਮ ਫੈਟੇਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਲਮ ਇਕ ਅਸਫਲ ਰਹੀ.
she was the only female actor among the six key characters acid factory, in which she played a gangster femme fatale, but the film was a failure.

ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਗਲਾ ਜੌਨੀ ਮਸਤਾਨਾ, ਬਿੱਟਸ ਅਤੇ ਟੁਕੜੇ, ਕਯਾਨਾਤ, ਬਿਧਤਾਰ ਲੇਖਾ ਅਤੇ ਫੈਮਿਲੀਵਾਲਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏਗੀ.
mirza will next be featuring in johny mastana, bits and pieces, kayanat, bidhaatar lekha and familywala.

ਟਾਈਟਲਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ ਫੇਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2000 ਦੀ ਦੂਜੀ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ 2000 ਵਿਚ ਭੇਜੀ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
titles mirza was a second runner up at femina miss india 2000 and was subsequently sent to miss asia pacific 2000, where she won.

ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਮਿਸ ਬਿ beautifulਟੀਫਾਈਲ ਸਮਾਈਲ, ਮਿਸ ਏਵਨ ਅਤੇ ਮਿਸ ਕਲੋਜ਼-ਅਪ ਸਮਾਈਲ ਵੀ ਜਿੱਤੀ.
she also won miss beautiful smile, miss avon and miss close-up smile in miss india.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 3 ਦਸੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਏਸ਼ੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਹ 29 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਈ।
when she won the miss asia pacific title on 3 december 2000 in manila, philippines, she became the first indian to win this title in 29 years.

ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਜੈਂਟ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਲਾਰਾ ਦੱਤਾ ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਿਸ ਵਰਲਡ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।
she completed the hat-trick of india winning international pageants in the year 2000 lara dutta won the miss universe title and priyanka chopra won the miss world title in the same year.

ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਕੈਂਸਰ ਰੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਸਪੈਸਟਿਕਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਐੱਚਆਈਵੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ, ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਪੇਟਾ, ਸੀਆਰਵਾਈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਗ੍ਰੀਨਾਥਨ ਦੇ ਯਤਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਠੋਸ ਹੱਲ ਲੱਭੋ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ ਦੁਆਰਾ “ਡੇਕੇ koੇਕੋ” ਕਿਤਾਬ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾਈ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ।
community services and activism mirza has been involved with cancer patients aid association, spastics society of india, and has worked extensively with government of andhra pradesh to spread hiv awareness, prevention of female foeticide, peta, cry and most recently the ndtv greenathon an effort to find tangible solutions against pollution and book, "deke dheko" by radio mirchi a campaign initiated to collect books for underprivileged children .

ਉਸਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ੌਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
her other hobbies include writing, reading, painting, pottery, horse riding and theatre.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ।
she has written several articles for the hindustan times and other publications as a guest writer.

ਉਹ ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਦਿਹਾਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
she is on the board of the coca-cola foundation that works towards development in rural india.

ਉਹ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਲੀਵ ਮੀ ਮੈਨੂੰ ਅਲੋਨ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ.
she is associated with campaigns such as sanctuary asia's leave me alone and female foeticide.

ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲਖਨ in ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸ waਫ ਵੇਲਜ਼ ਜੁਆਲੋਜਿਕਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੀਤਾ ਸ਼ਾਖ ਅਪਣਾਏ ਸਨ।
she recently adopted two cheetah cubs at the prince of wales zoological park in lucknow.

ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਡੈਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਮੂਹ ਨਰਮਦਾ ਬਚਾਓ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ।
mirza, along with aamir khan publicly expressed support for the narmada bachao andolan, a group protesting the building of a dam.

ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਖਿਲਾਫ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
this aroused the ire of political activists from the bharatiya janata party, who led a protest march against the actress.

ਦੀਆ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਆਈਫਾ 2012 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।
dia won the green award at iifa 2012 for spreading awareness about environment-related issues.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ 'ਤੇ ਰੋਕ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੈਂਡ ਲਈ ਬਾਡੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
along with these, mirza has endorsed for the body shop for their stand on the ban on animal testing and propagation of recycled packaging and natural products.

ਉਹ ਪੈਨਸੋਨਿਕ ਲਈ ਈਕੋ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ.
she is the eco ambassador for panasonic.

ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
mirza has been felicitated at award functions for her active involvement in social and environmental issues.

ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਧਾਰਤ ‘ਸਵੱਛ ਸਾਥੀ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
she has been named the ambassador for the swachh bharat mission's youth-based 'swachh saathi' programme.

ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ, ਅਦਾਕਾਰਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੈਸ਼ਨਾਂ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸਫਾਈ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇਗੀ.
as an ambassador, the actress would interact with school and college students from across the country through awareness sessions, community cleaning activities and motivational videos.

ਪੁਰਸਕਾਰ 2002 ਵਿਜੇਤਾ, ਸਰਬੋਤਮ ਡੈਬਿ reh ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਜੇਤੂ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ, ਸਰਬੋਤਮ ਡੈਬਿ new ਨਵਾਕਾਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਦਿਲ ਮੈਂ ਨਾਮਜ਼ਦ, ਬਹਾਲੀ ਫਿਲਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਵੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਹਿਨਾ ਹੈ ਤੇਰੀ ਦਿਲ ਮੈਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਲਈ ਪਰਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਬਹੁਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ newਰਤ ਨਿcomeਕਮਰ ਦੀਵਾਨਾਪਨ ਨਾਮਜ਼ਦ, ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਹਿਲਾ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਮੈਂ 2005 ਜੇਤੂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸੁੰਦਰਤਾ 2011 ਵਿਜੇਤਾ ਲਈ ਮਹਾਨ achieਰਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿਜੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਜ ਲਈ ਗ੍ਰੀਨ ਗਲੋਬ ਆਨਰ, ਵਿਮੈਨ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ 2012 ਜੇਤੂ, ਜੈਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਟਿਓ ਵਿਸ਼ਵ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਕਿਸਰ, ਪੰਚ ਅਧਿਆਇ ਜੇਤੂ, ਆਈਆਈਐਫਾ ਗ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਟੂਵਰਡਜ਼ ਟੂ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਅ ਗ੍ਰੀਨਰ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ 2013 ਜੇਤੂ,ਈਕੋ ਕ੍ਰੂਸੇਡਰ theਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਫਿਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਜਿਓਸਪਾ ਏਸ਼ੀਆਸਪਾ ਇੰਡੀਆ ਅਵਾਰਡ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
awards 2002 winner, zee cine awards for best debut rehnaa hai terre dil mein winner, bollywood movie award for best debut newcomer rehnaa hai terre dil mein nominated, screen awards for most promising female newcomer rehnaa hai terre dil mein nominated, screen awards for most promising female newcomer deewaanapan nominated, popular award for the best debut female rehnaa hai terre dil mein 2005 winner, great women achiever award for beauty 2011 winner, green globe honor for extraordinary work by a public figure winner, women's achievement award 2012 winner, the jaipur internatio kisser of the world for best actress award paanch adhyay winner, iifa green award for contribution towards a greener environment 2013 winner, the sixth geospa asiaspa india awards for eco crusader of the year filmography machhiwara sahib is one of the developing cities in the ludhiana district of the indian state of punjab.

ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਚਰਨ ਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
machhiwara is famous for gurudwara sri charan kanwal sahib associated with guru gobind singh and named after the guru's feet that are compared to the lotus flower.

ਇਤਿਹਾਸ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਛੀ ਮੱਛੀ ਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
history machhiwara name came from machhi fish wara ground .

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦਾ ਵਹਾਅ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ।
machhiwara used to be a tiny fishing village on the edge of satluj river in ancient times, but satluj river's flow changed with time.

ਹੁਣ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਤੋਂ 13 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ.
now satluj river runs 13 km away from machhiwara.

ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 15 ਮਈ 1555 ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਜਦੋਂ ਹੁਮਾਯੂੰ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫਰਵਰੀ 1555 ਵਿਚ ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
battle of machhiwara 15 may 1555 between humayun and afghans when humayun was struggling to regain his power on india, humayun captured lahore in february 1555.

ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਟੁਕੜੀ ਨੇ ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
another detachment of his forces captured dipalpur.

ਅੱਗੇ, ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤ ਵੰਡ ਸਰਹਿੰਦ ਵੱਲ ਵਧ ਗਈ.
next, the mughal army occupied jalandhar and their advanced division proceeded towards sirhind.

ਸਿਕੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ 30,000 ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਸੀਬ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤਾਰਤ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭੇਜੀ ਪਰ ਉਹ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਏ।
sikandar shah suri sent a force of 30,000 horses with naseeb khan and tatar khan but they were defeated by the mughal army in a battle at machhiwara.

ਰਾਣਾ hoਧੋ ਸਿੰਘ ਘੋਰਵਾਹਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਰਾਣਾ hoਧੋ ਸਿੰਘ ਘੋੜਵਾਹਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਹਿਨ ਫਿਲੌਰ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਅਤੇ ਰਹੀਮਬਾਦ ਨੂੰ ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਾਗੀ ਜਨਰਲ ਬੈਰਮ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ।
rana udho singh ghorewaha this town was owned by rana udho singh ghorewaha who received rahon phillaur machhiwara and rahimabad as a jagir from akbar the great in return for his capturing of the rebel general bairam khan.

ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹਾਕਮ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 310,000 ਏਕੜ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰਸ਼ੰਕਰ ਰਾਹੋਂ ਫਗਵਾੜਾ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਫਿਲੌਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
his ancestors were the ruler of darhak mahal having an area of 310,000 acres including gharshankar rahon phagwara nawashahr and phillaur.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਜਦੋਂ ਸਮਰਾਟ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
guru gobind singh and machhiwara when emperor aurangzeb's army attacked the fortress of chamkaur sahib, guru gobind singhji successfully resisted their onslaught and slipped away into the forests of machhiwara.

ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਦੀ ਹਵਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਸ਼ਤੂਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਬਚਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਬੀ ਵਜੋਂ ਭੇਸ ਵਿਚ ਲਿਆ।
the mughal forces got wind of his whereabouts and guru gobind singhji was saved by two of his muslim pashtun devotees who disguised him as their muslim prophet.

ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਅਰਾਮ ਕੀਤਾ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਖੜਾ ਹੈ. ਇਥੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਵਿੱਚ 4 ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਹਨ.
the place where the guruji rested is where the gurudwara stands today.there are 4 gurudawars sikh temple in machhiwara.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ "ਮਿੱਤਰ ਪੇਅੜਾ ਨੂ ਕੀਹਾਣਾ" ਲਿਖਿਆ।
when guru gobind singh ji was in machhiwara he wrote "mitar payara nu kehana" in the forest of machhiwara.

ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ.
machhiwara is a famous destination for sikh pilgrims.

13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਥੇ ਵਾਸ਼ਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਸ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
13 april every year there is a bis festival of vashaki celebrated.

ਸਭਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
another sikh religious festival of sabha is held on december every year.

ਭੂਗੋਲ ਮਾਛੀਵਾੜਾ 30 ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography machhiwara is located at 30.

76.
76.

30.91 76.2.
30.91 76.2.

ਇਸ ਦੀ elevਸਤਨ ਉੱਚਾਈ 262 ਮੀਟਰ 859 ਫੁੱਟ ਹੈ.
it has an average elevation of 262 metres 859 feet .

ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਲੂਡੀਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 38 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਦੀਗੜ ਤੋਂ 69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
machhiwara is located 38 km northeast of ludhiana city and 69 km west of capital city of chandigarh.

ਇਹ ਸਮਰਾਲਾ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੂਡੀਆਣਾ ਚੰਡੀਗੜ ਰਾਜਮਾਰਗ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it lies only 9 km from samarala, which is situated on the ludhiana chandigarh highway.

ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 24,916 ਹੈ.
demographics as of 2011 india census, machhiwara had a population of 24,916.

ਪੁਰਸ਼ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 13,102 ਅਤੇ 11ਰਤਾਂ 11,814 ਹਨ.
males constitute 13,102 of the population and females 11,814.

ਕਸਬੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਜਾਟ ਕਬੀਲਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਤੇ ਵੜੈਚ ਹੈ।
the major jat clan in the town is dhaliwal, and waraich.

ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਖਰਤਾ ਕਰੀਬ 77 77.44% ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ liteਰਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 69 69..2.2% ਹੈ।
machhiwara has male literacy is around 77.54% while female literacy rate is 69.29%.

ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਸਟੇਜ' ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖੇਡੇ ਗਏ ਹਿੰਦੂ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਰਾਮ-ਲੀਲਾ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ 9 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
dussehara the hindu festival of dushera is celebrated with a larger crowd in the month of october every year after consecutive 9 days of ram-lila life story of hindu god ram played during the night time on stage .

ਹਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ‹.
references professor puran singh punjabi ‹.

ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸੀ।
was a punjabi poet, scientist and mystic.

ਪੋਥੋਹਾਰ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਇਕ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜੰਮੇ, ਉਹ ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
born in pothohaar, now in pakistan, in an ahluwalia khatri family, he is acclaimed as one of the founders of modern punjabi poetry.

ਉਸਨੇ 1897 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1900 ਤੋਂ 1903 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿੱਚ ਟੋਕਿਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
he passed his matriculation examination at the mission high school rawalpindi in 1897 and, after obtaining a scholarship for the years 1900 to 1903, obtained a degree in industrial chemistry from tokyo university in pharmaceutical sciences.

ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਜਨਮੇ ਸਿੱਖ, ਉਹ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਪਾਨੀ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਕ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਏ। 1912 ਵਿਚ.
though a born sikh he became a buddhist bhikshu and a sanyasi under influence of ukakura a japanese buddhist monk and swamy ramtirath respectively before he finally got settled as a sikh mystic when he came under influence of bhai vir singh during a sikh educational conference meeting at sialkot in 1912.

ਰਹੱਸਮਈ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਪਾਨੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਵਾਲਟ ਵ੍ਹਾਈਟਮੈਨ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਭਾਈ ਵੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲ ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਸਥਾਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ.
as mystic four crucial japanese experience, his encounter with the american poet walt whitman, his discipleship of svami ram tirath, and his meeting with the sikh saint bhai vir permanent marks on his impressionable mind.

ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸੁਵਿਧਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
as a student in japan, he had imbibed the ethos and aesthetics of a beautiful people.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਰਸਮ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਮੋਹਕ ਰਿਹਾ ਸੀ.
he had been wholly charmed by their ritual and ceremony, industry and integrity.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਲੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦਾ ਉਪਾਸ਼ਕ ਬਣਾਇਆ.
the openness of their nature and the holiness of their heart's responses made him forever a worshipper of life's largeness and generosities.

ਉਹ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਓਕਾਕੁਰਾ ਕੱਕੂਜ਼ੋ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸੁਹਜਵਾਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
he was greatly influenced by the romantic aestheticism of okakura kakuzo, japanese artist and scholar.

ਵੌਲਟ ਵ੍ਹਾਈਟਮੈਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਛੱਡੀ ਸੀ.
walt whitman, the american poet, had left a deep impression on his poetics and practice as on his world view.

ਇਹ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇਕ ਗੂੰਜ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ.
it was in japan that he came under the spell of ram tirath, who regarded puran singh as an echo or image of his own self.

ਇਸ ਜਾਦੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇੰਨੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ ਕਿ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਇਕ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬਣ ਗਿਆ.
the power of this spell was so strong that puran singh turned a monk.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਖਰਕਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡੂੰਘਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
although he eventually graduated to sikhism, this was much too profound an experience to be entirely washed out of his consciousness he subsumed it in the dialectics of his guru's creed.

ਸੰਨ 1912 ਵਿਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਤਾਈ ਰੂਹ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਗਵਾਚਿਆ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
the meeting with bhai vir singh in 1912 at sialkot proved the final turn of a spinning soul in search of certitude it was after this meeting that he regained his lost faith in sikhism.

ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਭਟਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫਟ ਰਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
perhaps he had strayed to return with greater vigour and conviction his bursting creative energy had now found its focus and metier.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਈਸ਼ਰ ਦਾਸ ਅਤੇ ਰਾਏ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਥ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
as scientist puran singh started the distillation of essential oils in lahore in association with ishar das and rai bahadur shiv nath.

ਉਸਨੇ ਥੈਮੋਲ, ਅਤੇ ਸੌਫ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
he prepared thymol, and fennel and lemon oils.

ਆਪਣੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਭੱਠੇ demਹਿ-.ੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡੇਹਰਾ ਦੂਨ ਚਲੇ ਗਏ।
owing to deceitful dealings on the part of his partners, he threw up the business and, in a fit of temper, demolished the kilns and migrated to dehra dun .

ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।
he stayed there,for some time with a disciple of svami ram tirath.

ਛੇਤੀ ਹੀ ਦਸੰਬਰ 1904 ਵਿਚ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਡਾਇਮੰਡ ਵੀਜੇ ਹਿੰਦੂ ਟੈਕਨੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਾਸਿਕ ਥੰਡਰਿੰਗ ਡਾਨ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
soon he came back in lahore in december 1904 and joined diamond v.j.hindu technical institute as principal.he restarted his monthly thundering dawn from lahore.

ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ, ਹਰ ਦਿਆਲ ਅਤੇ ਖੁਦਾਦਾਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
his contacts with revolutionaries, har dayal and khudadad, also go back to these days.

ਉਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1906 ਵਿਚ ਦੋਇਲਾ ਦੇਹਰਾ ਦੂਨ ਵਿਖੇ ਸਾਬਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਫੈਕਟਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਨੇ ਤਿਹਾੜੀ ਦੇ ਇਕ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅਪਰੈਲ 1907 ਵਿਚ ਵਣ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਡੇਹਰਾ ਡੂਨ ਵਿਖੇ ਜੰਗਲਾਤ ਰਸਾਇਣ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। 1918 ਵਿਚ.
he resigned the principalship in november 1906 to establish at doivala dehra dun a factory for soapmaking but soon sold it off to a minister of tihri to join in april 1907 as a forest chemist at the forest research institute, dehra dun, from where he sought retirement in 1918.

ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਪਟਿਆਲੇ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।
he had stints in the princely states of patiala and gwalior.

ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿਖੇ ਉਸਨੇ ਝੁਲਸਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰੂਥਲ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਰੋਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਪਟਸ ਦੇ ਇਕ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ asਸਪੇਸ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
at gwalior he turned the scorching desert into a fragrant oasis of rosha grass and eucalyptus, interspersed with fruit trees.

ਉਸਨੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿਖੇ ਸਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਦੀ ਸੂਰੇਆ ਵਿਖੇ ਖੰਡ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਖੰਡ ਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਚੀਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ discoveredੰਗ ਲੱਭਿਆ.
he gave up his appointment at gwalior to join sir sundar singh majithia's sugar factory at surayya where he discovered a special method for purifying sugar without mixing it with charred bones.

1926 ਵਿਚ, ਇਹ ਨਨਕਾਣਾ ਸਹਿਰ ਨੇੜੇ ਚੱਕ 73 ਵਿਖੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੋਸ਼ ਘਾਹ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਲੀਜ਼' ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇਕ ਪਲਾਟ ਮਿਲੀ।
in 1926, he moved over to chakk 73, near nankana sahih, where he got a plot of land on lease from the punjab government to grow rosha grass on a commercial scale.

1928 ਵਿਚ, ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਇਕ ਚੰਗਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
in 1928, his plantation suffered a healer loss owing to floods.

ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਖਰੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
yet he rejoiced that he had been able to salvage the manuscripts of his books.

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੇ ਰਾਹਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ.
he took his losses in a philosophical spirit and wrote a poem expressing relief at the devastation of his property which had rid him of many of his worries.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ.
a poet and a literary person puran singh's achievements in both science and literature fields are equally significant.

ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੇ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ, ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਘਰ ਨੂੰ ਤੋਰਿਆ.
he spent a great deal of his time on his scientific experiments and gave his time freely to visitors, monks and revolutionaries, who thronged his hospitable home from different parts.

ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਾ ਸੀ.
he was a lover of nature and beauty, and wrote beautiful and tender poetry both in english and punjabi.

ਖੁੱਲੇ ਅੱਸਮਨੀ ਰੰਗ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ €, ‚, - - - -, -‹ - ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ “ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ” ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ “ਜਾਵਾ ਪੰਜਾਬ” ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੌਤ ਨੂ ਮਖੌਲਨ ਕਰਨ ਮਾਰਨ ਤੇ ਕੋਈ ਹਿੰਮਤ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਰਮਾਂ ਗੁਲਾਮੀ ਜਾਨ ਕਨ ਗੁਲਾਮੀ ਜਾਨ ਆਂ ਹੈਂ ਮਨ ਹੀ ਹੈ ਮਨ ਹੀ ਹੈ ਜਾਨ ਜਾਨ ਹੈਂ 1930 ਵਿਚ, ਉਹ ਤਪਦਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾ ਦੂਨ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਠਹਿਰਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਜਿਥੇ 31 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
aad an example from khulle asmani rang his punjabi verse is given € ˆ €, ‚, — — - - , , ‹- ‹ € another example from "khulle maidaan" in punjabi verse on jawaan punjab ih beparwah punjab de maut noo makhaulan karan maran theen nahin dared piaar naal ih karan gulamee jaan koh aapnee vaar dinde par tain naa mannan kise dee khalo jaan dangaan modhe te khalaar ke mannan bas aapnee javaanee de zor noo aakharkhaand, albele,dhur theen satguraan de azaad keete ih bande punjab naa hindoo naa musalmaan punjab saraa jeendaa guraan de naan te in 1930, he fell ill with tuberculosis and had to leave this world during stay at dehra dun where he died on 31 march 1931.

ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਸਨੇ 1923 ਵਿਚ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ, ਖੁੱਲੇ ਘੁੰਡ 1923 ਅਤੇ 1926 ਵਿਚ ਖ਼ੁਲੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ।
works he composed three volumes of punjabi poetry khule maidan in 1923, khule ghund 1923 and khule asmani rang blue colours of the in 1926.

ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਫਤ ਆਇਤ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ, ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
his poetry was composed in free verse and explored the experience of villagers, peasants and the poor.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਦਿ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਆਫ਼ ਦਿ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ 1921, ਅਨਸਟ੍ਰਾਂਗ ਬੀਡਜ਼ 1923, ਦਿ ਸਪਿਰਟ ਆਫ਼ entalਨਟਲ ਕਵਿਤਾ 1926, ਪੰਜਾਬੀ, ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ, ਖੁੱਲੇ ਘੁੰਡ 1923, ਖੁਲੇ ਲੇਖ 1929, ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ 1927.
among his famous works in english are the sisters of the spinning wheel 1921 , unstrung beads 1923 , the spirit of onental poetry 1926 in punjabi, khulhe maidan, khulhe ghund 1923 , khulhe lekh 1929 , and khulhe asmani rang 1927 .

ਸੱਤ ਟੋਕਰੀਆਂ ਗੱਦ ਕਵਿਤਾਵਾਂ.
seven baskets of prose poems.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਦ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਟੈਨ ਮਾਸਟਰਜ਼, ਦਿ ਸਪਿਰਟ ਬਰਨ ਪੀਪਲ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਲੇਖ, 1929 ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕੰਨਿਆ ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ ਹਨ।
among his prose writing published works are the book of ten masters,the spirit born people,swami rama in english and khulle lekh 1929 in punjabi and kanya daan te hor lekh in hindi..

ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
besides what has seen the light of the day, some work of greater magnitude and most likely of a maturer and more comprehensive level of experience still remains unpublished.

ਇਸ ਅਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਚਨਾ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਿੱਖ ਹਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸੀਨਾ, ਦੀਆਂ ਇਕ ਉਪਨਿਆਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਲੇਖਕ ਉਪ-ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ.
of this unpublished work the two most considerable are spirit of the sikh, that is of the nature of a voluminous series of moments of spiritual vision growing out of the teachings of guru nanak and his holy successors, and prakasina, a novel, which as the author says in the sub-title, is the story of a buddhist princess.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖਰੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
both these came in manuscript form to the punjabi university, which has a project of salvaging whatever of the creative effort of the genius of the punjab falls within the scope of its several departments establishment towards this end.

ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ 1908 ਤੋਂ ਕਿੱਸੇ 1923 ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਆਪ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ 1921 ਅਪਣੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੈਰ 1922 ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, 1923 ਖੁੱਲੇ ਘੁੰਡ, 1923 ਅਣਪੜਕ ਮਣਕੇ 1923 ਬ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਦਿ ਦਿ ਸਕਾਈ 1924 ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 1924 ਨਾਰਗਾਸ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਗੀਤ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 1924 'ਦਸ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 1926 ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ € -, 1926 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਤਮਾ 1926 ਆਤਮਿਕ ਜਨਮ 1922 ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਟੋਕਰੀਆਂ 1928 ਖੁਲ੍ਹੇ ਲੇਖ, 1929 ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਆਤਮਾ € sha ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸਮਾਦ ਬੋਧ - - ਜਗਦੀਅਨ ਜੋਤਨ ਰਹਾਨ 'te posthumous ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫਲਿਕਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ 1967 ਪ੍ਰਕਾਸੀਨਾ, ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ 1980 ਟੈਂਪਲ ਟਿipsਲਿਪਸ 1980 ਦਿ ਸਿੱਖ, ਦਿ ਭਾਗ, 1981 ਦਿ ਦਿ ਸਪਰਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਸਿੱਖ, ਭਾਗ 2 1981 ਆਨ ਮਾਰਗ ਆਨ ਲਾਈਨ ਇੱਕ ਆਤਮਕਥਾ 1982 ਵਾਲਟ ਵ੍ਹਾਈਟਮੈਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੇਰਣਾ 1982 ਰਿਸਰਚ ਪੇਪਰਜ਼ ਹਵਾਲੇ 4.
publications anecdotes from sikh history 1908 sisters of the spinning wheel 1921 an afternoon with self 1922 at his feet 1922 khulhe maidan , 1923 khulhe ghund , 1923 unstrung beads 1923 bride of the sky 1924 the story of swami rama tirtha 1924 nargas songs of a sikh translations of bhai vir singh's poems 1924 the book of ten masters 1926 khulhe asmani rang € — , 1926 the spirit of oriental poetry 1926 spirit born people 1928 seven baskets of prose poems 1928 khulhe lekh , 1929 khalse da adarsh sikhi di atma € € gur shabad vismad bodh - - jagdian jotan ‚ ‚ chup preet da shaihanshaah biopaare € abchali jot jin ke chole ratre charan chhuh kanyadan te hor lekh karna khirya vich punjab das guru darshan laudhe pehar da atam chintan naulakha haar ate hor kahanian sikhi da prena sabot walt whitman zindagi de rahaan 'te posthumous guru gobind singh reflections and offerings 1967 prakasina, a buddhist princess 1980 the temple tulips 1980 the spirit of the sikh, part 1 1981 the spirit of the sikh, part 2 1981 on paths of life an autobiography 1982 walt whitman and the sikh inspiration 1982 research papers references 4.

ਪ੍ਰੋ: ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਰਤਨਵਾਲੀ 2 ਵੋਲ.
prof.puran singh ratanawali 2vol.

, ਐਡ.
ed.

ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਨਾਦ ਪਰਗਾਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2013.
jaswinder singh, naad pargaas, amritsar, 2013.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਆਰਕਾਈਵ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੁਕਸ mp3 ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਪੀ ਡੀ ਐਫ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਵਰਕਸ ਆਫ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ 1881-1931 ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਬਾਨੀ ਡਾ. ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਵਲਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਛੋਟਾ-ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ।
external links works by or about puran singh at internet archive professor puran singh ji books mp3 audio and pdf books life and works of puran singh professor puran singh 1881-1931 founder of chemistry of forest products in india dr. dalip kaur tiwana is a foremost novelist and short-story writer of contemporary punjabi literature.

ਉਸਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀ ਲੇਖਕ ਹੈ.
she has won awards, both regional and national, and is a widely translated author.

ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਡੀਨ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਈ।
she retired as professor of punjabi, and dean, faculty of languages, from punjabi university, patiala.

ਜੀਵਨੀ ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਮਈ 1935 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਬੋਂ ਵਿਖੇ ਇਕ ਚੰਗੀ-ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕੀਅਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
biography dalip kaur tiwana was born on 4 may 1935 in village rabbon in the ludhiana district of punjab in a well-to-do land-owning family.

ਉਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਸਨ।
she was educated at patiala, where her uncle, sardar sahib tara singh sidhu was inspector general of prisons.

ਉਸਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਸੀ.
she had a distinguished academic career.

ਉਸਨੇ ਐਮ.ਏ. ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪੀਐਚਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ theਰਤ ਸੀ।
she got first class first in m.a., and was the first woman in the region to get the phd degree from the panjab university, chandigarh.

1963 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਡੀਨ, ਡੀਨ ਬਣ ਗਏ।
in 1963, she joined the punjabi university, patiala as a lecturer and then went on to become professor and head of the department of punjabi, and dean, faculty of languages.

ਉਹ ਇਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
she was a brilliant teacher and researcher and made a significant contribution to literary and critical studies in punjabi.

ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਯੂਜੀਸੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੀ ਸੀ.
she was also a ugc national lecturer for a year.

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ: ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਡਾ: ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।
she is married to sociologist and poet prof bhupinder singh and has a son dr simranjit singh, who is an assistant professor of electronics and communication at punjabi university.

ਡਾ ਟਿਵਾਣਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਲੇਖਿਕਾ-ਇਨ-ਨਿਵਾਸ ਹੈ।
dr tiwana lives with her family on the campus of punjabi university, patiala, where she is life fellow and writer-in-residence.

14 ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ 2004 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
on 14 october 2015, she returned padma shri award against increasing intolerance in the country.she received this award in 2004 for her contribution to literature and education.

ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਵਲ 1. ਅਗਨੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 2.ਹੋ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਨਾ 3. ਵਾਤ ਹਮਾਰੀ 4.teli da nishan 5.sooraj te ਸਮੰਦਰ 6.doosri seita 7.within ਬਿਨਾ 8. ਸਰਕੰਦਯਾਨ ਦੇਸ 9. ਧੁੱਪ ਛਾਂ ਤੇ ਰੁਖ 10.sabh desha paraya 11 .ਹੈ ਰਾਮ 12.ਲੰਬੀ ਉਦਾਰੀ 13.ਪਿਲੇ ਪੱਟੀਆਨ ਦਾ ਦਾਸਤਾਨ 14.ਹਸਤਖਰ 15.ਪੈਰਚਾਲ 16.ਰਿਨ ਪਿਤਰਨ ਦਾ 17.ਇਰ ਵੀਰ ਮਿਲਦਾਯਾਨ 18.ਲੰਘ ਗੇ ਡਾਰੀਆ 19.ਜੀਮੀ ਪੁਛੈ ਅਸਮਾਨ 20.ਕਥਾ ਕੁੱਕਨੁਸ 21.ਦੁਨੀ ਸੁਹਾਵਾ .ਕਥਾ ਕਹੋ ਉਰਵਸ਼ੀ 23.ਭੋਜਲ 24.ਓਹ ਤਾਣ ਪਰੀ ਸੀ 25.ਮੋਹ ਮਾਇਆ 26. ਜਨਮ ਜੂਏ ਹਰਿਆ 27. ਖੱਡਾ ਪੁਕਾਰੇ ਪੱਤਨੀ 28.ਪੌਨਾਨ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੀ 29.ਖਿਤੀਜ ਤੋ ਪਾਰ 30.teen lok se nyari 31.tumri katha kahi na jaye 32.vichre sabho vaari vaari 33. ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੁੜੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ 1. ਮਾਰੀਅਨ ਸਰਿਆਨ ਕਾਹਨਿਆਣ 2. ਕੀਸ ਦੀ ਧੀ 3. ਸਾਧਨਾ y.ਯਤਰਾ i.ਇਕ ਕੁੜੀ t.ਤੇਰਾ ਕਮਰਾ ਮੇਰਾ ਕਾਮਰਾ p.ਪੰਜਾਣ ਵੀਚਾਰ ਪਰਮੇਸਰ f.ਫੁਲਾਨ ਦੀਨ ਕਾਹਣੀਆਂ 9.ਪੰਚਿਯਾਂ ਦੀਨ ਕਹਾਨੀਅਨ 10 10.ਬਾਬਾਨੀਆਨ ਕਹਾਨੀਆਣ ११.ਪੁੱਤ ਸਪੁੱਤ ਕਰੀਂ paid.ਪਦਣ .k. ਕਾਲੇ ਲੇਖ ਨਾ ਲੇਖ ...ਪਿਹਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਆਤਮਕਥਾ 1.ਨੰਗ ਪਾਇਰਾਣ ਦ ਸਫਰ p.ਪੂਚੇ ਹੋ ਤੋ ਸੁਨੋ e.ਤੇਰੇ ਕੇਵਲ ਸਰੋਕਾਰ j.ਜਿਓਂ ਜੋਗੇ t.ਤੁਰਦਿਆਣ ਟਰਦੀਅਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ 1. ਇਹ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ 2. ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀ ਓਰੀਐਂਟ ਲੌਂਗਮੈਨ 3. ਨੱਕਪਾਈਨ ਐਨ ਬੀ ਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਟਵਿੱਟਲਾਈਟ ਮਾਰਕ 4. ਗੋਲਾ ਮੈਕਮਿਲਨ 5 ਨਦੀਆਂ ਹਨ.
collection novels 1.agni prikhya 2.eho hamara jiwna 3.waat hamari 4.teeli da nishaan 5.sooraj te samandar 6.doosri seeta 7.within without 8.sarkandyaan de des 9.dhupp chhaan te rukh 10.sabh des paraya 11.hey ram 12.lambi udaari 13.peele pattyaan di daastan 14.hastaakhar 15.pairchaal 16.rin pittraan da 17.air wair mildayaan 18.langh gaye dariya 19.jimi puchhay asmaan 20.katha kuknoos di 21.duni suhava baagh 22.katha kaho urvashi 23.bhaujal 24.oh taan pari si 25.moh maaya 26.janam juye haarya 27.khada pukare pattani 28.paunaan di jind meri 29.khitij ton paar 30.teen lok se nyari 31.tumri katha kahi na jaye 32.vichre sabho vaari vaari 33.takhat hazara door kude stories 1.merian saariyaan kahaniyaan 2.kise di dhee 3.saadhna 4.yaatra 5.ik kudi 6.tera kamra mera kamra 7.panjaan vich parmeshar 8.fullan dian kahaniyaan 9.panchhiyaan dian kahaniyaan 10.baabaniyaan kahaniyaan 11.putt saputt karen 12.paidaan 13.kaale likh na lekh 14.athhe pehar biography dr mohan singh diwana autobiography 1.nange pairaan da safar 2.poochte ho to suno 3.tere mere sarokaar 4.jeeun joge 5.turdyaan turdyaan english translations 1.such is her fate punjabi university 2.a journey on bare feet orient longman 3.twilight mark of the nosepin nbt, delhi 4.gone are the rivers macmillan 5.

ਫੀਨਿਕਸ ਯੂਨੀਸਟਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, 6. ਮੈਂ ਕੌਣ ਹੀਰਾ ਪਾਕੇਟ ਬੁਕਸ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਂ. 7. ਅਗਲੀ ਕਹਾਣੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਓਰੀਐਂਟ ਬਲੈਕਸਨ ਨੂੰ ਦੱਸੋ.
the tale of the phoenix unistar, chandigarh 6.who am i diamond pocket books, delhi 7.tell the tale urvashi orient blackswan forthcoming .

ਟਿਵਾਣਾ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਅਤੇ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਦਮਦਾਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the characters in tiwana's novels and short-stories are the downtrodden and the innocent rural folk with suppressed desires and passions.

ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਾਜ਼ੀ ਉਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
tragedy and irony mark the main elements of her fiction.

ਮਾਦਾ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਵੰਦਤਾ ਟਿਵਾਣਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
complex inner duality of the female psyche is the chief theme of tiwana.

ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟਿਵਾਣਾ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
besides her achievement in fiction, tiwana has written two books on literary criticism too.

ugc ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਅਵਾਰਡ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਨਮਾਨਿਤ.
awards academic honored with ugc national lecturership.

ਸਾਹਿਤਕ ਸਰਕਾਰ
literary govt.

ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਵਜੋਂ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਐਵਾਰਡ.
of punjab award for sadhana as the best book of short stories, .

1971 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਵਲ ਲਈ eho ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਨ ਇਹ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ 1969 ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ 1975 ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ vich ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਸਰਕਾਰ.
sahitya akademi award in 1971 for novel eho hamara jivan this our life, 1969 ministry of education and social welfare award for punjaan vich parmeshar in 1975 nanak singh puruskar languages department, govt.

ਨਾਵਲ ਪੀਲੀ ਪਾਟੀਅਨ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ ਅਵਾਰਡ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਸਰਕਾਰ
of punjab for the novel peele patian di dastan gurmukh singh musafir award languages department, govt.

1982 ਵਿਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਵਾਰਡ, 1985 ਵਿਚ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਲਈ ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫਰ, ਪੰਜਾਬ.
of punjab for the autobiography nange pairan da safar in 1982 canadian international association of punjabi authors and artists award, 1985.

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਸਰਕਾਰ
shiromani sahitkar award, languages department, govt.

ਪੰਜਾਬ, 1987
of punjab, 1987.

ਪ੍ਰਮਨ ਪੱਤੜ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ
pramaan pattar from punjab govt.

1989.
1989 .

ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 1991 ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ।
dhaliwal award from punjabi sahit academy, ludhiana, 1991.

ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ, 1993.
best novelist of the decade , punjabi academy, delhi, 1993.

ਕਰਨਾਟਕ, ਨਾਵਲ ਕਥਾ ਕੁੱਕਨਸ ਦੀ, 1994 ਲਈ ਵਾਗਦੇਵੀ ਅਵਾਰਡ, ਭਾਸਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਕਲਕੱਤਾ, ਤੋਂ 1998 ਵਿਚ ਨਾਗਣੀਗੁਦੁ ਥਿਰੂਮਲੰਬਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਸ਼ਾ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਖੇਤਰ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ 1999 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ.
nanjanagudu thirumalamba award for the novel katha kuknus di, karnataka, 1994 vagdevi award for the novel duni suhava bagh from bhartiya bhasha parishad, calcutta, 1998 honored with mata sahib kaur award during the tercentenary celebrations of the birth of the khalsa for outstanding contribution in the field of language, art and literature at anandpur sahib on 11 april 1999.

ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਅਵਾਰਡ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ 2001 ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ ਕਥਾ ਕਹੋ ਉਰਵਸ਼ੀ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ २०० do ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪੰਜਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਜਲੰਧਰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, 2005 ਤੋਂ 2000 ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ।
kartar singh dhaliwal award lifetime achievement from punjabi sahit academy, ludhiana,2000 saraswati samman in 2001 for novel katha kaho urvashi padma shri award in 2004 for literature & education panj pani award from jalandhar doordarshan, 2005.

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ
punjabi sahit rattan award from govt.

ਪੰਜਾਬ, 2008
of punjab, 2008.

ਆਨਰੇਰੀ ਡੀ ਲਿਟ.
honorary d.litt.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤੋਂ.
from guru nanak dev university, amritsar, 2011.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਇਕ ਅਨੇਕ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਬਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
see also list of punjabi authors list of punjabi language poets references the name punjab is a xenonym exonym and the first known mention of the word punjab is in the writings of ibn , who visited the region in the 14th century.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਾਰਿਕ-ਏ-ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ 1580 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ “ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਖ਼ਾਨ” ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the term came into wider use in the second half of the 16th century, and was used in the book tarikh-e-sher shah suri 1580 , which mentions the construction of a fort by "sher khan of punjab".

'ਪੰਜਾਬ' ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਪੰਚ-ਨਾਦ 'ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼' ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the first mentioning of the sanskrit equivalent of 'punjab', however, occurs in the great epic, the mahabharata pancha-nada 'country of five rivers' .

ਅਯੂਲ-ਏ-ਅਕਬਾਰੀ ਭਾਗ 1 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਬਦੁਲ ਫਜ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਦੋ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the name is mentioned again in ain-e-akbari part 1 , written by abul fazal, who also mentions that the territory of punjab was divided into two provinces, lahore and multan.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਨ-ਏ-ਅਕਬਾਰੀ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਇਕ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜਜਦ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
similarly in the second volume of ain-e-akbari, the title of a chapter includes the word panjnad in it.

ਮੁਗਲ ਰਾਜਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਜਾਨਹਗੇਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the mughal king jahangir also mentions the word panjab in tuzk-i-janhageeri.

ਪੰਜਾਬ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਜੇਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੰਜ" ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ", ਅਰਥਾਤ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
punjab, derived from persian and introduced by the turkic conquerors of india, literally means "five" panj "waters" , i.e., the land of five rivers, referring to the five rivers which go through it.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
it was because of this that it was made the granary of british india.

ਅੱਜ, ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਦੋ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਹੈੱਡ ਵਾਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਹਨ।
today, three of the rivers run exclusively in punjab, pakistan, while himachal pradesh and punjab, india have the headwaters of the remaining two rivers, which eventually run into pakistan.

ਇਹ ਜਿਪਸੀ, dsਡਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਘਰ ਹੈ, ਇਥੇ ਗੁਰਜਰਸ, ਅਹੀਰਸ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਸਕਾਈਲੈਕਸ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ, ਹੁਏਨ ਸਾਂਗ ਅਤੇ ਫਾ ਹਿਏਨ ਆਏ ਸਨ.
this is the original home of the gypsies, ods and sadhs, the gurjars, ahirs and khatris here came skylax, alexander, huen tsang and fa hien.

ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਆਰੀਅਨਿਜ਼ਮ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਜ਼ਮ, ਹੈਲਨਿਜ਼ਮ, ਬੁੱਧ, ਇਸਲਾਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
here we saw past the pageant of aryanism, zoroastrianism, hellenism, buddhism, islam, sikhism.

ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੇ ਹਰੇਕ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਹਰ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਰ ਨਵੇਂ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਰਾਇਆ ਦਿੱਤਾ?
how did this land fare under each contact, under each cataclysm, under each fresh revolution in thought and deed?

ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਹੂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ, ਪਰਸ਼ੀਆ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ, ਅਰਬ, ਮਿਸਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ?
how in its blood and brain it received and integrated something of greece, persia, china and tibet, arabia, egypt, central and western india?

ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਂਗੇ ਕਿ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਕੜ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ, ਕਿਉਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿਉਂ? ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦਰਸ਼ਨ, ਵੇਦਾਂਤ ਬਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਆਤਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਪੰਘੂੜੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਖੇਡਾਂ, ਚੀਨੀ ਪਿਗਟੇਲ, ਚੀਨੀ ਜਾਦੂ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਰਧ-ਸਰਕੂਲਰ ਸਿਰ-ਗੇਅਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਯਨ ਰਾਜਪੂਤ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ, ਬੋਧੀ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਫਾਰਸ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ, ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਮਾਂਦਰੂ ਘਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਰਾਮ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪੰਥ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਫੜ ਸਕੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਸਥਾਨਕ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲ ਰਹੇ ਅਤੀਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
knowing that, we would, also, understand why buddhism and all it outwardly implied in wood and colour and stone and deed has not much survived in panjabi life and letters, only, in part in punjabi religion and why brahman ritualism has passed away while the kshatriya philosophy, the vedanta, has survived why the spirit more than the word of islam as it emerged from its persian cradle, has appealed to the rural panjab why the chinese and bengali games of children, the chinese pigtail, the chinese magic, the greek semi-circular head-gear, the turkish words for daily food and utensils, vikramadityan rajput tales and customs, buddhist folktales, and the lore of saints and lovers from persia and arabia, have found a congenial home in the soil or become favourites with the natives why again the cult of krishna or rama worship has not struck roots here why local saints have prospered why comparatively so few traces of the changing past have got preserved in life or literature.

ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਲਗਭਗ 3300 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
indus valley civilisation archaeological discoveries show that by about 3300 bce the small communities in and around the indus river basin had evolved and expanded giving rise to the indus valley civilisation, one of the earliest in human history.

ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਇਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਾਹੀਵਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਰਰਾਪਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
at its height, it boasted large cities like harrapa near sahiwal in west punjab .

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ.
the civilisation declined rapidly after the 19th century bce.

ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੇਦ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਿੰਦੋ-ਆਰੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਖਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ.
vedic era the vedic period is characterised by indo-aryan culture associated with the texts of vedas, sacred to hindus, which were orally composed in vedic sanskrit.

ਇਹ ਸਪਤਾ ਸਿੰਧੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it embodies a literary record of the socio-cultural development of ancient punjab known as sapta sindhu and affords us a glimpse of the life of its people.

ਵੈਦਿਕ ਸਮਾਜ ਚਰਿੱਤਰ ਪੱਖੋਂ ਕਬਾਇਲੀ ਸੀ।
vedic society was tribal in character.

ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਗ੍ਰਾਮਾ ਬਣਾਇਆ, ਕਈ ਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀਜ਼ਾ ਗੋਤ ਅਤੇ ਕਈ ਜਨ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਗੋਤ ਸਨ।
a number of families constituted a grama, a number of gramas a vis clan and a number of clans a jana tribe .

ਰਾਜਸਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਜਨਸ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਤਰ-ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ।
the janas, led by rajans, were in constant intertribal warfare.

ਇਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੂਹ ਵੰਡ ਹੋਈ.
from this warfare arose larger groupings of peoples ruled by great chieftains and kings.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱ. ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
as a result, a new political philosophy of conquest and empire grew, which traced the origin of the state to the exigencies of war.

ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾ "ਟੈਨਸ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ" ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪਰਸਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਅੱਜ ਦੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਭਰਤ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਤਰਸੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਦਾਸ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਤੇ ਦਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘ.
an important event of the rigvedic era was the "battle of ten kings" which was fought on the banks of the river parusni identified with the present-day river ravi between king sudas of the trtsu lineage of the bharata clan on the one hand and a confederation of ten tribes on the other.

ਸੁਦਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪੁਰਸ, ਡ੍ਰੂਹੀਅਸ, ਅਨੂਸ, ਤੁਰਵਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜ ਨਾਬਾਲਗ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਖਤਾਂ, ਅਲੀਨਾਸ, ਭਲਾਨਾਂ, ਵਿਸੈਨਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਵੈਸਨਿਨਜ਼ ਤੋਂ ਸਨ। ਸਿਵਸ.
the ten tribes pitted against sudas comprised five major the purus, the druhyus, the anus, the turvasas and the five minor ones, origin from the north-western and western frontiers of present-day pakthas, the alinas, the bhalanas, the visanins and the sivas.

ਰਾਜਾ ਸੁਦਾਸ ਦਾ ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਮਿੱਤਰ ਨੇ ਦਸ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
king sudas was supported by the vedic rishi vasishtha, while his former purohita the rishi viswamitra sided with the confederation of ten tribes.

ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਗੂਤਰਾ ਨਿਕਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਮਹਾਜਨਪਦਾਸ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਮਹਾਂਨਪਦਾਸ ਵਿੱਚ ਗੰਧੜਾ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
punjab during buddhist times the buddhist text anguttara nikaya mentions gandhara and kamboja among the sixteen great countries solas mahajanapadas which had evolved in and around jambudvipa prior to buddha's times.

ਪਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅੱਗੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਕੰਬੋਜਾ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗੰਧੜਾ ਉੱਤਰਪਾਠ ਜਾਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਪਰ ਹਰੇਕ ਲਈ ਕੋਈ ਹੱਦਬੰਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
pali literature further endorses that only kamboja and gandhara of the sixteen ancient political powers belonged to the uttarapatha or northern division of jambudvipa but no precise boundaries for each have been explicitly specified.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਧੜਾ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
gandhara and kamboja are believed to have comprised the upper indus regions and included kashmir, eastern afghanistan and most of the western punjab which now forms part of pakistan.

ਕਈ ਵਾਰੀ, ਬੋਧੀ ਗੰਧੜਾ ਦੀ ਹੱਦ ਮੁਲਤਾਨ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੋਧੀ ਕੰਬੋਜਾ ਵਿਚ ਰਾਜੌਰੀ ਪੁੰਛ, ਅਭੀਸਾਰਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਵਤ ਅਤੇ ਕੁੰਰਰ ਅਤੇ ਕਪਿਸ਼ਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
at times, the limits of buddhist gandhara had extended as far as multan while those of buddhist kamboja comprised rajauri poonch, abhisara and hazara as well as eastern afghanistan including valleys of swat and kunar and kapisa etc.

ਮਾਈਕਲ ਵਿਜ਼ਟਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
michael witzel terms this region as forming parts of the greater punjab.

ਬੋਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੰਬੋਜਾ ਇਸ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਜੋਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
buddhist texts also mention that this northern region especially the kamboja was renowned for its quality horses & horsemen and has been regularly mentioned as the home of horses.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੁੱਲਾ-ਨਿਦੇਸਾ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਠ ਯੋਨਾ ਨੂੰ ਗੰਧਾਰ ਲਈ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਬੋਜਾ ਅਤੇ ਯੋਨਾ ਨੂੰ ਉਤਰਾਪਾਠ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਮਹਾਜਨਪਦ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਬੋਜ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੰਧੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਚੁੱਲਾ-ਨਿਦੇਸਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ .
however, chulla-niddesa, another ancient text of the buddhist canon substitutes yona for gandhara and thus lists the kamboja and the yona as the only mahajanapadas from uttarapatha this shows that kamboja had included gandhara at the time the chulla-niddesa list was written by buddhists.

ਅਤੇ ਕੌਟਿਲਿਅਨ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ।
and kautiliyan punjab was a famous ancient sanskrit grammarian born in , identified with modern lahur near attock in the northwest frontier province of pakistan.

ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ, ਅਸ਼ਟਧਿਆਏ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
one may infer from his work, the ashtadhyayi, that the people of greater punjab lived prominently by the profession of arms.

ਇਸ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਗੋਤਾਂ ਨੂੰ "ਅਯੁਧਜੀਵਿਨ ਸਮਘਸ" ਜਾਂ "ਗਣਤੰਤਰ ਗਣਤੰਤਰ ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
that text terms numerous clans as being "ayudhajivin samghas" or "republics oligarchies that live by force of arms".

ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਹਿਕਾ ਸੰਘਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਅਜੋਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਾਰਵਤੀਆ ਸੰਘਸ ਪਰਬਤ ਗਣਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
those living in the plains were called vahika samghas, while those in the mountainous regions including the north-east of present-day afghanistan were termed as parvatiya samghas mountaineer republics .

ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਏ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਹਕਾ ਸੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਰਕ ਜੱਟ, ਦਮਾਨੀ, ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾ-ਸ਼ਾਸਥ, ਯੁਧਯਸ ਆਧੁਨਿਕ ਜੋਈਆ ਜਾਂ ਜੋਹੀਆ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੰਬੋਜ, ਪਾਰਸ, ਕੇਕਯਸ, ਉਸਿਨਾਰਸ, ਸਿਬੀਸ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਬੀਆ ਜੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ?
according to an older opinion the vahika sanghas included prominently the vrikas possibly modern virk jatts , damanis, confederation of six states known as trigarta-shashthas, yaudheyas modern joiya or johiya rajputs and some kamboj , parsus, kekayas, usinaras, sibis possibly modern sibia jatts?

, ਕਸ਼ੁਦਰਕ, ਮਾਲਵਾਸ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਮਦਰਕਾ ਗੋਤ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਪਾਰਵਤੀਆ ਅਯੁਧਾਜੀਵੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿਚ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤ੍ਰਿਗੜਤੀਆਂ, ਦਰਵਾਸ, ਹਸਤਯਾਨਸ, ਨਿਹਾਰਾਸ, ਹਸਮਾਰਾਗਸ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਯਾਨਸ ਅਤੇ ਕੰਬਜਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਸ਼ਵਕਯਨ, ਅਪ੍ਰਿਤਾਸ, ਮਧੁਵੰਤਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਿਹਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਧਰਤੇਯੇ, ਸਾਰੇ ਰੋਹਿਤਗਿਰੀਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚਿਤਰਲ, ਗਿਲਗਿਤ, ਆਦਿ ਦੇ ਦਰਦਾਸ ਵੀ ਹਨ।
, kshudrakas, malavas, bhartas, and the madraka clans, while the other class, styled as parvatiya ayudhajivins, comprised among others partially the trigartas, darvas, the gandharan clan of hastayanas, niharas, hamsamaragas, and the kambojan clans of ashvayanas & ashvakayanas, dharteyas of the dyrta town of the ashvakayans , apritas, madhuwantas all known as rohitgiris , as well as the daradas of the chitral, gilgit, etc.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਰੂ, ਗੰਧੜਾ ਅਤੇ ਕੰਬੋਜਾ ਦੀਆਂ ਖਤਰੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.
in addition, also refers to the kshatriya monarchies of the kuru, gandhara and kamboja.

ਇਹ ਖੱਤਰੀ ਜਾਂ ਯੋਧਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਣਤੰਤਰ ਜਾਂ ਮਹਾਂ-ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸੰਵਿਧਾਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸ਼ਟਧਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ।
these kshatriyas or warrior communities followed different forms of republican or oligarchic constitutions, as is attested to by 's ashtadhyayi.

ਕੌਟਿਲਿਆ ਦਾ ਆਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜਿਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਤ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਿਚ ਕਈ ਮਾਰਸ਼ਲ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the arthashastra of kautiliya, whose oldest layer may go back to the 4th century bce also talks of several martial republics and specifically refers to the having been great kingdoms in the late 4th century bce.

326 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਸਾਬਕਾ ਗੰਧੜਾ ਕੰਬੋਜਾ ਦੀਆਂ ਦਰਜਨ ਦਰਜਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪੈ ਗਈਆਂ ਸਨ।
in 326 bce, most of the dozen-odd political units of the former gandhara kamboja fell to alexander's forces.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤਿੰਨ ਯੁੱਧਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
greek historians refer to three warlike peoples, viz.

ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਸਟੇਨਕੋਈ, ਅੱਸਪਾਸੀਓਈ ਅਤੇ ਅਸਕਨੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਕਪਸੀ ਤੋਂ ਗੰਧਰਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the astakenoi, the aspasioi and the assakenoi, located in the northwest west of river indus, whom alexander had encountered during his campaign from kapisi through gandhara.

ਅਸਪਾਸੀਓਈ ਅਸਕਨੋਈ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸੀ.
the aspasioi were cognate with the assakenoi and were merely a western branch of them.

ਦੋਵੇਂ ਐਸਪਾਸੋਈ ਅਤੇ ਅਸਕਨੋਈ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਲੋਕ ਸਨ.
both aspasioi and assakenoi were a brave peoples.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸਖਤ ਪਹਾੜਧਾਰੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜੀ ਗੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੜੀਅਲ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
alexander had personally directed his operations against these hardy mountaineers who offered him stubborn resistance in all of their mountainous strongholds.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਅਸਪਾਸੀਓਈ ਅਤੇ ਅਸਸਕਨੋਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਸ਼ਵਾ ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਆਸਪਾ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ.
the greek names aspasioi and asssakenoi derive from sanskrit ashva or persian aspa .

ਉਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਅਸ਼ਟਧਿਆਏ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਕਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਸ਼ਵਯਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਾਕਯਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they appear as ashvayanas and ashvakayanas in 's ashtadhyayi and ashvakas in the puranas.

ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਬੋਜ ਆਪਣੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਨਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਹਰ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਾਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since the kambojas were famous for their excellent breed of horses as also for their expert cavalry skills, hence, in popular parlance, they were also known as ashvakas.

ਅਸ਼ਵਯਾਨਸ ਅਸ਼ਵਾਕਯਾਨਸ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਾਕਾ ਗੋਤਾਂ ਨੇ ਮੈਸੇਡੋਨੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਲੜਾਇਆ ਸੀ।
the ashvayanas ashvakayanas and allied saka clans had fought the macedonians to a man.

ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਸ਼ਵਾਕਯਾਨਾ ਕੰਬੋਜ womenਰਤਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਬੇਈਮਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੌਤ" ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
at the worst of the war, even the ashvakayana kamboj women had taken up arms and fought the invaders side by side with their husbands, thus preferring "a glorious death to a life of dishonor.".

ਫਿਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਾਈਡਾਸਪਸ ਵੱਲ ਚੱਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭੇਰਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਾਈਡੈਸਪਸ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਏਕੇਸਾਈਨ ਚੇਨਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਪੋਰਸ, ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਗਿਆ.
alexander then marched east to the hydaspes, where porus, ruler of the kingdom between the hydaspes jhelum near bhera and the akesines chenab refused to submit to him.

ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਕਿਆ ਕਸਬੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹਾਈਡਾਸਪਸ ਨਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਪੋਰੋਸ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਸਟਰੈਪ ਬਣ ਗਿਆ.
the two armies fought the battle of the hydaspes river outside the town of nikaia near the modern city of jhelum and poros became alexander's satrap.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਟਿਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਾਈਫਾਸਿਸ ਬਿਆਸ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ.
alexander's army crossed the hydraotis and marched east to the hyphasis beas .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਕੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਮਗਧ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰਸੋਈ ਨੇ ਕਸਬਾ ਬਿਆਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹਾਈਫੈਸਿਸ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, alexander's troops refused to face the vastly superior imperial army of magadh empire, persoi refused to go beyond the hyphases beas river near town beas.

ਪੋਰਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਨੇ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਰਮੇ ਕਾਮਰੇਡ ਪੋਰਸ ਦੇ ਜੰਗੀ ਹਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the battle with porus depressed the spirits of the macedonians, as too many valiant comrades died helplessly by porus' war elephants, and made them very unwilling to advance farther into india.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮਗਧ, ਗੰਗਾਰਿਦੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੀ ਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
moreover, when they learned that a vastly superior imperial army of magadh, gangaridai and prasii are waiting for the greeks, all the generals of alexander refused to meet them for fear of annihilation.

ਇਸ ਲਈ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ।
therefore, alexander had to return.

ਉਸਨੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿਆਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
he crossed the river and ordered to erect giant altars to mark the eastern most extent of his empire thus claiming the territory east of beas as part of his conquests.

ਉਸਨੇ ਨੇੜਲੇ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕਦੂਨੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
he also set up a city named alexandria nearby and left many macedonian veterans there, he himself turned back and marched his army to the jhelum and the indus to the arabian sea, and sailing to babylon.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਫ਼ੌਜਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ.
alexander left some forces along the indus river region.

ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੀਥਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਤਰਾਪ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਅਗਲੇ years 31 years ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੱਕ ਅਗਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਸੈਟਰੈਪਸ ਪੋਰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਯੂਡੇਮਸ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। .
in the indus territory, he nominated his officer peithon as a satrap, a position he would hold for the next ten years until 316 bce, and in the punjab he left eudemus in charge of the army, at the side of the satraps porus and taxiles.

ਯੂਡੇਮਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ।
eudemus became ruler of the punjab after their death.

ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਸਕ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ 316 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
both rulers returned to the west in 316 bce with their armies, and chandragupta maurya established the maurya empire in india.

ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜੋ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
maurya empire the portions of the punjab that had been captured under alexander were soon conquered by chandragupta maurya.

ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਮੀਰ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੇਲਿਯੁਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ।
the founder of the mauryan empire incorporated the rich provinces of the punjab into his empire and fought alexander's successor in the east, seleucus, when the latter invaded.

ਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਵਿਚ, ਸੇਲੇਯੁਕਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਮੇਤ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਲਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੇ ਸੇਲੀਅਕਸ ਨੂੰ 500 ਹਾਥੀ ਦਿੱਤੇ।
in a peace treaty, seleucus ceded all territories west of the indus, including southern afghanistan while chandragupta granted seleucus 500 elephants.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਵਿਸ਼ਾਖਦੁੱਤਾ ਦੇ ਮੁਦਰਾਰਕਸ਼ਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੈਨਾ ਕਾਰਜ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼ਟਪਾਰਵਣ ਵਿਚ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਰਵਤਕਾ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੋਰਸ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sanskrit play mudrarakshasa of visakhadutta as well as the jaina work parishishtaparvan talk of chandragupta's alliance with the himalayan king parvatka, sometimes identified with porus.

ਇਹ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਗੱਠਜੋੜ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਯਵਾਨਾਂ ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਕੰਬੋਜਸ, ਸ਼ਾਕਸ ਸਿਥੀਅਨਜ਼, ਕੀਰਾਤਸ, ਪਾਰਸਿਕਸ ਈਰਾਨੀ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਬਹਿਲਿਕਸ ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਦੀ ਬਣੀ ਇੱਕ ਸੰਜੀਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੈਨਾ ਦੇਵੇਗਾ।
this himalayan alliance is thought to given chandragupta a composite and powerful army made up of the yavanas greeks , kambojas, shakas scythians , kiratas, parasikas iranic tribe and bahlikas bactrians .

ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਤਕ ਮੌਰੀਅਨ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਪੰਜਾਬ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਇਆ।
the punjab prospered under mauryan rule for the next century.

ਇਹ 180 ਸਾ.ਯੁਪੂ.ਪੂ. ਵਿਚ ਮੌਰੀਅਨ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ collapseਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਯੂਨਾਨ-ਯੂਨਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
it became a bactrian greek indo-greek territory in 180 bce following the collapse of mauryan authority.

ਇੰਡੋ-ਗ੍ਰੀਕ ਕਿੰਗਡਮ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁ-ਕੌਮੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
indo-greek kingdom alexander established two cities in the punjab, where he settled people from his multi-national armies, which included a majority of greeks.

ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਖੇਤਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਏ ਸਨ.
these indo-greek cities and their associated realms thrived long after alexander's departure.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਤਕ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲੇਯੂਸਿਡ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਸੇਲਯੂਕਸ ਪਹਿਲੇ ਨਿਕੇਟਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
after alexander's death, the eastern portion of his empire from present-day syria to punjab was inherited by seleucus i nicator, the founder of the seleucid dynasty.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੇਲਯਿਕਸ ਨੇ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ 500 ਹਾਥੀ' ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
seleucus is said to have reach a peace treaty with chandragupta of the maurya empire, by giving control of the territory south of the hindu kush to him upon intermarriage and 500 elephants, establishing the close links that would develop between india and afghanistan.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ.
this was followed by the ascendancy of the greco-bactrian kingdom.

ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜਾ ਡੈਮੇਟ੍ਰੀਅਸ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ।
the bactrian king demetrius i added the punjab to his kingdom in the early 2nd century bce.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁ earlyਲੇ ਕੁਝ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀ ਬੋਧੀ ਸਨ।
some of these early indo-greeks were buddhists.

ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੈਨੇਨਡਰ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿੰਦਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 160 ਬੀਸੀਈ ਦੇ ਲਗਭਗ ਟੈਕਸੀਲਾ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰਤ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the best known of the indo-greek kings was menander i, known in india as milinda, who established an independent kingdom centred at taxila around 160 bce.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਗਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਆਲਕੋਟ ਚਲਾ ਗਿਆ.
he later moved his capital to sagala modern sialkot .

ਇੰਡੋ-ਸਿਥਿਅਨ ਸਾਕਾਸ ਸਿਥੀਅਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਅਰਾਕੋਸੀਆ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
the indo-scythians were descended from the sakas scythians who migrated from southern siberia to punjab and arachosia from the middle of the 2nd century bce to the 1st century bce.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜੋ ਗੰਧੜਾ ਤੋਂ ਮਥੁਰਾ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
they displaced the indo-greeks and ruled a kingdom that stretched from gandhara to mathura.

ਪਾਰਥੀਅਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਝੜਪਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪਾਰਥੀਅਨ ਨੇਤਾ, ਗੋਂਡੋਫਰੇਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਇੰਡੋ-ਪਾਰਥੀਅਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
following the centuries of parthian clashes with its archrival, the roman empire, a local parthian leader in south asia, gondophares, established the indo-parthian kingdom in the 1st century ce.

ਇਹ ਰਾਜ ਟੈਕਸੀਲਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the kingdom was ruled from taxila and covered much of modern southeast afghanistan and pakistan.

ਈਸਾਈ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸੂਲ ਸੇਂਟ ਥੌਮਸ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਤਰਖਾਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਗੋਂਡੋਫਰੇਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ, ਟੈਕਸਸਲਾ ਵਿਖੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੱਥ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਰਚ ਲਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਲਾਬਾਰ ਤੱਟ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ.
christian writings claim that the apostle saint thomas an architect and skilled carpenter had a long sojourn in the court of king gondophares, had built a palace for the king at taxila and had also ordained leaders for the church before leaving for indus valley in a chariot, for sailing out to eventually reach malabar coast.

ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਕੁਸ਼ਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਜਾ ਹੇਰਿਓਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕੁਜੁਲਾ ਕਡਫੀਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
kushan empire the kushan kingdom was founded by king heraios, and greatly expanded by his successor, kujula kadphises.

ਕੈਡਫੀਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਮਾ ਟਾਕੋ ਨੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਲਾਕਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ.
kadphises' son, vima takto conquered territory now in india, but lost much of the west of the kingdom to the parthians.

ਚੌਥਾ ਕੁਸ਼ਨ ਸਮਰਾਟ, ਕਨਿਸ਼ਕ ਪਹਿਲੇ, ਸੀ. 127 ਸਾ.ਯ. ਦੀ ਪੁਰਸ਼ਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਪਿਸਾ ਬਗਰਾਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.
the fourth kushan emperor, kanishka i, c. 127 ce had a winter capital at purushapura former name of peshawar, pakistan and a summer capital at kapisa bagram .

ਰਾਜ ਨੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ.
the kingdom linked the indian ocean maritime trade with the commerce of the silk road through the indus valley.

ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਸਾਮਰਾਜ ਅਰਲ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ.
at its height, the empire extended from the aral sea to northern india, encouraging long-distance trade, particularly between china and rome.

ਕਨਿਸ਼ਕ ਨੇ ਟੈਕਸੀਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੋਧੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਥਵਾਦੀ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਕਾਰਿਆ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਏ।
kanishka convened a great buddhist council in taxila, marking the start of the pantheistic mahayana buddhism and its schism with nikaya buddhism.

ਗੰਡਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਥੀਆ ਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹੂਨ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੱਕ.
the art and culture of gandhara the best known expressions of the interaction of greek and buddhist cultures also continued over several centuries, until the 5th century white hun invasions of scythia.

ਚੀਨੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਨ ਫਾ ਜੀਆਂ 337 ਸੀ. 422 ਸਾ.ਯੁ. ਅਤੇ ਹੁਯਾਂਗ ਸਾਂਗ 602 ਸਾ.ਯ. ਇਸ ਵਿਚ ਟੈਕਸੀਲਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੋਧੀ ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the travelogues of chinese pilgrims fa xian 337 c. 422 ce and huen tsang 602 ce describe the famed buddhist seminary at taxila and the status of buddhism in the region of punjab in this period.

ਇੰਡੋ-ਪਾਰਥੀਅਨ ਕਿੰਗਡਮ ਗੋਂਡੋਫਰੀਡ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਪਾਰਥੀਅਨ ਸ਼ਾਸਕ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
indo-parthian kingdom the gondopharid dynasty and other indo-parthian rulers were a group of ancient kings from central asia, who ruled parts of present-day afghanistan, pakistan and india, during or slightly before the 1st century ad.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੋਂਡੋਫਰੀਡ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸੀਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ.
for most of their history, the leading gondopharid kings held taxila in the present punjab province of pakistan as their residence, but during their last few years of existence the capital shifted between kabul and peshawar.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਡੋ-ਪਾਰਥੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਅਕਸਰ ਅਰਸਾਸੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਈਰਾਨੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰਬ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜਿਸਨੇ ਗੋਂਡੋਫਰੇਸ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਗਲੋਰੀ ਦਾ ਧਾਰਕ", ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ.
these kings have traditionally been referred to as indo-parthians, as their coinage was often inspired by the arsacid dynasty, but they probably belonged to a wider groups of iranian tribes who lived east of parthia proper, and there is no evidence that all the kings who assumed the title gondophares, which means "holder of glory", were even related.

ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਲਗਭਗ 320 ਤੋਂ 600 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
gupta empire gupta empire existed approximately from 320 to 600 ce and covered much of the indian subcontinent including punjab.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ੍ਰੀ-ਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਕਾvenਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
founded by maharaja sri-gupta, the dynasty was the model of a classical civilisation and was marked by extensive inventions and discoveries.

ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਬਿੰਦੂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਹਨ.
the high points of this cultural creativity are magnificent architectures, sculptures and paintings.

ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਗੁਪਤਾ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਵੀਂਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
science and political administration reached new heights during the gupta era.

ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਬਰਮਾ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਾਲੇਈ ਆਰਚੀਪੇਲਾਗੋ ਅਤੇ ਇੰਡੋਚੀਨਾ ਵਿਚ ਨੇੜਲੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ.
strong trade ties also made the region an important cultural centre and set the region up as a base that would influence nearby kingdoms and regions in burma, sri lanka, malay archipelago and indochina.

ਸਾਮਰਾਜ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜਾਗੀਰੂ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਹੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ।
the empire gradually declined because of many factors like the substantial loss of territory and imperial authority caused by their own erstwhile feudatories and the invasion by the hunas from central asia.

ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ collapseਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
after the collapse of the gupta empire in the 6th century, india was again ruled by numerous regional kingdoms.

ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਪਤਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੰਗਤੀ ਮਗਧ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
a minor line of the gupta clan continued to rule magadha after the disintegration of the empire.

ਇਹ ਗੁਪਤਾ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਰਧਨ ਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਕੱousੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
these guptas were ultimately ousted by the vardhana king harsha, who established an empire in the first half of the 7th century.

ਹੁਨਸ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹੰਸ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬੌਧ ਹੇਫਥਲਾਇਟ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਨੇ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਾਮੀਆਨ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
hunas the white huns, who initially seem to have been part of the predominantly buddhist hephthalite group, established themselves in afghanistan by the first half of the 5th century, with their capital at bamiyan.

ਟੌਰਮਾਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੂਨ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਨੇਤਾ ਨੇ, ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਰਮਾਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਮਰਾਟ ਮਿਹਰਕੁਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿਖੇ, ਜੋ ਇਕ ਸਾਈਵੀ ਹਿੰਦੂ ਸੀ, ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਈ।
led by the hun military leader toramana, they invaded the punjab region and made their capital at the city of sakala, modern sialkot in pakistan, under toramana's son, emperor mihirakula, who was a saivite hindu.

ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੋਨ ਨੂੰ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਨਰਸਿੰਘਗੁਪਤ ਅਤੇ ਯਾਸੋਧਰਮਨ ਨੇ ਹਰਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ।
but later the huns were defeated and driven out of india by narasimhagupta and yasodharman in the 6th century.

ਸਾਮਰਾਜ ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੀ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਨੌਜ ਤੋਂ 606 ਤੋਂ 647 ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
empire of harsha harshavardhana sanskrit c. , commonly called harsha, was an indian emperor who ruled northern india from 606 to 647 from his capital kanauj.

ਉਹ ਪੁਸ਼ਿਆਭੂਤੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
he belonged to pushyabhuti dynasty .

ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਕਰਵਰਧਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਵਰਧਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਥਾਨੇਸਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
he was the son of prabhakarvardhana and the younger brother of rajyavardhana, a king of thanesar in present-day haryana earlier known as eastern punjab .

ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹਿੰਦ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਫੈਲਾਇਆ।
at the height of his power his kingdom spanned the punjab, rajasthan, gujarat, bengal, odisha and the entire indo-gangetic plain north of the narmada river.

ਹਰਸ਼ ਨੂੰ ਚਾਲਕਯ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਪੁਲਾਕੇਸ਼ਿਨ ਦੂਜੇ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
harsha was defeated by the south indian emperor pulakeshin ii of the chalukya dynasty when harsha tried to expand his empire into southern peninsular of india.

ਰਾਏ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਚਚ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਧ ਦਾ ਰਾਏ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸੀ. ਰੋੜ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ.
rai dynasty according to chach nama, the rai dynasty of sindh c. arose after the end of ror dynasty.

ਰਾਏ ਦੀਵਾਜੀ ਦੇਵਦਿੱਤਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਕਰਾਨ ਅਤੇ ਦੇਬਲ ਕਰਾਚੀ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕੰਧਾਰ, ਸੁਲੇਮਾਨ, ਫਰਦਾਨ ਅਤੇ ਕਿਕਾਨਾਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਏ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
at the time of rai diwaji devaditya , influence of the rai-state exdended from kashmir in the east, makran and debal karachi port in the south, kandahar, suleyman, ferdan and kikanan hills in the north.

ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਹੇਫਥਲਾਈਟਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਸਾਨੀਡ ਅਤੇ ਗੋਕਟੁਰਕ ਗੱਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ 7 557 ਵਿੱਚ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੇਫਥਲੀ ਬਕੀਏ ਛੋਟੇ ਕੁਸ਼ਾਨੋ-ਹੇਫਥਲਾਈਟ ਜਾਂ ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪਰਸੀਆ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।
the shahi kingdoms and the muslim invasions the hephthalites were defeated by a sassanid and gokturk alliance in 557, and the hephthalite remnants formed smaller kushano-hephthalite or turki shahi kingdoms that were dominated by persia.

ਟਾਂਕ ਅਤੇ ਕਪਿਸਾ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੰਧੜਾ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ.
taank and kapisa both dominated gandhara.

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਰਬ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਰਬ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵੱਲ ਆ ਗਏ.
following the birth of islam in arabia in the early 7th century, the muslim arabs rose to power and gradually came towards south asia in the mid-7th century.

ਵਿਚ, ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੇ ਉਮਯਦ ਖਲੀਫਾ ਦੀਆਂ ਅਰਬ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਇਸਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਇਸਮਾਲੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
in , arab armies from the umayyad caliphate of damascus conquered sindh and advanced into the present-day southern punjab, occupying multan, which was later to become a centre of the ismaili sect of islam.

ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਿੱਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਰਬਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ।
the conquest of sindh and southern punjab was the first and last great achievement of the arabs in india.

ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਚਾਲਕਯ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁੱਤਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਰਲ ਦੰਤੀਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਾਭੱਟ ਦੁਆਰਾ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ।
the arabs tried to invade india but the arabs were defeated by the south indian emperor vikramaditya ii of the chalukya dynasty and south indian general dantidurga of the rashtrakuta dynasty in gujarat and by nagabhata of the pratihara dynasty in malwa in the early 8th century.

ਉਹ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
they failed to end their dominance beyond sindh and southern punjab.

ਉਥੇ ਵੀ, ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਨਸੁਰਾ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਸਨ.
even there, they could hold on to only two principalities of mansura near modern hyderabad and multan.

ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 698 ਅਤੇ 700 ਵਿਚ, ਅਰਬ ਖੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਕੰਧਾਰ-ਗਜ਼ਨੀ-ਕਾਬੁਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
despite repeated campaigns, in 698 and 700, the arabs failed to occupy the kandahar-ghazni-kabul route to the khyber pass.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾਂ ਜ਼ਬੂਲ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਨੇ ਜ਼ਿੱਦ ਨਾਲ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਅਤੇ ਕੋਹ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
two small hindu states of zabul and kabul in southern afghanistan stubbornly defended this strategic area between the river sindh and koh hindu kush.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾ।
punjab was thus protected for another three hundred years.

ਗਜ਼ਨਵੀਡਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਪਰਿੰਗ ਬੋਰਡ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
the ghaznavids had conquered almost all muslim ruled areas to the west and north of ghazni before they occupied punjab, which became the springboard for attacking deep inside india.

9 ਵੀਂ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਬਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।
the pratiharas who played a major role in confining the arabs within sindh ruled over a large empire with its capital at kannauj, during the 9th and 10th centuries.

ਸਾਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਲ ਮਸੂਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਰੱਖੀਆਂ, ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗੁਆਂ muslimੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ.
according to al masudi, who visited india in the year , the pratiharas maintained four large armies, in four directions, one of it against the neighbouring muslim ruled state of multan.

ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਰਾਜ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the pratihara rule extended up to east punjab, in the north-west.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਬਲ ਵਹਿੰਦ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
while a brahmana dynasty, more commonly known as the hindu shahis, was ruling from kabul waihind, another kindred brahmana dynasty ruled in punjab, between the rivers satluj and sindh.

ਬਚਨ ਪਾਲਾ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਪਾਲਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
bachan pala, ram singh, bir singh and prithvi pala of his family ruled in punjab.

ਕੰਨੌਜ, ਪੰਜਾਬ, ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਸਮਰਕੰਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰਕ ਕਾਫਲੇਾਂ ਦੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।
the kingdoms of kannauj, punjab, kabul and samarqand all prospered mainly due to international trade caravans passing through their respective dominions.

ਸਹੀ-ਸਹੀ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
perfect -of- ensured peace and no conflicts are reported among them making it a for historians.

ਭੀਮ ਦੇਵਾ ਸ਼ਾਹੀ ਅਲ ਬੇਰੂਨੀ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸੀ।
bhima deva shahi was the fourth king in al beruni's list of hindu shahi kings of kabul.

ਇੱਕ ਬਿਰਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਈਹਿੰਦ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਟਕ ਤੋਂ ਚੌਦਾਂ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ।
as a devout brahmana, in his old age, he committed ritual suicide in his capital town of waihind, located on the right side of river sindh, fourteen miles above attock.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੀਮਦੇਵਾ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੈਪਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ.
as bhimadeva had no male heir, jayapala son of prithvipal of punjab, succeeded to the combined kingdoms of punjab and eastern afghanistan.

ਜੈਪਾਲਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਹਿੰਦ ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
jayapala thus ruled over a vast area from sirhind to kabul.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਰਾਜ ਗਜ਼ਨੀ ਵਿਖੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਬਕਤਗਿਨ ਨੇ 977 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਚੜਾਈ.
during this period a turkic kingdom came up at ghazni and sabuktagin ascended its throne in 977.

ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਿਤ ਬਸਟ, ਡਾਵਰ, ਕੁਸਦਾਰ, ਤੁਖਰੀਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗੌੜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੈਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਝੁਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
he first added muslim ruled bust, dawar, qusdar, tukhristan and gaur to his kingdom and started nibbling at the border territories of the shahi king at waihind.

ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੈਪਾਲਾ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਸਬੁਕਤਗੀਨ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
to put an end to this menace, jayapala twice attached sabuktagin but failed in his objective.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਸਬੁਕਤਾਗੀਨ ਨੇ ਖੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ.
gradually, sabuktagin conquered all shahi territories in afghanistan, north of the khyber pass.

ਉਹ 997 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਮਹਾਦੁਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
he died in 997 and was succeeded by his son mahmud after a brief war of succession among the brothers.

ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤੀ.
like his father, mahmud first consolidated his position in the west.

ਸਮਾਰਕੰਦ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਨਿਦ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਮੂਦ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਘਰ ਦੇ ਇਲਾਕ ਖਾਨ ਨੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ- ਆਕਸੁਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਸੀ.
the tottering samanid kingdom of samarqand was given a shove and its dominions divided by mahmud and ilak khan of kashghar- with oxus as the boundary between them.

ਮਹਿਮੂਦ ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਸਾਮਨੀਡਜ਼, ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਓਵਰ-ਲੋਡਰਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ.
mahmud now stood in the place of the great samanids, his former over-lords.

ਕਾਫ਼ੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਫੌਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਿਮੂਦ with ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ.
having acquired considerable fighting experience and a seasoned army, mahmud was ready to deal with € .

ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ 1001 ਵਿਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਸਨ।
jayapala was defeated at peshawar in 1001 and the shahis lost all territory north of river sindh.

ਅਨੰਦਪਾਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਪਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ, ਇੱਕ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੌਥਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿੱਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, 1021 ਦੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਗਜ਼ਨੀ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ।
anandapala and trilochanapala, his son and grandson respectively, stubbornly resisted mahmud for another quarter of a century but punjab was finally annexed to the sultanate of ghazni, around 1021.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
after that mahmud repeatedly attacked various religious places and royal treasuries in india, where immense wealth had been accumulated over a period of several centuries.

ਗਜ਼ਾਨਵੀਡਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 157 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
mahmud's successors, known as the ghaznavids, ruled for 157 years.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਸੰਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
their kingdom gradually shrank in size following his death, and was racked by bitter succession struggles.

ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 1160 ਵਿਆਂ ਤੱਕ, ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੱਦਬੰਦੀ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਅਜੋਕੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਗ ਗਿਆ।
the hindu rajput kingdoms of western india reconquered the eastern punjab, and by the 1160s, the line of demarcation between the ghaznavid state and the hindu kingdoms approximated to the present-day boundary between india and pakistan.

1150 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਨੇ ਗਜ਼ਨੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਾਨਵੀਦ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the ghorids of central afghanistan occupied ghazni around 1150, and the ghaznavid capital was shifted to lahore.

ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਗਜ਼ਨਵਿਦ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਰਾਜ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੁਆਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ।
muhammad ghori conquered the ghaznavid kingdom, occupying lahore in , and later extending his kingdom past delhi into the ganges-yamuna doab.

ਗਜ਼ਨਵੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ 997 ਵਿਚ, ਗਜ਼ਨੀ ਦਾ ਇਸਮਾਈਲ, ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਸਬੁਕਤੀਗਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ।
ghaznavid dynasty in 997, ismail of ghazni, succeeded to the ghaznavid dynasty on the death of his father, sabuktigin, a ruler of turkic origin.

ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਉਸਦੇ ਜੀਜਾ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
his brother-in-law mahmud of ghazni contested the succession and defeated ismail at the battle of ghazni.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੁਣ ਗਜ਼ਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਖੋਰਸਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, 1005 ਵਿਚ ਕਾਬੁਲ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਉੱਤੇ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ 1007 ਦੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ, 1011, ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਇਸਮਾਲੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱosed ਦਿੱਤਾ। 1015 ਅਤੇ ਕਨੋਚ 1017, ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ 1187 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ.
starting from the city of ghazni now in afghanistan , mahmud conquered the bulk of khorasan, marched on peshawar against the hindu shahis in kabul in 1005, and followed it by the conquests of punjab 1007 , deposed the shia ismaili rulers of multan, 1011 , kashmir 1015 and qanoch 1017 , and the ghaznavid dynasty lasted until 1187.

ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਬੋਲਫਜ਼ਲ ਬੇਹਾਕੀ ਅਤੇ ਫਰਦੋਸੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
contemporary historians such as abolfazl beyhaqi and ferdowsi described extensive building work in lahore, as well as mahmud's support and patronage of learning, literature and the arts.

ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਜ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਜਾਂ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਮੂਲ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੂੰ regionੱਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
delhi sultanate the delhi sultanate is a term used to cover five short-lived kingdoms or sultanates of turkic and afghan origin in medieval india including the punjab region.

ਸੁਲਤਾਨੀਆਂ ਨੇ 1206 ਅਤੇ 1526 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਆਖਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ.
the sultanates ruled from delhi between 1206 and 1526, when the last was replaced by the mughal dynasty.

ਪੰਜ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਮਮਲੂਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਖਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੁਗਲਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਲੋਦੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸਨ।
the five dynasties were the mamluk dynasty the khilji dynasty the tughlaq dynasty the sayyid dynasty and the lodi dynasty .

1160 ਵਿਚ, ਤੁਰਕੀ ਸ਼ਾਸਕ, ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਨੇ ਗਜ਼ਨੀਵੀਆਂ ਤੋਂ ਗਜ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ 1173 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣਿਆ।
in 1160, muhammad ghori, a turkic ruler, conquered ghazni from the ghaznavids and became its governor in 1173.

ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੰਧ ਤੰਬਾਡੇ ਗੈਟਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਲ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ.
he for the first time named sindh tambade gatar roughly translated as the red passage.

ਉਹ 1180 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬਚੇ ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਚੌਲੁਕਿਆ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
he marched eastwards into the remaining ghaznavid territory and gujarat in the 1180s, but was rebuffed by gujarat's hindu chaulukya rulers.

ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਨੇਵਿਡ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in , he conquered punjab, bringing the last of ghaznevid territory under his control and ending the ghaznavid empire.

ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
muhammad ghori's successors established the delhi sultanate.

ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਮਮਲੁਕ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਮਮਲੂਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲਾ" ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਕੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਜੋਂ ਖਰੀਦੇ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ 1211 ਵਿੱਚ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਗੱਦੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
the turkic origin mamluk dynasty, mamluk means "owned" and referred to the turkic youths bought and trained as soldiers who became rulers throughout the islamic world , seized the throne of the sultanate in 1211.

ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੁਰਕੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਤੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਮਲੂਕ, ਖਾਲਜੀ, ਤੁਗਲਕ, ਸੱਯਦ ਅਤੇ ਲੋਧੀ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
several central asian turkic dynasties ruled their empires from delhi the mamluk , the khalji , the tughlaq , the sayyid and the lodhi .

ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮੰਗੋਲਾਂ ਤੋਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ikkate dynasty.
the sultans eventually lost afghanistan and western pakistan to the mongols see the ilkhanate dynasty .

ਤਲਮੂਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਰਾਟ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲਤਨਤ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਮੁਗਲ ਰਾਜਾ ਬਾਬਰ ਦੁਆਰਾ 1526 ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the sultanate declined after the invasion of emperor timur, who founded the timurid dynasty, and was eventually conquered in 1526 by the mughal king babar.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿਆਲ ਨੇੜੇ ਇਕ ਨਨਕਾਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
guru nanak , was born in the village of , now called nankana, near sial in modern-day pakistan into a hindu khatri family.

ਉਹ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।
he was an influential religious and social reformer of north india and the saintly founder of a modern monothiestic order and first of the ten divine gurus of sikh religion.

70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਅਜੋਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਰਟਾਰਪੁਰ ਵਿਚ ਹੋਈ।
at the age of 70, he died in cartarpur, punjab of modern-day pakistan.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ, ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ.
sikhism was created and would continue to grow its followers, the sikhs, would politicalise and militarise to play a historic role later.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸੰਨ 1526 ਵਿਚ, ਤੈਮੂਰ ਦਾ ਇਕ ਤੈਮੂਰਿ ਵੰਸ਼ਜ ਅਤੇ ਬਾਗ ਨੇ ਫਰਗਾਨਾ ਵੈਲੀ ਆਧੁਨਿਕ-ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਖੈਬਰ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ।
mughal empire in 1526, babur, a timurid descendant of timur and genghis khan from fergana valley modern-day uzbekistan , swept across the khyber pass and founded the mughal empire, covering modern-day afghanistan, pakistan and india.

ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ ਤੁਰਕਸ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਉਤਰੇ ਸਨ.
the mughals were descended from central asian turks with significant mongol admixture .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੂੰ ਸੰਨ 1540 ਵਿਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਯੋਧੇ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਕਾਬਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
however, his son humayun was defeated by the afghan warrior sher shah suri in the year 1540, and humayun was forced to retreat to kabul.

ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੇਮੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਹੇਮ ਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਯ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1553-56 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਫਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ 22 ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। , ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਤਕ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
after sher shah died, his son islam shah suri became the ruler of north india from , on whose death his prime minister, hemu, also known as 'hem chandra vikramaditya', who had won 22 battles continuously against afghans and mughals during 1553-56, from punjab to bengal ascended the throne and ruled north india from delhi.

ਉਸਨੂੰ 6 ਨਵੰਬਰ 1556 ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
he was defeated by emperor akbar's forces in the second battle of panipat on 6 november 1556.

ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਕ ਸਮਰੱਥ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁ earlyਲਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸਭਿਆਚਾਰਵਾਦ ਦੇ ਮੁ formਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦਾ ਸੀ।
akbar the great, was both a capable ruler and an early proponent of religious and ethnic tolerance and favored an early form of multiculturalism.

ਉਸ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ “ਅਮਾਰੀ” ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੀਜ਼ੀਆ ਟੈਕਸ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
he declared "amari" or non-killing of animals in the holy days of jainism and rolled back the jizya tax for idolators.

ਮੁਗਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 1600 ਤਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
the mughal dynasty ruled most of the indian subcontinent by 1600.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਰਾਇਲਟੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ.
the mughal emperors married local royalty and allied themselves with local maharajas.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਲਾਹੌਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.
for a short time in the late 16th century, lahore was the capital of the empire.

ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਪੰਜਵੇਂ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਸਮਰਾਟ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਮਹਾਨ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1 ਦੇ ਜ਼ੈਨੀਥ ਵਿਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ. ਅਰਬ ਏਕੜ.
the architectural legacy of the mughals in lahore includes the shalimar gardens built by the fifth emperor shahjahan, and the badshahi mosque built by the sixth emperor, aurangzeb, who is regarded as the last great mughal emperor as he expanded the domain to its zenith of 1 billion acres.

ਉਸਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
after his demise, different regions of modern pakistan began asserting independence.

1707 ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਾਮਰਾਜ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ.
the empire went into a slow decline after 1707, until the british would eventually decisively end it.

ਦੁਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ 1747 ਵਿਚ, ਦੁਰਾਨੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਕ ਪਖਤੂਨ ਜਰਨੈਲ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਦਮਨ, ਮੁਲਤਾਨ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
durranis and marathas in 1747, the durrani kingdom was established by a pakhtun general, ahmad shah abdali, and included balochistan, peshawar, daman, multan, sindh, and punjab.

ਦੱਖਣ ਵਿਚ, onਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾomਦਪੋਟਿਆਂ, ਕੱਲ੍ਹੌਰਸ ਅਤੇ ਤਲਪੁਰਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿੰਧ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in the south, a succession of autonomous dynasties the daudpotas, kalhoras and talpurs had asserted the independence of sind, from the end of aurangzeb's reign.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੈੱਕ ਕੀਤਾ।
the first time ahmad shah invaded hindustan, the mughal imperial army checked his advance successfully.

ਫਿਰ ਵੀ ਅਗਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਦੋਹਰੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਵਿਆਹ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ.
yet subsequent events led to a double alliance, one by marriage and another politically, between the afghan king and the mughal emperor.

ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇਸ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
the battle of panipat was the effect of this political alliance.

ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਨ ਸ਼ਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੀ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਸਰਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਖੁੱਤਬਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
after the victory of panipat, ahmad shah durrani actually was shahan shah not only of afghanistan but even of hindustan, when the lawful mughal emperor shah alam ii could not strike coin bearing his name nor order the khutba to be read in his name before ahmad shah allowed him to do so.

ਦੁਰਾਨੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।
the influence of durrani monarch continued in northern india up to his death.

ਜਦੋਂ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਮਾਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਖ਼ਤਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ.
all the eyes were always turned towards afghanistan whenever a new danger appeared on the political sky of hindustan.

1757 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਗਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
in 1757, the sikhs were persistently ambushing guards to loot trains.

ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਲਾਅ ਨੂੰ ਗ cow ਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ.
in order to send a message, and prevent such occurrences from recurring, ahmad shah destroyed the harminder sahib and filled the pool with cow carcasses.

ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ 5,000 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਫ਼ੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
in retaliation, a small force of 5,000 sikhs were amassed.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ.
this resulted in a further conflict, and loss by the sikhs.

1758 ਵਿਚ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਰਘੁਨਾਥਰਾਓ ਅੱਗੇ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅਟਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਈਸਰਾਏ ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ।
in 1758 the maratha empire's general raghunathrao marched onwards, attacked and conquered lahore and attock and drove out timur shah durrani, the son and viceroy of ahmad shah abdali.

ਅਟਕ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਲਾਹੌਰ, ਮੁਲਤਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਬਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ।
lahore, multan, kashmir and other subahs on the eastern side of attock were under the maratha rule for the most part.

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਹੁਣ ਮਰਾਠੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ।
in punjab and kashmir, the marathas were now major players.

1761 ਵਿਚ, ਦੁਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹੋਈ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
in 1761, following the victory at the third battle of panipat between the durrani and the maratha empire, ahmad shah abdali captured remnants of the maratha empire in punjab and kashmir regions and had consolidated control over them.

1762 ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਟਕਰਾਅ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ.
in 1762, there were persistent conflicts with the sikhs.

ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਲਾਅ ਨੂੰ ਫਿਰ ਗ entਆਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the rebuilt harminder sahib was destroyed, and the pool was filled with cow entrails, again.

ਇਸ ਵਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 25,000-30,000 ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ.
this time the conflict was a lot more significant, as it resulted in the death of 25,000-30,000 sikhs.

ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁੱਚਰਚੇਸਿਆ ਮਿਸਲ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਖੰਡਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ifਹਿ-.ੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
sikh rule before ranjit singh took control of the sukerchakias misal, and the punjab was fragmented due to the weakening of the durrani empire, the edifice of ahmed shah abdali's empire in india had crumbled.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
afghanistan was dismembered.

ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠ, ਅਚਾਨਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
peshawar and kashmir, though under the suzerainty of afghanistan, had attained de facto independence.

ਬਰਾਕਜ਼ਾਈ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ।
the barakzais were now masters of these lands.

ਅਟਕ ਉੱਤੇ ਵਜ਼ੀਰਚੇਲ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਝਾਂਗ ਸਿਆਲਜ਼ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸੀ.
attock was ruled by wazrikhels and jhang lay at the feet of sials.

ਪਸ਼ਤੂਨ ਕਸੂਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।
the pashtuns ruled kasur.

ਮੁਲਤਾਨ ਨੇ ਜੂਲਾ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਖ਼ਾਨ ਹੁਣ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
multan had thrown off the yoke and nawab muzaffar khan was now ruler.

1757 ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੋਵੇਂ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਸਨ ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
both punjab and sind had been under afghan rule since 1757 when ahmed shah abdali was granted suzerainty over these provinces.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਤਾਕਤ ਸਨ.
however, the sikhs were now a rising power in punjab.

ਸਥਾਨਕ ਗਵਰਨਰ ਤੈਮੂਰ ਖ਼ਾਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਰਾਉਨੀ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।
taimur khan, a local governor, was able to expel the sikhs from amritsar and raze the fort of ram rauni.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲ ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜਲਾਲ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
his control was short-lived, however, and the sikh misal joined to defeat taimur shah and his chief minister jalal khan.

ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1758 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
the afghans were forced to retreat and lahore was occupied by the sikhs in 1758.

ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਕੇ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।
jassa singh ahluwalia proclaimed the sikh's sovereignty and assumed leadership, striking coins to commemorate his victory.

ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ 1761 ਵਿਚ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿਖੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਦਿਆਲਪੁਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਉਲਟ ਕਿਨਾਰੇ ਜਗਰਾਉਂ ਅਤੇ ਕੋਟ ਈਸ਼ਾ ਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ।
while ahmed shah abdali was engaged in a campaign against the marathas at panipat in 1761, jassa singh ahluwalia plundered sirhind and dialpur, seized towns in the ferozepur district, and took possession of jagraon and kot isa khan on the opposite bank of the sutlej.

ਉਸਨੇ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਨਰਾਇਣਗੜ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ।
he captured hoshiarpur and naraingarh in ambala and levied tribute from the chief of kapurthala.

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਝੰਗ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
he then marched towards jhang.

ਸਿਆਲ ਮੁਖੀ ਨੇ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
the sial chief offered stout resistance.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਅਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਫਰਵਰੀ 1761 ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਨਵਾਬ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਫਿਰ ਸਰਹਿੰਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤਕ ਆਪਣਾ ਇਲਾਕਾ ਵਧਾ ਲਿਆ।
however, when ahmad shah left in february 1761, nawab jassa singh ahluwalia again attacked sirhind and extended his territory as far as tarn taran.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬਿਆਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1762 ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ.
when he crossed the bias and captured sultanpur in 1762, ahmad shah again appeared and a fierce battle took place.

ਅਗਾਮੀ ਸਰਬੋਤਮ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the ensuing holocaust was called ghalughara.

ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਬ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
following the rout of sikh forces, nawab jassa singh fled to the kangra hills.

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵਾਬ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੇ ਫਿਰ ਸਰਹਿੰਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਜ਼ੇਨ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
after the departure of ahmad shah abdali, nawab jassa singh ahluwalia again attacked sirhind, razing it and killing the afghan governor zen khan.

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
this was a great victory for the sikhs who now ruled all the territory around the sirhind.

ਜੂਨ 1773 ਵਿਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ahmad shah died in june 1773.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ।
after his death the power of the afghans declined in the punjab.

ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਕਾਬਲ ਵਿਖੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ।
taimur shah ascended the throne at kabul.

ਉਦੋਂ ਤਕ ਮਿਸਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ.
by then the misls were well established in the punjab.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਟਕ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕਾਂਗੜਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਤਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
they controlled territory as far as saharnpur in the east, attock in the west, kangra jammu in the north and multan in the south.

ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
efforts were made by afghan rulers to dislodge the sikhs from their citadels.

ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
taimur shah attacked multan and temporarily defeated the sardars of the bhangi misl.

ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਨੇ ਇਸ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਸੈਨਾ "ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਮਿਸਲ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ", ਲੇਹਣਾ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ 1767 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਜਦੋਂ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਬਦਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਗਿਆ .
the bhangi misl controlled this principality and the powerful bhangi misl army "the most powerful of all the misl at this time" , lehna singh, and sobha singh fled lahore in 1767 when abdali attacked, but reoccupied it, when abdali left after plundering the town.

ਸਾਲ 1793 ਤੱਕ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ - ਜਿਸ ਸਾਲ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
they remained in power in lahore until 1793 - the year when shah zaman acceded to the throne of kabul.

ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਫਤਹਿ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 1793 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
the first attempt at conquest by shah zaman was in 1793.

ਉਹ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਕੋਲ ਆਇਆ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਹਿਨਾਚੀ ਦੇ ਅਧੀਨ 7000 ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਭੇਜੀ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
he came to hasan abdal from which he sent an army of 7000 cavalry under ahmad shah shahnachi but the sikhs routed them.

ਇਹ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 1795 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਉੱਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਰੋਹਤਾਸ ਨੂੰ ਸੁਕਰਚੀਆਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਆਗੂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀ।
it was a great setback to shah zaman, but in 1795 he re-organised forces and again attacked hasan abdal, this time he snatched rohtas from the sukerchikias, whose leader was ranjit singh.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ।
singh suffered at shah zaman's hands.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਾਬੁਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਿਆ.
however, shah zaman had to return to kabul as an invasion of his country from the west was apprehended.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੋਹਤਾਸ ਤੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।
when he returned, ranjit singh dislodged the afghans from rohtas.

1796 ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸਿੰਧ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
in 1796 shah zaman crossed the indus for the third time and planned to capture delhi.

ਹੁਣ ਤਕ ਉਸਨੇ 3000 ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਖੜੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
by now he had raised an afghan army of 3000 men.

ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
he was confident numerous indians would join him.

ਕਸੂਰ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਦਦ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
nawab of kasur had already assured him help.

ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
sahib singh of patiala declared his intention to help shah zaman.

ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੂੰ ਰੋਹਿਲਾਂ, ਅਵਧ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਮਦਦ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
shah zaman was also assured of help by the rohillas, wazir of oudh, and tipu sultan of mysore.

ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ।
the news of shah zaman's invasion spread quickly and people began fleeing to the hills for safety.

ਦਸੰਬਰ ਤਕ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ ਜੇਹਲਮ ਤਕ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
by december shah zaman occupied territory up to jhelum.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਭੰਗੀ ਘਬਰਾ ਗਏ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਗਏ।
when he reached gujrat punjab , sahib singh bhangi panicked and left the place.

ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
next shah zaman marched on the territory of ranjit singh.

ਸਿੰਘ ਸੁਚੇਤ ਸੀ ਅਤੇ 5000 ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਖੜੀ ਕੀਤੀ।
singh was alert and raised an army of 5000 horsemen.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਬਰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਕਟਾਂ ਨਾਲ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਨ.
however, they were inadequately armed with only spears and muskets.

ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਭਾਰੀ ਤੋਪਖਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ।
the afghans were equipped with heavy artillery.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ।
ranjit singh foresaw a strong, united fight against the invaders as he came to amritsar.

ਸਰਬੱਤ ਖਲਾਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਸੱਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੱਦੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
a congregation of sarbat khlasa was called and many sikh sardars answered the call.

ਇੱਥੇ ਆਮ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਪਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
there was general agreement that shah zaman's army should be allowed to enter the punjab and that the sikhs should retire to the hills.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰ ਗਏ।
forces were reorganised under the command of ranjit singh and they marched towards lahore.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
they gave the afghans a crushing defeat in several villages and surrounded the city of lahore.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੋਰਸਿਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਕੁਝ ਅਫਗਾਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਗੇ.
sorties were made into the city at night in which they would kill a few afghan soldiers and then leave under cover of darkness.

ਇਸ ਚਾਲ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਉਹ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
following this tactic they were able to dislodge afghans from several places.

1797 ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਮਹਿਮੂਦ ਬਗਾਵਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1797 shah zaman left for afghanistan as his brother mahmud had revolted.

ਸ਼ਾਂਚੀ ਖਾਨ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਰਿਹਾ।
shahanchi khan remained at lahore with a sizeable army.

ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਜੇਹਲਮ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਖੋਹ ਲਿਆ।
the sikhs followed shah zaman to jhelum and snatched many goods from him.

ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਿਆਂ, ਰਾਮ ਨਗਰ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹਨਾਚੀ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in returning, the sikhs were attacked by the army of shahnachi khan near ram nagar.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ।
the sikhs routed his army.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ।
it was the first major achievement of ranjit singh.

1798 ਵਿਚ ਫਿਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ 1797 ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
again in 1798 shah zaman attacked punjab to avenge the defeat of 1797.

ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਲਈ।
the sikh people took refuge in the hills.

ਇੱਕ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਖਰੀ ਆਦਮੀ ਤੱਕ ਲੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
a sarbat khalsa was again called and sada kaur persuaded the sikhs to fight once again to the last man.

ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
this time even muslims were not spared by shah zaman's forces and he won gujarat easily.

ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਇਆ।
sada kaur roused the sikhs sense of national honour.

ਜੇ ਉਹ ਫਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਲੈਂਦੀ।
if they were to again leave amritsar, she would command the forces against the afghans.

ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੇ ਕਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣਗੇ।
the afghans plundered the towns and villages as they had vowed and declared that they would defeat the sikhs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ ਸਨ.
however, it was the muslims who suffered most as the hindus and sikhs had already left for the hills.

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਏਗਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ asਹਿ-.ੇਰੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ।
the muslims had thought that they would not be touched but their hopes were dashed and their provisions forcibly taken from them by the afghans.

ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਾਂਗੜਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੰਦ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪਨਾਹ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
shah zaman requested that raja sansar chand of kangra refuse to give food or shelter to the sikhs.

ਇਹ ਮੰਨ ਗਿਆ ਸੀ.
this was agreed.

ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਮਾਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਘਿਰਾਓ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਨ, ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀ ਪਈ।
shah zaman attacked lahore and the sikhs, surrounded as they were on all sides, had to fight a grim battle.

ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1798 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
the afghans occupied lahore in november 1798 and planned to attack amritsar.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ranjit singh collected his men and faced shah's forces about eight kilometres from amritsar.

ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
they were well-matched and the afghans were forced to retire.

ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
they fled towards lahore.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ranjit singh pursued them and surrounded lahore.

ਅਫਗਾਨ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਫਸਲਾਂ ਸਾੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਪੈ ਜਾਣ।
afghan supply lines were cut, crops were burnt and other provisions plundered so that they did not fall into afghan's hands.

ਕਸੂਰ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਦ -ਦੀਨ ਨੇ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ਾਹਦਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਸਨ।
nizam-ud.din of kasur attacked the sikhs near shahdara on the banks of the ravi, but his forces were no match for the sikhs.

ਇਥੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ।
here too, it was the muslims who suffered the most.

ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਜ਼ਾਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।
the retreating afghans and nizam-ud-din forces plundered the town, antagonising the local people.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
by this time the people of the country had become aware of the rising strength of ranjit singh.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲ osedੰਗ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਸਨ.
the people of lahore were favorably disposed towards singh who they saw as a potential liberator.

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
muslims joined hindu and sikh residents of lahore in making an appeal to singh to free them.

ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੀਆਂ ਅਸ਼ਕ ਮੁਹੰਮਦ, ਮੀਆਂ ਮੁਕੰਮਲ ਦੀਨ, ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਹਿਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਕਰ, ਹਕੀਮ ਰਾਏ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ.
a petition was written and was signed by mian ashak muhammad, mian mukkam din, mohammad tahir, mohammad bakar, hakim rai, and bhai gurbaksh singh.

ਇਸ ਨੂੰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ।
it was addressed to ranjit singh, requesting him to free them from the bhangi sardars.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ।
they begged singh to liberate lahore as soon as possible.

ਉਸਨੇ 25,000 ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 6 ਜੁਲਾਈ 1799 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
he mobilised an army of 25,000 and marched towards lahore on 6 july 1799.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲਹੋਰੀ ਫਾਟਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ranjit singh entered the city with his troops through the lahori gate.

ਸਦਾ ਕੌਰ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਟੁਕੜੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।
sada kaur and a detachment of cavalry entered through delhi gate.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
before the bhangi sardars realised it, a part of the citadel had been occupied without resistance.

ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੋਹਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
sahib singh and mohar singh left the city and sought protection.

ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੜਨ ਜਾਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ।
chet singh was left to either to fight to defend the town or flee.

ਉਸਨੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ 500 ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ।
he shut himself in hazuri bagh with 500 men.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ranjit singh's cavalry surrounded hazuri bagh.

ਚੇਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਤਮਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
chet singh surrendered and was given permission to leave the city along with his family.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਲੱਦਾਖ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
ranjit singh ultimately acquired a kingdom in the punjab which stretched from the sutlej river in the east to peshawar in the west, and from the junction of the sutlej and the indus in the south to ladakh in the north.

1825 ਵਿਚ ਕੁਟਲਹਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
in 1825 kutlehar state was annexed by punjab.

1839 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ranjit died in 1839, and a succession struggle ensued.

1843 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
two of his successor maharajas were assassinated by 1843.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਦੇਖੋ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1780, 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1801 ਨੂੰ ਹੋਇਆ, 1839 ਖੜਕ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਰ ਗਿਆ।
sikh empire see main article sikh empire maharaja ranjit singh born 1780, crowned 12 april 1801, died 1839 kharak singh , eldest son of ranjit singh.

ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੋਤਾ।
nau nihal singh , grandson of ranjit singh.

ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ.
sher singh , son of ranjit singh.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1838, ਤਾਜ 1843, 1893 ਦੀ ਮੌਤ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
duleep singh born 1838, crowned 1843, died 1893 , youngest son of ranjit singh.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸੀ. ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1849.
the british empire annexed punjab in c. 1849 after the first and second anglo-sikh wars.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, 1845 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 32,000 ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਸਰਹੱਦੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਉੱਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
british raj the entire punjab region was occupied by the british east india company, then the british empire, by 1845 the british had moved 32,000 troops to the sutlej frontier, to secure their northernmost possessions against the succession struggles in the punjab.

1845 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਗ ਗਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ.
in late 1845, british and sikh troops engaged near ferozepur, beginning the first anglo-sikh war.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
the war ended the following year, and the territory between the sutlej and the beas was ceded to great britain, along with kashmir, which was sold to gulab singh of jammu, who ruled kashmir as a british vassal.

ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
as a condition of the peace treaty, some british troops, along with a resident political agent and other officials, were left in the punjab to oversee the regency of maharaja dhalip singh, a minor.

ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikh army was reduced greatly in size.

1848 ਵਿਚ, ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
in 1848, out-of-work sikh troops in multan revolted, and a british official was killed.

ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨੀ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
within a few months, the unrest had spread throughout the punjab, and british troops once again invaded.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1849 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਧਾਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the british prevailed in the second anglo-sikh war, and under the treaty of lahore in 1849, the punjab was annexed by the british east india company, and dhalip singh was pensioned off.

ਪੰਜਾਬ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪਟਿਆਲੇ, ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
the punjab became a province of british india, although a number of small states, most notably patiala, retained local rulers who recognised british sovereignty.

ਹਰ ਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
in every way, the punjab was one of great britain's most important assets in colonial india.

ਇਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਆਸਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
its political and geographic predominance gave britain a base from which to project its power over more than 500 princely states that made up india.

ਲਾਹੌਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਮੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬਣ ਗਈ.
lahore was a centre of learning and culture under british rule, and rawalpindi became an important army installation.

1919 ਦਾ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the jallianwala bagh massacre of 1919 occurred in amritsar.

1930 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
in 1930, the indian national congress proclaimed independence from lahore.

ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 1940 ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮਤੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ, ਖੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰ-ਪੜਾਅ ਬਣਾਇਆ।
the 1940 lahore resolution of the muslim league to work for pakistan, made punjab the centre-stage of a different, bloodier struggle.

1946 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫਿਰਕੂ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਉੱਠੀ।
in 1946, massive communal tensions and violence erupted between the majority muslims of punjab, and the hindu and sikh minorities.

ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
the muslim league attacked the government of unionist punjabi muslims, sikh akalis and the congress, and led to its downfall.

ਕਤਲੇਆਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬੇ ਨੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਗਾੜ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
unwilling to be cowed down, sikhs and hindus counter-attacked and the resulting bloodshed left the province in great disorder.

ਦੋਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਲੀਗ ਆਗੂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵੰਡ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।
both congress and league leaders agreed to partition punjab upon religious lines, a precursor to the wider partition of the country.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੀ ਵੰਡ 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the british punjab province, which includes present-day punjab province of pakistan, and the indian states of punjab, was partitioned in 1947 prior to the independence of pakistan and subsequently, india.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
in india, the panjab province was further partitioned into and forming haryana, and himachal pradesh.

republic republic. in ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the punjab of republic of india and islamic republic of pakistan in 1947, the punjab province of british india was divided along religious lines into west punjab and east punjab.

ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਿਹਾ.
the western part was assimilated into new country of pakistan while the east stayed in india.

ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੰਗੇ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ।
this led to massive rioting as both sides committed atrocities against fleeing refugees.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਬਣ ਗਿਆ।
the partition of india in 1947 split the former raj province of punjab the mostly muslim western part became the pakistani province of west punjab and the mostly sikh and hindu eastern part became the indian province of punjab.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੰਡ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਤਰ-ਹਿੰਸਕ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
many sikhs and hindus lived in the west, and many muslims lived in the east, and so partition saw many people displaced and much intercommunal violence.

ਪਟਿਆਲੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ।
several small punjabi princely states, including patiala, also became part of india.

ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੱਜ ਇਕ ਵੱਡਾ ਖਿੱਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1947 ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
the undivided punjab, of which punjab pakistan forms a major region today, was home to a large minority population of punjabi sikhs and hindus unto 1947 apart from the muslim majority.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਬਿੰਦੂ ਵਿਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ 60% ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪਾਕਿ ਦੇ ਸ਼ਕਰਗੜ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਅੱਧ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ.
eastern parts of gurdaspur district in the northern point of the province adjoining kashmir were given to india, with a small muslim majority of 60% partitioned along the ravi river leaving only shakargarh sub-division on the pakistani side, thus making the eastern half majority muslims part of india.

ਦੋਵੇਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਖੇਤਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
gurdaspur and firozpur, both muslim regions, were handed over to india.

ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਾਰਨ, ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆਏ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ।
at the time of independence in 1947 and due to the ensuing horrendous exchange of populations, the punjabi sikhs and hindus from western punjab, in modern-day pakistan, migrated to india.

ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।
punjabi muslims were uprooted similarly from their homes in east punjab which now forms part of india.

ਲਗਭਗ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ, 6 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ.
approximately 7 million plus who moved to pakistan, over 6 million settled in punjab.

1950 ਵਿਚ, ਦੋ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਪੈਪਸੂ ਵਿਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in 1950, two new states were created the former raj province became the state of punjab, while the princely states were combined into the patiala and east punjab states union pepsu .

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
himachal pradesh was created as a union territory from several princely states in hilly region.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਾਲੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
sikhs demanded a punjabi speaking east punjab with autonomous control.

1965 ਵਿਚ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਵਾਦਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
in 1965, a war broke out between india and pakistan over the disputed region of kashmir.

1966 ਵਿਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ੀ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
in 1966, owing to the demands made by the akali dal and various other organisations to create a punjabi speaking state, the government divided punjab into a punjabi-speaking state of the same name, and hindi-speaking haryana and himachal pradesh.

ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 60% ਆਬਾਦੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 35% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੂ ਹਨ.
today sikhs form about 60% of the population in the indian punjab and hindus form over 35% of indian punjab.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
in the 1960s, the green revolution swept india.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।
punjab's agricultural production trebled, and so did the prosperity of its people.

1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
in the early 1980s, a group of sikh activists started a movement to demand the completion of the anandpur sahib resolution.

ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
discord developed after the rejection of the anandpur sahib resolution.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
sikhs demanded an independent state of khalistan.

ਕਈ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
a number of militants allegedly targeted officials and people opposed to their point of view.

ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ, ਸ਼ਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮਜਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
jarnail singh bhindranwala, a sikh leader, with help from shabeg singh heavily fortified the temple to resist indian forces, who had planned to assault and invade the golden temple two years previously.

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਜੂਨ 1984 ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the indian army finally assaulted the golden temple, allegedly to take out armed militants in june 1984.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਬਲਿ star ਸਟਾਰ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਈ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਗਈ।
however, the operation, operation blue star resulted in the death of several civilians and has been deemed the beginning of the sikh genocide.

ਸਰਕਾਰੀ ਤਾੜਨਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਅਰਾਜਕਤਾ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ।
the situation in punjab deteriorated into anarchy with a rise in government correuption and police brutality.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ, ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੌਮਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਰੋਧ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
by the early 1990s, after many years of violence across punjab, the activists' struggle for khalistan had lost much of the sympathy given after the assault on the golden temple due to mass indian media propagating nationalism against the cause, and what little armed resistance remained was eliminated and forced underground.

ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਥੇ ਅੱਜ ਵੀ.
in the following years there was concern over the apparent human rights abuses conducted by the central and state government against sikhs, many of them innocent civilians, and many human rights organisations were not allowed in the punjab at the time, and some are not even allowed there to this day.

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨੇਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
the indian bharatiya janata party bjp 's former leader stated that the congress party governments have been involved in creating terrorism in the punjab.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸਟੈਂਡ ਲੈਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ।
recently, bjp national president lal krishna advani, stated that it was his party which pressured sikh extremists to take a stand against the government.

ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ।
the policy to help the congress party by creating militants and moderates backfired resulting in the deaths of thousands of innocent people.

1991 ਅਤੇ 1987 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਹਮਲੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
two notable attacks in punjab were in 1991 and 1987, both attacks involving militants.

ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਮੁੱਖ ਕਰਾਸਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਹੈ.
the wagah border post, is the chief crossing point between india and pakistan.

ਸਮਝੌਤਾ ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਅਟਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ-ਲਾਹੌਰ ਬੱਸ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the samjhauta understanding express runs between atari, in indian punjab, to lahore in pakistan, as does the delhi-lahore bus.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
the government of pakistan allows small numbers of sikhs to visit religious sites in pakistani punjab.

1999 ਵਿਚ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ 300 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ at ਮੌਕੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ 3,000 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
the indian government allowed 3,000 pakistani sikhs to cross over recently, at the 300th anniversary of the founding of the khalsa in 1999.

ਪੰਜਾਬ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਟਾਈਮਲਾਈਨ 3300 - 1300 ਬੀਸੀਈ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਬੀਸੀਈ ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬੀਸੀਈ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ 599 ਬੀਸੀਈ ਜੈਨ ਧਰਮ ਜਾਂ ਸੀ. b 400 b ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਬੁੱਧ ਬੀ ਸੀ ਈ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਬੀਸੀਈ persian indus6 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦਾ ਪਾਰਕਸ਼ੀ ਹਮਲਾ ਸੀ. ਅਰਬ ਜਰਨੈਲ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਮੇ ਪਾਕਿ ਦੇ ਉਮਯਦ ਖਲੀਫਾ ਲਈ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ.
punjab history timeline 3300 - 1300 bce indus valley civilization bce harappa culture bce vedic civilisation 599 bce jainism or c. 400 bce buddha bce buddhism remained prevalent bce persian invasion to west of indus river 326 bce alexander's invasion bce maurya empire ce kushan empire ce indo-scythians gupta empire 500 white hunnic invasion harsha vardhana era 770-810 pala empire rajput period muhammad bin qasim, the arab general, conquer sindh and multan regions along the indus river modern-day pakistan for the umayyad caliphate.

ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਤੁਰਕੀ ਸਾਮਰਾਜ.
delhi sultanate turkic empires .

ਮਮਲੂਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਖਿਲਜੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੂਜ਼ ਖਿਲਜੀ ਤੁਗਲਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖੀਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਲੋਧੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਘਿਆਸੂਦੀਨ ਤੁਗਲਕ ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਹਿਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਹੁਮਾਯੂੰ ਹੇਮ ਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਜਲਾਲੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਕਬਰ ਨੂਰੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਜਹਾਂਗੀਰ ਸ਼ਹਾਬੁਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ ਮੋਹੀੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਲਮਗੀਰ 1707 ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਗੁਰੂ ਤੱਕ 8 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਕਾਲ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦੀ 10 ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਮਗੂਲ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 1739 ਨਦਰ ਸ਼ਾਹ 'ਤੇ ਕੀਤੀਦੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੀ ਮੁਗਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੀਅਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਹਮਲਾ.
mamluk dynasty establishes by mohammad ghori khilji dynasty establishes by jalal ud din firuz khilji tughlaq dynasty established by ghiyasuddin tughlaq sayyid dynasty established by khizr khan lodhi dynasty establishes by bahlul khan lodhi mughal rule zaheeruddin muhammad babur nasiruddin muhammad humayun sher shah suri islam shah suri nasiruddin muhammad humayun hem chandra vikramaditya jalaluddin muhammad akbar nooruddin muhammad jahangir shahaabuddin muhammad shah jahan mohiuddin muhammad aurangzeb alamgir 1707 the rule by the mughal empire is weakened guru nanak dev 1st guru from the sikh religion period of 8 sikh gurus from guru angad dev to guru tegh bahadur guru gobind singh 10th sikh guru conquests of banda singh bahadur the sikhs battles against moghul governors 1739 nader shah's invasion of mughal india indian campaign of ahmad shah durrani.

ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇੜਿਓਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
the sikhs and the durrani empire in close competition for gaining control of the region.

ਗੋਹਲਵਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ, 1757.
battle of gohalwar amritsar,1757 .

1761 ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ 1761, ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 1761, ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀ ਲੜਾਈ 1763.
1761 the third battle of panipat, battle of sialkot 1761 , battle of gujranwala 1761 , battle of sialkot 1763 .

1762 ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ 6 ਵੇਂ ਹਮਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ 6 ਵੇਂ ਹਮਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਘੱਲੂਘਾਰਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੂਜਾ ਸਿੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1801 , ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਖੜਕ ਸਿੰਘ, 1839 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
1762 the 2nd sikh holocaust, referred to as "ghalughara" by sikhs, from ahmed shah's 6th invasion contesting of punjap between afghans and sikh misls rule over punjab by the sikhs, led by maharaja ranjit singh maharaja ranjit singh born 1780, crowned 12 april 1801, died 1839 kharak singh , eldest son of ranjit singh.

ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੋਤਾ।
nau nihal singh , grandson of ranjit singh.

ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ.
sher singh , son of ranjit singh.

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1838, ਤਾਜ 1843, 1893 ਦੀ ਮੌਤ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
duleep singh born 1838, crowned 1843, died 1893 , youngest son of ranjit singh.

1849 ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ - ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸੀ. ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1845-49 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ 1911 ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਲਕੱਤਾ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ 1947 ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 2 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਦੋ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਦਰਿਆ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਗ ਬਣ ਗਏ 3 ਦਰਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ 1966 ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ, "ਦਿ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪੰਜਾਬ", 1997, ਪੰਜਾਬਬੀ ਬ੍ਰੈਡਰੀ, ਕਲਕੱਤਾ.
1849 annexation of punjab - the british empire annexed punjab in c. 1845-49 after the first and second anglo-sikh wars british india established 1911 calcutta ceases to be capital of indian empire and delhi is removed from punjab and becomes new capital territory 1947 partition of british india thus punjab into 2 parts the eastern part or two rivers became the indian punjab and the western majority part 3 rivers the pakistan punjab 1966 punjab in india divided into three parts on linguistic basis - haryana, himachal pradesh and punjab the present punjab references further reading r. m. chopra, "the legacy of the punjab", 1997 , punjabee bradree, calcutta.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਖਮਾਣੋਂ € a ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ।
external links articles on history of punjab khamanon € ‚ is a town and a nagar panchayat in fatehgarh sahib district in the indian state of punjab.

ਭੂਗੋਲ ਖਮਾਣੋਂ 30 ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography khamanon is located at 30.

76.
76.

30.82 76.35.
30.82 76.35.

ਇਸ ਦੀ elevਸਤਨ ਉੱਚਾਈ 254 ਮੀਟਰ 833 ਫੁੱਟ ਹੈ.
it has an average elevation of 254 metres 833 feet .

ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਮਾਣੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10135 ਸੀ.
demographics as of 2011 india census, khamanon had a population of 10135.

ਪੁਰਸ਼ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 53% ਹੈ ਅਤੇ 47ਰਤਾਂ 47%.
males constitute 53% of the population and females 47%.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਲੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ india ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਜਾਂ "ਪਿਆਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
references holi pronunciation sanskrit € is a hindu spring festival in india and nepal, also known as the "festival of colours" or the "festival of love".

ਤਿਉਹਾਰ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਬਸੰਤ ਦੀ ਆਮਦ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ, ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ, ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਹੱਸਣ, ਭੁੱਲਣ ਅਤੇ ਮਾਫ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਵਾ harvestੀ.
the festival signifies the victory of good over evil, the arrival of spring, end of winter, and for many a festive day to meet others, play and laugh, forget and forgive, and repair broken relationships, and is also celebrated as a thanksgiving for a good harvest.

ਇਹ ਫਲਗੂਨ ਦੇ ਬਿਕਰਮ ਸੰਬਤ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨਮਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
it lasts for two days starting on the purnima full moon day falling in the bikram sambat hindu calendar month of falgun, which falls somewhere between the end of february and the middle of march in the gregorian calendar.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਹੋਲੀਕਾ ਦਹਨ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਰੰਗਵਾਲੀ ਹੋਲੀ, ਧੂਲੇਟੀ, ਧੂਲੰਡੀ ਜਾਂ ਧੂਲਿਵੰਦਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the first day is known as holika dahan or chhoti holi and the second as rangwali holi, dhuleti, dhulandi or dhulivandan.

ਹੋਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਗੈਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
holi is an ancient hindu religious festival which has become popular with non-hindus in many parts of south asia, as well as people of other communities outside asia.

ਇਹ ਫਲਗੁਣਾ ਪੂਰਨੀਮਾ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ, ਬਸੰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਹੁੰਚ' ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is celebrated at the approach of the spring equinox, on the phalguna purnima full moon .

ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ, ਜਿਹੜੀ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਉੱਤੇ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ.
the festival date, which is determined by the hindu calendar, varies from year to year on the gregorian calendar, typically coming in march, sometimes in february.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is primarily observed in india, nepal, and their diaspora in other regions of the world.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਫ੍ਰੋਲਿਕ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਫੈਲਿਆ ਹੈ.
in recent years the festival has spread to parts of europe and north america as a spring celebration of love, frolic, and colours.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਲੀਕਾ ਬੋਨਫਾਇਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਨਾਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
holi celebrations start on the night before holi with a holika bonfire where people gather, do religious rituals in front of the bonfire, and pray that their internal evil should be destroyed as the bonfire starts.

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਰੰਗਵਾਲੀ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁਫਤ ਕਾਰਨੀਵਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਪਾ powderਡਰ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੈਲੂਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ. .
the next morning is celebrated as rangwali holi - a free-for-all carnival of colours, where participants play, chase and colour each other with dry powder and coloured water, with some carrying water guns and coloured water-filled balloons for their water fight.

ਕੋਈ ਵੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਨਿਰਪੱਖ ਖੇਡ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਅਜਨਬੀ, ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਆਦਮੀ ਜਾਂ womanਰਤ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ.
anyone and everyone is fair game, friend or stranger, rich or poor, man or woman, children and elders.

ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕੀ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਖੁੱਲੀ ਗਲੀਆਂ, ਖੁੱਲੇ ਪਾਰਕਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the frolic and fight with colours occurs in the open streets, open parks, outside temples and buildings.

ਸਮੂਹ umsੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ.
groups carry drums and other musical instruments, go from place to place, sing and dance.

ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾdਡਰ ਸੁੱਟਣ, ਹੱਸਣ ਅਤੇ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਲੀ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people visit family, friends and foes to throw coloured powders on each other, laugh and gossip, then share holi delicacies, food and drinks.

ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੰਗ ਮਾਰਿਜੁਆਨਾ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਹਨ.
some customary drinks such as those that include bhang marijuana are intoxicating.

ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਸੁੱਤੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the evening, after sobering up, people dress up and visit friends and family.

ਮਹੱਤਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਥਾ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਕ ਚਿੰਨ੍ਹਿਕ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
significance vishnu legend there is a symbolic legend to explain why holi is celebrated as a festival of colours in the honor of hindu god vishnu and his follower prahlada.

ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 7 ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਇਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਹਿਰਨਿਆਕਸ਼ੀਪੂ ਰਾਖਸ਼ਿਕ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਤਾਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਐਸਟ੍ਰਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ.
king hiranyakashipu, according to a legend found in chapter 7 of bhagavata purana, was the king of demonic asuras, and had earned a boon that gave him five special powers he could be killed by neither a human being nor an animal, neither indoors nor outdoors, neither at day nor at night, neither by astra projectile weapons nor by any shastra handheld weapons , and neither on land nor in water or air.

ਹਿਰਨਿਆਕਸ਼ੀਪੁ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰੱਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ.
hiranyakashipu grew arrogant, thought he was god, and demanded that everyone worship only him.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਿਰਨਿਆਕਸ਼ੀਪੂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
hiranyakashipu's own son, prahlada, however, disagreed.

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਰਿਹਾ।
he was and remained devoted to vishnu.

ਇਸ ਨੇ ਹਿਰਨਿਆਕਸ਼ੀਪੂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ.
this infuriated hiranyakashipu.

ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਹ ਸਹੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ.
he subjected prahlada to cruel punishments, none of which affected the boy or his resolve to do what he thought was right.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਚਾਚੀ ਹੋਲਿਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚਿੜੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਭਰਮਾਇਆ.
finally, holika, prahlada's evil aunt, tricked him into sitting on a pyre with her.

ਹੋਲਿਕਾ ਨੇ ਇਕ ਚੋਲਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
holika was wearing a cloak that made her immune to injury from fire, while prahlada was not.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅੱਗ ਨੇ ਗਰਜਿਆ, ਚੋਲਾ ਹੋਲੀਕਾ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਲਿਕਾ ਸਾੜ ਗਈ.
as the fire roared, the cloak flew from holika and encased prahlada, who survived while holika burned.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਨਰਸਿੰਘ - ਅੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦਿਨ ਸੀ ਨਾ ਰਾਤ ਸੀ, ਹੀਰਨਯਕਸ਼ਯਪੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਹਰ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਵਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਸੀ।
vishnu, the god who appears as an avatar to restore dharma in hindu beliefs, took the form of narasimha - half human and half lion, at dusk when it was neither day nor night , took hiranyakashyapu at a doorstep which was neither indoors nor outdoors , placed him on his lap which was neither land, water nor air , and then eviscerated and killed the king with his lion claws which were neither a handheld weapon nor a launched weapon .

ਹੋਲੀਕਾ ਦੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਹੀਰਨਿਆਕਸ਼ੀਪੂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਅਤੇ ਹੋਲੀਕਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the holika bonfire and holi signifies the celebration of the symbolic victory of good over evil, of prahlada over hiranyakashipu, and of the fire that burned holika.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਥਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਰਾਧਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਰੰਗਪੰਚਮੀ ਤਕ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
krishna legend in the braj region of india, where the hindu deity krishna grew up, the festival is celebrated until rangpanchmi in commemoration of the divine love of radha for krishna.

ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਸਵ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਲੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the festivities officially usher in spring, with holi celebrated as a festival of love.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮਿੱਥ ਹੈ।
there is a symbolic myth behind commemorating krishna as well.

ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਨੀਲੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੀਤ-ਭੂਤ ਪੁਤਿਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ.
as a baby, krishna developed his characteristic dark blue skin colour because the she-demon putana poisoned him with her breast milk.

ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਚੰਗੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲੀ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੀਆਂ.
in his youth, krishna despaired whether the fair-skinned radha and other girls would like him because of his skin colour.

ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
his mother, tired of the desperation, asks him to approach radha and colour her face in any colour he wanted.

ਇਹ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੋੜਾ ਬਣ ਗਏ.
this he does, and radha and krishna became a couple.

ਜਦੋਂ ਤੋਂ, ਰਾਧਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਚੰਦਰੀ ਰੰਗ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ever since, the playful colouring of radha's face has been commemorated as holi.

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਲੀ ਫਗਵਾਹ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਹ ਦੰਤਕਥਾ ਕੁਝ ਕੈਰੇਬੀਆਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਆਨਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਵਿਚ ਆਮ ਹਨ.
beyond india, these legends to explain the significance of holi phagwah are common in some caribbean and south american communities of indian origin such as guyana and trinidad and tobago.

ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also celebrated with great fervour in mauritius.

ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈਵਵਾਦ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਕਾਮਾ ਨਾਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਸੰਤ ਪੰਚਮੀ
other hindu traditions among other hindu traditions such as shaivism and shaktism, the legendary significance of holi is linked to shiva in yoga and deep meditation, goddess parvati wanting to bring back shiva into the world, seeks help from the hindu god of love called kama on vasant panchami.

ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ 'ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਯੋਗੀ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the love god shoots arrows at shiva, the yogi opens his third eye and burns kama to ashes.

ਇਹ ਕਾਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਕਮਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this upsets both kama's wife rati kamadevi and his own wife parvati.

ਰੱਤੀ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਧਨ ਸੰਨਿਆਸ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਰਸ ਤੋਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
rati performs her own meditative asceticism for forty days, upon which shiva understands, forgives out of compassion and restores the god of love.

ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਹ ਵਾਪਸੀ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ 40 ਵੇਂ ਦਿਨ ਹੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this return of the god of love, is celebrated on the 40th day after vasant panchami festival as holi.

ਕਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ.
the kama legend and its significance to holi has many variant forms, particularly in south india.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ: ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
cultural significance the holi festival has a cultural significance among various hindu traditions of the indian subcontinent.

ਇਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਭੁੱਲਣ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ.
it is the festive day to end and rid oneself of past errors, to end conflicts by meeting others, a day to forget and forgive.

ਲੋਕ ਕਰਜ਼ੇ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਆਫ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people pay or forgive debts, as well as deal anew with those in their lives.

ਹੋਲੀ ਬਸੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਦਲਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦੋਸਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ.
holi also marks the start of spring, for many the start of the new year, an occasion for people to enjoy the changing seasons and make new friends.

ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਨ ਅਤੇ ਨੇਵਾਰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇਪਾਲ ਦੁਆਰਾ।
other indian religions the festival has traditionally been also observed by non-hindus, such as by jains and newar buddhists nepal .

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਲਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
sikhs have traditionally celebrated the festival at least through the 19th century, with its historic texts referring to it as hola.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂ, ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਵਿਸਥਾਰ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ.
guru gobind singh the last human guru of the sikhs modified holi with a three day hola mohalla extension festival of martial arts.

ਇਹ ਵਾਧਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕ ਮਖੌਲ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਗੇ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ, ਅਥਲੈਟਿਕਸ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੇ.
the extension started the day after the holi festival in anandpur sahib, where sikh soldiers would train in mock battles, compete in horsemanship, athletics, archery and military exercises.

ਵਰਣਨ ਹੋਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਛੁੱਟੀ.
description holi is an important spring festival for hindus, a national holiday in india, a regional holiday in nepal and other countries.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਇਕ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਅਜਨਬੀ ਵਿਚ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ.
to many hindus and some non-hindus, it is a playful cultural event and an excuse to throw colored water at friends or strangers in jest.

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is therefore observed broadly in the indian subcontinent.

ਹੋਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਫੱਗਗਨ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਲੂਨੀ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
holi is celebrated at the end of winter, on the last full moon day of the hindu luni-solar calendar month of phalgun.

ਇਹ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ.
this falls typically in march, but sometimes late february of the gregorian calendar.

ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਨ, ਇਹ ਬਸੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the festival has many purposes most prominently, it celebrates the beginning of spring.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਚੰਗੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਵਾvesੀ ਅਤੇ ਉਪਜਾ land ਭੂਮੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ.
in 17th century literature, it was identified as a festival that celebrated agriculture, commemorated good spring harvests and the fertile land.

ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਸੰਤ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ.
hindus believe it is a time of enjoying spring's abundant colours and saying farewell to winter.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ, ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜ ਵਾਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨਕਰਣ ਕਰਨ, ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਵਸਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
to many hindus, holi festivities mark the beginning of the new year as well as an occasion to reset and renew ruptured relationships, end conflicts and rid themselves of accumulated emotional impurities from the past.

ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਕੇਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਲਿਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it also has a religious purpose, symbolically signified by the legend of holika.

ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਇਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਲੀਕਾ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੋਲੀਕਾ ਦਹਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the night before holi, bonfires are lit in a ceremony known as holika dahan burning of holika or little holi.

ਲੋਕ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ.
people gather near fires, sing and dance.

ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ, ਹੋਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਧੂਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਧੂਲਹੇਤੀ, ਧੂਲੰਦੀ ਜਾਂ ਧੂਲੇਂਦੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the next day, holi, also known as dhuli in sanskrit, or dhulheti, dhulandi or dhulendi, is celebrated.

ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾ solutionsਡਰ ਦੇ ਘੋਲ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਲਗ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ' ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾ abਡਰ ਦਾ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤਦੇ ਹਨ.
children and youth spray coloured powder solutions gulal at each other, laugh and celebrate, while adults smear dry coloured powder abir on each other's faces.

ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੋਲੀ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਪੋਲੀ, ਦਹੀ-ਬਾਦਾ ਅਤੇ ਗੁਜੀਆ, ਮਿਠਆਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
visitors to homes are first teased with colours, then served with holi delicacies such as puranpoli, dahi-bada and gujia , desserts and drinks.

ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਨਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
after playing with colours, and cleaning up, people bathe, put on clean clothes, and visit friends and family.

ਹੋਲੀਕਾ ਦਹਨ ਵਾਂਗ, ਕਾਮਾ ਦਹਾਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
like holika dahan, kama dahanam is celebrated in some parts of india.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਰੰਗਪੰਚਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਨੀਮਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the festival of colours in these parts is called rangapanchami, and occurs on the fifth day after poornima full moon .

ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੋਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰਸਮਾਂ ਹਨ.
history and rituals holi is an ancient hindu festival with its cultural rituals.

ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਦਸਮਕੁਮਾਰ ਚਰਿਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ।
it is mentioned in the puranas, dasakumara charita, and by the poet during the 4th century reign of chandragupta ii.

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਰਤਨਾਵਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
the celebration of holi is also mentioned in the 7th-century sanskrit drama ratnavali.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਟਾਫ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ।
the festival of holi caught the fascination of european traders and british colonial staff by the 17th century.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ, ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਸਪੈਲਿੰਗਜ਼ ਹੁਲੀ 1687, ਹੂਲੀ 1698, ਹੁਲੀ 1789, ਹੋਲੀ 1809, ਹੂਲੀ 1825, ਅਤੇ ਹੋਲੀ 1910 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ.
various old editions of oxford english dictionary mention it, but with varying, phonetically derived spellings houly 1687 , hooly 1698 , huli 1789 , hohlee 1809 , hoolee 1825 , and holi in editions published after 1910.

ਹੋਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਹੋਲੀਕਾ ਪਾਇਅਰ ਨੂੰ ਬੋਨਫਾਇਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੋ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਹੋਲਿਕਾ ਦਹਨ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਲੋਕ ਪਾਰਕਾਂ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there are several cultural rituals associated with holi prepare holika pyre for bonfire main article holika dahan days before the festival people start gathering wood and combustible materials for the bonfire in parks, community centers, near temples and other open spaces.

ਪਾਇਰੇ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੋਲੀਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਪੁਤਲਾ ਫੂਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਧੱਕਿਆ.
on top of the pyre is an effigy to signify holika who tricked prahalad into the fire.

ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਰੰਗੀਨ, ਭੋਜਨ, ਪਾਰਟੀ ਡ੍ਰਿੰਕ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਗੁਜਿਆ, ਮਥਰੀ, ਮਾਲਪੂਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
inside homes, people stock up on pigments, food, party drinks and festive seasonal foods such as gujiya, mathri, malpuas and other regional delicacies.

ਹੋਲੀਕਾ ਦਾਨ ਹੋਲੀ ਦੇ ਪੂਰਵ ਦਿਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਲਿਕਾ ਦਹਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
holika dahan on the eve of holi, typically at or after sunset, the pyre is lit, signifying holika dahan.

ਰਸਮ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
the ritual symbolises the victory of good over evil.

ਲੋਕ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਅੱਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
people gather around the fire to sing and dance.

ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੋ ਹੋਲੀ ਫ੍ਰੋਲਿਕ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਹੋਲੀਕਾ ਦੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
play with colours holi frolic and celebrations begin the morning after the holika bonfire.

ਇੱਥੇ ਪੂਜਾ ਅਰਦਾਸ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਈ ਰਵਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਨੰਦ ਲਈ ਹੈ.
there is no tradition of holding puja prayer , and the day is for partying and pure enjoyment.

ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੱਕੇ ਰੰਗਾਂ, ਰੰਗੀਨ ਘੋਲ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਗਨ ਪਿਚਕਾਰੀਆਂ, ਰੰਗ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੰਗਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
children and young people form groups armed with dry colours, coloured solution and water guns pichkaris , water balloons filled with coloured water, and other creative means to colour their targets.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਧੋਣ ਯੋਗ ਕੁਦਰਤੀ ਪੌਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਰੰਗ ਜਿਵੇਂ ਹਲਦੀ, ਨਿੰਮ, hakਕ ਅਤੇ ਕੁੰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਅਧਾਰਤ ਵਪਾਰਕ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
traditionally, washable natural plant-derived colours such as turmeric, neem, dhak, and kumkum were used, but water-based commercial pigments are increasingly used.

ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
all colours are used.

ਖੁੱਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਖੇਡ ਹੈ, ਪਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬਦਬੂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੁੱਕੇ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
everyone in open areas such as streets and parks is game, but inside homes or at doorways only dry powder is used to smear each other's face.

ਲੋਕ ਰੰਗ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
people throw colours and get their targets completely coloured up.

ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ.
it is like a water fight, but with coloured water.

ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਰੰਗੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਰੇਅ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
people take delight in spraying coloured water on each other.

ਦੇਰ ਸਵੇਰ ਤਕ, ਹਰ ਕੋਈ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੈਨਵਸ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
by late morning, everyone looks like a canvas of colours.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋਲੀ ਨੂੰ "ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is why holi is given the name "festival of colours".

ਸਮੂਹ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਡਰੱਮ ਅਤੇ olaੋਲਕ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ.
groups sing and dance, some playing drums and dholak.

ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੇ ਹਰ ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਗੁੱਜੀਆ, ਮਥਰੀ, ਮਾਲਪੂਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
after each stop of fun and play with colours, people offer gujiya, mathri, malpuas and other traditional delicacies.

ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ, ਸਥਾਨਕ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਾਲਗ ਡ੍ਰਿੰਕ ਵੀ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
cold drinks, including adult drinks based on local intoxicating herbs, are also part of the holi festivity.

ਹੋਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਤਿਉਹਾਰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ.
other variations in the braj region around mathura, in north india, the festivities may last more than a week.

ਸੰਸਕਾਰ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਦਮੀ withਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ shਾਲਾਂ ਨਾਲ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ.
the rituals go beyond playing with colours, and include a day where men go around with shields and women have the right to playfully beat them on their shields with sticks.

ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤੇ, ਕਮਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in south india, some worship and make offerings to kaamadeva, the love god of indian mythology.

ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼, ਧੋਤੇ ਅਤੇ ਨਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the after party after a day of play with colours, people clean up, wash and bathe, sober up and dress up in the evening and greet friends and relatives by visiting them and exchanging sweets.

ਹੋਲੀ ਮੁਆਫੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ.
holi is also a festival of forgiveness and new starts, which ritually aims to generate harmony in the society.

ਖੇਤਰੀ ਨਾਮ, ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਹੋਲੀ ਹਿੰਦੀ nepali, ਨੇਪਾਲੀ €, ਪੰਜਾਬੀ €, ਕੰਨੜ ਨੂੰ ਫਖੂਵਾ ਜਾਂ ਫਗਵਾ ਅਸਾਮੀ, ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਜਾਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੋਲਾ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਜਟਰਾ ਅਸਾਮੀ ਜਾਂ ਬਸੰਤੋ ਉਤਸਵ "ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਸਾਮ.
regional names, rituals and celebrations holi hindi €, nepali €, punjabi €, kannada is also known as phakuwa or phagwah assamese , festival of colours, or dola in odisha, and as dol jatra assamese or basanto utsav "spring festival" in west bengal and assam.

ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the customs and celebrations vary between regions of india.

ਹੋਲੀ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੱਬ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਥੁਰਾ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ, ਨੰਦਗਾਂਵ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਰਸਾਨਾ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਹੋਲੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
holi is of particular significance in the braj region, which includes locations traditionally associated with the lord krishna mathura, vrindavan, nandgaon, uttar pradesh, and barsana, which become touristic during the season of holi.

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੂਰੀਨਾਮ, ਗਾਇਨਾ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਕਨੈਡਾ, ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। , ਅਤੇ ਫਿਜੀ.
outside india, holi is observed by the minority hindus in bangladesh and pakistan as well in countries with large indian subcontinent diaspora populations such as suriname, guyana, trinidad and tobago, south africa, malaysia, the united kingdom, the united states, canada, mauritius, and fiji.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਲੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ ਸਥਾਨਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the holi rituals and customs outside south asia also vary with local adaptations.

ਭਾਰਤ ਗੁਜਰਾਤ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
india gujarat in gujarat, holi is a two-day festival.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
on the evening of the first day people light the bonfire.

ਲੋਕ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਨਾਰਿਅਲ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people offer raw coconut and corn to the fire.

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰੰਗ ਜਾਂ "ਧੂਲਤੀ" ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੰਗ ਲਗਾ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the second day is the festival of colour or "dhuleti", celebrated by sprinkling coloured water and applying colours to each other.

ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਇਕ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੁਆਰਕਾ, ਦੁਆਰਕਾਧੀਸ਼ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਆਪੀ ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
dwarka, a coastal city of gujarat, celebrates holi at the dwarkadheesh temple and with citywide comedy and music festivities.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨ੍ਰਿਤ, ਭੋਜਨ, ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾ powderਡਰ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਗਏ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ, ਨਵਰਾਤ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ.
the holi celebration has its celebrative origins in gujarat, particularly with dance, food, music, and coloured powder to offer a spring parallel of navratri, gujarat's hindu festival celebrated in the fall.

ਫੱਗਗੁਣਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਹੋਲੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
falling in the hindu month of phalguna, holi marks the agricultural season of the rabi crop.

ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਘੜਾ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਟੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹਨ.
in ahmedabad in gujarat, in western india, a pot of buttermilk is hung high over the streets and young boys try to reach it and break it by making human pyramids.

ਲੜਕੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਅਤੇ "ਗੋਪੀ" ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the girls try to stop them by throwing coloured water on them to commemorate the pranks of krishna and the cowherd boys to steal butter and "gopis" while trying to stop the girls.

ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜਿਹੜਾ ਘੜੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the boy who finally manages to break the pot is crowned the holi king.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਦਮੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਰੰਗੀਨ ਹਨ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਜਲੂਸ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਭਵ ਦਿੱਖ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ "ਚੇਤਾਵਨੀ" ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਕਲੇ.
afterwards, the men, who are now very colourful, go out in a large procession to "alert" people of krishna's possible appearance to steal butter from their homes.

ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਣਵੰਡੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ਕਿ womanਰਤ ਇਕ ਮਜ਼ਾਕ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਰੱਸੇ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਇਕ ਸਾੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਭਰਾ-ਭੈਣ- ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
in some places there is a custom in undivided hindu families that the woman beats her brother-in-law with a sari rolled up into a rope in a mock rage and tries to drench him with colours, and in turn, the brother-in-law brings sweets indian desserts to her in the evening.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਰਸਾਨਾ, ਰਾਧਾ ਰਾਣੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਲਠ ਮਾਰ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
uttar pradesh barsana, a town near mathura in the braj region of uttar pradesh, celebrates lath mar holi in the sprawling compound of the radha rani temple.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਲਾਠ ਮਾਰ ਦੀ ਹੋਲੀ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ womenਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਲੋਕ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧੇ" ਜਾਂ "ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ" ਜੈਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
thousands gather to witness the lath mar holi when women beat up men with sticks as those on the sidelines become hysterical, sing holi songs and shout "sri radhey" or "sri krishna".

ਬ੍ਰਜ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹੋਲੀ ਗਾਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਜ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the holi songs of braj mandal are sung in pure braj, the local language.

ਬਰਸਾਨਾ ਵਿਖੇ ਮਨਾਈ ਗਈ ਹੋਲੀ ਇਸ ਅਰਥ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿ ਇਥੇ womenਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
holi celebrated at barsana is unique in the sense that here women chase men away with sticks.

ਮਰਦ womenਰਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਭੜਕਾ. ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
males also sing provocative songs in a bid to invite the attention of women.

womenਰਤਾਂ ਫੇਰ ਅਪਰਾਧੀ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਲਈ ਲਾਠੀਸ ਕਹਿੰਦੇ ਲੰਬੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ sਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
women then go on the offensive and use long staves called lathis to beat the men, who protect themselves with shields.

ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਥੁਰਾ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ.
mathura, in the braj region, is the birthplace of lord krishna.

ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਇਹ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਚਲਦਾ ਹੈ.
in vrindavan this day is celebrated with special puja and the traditional custom of worshipping lord krishna here the festival lasts for sixteen days.

ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਥਰਾਸ, ਅਲੀਗੜ ਅਤੇ ਆਗਰਾ ਵਿਚ, ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਥੁਰਾ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਅਤੇ ਬਰਸਾਨਾ ਵਿਚ.
all over the braj region and neighboring places like hathras, aligarh, and agra, holi is celebrated in more or less the same way as in mathura, vrindavan and barsana.

ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਕਾਨਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਹੋਲੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਚਲਦੀ ਹੈ.
outside braj, in the kanpur area, holi lasts seven days with colour.

ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ, ਗੰਗਾ ਮੇਲਾ ਜਾਂ ਹੋਲੀ ਮੇਲਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on the last day, a grand fair called ganga mela or the holi mela is celebrated.

ਇਹ ਮੇਲਾ ਮੇਲਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਨਾ ਸਾਹਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ 1857 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ।
this mela fair was started by freedom fighters who fought british rule in the first indian war of independence in 1857 under the leadership of nana saheb.

ਇਹ ਮੇਲਾ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਾਟਿਆਂ ਤੇ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 1857 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the mela is held at various ghats along the banks of the river ganga in kanpur, to celebrate the hindus and muslims who together resisted the british forces in the city in 1857.

ਗੰਗਾ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
on the eve of ganga mela, all government offices, shops, and courts generally remain closed.

ਗੰਗਾ ਮੇਲਾ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ "ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ" ਜਾਂ ਹੋਲੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the ganga mela marks the official end of "the festival of colours" or holi in kanpur.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਦੀ ਹੋਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
in gorakhpur, the northeast district of uttar pradesh, the day pig holi starts with a special puja.

ਇਸ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ “ਹੋਲੀ ਮਿਲਾਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿਚ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੰਗੀਨ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
this day, called "holi milan", is considered to be the most colourful day of the year, promoting brotherhood among the people.

ਲੋਕ ਹਰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾ powderਡਰ ਅਬੀਰ ਲਗਾ ਕੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
people visit every house and sing holi songs and express their gratitude by applying coloured powder abeer .

ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਪੰਚੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is also considered the beginning of the year, as it occurs on the first day of the hindu calendar year panchang .

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਕੁਮੌਨੀ ਹੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
uttarakhand kumaoni holi in uttarakhand includes a musical affair.

ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਥਕੀ ਹੋਲੀ, ਖਰੀ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹੋਲੀ.
it takes different forms such as the baithki holi, the khari holi and the mahila holi.

ਬੈਥਕੀ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਖਰੀ ਹੋਲੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਧੁਨ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ ਦੀ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in baithki holi and khari holi, people sing songs with a touch of melody, fun and spiritualism.

ਇਹ ਗਾਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਾਗਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
these songs are essentially based on classical ragas.

ਬੈਥਕੀ ਹੋਲੀ nir €, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਣ ਕੀ ਹੋਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਹੋਲੀਏਰਿਆਂ ਨੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
baithki holi € € , also known as nirvan ki holi, begins from the premises of temples, where holiyars sing holi songs and people gather to participate, along with playing classical music.

ਇਹ ਗਾਣੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਣੇ ਪੀਲੂ, ਭੀਮਪਲਾਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗ ਰਾਗਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਗਾਣੇ ਕਲਿਆਣ, ਸ਼ਿਆਮਕਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਯਮਨ ਵਰਗੇ ਰਾਗਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the songs are sung in a particular sequence depending on the time of day for instance, at noon the songs are based on peelu, bhimpalasi and sarang ragas, while evening songs are based on the ragas such as kalyan, shyamkalyan and yaman.

ਖਰੀ ਹੋਲੀ mostly mostly ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੁਮਾਉਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the khari holi € € is mostly celebrated in the rural areas of kumaon.

ਖਰੀ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗਾਣੇ ਲੋਕ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿੱਟੇ ਚੂਰੀਦਾਰ ਪੇਜਾਮਾ ਅਤੇ ਕੁਰਤਾ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ethnicੋਲ ਅਤੇ ਹਰਕਾ ਵਰਗੇ ਨਸਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
the songs of the khari holi are sung by the people, who, sporting traditional white churidar payajama and kurta, dance in groups to the tune of ethnic musical instruments such as the dhol and hurka.

ਕੁਮਾਉਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀਕਾ ਪਾਇਰੇ, ਚੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਦੁਲਹੈਂਦੀ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਰ ਬੰਧਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in the kumaon region, the holika pyre, known as cheer , is ceremonially built in a ceremony known as cheer bandhan fifteen days before dulhendi.

ਚੀਅਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪਈਆ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਅਨਾਜ ਹੈ.
the cheer is a bonfire with a green paiya tree branch in the middle.

ਹਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਚੀਅਰਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹੱਲੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the cheer of every village and neighborhood is rigorously guarded as rival mohallas try to playfully steal each other's cheer.

ਹੋਲੀ ਉੱਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the colours used on holi are derived from natural sources.

ਦੁਲਹੈਂਦੀ, ਚੜਦੀ ਤੋਂ ਚੜਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕੱractsੇ, ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ.
dulhendi, known as charadi € from chharad , is made from flower extracts, ash and water.

ਹੋਲੀ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
holi is celebrated with great gusto much in the same way all across north india.

ਬਿਹਾਰ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭੋਜਪੁਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੱਗੂਵਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bihar holi is known as phaguwa in the local bhojpuri dialect.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੋਲਿਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ.
in this region as well, the legend of holika is prevalent.

ਫਲਗਨ ਪੂਰਨੀਮਾ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਲੋਕ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰੇ.
on the eve of phalgun poornima, people light bonfires.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁੱਕੇ ਗੋਬਰ ਦੇ ਕੇਕ, ਅਰਦਾਦ ਜਾਂ ਰੈਡੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਹੋਲੀਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਤਾਜ਼ੇ ਵਾ fromੇ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪੱਤੇ ਬੋਨਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ.
they put dried cow dung cakes, wood of the araad or redi tree and holika tree, grains from the fresh harvest and unwanted wood leaves in the bonfire.

ਹੋਲਿਕਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਚਾਰੇ ਨੇੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
at the time of holika people assemble near the pyre.

ਇਕੱਠ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਦੱਸ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੁਰੋਹਿਤ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the eldest member of the gathering or a purohit initiates the lighting.

ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਰੰਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he then smears others with colour as a mark of greeting.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫ੍ਰੋਲਿਕ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
next day the festival is celebrated with colours and a lot of frolic.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਲੋਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
traditionally, people also clean their houses to mark the festival.

ਹੋਲੀ ਮਿਲਾਨ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
holi milan is also observed in bihar, where family members and well wishers visit each other's family, apply colours abeer on each other's faces, and on feet, if elderly.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਗਿੱਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤਕ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
usually this takes place on the evening of holi day after holi with wet colours is played in the morning through afternoon.

ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਵਾਸ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਮਿਲਾਨ ਹੋਲੀ ਦੇ ਅਸਲ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਦਿਨ ਹੋਣੀ ਆਮ ਹੈ.
due to large-scale internal migration issues faced by the people, recently this tradition has slowly begun to transform, and it is common to have holi milan on an entirely different day either before or after the actual day of holi.

ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅਨੰਦ ਲਿਆ.
children and youths take extreme delight in the festival.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਲੋਕ ਚਿੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੋਲ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
though the festival is usually celebrated with colours, in some places people also enjoy celebrating holi with water solutions of mud or clay.

ਲੋਕ ਗਾਣੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ hੋਲਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼' ਤੇ ਦੋ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਹੱਥ-drੋਲ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ.
folk songs are sung at high pitch and people dance to the sound of the dholak a two-headed hand-drum and the spirit of holi.

ਤਿਓਹਾਰ ਦੇ ਮੂਡ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭੰਗ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਭਾਂਤ ਦਾ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਭਾਂਤ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਪਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਥੰਡਾਈ ਨਾਲ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
intoxicating bhang, made from cannabis, milk and spices, is consumed with a variety of mouth-watering delicacies, such as pakoras and thandai, to enhance the mood of the festival.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਨੂੰ “ਡੋਲ ਜਟਰਾ”, “ਡੋਲ ਪੂਰਨੀਮਾ” ਜਾਂ “ਸਵਿੰਗ ਫੈਸਟੀਵਲ” ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
west bengal in west bengal, holi is known by the name of "dol jatra", "dol purnima" or the "swing festival".

ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਪਾਲਕੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇਕ ਮਾਣਮੱਤੇ celebratedੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੇਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the festival is celebrated in a dignified manner by placing the icons of krishna and radha on a picturesquely decorated palanquin which is then taken round the main streets of the city or the village.

ਡੋਲ ਪੂਰਨੀਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਸਵੇਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਗਵੇਂ ਰੰਗ ਦੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
on the dol purnima day in the early morning, students dress up in saffron-coloured or pure white clothes and wear garlands of fragrant flowers.

ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਯੰਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕਤਾਰਾ, ਦੁਬਰੀ ਅਤੇ ਵੀਨਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ.
they sing and dance to the accompaniment of musical instruments, such as the ektara, dubri, and veena.

ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਲਣ ਲਈ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ womenਰਤਾਂ ਝੂਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the devotees take turns to swing them while women dance around the swing and sing devotional songs.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾ powderਡਰ, ਅਬੀਰ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
during these activities, the men keep spraying coloured water and coloured powder, abir, at them.

ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਗਨੀਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the head of the family observes a fast and prays to lord krishna and agnidev.

ਸਾਰੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਗੁਲਾਲ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀਦੇਵ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ "ਭੋਗ" ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
after all the traditional rituals are over, he smears krishna's icon with gulal and offers "bhog" to both krishna and agnidev.

ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੰਗੀਤਕ ਸੁਆਦ ਹੈ.
in shantiniketan, holi has a special musical flavour.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਲਪੋਆ, ਖੀਰ ਸੰਦੇਸ਼, ਬਸੰਤੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੇਸਰ, ਕੇਸਰ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਪੇਅਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
visitors on holi are offered traditional dishes that include malpoa, kheer sandesh, basanti sandesh saffron , saffron milk, payash, and related foods.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ "ਡੋਲਾ" ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
odisha the people of odisha celebrate "dola" on the day of holi where the icons of jagannath replace the icons of krishna and radha.

ਡੋਲਾ ਮੇਲਾਣਾ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਲੂਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
dola melana, processions of the deities are celebrated in villages and bhoga is offered to the deities.

“ਡੋਲਾ ਯਾਤਰਾ” 1560 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਸੀ ਜਿਥੇ ਜਗਨਾਥ, ਬੱਲਭੱਦਰ ਅਤੇ ਸੁਭੱਦਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿਚ “ਡੋਲਾਮੰਡਪਾ” ਪੋਡਿਅਮ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
"dola yatra" was prevalent even before 1560 much before holi was started where the idols of jagannatha, balabhadra and subhadra used to be taken to the "dolamandapa" podium in jagannath temple .

ਲੋਕ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ "ਅਬੀਰਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ.
people used to offer natural colors known as "abira" to the deities and apply on each other's feats.

ਅਸਾਮ ਹੋਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸਾਮੀਆ ਵਿਚ ਫਖੂਵਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
assam holi, also called phakuwa in assamese, is celebrated all over assam.

ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੌਲ ਜਟੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਪੇਟਾ ਦੇ ਸਤਰਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
locally called dol jatra, associated with satras of barpeta, holi is celebrated over two days.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਬਰਪੇਟਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਝੌਪੜੀਆਂ ਸਾੜਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੋਲਿਕਾ ਦੇ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
on the first day, the burning of clay huts are seen in barpeta and lower assam which signifies the legends of holika.

ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਹੋਲੀ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾdਡਰ ਨਾਲ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on the second day of it, holi is celebrated with colour powders.

ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਧੁਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗੀਤ ਬਾਰਪੇਟਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the holi songs in chorus devoted to lord krishna are also sung in the regions of barpeta.

ਗੋਆ ਹੋਲੀ ਗੋਨ ਜਾਂ ਕੋਂਕਣੀ ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਂ or ਇਨ ਜਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਚਲਦਾ ਹੈ.
goa holi is a part of the goan or konkani spring festival known as or ‹ in or , which lasts for about a month.

ਰੰਗ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਹੋਲੀ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਬਸੰਤ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the colour festival or holi is a part of longer, more extensive spring festival celebrations.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਪਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਹੋਲੀਕਾ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦਾਹਾਨ, ਧੂਲਵਦ ਜਾਂ ਧੂਲੀ ਵੰਦਨ, ਹਲਦੂਨ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਂ ਰੰਗ ਜਾਂ ਗੁਲਾਮ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
holi festivities but not festivities include holika puja and dahan, dhulvad or dhuli vandan, haldune or offering yellow and saffron colour or gulal to the deity.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਪੂਰਨਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਮਗਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਕਿ 5 ਤੋਂ 7 ਦਿਨ ਚਲਦੇ ਹਨ.
maharashtra in maharashtra, holi purnima is also celebrated as shimga, festivities that last 5 to 7 days.

ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਲੱਕੜਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a week before the festival, youngsters go around the community, collecting firewood and money.

ਸ਼ਿਮਗਾ ਦੇ ਦਿਨ, ਹਰ ਆਂ in-ਗੁਆਂ in ਵਿਚ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵੱਡੇ .ੇਰ ਵਿਚ .ਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on the day of shimga, the firewood is heaped into a huge pile in each neighborhood.

ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਬਲਦੀ ਹੈ.
in the evening, the fire is lit.

ਹਰ ਘਰ ਅਗਨੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਿਠਆਈ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
every household brings a meal and dessert, in the honour of the fire god.

ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ ਮੁੱਖ ਕੋਮਲਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ "ਹੋਲੀ ਰੇ ਹੋਲੀ ਪੁਰਾਨਾਚੀ ਪੋਲੀ" ਚੀਕਦੇ ਹਨ.
puran poli is the main delicacy and children shout "holi re holi puranachi poli".

ਸ਼ਿਮਗਾ ਸਾਰੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
shimga celebrates the elimination of all evil.

ਇਥੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ, ਸ਼ਿਮਗਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਰੰਗਪੰਚਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the colour celebrations here take place on the day of rangapanchami, five days after shimga.

ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣਾ ਅਤੇ ਮੁਆਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
during this festival, people are supposed to forget and forgive any rivalries and start new healthy relations with all.

ਮਨੀਪੁਰ ਮਣੀਪੁਰੀ 6 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
manipur manipuris celebrate holi for 6 days.

ਇੱਥੇ, ਇਹ ਛੁੱਟੀ ਯਾਓਸੰਗ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
here, this holiday merges with the festival of yaosang.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦੀ ਖਾਰ ਵਾਲੀ ਝੌਂਪੜੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
traditionally, the festival commences with the burning of a thatched hut of hay and twigs.

ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪੈਸੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਕਾਡੈਂਗ ਜਾਂ ਨਕਾਤੇਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ' ਤੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਵਜੋਂ.
young children go from house to house to collect money, locally known as nakadeng or nakatheng , as gifts on the first two days.

ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਮਤਾ ਫਲਗਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਥਬਲ ਚੋਂਗਬਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਮੂਹ ਲੋਕ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸੀ umੋਲ ਦੇ ਲੋਕ ਗਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨਾਲ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਫਲੋਰੋਸੈਂਟ ਲੈਂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ.
the youths at night perform a group folk dance called thabal chongba on the full moon night of lamta phalgun , traditionally accompanied by folk songs and rhythmic beats of the indigenous drum, but nowadays by modern bands and fluorescent lamps.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਬਰ ਗੁਲਾਲ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in krishna temples, devotees sing devotional songs, perform dances and celebrate with aber gulal wearing traditional white and yellow turbans.

ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ, ਵੱਡੇ ਜਲੂਸਾਂ ਨੂੰ ਇੰਫਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
on the last day of the festival, large processions are taken out to the main krishna temple near imphal where several cultural activities are held.

ਹਾਲ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਯਾਓਸੰਗ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ, ਘਾਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਛੁੱਟੀਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in recent decades, yaosang, a type of indian sport, has become common in many places of the valley, where people of all ages come out to participate in a number of sports that are somewhat altered for the holiday.

ਕੇਰਲਾ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਂਕਣੀ ਵਿਚ ਉੱਕੁਲੀ ਜਾਂ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਚ ਮੰਜਾਲ ਕੁਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kerala holi is locally called ukkuli in konkani or manjal kuli in malayalam.

ਇਹ ਗੋਸਰੀਪੁਰਮ ਤਿਰੂਮਾਲਾ ਮੰਦਿਰ ਕੋਂਕਣੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is celebrated around the konkani temple called gosripuram thirumala temple.

ਕਰਨਾਟਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ "ਕਾਮਾਦਾਨਾ" ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਜਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
karnataka traditionally, in rural karnataka children collect money and wood in the weeks prior to holi, and on "kamadahana" night all the wood is put together and lit.

ਤਿਉਹਾਰ ਦੋ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the festival is celebrated for two days.

ਉੱਤਰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people in north karnataka prepare special food on this day.

ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸਿਰਸੀ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਜੋੜ ਲੋਕ ਨਾਚ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਬੇਦਾਰਾ ਵੇਸ਼ਾ" ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਰਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in sirsi, karnataka, holi is celebrated with a unique folk dance called "bedara vesha", which is performed during the nights beginning five days before the actual festival day.

ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਹਰ ਬਦਲਵੇਂ ਸਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the festival is celebrated every alternate year in the town, which attracts a large number of tourists from different parts of the india.

ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੱਚੇ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮੂਡਾ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸਾ, ਚਾਵਲ, ਮੋਕਾਜੋਨਾ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮੂਧਾ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
telangana as in other parts of india, in rural telangana, children celebrate kamuda and collect money, rice, mokkajonna and wood for weeks prior to holi, and on kamudha night all the wood is put together and set on fire.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
andhra pradesh in andhra pradesh holi is celebrated along with basanta panchami.

ਹੋਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ ਅਸਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
holi is a major festival, and the festivities and colour start appearing at least a day before the actual holiday.

ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਇੱਕਠੇ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
jammu & kashmir in jammu & kashmir, muslims and hindus alike celebrate holi.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਇੱਥੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਆਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਾ powderਡਰ ਸੁੱਟਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ.
holi celebrations here are much in line with the general definition of holi celebrations a high-spirited festival to mark the beginning of the harvesting of the summer crop, with the throwing of coloured water and powder and singing and dancing.

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਲਿਕਾ ਦਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
punjab & himachal pradesh in punjab, holi is preceded by holika dahan the night before.

ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਰੰਗ ਸੁੱਟਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ.
on the day of holi, people engage in throwing colours on each other.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਦੌਰਾਨ, ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹੜੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੰਗੋਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਮੰਡਾਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਹਨ.
during holi in punjab, walls and courtyards of rural houses are enhanced with drawings and paintings similar to rangoli in south india, mandana in rajasthan, and rural arts in other parts of india.

ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੌਕ-ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਂ ਚੌਕਪੁਰਾਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕਿਸਾਨੀ .ਰਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
this art is known as chowk-poorana or chowkpurana in punjab and is given shape by the peasant women of the state.

ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਲਾ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in courtyards, this art is drawn on cloth.

ਕਲਾ ਵਿਚ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਫੁੱਲ, ਫਰਨਾਂ, ਲੱਕੜਾਂ, ਪੌਦੇ, ਮੋਰ, ਪਾਲਕੀ, ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬਕਾਰੀ, ਲੇਟਵੀਂ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਲਾਈਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the art includes drawing tree motifs, flowers, ferns, creepers, plants, peacocks, palanquins, geometric patterns along with vertical, horizontal and oblique lines.

ਇਹ ਕਲਾ ਮੇਲੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ.
these arts add to the festive atmosphere.

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਭੀਲ ਆਦਿਵਾਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੂ-ਪੂਰਵ ਦੇ ਕਈ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ itੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
madhya pradesh in western madhya pradesh, bhil tribesmen who have held on to many of the pre-hindu customs celebrate it in a special way.

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਫਾਲਗੁਣਾ ਪੂਰਨੀਮਾ ਵਿਚ ਪੰਗੁਨੀ ਉਥਰਾਮ ਮੀਨਾ ਉੱਤਰਾ-ਫਾਲਗੁਨੀ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹੈ.
tamil nadu in the phalguna poornima is panguni uthram meena uttara-phalguni in sanskrit .

ਇਹ ਖਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਟਾਰ "ਉਥੀਰਾਮ" ਅਤੇ "ਪੌਰਨਮੀ" ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ is ਹੈ.
it is special because of the star "uthiram" and "pournami" occurring together, is the marriage anniversary of many mythological figures and deities.

ਇਸ ਦਿਨ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੰਥਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਵਤਾਰ ਦੇਵੀ ਮਹਾਂਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
on this day goddess mahalakshmi incarnated on earth from the ocean of milk after the ocean was churned by the gods and the demons .

ਹੋਲੀ ਵਾਸਨਤੋਸਵਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਪ੍ਰਵਾਚਨਾਂ ਅਤੇ ਹਰਿਕਥਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉਤਸਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
holi is celebrated as vasanthosavam and all temples start their utsavams with decorations and music, dance festivals, pravachans and harikathas.

ਰੰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the colours are also popular, and celebrate divine love and welcoming of spring.

ਨੇਪਾਲ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਧੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਦਿਨ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
nepal in nepal, the celebration of holi in the hills is remarkably different from in madhesh, even being celebrated on a different day.

ਹੋਲੀ ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਫੱਗੂ" ਜਾਂ "ਫੱਗੂਵਾ" ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਫੱਗੂ ਪੂਰਨੀਮਾ", "ਫਾਲਗੂਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ" , ਅਤੇ ਮਧੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਗਲੇ ਦਿਨ.
holi is celebrated in the month of falgun, which is also called "fagu" or "phaguwa" devanagari , in the hills it is celebrated on the day of the february full moon, called "fagu purnimaa" , "full moon day in falgun", and in madhesh the day after.

ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ, ਹੋਲੀ ਦਸ਼ੇਨ, ਤਿਹਾੜ ਦੀਪਾਵਾਲੀ ਜਿੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
in nepal, holi is as important as dashain, tihar dipawali .

ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ 80% ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
since more than 80% of the people in nepal are hindus, holi, along with many other hindu festivals, is celebrated in nepal as a national festival.

ਰਵਾਇਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਕਾਠਮੰਡੂ, ਹੇਤੌਦਾ, ਪੋਖੜਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਮੇਤ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
traditional concerts are held in most cities in nepal, including kathmandu, hetauda, pokhara, and dharan, and are broadcast on television with various celebrity guests.

ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਸਰੇ 'ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ.
people walk through their neighbourhoods to celebrate holi by exchanging colours and spraying coloured water on one another.

ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਤੀਵਿਧੀ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਲਾ ਭਾਵ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗੁਬਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a popular activity is the throwing of water balloons at one another, sometimes called lola meaning water balloon .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੀਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਭੰਗ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many people mix bhang in their drinks and food, as is also done during shivaratri.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is believed that the combination of different colours at this festival takes all sorrow away and makes life itself more colourful.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਹੋਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇੰਡੀਅਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੂੰ ਮਜਦੂਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ , ਯੂਰਪ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਫਿਜੀ.
indian diaspora over the years, holi has become an important festival in many regions wherever indian diaspora were either taken as indentured labourers during colonial era, or where they emigrated on their own, and are now present in large numbers such as in africa, north america, europe, latin america, and parts of asia such as fiji.

ਸੂਰੀਨਾਮ ਹੋਲੀ ਸੁਰੀਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ.
suriname holi is a national holiday in suriname.

ਇਸਨੂੰ ਫਗਵਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is called phagwa festival, and is celebrated to mark the beginning of spring and hindu mythology.

ਸੂਰੀਨਾਮ ਵਿੱਚ, ਹੋਲੀ ਫਗਵਾ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
in suriname, holi phagwa is a festival of colour.

ਇਸ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੋ ਅਤੇ ਰੰਗ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ.
it is customary to wear old white clothes on this day, be prepared to get them dirty and join in the colour throwing excitement and party.

ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਫਗਵਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫਗਵਾ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ.
trinidad and tobago phagwa is normally celebrated in trinidad and tobago on the sunday closest to the actual date of phagwah.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਫਗਵਾਹ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਜਾਂ ਚੌਟਾਲ ਗਾਨਾਂ 'ਤੇ ਗਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is celebrated with a lot of colour and splendour, along with the singing on traditional phagwah songs or chowtal gana .

ਗੁਆਨਾ ਫਗਵਾਹਾ ਗੁਆਇਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
guyana phagwah is a national holiday in guyana, and peoples of all races and religions participate in the celebrations.

ਜਾਰਜਟਾਉਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਗਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the main celebration in georgetown is held at the mandir in prashad nagar.

ਫਿਜੀ ਇੰਡੋ-ਫਿਜੀਅਨਸ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਰੰਗਾਂ, ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
fiji indo-fijians celebrate holi as festival of colours, folksongs and dances.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਫਿਜੀ ਵਿਚ ਗਾਏ ਗਏ ਲੋਕ ਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਫਾਗ ਗਾਯਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the folksongs sung in fiji during holi season are called phaag gaaian.

ਫਗਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਲਗਾਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਾ ਹੈ.
phagan, also written as phalgan, is the last month of the hindu calendar.

ਫਗਾਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
holi is celebrated at the end of phagan.

ਹੋਲੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
holi marks the advent of spring and ripening of crops in northern india.

ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੋਮਾਂਚ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪਾ powderਡਰ, ਅਤਰ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ.
not only it is a season of romance and excitement, folk songs and dances, it is also an occasion of playing with powder, perfumes and colours.

ਫਿਜੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਗਾਣੇ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ.
many of the holi songs in fiji are around the theme of love-relationship between radha and krishna.

ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਵਿਚ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਹੋਲੀ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
mauritius holi in mauritius comes close on the heels of shivaratri.

ਇਹ ਬਸੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਚੰਗੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਉਪਜਾ the ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it celebrates the beginning of spring, commemorating good harvests and the fertile land.

ਹਿੰਦੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ.
hindus believe it is a time of enjoying abundant colours and saying farewell to winter.

ਇਹ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਮਾਂਚਕ ਧਾਰਮਿਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is considered one of the most exhilarating religious holidays in existence.

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਗੀਦਾਰ ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾ powderਡਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
during this event, participants hold a bonfire, throw coloured powder at each other, and celebrate wildly.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੋਲੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਾਚੀ, ਹਜ਼ਾਰਾ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਸਿੰਧ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
pakistan holi is celebrated by pakistani hindus, in various cities in the provinces of punjab and sindh, such as karachi, hazara, rawalpindi, sindh, hyderabad, multan and lahore.

ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਡਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਾ-ਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
locals in multan associate holi and prahlada with the prahlada-puri temple.

ਹੋਲੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿਚ, ਮੱਕਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
on the day of holi, in the punjab province of pakistan, it is traditional to break a matka earthen pot which is hung at a high spot.

ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਮਟਕ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਪਿਰਾਮਿਡ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ.
a group of men form a pyramid and others will climb the pyramid to break the matka.

ਜਿਹੜੇ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਪਿਰਾਮਿਡ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੰਗ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the ones who are not participating throw water and colour on the pyramid.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਖਣ ਵਿਚ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੱਖਣ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
traditionally, butter and milk are put in the matka, as this is supposed to re-enact the young lord stealing of butter.

ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤ ਬਸੰਤ ਦਾ ਮੌਸਮ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਵਾਇਰਸ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
traditional sources of colours the spring season, during which the weather changes, is believed to cause viral fever and cold.

ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾdਡਰ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੁੱਟਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਇਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਰੰਗ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੰਮ, ਕੁਮਕੁਮ, ਹਲਦੀ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਿਕਿਤਸਕ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the playful throwing of natural coloured powders, called gulal has a medicinal significance the colours are traditionally made of neem, kumkum, haldi, bilva, and other medicinal herbs prescribed by doctors.

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਰੰਗ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many colours are obtained by mixing primary colours.

ਕਾਰੀਗਰ ਸੁੱਕਾ ਪਾ powderਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ.
artisans produce and sell many of the colours from natural sources in dry powder form, in weeks and months preceding holi.

ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪੌਦੇ ਅਧਾਰਤ ਸਰੋਤ ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਟੇਸੂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਲਾਟ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਖਾਸ ਸਰੋਤ ਹਨ.
some of the traditional natural plant based sources of colours are orange and red the flowers of palash or tesu tree, also called the flame of the forest, are typical source of bright red and deep orange colours.

ਚੂਰਨ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਸੁੱਕੇ ਹਿਬਿਸਕਸ ਫੁੱਲ, ਮੈਡਰ ਟ੍ਰੀ, ਮੂਲੀ ਅਤੇ ਅਨਾਰ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਲਾਲ ਦੇ ਰੰਗਤ ਹਨ.
powdered fragrant red sandal wood, dried hibiscus flowers, madder tree, radish and pomegranate are alternate sources and shades of red.

ਹਲਦੀ ਦੇ ਪਾ powderਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੂਨਾ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਤਰੇ ਦੇ ਪਾ powderਡਰ ਦਾ ਬਦਲਵਾਂ ਸਰੋਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕੇਸਰ ਕੇਸਰ ਉਬਲਦਾ ਹੈ.
mixing lime with turmeric powder creates an alternate source of orange powder, as does boiling saffron kesar in water.

ਗ੍ਰੀਮ ਮਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਗੁਲਮੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
green mehendi and dried leaves of gulmohur tree offer a source of green colour.

ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬਸੰਤ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗਤ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
in some areas, the leaves of spring crops and herbs have been used as source of green pigment.

ਪੀਲੀ ਹਲਦੀ ਹਲਦੀ ਦਾ ਪਾ powderਡਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਖਾਸ ਸਰੋਤ ਹੈ.
yellow haldi turmeric powder is the typical source of yellow colour.

ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਛਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਛੋਲੇ, ਚਨੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਟੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sometimes this is mixed with chickpeas, gram or other flour to get the right shade.

ਬਾਲ ਦੇ ਫਲ, ਅਮਲਤਾਸ, ਕ੍ਰਿਸਨਥੈਮਮਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮੈਰਿਗੋਲਡ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪੀਲੇ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤ ਹਨ.
bael fruit, amaltas, species of chrysanthemums, and species of marigold are alternate sources of yellow.

ਨੀਲੀ ਇੰਡੀਗੋ ਪੌਦਾ, ਭਾਰਤੀ ਬੇਰੀਆਂ, ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਨੀਲੀਆਂ ਹਿਬਿਸਕਸ ਅਤੇ ਜਕਾਰਾਡ ਫੁੱਲ ਹੋਲੀ ਲਈ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤ ਹਨ.
blue indigo plant, indian berries, species of grapes, blue hibiscus and jacaranda flowers are traditional sources of blue colour for holi.

ਮੈਜੈਂਟਾ ਅਤੇ ਜਾਮਨੀ ਬੀਟ੍ਰੂਟ ਮੈਜੈਂਟਾ ਅਤੇ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰੋਤ ਹੈ.
magenta and purple beetroot is the traditional source of magenta and purple colour.

ਅਕਸਰ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉਬਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
often these are directly boiled in water to prepare coloured water.

ਭੂਰੇ ਸੁੱਕੇ ਚਾਹ ਪੱਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
brown dried tea leaves offer a source of brown coloured water.

ਕੁਝ ਮਿੱਟੀਆਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤ ਹਨ.
certain clays are alternate source of brown.

ਅੰਗੂਰ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਆਂਵਲਾ ਕਰੌਦਾ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਬਨ ਚਾਰਕੋਲ ਸਲੇਟੀ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
black species of grapes, fruits of amla gooseberry and vegetable carbon charcoal offer gray to black colours.

ਹੋਲੀ ਪਾ powderਡਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੰਗ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਹਲਦੀ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਪੇਸਟ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੱracts ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ .ੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
holi powder synthetic colours natural colours were used in the past to celebrate holi safely by applying turmeric, sandalwood paste, extracts of flowers and leaves.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਸੰਤ-ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੰਗ ਹੋਰ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
as the spring-blossoming trees that once supplied the colours used to celebrate holi have become more rare, chemically produced industrial dyes have been used to take their place in almost all of urban india.

ਆਕਰਸ਼ਕ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
due to the commercial availability of attractive pigments, slowly the natural colours are replaced by synthetic colours.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ ਅਤੇ ਜਲੂਣ ਦੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ.
as a result, it has caused mild to severe symptoms of skin irritation and inflammation.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਘਾਟ ਇਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ.
lack of control over the quality and content of these colours is a problem, as they are frequently sold by vendors who do not know their origin.

2007 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮਲੈਚਾਈਟ ਗ੍ਰੀਨ, ਇੱਕ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨੀਲੀ-ਹਰੀ ਰੰਗਤ ਸੀ, ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਹੋਣ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧੋਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਜਲਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
a 2007 study found that malachite green, a synthetic bluish-green dye used in some colours during holi festival, was responsible for severe eye irritation in delhi, if eyes were not washed upon exposure.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਰੰਗੀਨ ਕੌਰਨੀਆ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਮਲੈਚਾਈਟ ਹਰੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
though the study found that the pigment did not penetrate through the cornea, malachite green is of concern and needs further study.

ਇਕ ਹੋਰ 2009 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਧਾਤ ਅਧਾਰਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ.
another 2009 study reports that some colours produced and sold in india contain metal-based industrial dyes, causing an increase in skin problems to some people in the days following holi.

ਇਹ ਰੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਛੋਟੇ ਰਸਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these colours are produced in india, particularly by small informal businesses, without any quality checks and are sold freely in the market.

ਰੰਗ ਬਿਨਾਂ ਲੇਬਲ ਲਗਾਏ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਕੋਲ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the colours are sold without labeling, and the consumer lacks information about the source of the colours, their contents, and possible toxic effects.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਕਈ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
in recent years, several nongovernmental organisations have started campaigning for safe practices related to the use of colours.

ਕੁਝ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
some are producing and marketing ranges of safer colours derived from natural sources such as vegetables and flowers.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
these reports have galvanised a number of groups into promoting more natural celebrations of holi.

ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਲਟਰਨੇਟਿਵਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕਲਪ੍ਰਿਕਸ਼, ਪੁਣੇ, ਕਲੀਨ ਇੰਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਚਾਈਲਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਵੈਕਾਯਮ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋਲੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਹਨ.
development alternatives, delhi and kalpavriksh, pune, the clean india campaign and society for child development, through its avacayam cooperative campaign have launched campaigns to help children learn to make their own colours for holi from safer, natural ingredients.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਨੇ "ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ" ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖਤਰਨਾਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ.
meanwhile, some commercial companies such as the national botanical research institute have begun to market "herbal" dyes, though these are substantially more expensive than the dangerous alternatives.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਹੈ.
however, it may be noted that many parts of rural india have always resorted to natural colours and other parts of festivities more than colours due to availability.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਨੱਕ ਦਾ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਲਾਸ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
in urban areas, some people wear nose mask and sun glasses to avoid inhaling pigments and to prevent chemical exposure to eyes.

ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਹੋਲੀਕਾ ਅਨਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
environmental impact an alleged environmental issue related to the celebration of holi is the traditional holika bonfire, which is believed to contribute to deforestation.

ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰਿਕਾ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੋਈ 30,000 ਬੋਨਫਾਇਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
activists estimate holika causes 30,000 bonfires every year, with each one burning approximately 100 kilograms of wood.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ million 350 million ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਲੱਕੜ ਦਾ 0.0001% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਲਣ ਹੈ.
this represents less than 0.0001% of 350 million tons of wood india consumes every year, as one of the traditional fuels for cooking and other uses.

ਹੋਲੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਧਾਤੂ-ਅਧਾਰਤ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਅਸਥਾਈ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the use of heavy metal-based pigments during holi is also reported to cause temporary wastewater pollution, with the water systems recovering to pre-festival levels within 5 days.

ਜਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਜੂਨ 2015 ਵਿਚ, ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਬਾਲੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ, ਫਾਰਮੋਸਾ ਫਨ ਕੋਸਟ ਵਿਚ ਹੋਏ ਧਮਾਕੇ ਵਿਚ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾਏ ਗਏ ਤਿੰਨ ਟਨ ਮੱਕੀ ਦੇ ਸਟਾਰਚ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਭੀੜ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਕਾਰਨ.
flammability in june 2015, hundreds of concert-goers in bali district, taiwan were severely injured in the formosa fun coast explosion, including fifteen who died later in hospital, after three tons of corn starch powder mixed with food coloring was sprayed onto the crowd at a high velocity, causing a massive explosion.

ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ "ੰਗ ਨੇ "ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਧੂੜ ਦਾ ਬੱਦਲ ਬਣਾਇਆ".
the method of powder application at the concert created "an extremely dense dust cloud over the stage and its immediate vicinity".

ਸਟੇਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਲੋਕ ਰੰਗੀਨ ਮੱਕੀ ਦੇ ਸਟਾਰਚ ਪਾ powderਡਰ ਵਿਚ ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖੜੀ ਸਨ ਅਤੇ ਪਾ airਡਰ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਪਰੈਸਡ ਗੈਸ ਕੰਨਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
people near the stage were standing ankle deep in colored corn starch powder and the powder was suspended into the air using air blowers as well as compressed gas canisters.

ਵਿਸਫੋਟ ਦੀ ਮੁ investigationsਲੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੁਅੱਤਲ ਮੱਕੀ ਦੇ ਸਟਾਰਚ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਇਗਨੀਸ਼ਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਗਰਟ ਜਾਂ ਚੰਗਿਆੜੀ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ.
initial investigations into the explosion showed the ignition of the suspended corn starch powder was likely caused by a cigarette or spark.

ਏਸ਼ੀਆ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸਫੋਟ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਸਿਰਫ ਮੱਕੀ ਦੇ ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਪਾ powderਡਰ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਪਾ powਡਰ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਸੋਇਆ ਆਟਾ, ਮੱਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਧੂੜ, ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਪਾdਡਰ, ਖੰਡ, ਟਾਪਿਓਕਾ, ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਕੋਕੋ ਪਾ powderਡਰ, ਨਾਰਿਅਲ ਸ਼ੈੱਲ ਦੀ ਧੂੜ, ਕਾਫੀ ਧੂੜ, ਲਸਣ ਦਾ ਪਾ powderਡਰ, ਘਾਹ ਦੀ ਧੂੜ, ਮਾਲਟਿਕ ਹੌਪਜ਼, ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਦੀ ਧੂੜ, ਓਟ ਦਾ ਆਟਾ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀਆਂ ਛੱਲੀਆਂ, ਚਾਹ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ", ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ" ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਖੁਦ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨੇੜੇ ਦੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ. "
an asia one report states that such an explosion can occur, under certain conditions, not just with corn starch but with powder form of any agricultural product such as "powdered milk, soya flour, cornflour, rice dust, spice powders, sugar, tapioca, cocoa powder, coconut shell dust, coffee dust, garlic powder, grass dust, malted hops, lemon peel dust, oat flour, peanut skins, tea and tobacco", and that "the crucial element is not the composition of the powder itself, but whether it's deployed under high pressure with a flame nearby."

ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਾ powderਡਰ ਜਾਂ ਧੂੜ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨਾ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੈ.
according to williamson, flammable powder or dust suspended in air in high concentrations is explosive.

ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਧਮਾਕੇ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਧੂੜ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਕੁਝ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ.
williamson notes that "dust cloud explosions can only occur if the dust concentration is within certain limits.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਧੂੜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਜੋ ਕਿ ਧੂੜ ਦਾ ਧਮਾਕਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਲਗਭਗ 50-100 g ਐਮ 3 ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 2-3 ਕਿਲੋ ਐਮ 3 ਹੈ.
in general the lowest concentration of dust that can give a dust explosion is around 50-100 g m3 and the maximum is 2-3 kg m3.

ਇਹ ਸੀਮਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿਚਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਾਇਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
these limits are dependent on the particular chemical in question.

ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਬੱਦਲ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੁਆਰਾ ਦਰਿਸ਼ਗੋਚਰਤਾ - ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ' ਤੇ - ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ. "
it is usually easy to see if a cloud is explosible, as visibility through a dust cloud - even at the lowest concentrations - is impaired."

ਰਾਇਨਹਾਰਟ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਹੋਲੀ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ "ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਪਾ sprayਡਰ ਲਗਾ ਕੇ", ਜਾਂ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during traditional holi celebrations in india, rinehart writes, colors are exchanged in person by "tenderly applying colored powder to another person's cheek", or by spraying and dousing others with buckets of colored water.

ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਲੀ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
influence on other cultures holi is celebrated as a social event in parts of the united states.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਫੋਰਕ, ਯੂਟਾਹ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ, ਨਿhatt ਯਾਰਕ ਦੇ ਮੈਨਹੱਟਨ ਵਿੱਚ ਐਨਵਾਈਸੀ ਹੋਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰੁਕਲਿਨ, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਐਨਵਾਈਸੀ ਦਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਰੰਗ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਸਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਖੇਡੋ ਅਤੇ ਮਿਲਾਓ.
for example, at sri sri radha krishna temple in spanish fork, utah, nyc holi hai in manhattan, new york and festival of colors holi nyc in brooklyn, new york, holi is celebrated as the festival of color, where thousands of people gather from all over the united states, play and mingle.

ਹੋਲੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਕਈ ਹੋਲੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਤ ਮੁਨਾਫਾ ਜਾਂ ਚੈਰਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਤਹਿ ਨਾਲ ਜੋ ਅਸਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ. ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ.
holi-inspired events a number of holi-inspired social events have also surfaced, particularly in europe and the united states, often organized by companies as for-profit or charity events with paid admission, and with varying scheduling that does not coincide with the actual holi festival.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੰਗੀਤ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ਼ ਕਲਰਸ ਟੂਰ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਲੀ ਪਾ powderਡਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਥ੍ਰੋਅ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਰ ਰਨ, ਹੋਲੀ ਰਨ ਅਤੇ ਕਲਰ ਮੀ ਰੈਡ ਵਰਗੀਆਂ 5 ਕੇ ਰਨ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੈਕ ਪੁਆਇੰਟਸ 'ਤੇ ਪਾ powderਡਰ.
these have included holi-inspired music festivals such as the festival of colours tour and holi one which feature timed throws of holi powder , and 5k run franchises such as the color run, holi run and color me rad, in which participants are doused with the powder at per-kilometre checkpoints.

ਇਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਜਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ andੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
there have been concerns that these events appropriate and trivialize aspects of holi for commercial or completely ignoring the cultural and spiritual roots of the celebration.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲਾਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੰਗ ਦੇ ਪਾdਡਰ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਨ.
organizers of these events have argued that the costs are to cover various key aspects of their events, such as safe colour powders, safety and security, and entertainment.

ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ, ​​ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਧੂੜ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਈ.
one such commercial, nonreligious event in taiwan ended in a disastrous dust explosion.

ਇਹ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this has prompted the cancellation of some commercial events in several jurisdictions.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪੋਰਟਲ ਹੋਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਹੋਲਾ ਮੁਹੱਲਾ ਹੋਲੀਕਾ ਹੋਲੀਕਾ ਦਹਨ ਕੁਮੌਨੀ ਹੋਲੀ ਮਿਡਸਮਰ ਨੂਰੂਜ਼ ਸੌਂਗਕ੍ਰਨ ਥਾਈ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੋਲੀ - ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਲੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਹੋਲੀ ਦਾ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਗਾਰਡੀਅਨ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਗੰਦਾ ਇੱਕ ਟਿ .ਬ-ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਹਿੱਸੇ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ ਹੈ ਜੋ ਫਾਈਲਮ ਐਨਲਿਡਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
see also hinduism portal holi, punjab hola mohalla holika holika dahan kumauni holi midsummer nowruz songkran thai festival references external links holi - festival of colours government of goa, india how to practice safe holi, government of india holi in pictures from the guardian festival of colors national geographic education an earthworm is a tube-shaped, segmented worm found in the phylum annelida.

ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
earthworms are commonly found living in soil, feeding on live and dead organic matter.

ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਦੀ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੀ ਹੈ.
an earthworm's digestive system runs through the length of its body.

ਇਹ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
it conducts respiration through its skin.

ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਅਲੋਮਿਕ ਤਰਲ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਦੋਹਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੋਇਲੋਮ ਅਤੇ ਇਕ ਸਧਾਰਣ, ਬੰਦ ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਦੀ ਹੈ.
it has a double transport system composed of coelomic fluid that moves within the fluid-filled coelom and a simple, closed blood circulatory system.

ਇਸ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਇਕ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
it has a central and a peripheral nervous system.

ਕੇਂਦਰੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੋ ਗੈਂਗਲੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਇਕ ਨਸਾਂ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਮੋਟਰ ਨਿurਰੋਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਕ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਚਲਦਾ ਹੈ.
the central nervous system consists of two ganglia above the mouth, one on either side, connected to a nerve cord running back along its length to motor neurons and sensory cells in each segment.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਚੀਮਰਸੀਪਟਰ ਇਸਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹਨ.
large numbers of chemoreceptors are concentrated near its mouth.

ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਤੇ ਚੱਕਰਬੰਦ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਪੱਠੇ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
circumferential and longitudinal muscles on the periphery of each segment enable the worm to move.

ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਅੰਤੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਗੁਦਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
similar sets of muscles line the gut, and their actions move the digesting food toward the worm's anus.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਨੋ ਸੈਕਸ ਅੰਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
earthworms are individual carries both male and female sex organs.

ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਿੰਜਰ ਜਾਂ ਐਕਸੋਸਕਲੇਟਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੋਇਲੋਮ ਚੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਪਿੰਜਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they lack either an internal skeleton or exoskeleton, but maintain their structure with fluid-filled coelom chambers that function as a hydrostatic skeleton.

ਓਲਿਗੋਚੇਟਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ "ਅਰਥਵੋਰਮ" ਇਕ ਆਮ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕ ਕਲਾਸ ਜਾਂ ਇਕ ਸਬਕਲਾਸ ਹੈ.
"earthworm" is the common name for the largest members of oligochaeta which is either a class or a subclass depending on the author .

ਕਲਾਸੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ pਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਓਪੀਸਟੋਪੋਰਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਰ ਹਿੱਸੇ ਮਾਦਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਨ.
in classical systems, they were placed in the order opisthopora, on the basis of the male pores opening posterior to the female pores, though the internal male segments are anterior to the female.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਲਾਸਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹੈਪਲਾਟੈਕਸੀਡਾ ਆਰਡਰ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਲੰਬਰਿਸਿਨਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
theoretical cladistic studies have placed them, instead, in the suborder lumbricina of the order haplotaxida, but this may again soon change.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਤ੍ਰੇਲ-ਕੀੜਾ", "ਰੇਨ ਕੀੜਾ", "ਰਾਤ ਦਾ ਕਰਾਲਰ", ਅਤੇ "ਐਂਗਲੋਮ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੜਨ ਦੇ ਦਾਣਾ ਵਜੋਂ ਹੈ.
folk names for the earthworm include "dew-worm", "rainworm", "night crawler", and "angleworm" due to its use as fishing bait .

ਵੱਡੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਗਾਡਰਿਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ “ਵੱਡੇ ਕੀੜੇ” ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਮੀਆਕੈਟਿਕ ਪਰਵਾਰਾਂ, ਟਿificਬੀਫਿਡੀਏ, ਲੁੰਬਰੀਸੀਡੀ ਅਤੇ ਐਨਚੀਟ੍ਰਾਈਡੇ ਵਿਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡਰਾਇਲਜ਼ “ਛੋਟੇ ਕੀੜੇ” ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ।
larger terrestrial earthworms are also called megadriles which translates to "big worms" , as opposed to the microdriles "small worms" in the semiaquatic families tubificidae, lumbricidae, and enchytraeidae, among others.

ਮੇਗਾਡ੍ਰਿਲਸ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਕਲੇਟੈਲਮ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਈਕ੍ਰੋਡਰਾਇਲਜ਼ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਕੇਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ.
the megadriles are characterized by having a distinct clitellum which is more extensive than that of microdriles and a vascular system with true capillaries.

ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਹੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
earthworms are far less abundant in disturbed environments and are typically active only if water is present.

ਅੰਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਕ ਬਾਲਗ ਕੀੜਾ 10 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 0.39 ਲੰਬੇ ਅਤੇ 1 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 0.039 ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ 3 ਮੀਟਰ 9.8 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਅਤੇ 25 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 0.98 ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਲੰਬਰਿਕਸ ਟੇਰੇਸਟ੍ਰਿਸ ਲਗਭਗ 360 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵੱਧਦਾ ਹੈ 14 ਲੰਬੇ ਵਿੱਚ.
anatomy form and function depending on the species, an adult earthworm can be from 10 mm 0.39 in long and 1 mm 0.039 in wide to 3 m 9.8 ft long and over 25 mm 0.98 in wide, but the typical lumbricus terrestris grows to about 360 mm 14 in long.

ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਤੱਕ, ਕੇਚਮ ਦਾ ਮੁੱ shapeਲਾ ਰੂਪ ਇਕ ਸਿਲੰਡ੍ਰਿਕ ਟਿ ,ਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ metamerisms ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
from front to back, the basic shape of the earthworm is a cylindrical tube, divided into a series of segments called metamerisms that compartmentalize the body.

"ਫਰੂਜ਼" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਗ੍ਰੋਵਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੈਫਰੀਡੀਓਪੋਰਸ ਇੱਕ ਤਰਲ ਕੱ aਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੀੜੇ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਨਮੀ ਅਤੇ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
grooves called "furrows" are generally externally visible on the body demarking the segments dorsal pores and nephridiopores exude a fluid that moistens and protects the worm's surface, allowing it to breathe.

ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਗੁਦਾ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਸਟਲ-ਵਰਗੇ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਾਰਟਲੀ ਸੇਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂ ਅੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸੇਟੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ. .
except for the mouth and anal segments, each segment carries bristle-like hairs called lateral setae used to anchor parts of the body during movement species may have four pairs of setae on each segment or more than eight sometimes forming a complete circle of setae per segment.

ਗੁੱਛੇ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲੰਗਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਸੇਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
special ventral setae are used to anchor mating earthworms by their penetration into the bodies of their mates.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪਾਏ ਗਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਪਾਰ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣਗੇ.
generally, within a species, the number of segments found is consistent across specimens, and individuals are born with the number of segments they will have throughout their lives.

ਪਹਿਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਭਾਗ 1 ਵਿਚ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਓਵਰਨੈਸ਼ਿੰਗ ਦੋਨੋਂ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਲੋਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੀੜਾ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੀੜੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the first body segment segment number 1 features both the earthworm's mouth and, overhanging the mouth, a fleshy lobe called the prostomium, which seals the entrance when the worm is at rest, but is also used to feel and chemically sense the worm's surroundings.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਅਤੇ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੀਨੈਸਾਈਲ ਪ੍ਰੋਸਟੋਮੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
some species of earthworm can even use the prehensile prostomium to grab and drag items such as grasses and leaves into their burrow.

ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਕੀੜਾ ਇੱਕ ਬੈਲਟ ਵਰਗਾ ਗਲੈਂਡਲ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਲੀਟੇਲਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ coversੱਕਦਾ ਹੈ.
an adult earthworm develops a belt-like glandular swelling, called the clitellum, which covers several segments toward the front part of the animal.

ਇਹ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੇ ਕੈਪਸੂਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this is part of the reproductive system and produces egg capsules.

ਪਿਛੋਕੜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿਲੰਡ੍ਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਅਸ਼ਟੋਭਾਗ, ਟ੍ਰੈਪੋਜ਼ੀਓਡਲ ਜਾਂ ਸਮਤਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the posterior is most commonly cylindrical like the rest of the body, but depending on the species, may also be quadrangular, octagonal, trapezoidal, or flattened.

ਅਖੀਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਗੁਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਰਟੀਕਲ ਟੁਕੜਾ, ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the last segment is called the periproct the earthworm's anus, a short vertical slit, is found on this segment.

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਬਾਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚਮੜੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਕਟਰਿਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੋਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਮੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਟਲਿਕ ਉੱਤੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the exterior of an individual segment is a thin cuticle over skin, commonly pigmented red to brown, which has specialized cells that secrete mucus over the cuticle to keep the body moist and ease movement through soil.

ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਸਾਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
under the skin is a layer of nerve tissue, and two layers of thin outer layer of circular muscle, and a much thicker inner layer of longitudinal muscle.

ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਰਤ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਰਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੈਂਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਇਲੋਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਕੀੜੇ ਦੇ ਹੱਡੀ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਨੂੰ providesਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
interior to the muscle layer is a fluid-filled chamber called a coelom that by its pressurization provides structure to the worm's boneless body.

ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਕੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸੇਪਟਾ" ਸਿੰਗੂਲਰ "ਸੈਪਟਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਛੇਕ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਲੀਓਮੀਕਲ ਤਰਲ ਨੂੰ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the segments are separated from each other by transverse dividing walls called "septa" singular "septum" that are perforated, allowing the coelomic fluid to pass between segments.

structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇਫ੍ਰੋਸਟੋਮਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਰ ਸੈਪਟਮ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਨੇਫ੍ਰਿਕ ਟਿuleਬੂਲ ਹਰ ਨੈਫਰੋਸਟੋਮ ਤੋਂ ਸੈੱਟਮ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a pair of structures called nephrostomes are located at the back of each septum a nephric tubule leads from each nephrostome through the septum and into the following segment.

ਇਹ ਟਿuleਬੂਲ ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਫਿਲਟਰਿੰਗ ਅੰਗ, ਨੇਫਰੀਡਿਅਮ ਜਾਂ ਮੈਟਨੈਫਰੀਡਿਅਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਚਕ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਕੋਇਲੋਮਿਕ ਤਰਲ ਤੋਂ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨੈਫਰੀਡੀਓਓਪੋਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this tubule then leads to the main body fluid filtering organ, the nephridium or metanephridium, which removes metabolic waste from the coelomic fluid and expels it through pores called nephridiopores on the worm's sides usually two nephridia sometimes more are found in most segments.

ਇਕ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਪਾਚਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਗੁਦਾ ਤਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੋਇਲੇ ਦੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਸਬਨਯੂਰਲ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ventral ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ. ਨਸਾਂ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਲੀ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
at the center of a worm is the digestive tract, which runs straight through from mouth to anus without coiling, and is flanked above and below by blood vessels the dorsal blood vessel and the ventral blood vessel as well as a subneural blood vessel and the ventral nerve cord, and is surrounded in each segment by a pair of pallial blood vessels that connect the dorsal to the subneural blood vessels.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੇਰਵੜੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਾਂ ਵਿੱਚ ਛਿਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੋਅਲੋਮਿਕ ਤਰਲ ਕੱject ਸਕਦੇ ਹਨ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਡੀਡਿਯੋਮੋਗਾਸਟਰ ਸਿਲੇਵੈਟਿਕਸ ਜਿਸਨੂੰ "ਨੀਲੇ ਸਕੁਐਰਟਰ ਗੁੱਡ ਦਾ ਕੀੜਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ 30 ਸੈਮੀ 12 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੇ ਉੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਕੱirt ਸਕਦੇ ਹਨ.
many earthworms can eject coelomic fluid through pores in the back in response to stress australian didymogaster sylvaticus known as the "blue squirter earthworm" can squirt fluid as high as 30 cm 12 in .

ਤੰਤੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਤੰਤੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਐਨ ਐਸ, ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਨਰਵਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲੀ ਨਰਵਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਨ.
nervous system the earthworm's nervous system has three parts the central nervous system cns , peripheral nervous system and the sympathetic nervous system.

ਕੇਂਦਰੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀਐਨਐਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਲੀਓਬਡ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੇਰਬ੍ਰਲ ਗੈਂਗਲੀਆ, ਜਾਂ ਸੁਪਰਾ-ਫੈਰਨੀਜਲ ਗੈਂਗਲੀਆ, ਸਬ-ਫੈਰਨਜਿਅਲ ਗੈਂਗਲੀਆ, ਸੀਰੀ-ਫੈਰਨੀਜਲ ਕਨੈਕਟਿਵ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਸ ਤੰਤੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
central nervous system the cns consists of a bilobed brain cerebral ganglia, or supra-pharyngeal ganglia , sub-pharyngeal ganglia, circum-pharyngeal connectives and a ventral nerve cord.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਗੈਂਗਲੀਆ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
earthworms' brains consist of a pair of pear-shaped cerebral ganglia.

ਇਹ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਅਲਮੀਨੇਟਰੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਖੰਭੂ ਪਾਸੇ, ਬੁੱਕਲ ਪੇਟ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਝਰੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these are located in the dorsal side of the alimentary canal in the third segment, in a groove between the buccal cavity and pharynx.

ਦਿਮਾਗ ਵਿਚੋਂ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਨ ਦੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਇਕ ਜੋੜੀ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਫੈਰਨੈਕਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਸਬ-ਫੈਰਨੀਜਲ ਗੈਂਗਲੀਆ ਦੀ ਇਕ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ.
a pair of circum-pharyngeal connectives from the brain encircle the pharynx and then connect with a pair of sub-pharyngeal ganglia located below the pharynx in the fourth segment.

ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਿਮਾਗ, ਉਪ-ਫੈਰਨੀਜਲ ਗੈਂਗਲੀਆ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਫੈਰਨਜਿਅਲ ਕਨੈਕਟਿਵਿਕਸ ਗਲੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਤੰਤੂ ਰਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
this arrangement means the brain, sub-pharyngeal ganglia and the circum-pharyngeal connectives form a nerve ring around the pharynx.

ਨਸ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਨਰਵ ਕੋਰਡ ਉਪ-ਫੈਰਨੀਜਲ ਗੈਂਗਲੀਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the ventral nerve cord formed by nerve cells and nerve fibres begins at the sub-pharyngeal ganglia and extends below the alimentary canal to the most posterior body segment.

ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਨਰਵ ਕੋਰਡ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸੋਜ, ਜਾਂ ਗੈਂਗਲੀਅਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ
the ventral nerve cord has a swelling, or ganglion, in each segment, i.e.

ਸੈਗਮੈਂਟਲ ਗੈਂਗਲੀਅਨ, ਜਿਹੜਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a segmental ganglion, which occurs from the fifth to the last segment of the body.

ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਨਰਵ ਕੋਰਡ ਦੇ ਮੱਧ-ਖੰਭੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਐਕਸਨ, ਇਕ ਮੈਡੀਅਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਖੌਨ ਐਮਜੀਏ ਅਤੇ ਦੋ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਐਕਸਨ ਐਲਜੀਏ ਵੀ ਹਨ.
there are also three giant axons, one medial giant axon mga and two lateral giant axons lgas on the mid-dorsal side of the ventral nerve cord.

ਐਮਜੀਏ ਦਾ ਵਿਆਸ 0.07 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ 32.2 ਮੀ. ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਪੂਰਵ-ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਐਲ.ਜੀ.ਏ. ਵਿਆਸ ਦੇ 0.05 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 12.6 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਦੋਵੇਂ ਐਲਜੀਏ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧੁਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the mga is 0.07 mm in diameter and transmits in an anterior-posterior direction at a rate of 32.2 m s. the lgas are slightly wider at 0.05 mm in diameter and transmit in a posterior-anterior direction at 12.6 m s. the two lgas are connected at regular intervals along the body and are therefore considered one giant axon.

ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰੋਸਟੋਮਿਅਮ, ਬੁੱਕਲ ਚੈਂਬਰ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਰਬ੍ਰਲ ਗੈਂਗਲੀਆ ਤੋਂ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਨਸਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
peripheral nervous system eight to ten nerves arise from the cerebral ganglia to supply the prostomium, buccal chamber and pharynx.

ਤੀਜੇ, ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਬਫੇਰਿਏਂਜੀਅਲ ਗੈਂਗਲੀਆ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
three pairs of nerves arise from the subpharyangeal ganglia to supply the 2nd, 3rd and 4th segment.

ਹਿੱਸੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਗੈਂਗਲੀਆ ਤੋਂ ਨਸਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੋੜੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ.
three pairs of nerves extend from each segmental ganglia to supply various structures of the segment.

ਹਮਦਰਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਐਪੀਡਰਰਮਿਸ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਨਹਿਰ ਵਿਚ ਨਰਵ ਪਲੇਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
sympathetic nervous system the sympathetic nervous system consists of nerve plexuses in the epidermis and alimentary canal.

ਇੱਕ ਪਿਕਲਕਸ, ਦਿਮਾਗੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈਬ ਇੱਕ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਗਰਿੱਡ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ.
a plexus a web of nerve cells connected together in a two dimensional grid.

ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਕੰਧ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ.
the nerves that run along the body wall pass between the outer circular and inner longitudinal muscle layers of the wall.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੰਟਰਮਸਕੂਲਰ ਪਲੇਕਸਸ ਅਤੇ ਸਬਪਾਈਡਰਲ ਪਲੇਕਸਸ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
they give off branches that form the intermuscular plexus and the subepidermal plexus.

ਇਹ ਤੰਤੂ ਸਰਕੁਫੈਰਨਜਿਅਲ ਕਨੈਕਟਿਵ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ.
these nerves connect with the circumpharyngeal connective.

ਅੰਦੋਲਨ ਸਤਹ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਾਲਿੰਗ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
movement on the surface, crawling speed varies both within and among individuals.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦੇ ਹਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ.
earthworms crawl faster primarily by taking longer "strides" and a greater frequency of strides.

ਵੱਡਾ ਲੰਬਰਿਕਸ ਟੈਰੇਸਟ੍ਰਿਸ ਕੀੜੇ ਛੋਟੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ.
larger lumbricus terrestris worms crawl at a greater absolute speed than smaller worms.

ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਸਟ੍ਰਾਈਡ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ.
they achieve this by taking slightly longer strides but with slightly lower stride frequencies.

ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ "ਦਬਾਅ" ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਲੂਣ ਦੀ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰਟਿੰਗ ਗੁਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਬਪਾਈਡਰਲ ਨਰਵ ਪਲੇਕਸ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੰਟਰਮਸਕੂਲਰ ਪਲੇਕਸਸ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਾਂ.
touching an earthworm, which causes a "pressure" response as well as often a response to the dehydrating quality of the salt on human skin toxic to earthworms , stimulates the subepidermal nerve plexus which connects to the intermuscular plexus and causes the longitudinal muscles to contact, thereby the writhing movements when we pick up an earthworm.

ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੀਐਨਐਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਨਰਵ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this behaviour is a reflex and does not require the cns it occurs even if the nerve cord is removed.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਸ ਦਾ ਪਲੈਕਸਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each segment of the earthworm has its own nerve plexus.

ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪਲੇਕਸ, ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the plexus of one segment is not connected directly to that of adjacent segments.

ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਨਰਵ ਕੋਰਡ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
the nerve cord is required to connect the nervous systems of the segments.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਐਕਸਨਸ ਤੰਤੂ-ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਸਿਗਨਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the giant axons carry the fastest signals along the nerve cord.

ਇਹ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਜੋ ਰਿਫਲੈਕਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these are emergency signals that initiate reflex escape behaviours.

ਵੱਡਾ ਡੋਰਸਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੁਰਲੱਭ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੱਕ.
the larger dorsal giant axon conducts signals the fastest, from the rear to the front of the animal.

ਜੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਸਿਗਨਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਖੰਡ ਵਿਚ ਲੰਬਕਾਰੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
if the rear of the worm is touched, a signal is rapidly sent forwards causing the longitudinal muscles in each segment to contract.

ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
this causes the worm shorten very quickly as an attempt to escape from a predator or other potential threat.

ਦੋਵੇਂ ਮੇਡੀਅਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਖਾੜੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਗਨਲ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ.
the two medial giant axons connect with each other and send signals from the front to the rear.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤੇਜਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੀੜਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
stimulation of these causes the earthworm to very quickly retreat perhaps contracting into its burrow to escape a bird .

ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਗਮਗੀਨ ਜਾਂ ਦਰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
the presence of a nervous system is essential for an animal to be able to experience nociception or pain.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਪੀਓਡ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਐਨਾਲਜਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੋਡੂਲੇਸ਼ਨ.
however, other physiological capacities are also required such as opioid sensitivity and central modulation of responses by analgesics.

ਐਨਕੈਫਾਲੀਨ ਅਤੇ -ਐਂਡੋਰਫਿਨ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
enkephalin and -endorphin-like substances have been found in earthworms.

ਨੈਲੋਕਸੋਨ ਦੇ ਇਕ ਟੀਕੇ ਇਕ ਓਪੀਓਡ ਵਿਰੋਧੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੇ ਬਚਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ.
injections of naloxone an opioid antagonist inhibit the escape responses of earthworms.

ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਪੀਓਡ ਪਦਾਰਥ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਮੋਡੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਈਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this indicates that opioid substances play a role in sensory modulation, similar to that found in many vertebrates.

ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੋਟੋਸੈਨਸਿਟਿਵ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਹੇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੈੱਲ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
senses photosensitivity earthworms do not have eyes although some worms do , however, they do have specialised photosensitive cells called "light cells of hess".

ਇਹ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੈਲਿਟੀ ਫਾਓਸੋਮ ਮਾਈਕਰੋਵਿਲੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
these photoreceptor cells have a central intracellular cavity phaosome filled with microvilli.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਵਿਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਫੌਜ਼ੋਮ ਵਿਚ ਕਈ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਸਿਿਲਆ ਹਨ ਜੋ ਮਾਈਕਰੋਵਿਲੀ ਤੋਂ structਾਂਚਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ.
as well as the microvilli, there are several sensory cilia in the phaosome which are structurally independent of the microvilli.

ਫੋਟੋਰਸੈਪਟਰਸ ਐਪੀਡਰਮਿਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the photoreceptors are distributed in most parts of the epidermis but are more concentrated on the back and sides of the worm.

ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ventral ਸਤਹ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a relatively small number occur on the ventral surface of the 1st segment.

ਉਹ ਪ੍ਰੋਸਟੋਮੀਅਮ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਘਣਤਾ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ.
they are most numerous in the prostomium and reduce in density in the first three segments they are very few in number past the third segment.

ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗੰਦਾ ਦੀ ਅੰਤੜੀ ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਟਿ .ਬ ਹੈ ਜੋ ਕੀੜੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਗੁਦਾ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ.
digestive system the gut of the earthworm is a straight tube which extends from the worm's mouth to its anus.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਫੋੜੇ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਹਿੱਸੇ ਲੰਬਾਈ, ਠੋਡੀ, ਫਸਲ, ਗਿੱਜਾਰਡ ਅਤੇ ਅੰਤੜੀ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ.
it is differentiated into a buccal cavity generally running through the first one or two segments of the earthworm , pharynx running generally about four segments in length , esophagus, crop, gizzard usually and intestine.

ਭੋਜਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
food enters in the mouth.

ਫੈਰਨੇਕਸ ਇਕ ਚੂਸਣ ਦੇ ਪੰਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ.
the pharynx acts as a suction pump its muscular walls draw in food.

ਫੈਰਨੀਕਸ ਵਿਚ, ਫੈਰਨੀਜਲ ਗਲੈਂਡਸ ਬਲਗਮ ਬਲਗਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in the pharynx, the pharyngeal glands secrete mucus.

ਭੋਜਨ ਠੋਡੀ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਖੂਨ ਵਿਚੋਂ ਕੈਲਸੀਅਮ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਖੂਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਪੀ ਐਚ ਵਿਚ ਖੂਨ ਦੇ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
food moves into the esophagus, where calcium from the blood and ingested from previous meals is pumped in to maintain proper blood calcium levels in the blood and food ph.

ਉੱਥੋਂ ਖਾਣਾ ਫਸਲ ਅਤੇ ਝੀਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from there the food passes into the crop and gizzard.

ਗਿੱਜਾਰਡ ਵਿਚ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਸੰਕੁਚਨ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਈ ਗਈ ਖਣਿਜ ਕਣਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪੀਸਦੇ ਹਨ.
in the gizzard, strong muscular contractions grind the food with the help of mineral particles ingested along with the food.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਿਜਾਰਡ ਦੁਆਰਾ, ਭੋਜਨ ਪਾਚਣ ਲਈ ਅੰਤੜੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
once through the gizzard, food continues through the intestine for digestion.

ਅੰਤੜੀ ਪੇਪਸੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਮੈਲੇਜ ਨੂੰ ਪਾਈਸੈਕਰਾਇਡਜ਼ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੈਲੂਲੋਜ ਸੇਲੂਲੋਜ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਪੇਸ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the intestine secretes pepsin to digest proteins, amylase to digest polysaccharides, cellulase to digest cellulose, and lipase to digest fats.

ਕੀੜੇ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਤਹ ਦੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਡ੍ਰਿਲੋਡੇਫੇਨਸਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
earthworms use in addition to the digestive proteins a class of surface active compounds called drilodefensins, which help digest plant material.

ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਆੰਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰ .ੇ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਦੀ ਅੰਤੜੀ ਸਤਹ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਮਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਗੁਣਾ ਚਲਦੇ ਹਨ.
instead of being coiled like a mammalian intestine, an earthworm's intestine increases surface area to increase nutrient absorption by having many folds running along its length.

ਆੰਤ ਦੀ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੇਅਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਹਰੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਪਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਲਟ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਕੂਲਰ ਪਰਤ ਵਿੱਚ.
the intestine has its own pair of muscle layers like the body, but in reverse inner circular layer within an outer longitudinal layer.

ਗਿਜ਼ਰਡ ਕੀੜੇ ਲਈ ਕੁਝ ਅਨੌਖਾ ਅੰਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the gizzard is a somewhat of a unique organ to the worm as it is found in very few animals.

ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋਹਰਾ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਲੀਓਮੀਕਲ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਇਕ ਬੰਦ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਭੋਜਨ, ਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
circulatory system the earthworm has a dual circulatory system in which both the coelomic fluid and a closed circulatory system carry the food, waste, and respiratory gases.

ਬੰਦ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਡੋਰਸਲ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਪਾਚਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਚਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਬਨਯੂਰਲ ਕੰਮਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਸ ਤੰਤੂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ. ਨਸ ਦੀ ਹੱਡੀ
the closed circulatory system has five main blood vessels the dorsal top vessel, which runs above the digestive tract the ventral bottom vessel, which runs below the digestive tract the subneural vessel, which runs below the ventral nerve cord and two lateroneural vessels on either side of the nerve cord.

ਖੰਭਲੀ ਜਹਾਜ਼ ਖੂਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਚਾਰ ਲੰਬਕਾਰੀ ਨਾੜੀਆਂ ਖੂਨ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the dorsal vessel moves the blood forward, while the other four longitudinal vessels carry the blood rearward.

ਸੱਤ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਕੋਇਲੋਮ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੂਨ ਨੂੰ ਵੈਂਟ੍ਰਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in segments seven through eleven, a pair of aortic arches rings the coelom and acts as hearts, pumping the blood to the ventral vessel that acts as the aorta.

ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਅਮੇਬੋਇਡ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the blood consists of ameboid cells and hemoglobin dissolved in the plasma.

ਦੂਜਾ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਇਲੋਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the second circulatory system derives from the cells of the digestive system that line the coelom.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਚਕ ਸੈੱਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਰਬੀ ਦੇ ਨਿਰਜੀਵ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਲ-ਭਰੇ ਕੋਇਲੋਮ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as the digestive cells become full, they release non-living cells of fat into the fluid-filled coelom, where they float freely but can pass through the walls separating each segment, moving food to other parts and assist in wound healing.

ਮਨੋਰੰਜਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਐਕਸਰੇਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨੈਫਰੀਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
excretory system the excretory system contains a pair of nephridia in every segment, except for the first three and the last ones.

ਨੇਫਰੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਇੰਟਗੂਮੈਂਟਰੀ, ਸੇਪਟਲ ਅਤੇ ਫੈਰਨੀਜਲ ਹਨ.
the three types of nephridia are integumentary, septal, and pharyngeal.

ਇੰਟਗੁਮੈਂਟਰੀ ਨੇਫਰੀਡੀਆ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the integumentary nephridia lie attached to the inner side of the body wall in all segments except the first two.

ਸੇਪਟਲ ਨੇਫਰੀਡੀਆ 15 ਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੇਪਟਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the septal nephridia are attached to both sides of the septa behind the 15th segment.

ਫੈਰਨੀਜਲ ਨੇਫਰੀਡੀਆ ਚੌਥੇ, ਪੰਜਵੇਂ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the pharyngeal nephridia are attached to fourth, fifth and sixth segments.

ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਇਲਮ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਨੇਫਰੋਸਟੋਮ ਦੇ ਸੀਲਿਆ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the waste in the coelom fluid from a forward segment is drawn in by the beating of cilia of the nephrostome.

ਉੱਥੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈੱਟਮ ਦੀ ਕੰਧ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਟਿ .ਬ ਰਾਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਕੇਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫਸੀਆਂ ਲੂਪਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੂੜੇਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨੈਫਰੋਸਟੋਮ ਦੇ ਟਿuleਬੂਲ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
from there it is carried through the septum wall via a tube which forms a series of loops entwined by blood capillaries that also transfer waste into the tubule of the nephrostome.

ਫਿਰ ਨਿਕਾਸੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਇਕ ਟੋਭੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱ disc ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the excretory wastes are then finally discharged through a pore on the worm's side.

ਸਾਹ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਹ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
respiration earthworms have no special respiratory organs.

ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਕਸੀਜਨ ਖੂਨ ਦੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੀ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gases are exchanged through the moist skin and capillaries, where the oxygen is picked up by the hemoglobin dissolved in the blood plasma and carbon dioxide is released.

ਪਾਣੀ, ਲੂਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਚਮੜੀ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
water, as well as salts, can also be moved through the skin by active transport.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਮਿਲਾਵਟ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਨੂੰ.
reproduction mating occurs on the surface, most often at night.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਹਰਮਾਫ੍ਰੋਡਾਈਟਸ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵੇਂ ਜਿਨਸੀ ਅੰਗ ਹਨ.
earthworms are hermaphrodites that is, they have both male and female sexual organs.

ਜਿਨਸੀ ਅੰਗ 9 ਤੋਂ 15 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
the sexual organs are located in segments 9 to 15.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਜੋੜੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
earthworms have one or two pairs of testes contained within sacs.

ਸੈਮੀਨੀਅਲ ਵੇਸਿਕਲ ਦੇ ਦੋ ਜਾਂ ਚਾਰ ਜੋੜੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣੂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੱਡਦੇ ਹਨ.
the two or four pairs of seminal vesicles produce, store and release the sperm via the male pores.

ਸੈਗਮੈਂਟ 13 ਵਿਚ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਅਤੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖੰਡ 14 ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣੂ ਨੂੰ ਭਾਗ 15 ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ovaries and oviducts in segment 13 release eggs via female pores on segment 14, while sperm is expelled from segment 15.

ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੀਆਂ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜੋੜੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ 9 ਅਤੇ 10 ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥੈਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੂਜੇ ਕੀੜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
one or more pairs of spermathecae are present in segments 9 and 10 depending on the species which are internal sacs that receive and store sperm from the other worm during copulation.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਕ ਕੀੜੇ ਦਾ 15 ਹਿੱਸਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣੂ ਨੂੰ 9 ਅਤੇ 10 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਸਟੋਰੇਜ ਵੇਸਿਕਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
as a result, segment 15 of one worm exudes sperm into segments 9 and 10 with its storage vesicles of its mate.

ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some species use external spermatophores for sperm transfer.

ਹਾਰਮੋਗਾਸਟਰ ਸਾਮਨੀਟਿਕਾ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਗਾਸਟਰ ਐਲਸੀ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਡੀ ਐਨ ਏ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸੈਕਸ ਫੇਰੋਮੋਨਜ਼, ਐਟਰੈਕਟਿਨ ਅਤੇ ਟੇਮਪਟਿਨ, ਦੋਵਾਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਟਿਸ਼ੂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ.
in hormogaster samnitica and hormogaster elisae transcriptome dna libraries were sequenced and two sex pheromones, attractin and temptin, were detected in all tissue samples of both species.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿਚ ਸੈਕਸ ਫੇਰੋਮੋਨਜ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਕੇਤ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
sex pheromones are probably important in earthworms because they live in an environment where chemical signaling may play a crucial role in attracting a partner and in facilitating outcrossing.

ਆcਟ ਕਰਾਸਿੰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ.
outcrossing would provide the benefit of masking the expression of deleterious recessive mutations in progeny.

ਪੂਰਨਤਾ ਵੀ ਵੇਖੋ.
also see complemenation.

ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਕੀੜੇਪਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ.
copulation and reproduction are separate processes in earthworms.

ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ਓਵਰਲੈਪ ਫਰੰਟ ਦਾ ਅੰਤ ਵੈਂਟੋਲੀਅਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣੂ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the mating pair overlap front ends ventrally and each exchanges sperm with the other.

ਕਲਾਈਟੇਲਮ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਹੋਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the clitellum becomes very reddish to pinkish in color.

ਸੰਜੋਗ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੀੜੇ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਲੀਟੈਲਮ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੀੜੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ.
some time after copulation, long after the worms have separated, the clitellum behind the spermathecae secretes material which forms a ring around the worm.

ਫਿਰ ਕੀੜਾ ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the worm then backs out of the ring, and as it does so, it injects its own eggs and the other worm's sperm into it.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੀੜਾ ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖਿਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੋਕੂਨ ਦੀ ਮੋਹਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਇਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਨਿੰਬੂ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਇਨਕਿatorਬੇਟਰ ਕੋਕਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਰੂਣ ਕੀੜੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
as the worm slips out of the ring, the ends of the cocoon seal to form a vaguely lemon-shaped incubator cocoon in which the embryonic worms develop.

ਇਹ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਕਸ sexਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 60 ਤੋਂ 90 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
they emerge as small, but fully formed earthworms, but lack their sex structures, which develop in about 60 to 90 days.

ਉਹ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਅਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they attain full size in about one year.

ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ lਸਤ ਉਮਰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
scientists predict that the average lifespan under field conditions is four to eight years, while most garden varieties live only one to two years.

ਕਈ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਥੀੋਜੀਨੇਟਿਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
several common earthworm species are mostly parthenogenetic.

ਲਮਬ੍ਰਿਡ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਪਾਰਥੀਨੋਜੀਨੇਸਿਸ ਕਈ ਵਾਰ ਜਿਨਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ.
among lumbricid earthworms, parthenogenesis arose from sexual relatives many times.

ਕੁਝ ਅਪੋਰੈਕਟੋਡੀਆ ਟ੍ਰੈਪੀਜੋਇਡਜ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥੀਨੋਜੀਨੇਸਿਸ ਜਿਨਸੀ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ 6.4 ਤੋਂ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
parthenogenesis in some aporrectodea trapezoides lineages arose 6.4 to 1.1 million years ago from sexual ancestors.

ਪੁਨਰਜਨਮ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਗੁੰਮ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਯੋਗਤਾ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
regeneration earthworms have the ability to regenerate lost segments, but this ability varies between species and depends on the extent of the damage.

ਸਟੀਫਨਸਨ 1930 ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੀ.ਈ.
stephenson 1930 devoted a chapter of his monograph to this topic, while g.e.

ਗੇਟਸ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਥੋੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਗੇਟਸ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੰਦੀ ਵਾਲੇ ਨਮੂਨੇ ਤੋਂ ਦੋ ਪੂਰੇ ਕੀੜੇ ਉਗਣਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ।
gates spent 20 years studying regeneration in a variety of species, but little interest was , gates 1972 only published a few of his findings that, nevertheless, show it is theoretically possible to grow two whole worms from a bisected specimen in certain species.

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਈਸੇਨੀਆ ਫਿਟੀਡਾ ਸੇਵਿਨੀ, 1826 ਵਿਚ ਸਿਰ ਦੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਪੂਰਵ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਅੰਤਰਗਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ 23 24 ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਛ 20 21 ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਭਾਵ, ਇਕ ਕੀੜੇ ਤੋਂ ਦੋ ਕੀੜੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ.
reports included eisenia fetida savigny, 1826 with head regeneration, in an anterior direction, possible at each intersegmental level back to and including 23 24, while tails were regenerated at any levels behind 20 21, i.e., two worms may grow from one.

ਲੂਮਬ੍ਰਿਕਸ ਟੇਰੇਸਟ੍ਰਿਸ ਲਿਨੇਅਸ, 1758 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਥਾਂ 13 14 ਅਤੇ 16 17 ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ ਪਰ ਪੂਛ ਪੁਨਰਜਨਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ.
lumbricus terrestris linnaeus, 1758 replacing anterior segments from as far back as 13 14 and 16 17 but tail regeneration was never found.

ਪੈਰੀਨੀਕਸ ਐਕਸਵੇਟਸ ਪੈਰੀਅਰ, 1872 ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁੰਮ ਗਏ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ 17 18 ਤਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 20 21 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ.
perionyx excavatus perrier, 1872 readily regenerated lost parts of the body, in an anterior direction from as far back as 17 18, and in a posterior direction as far forward as 20 21.

ਲੈਂਪਿਟੋ ਮਾਰੀਸ਼ਿ ਕਿਨਬਰਗ, 1867 ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਪੂਰਵ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿਚ 25% ਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ 30 head 31 ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੁਨਰਜਨਮ ਕਈ ਵਾਰ ਸਰਕੋਫਾਗਾ ਐਸਪੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
lampito mauritii kinberg, 1867 with regeneration in anterior direction at all levels back to 25 26 and tail regeneration from 30 31 head regeneration was sometimes believed to be caused by internal amputation resulting from sarcophaga sp.

ਲਾਰਵੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
larval infestation.

ਕ੍ਰਿਓਡ੍ਰਿਲਸ ਲੈਕਿumਮ ਹੋਫਮੀਸਟਰ, 1845 ਵਿਚ 40% ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਹੈ.
criodrilus lacuum hoffmeister, 1845 also has prodigious regenerative capacity with € regeneration from as far back as 40 41.

ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਤਸਮਾਨੀਅਨ ਕੀੜੇ ਦੇ ਵਿਵਰਣ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵਧਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ
an unidentified tasmanian earthworm shown growing a replacement head has been reported.

ਮਿੱਟੀ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸੰਕੁਚਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭੂਮੀਗਤ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੇਰੀਟਲਸਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
locomotion and importance to soil earthworms travel underground by the means of waves of muscular contractions which alternately shorten and lengthen the body peristalsis .

ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪੰਜੇ ਵਰਗੇ ਬਰਿਸਟਸ ਸੇੱਟੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲੰਬਾਈ ਹੈ.
the shortened part is anchored to the surrounding soil by tiny claw-like bristles setae set along its segmented length.

ਪਹਿਲੇ, ਆਖਰੀ ਅਤੇ ਕਲੀਟੈਲਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪੇਰੀਚੇਟਾਈਨ ਦੇ ਐਪੀਡਰਮਲ ਟੋਏ ਵਿਚ ਏਮ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸੇਟੀ ਦੀ ਇਕ ਰਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in all the body segments except the first, last and clitellum, there is a ring of s-shaped setae embedded in the epidermal pit of each segment perichaetine .

ਬੁੜਬੁੜ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੁਬਰੀਕੇਟਿੰਗ ਬਲਗਮ ਦੇ ਛੁਪਾਓ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the whole burrowing process is aided by the secretion of lubricating mucus.

ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘੁੰਗਰਦੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੁਬਰੀਕੇਟਡ ਟਨਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
worms can make gurgling noises underground when disturbed as a result of their movement through their lubricated tunnels.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਚਲੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਕਤ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੈਚਿੰਗਸ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ 500 ਗੁਣਾ ਧੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬਾਲਗ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ 10 ਗੁਣਾ ਧੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ.
earthworms move through soil by expanding crevices with force when forces are measured according to body weight, hatchlings can push 500 times their own body weight whereas large adults can push only 10 times their own body weight.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਜੈਵਿਕ "ਪਿਸਟਨ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸੁਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
earthworms work as biological "pistons" forcing air through the tunnels as they move.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀੜੇਮਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਖਣਿਜਾਈਕਰਣ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਚਾਰ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
thus earthworm activity aerates and mixes the soil, and is conducive to mineralization of nutrients and their uptake by vegetation.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਸਤਹ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਸੰਘਣੇਪਣ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਖਣਿਜ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
certain species of earthworm come to the surface and graze on the higher concentrations of organic matter present there, mixing it with the mineral soil.

ਕਿਉਂਕਿ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾ. ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਮਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਏ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨੂੰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because a high level of organic matter mixing is associated with soil fertility, an abundance of earthworms is generally considered beneficial by the organic gardener.

ਦਰਅਸਲ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ 1881 ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ "ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਨੀਵੇਂ ਸੰਗਠਿਤ ਜੀਵ ਹਨ."
in fact, as long ago as 1881 charles darwin wrote "it may be doubted whether there are many other animals which have played so important a part in the history of the world, as have these lowly organized creatures."

ਲਾਭ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾ to ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀੜੇਮਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮੀਰ humus ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾity ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
benefits the major benefits of earthworm activities to soil fertility can be summarized as biological in many soils, earthworms play a major role in the conversion of large pieces of organic matter into rich humus, thus improving soil fertility.

ਇਹ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਤਹ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੱਤੇ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਜਾਂ ਖਾਦ ਲਈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਖਾਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬੋਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ.
this is achieved by the worm's actions of pulling below the surface deposited organic matter such as leaf fall or manure, either for food or to plug it's burrow.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਿੜ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ, ਕੀੜਾ ਪੱਤਾ ਤੋੜ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇਗਾ.
once in the burrow, the worm will shred the leaf and partially digest it and mingle it with the earth.

ਕੀੜੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਜੇ ਹੇਠਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ 9 "23 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾਲੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਮਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
worm casts see bottom right can contain 40 percent more humus than the top 9" 23 cm of soil in which the worm is living.

ਰਸਾਇਣਕ ਜੀਵਤ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੀੜਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਣ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਰੇਤ ਦੇ ਦਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ 1 ਇੰਚ ਦੇ 1.25 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਮਿੰਟ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਕੇ ਹਰ ਚੀਜ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਪੇਸਟ ਵਿਚ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਚਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਆੰਤ.
chemical in addition to dead organic matter, the earthworm also ingests any other soil particles that are small sand grains up to 1 20 of an inch 1.25 mm its gizzard, wherein those minute fragments of grit grind everything into a fine paste which is then digested in the intestine.

ਜਦੋਂ ਕੀੜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ, ਸਤਹ 'ਤੇ ਜ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਜਮਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when the worm excretes this in the form of casts, deposited on the surface or deeper in the soil, minerals and plant nutrients are changed to an accessible form for plants to use.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ਼ੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਉਪਲਬਧ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਵਿਚ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਅਮੀਰ ਹਨ, ਉਪਲਬਧ ਫਾਸਫੇਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ 6 ਇੰਚ 150 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਨਾਲੋਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਿਚ 11 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਹਨ.
investigations in the united states show that fresh earthworm casts are five times richer in available nitrogen, seven times richer in available phosphates, and 11 times richer in available potassium than the surrounding upper 6 inches 150 mm of soil.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ humus ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਕੀੜੇ ਪ੍ਰਤੀ 4.5 ਕਿਲੋ 10 lb ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in conditions where humus is plentiful, the weight of casts produced may be greater than 4.5 kg 10 lb per worm per year.

ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀੜੇ ਦਾ ਫੁੱਟਣਾ ਮਿੱਟੀ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
physical the earthworm's burrowing creates a multitude of channels through the soil and is of great value in maintaining the soil structure, enabling processes of aeration and drainage.

ਪਰਮਾਕਲਚਰ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਬਿੱਲ ਮੌਲੀਸਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਲਾਈਡ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ “ਪਿਸਤੌਨਾਂ ਦੀ ਅਣਗਿਣਤ ਸੈਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਹਵਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ”.
permaculture co-founder bill mollison points out that by sliding in their tunnels, earthworms "act as an innumerable army of pistons pumping air in and out of the soils on a 24-hour cycle more rapidly at night ".

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੀੜਾ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਜੈਵਿਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਬਾਇਓਟਿ .ਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ.
thus, the earthworm not only creates passages for air and water to traverse the soil, but also modifies the vital organic component that makes a soil healthy see bioturbation .

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ-ਅਮੀਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਗਲੋਬੂਲਜ਼ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾity ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
earthworms promote the formation of nutrient-rich casts globules of soil, stable in soil that have high soil aggregation and soil fertility and quality.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਾਚਨ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਲਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਟੀ-ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
earthworms accelerate nutrient cycling in the soil-plant system through fragmentation & mixing of plant debris physical grinding & chemical digestion.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ.
the earthworm's existence cannot be taken for granted.

ਡਾ. ਡਬਲਯੂ.ਈ. ਸ਼ੀਲ-ਕੂਪਰ ਨੇ "ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅਥਾਹ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਅੰਤਰ" ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਗ ਦਾ ਮਾਲੀ ਜਾਂ ਕਿਸਾਨ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
dr. w. e. shewell-cooper observed "tremendous numerical differences between adjacent gardens", and worm populations are affected by a host of environmental factors, many of which can be influenced by good management practices on the part of the gardener or farmer.

ਡਾਰਵਿਨ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਿੱਚ 13,000 ਕੀੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੋਥਮਸਟਡ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਮਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਵੀ 250,000 ਏਕੜ 62 ਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮੀਰ ਉਪਜਾtile ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ 1,750,000 ਏਕੜ ਤੱਕ 432 ਐਮ 2 ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਭਾਵ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਕੀੜੇ ਦਾ ਭਾਰ ਇਸਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
darwin estimated that arable land contains up to 53,000 worms per acre 13 m2 , but more recent research from rothamsted experimental station has produced figures suggesting that even poor soil may support 250,000 acre 62 m2 , whilst rich fertile farmland may have up to 1,750,000 acre 432 m2 , meaning that the weight of earthworms beneath a farmer's soil could be greater than that of the livestock upon its surface.

ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨੂੰ ਬਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਯੋਗਦਾਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the ability to break down organic materials and excrete concentrated nutrients makes the earthworm a functional contributor in restoration projects.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗੜਬੜ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਖੁੱਲੇ ਕਾਸਟ ਮਾਈਨਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੱਦੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ.
in response to ecosystem disturbances, some opencast mining sites have utilized earthworms to prepare soil for the return of native flora.

ਇਸ ਵਿਧੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਨੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਵੇਖੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ.
sites using this method have observed advances in the return of ecosystem services that previously took much longer to re-establish.

ਸਟੇਸ਼ਨ ਡੀ 'ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਡੀ ਲੈਮਟੋ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮੈਕਰੋਆਗਰੇਗਰੇਟ ਗਠਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ forਾਂਚੇ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
research from the station d' tropicale de lamto asserts that the earthworms positively influence the rate of macroaggregate formation, an important feature for soil structure.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
the stability of aggregates in response to water was also found to be improved when constructed by earthworms.

ਇਕ ਹਮਲਾਵਰ ਸਪੀਸੀਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਲਗਭਗ 6,000 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਲਗਭਗ 150 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
as an invasive species from a total of around 6,000 species, only about 150 species are widely distributed around the world.

ਇਹ ਪਰੇਗ੍ਰੀਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਹਨ.
these are the peregrine or cosmopolitan earthworms.

ਖਾਸ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਵਾਸ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ.
special habitats while, as the name earthworm suggests, the main habitat of earthworms is in soil, the situation is more complicated than that.

ਬ੍ਰਾਂਡਲਿੰਗ ਕੀੜਾ ਈਸੇਨੀਆ ਫੀਟੀਡਾ ਪੌਦੇ ਦੇ ਖਾਦ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the brandling worm eisenia fetida lives in decaying plant matter and manure.

ਵੈਨਕੁਵਰ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਆਰਕੀਓਸਟ੍ਰੋਟਸ ਵੈਨਕੁਵਰੇਨਸਿਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਨੀਫਰ ਦੇ ਲੌਗਾਂ ਵਿਚ ਸੜੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
arctiostrotus vancouverensis from vancouver island and the olympic peninsula is generally found in decaying conifer logs.

ਅਪੋਰੈਕਟੋਡੀਆ ਲਿਮਿਕੋਲਾ, ਸਪਾਰਗਨੋਫਿਲਸ ਐਸਪੀਪੀ., ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਚਿੱਕੜ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
aporrectodea limicola, sparganophilus spp., and several others are found in mud in streams.

ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਅਰਬੋਰੀਅਲ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਲ-ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਈਰੀਅਲਲਾਈਨ ਲੂਣ-ਪਾਣੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹਿਤਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
some species are arboreal, some aquatic and some euryhaline salt-water tolerant and littoral living on the sea-shore, e.g.

ਪੋਂਟੋਡਰਿਲਸ ਲਿਟੋਰੇਲਿਸ.
pontodrilus litoralis .

ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਸੇਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਮਿੱਟੀ, ਆਪਣੀ ਇਕ ਗੰਦਾ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
even in the soil species, special habitats, such as soils derived from serpentine, have an earthworm fauna of their own.

ਈਕੋਲਾਜੀ ਅਰਥਵੌਡਜ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - 1 ਪੱਤਾ ਕੂੜਾ- ਜਾਂ ਖਾਦ-ਰਹਿਤ ਕੀੜੇ ਜੋ ਕਿ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹਨ, ਮਿੱਟੀ-ਕੂੜੇ ਦੇ ਇੰਟਰਫੇਸ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੀਪੋਜੋਜਿੰਗ ਓ ਐਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਪੀਜੀਕ ਉਦਾਹਰਣ.
ecology earthworms are classified into three main ecophysiological categories 1 leaf litter- or compost-dwelling worms that are nonburrowing, live at soil-litter interface and eat decomposing om called epigeic e.g.

ਈਸੇਨੀਆ ਫੀਟੀਡਾ 2 ਟਾਪਸੋਇਲ- ਜਾਂ ਉਪ-ਮਿੱਟੀ-ਨਿਵਾਸੀ ਕੀੜੇ ਜੋ ਮਿੱਟੀ, ਬੁਰਜ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸੈਮੀ ਵਿਚ ਖਿਤਿਜੀ ਬੁਰਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਂਡੋਜਿਕਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 3 ਕੀੜੇ ਜੋ ਸਥਾਈ ਡੂੰਘੇ ਲੰਬੜ ਬੁਰਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਤਹ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਭੋਜਨ ਲਈ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨੀਸਿਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪੱਤੇ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਪਹੁੰਚਣਾ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
eisenia fetida 2 topsoil- or subsoil-dwelling worms that feed on soil , burrow and cast within soil, creating horizontal burrows in upper cm of soil called endogeics and 3 worms that construct permanent deep vertical burrows which they use to visit the surface to obtain plant material for food, such as leaves called anecic meaning "reaching up" , e.g.

ਲੰਬਰਿਕਸ ਟੇਰੇਸਟ੍ਰਿਸ.
lumbricus terrestris.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੋਨੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ, ਪੀ.ਐਚ., ਲੂਣ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਜਣਨ ਅਤੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
earthworm populations depend on both physical and chemical properties of the soil, such as temperature, moisture, ph, salts, aeration, and texture, as well as available food, and the ability of the species to reproduce and disperse.

ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਕ ਪੀਐਚ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
one of the most important environmental factors is ph, but earthworms vary in their preferences.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਮਿੱਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most favor neutral to slightly acidic soils.

ਲੂਮਬ੍ਰਿਕਸ ਟੈਰੇਸਟਰਿਸ ਅਜੇ ਵੀ 5.4 ਦੇ ਪੀਐਚ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ 4.3 ਦੇ ਪੀਐਚ ਤੇ ਡੈਂਡਰੋਬੇਨਾ ਆਕਟੇਡਰਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੈਗਾਸਕੋਲੇਸੀਏ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
lumbricus terrestris is still present in a ph of 5.4 and dendrobaena octaedra at a ph of 4.3 and some megascolecidae are present in extremely acidic humic soils.

ਮਿੱਟੀ ਦਾ ph ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਾਇਪੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
soil ph may also influence the numbers of worms that go into diapause.

ਮਿੱਟੀ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਕੀੜੇ ਡਾਇਪੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ 6.4 ਦੇ ਪੀਐਚ ਤੇ ਡਾਇਪੌਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the more acidic the soil, the sooner worms go into diapause and the longer they remain in diapause at a ph of 6.4.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਕਈ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
earthworms form the base of many food chains.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ
they are preyed upon by many species of birds e.g.

ਸਟਾਰਲਿੰਗਜ਼, ਥ੍ਰਸ਼ਸ, ਗੌਲਜ਼, ਕਾਵਾਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੋਬਿਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੋਬਿਨ, ਸੱਪ, ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ
starlings, thrushes, gulls, crows, european robins and american robins , snakes, mammals e.g.

ਰਿੱਛ, ਲੂੰਬੜੀ, ਹੇਜਹੌਗਜ਼, ਸੂਰ, ਮੋਲ ਅਤੇ ਇਨਵਰਟਰੇਬੇਟਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
bears, foxes, hedgehogs, pigs, moles and invertebrates e.g.

ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੀਟਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੀਟਲ, ਸਨੈੱਲ, ਸਲੱਗਸ.
ground beetles and other beetles, snails, slugs .

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਜੀਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਜੋਆ, ਪਲੈਟੀਹੈਲਮਿੰਥਜ਼, ਅਤੇ ਨੇਮੈਟੋਡਸ, ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ, ਨਦੀਨ ਨਾਸ਼ਕ, ਕੋਇਲੋਮ, ਜਾਂ ਆੰਤ ਵਿਚ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਕੂਨ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
earthworms have many internal parasites, including protozoa, platyhelminthes, and nematodes they can be found in the worms' blood, seminal vesicles, coelom, or intestine, or in their cocoons.

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨਸ ਖਾਦ ਐਸਿਡਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਡੀਡੀਟੀ, ਚੂਨਾ ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਲੀਡ ਆਰਸਨੇਟ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਮੂਨੇ ਅਕਸਰ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
nitrogenous fertilizers tend to create acidic conditions, which are fatal to the worms, and dead specimens are often found on the surface following the application of substances such as ddt, lime sulphur, and lead arsenate.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ, ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਤੇ ਸੁਪਰਫਾਸਫੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਸੂਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤੀ ਯੋਗ ਖੇਤੀ ਵੱਲ ਬਦਲਣ ਜਿਹੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਿਪਸਲੈਂਡ ਗੰਦਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 'ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੋਇਆ.
in australia, changes in farming practices such as the application of superphosphates on pastures and a switch from pastoral farming to arable farming had a devastating effect on populations of the giant gippsland earthworm, leading to their classification as a protected species.

ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤਹ ਦੇ ਚੂਚਣ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ, ਨਿਯਮਤ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੀਆਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨਗੀਆਂ.
the addition of organic matter, preferably as a surface mulch, on a regular basis will provide earthworms with their food and nutrient requirements, and will create the optimum conditions of temperature and moisture that will stimulate their activity.

ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਦ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਖਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ.
economic impact various species of worms are used in vermiculture, the practice of feeding organic waste to earthworms to decompose food waste.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਸੇਨੀਆ ਫਿਟੀਡਾ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਈਸੇਨੀਆ ਐਂਡਰੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਂਡਲਿੰਗ ਕੀੜਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਟਾਈਗਰ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਵਿਗਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these are usually eisenia fetida or its close relative eisenia andrei or the brandling worm, commonly known as the tiger worm or red wiggler.

ਉਹ ਮਿੱਟੀ-ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
they are distinct from soil-dwelling earthworms.

ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਅਫਰੀਕੀ ਨਾਈਟਕਰੌਲਰ ਯੂਡਰੀਲਸ ਯੂਜੇਨੀਏ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਬਲਿ per ਪੇਰਿਯੋਨਿਕਸ ਐਕਸਵੇਟਯੂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the tropics, the african nightcrawler eudrilus eugeniae and the indian blue perionyx excavatus are used.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮਾਰਕੀਟ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ.
earthworms are sold all over the world the market is sizable.

ਡੱਗ ਕੋਲਿਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "1980 ਵਿੱਚ, 370 ਮਿਲੀਅਨ ਕੀੜੇ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਰਾਮਦ ਮੁੱਲ 13 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮੁੱਲ 54 ਮਿਲੀਅਨ."
according to doug collicut, "in 1980, 370 million worms were exported from canada, with a canadian export value of 13 million and an american retail value of 54 million."

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਲਈ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਿਕਦੇ ਹਨ.
earthworms are also sold as food for human consumption.

ਨੋਕੇ ਇੱਕ ਰਸੋਈ ਪਦ ਹੈ ਜੋ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
noke is a culinary term used by the of new zealand, and refers to earthworms which are considered delicacies for their chiefs.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮਾਈਕਲਸਨ 1900 ਅਤੇ ਸਟੀਫਨਸਨ 1930 ਦਾ ਸਥਿਰ 'ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਸਟਮ' ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਭੜਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਂਡਰ ਅਤੇ ਮੈਕਕੇ-ਫੈਂਡਰ 1990 ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ, " ਮੈਗਾਸਕੋਲੇਸਿਡ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਿੱਚ ਹੈ. "
taxonomy and distribution within the world of taxonomy, the stable 'classical system' of michaelsen 1900 and stephenson 1930 was gradually eroded by the controversy over how to classify earthworms, such that fender and mckey-fender 1990 went so far as to say, "the family-level classification of the megascolecid earthworms is in chaos."

ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
over the years, many scientists developed their own classification systems for earthworms, which led to confusion, and these systems have been and still continue to be revised and updated.

ਇੱਥੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਬਲੈਕਮੋਰ 2000 ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਬਦਲਾਵ ਹੈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the classification system used here, developed by blakemore 2000 , is a modern reversion to the classical system that is historically proven and widely accepted.

ਲੂਬਰੀਸੀਨਾ ਅਤੇ ਮੋਨੀਲੀਗੈਸਟਰੀਡਾ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਇਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮੈਗਾਡਰਿਲ ਗੰਦਾ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲਾਈਟੇਲਮ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟਿਕ ਗਲੈਂਡਜ਼ ਆਦਿ.
categorization of a megadrile earthworm into one of its taxonomic families under suborders lumbricina and moniligastrida is based on such features as the makeup of the clitellum, the location and disposition of the sex features pores, prostatic glands, etc.

, ਗਿਜਾਰਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਕਾਰ.
, number of gizzards, and body shape.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
currently, over 6,000 species of terrestrial earthworms are named, as provided in a species name database, but the number of synonyms is unknown.

ਪਰਿਵਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂ ਮੁੱ acਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਉਂਟ੍ਰੋਲੀਡਰਿਡ ਗੋਂਡਵਾਨਨ ਜਾਂ ਪਾਂਗਯਾਨ?
the families, with their known distributions or origins acanthodrilidae gondwanan or pangaean?

ਆਈਲੋਸਕੋਲੇਇਡੇ ਪਰਾਇਨੀਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਲਮੀਡੇ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ, ਇੰਡੋ-ਏਸ਼ੀਆ ਬੈਨਹਮੀਨੇ ਈਥੋਪੀਅਨ, ਨਿਓਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਅਕੋਟੈਚੈਟਿਡੇ ਕ੍ਰੋਡ੍ਰੀਲੀਡੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਪਲੇਅਰੈਕਟਿਕ ਯੂਰਪ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਪੈਸੀਫਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਜਪਾਨ ਬੀਵਾਇਡ੍ਰਿਲਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਵਾਸੀਅਨ ਡਿਪੋਲੀਰਸ ਜਾਂ ਗਵਾਇਟੀਅਨ ਡਿੱਪੋਲੀਕਾ?
ailoscolecidae pyrenees and southeast usa almidae tropical equatorial south america, africa, indo-asia benhamiinae ethiopian, neotropical a possible subfamily of octochaetidae criodrilidae southwestern palaearctic europe, middle east, russia and siberia to pacific coast japan biwadrilus mainly aquatic diplocardiinae -idae gondwanan or laurasian?

ਐਕੈਂਟੋਡਰਿਲੀਡੇ ਐਨਚੀਟਰਾਈਡਾਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਪਰ ਇਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਦਾ ਇਕ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਡਰਾਇਲਜ਼ ਯੂਡਰਿਲੀਡੇ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਹਾਰਾ ਐਕਸਗਰੇਡੀ ਨਿਓਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਗਲੋਸੋਸਕਲੇਕਾਈਡੇ ਨਿotਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਜਪਾਨ ਲੂਟੋਡਰਿਲਿਡੇ ਲੂਸੀਆਨਾ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਯੂਐਸਏ ਮੇਗਾਸਕੋਲੇਸੀਡੇ ਪਾਂਗਯੇਨ?
a subfamily of acanthodrilidae enchytraeidae cosmopolitan but uncommon in tropics usually classed with microdriles eudrilidae tropical africa south of the sahara exxidae neotropical central america and caribbean glossoscolecidae neotropical central and south america, caribbean haplotaxidae cosmopolitan distribution usually classed with microdriles hormogastridae mediterranean kynotidae malagasian madagascar lumbricidae holarctic north america, europe, middle east, central asia to japan lutodrilidae louisiana southeast usa megascolecidae pangaean?

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮਾਈਕਰੋਚੇਟੀਏ ਟੈਰੇਸਟਰਿਅਲ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਘਾਹ ਮਾਨੀਲੀਗਸਟਰਿਡੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਬਗ੍ਰੀਜਨ ਓਕਨੇਰੋਡ੍ਰੀਲੀਏ ਨਿਓਟ੍ਰੋਪਿਕਸ, ਅਫਰੀਕਾ ਇੰਡੀਆ ਓਕਟੋਚੈਟੀਡੇਅ ਆਸਟ੍ਰਲਾਸੀਅਨ, ਇੰਡੀਅਨ, ਓਰੀਐਂਟਲ, ਈਥੋਪੀਅਨ, ਨਿਓਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਓਕਟੋਚੈਟੀਨੇਆ ਆਸਟਰੇਲਸੀਆਨ, ਇੰਡੀਆ, ਓਰੀਐਂਟਲ ਸਬਫੈਮਪੀਲਿਅਲ ਟਰੈਨੀਕੋਰਿਟੀਆ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਲੈਮੀਗਨੋਮ ਸਾ southਥ ਅਮੈਰਿਕਾ, ਡ੍ਰਿਲੋਸਫਿਅਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਜੋ ਕਿ ਕੀੜੇ ਦੇ ਲੇਪਾਂ ਅਤੇ ਕਾਸਟਿੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਦ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਆਫ ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਮੋਲਡ, ਐਕਸ਼ਨ worਫ ਵਰਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਸੋਇਲ ਲਾਈਫ ਵਰਮੀਕੋਮਪਸਟ ਕੀੜਾ ਮਨਮੋਹਕ ਫਰਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਡੀ 'ਡੀ ਲਾਮਟੋ ਫਰੈਂਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬਲੇਕਮੋਰ, ਰਾਬਰਟ ਜੇ.
microchaetidae terrestrial in africa especially south african grasslands moniligastridae oriental and indian subregion ocnerodrilidae neotropics, africa india octochaetidae australasian, indian, oriental, ethiopian, neotropical octochaetinae australasian, indian, oriental subfamily if benhamiinae is accepted sparganophilidae nearctic, neotropical north and central america tumakidae colombia, south america see also drilosphere, the part of the soil influenced by earthworm secretions and castings the formation of vegetable mould through the action of worms, an 1881 book by charles darwin soil life vermicompost worm charming fr station d' de lamto french wikipedia references referenced works blakemore, robert j.

2012.
2012 .

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪੇਰੇਗ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਈਕੋ-ਟੈਕਸਸੋਨੋਮਿਕ ਗਾਈਡ.
cosmopolitan earthworms an eco-taxonomic guide to the peregrine species of the world.

5 ਵੀਂ ਐਡ.
5th ed .

ਯੋਕੋਹਾਮਾ, ਜਪਾਨ ਵਰਮੀਕੋਲੋਜੀ ਸੋ ਮੈਂ ਲਿਓ.
yokohama, japan vermecology so i lutions.

ਸਿਮਸ, ਰੇਜੀਨੇਲਡ ਵਿਲੀਅਮ ਗਾਰਾਰਡ, ਬੀ 1985.
sims, reginald william gerard, b 1985 .

ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਰਥਵੌਰਮ ਕੀਅ ਅਤੇ ਨੋਟ.
earthworms keys and notes for the identification and study of the species.

ਲੰਡਨ ਨੇ ਦਿ ਲੀਨੇਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਈ ਜੇ ਬਰਿੱਲ ਡਾ. ਡਬਲਯੂ. ਬੈਕੂਇਸ ਦੁਆਰਾ ਐਸਟੁਆਰਨ ਅਤੇ ਬਰੈਕਿਸ਼-ਵਾਟਰ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
london published for the linnean society of london and the estuarine and brackish-water sciences association by e. j. brill dr. w. backhuys.

ਐਡਵਰਡਜ਼, ਕਲਾਈਵ ਆਰਥਰ ਬੋਹਲੇਨ, ਪੈਟਰਿਕ ਜੇ.
edwards, clive arthur bohlen, patrick j.

1996.
1996 .

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਕੋਲਾਜੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ, ਤੀਸਰੀ ਐਡ.
biology and ecology of earthworms, 3rd ed.

ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ.
springer.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਐਡਵਰਡਸ, ਕਲਾਈਵ ਏ., ਬੋਹਲੇਨ, ਪੀਜੇ
further reading edwards, clive a., bohlen, p.j.

ਐਡਜ਼.
eds.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ
biology and ecology of earthworms.

ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ, 2005.
springer, 2005.

ਤੀਜਾ ਸੰਸਕਰਣ.
3rd edition.

ਐਡਵਰਡਜ਼, ਕਲਾਈਵ ਏ.
edwards, clive a. ed.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ.
earthworm ecology.

ਬੋਕਾ ਰੈਟਨ ਸੀਆਰਸੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2004.
boca raton crc press, 2004.

ਦੂਜਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਸਕਰਣ.
second revised edition.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8493-1819-ਐਕਸ ਲੀ, ਕੇਨਥ ਈ. ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ.
isbn 0-8493-1819-x lee, keneth e. earthworms their ecology and relationships with soils and land use.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੈਸ.
academic press.

ਸਿਡਨੀ, 1985.
sydney, 1985.

isbn 0-12-440860-5 ਸਟੀਵਰਟ, ਐਮੀ.
isbn 0-12-440860-5 stewart, amy.

ਧਰਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ.
the earth moved on the remarkable achievements of earthworms.

ਚੈਪਲ ਹਿੱਲ, ਐਨਸੀ ਐਲਗਨਕੁਇਨ ਬੁਕਸ, 2004.
chapel hill, n.c. algonquin books, 2004.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-56512-337-9 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਰਨਲ ਅਰਥਵੌਰਮ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਰਮਵਾਚ ਫੀਲਡ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯੂ ਐਨ ਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇੜੇ ਕੀੜੇ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਨਫੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਓਪਸਕੁਲਾ ਜੂਲੋਗਿਕਾ ਬੁਡਾਪੇਸਟ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਰਗਾਵ ਦੀ ਏ ਸੀਰੀਜ਼ ਕੈਰਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਮਾਹਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਰੋਬ ਬਲੇਕਮੋਰ ਦੁਆਰਾ, ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਅਰਥਵੌਰਮ ਬਾਇਓਡਿਵਰਸਿਟੀ, ਇਕੋਲਾਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਖੋਜਣ ਯੋਗ ਟੈਕਸਟ,ਡੇਵਿਸ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਇਨਵੈਸਿਵ ਅਰਥਵੌਰਮ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਡੀ ਐਨ ਆਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀੜੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਕੀੜਾ ਫਾਰਮ ਇਕ ਕੀੜੇ ਦੇ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਗਾਈਡ ਕਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਬਾਇਓਕਾਈਡਜ਼ ਸੈਗਮੈਂਟਡ ਕੀੜੇ ਹਰੱਪਾ ਪੰਜਾਬੀ ਉਚਾਰਨ. ਉਰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹੀਵਾਲ ਤੋਂ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 15 ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਹੈ।
isbn 1-56512-337-9 external links general the earthworm society of britain wormwatch field guide to earthworms earthworms as pests and otherwise hosted by the unt government documents department academic infography about earthworms earthworm resources opuscula zoologica budapest, online papers on earthworm taxonomy a series of searchable texts on earthworm biodiversity, ecology and systematics from various regions of the by rob blakemore, ph.d., an earthworm taxonomy specialist agriculture and ecology earthworm information at university of california, davis minnesota invasive earthworms minnesota dnr information on the negative impacts of earthworms worm farming a multi-tiered worm farm a technical guide for constructing a tiered worm farming system how to make a worm farm good for composting and fishing for children biokids segmented worms harappa punjabi pronunciation urdu punjabi is an archaeological site in punjab, pakistan, about 24 km 15 mi west of sahiwal.

ਇਹ ਸਥਾਨ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the site takes its name from a modern village located near the former course of the ravi river.

ਮੌਜੂਦਾ ਹੜੱਪਾ ਪਿੰਡ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3.7 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
the current village of harappa is 6 km 3.7 mi from the ancient site.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਹੜੱਪਾ ਕੋਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਜ 15,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਲਾਂਘਾ ਹੈ.
although modern harappa has a legacy railway station from the period of the british raj, it is today just a small crossroads town of population 15,000.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਗੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਖੰਡਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ.
the site of the ancient city contains the ruins of a bronze age fortified city, which was part of the cemetery h culture and the indus valley civilization, centered in sindh and the punjab.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 23,500 ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸਿਆਪਾ ਹੜੱਪਨ ਪੜਾਅ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਤਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਦ ਤਕ 150 ਹੈਕਟੇਅਰ 370 ਏਕੜ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੂਰਤੀਗਤ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the city is believed to have had as many as 23,500 residents and occupied about 150 hectares 370 acres with clay sculptured houses at its greatest extent during the mature harappan phase bc , which is considered large for its time.

ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖੁਦਾਈ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੀ ਅਣਜਾਣ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਹੜੱਪਨ ਸਭਿਅਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
per archaeological convention of naming a previously unknown civilization by its first excavated site, the indus valley civilization is also called the harappan civilization.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੜੱਪਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਖੰਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ-ਮੁਲਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਗੰ as ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the ancient city of harappa was heavily damaged under british rule, when bricks from the ruins were used as track ballast in the construction of the lahore-multan railway.

2005 ਵਿਚ, ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਿਲਡਰਾਂ ਨੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
in 2005, a controversial amusement park scheme at the site was abandoned when builders unearthed many archaeological artifacts during the early stages of building work.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਹਿਮਦ ਹਸਨ ਦਾਨੀ ਵੱਲੋਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਜਗ੍ਹਾ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਹੋਈ।
a plea from the pakistani archaeologist ahmad hasan dani to the ministry of culture resulted in a restoration of the site.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਹੜੱਪਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱ rootsਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਹਰਗੜ, ਲਗਭਗ 6000 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
history the indus valley civilization also known as the harappan culture has its earliest roots in cultures such as that of mehrgarh, approximately 6000 bce.

ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੋਹੇਂਜੋ ਦਾਰੋ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ, 2600 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਨ.
the two greatest cities, mohenjo-daro and harappa, emerged circa 2600 bce along the indus river valley in punjab and sindh.

ਸੰਭਾਵਿਤ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੂੰ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲਾਰਕਾਨਾ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿੰਧ ਵਿਚ ਮੋਹਣਜੋ-ਡਾਰੋ ਵਿਚ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the civilization, with a possible writing system, urban centers, and diversified social and economic system, was rediscovered in the 1920s after excavations at mohenjo-daro in sindh near larkana, and harappa, in west punjab south of lahore.

ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤਕ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
a number of other sites stretching from the himalayan foothills in east punjab, india in the north, to gujarat in the south and east, and to pakistani balochistan in the west have also been discovered and studied.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਨੂੰ 1857 ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਾਹੌਰ-ਮੁਲਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਟਰੈਕ ਗੁਲ੍ਹੇ ਲਈ ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
although the archaeological site at harappa was damaged in 1857 when engineers constructing the lahore-multan railroad as part of the sind and punjab railway , used brick from the harappa ruins for track ballast, an abundance of artifacts has nevertheless been found.

ਲੱਭੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਲਾਲ ਰੇਤਲੀ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
the bricks discovered were made of red sand, clay, stones and were baked at very high temperature.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ 1826 ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੜੱਪਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਹੜੱਪਾ ਵਿਚ ਮੁ preਲੀ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
as early as 1826 harappa located in west punjab attracted the attention of a british officer in india, gets credit for preliminary excavations in harappa.

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੀ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
culture and economy indus valley civilization was mainly an urban culture sustained by surplus agricultural production and commerce, the latter including trade with sumer in southern mesopotamia.

ਮੋਹੇਂਜੋ-ਦਾਰੋ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਵੱਖਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਫਲੈਟ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਟਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
both mohenjo-daro and harappa are generally characterized as having "differentiated living quarters, flat-roofed brick houses, and fortified administrative or religious centers."

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਾਕਾ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਇਕ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਬਹਿਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕ ਅਰਧ-thਰਥੋਗੋਨਲ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ layoutਾਂਚੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਮੋਹੇਂਜੋ-ਡਾਰੋ ਦੇ ਲੇਆਉਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਹਨ. ਹੜੱਪਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਬਿਲਕੁਲ ਭਿੰਨ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ.
although such similarities have given rise to arguments for the existence of a standardized system of urban layout and planning, the similarities are largely due to the presence of a semi-orthogonal type of civic layout, and a comparison of the layouts of mohenjo-daro and harappa shows that they are in fact, arranged in a quite dissimilar fashion.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨ.
the weights and measures of the indus valley civilization, on the other hand, were highly standardized, and conform to a set scale of gradations.

ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੀਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
distinctive seals were used, among other applications, perhaps for identification of property and shipment of goods.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
although copper and bronze were in use, iron was not yet employed.

"ਕਪਾਹ ਕਣਕ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਪਸ਼ੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਝੌਂਪੇ ਹੋਏ ਬਲਦ ਸਮੇਤ, ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ," ਅਤੇ "ਲੜਾਈ ਲਈ ਪੰਛੀ" ਸਨ.
"cotton was woven and dyed for clothing wheat, rice, and a variety of vegetables and fruits were cultivated and a number of animals, including the humped bull, were domesticated," as well as "fowl for fighting".

ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਇਸ ਦਾ ਪਹੀਏ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੰਧ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਭਰਮ ਪਾਏ ਗਏ.
wheel-made of it adorned with animal and geometric been found in profusion at all the major indus sites.

ਹਰੇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਜੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵਪਾਰਕ igਾਂਚੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
a centralized administration for each city, though not the whole civilization, has been inferred from the revealed cultural uniformity however, it remains uncertain whether authority lay with a commercial oligarchy.

ਹੜੱਪਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
harappans had many trade routes along the indus river that went as far as the persian gulf, mesopotamia, and egypt.

ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋਇਆ ਕਾਰਨੇਲੀਅਨ ਅਤੇ ਲੈਪਿਸ ਲਾਜ਼ੁਲੀ.
some of the most valuable things traded were carnelian and lapis lazuli.

ਕੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਹੜੱਪਨ ਸਮਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਪਿੰਜਰ ਸਾ southਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਰ 15.5% ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
what is clear is that harappan society was not entirely peaceful, with the human skeletal remains demonstrating some of the highest rates of injury 15.5% found in south asian prehistory.

ਪਾਲੀਓਪੈਥੋਲੋਜੀਕਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਕੋੜ੍ਹ ਅਤੇ ਤਪਦਿਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਏਰੀਆ ਜੀ ਦੇ ਇਕ ਅਸਥਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿੰਜਰ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੈ.
paleopathological analysis demonstrated that leprosy and tuberculosis were present at harappa, with the highest prevalence of both disease and trauma present in the skeletons from area g an ossuary located south-east of the city walls .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕ੍ਰੈਨਿਓ-ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਸਦਮੇ ਅਤੇ ਲਾਗ ਦੀ ਦਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਗਈ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭਿਅਤਾ collapਹਿ ਗਈ.
furthermore, rates of cranio-facial trauma and infection increased through time demonstrating that the civilization collapsed amid illness and injury.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰਦਾ ਘਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ.
the bioarchaeologists who examined the remains have suggested that the combined evidence for differences in mortuary treatment and epidemiology indicate that some individuals and communities at harappa were excluded from access to basic resources like health and safety, a basic feature of hierarchical societies world-wide.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਦੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖਤ ਹਕੜਾ ਪੜਾਅ ਦੇ ਰਵੀ ਪਹਿਲੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਸੀ. 3300 2800 ਬੀ.ਸੀ.
archaeology the excavators of the site have proposed the following chronology of harappa's occupation ravi aspect of the hakra phase, c. 3300 2800 bc.

ਕੋਟ ਡਿਜੀਆਂ ਅਰਲੀ ਹੜੱਪਨ ਪੜਾਅ, ਸੀ. 2800 2600 ਬੀ.ਸੀ.
kot dijian early harappan phase, c. 2800 2600 bc.

ਹੜੱਪਨ ਫੇਜ਼, ਸੀ. 2600 1900 ਬੀ.ਸੀ.
harappan phase, c. 2600 1900 bc.

ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪੜਾਅ, ਸੀ. 1900 1800 ਬੀ.ਸੀ.
transitional phase, c. 1900 1800 bc.

ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੜੱਪਨ ਫੇਜ਼, ਸੀ. 1800 1300 ਬੀ.ਸੀ.
late harappan phase, c. 1800 1300 bc.

ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨਾਲ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਛੋਟੀ, ਵਰਗ ਸਟੀਟੀਟ ਸਾਬਣ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸੀਲਾਂ ਹਨ.
by far the most exquisite and obscure artifacts unearthed to date are the small, square steatite soapstone seals engraved with human or animal motifs.

ਮੋਹੇਂਜੋ-ਦਾਰੋ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੋਹਰ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
a large number of seals have been found at such sites as mohenjo-daro and harappa.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many bear pictographic inscriptions generally thought to be a form of writing or script.

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਫਿਲੌਲੋਜਿਸਟਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੰਕੇਤ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
despite the efforts of philologists from all parts of the world, and despite the use of modern cryptographic analysis, the signs remain undeciphered.

ਇਹ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਦ੍ਰਾਵਿੜੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਵੈਦਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
it is also unknown if they reflect proto-dravidian or other non-vedic language s .

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੂਰਤੀ-ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ.
the ascription of indus valley civilization iconography and epigraphy to historically known cultures is extremely problematic, in part due to the rather tenuous archaeological evidence of such claims, as well as the projection of modern south asian political concerns onto the archaeological record of the area.

ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਹੜੱਪਨ ਪਦਾਰਥਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਧਾਰਤ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
this is especially evident in the radically varying interpretations of harappan material culture as seen from both pakistan- and india-based scholars.

ਫਰਵਰੀ 2006 ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸੇਮਬੀਅਨ-ਕੰਦੀਯੂਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਇਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੈਲਟ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 3,500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
in february 2006 a school teacher in the village of sembian-kandiyur in tamil nadu discovered a stone celt tool with an inscription estimated to be up to 3,500 years old.

ਭਾਰਤੀ ਚਰਚਿਤ ਲੇਖਕ ਇਰਾਵਥਮ ਮਹਾਦੇਵਨ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿੰਧ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਲਾਸ਼ ਨੂੰ “ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
indian epigraphist iravatham mahadevan postulated that the four signs were in the indus script and called the find "the greatest archaeological discovery of a century in tamil nadu".

ਇਸ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਹ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜਾਈ ਮੂਲ ਦੀ ਸੀ।
based on this evidence he goes on to suggest that the language used in the indus valley was of dravidian origin.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
however, the absence of a bronze age in south india, contrasted with the knowledge of bronze making techniques in the indus valley cultures, calls into question the validity of this hypothesis.

ਸਿੰਧ ਲਿਪੀ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਲੱਭੇ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਮਿਤੀ ਬੀਸੀਈ ਸੀ. ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
early symbols similar to indus script clay and stone tablets unearthed at harappa, which were carbon dated bce., contain trident-shaped and plant-like markings.

ਹੜੱਪਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾ: ਰਿਚਰਡ ਮੈਡੋ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਲਿਖਤ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇੰਡਸ ਲਿਪੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।"
"it is a big question as to if we can call what we have found true writing, but we have found symbols that have similarities to what became indus script" said dr. richard meadow of harvard university, director of the harappa archeological research project.

ਇਹ ਮੁੱ writingਲੀ ਲਿਖਤ ਮਿਸ਼ੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਸੁਮੇਰੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤੀ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
this primitive writing is placed slightly earlier than primitive writings of the sumerians of mesopotamia, dated c.3100 bce.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇੰਡਸ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਬਣ ਗਈਆਂ.
these markings have similarities to what later became indus script.

ਨੋਟ ਵੈਬ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਰੇਡੀਓ ਕਾਰਬਨ ਬੀਸੀਈ ਅਨਲੈਬਰੇਟਿਡ ਹੈ ਜਾਂ 3338, 3213, 3203 ਬੀਸੀਈ ਕੈਲੀਬਰੇਟਿਡ ਹੈ, ਜੋ 3251 ਬੀਸੀਈ ਦਾ ਇੱਕ ਮੱਧਕੁਮਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
notes the earliest radiocarbon dating mentioned on the web is bce uncalibrated or 3338, 3213, 3203 bce calibrated, giving a midpoint of 3251 bce.

ਕੇਨੋਅਰ, ਜੋਨਾਥਨ ਮਾਰਕ 1991 ਸਿੰਧ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਇਕ ਮੁ preਲੀ ਰਿਪੋਰਟ.
kenoyer, jonathan mark 1991 urban process in the indus tradition a preliminary report.

ਹੜੱਪਾ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ, ਰਿਚਰਡ ਐਚ. ਮੀਡੋ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪਹੁੰਚ
in harappa excavations, a multidisciplinary approach to second millennium urbanism, edited by richard h. meadow .

ਵਿਸ਼ਵ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਨੰਬਰ 3 ਵਿਚ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫਸ.
monographs in world archaeology no.3.

ਪਰੀ-ਹਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ.
prehistory press, madison wisconsin.

ਪੀਰੀਅਡਜ਼ 4 ਅਤੇ 5 ਹੜੱਪਾ ਤੇ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਹਨ.
periods 4 and 5 are not dated at harappa.

ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਹੜੱਪਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅੰਤ 1900 ਤੋਂ 1500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the termination of the harappan tradition at harappa falls between 1900 and 1500 bce.

ਮੋਹੇਨਜੋ ਦਾਰੋ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
mohenjo-daro is another major city of the same period, located in sindh province of pakistan.

ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਮੋਹੇਂਜੋ-ਡਾਰੋ ਦਾ ਮਹਾਨ ਬਾਥ.
one of its most well-known structures is the great bath of mohenjo-daro.

ਚਾਰਲਸ ਮੈਸਨ, ਹੜੱਪਾ olaੋਲਵੀਰਾ ਲੋਥਲ ਹੜੱਪਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਮੰਡੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜੀ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਮੇਹਰਗੜ ਸ਼ੈਰੀ ਖਾਨ ਤਰਕੈ ਮੋਹੇਂਜੋ-ਦਾਰੋ ਸੋਖਤਾ ਕੋਹ ਕਾਲੀਬੰਗਨ ਰਾਖੀਗੜੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੜੱਪਾ ਡਾਟ ਕਾਮ "ਹੜੱਪਾ ਟਾ planningਨ ਪਲਾਨਿੰਗ" -ਆਰਟੀਕਲ ਡਾ ਐਸ. ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਰਟ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦਾ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮਿ catalogਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ artਫ ਆਰਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਡੀਐਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ availableਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੜੱਪਾ ਅਸ਼ੋਕ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ iast ਦੀ ਮੌਤ 232 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜਿਸਨੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਤੋਂ 232 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
see also charles masson first european explorer of harappa dholavira lothal harappan architecture mandi, uttar pradesh, india mehrgarh sheri khan tarakai mohenjo-daro sokhta koh kalibangan rakhigarhi references external links harappa.com "harappa town planning"-article by dr s. srikanta sastri art of the bronze age southeastern iran, western central asia, and the indus valley, an exhibition catalog from the metropolitan museum of art fully available online as pdf , which contains material on harappa ashoka english pronunciation sanskrit iast died 232 bce was an ancient indian emperor of the maurya dynasty who ruled almost all of the indian subcontinent from c. to 232 bce.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਇਸ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
one of india's greatest emperors, ashoka reigned over a realm that stretched from the hindu kush mountains in afghanistan to the modern state of bangladesh in the east.

ਇਸ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it covered the entire indian subcontinent except parts of present-day tamil nadu, karnataka and kerala.

ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਗਧਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਟੈਕਸਸੀਲਾ ਅਤੇ ਉਜੈਨ ਵਿਖੇ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਨ।
the empire's capital was pataliputra in magadha, present-day patna , with provincial capitals at taxila and ujjain.

ਲਗਭਗ 260 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਕਲਿੰਗਾ ਆਧੁਨਿਕ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ ਸੀ।
in about 260 bce, ashoka waged a bitterly destructive war against the state of kalinga modern odisha .

ਉਸਨੇ ਕਲਿੰਗਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
he conquered kalinga, which none of his ancestors had done.

ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
he embraced buddhism after witnessing the mass deaths of the kalinga war, which he himself had waged out of a desire for conquest.

"ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 'ਤੇ ਝਲਕ ਲਗਾਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ 150,000 ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ, ਲਗਭਗ 200,000 ਮੌਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ।"
"ashoka reflected on the war in kalinga, which reportedly had resulted in more than 100,000 deaths and 150,000 deportations, ending at around 200,000 deaths."

ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਗਭਗ 263 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
ashoka converted gradually to buddhism beginning about 263 bce.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਮਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
he was later dedicated to the propagation of buddhism across asia, and established monuments marking several significant sites in the life of gautama buddha.

"ਅਸ਼ੋਕ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਕਤਾ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨੀਂਹ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।"
"ashoka regarded buddhism as a doctrine that could serve as a cultural foundation for political unity."

ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ashoka is now remembered as a philanthropic administrator.

ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ "ਬੱਚਿਆਂ" ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in the kalinga edicts, he addresses his people as his "children", and mentions that as a father he desires their good.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦਰਦ ਰਹਿਤ, ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇ" ਇੱਕ ਨਿਜੀਟਵਮ ਅਤੇ "ਦਰਦ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ".
ashoka's name " " means "painless, without sorrow" in sanskrit the a privativum and "pain, distress" .

ਉਸਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਲੀ ਜਾਂ "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ", ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਜਾਂ "ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in his edicts, he is referred to as pali or "the beloved of the gods" , and pali or "he who regards everyone with affection" .

ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਾਰਕਾ ਅਸੋਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਜਾਂ "ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ" ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ੌਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
his fondness for his name's connection to the saraca asoca tree, or the "ashoka tree" is also referenced in the ashokavadana.

ਵੈਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਅਸਟਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ "ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕਾਲਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨਤਾਵਾਂ, ਰਹਿਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਨਾਮ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ. ਲਗਭਗ ਇਕੱਲੇ, ਇਕ ਤਾਰਾ. "
wells wrote of ashoka in his book the outline of history "amidst the tens of thousands of names of monarchs that crowd the columns of history, their majesties and graciousnesses and serenities and royal highnesses and the like, the name of ashoka shines, and shines, almost alone, a star."

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਐਡੀਕਟਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਕਥਾ 2 ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ "ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ", ਦਿਵਿਆਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪਾਠ ਮਹਾਂਵੰਸਾ "ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਕਲ" ਵਿੱਚ ਹੈ।
along with the edicts of ashoka, his legend is related in the 2nd-century ce ashokavadana "narrative of ashoka", a part of divyavadana , and in the sri lankan text mahavamsa "great chronicle" .

ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲਣ ਹੈ.
the emblem of the modern republic of india is an adaptation of the lion capital of ashoka.

ਜੀਵਨੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਮੁੱ earlyਲਾ ਜੀਵਨ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਜਨਮ ਮੌਰੀਅਨ ਸਮਰਾਟ, ਬਿੰਦੂਸਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
biography ashoka's early life ashoka was born to the mauryan emperor, bindusara and a relatively lower ranked wife, or .

ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸ਼ੋਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੀ.
ashoka became a great emperor despite having a physical appearance that was unfavorable to his father.

ਉਹ ਮੌਰੀਅਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਬਾਨੀ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸੀ।
he was the grandson of chandragupta maurya, founder of the mauryan dynasty.

ਕਿਉਂਕਿ, ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਪਿਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਾਦਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤਾ ਨੇ ਸੇਲਯੂਕਸ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਵਿਆਹੁਤਾ ਗੱਠਜੋੜ" ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਲਯੂਸਿਡ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਦੀ ਸੀ.
since, according to roman historian appian, ashoka's grandfather chandragupta had made a "marital alliance" with seleucus, there is a possibility that ashoka had a seleucid greek grandmother.

ਅਵਦਾਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਸੀ।
the avadana texts mention that his mother was queen .

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਚੰਪਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
according to the ashokavadana, she was the daughter of a brahmin from the city of champa.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ, ਇਹ ਆਖਰਕਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
though a palace intrigue kept her away from the emperor, this eventually ended, and she bore a son.

ਇਹ ਉਸਦੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਹੈ "ਮੈਂ ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਉਦਾਸ ਹਾਂ", ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਆ.
it is from her exclamation "i am now without sorrow", that ashoka got his name.

ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the tells a similar story, but gives the name of the queen as .

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਈ ਭਰਾ ਸਨ।
ashoka had several elder siblings, all of whom were his half-brothers from the other wives of bindusara.

ਉਸਦੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਗੁਣ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
his fighting qualities were apparent from an early age and he was given royal military training.

ਉਹ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
he was known as a fearsome hunter, and according to a legend, killed a lion with just a wooden rod.

ਇਕ ਡਰਾਉਣੇ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿਰਦਈ ਜਰਨੈਲ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਵੰਤੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
because of his reputation as a frightening warrior and a heartless general, he was sent to curb the riots in the avanti province of the mauryan empire.

ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਉਠੋ ਬੋਧੀ ਪਾਠ ਦਿਵਯਵਾਦਨਾ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਸ਼ਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬਗਾਵਤ ਰੱਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
rise to power the buddhist text divyavadana describes ashoka putting down a revolt due to activities of wicked ministers.

ਇਹ ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this may have been an incident in bindusara's times.

ਤਰਨਾਥ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ 16 ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
taranatha's account states that chanakya, bindusara's chief advisor, destroyed the nobles and kings of 16 towns and made himself the master of all territory between the eastern and the western seas.

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਦੇ ਦੱਕੜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਦਮਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
some historians consider this as an indication of bindusara's conquest of the deccan while others consider it as suppression of a revolt.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਉਜਯੈਨੀ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ।
following this, ashoka was stationed at ujjayini as governor.

ਸੰਨ 272 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
bindusara's death in 272 bce led to a war over succession.

ਦਿਵਯਵਦਾਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਸੀਮਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਵੇ ਪਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਸੀਮਾ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਪਾਇਆ.
according to the divyavadana, bindusara wanted his elder son susima to succeed him but ashoka was supported by his father's ministers, who found susima to be arrogant and disrespectful towards them.

ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਧਾਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
a minister named radhagupta seems to have played an important role in ashoka's rise to the throne.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਰਾਧਾਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੰਡਪ ਦੇ ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਥੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਰਾਜਾ ਬਿੰਦੂਸਰਾ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ।
the ashokavadana recounts radhagupta's offering of an old royal elephant to ashoka for him to ride to the garden of the gold pavilion where king bindusara would determine his successor.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਾਰਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕੋਇਲੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਟੋਏ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾ ਕੇ ਤਖਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ.
ashoka later got rid of the legitimate heir to the throne by tricking him into entering a pit filled with live coals.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਧਗੁਪਤ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
radhagupta, according to the ashokavadana, would later be appointed prime minister by ashoka once he had gained the throne.

ਦੀਪਵੰਸਾ ਅਤੇ ਮਹਾਵੰਸਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ 99 ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਟਾਸ਼ੋਕਾ ਜਾਂ ਤਿਸਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਹਨ।
the dipavansa and mahavansa refer to ashoka's killing 99 of his brothers, sparing only one, named vitashoka or tissa, although there is no clear proof about this incident many such accounts are saturated with mythological elements .

ਇਹ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ 269 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ।
the coronation happened in 269 bce, four years after his succession to the throne.

ਬੋਧੀ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਬੁਰਾ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਸੀ।
buddhist legends state that ashoka was bad-tempered and of a wicked nature.

ਉਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਨਰਕ ਬਣਾਇਆ, ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਤਸੀਹੇ ਵਾਲਾ ਚੈਂਬਰ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸੁੰਦਰ ਬਾਹਰੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਿਰਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ.
he built ashoka's hell, an elaborate torture chamber described as a "paradisal hell" due to the contrast between its beautiful exterior and the acts carried out within by his appointed executioner, girikaa.

ਇਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਚੰਦਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਅਰਥ, "ਅਸ਼ੋਕ ਦਿ ਭਿਆਨਕ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
this earned him the name of chanda ashoka meaning "ashoka the fierce" in sanskrit.

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਚਾਰਲਸ ਡਰੇਕਮੀਅਰ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬੋਧੀ ਦੰਤਕਥਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਦਿੱਤੀ।
professor charles drekmeier cautions that the buddhist legends tend to dramatise the change that buddhism brought in him, and therefore, exaggerate ashoka's past wickedness and his piousness after the conversion.

ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਅਗਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੱਕ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਮੀਰ ਕੋਨਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਤੱਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਜੋ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਾਮਿਲ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ascending the throne, ashoka expanded his empire over the next eight years, from the present-day boundaries assam in the east to balochistan in the west from the pamir knot in afghanistan in the north to the peninsula of southern india except for present day tamil nadu and kerala which were ruled by the three ancient tamil kingdoms.

ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੀ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ' ਤੇ ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
conquest of kalinga while the early part of ashoka's reign was apparently quite bloodthirsty, he became a follower of the buddha's teachings after his conquest of kalinga on the east coast of india in the present-day states of odisha and north coastal andhra pradesh.

ਕਲਿੰਗਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕੀਤਾ.
kalinga was a state that prided itself on its sovereignty and democracy.

ਇਸ ਦੇ ਰਾਜਤੰਤਰਵਾਦੀ ਸੰਸਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਧਾਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
with its monarchical parliamentary democracy it was quite an exception in ancient bharata where there existed the concept of rajdharma.

ਰਾਜਧਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
rajdharma means the duty of the rulers, which was intrinsically entwined with the concept of bravery and dharma.

ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਉਸ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the kalinga war happened eight years after his coronation.

ਉਸਦੇ 13 ਵੇਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ ਜੋ 150,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਉੱਠੇ ਸਨ, ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਗਏ ਸਨ.
from his 13th inscription, we come to know that the battle was a massive one and caused the deaths of more than 100,000 soldiers and many civilians who rose up in defence over 150,000 were deported.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਫੈਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਸੋਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਹਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
when he was walking through the grounds of kalinga after his conquest, rejoicing in his victory, he was moved by the number of bodies strewn there and the wails of the bereaved.

ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਉੱਤੇ 13 ਦੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੇ ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਵਾ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਿੰਗਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਪਛਤਾਵਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਪਿਛਲੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਦੇਸ਼, ਕਤਲੇਆਮ, ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਆਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਗਹਿਰਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
buddhist conversion edict 13 on the edicts of ashoka rock inscriptions reflect the great remorse the king felt after observing the destruction of kalinga his majesty felt remorse on account of the conquest of kalinga because, during the subjugation of a previously unconquered country, slaughter, death, and taking away captive of the people necessarily occur, whereas his majesty feels profound sorrow and regret.

ਇਹ ਹੁਕਮ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਕਿ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਏਗਾ.
the edict goes on to address the even greater degree of sorrow and regret resulting from ashoka's understanding that the friends and families of deceased would suffer greatly too.

ਦੰਤਕਥਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਸਾੜੇ ਹੋਏ ਘਰ ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਲਾਸ਼ਾਂ।
legend says that one day after the war was over, ashoka ventured out to roam the city and all he could see were burnt houses and scattered corpses.

ਕਲਿੰਗਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਯੁੱਧ ਨੇ ਬਦਲੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਇਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣ ਗਿਆ।
the lethal war with kalinga transformed the vengeful emperor ashoka to a stable and peaceful emperor and he became a patron of buddhism.

ਉੱਘੇ ਇੰਡੋਲੋਜਿਸਟ ਏ. ਐਲ. ਬਾਸ਼ਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਨਿਜੀ ਧਰਮ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
according to the prominent indologist, a. l. basham, ashoka's personal religion became buddhism, if not before, then certainly after the kalinga war.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਸ਼ਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ.
however, according to basham, the dharma officially propagated by ashoka was not buddhism at all.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 250 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ।
nevertheless, his patronage led to the expansion of buddhism in the mauryan empire and other kingdoms during his rule, and worldwide from about 250 bce.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿੰਦਾ ਮਹਿੰਦਰ ਅਤੇ ਧੀ ਸੰਘਮਿੱਤਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੰਘ ਦੀ ਮਿੱਤਰ", ਜਿਸਨੇ ਸਿਲੋਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
prominent in this cause were his son mahinda mahendra and daughter sanghamitra whose name means "friend of the sangha" , who established buddhism in ceylon now sri lanka .

ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਲਗਭਗ 36 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
death and legacy ashoka ruled for an estimated 36 years.

ਦੰਤਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਸਕਾਰ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਬਲਦਾ ਰਿਹਾ.
legend states that during his cremation, his body burned for seven days and nights.

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਰੀਅਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਹੋਰ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਿਆ.
after his death, the mauryan dynasty lasted just fifty more years until his empire stretched over almost all of the indian subcontinent.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਵਾਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
ashoka had many wives and children, but many of their names are lost to time.

ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਥੀ ਖੇਤੀਮਹਿਸੀ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਸੰਧਿਮਿੱਤਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ childrenਲਾਦ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ।
his chief consort agramahisi for the majority of his reign was his wife, asandhimitra, who apparently bore him no children.

ਆਪਣੇ ਬੁ ageਾਪੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਤਿਸ਼ਯਾਰਕਸ਼ਾ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
in his old age, he seems to have come under the spell of his youngest wife tishyaraksha.

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਨਾਲਾ, ਤਕਸ਼ਸ਼ੀਲਾ ਦਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਗੱਦੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ratੰਗ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
it is said that she had got ashoka's son kunala, the regent in takshashila and the heir presumptive to the throne, blinded by a wily stratagem.

ਸਰਕਾਰੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੁਨਾਲਾ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਕੰਚਨਮਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਗਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ.
the official executioners spared kunala and he became a wandering singer accompanied by his favourite wife kanchanmala.

ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਵਿਚ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਕੁਨਾਲਾ ਦਾ ਗਾਣਾ ਸੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਨਾਲਾ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ.
in pataliputra, ashoka heard kunala's song, and realised that kunala's misfortune may have been a punishment for some past sin of the emperor himself.

ਉਸਨੇ ਤਿਸ਼ਯਾਰਕਸ਼ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਕੁਨਾਲਾ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।
he condemned tishyaraksha to death, restoring kunala to the court.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਵਿੱਚ, ਕੁਨਾਲਾ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਿਸ਼ਯਾਰਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
in the ashokavadana, kunala is portrayed as forgiving tishyaraksha, having obtained enlightenment through buddhist practice.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਉਨੀ ਮਾਫੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ.
while he urges ashoka to forgive her as well, ashoka does not respond with the same forgiveness.

ਕੁਨਾਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਪ੍ਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ 50 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
kunala was succeeded by his son, samprati, who ruled for 50 years until his death.

ਅਸ਼ੋਕ ਮੌਰਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ।
the reign of ashoka maurya might have disappeared into history as the ages passed by, had he not left behind records of his reign.

ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
these records are in the form of sculpted pillars and rocks inscribed with a variety of actions and teachings he wished to be published under his name.

ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ “ਆਮ” ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
the language used for inscription was in one of the prakrit "common" languages etched in a brahmi script.

ਸੰਨ 185 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੌਰਿਆ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼, ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਅਖੀਰਲੇ ਮੌਰਿਆ ਸ਼ਾਸਕ, ਬ੍ਰਿਹਧਰਥ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਗਾਰਡ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।
in the year 185 bce, about fifty years after ashoka's death, the last maurya ruler, brihadratha, was assassinated by the commander-in-chief of the mauryan armed forces, pushyamitra shunga, while he was taking the guard of honor of his forces.

ਪੁਸ਼ਯਮਿੱਤਰ ਸ਼ੁੰਗਾ ਨੇ ਸ਼ੁੰਗਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 185-75 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
pushyamitra shunga founded the shunga dynasty 185-75 bce and ruled just a fragmented part of the mauryan empire.

ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੋਕੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨ ਰਾਜ ਬਣ ਗਏ.
many of the northwestern territories of the mauryan empire modern-day afghanistan and northern pakistan became the indo-greek kingdom.

ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕਾ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮੌਰੀਅਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿਸਾਲੀ ਹਾਕਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
king ashoka, the third monarch of the indian mauryan dynasty, is also considered as one of the most exemplary rulers who ever lived.

ਬੋਧੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉਹ ਨਮੂਨਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ.
buddhist kingship one of the more enduring legacies of ashoka was the model that he provided for the relationship between buddhism and the state.

ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
emperor ashoka was seen as a role model to leaders within the buddhist community.

ਉਸਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਬਣਾਏ.
he not only provided guidance and strength, but he also created personal relationships with his supporters.

ਪੂਰੇ ਥਾਰਵਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਜ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗੋਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਸੀ.
throughout theravada southeastern asia, the model of rulership embodied by ashoka replaced the notion of divine kingship that had previously dominated in the angkor kingdom, for instance .

'ਬੋਧੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ' ਦੇ ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬੁੱਧ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
under this model of 'buddhist kingship', the king sought to legitimise his rule not through descent from a divine source, but by supporting and earning the approval of the buddhist sangha.

ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੱਠ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਸਟੂਪਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
following ashoka's example, kings established monasteries, funded the construction of stupas, and supported the ordination of monks in their kingdom.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਸੰਮੇਲਨ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ।
many rulers also took an active role in resolving disputes over the status and regulation of the sangha, as ashoka had in calling a conclave to settle a number of contentious issues during his reign.

ਇਸ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੇੜਤੀ ਸਾਂਝ ਬਣ ਗਈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ-ਸਮਰਥਿਤ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਥਾਈ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਨੇਤਾ.
this development ultimately led to a close association in many southeast asian countries between the monarchy and the religious hierarchy, an association that can still be seen today in the state-supported buddhism of thailand and the traditional role of the thai king as both a religious and secular leader.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੈਤਿਕ mannerੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ashoka also said that all his courtiers always governed the people in a moral manner.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਪਾਠ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕਵਾਦਦਾਨਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ੋਕ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
according to the legends mentioned in the 2nd-century ce text ashokavadana, ashoka was not non-violent after adopting buddhism.

ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਚ, ਪੁੰਡਰਾਵਰਧਨ ਵਿਚ ਇਕ ਗੈਰ-ਬੋਧ ਨੇ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਨੇ ਨਿਰਗ੍ਰੰਥ ਜਨਾਤੀਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 24 ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ.
in one instance, a non-buddhist in pundravardhana drew a picture showing the buddha bowing at the feet of nirgrantha jnatiputra identified with mahavira, 24th tirthankara of jainism .

ਇੱਕ ਬੋਧ ਭਗਤ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੁੰਡਰਾਵਰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
on complaint from a buddhist devotee, ashoka issued an order to arrest him, and subsequently, another order to kill all the ajivikas in pundravardhana.

ਇਸ ਹੁਕਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਜੀਵਿਕਾ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 18,000 ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
around 18,000 followers of the ajivika sect were executed as a result of this order.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਤਾਲਿਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਨਿਰਗ੍ਰੰਥੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ.
sometime later, another nirgrantha follower in pataliputra drew a similar picture.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ.
ashoka burnt him and his entire family alive in their house.

ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਦੀਨਾਰਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਗ੍ਰੰਥੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਲਿਆਇਆ.
he also announced an award of one dinara silver coin to anyone who brought him the head of a nirgrantha heretic.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਹੁਕਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਲਈ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਇਰਡ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
according to ashokavadana, as a result of this order, his own brother was mistaken for a heretic and killed by a cowherd.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਝੂਠ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ.
however, for several reasons, scholars say, these stories of persecutions of rival sects by ashoka appear to be a clear fabrication arising out of sectarian propaganda.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੂੰ ਮੁ britishਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੇਮਜ਼ ਪ੍ਰਿੰਸੈਪ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
historical sources ashoka was almost forgotten by the historians of the early british india, but james prinsep contributed in the revelation of historical sources.

ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਨ ਹੁਬਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ.
another important historian was british archaeologist john hubert marshall, who was director-general of the archaeological survey of india.

ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਤਾਂ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹੇਨਜੋਦਰੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਨਚੀ ਅਤੇ ਸਰਨਾਥ ਸਨ.
his main interests were sanchi and sarnath, in addition to harappa and mohenjodaro.

ਸਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਭਾਰੂਤ ਸਟੂਪ, ਸਾਰਨਾਥ, ਸਾਂਚੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਵਰਗੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ.
sir alexander cunningham, a british archaeologist and army engineer, and often known as the father of the archaeological survey of india, unveiled heritage sites like the bharhut stupa, sarnath, sanchi, and the mahabodhi temple.

ਮੋਰਟੀਮਰ ਵ੍ਹੀਲਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਨੇ ਅਸ਼ੋਕਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸੀਲਾ ਦਾ ਵੀ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ.
mortimer wheeler, a british archaeologist, also exposed ashokan historical sources, especially the taxila.

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬੁੱਧ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
information about the life and reign of ashoka primarily comes from a relatively small number of buddhist sources.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ‘ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ’ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਦੋ ਇਤਹਾਸ ਦਿਪਵੰਸਾ ਅਤੇ ਮਹਾਵਮਸਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
in particular, the sanskrit ashokavadana 'story of ashoka' , written in the 2nd century, and the two chronicles of sri lanka the dipavamsa and mahavamsa provide most of the currently known information about ashoka.

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਐਡੀਕਟਸ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿਰਿਕਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਲੇਖਕ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਲਿਸਟਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਧੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ 'ਉਹ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ' ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਜਾਂ ਅਤਿਰਿਕਤ ਨਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਸ਼ੋਕਾ ਮੌਰਿਆ
additional information is contributed by the edicts of ashoka, whose authorship was finally attributed to the ashoka of buddhist legend after the discovery of dynastic lists that gave the name used in the edicts 'he who regards everyone with affection' as a title or additional name of ashoka maurya.

ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੁੰਮਰਰ, ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 80-ਥੰਮ ਵਾਲਾ ਹਾਈਪੋਸਟਾਈਲ ਹਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
architectural remains of his period have been found at kumhrar, patna, which include an 80-pillar hypostyle hall.

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸੰਕੇਤ - ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਉੱਤੇ 33 33 ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਜੋ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
edicts of ashoka -the edicts of ashoka are a collection of 33 inscriptions on the pillars of ashoka, as well as boulders and cave walls, made by ashoka during his reign.

ਇਹ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these inscriptions are dispersed throughout modern-day pakistan and india, and represent the first tangible evidence of buddhism.

ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਰਾਹੀਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਨੈਤਿਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the edicts describe in detail the first wide expansion of buddhism through the sponsorship of one of the most powerful kings of indian history, offering more information about ashoka's proselytism, moral precepts, religious precepts, and his notions of social and animal welfare.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਪਾਠ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
ashokavadana the is a 2nd-century ce text related to the legend of ashoka.

ਦੰਤਕਥਾ ਦਾ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਫਾ ਹਾਇਨ ਨੇ 300 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the legend was translated into chinese by fa hien in 300 ce.

ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਹਿਨਾਯਣਾ ਪਾਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੈ.
it is essentially a hinayana text, and its world is that of mathura and north-west india.

ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜਾਣੇ ਗਏ ਪਾਠ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਘ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਮੇ ਬਾਰੇ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾ ਕੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੈ.
the emphasis of this little known text is on exploring the relationship between the king and the community of monks the sangha and setting up an ideal of religious life for the laity the common man by telling appealing stories about religious exploits.

ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਮੌਰੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
the most startling feature is that conversion has nothing to do with the kalinga war, which is not even mentioned, nor is there a word about his belonging to the maurya dynasty.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ।
equally surprising is the record of his use of state power to spread buddhism in an uncompromising fashion.

ਵੀਟਾਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਾਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the legend of veetashoka provides insights into character that are not available in the widely known pali records.

ਮਹਾਵਮਸਾ mahaਮਹਾਵਮਸਾ "ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਕਲ" ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ।
mahavamsa -the mahavamsa "great chronicle" is a historical poem written in the pali language of the kings of sri lanka.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਲਿੰਗਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਜੇ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 54 543 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਮਹਾਸੇਨਾ ਦੇ ਰਾਜ ਤਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
it covers the period from the coming of king vijaya of kalinga ancient odisha in 543 bce to the reign of king mahasena .

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਵਮਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ.
as it often refers to the royal dynasties of india, the mahavamsa is also valuable for historians who wish to date and relate contemporary royal dynasties in the indian subcontinent.

ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
it is very important in dating the consecration of ashoka.

ਦਿਵਾਪਵਮਸਾ- ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਦਿਵੇਪਵੰਸਾ, ਜਾਂ “ਦਿਵੇਪਵਮਸਾ”, ਅਰਥਾਤ ਟਾਪੂ ਦਾ ਇਤਹਾਸ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।
dwipavamsa -the dwipavamsa, or "dweepavamsa", i.e., chronicle of the island, in pali is the oldest historical record of sri lanka.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਹਾਸ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅਥਾਕਾਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the chronicle is believed to be compiled from atthakatha and other sources around the 3rd or 4th century ce.

ਰਾਜਾ ਧਤੁਸੇਨਾ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਨੁਰਾਧਪੁਰਾ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿੰਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ ਦੀਪਵੰਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
king dhatusena 4th century had ordered that the dipavamsa be recited at the mahinda festival held annually in anuradhapura.

ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਕੈਡਿਯੁਸ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੰਚ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੀਜੀ-ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
symbolism the caduceus appears as a symbol of the punch-marked coins of the maurya empire in india, in the 3rd-2nd century bce.

ਸੰਖੇਪ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਿੱਜੀ "ਮੁਦਰਾ"।
numismatic research suggest that this symbol was the symbol of king ashoka, his personal "mudra".

ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੌਰੀਯਾਨ ਦੇ ਪੰਚ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਸਿਰਫ ਮੌਰਿਆ ਕਾਲ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ' ਤੇ, ਤਿੰਨ ਤੀਰਬੰਦ-ਪਹਾੜੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, "ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਮੋਰ", ਤ੍ਰਿਸਕੀਲੀਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ.
this symbol was not used on the pre-mauryan punch-marked coins, but only on coins of the maurya period, together with the three arched-hill symbol, the "peacock on the hill", the triskelis and the taxila mark.

ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਬੋਧੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਐਡੀਕਟਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।
perceptions the use of buddhist sources in reconstructing the life of ashoka has had a strong influence on perceptions of ashoka, as well as the interpretations of his edicts.

ਰਵਾਇਤੀ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁ scholarsਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਜੋ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਮੱਠ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ.
building on traditional accounts, early scholars regarded ashoka as a primarily buddhist monarch who underwent a conversion to buddhism and was actively engaged in sponsoring and supporting the buddhist monastic institution.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੁਲਾਂਕਣ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ.
some scholars have tended to question this assessment.

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾ. "
romila thappar writes about ashoka that "we need to see him both as a statesman in the context of inheriting and sustaining an empire in a particular historical period, and as a person with a strong commitment to changing society through what might be called the propagation of social ethics."

ਬੁੱਧ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਅਸ਼ੋਕਨ ਐਡੀਕੇਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਇੱਕ ਬੁੱਧ ਸੀ.
the only source of information not attributable to buddhist sources are the ashokan edicts, and these do not explicitly state that ashoka was a buddhist.

ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਸ਼ੋਕਾ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮਾਂ ਬੁੱਧ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਅਜੀਵਿਕਾ ਧਰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੈਤਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਗੇ.
in his edicts, ashoka expresses support for all the major religions of his time buddhism, brahmanism, jainism, and ajivikaism, and his edicts addressed to the population at large there are some addressed specifically to buddhists this is not the case for the other religions generally focus on moral themes members of all the religions would accept.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਰਾਜਸੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ".
for example, amartya sen writes, "the indian emperor ashoka in the third century bce presented many political inscriptions in favor of tolerance and individual freedom, both as a part of state policy and in the relation of different people to each other".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕੱਲੇ ਹਾਕਮ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਬੁੱਧ ਸੀ.
however, the edicts alone strongly indicate that he was a buddhist.

ਇਕ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਉਹ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵੈਦਿਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਲੀਆਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੇਧ ਲਈ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ.
in one edict he belittles rituals, and he banned vedic animal sacrifices these strongly suggest that he at least did not look to the vedic tradition for guidance.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਨੇਕਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਬੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸ਼ੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਉਪਾਸਕ" ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚ ਉਹ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜਾਣੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
furthermore, many edicts are expressed to buddhists alone in one, ashoka declares himself to be an "upasaka", and in another he demonstrates a close familiarity with buddhist texts.

ਉਸਨੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
he erected rock pillars at buddhist holy sites, but did not do so for the sites of other religions.

ਉਸਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ "ਧੰਮ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਨੈਤਿਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਧੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀ.
he also used the word "dhamma" to refer to qualities of the heart that underlie moral action this was an exclusively buddhist use of the word.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੂਹ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
however, he used the word more in the spirit than as a strict code of conduct.

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਉਸਦਾ ਧਾਮ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਪਾਲਣ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀ।
romila thappar writes, " his dhamma did not derive from divine inspiration, even if its observance promised heaven.it was more in keeping with the ethic conditioned by the logic of given situations.

ਧਾਮਾ ਦਾ ਉਸਦਾ ਤਰਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਸੀ.
his logic of dhamma was intended to influence the conduct of categories of people, in relation to each other.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ। ”
especially where they involved unequal relationships."

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਿਡ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
finally, he promotes ideals that correspond to the first three steps of the buddha's graduated discourse.

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕਵਦਨਾ ਜਾਣੂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਕਲਿੰਗ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮੌਰਿਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
interestingly, the ashokavadana presents an alternate view of the familiar ashoka one in which his conversion has nothing to do with the kalinga war or about his descent from the maurya dynasty.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਅਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
instead, ashoka's reason for adopting non-violence appears much more personal.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱ at 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਨਿਜੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the ashokavadana shows that the main source of ashoka's conversion and the acts of welfare that followed are rooted instead in intense personal anguish at its core, from a wellspring inside himself rather than spurred by a specific event.

ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਾਨਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਖਾਮੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ.
it thereby illuminates ashoka as more humanly ambitious and passionate, with both greatness and flaws.

ਇਹ ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪਾਲੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ "ਪਰਛਾਵੇਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੰਗੇ" ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
this ashoka is very different from the "shadowy do-gooder" of later pali chronicles.

ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰੇ ਸਨ।
much of the knowledge about ashoka comes from the several inscriptions that he had carved on pillars and rocks throughout the empire.

ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਉਸਨੂੰ ਹਮਦਰਦ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all his inscriptions present him as compassionate and loving.

ਕਲਿੰਗਾ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ "ਬੱਚਿਆਂ" ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in the kalinga rock edits, he addresses his people as his "children" and mentions that as a father he desires their good.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਨੇ ਬੋਧੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਜਾਂ ਸਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these inscriptions promoted buddhist morality and encouraged nonviolence and adherence to dharma duty or proper behaviour , and they talk of his fame and conquered lands as well as the neighbouring kingdoms holding up his might.

ਇਕ ਨੂੰ ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮੁੱ primaryਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
one also gets some primary information about the kalinga war and ashoka's allies plus some useful knowledge on the civil administration.

ਸਾਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਪਿੱਲਰ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
the ashoka pillar at sarnath is the most notable of the relics left by ashoka.

ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਹ ਥੰਮ੍ਹ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
made of sandstone, this pillar records the visit of the emperor to sarnath, in the 3rd century bce.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰ-ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚਾਰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਪਸ-ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it has a four-lion capital four lions standing back to back , which was adopted as the emblem of the modern indian republic.

ਸ਼ੇਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਰਾਜ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
the lion symbolises both ashoka's imperial rule and the kingship of the buddha.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ.
in translating these monuments, historians learn the bulk of what is assumed to have been true fact of the mauryan empire.

ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਦੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਾਫ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
it is difficult to determine whether or not some actual events ever happened, but the stone etchings clearly depict how ashoka wanted to be thought of and remembered.

ਬਹਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਮ ਜਾਂ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਗਿਆਈ, ਗੁਣ, ਅਤੇ ਦਾਨ.
focus of debate recently scholarly analysis determined that the three major foci of debate regarding ashoka involve the nature of the maurya empire the extent and impact of ashoka's pacifism, and what is referred to in the inscriptions as dhamma or dharma, which connotes goodness, virtue, and charity.

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦ ਨੇ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ "ਫੌਜੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ" ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਵਾਦ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ "ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤਿਕਥਨੀ" ਹੋਏ ਹਨ.
some historians have argued that ashoka's pacifism undermined the "military backbone" of the maurya empire, while others have suggested that the extent and impact of his pacifism have been "grossly exaggerated".

ਐਡੀਕਟਸ ਦਾ ਧਾਮ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ-ਨੈਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, "ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਸਮ", ਜਾਂ ਅਸ਼ੋਕਨ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the dhamma of the edicts has been understood as concurrently a buddhist lay ethic, a set of politico-moral ideas, a "sort of universal religion", or as an ashokan innovation.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ.
on the other hand, it has also been interpreted as an essentially political ideology that sought to knit together a vast and diverse empire.

ਵਿਦਵਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਐਡਿਟਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ "ਇਕ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਪ-ਮਹਾਦਰੀ, ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਿੰਨ , ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀਸੀਈ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ.
scholars are still attempting to analyse both the expressed and implied political ideas of the edicts particularly in regard to imperial vision , and make inferences pertaining to how that vision was grappling with problems and political realities of a "virtually subcontinental, and culturally and economically highly variegated, 3rd century bce indian empire.

ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਹੀ ਅਮਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾ innov ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
nonetheless, it remains clear that ashoka's inscriptions represent the earliest corpus of royal inscriptions in the indian subcontinent, and therefore prove to be a very important innovation in royal practices.

ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦੰਤਕਥਾ ਜਦ ਤੱਕ ਅਸ਼ੋਕਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਤੇ।
legends of ashoka until the ashokan inscriptions were discovered and deciphered, stories about ashoka were based on the legendary accounts of his life and not strictly on historical facts.

ਇਹ ਦੰਤਕਥਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਾਠ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
these legends were found in buddhist textual sources such as the text of ashokavadana.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਦਿਵਯਵਦਾਨਾ ਵਿਚ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ.
the ashokavadana is a subset of a larger set of legends in the divyavadana, though it could have existed independently as well.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਦੰਤਕਥਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਨ: 1 ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਸੀ।
following are some of the legends narrated in the ashokavadana about ashoka 1 one of the stories talks about an event that occurred in a past life of ashoka, when he was a small child named jaya.

ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਜਯਾ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਬੁੱਧ ਆ ਗਿਆ.
once when jaya was playing on the roadside, the buddha came by.

ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਵਜੋਂ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
the young child put a handful of earth in the begging bowl as his gift to the saint and declared his wish to one day become a great emperor and follower of the buddha.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਭਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹਨ.
the buddha is said to have smiled a smile that the universe with its rays of .

ਫਿਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਿਰਨਾਂ ਖੱਬੀ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚਾ ਜਯਾ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
these rays of light are then said to have re-entered the left palm, signifying that this child jaya would, in his next life, become a great emperor.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਆਨੰਦ ਵੱਲ ਵੀ ਮੁੜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚਾ ਮਹਾਨ, ਧਰਮੀ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ।
the buddha is said to have even turned to his disciple ananda and is said to have predicted that this child would be great, righteous chakravarti king, who would rule his empire from his capital at .

2 ਇਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਇਕ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾ ਸਕੇ.
2 another story aims to portray ashoka as an evil person in order to convey the importance of his transformation into a good person upon adopting buddhism.

ਇਹ ਦੱਸਦਿਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਬਦਸੂਰਤੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਿੰਦੂਸਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
it begins by stating that due to physical ugliness he was disliked by his father bindusara.

ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਿੱਧੇ ਜਿਹੇ ਕੋਇਲੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰਸ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾ ਲਿਆ।
ashoka wanted to become king and so he got rid of the heir by tricking him into entering a pit filled with live coals.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਭੈੜੇ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ.
he became famous as the because of his wicked nature and bad temper.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਸਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 500 ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he is said to have subjected his ministers to a test of loyalty and then have 500 of them killed for failing it.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕੁਝ haਰਤਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹਰਮ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
he is said to have burnt his entire harem to death when certain women insulted him.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਦਾਸੀ ਭਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
he is supposed to have derived sadistic pleasure from watching other people suffer.

ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤਸੀਹੇ ਵਾਲਾ ਚੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ.
and for this he built himself an elaborate and horrific torture chamber where he amused himself by torturing other people.

ਕਹਾਣੀ ਫਿਰ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁੱਠਭੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਖ਼ੁਦ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
the story then goes on to narrate how it was only after an encounter with a pious buddhist monk that ashoka himself transformed into the .

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਇਕ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ, ਜ਼ੁਆਨ ਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਸ਼ੱਦਦ ਮੰਡਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
a chinese traveler who visited india in the 7th century ce, xuanzang recorded in his memoirs that he visited the place where the supposed torture chamber stood.

3 ਇਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸਨ.
3 another story is about events that occurred towards the end of time on earth.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬੁੱਧ ਸੰਘ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ashoka is said to have started gifting away the contents of his treasury to the buddhist sangha.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀ ਡਰ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਉਸਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
his ministers however were scared that his eccentricity would be the downfall of the empire and so denied him access to the treasury.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਮਰ ਗਿਆ.
as a result ashoka started giving away his personal possessions and was eventually left with nothing and so died peacefully.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕਵਦਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਲਿਖਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
at this point it is important to note that the ashokavadana being a buddhist text in itself sought to gain new converts for buddhism and so used all these legends.

ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸੰਘ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
devotion to the buddha and loyalty to the sangha are stressed.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਬੁੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਅਤੇ ਨਕਲ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ.
such texts added to the perception that ashoka was essentially the ideal buddhist monarch who deserved both admiration and emulation.

ਧਰਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਦਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ.
contributions approach towards religions according to indian historian romila thapar, ashoka emphasized respect for all religious teachers, harmonious relationship between parents and children, teachers and pupils, and employers and employees.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
ashoka's religion contained gleanings from all religions.

ਉਸਨੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਗੁਣ, ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
he emphasized on the virtues of ahimsa, respect to all religious teachers, equal respect for and study of each other's scriptures, and on rational faith.

ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਾਰ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਸਮਰਾਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੂਪ, ਸੰਘਾਰਾਮ, ਵਿਹਾਰ, ਚੈਤਯ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ.
global spread of buddhism as a buddhist emperor, ashoka believed that buddhism is beneficial for all human beings as well as animals and plants, so he built a number of stupas, sangharama, viharas, chaitya, and residences for buddhist monks all over south asia and central asia.

ਅਸ਼ੋਕਵਦਾਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਲਈ 84,000 ਸਟੂਪਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
according to the ashokavadana, he ordered the construction of 84,000 stupas to house the buddhas relics.

ਆਰੀਅਮਨਜੁਸ੍ਰੀਮੂਲਕੱਲਪ ਵਿਚ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਗਏ ਰੱਥ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਹਰ ਇਕ ਸਟੂਪਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
in the aryamanjusrimulakalpa, ashoka takes offerings to each of these stupas traveling in a chariot adorned with precious metals.

ਉਸਨੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੱਥਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
he gave donations to viharas and mathas.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਸੰਘਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਮਹਿੰਦਰਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਪਾਰਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
he sent his only daughter sanghamitra and son mahindra to spread buddhism in sri lanka then known as tamraparni .

ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਭਿਕਸ਼ੂ ਸਸਥਵੀਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਧਮਿਕ ਸਥਾਵੀਰਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਿੱਤ ਸਥਵੀਰਾ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਭੇਜਿਆ, ਪਰਸੀਆ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ, ਵਾਪਸ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਅਬੈੱਕਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ, ਇਕ ਮੂਰਤੀ ਭਰੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਹਾਥੀ ਦੀ ਉੱਚ ਰਾਹਤ ਲਈ, ਇਕ ਪਥਰਾਟ ਘੋੜਾ, ਇਕ ਬਲਦ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ, ਇਕ ਘੰਟੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਵਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤਿੱਖੇ ਰਥ-ਪਹੀਏ ਦਖਲ ਕਰਕੇ ਵੱਖ ਹੋਇਆ.
ashoka also sent many prominent buddhist monks bhikshus sthaviras like madhyamik sthavira to modern kashmir and afghanistan maharaskshit sthavira to syria, persia asiatic lions , standing back to back, mounted on an abacus, with a frieze carrying sculptures in high relief of an elephant, a galloping horse, a bull, and a lion, separated by intervening spoked chariot-wheels over a bell-shaped lotus.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਲਿਸ਼ ਪੱਥਰ ਦੇ ਇਕੋ ਬਲਾਕ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਤਾਜ ਇਕ 'ਧਰਮ ਦਾ ਪਹੀਏ' ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਧਰਮਚਕ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, "ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carved out of a single block of polished sandstone, the capital was believed to be crowned by a 'wheel of dharma' dharmachakra popularly known in india as the "ashoka chakra" .

ਅਸ਼ੋਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਾਂ ਸਰਨਾਥ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the ashoka lion capital or the sarnath lion capital is also known as the national symbol of india.

ਸਾਰਨਾਥ ਥੰਮ੍ਹ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਇਕ ਐਡੀਕੇਟ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਧੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਕੋਈ ਵੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।"
the sarnath pillar bears one of the edicts of ashoka, an inscription against division within the buddhist community, which reads, "no one shall cause division in the order of monks."

ਸਰਨਾਥ ਥੰਮ੍ਹ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਇੱਕ ਕਾਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਤਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਲਟੀ ਘੰਟੀ-ਕਰਦ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਿਲੰਡਰ ਅਬਕਾਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ 24 ਹਾਥੀ, ਇੱਕ ਬਲਦ, ਇੱਕ ਘੋੜਾ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. .
the sarnath pillar is a column surmounted by a capital, which consists of a canopy representing an inverted bell-shaped lotus flower, a short cylindrical abacus with four 24-spoked dharma wheels with four animals an elephant, a bull, a horse, a lion .

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਨਾਥ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਚਾਰ ਜਾਨਵਰ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ.
the four animals in the sarnath capital are believed to symbolise different steps of lord buddha's life.

ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਕੁਖ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the elephant represents the buddha's idea in reference to the dream of queen maya of a white elephant entering her womb.

ਬੁੱਲ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the bull represents desire during the life of the buddha as a prince.

ਘੋੜਾ ਬੁਧ ਦੇ ਮਹੱਲ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the horse represents buddha's departure from palatial life.

ਸ਼ੇਰ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the lion represents the accomplishment of buddha.

ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਨਾਥ ਵਿਖੇ ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਥੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹਨ.
besides the religious interpretations, there are some non-religious interpretations also about the symbolism of the ashoka capital pillar at sarnath.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਸ਼ੇਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਪਹੀਏ ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜ ਚੱਕਰਵਰਤੀਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ.
according to them, the four lions symbolise ashoka's rule over the four directions, the wheels as symbols of his enlightened rule chakravartin and the four animals as symbols of four adjoining territories of india.

ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਹਾਲੀ ਵੈਲੀਗਾਮਾ ਸ੍ਰੀ ਸੁਮੰਗਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
constructions credited to ashoka the british restoration was done under guidance from weligama sri sumangala.

ਸੰਚੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਧਮੇਕ ਸਟੂਪਾ, ਸਾਰਨਾਥ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਮਹਾਂਬੋਧੀ ਮੰਦਰ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਬਾਰਬਰ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਨਾਲੰਦਾ ਮਹਾਵਿਹਾਰ, ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਪੁੱਟਾ, ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ ਟੈਕਸੀਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਧਰਮਰਾਜਿਕਾ ਸਟੂਪ ਅਤੇ ਕੁਨਾਲਾ ਸਟੂਪ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। , ਟੈਕਸੀਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੀੜ ਟੀਲੇ, ਪੁਨਰਗਠਨ, ਟੈਕਸੀਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਾਰੂਤ ਸਟੂਪ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ, ਡੇਰੋਕੋਤਰ ਸਟੂਪ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਬੁਕਾਰਾ ਸਟੂਪ, ਸਵਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਨਤੀ ਸਟੂਪਾ, ਕਰਨਾਟਕ, ਭਾਰਤ ਅਸ਼ੋਕਾ ਮੀਰ ਰੁਕੁਨ ਸਟੂਪਾ ਨਵਾਬਸ਼ਾਹ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਮੂਰਤੀਕਾਰੀ ਚਿੱਤਰਣ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਲਾ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਜਿਹੜੀ ਕਲਿੰਗਾ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
sanchi, madhya pradesh, india dhamek stupa, sarnath, uttar pradesh, india mahabodhi temple, bihar, india barabar caves, bihar, india nalanda mahavihara, some portions like sariputta stupa , bihar, india taxila university, some portions like dharmarajika stupa and kunala stupa , taxila, pakistan bhir mound, reconstructed , taxila, pakistan bharhut stupa, madhya pradesh, india deorkothar stupa, madhya pradesh, india butkara stupa, swat, pakistan sannati stupa, karnataka, india the only known sculptural depiction of ashoka mir rukun stupa nawabshah, pakistan in art, film and literature jaishankar prasad composed ashoka ki chinta ashoka's anxiety , a poem that portrays feelings during the war on kalinga.

ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ 1941 ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ.
ashok kumar is a 1941 tamil film directed by raja chandrasekhar.

ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਚਿਤੌਰ ਵੀ. ਨਾਗਾਇਆ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ.
the film stars chittor v. nagaiah as ashoka.

ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ੀ ਦਿ ਅੰਤਮ ਬੀਟਿitudeਡ, ਕਵੀ ਅਗਿਆਏ ਦੁਆਰਾ ਛੁਟਕਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ, 1996 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਰਤਨ ਥਿਆਮ ਦੁਆਰਾ ਸਟੇਜ ਵਿੱਚ apਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
uttar-priyadarshi the final beatitude , a verse-play written by poet agyeya depicting his redemption, was adapted to stage in 1996 by theatre director, ratan thiyam and has since been performed in many parts of the world.

1973 ਵਿੱਚ, ਅਮਰ ਚਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।
in 1973, amar chitra katha released a graphic novel based on the life of ashoka.

ਸਪੇਸ ਓਪੇਰਾ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਪੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in piers series of space opera novels, the main character mentions ashoka as a model for administrators to strive for.

ਇੱਕ 2001 ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਸੰਤੋਸ਼ ਸਿਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
is a 2001 epic indian historical drama film directed and co-written by santosh sivan.

ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
the film stars shah rukh khan as ashoka.

2002 ਵਿੱਚ, ਮੇਸਨ ਜੇਨਿੰਗਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਿਵਿੰਗ ਇਨ ਮੋਮੈਂਟ ਈਪੀ ਤੇ "ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕਾ" ਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
in 2002, mason jennings released the song "emperor ashoka" on his living in the moment ep.

ਇਹ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
it is based on the life of ashoka.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਸੀ. ਡੌਇਲ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ‘ਦਿ ਮਹਾਭਾਰਤ ਸੀਕ੍ਰੇਟ’ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰਾਜ਼ ਛੁਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
in 2013, christopher c. doyle released his debut novel, the mahabharata secret, in which he wrote about ashoka hiding a dangerous secret for the well-being of india.

2014 ਦਾ ਦਿ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਰੀਡਲਜ਼, ਸੱਤਯਾਰਥ ਨਾਇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲਪ ਰਹੱਸ ਥ੍ਰਿਲਰ ਨਾਵਲ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨੌ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਗੁਪਤ ਕਥਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
2014's the emperor's riddles, a fiction mystery thriller novel by satyarth nayak, traces the evolution of ashoka and his esoteric legend of the nine unknown men.

2015 ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ੋਕ ਬੈਂਕਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ, ਚੱਕਰਵਰਤੀਨ ਅਸ਼ੋਕ ਸਮਰਾਟ, ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
in 2015, chakravartin ashoka samrat, a television serial by ashok banker, based on the life of ashoka, began airing on colors tv.

ਦ ਲੀਜੈਂਡ kunਫ ਕੁਨਾਲ ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਕੁਨਾਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
the legend of kunal is an upcoming film based on the life of kunal, the son of ashoka.

ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਕਰਨਗੇ।
the movie will be directed by chandraprakash dwivedi.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਨਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
the role of ashoka is to be played by amitabh bachchan, and the role of kunal is played by arjun rampal.

ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਨਿ newsਜ਼ ਚੈਨਲ ਏਬੀਪੀ ਨਿ newsਜ਼ 'ਤੇ ਕੀਤੀ।
bharatvarsh tv series is an indian television historical documentary series, hosted by actor-director anupam kher on hindi news channel abp news.

ਇਸ ਲੜੀ ਵਿਚ ਅਹਮ ਸ਼ਰਮਾ ਅਸ਼ੋਕਾ ਹਨ।
the series stars aham sharma as ashoka.

ਆਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਧੱਮ ਨੋਟਸ ਰੈਫਰੇਂਸਨ ਐਲਨ, ਚਾਰਲਸ 2012, ਅਸ਼ੋਕਾ ਦਿ ਸਰਚ ਫਾਰ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਗੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਰਾਟ, ਹੈਚੇਟ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-408-70388-5 ਸਿੰਘ, ਉਪਇੰਦਰ 2008, ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਵੇਖੋ ਉਮਰ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪੀਅਰਸਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-317-1120-0 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੂੰ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਸੁਨੀਲ ਖਿਲਾਨੀ, ਅਵਤਾਰ ਅਸ਼ੋਕਾ.
see also arthashastra ashoka's policy of dhamma notes references allen, charles 2012 , ashoka the search for india's lost emperor, hachette, isbn 978-1-408-70388-5 singh, upinder 2008 , a history of ancient and early medieval india from the stone age to the 12th century, new delhi pearson education, isbn 978-81-317-1120-0 external links ashoka at dmoz bbc radio 4 sunil khilnani, incarnations ashoka.

ਰਿਚਰਡ ਗੋਬਰਬ੍ਰਿਚ ਐਟ ਅਲ., ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਸ਼ੋਕਾ ਮਹਾਨ, ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਮੇਲਵਿਨ ਬ੍ਰੈਗ.
bbc radio 4 melvyn bragg with richard gombrich et al., in our time, ashoka the great.

ਹਲਟਜ਼ਸ਼, ਈ. 1925.
hultzsch, e. 1925 .

ਅਸੋਕਾ ਨਿ new ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ.
inscriptions of asoka new edition.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
oxford government of india.

ਹਰਸ਼ਾ ਸੀ. ਸੀਈ, ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 606 ਤੋਂ 647 ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
harsha c. ce , also known as harshavardhana, was an indian emperor who ruled north india from 606 to 647 ce.

ਉਹ ਪੁਸ਼ਯਭੂਤੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਨੇਸਰ ਦੇ ਜਾਟ ਗੋਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰਵਰਧਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਨਾ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਜਵਰਧਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।
he belonged to pushyabhuti dynasty he belongs to jat clan of thanesar and was the son of prabhakarvardhana who defeated the huna invaders, and the younger brother of rajyavardhana, a king of thanesar, present-day haryana.

ਹਰਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ, ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਕਮਾਰੂਪਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤਕ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੰਨੋਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ 647 ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
at the height of harsha's power, his empire covered much of north and northwestern india, extended east till kamarupa, and south until narmada river and eventually made kannauj in present uttar pradesh state his capital, and ruled till 647 ce.

ਹਰਸ਼ ਨੂੰ ਚਾਲਕਯ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਪੁਲੇਕਸ਼ੀਨ ਦੂਜੇ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
harsha was defeated by the south indian emperor pulakeshin ii of the chalukya dynasty when harsha tried to expand his empire into the southern peninsula of india.

ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ.
the peace and prosperity that prevailed made his court a centre of cosmopolitanism, attracting scholars, artists and religious visitors from far and wide.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ.
during this time, harsha converted to buddhism from surya worship.

ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਕੋਲੰਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
harsha studied in the university of nalanda.

ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਹਰਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਅਨੁਕੂਲ ਲੇਖਾ ਲਿਖਿਆ।
the chinese traveller xuanzang visited the court of harsha and wrote a very favourable account of him, praising his justice and generosity.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵੀ ਬਨਾਭੱਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹਰਸ਼ਚਰਿਤਾ "ਡੀਡਜ਼ ਆਫ਼ ਹਰਸ਼ਾ", ਥਾਨੇਸਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਚਾਓ ਦੀਵਾਰ, ਇੱਕ ਖੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਧਵਲਗੜ੍ਹੀ ਚਿੱਟੀ ਮਹਲ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
his biography harshacharita "deeds of harsha" written by sanskrit poet banabhatta, describes his association with thanesar, besides mentioning the defence wall, a moat and the palace with a two-storied dhavalagriha white mansion .

ਮੁੱ the 6th ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
origins after the downfall of the gupta empire in the middle of the 6th century, north india was split into several independent kingdoms.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ.
the northern and western regions of india passed into the hands of a dozen or more feudatory states.

ਸਟੇਨਵੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਰਧਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਸ਼ਯਭੂਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਵਧਾ ਲਿਆ।
prabhakara vardhana, the ruler of sthanvisvara, who belonged to the pushyabhuti family, extended his control over neighbouring states.

ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਰਧਨ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਥਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਧਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
prabhakar vardhan was the first king of the vardhana dynasty with his capital at thaneswar.

605 ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਰਧਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਵਰਧਨ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ।
after prabhakar vardhan's death in 605, his eldest son, rajya vardhana, ascended the throne.

ਹਰਸ਼ਾ ਵਰਧਨ ਰਾਜਿਆ ਵਰਧਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।
harsha vardhana was rajya vardhana's younger brother.

ਇਸੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਧਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this period of kings from the same line has been referred to as the vardhana dynasty in many publications.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਬੂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰਪਤਾ, ਗੁਪਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਵੈਸ਼ਯ ਵਰਣ ਦਾ ਸੀ।
according to major evidences, harsha, like the guptas, was of the vaishya varna.

ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਸ਼ਿਲਦਿੱਤਿਆ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਰਾਟ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਸ਼ਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the chinese traveler xuanzang mentions an emperor named shiladitya, who had been claimed to be harsha.

ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਾ "ਫੀ-ਸ਼ੀ" ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ.
xuanzang mentions that this king belonged to "fei-she".

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਵੈਸ਼ਯ" ਨੂੰ ਵਰਣ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this word is generally restored as "vaishya" a varna or social class .

ਅਸੈਂਸ਼ਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭੈਣ ਰਾਜਿਆਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੌਖਾਰੀ ਰਾਜਾ ਗ੍ਰਹਿਵਰਮਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ascension rajya and sister rajyashri had been married to the maukhari king, grahavarman.

ਇਹ ਰਾਜਾ, ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇਵਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਯਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਵਿਜੇਤਾ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
this king, some years later, had been defeated and killed by king devagupta of malwa and after his death rajyashri had been cast into prison by the victor.

ਹਰਸ਼ ਦਾ ਭਰਾ, ਰਾਜ ਵਰਧਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਥਾਨੇਸਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਦੇਵਗੁਪਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
harsha's brother, rajya vardhana, then the king at thanesar, could not stand this affront on his family, marched against devagupta and defeated him.

ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਗੌੜਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕਾ ਰਾਜਵਰਧਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਮਗਧਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਵਿਚ.
but it so happened at this moment that shashanka, king of gauda in eastern bengal, entered magadha as a friend of rajyavardhana, but in secret alliance with the malwa king.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਸਾਂਕਾ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਰਾਜਯਵਰਧਨ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ.
accordingly, sasanka treacherously murdered rajyavardhana.

ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਗੌੜ ਦੇ ਗੱਦਾਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
on hearing about the murder of his brother, harsha resolved at once to march against the treacherous king of gauda and killed shashanka in a battle.

ਹਰਸ਼ਾ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ।
harsha ascended the throne at the age of 16.

ਰਾਜ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਛੋਟੇ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਪਤਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਛੋਟੇ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 606 ਵਿਚ ਇਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਤਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ.
reign as north india reverted to small republics and small monarchical states ruled by gupta rulers after the fall of the prior gupta empire, harsha united the small republics from punjab to central india, and their representatives crowned him king at an assembly in april 606 giving him the title of maharaja.

ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
harsha adopted buddhism and established the empire of harsha which brought all of northern india under his control.

ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ.
the peace and prosperity that prevailed made his court a center of cosmopolitanism, attracting scholars, artists and religious visitors from far and wide.

ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਨੇ ਹਰਸ਼ਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਅਨੁਕੂਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲਿਖਿਆ।
the chinese traveler xuanzang visited the court of harsha, and wrote a very favourable account of him, praising his justice and generosity.

ਪੁਲਾਕੇਸ਼ਿਨ ਦੂਜੇ ਨੇ 618-619 ਈ. ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰ onੇ ਹਰਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ
pulakeshin ii defeated harsha on the banks of narmada in the winter of 618-619 a.d.

ਲੇਖਕ ਹਰਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਰਤਨਾਵਾਲੀ, ਨਾਗਾਨੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸਿਕਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
author harsha is widely believed to be the author of three sanskrit plays ratnavali, nagananda and priyadarsika.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਕਾਇਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬਾਣਾ ਸੀ, ਹਰਸ਼ਾ ਦੀ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ, ਜਿਸਨੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਵੇਂਡੀ ਡੋਨੀਗਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜਾ ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਸਨ ...
while some believe e.g., mammata in kavyaprakasha that it was bana, harsha's court poet who wrote the plays as a paid commission, wendy doniger is "persuaded, however, that king harsha really wrote the plays ...

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ. "
himself."

ਸੁਰਸੇਨਾ ਕਿੰਗਡਮ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਭਾਸਕਰ ਵਰਮਨ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਰੈਡੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ 2011, ਇੰਡੀਅਨ ਹਿਸਟਰੀ, ਟਾਟਾ ਮੈਕਗਰਾਅ-ਹਿੱਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਾਈਸ, ਪਾਮੇਲਾ 2007, ਅਰਲੀ ਮੇਡੀਏਵਲ ਇੰਡੀਆ, ਐਚਆਈਐਸ 2172 - ਆਵਰਤੀ ਜਾਂਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਓਸਲੋ ਅਬੂ ਮਨਸੂਰ ਸਬੁਕਟੀਗਿਨ ਫ਼ਾਰਸੀ à ਸੀਏ 94 942 ਅਗਸਤ 7 99 99 99, ਨੂੰ ਸਬੁਕਤਗੀਨ, ਸਬੁਕਤਕੀਨ, ਅਤੇ ਤਿਗੀਨ, ਨੇ 977 ਤੋਂ 997 ਤਕ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਜ਼ਨਵੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ.
see also surasena kingdom history of india bhaskar varman references further reading reddy, krishna 2011 , indian history, tata mcgraw-hill education private limited, new delhi price, pamela 2007 , early medieval india, his2172 - periodic evaluation, university of oslo abu mansur sabuktigin persian ˆ ca 942 august 997 , also spelled as sabuktagin, sabuktakin, and tigin, was the founder of the ghaznavid dynasty, ruling from 977 to 997.

ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਪਿਆਰਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈ.
in turkic the name means beloved prince.

ਸਾਬੂਕਟੀਗਿਨ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਅਲਪਟਗੀਨ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਗਜ਼ਨਾ ਆਧੁਨਿਕ ਗਜ਼ਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।
sabuktigin lived as a slave during his youth and later married the daughter of his master alptigin, the man who seized the region of ghazna modern ghazni province in afghanistan in a political fallout for the throne of the samanids of bukhara.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਬੁਕਟੀਗਿਨ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭੁਕਤਿਗੀਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਰਾਜ ਤਕ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸੁਤੰਤਰ ਬਣਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
although the latter and sabuktigin still recognized samanid authority, and it was not until the reign of sabuktigin's son mahmud that the rulers of ghazni became independent.

ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਐਲਪਟੀਗਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨਵਾਂ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਨੀਲਮ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਤਕ ਦਾ ਖੇਤਰ coverਕਿਆ ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੈ.
when his father-in-law alptigin died, sebuktigin became the new ruler and expanded the kingdom after defeating jayapala to cover the territory as far as the neelum river in kashmir and the indus river in what is now pakistan.

ਮੁ yearsਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 942 ਸਾ.ਯੁ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਰਸਕੋਨ ਹੈ।
early years sebuktigin was of turkic origin born around 942 ce in what is today barskon, in kyrgyzstan.

ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨੂੰ ਇਕ ਗੁਆਂ .ੀ ਲੜ ਰਹੇ ਗੋਤ ਨੇ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਸਰ ਹਾਜੀ ਨਾਮੀ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ।
around the age of twelve, sebuktigin was taken prisoner by a neighbouring warring tribe and sold as a slave to a merchant named nasr the haji.

ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਬੁਪਾਰਾ ਦੇ ਸਮਾਨਿਡਜ਼ ਦਾ ਚੈਂਬਰਲਾਇਨ ਅਲਪਟੀਗਿਨ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ.
he was eventually purchased by alptigin, the chamberlain of the samanids of bukhara.

"ਨੂਸਰ-ਹਾਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਸਬੁਕਟੀਗਿਨ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬੁਖਾਰਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਅਲਪਟੂਜੀਅਨ ਕੋਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ. ਗਜ਼ਨੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ, ਤਕਰੀਬਨ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਮੀਰ ਅਲ-ਉਮਾਰਾ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਵਕੀਲ-ਏ-ਮੁਤਲੂਕ ਜਾਂ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ। "
"a merchant of the name of nusr-hajy having purchased sabuktigin while yet a boy, brought him from the turkic steppes to bukhara, where he was sold to aluptugeen, who, perceiving in him the promise of future greatness, raised him by degrees to posts of confidence and distinction, till, at length, on his establishing his independence at ghazni, he conferred on him the title of amir al-umara chief of the nobles , and also that of vakil-i-mutluk, or representative."

ਜਦੋਂ ਅਲਪਟੀਗਿਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਅਜੋਕੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਜ਼ਬੁਲਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨੂੰ ਇਕ ਜਰਨੈਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ' ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
when alptigin later rebelled against the samanid rule, capturing zabulistan and ghazna south of the hindu kush in modern-day afghanistan, he raised sebuktigin to the position of a general and gave his daughter in marriage to him.

ਸੁਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨੇ ਅਲਪਟੀਗਿਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਬਾਲਕਟੀਗਿਨ.
subuktigin served alptigin, and his two successors ishaq and balkatigin.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਅਲਪਟਗੀਨ ਦੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 977 ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਗਜ਼ਨਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਕਮ ਬਣ ਗਿਆ।
he later succeeded another slave of alptigin to the throne, and in 977 became the popular ruler of the ghazna region south of the hindu kush.

ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨੇ ਅਲਪਟਿਗਿਨ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਗਜ਼ਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਲੋਚ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੇਲਮੰਦ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਵਿਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜੋ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੈ.
sebuktigin enlarged upon alptigin's conquests, extending his domain from ghazna to balkh in the north, helmand in the west, and the indus river in what is today pakistan.

ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨੂੰ ਬਗਦਾਦ ਦੇ ਖਲੀਫ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
sebuktigin was recognized by the caliph in baghdad as governor of his dominions.

ਉਹ 997 ਵਿਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਗਜ਼ਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸਮਾਈਲ ਸੀ.
he died in 997, and was succeeded by his younger son ismail of ghazni.

ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਮੀਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
sebuktigin's older son, mahmud, rebelled against his younger brother and took over ghazna as the new emir.

ਫਰਿਸ਼ਟਾ ਨੇ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਸਨੀਦ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ "ਸਬੁਕਤਿਗਿਨ, ਕੁੱਕਲ-ਹੁਕੁਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਜ਼ੀਲ-ਅਰਸਲਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਫ਼ਿਰੂਜ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਫ਼ਿਰੂਜ਼, ਯਿਰਜ਼ਦਿਰਿਰ, ਪਰਸੀਆ ਦਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ।"
ferishta records sebuktigin's genealogy as descended from the sassanid emperors "sabuktigin, the son of jukan, the son of kuzil-hukum, the son of kuzil-arslan, the son of firuz, the son of yezdijird, king of persia."

ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਨੂੰ 320 ਦਰਮਿਆਨੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਿਣਨਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some doubt has been cast on this due the lineage having been reckoned as too short to account for the 320 intervening years.

ਜੋ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੀ.
what is known about sebuktigin is that he was of turkic origin.

ਗ੍ਰੋਸੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਤੁਰਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਲਪਟਗਿਨ ਨੇ ਗਜ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, 977 ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਗੁਲਾਮ-ਦੂਸਰੇ ਮਲੇਲੂਕੇ-ਦੁਆਰਾ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟੋਕਰੀਸਤਾਨ ਬਲਖ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। -ਕੁੰਡੂਜ਼ ਅਤੇ ਕੰਧਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ”
according to grousset, "the turkic mercenary army which alptigin had raised in ghazni, and which was already profoundly influenced by islam, was from 977 onward led by another turkic ex-slave -another mameluke- named sebuktigin, who made himself master of tokharistan balkh-kunduz and kandahar, and embarked upon the conquest of kabul."

ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਸੇਬੂਕਟੇਗੀਨ ਅਲਪਟਗੀਨ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਲ-ਉਮਾਰਾ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਨੋਬਲਜ਼, ਅਤੇ -ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
military career sebuktegin grew up in the court circles of alptigin and was conferred the titles of al-umara chief of the nobles , and -e representative , ultimately being made general.

975 ਵਿਚ ਅਲਪਟਗੀਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤਕ ਉਹ ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਜ਼ਨਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
he was then heavily involved in the defence of ghazna's independence for the next 15 years, until alptigin's death in 975.

ਅਲਪਟਿਗਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਬੂਕਟੇਗੀਨ ਅਤੇ ਅਲਪਟਗੀਨ ਦਾ ਬੇਟਾ ਅਬੂ ਇਸ਼ਾਕ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾੜ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਬੁਖਾਰਾ ਗਏ।
upon alptigin's death, both sebuktegin and alptigin's son abu ishaq went to bukhara to mend fences with the samanids.

ਮਨਸੂਰ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਅਬੂ ਇਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਗ਼ਜ਼ਨਾ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੇਬੂਕਟੇਗੀਨ ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਮੰਨਿਆ।
mansur i then officially conferred upon abu ishaq the governorship of ghazna and acknowledged sebuktegin as the heir.

977 ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਬੂ ਇਸ਼ਾਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਬੁਕਟੀਗਿਨ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਜ਼ਨਾ ਦੀ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਲਪਟੀਗਿਨ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ.
abu ishaq died soon after in 977 and sabuktigin succeeded him in the governorship of ghazna subsequently marrying alptigin's daughter.

977 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਤੋਗਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in 977 he marched against toghan, who had opposed his succession.

ਤੋਘਾਨ ਬੋਸਟ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੰਧਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ।
toghan fled to bost, so sebuktigin marched upon it and captured kandahar and its surrounding area.

ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿੰਗ ਜੈਪਾਲਾ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਨਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
this prompted the shahi king jayapala to launch an attack on ghazna.

ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਜੈਪਾਲਾ ਨੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਲਗਭਗ 100,000 ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ.
despite the fact that jayapala amassed about 100,000 troops for the battle, sebuktigin was soundly victorious.

ਕਾਬੁਲ ਨੇੜੇ ਲਘਮਣ ਵਿਖੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the battle was fought at laghman near kabul and jayapala was forced to pay a large tribute.

ਉਸਨੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ 'ਤੇ ਅੜਿੱਕਾ ਕੱ ,ਿਆ, ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਦੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 100,000 ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ, ਅਜਮੇਰ, ਕਲਿੰਜਰ ਅਤੇ ਕੰਨੋਜ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਡਜ਼ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਨੀਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ .ੇ.
he defaulted upon the payments, imprisoned sebuktigin's collectors, and assembled a yet larger army consisting of 100,000 horse and an innumerable host foot, allied with forces from the kingdoms of delhi, ajmer, kalinjar, and kannauj, which was defeated in battle with sebuktigin's ghaznavids at the banks of the neelum river in kashmir.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਬੂਕਟੇਗੀਨ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਤੀਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ।
sebuktegin then annexed the regions of afghanistan, peshawar, and all the lands west of the neelum river.

"ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਤੇ ਖਿਲਜੀ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਸਬੂਕਤਿਗੀਨ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਗਜ਼ਨੀ ਪਰਤ ਆਇਆ।"
"the afghans and khiljies who resided among the mountains having taken the oath of allegiance to sabuktigin, many of them were enlisted in his army, after which he returned in triumph to ghazni."

4 99 he ਵਿਚ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਦਰੋਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਮਨੀਦੀਆਂ ਦੇ ਨੂਹ -2 ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਬਲਖ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਦ-“ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਹੀਰੋ” ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਿਮੂਦ ਲਈ ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਖੋਰਸਨ ਅਤੇ ਸੈਫ ਉਦ-ਦਾਵਲਾ ਦੀ "ਰਾਜ ਦੀ ਤਲਵਾਰ"
in 994 he was involved in aiding nuh ii of the samanids against internal uprisings and defeated the rebels at balkh and then at nishapur, thereby earning for himself the title of ud- "hero of the faith" and for his son mahmud the title of governor of khorasan and saif ud-dawlah "sword of the state" .

ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਨੇ ਅਲਪਟਿਗਿਨ ਦੇ ਡੋਮੇਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਡੋਮੇਨ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਤਕ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੱਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬਗਦਾਦ ਦੇ ਖਲੀਫ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
sebuktigin had increased upon alptigin's domains by extending his domain to cover the area south of the hindu kush in afghanistan and east to the indus river in what is today pakistan he was eventually recognized by the caliph in baghdad as governor of his dominions.

ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਅਗਸਤ 997 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਲਖ ਤੋਂ ਗਜ਼ਨੀ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
death and legacy after becoming sick during one of his campaigns, sebuktigin died in august 997 while travelling from balkh to ghazni in afghanistan.

ਉਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ.
the nature of his illness is unknown and the exact location of his death is uncertain.

ਮਿਨਹਾਸ ਅਲ-ਸਿਰਾਜ ਜੁਝਜਾਨੀ, ਇੱਕ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਸਬੁਕਤੀਗਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਬਰਮੇਲ ਮਦਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਮਦਰ ਵਾ ਮੋਈ, ਜਾਂ ਮਦਾਵਰੀ, ਜਾਂ ਮਦਰੈਵੀ, ਜਾਂ ਬਰਮੇਲ ਮਡੇਰਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।"
minhaj al-siraj juzjani, a 13th-century historian, stated that "sabuktigin died in the village of bermel madwari, or madar wa moi, or madawri, or madraiwi, or barmel maderwi ."

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੈਨਰੀ ਜਾਰਜ ਰੈਵਰਟੀ ਨੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ termez ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in modern times, henry george raverty has also mentioned termez in his translations of the village name.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਫ਼ਰੀਸ਼ਟਾ ਨੇ ਵੀ ਟਰਮੇਜ ਨੂੰ ਸੁਬੂਕਟੇਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
firishta, a 16th-century historian, has also mentioned termez as the place of death of subuktageen.

ਅਬਦੁੱਲ ਹੈ ਹਬੀਬੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮਾਰਮਲ, ਮਜ਼ਾਰ-ਏ-ਸ਼ਰੀਫ ਹੈ.
abdul hai habibi believes that sebuktigin's place of death is marmal, mazar-i-sharif.

ਉਸ ਨੂੰ ਗਜ਼ਨੀ ਦੀ ਇਕ ਮਕਬਰੇ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।
he was buried in a tomb in ghazni which can be visited by tourists.

ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਬੇਟੇ, ਇਸਮਾਈਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ.
he was succeeded by his younger son, ismail.

ਸੇਬੂਕਟੇਗੀਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sebuktegin is generally regarded as the architect of the ghaznavid empire.

ਹਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਫਰਾਈ, ਆਰ ਐਨ
references sources frye, r.n.

1975.
1975 .

"ਦਿ".
the g!

ਫ੍ਰਾਈ ਵਿਚ, ਆਰ ਐਨ
in frye, r.n.

ਈਰਾਨ ਦਾ ਕੈਂਬਰਿਜ ਹਿਸਟਰੀ, ਖੰਡ 4 ਅਰਬ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਸਾਲਜੂਜ ਤੱਕ।
the cambridge history of iran, volume 4 from the arab invasion to the saljuqs.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0-521-20093-8.
isbn 0-521-20093-8.

ਹਾਉਟਸਮਾ, ਐਮ ਐਮ 1987.
houtsma, m. th 1987 .

ਬ੍ਰਿਲ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ 1913-1936.
brill's first encyclopaedia of islam 1913-1936.

ਬਰਲ.
brill.

ਪੀਪੀ.
pp.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9789004082656.
isbn 9789004082656.

ਬੋਸਵਰਥ, ਸੀਈ 1975.
bosworth, c. e. 1975 .

"ਮੁ ghazਲੇ ਗਜ਼ਨਵੀਡਜ਼".
"the early ghaznavids".

ਫ੍ਰਾਈ ਵਿਚ, ਆਰ ਐਨ ਦਿ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਈਰਾਨ, ਖੰਡ 4 ਅਰਬ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਲਜੂੱਕਸ ਤੱਕ.
in frye, r. n. the cambridge history of iran, volume 4 from the arab invasion to the saljuqs.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0-521-20093-8.
isbn 0-521-20093-8.

-ਉਦ-ਦਾਵਲਾ ਅਬੂਲ- ਇਬਨ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਵੰਬਰ 971 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1030, ਜਿਸ ਨੂੰ -i ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ.
-ud-dawla abul- ibn persian , more commonly known as mahmud of ghazni november 971 30 april 1030 , also known as -i , was the most prominent ruler of the ghaznavid empire.

ਉਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨੀ ਧਰਤੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ 997 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1030 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਜਿੱਤ ਲਿਆ.
he conquered the eastern iranian lands, modern afghanistan, and the northwestern indian subcontinent modern pakistan from 997 to his death in 1030.

ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਗਾਜ਼ਨਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਅਮੀਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪੂਰਬੀ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ, ਤਤਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਕੇ।
mahmud turned the former provincial city of ghazna into the wealthy capital of an extensive empire which covered most of today's afghanistan, eastern iran, and pakistan, by looting the riches and wealth from the then indian subcontinent.

ਉਹ ਸੁਲਤਾਨ "ਅਥਾਰਟੀ" ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਬਾਸਾਈ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ.
he was the first ruler to carry the title sultan "authority" , signifying the extent of his power, though preserving the ideological link to the suzerainty of the abbasid caliphate.

ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ 17 ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੁੱਟਿਆ.
during his rule, he invaded and plundered parts of hindustan east of the indus river 17 times.

ਮੁੱ lifeਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੂਲ ਮਹਮੂਦ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀਰਵਾਰ, 10 ਮੁਹਰਾਮ, 1 361 ਅਪਰੈਲ, ਨਵੰਬਰ 2, 7171 ce ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧਯੁਗੀ ਖੋਰਸਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਾਜਨਾ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life and origin mahmud was born on thursday, 10 muharram, 361 ah november 2, 971 ce in the town of ghazna in medieval khorasan modern southeastern afghanistan .

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਸਭੁਕਤੀਗਿਨ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਮਾਮਲੁਕ ਸਨ ਜਿਸਨੇ ਗਜ਼ਨਵੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
his father sabuktigin was a turkic mamluk who founded the ghaznavid dynasty.

ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਜ਼ਬੂਲਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਕੁਲੀਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
his mother was the daughter of a persian aristocrat from zabulistan.

ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 971 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਗਜ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਸੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਯੂਸਫ਼ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ।
family sultan mahmud was born on 2 november 971 ce in ghazni to first ghaznavid sultan , yusuf being his younger brother.

ਇਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕੌਸਰੀ ਜਹਾਂ ਨਾਮਕ womanਰਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੁੜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਤੇ ਮਾ ਮਸੂਦ ਸਨ, ਜੋ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਸੂਦ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ ਪੋਤਰਾ, ਮੌਦੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
he was married to a woman named kausari jahan and had twin sons mohammad and ma'sud, who succeeded him one after the other, while his grandson by mas'ud, maw'dud ghaznavi was also ruler of the empire.

ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਸਿਤਾਰ-ਏ-ਮੁੱਲਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾwoodਦ ਬਿਨ ਅਤਾਉੱਲਾ ਅਲਾਵੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਜ਼ੀ ਸਲਾਰ ਸਾਹੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬੇਟਾ ਗਾਜ਼ੀ ਸੈਯਯਾਦ ਸਲਾਰ ਮਸੂਦ ਮਹਿਮੂਦ ਦਾ ਸਾਥੀ ਇੱਕ ਜਾਰਜੀਆਈ ਗੁਲਾਮ ਮਲਿਕ ਅਯਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਨ।
his sister sitr-i-mu'alla was married to dawood bin ataullah alavi also known as ghazi salar sahu, whose son was ghazi saiyyad salar masud mahmud's companion was a georgian slave malik ayaz and his love for him inspired poems and stories.

ਮੁ careerਲਾ ਕੈਰੀਅਰ in mahm4 ਵਿੱਚ, ਮਹਿਮੂਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਬੂਕਤਿਗੀਨ ਨਾਲ ਖਾਲਸਾਨ ਨੂੰ ਬਾਗੀ ਫੈਇਕ ਤੋਂ ਸਮਨੀਦ ਅਮੀਰ, ਨੂਹ ii ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।
early career in 994, mahmud joined his father sabuktigin in the capture of khorasan from the rebel fa'iq in aid of the samanid emir, nuh ii.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਮਨੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਬਹੁਤ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੜਿਆਂ ਨੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਬੂ-ਕਾਸੀਮ ਸਿਮਜੂਰੀ, ਫਾਇਕ, ਅਬੂ ਅਲੀ, ਜਨਰਲ ਬਖਤੂਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ ਬਾਇਡ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਅਤੇ ਕਾਰਾ-ਖਾਨਿਦ ਖਾਨਾਤੇ.
during this period, the samanid empire became highly unstable, with shifting internal political tides as various factions vied for control, the chief among them being abu'l-qasim simjuri, fa'iq, abu ali, the general bekhtuzin as well as the neighbouring buyid dynasty and kara-khanid khanate.

ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਮੂਦ ਨੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਸਮਾਈਲ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 998 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।
reign mahmud took over his father's kingdom in 998 after defeating and capturing ismail at the battle of ghazni.

ਫਿਰ ਉਹ ਗਜ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੰਧਾਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਸਟ ਲਸ਼ਕਰ ਗਹ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
he then set out west from ghazni to take the kandahar region followed by bost lashkar gah , where he turned it into a militarised city.

ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
mahmud initiated the first of numerous invasion of north india.

28 ਨਵੰਬਰ, 1001 ਨੂੰ, ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕਾਬੁਲ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈਪਾਲ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਹਰਾਇਆ।
on november 28, 1001, his army fought and defeated the army of raja jayapala of the kabul shahis at the battle of peshawar.

1002 ਵਿਚ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਸੀਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਫ ਇਬਨ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਸਫ਼ਰੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ।
in 1002, mahmud invaded sistan and dethroned khalaf ibn ahmad, ending the saffarid dynasty.

ਉੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਉਪਜਾ lands ਜ਼ਮੀਨਾਂ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
from there he decided to focus on hindustan to the southeast, particularly the highly fertile lands of the punjab region.

ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ 965 ਵਿਚ ਫਤਿਮਿਦ ਖਲੀਫ਼ਾ ਦੇ ਇਕ ਦਾਈ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਇਸਮਾਈਲਈ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅਬਾਸੀਦੀ ਖਲੀਫਾ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਫਾਤਿਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ।
mahmud's first campaign to the south was against an ismaili state first established at multan in 965 by a da'i from the fatimid caliphate in a bid to carry political favor and recognition with the abbasid caliphate he also engaged with the fatimids elsewhere.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜੈਪਾਲਾ ਨੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਹਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ 980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੈਪਾਲਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਖ਼ਰਚਿਆ ਸੀ.
at this point, jayapala attempted to gain revenge for an earlier military defeat at the hands of mahmud's father, who had controlled ghazni in the late 980s and had cost jayapala extensive territory.

ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨੰਦਪਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
his son anandapala succeeded him and continued the struggle to avenge his father's suicide.

ਇਸਨੇ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਘ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਹਾਥੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ ਅਤੇ 1008 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਹਾਅ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਉਦਬੰਦਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ।
he assembled a powerful confederacy which faced defeat as his elephant turned back from the battle in a crucial moment, turning the tide into mahmud's favor once more at lahore in 1008 bringing mahmud into control of the shahi dominions of udbandpura.

ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿੱਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ghaznavid campaigns in indian subcontinent following the defeat of the indian confederacy, after deciding to retaliate for their combined resistance, mahmud then set out on regular expeditions against them, leaving the conquered kingdoms in the hands of hindu vassals annexing only the punjab region.

ਉਸਨੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।
he also vowed to raid and loot the wealthy region of northwestern india every year.

1001 ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in 1001 mahmud of ghazni had first invaded modern day afghanistan and pakistan then parts of india.

ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਕਮ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
mahmud defeated, captured and later released the shahi ruler jayapala, who had moved his capital to peshawar modern pakistan .

ਜਯਾ ਪਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨੰਦ ਪਾਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
jaya pala killed himself and was succeeded by his son ananda pala.

1005 ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਭਾਟੀਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਭਿਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1006 ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਅਨੰਦ ਪਾਲਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੁੱਖਾ ਪਾਲਾ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਕੇ ਹਾਕਮ ਬਣ ਗਿਆ।
in 1005 mahmud of ghazni invaded bhatia probably bhera and in 1006 he invaded multan at which time ananda pala's army attacked him.the following year mahmud of ghazni attacked and crushed sukha pala, ruler of bathinda who had become ruler by rebelling against the shahi kingdom .

1013 ਵਿਚ, ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ 8 ਵੀਂ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਨੰਦ ਪਾਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਪਾਲਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਨੂੰ rਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1013, during mahmud's 8th expedition into eastern afghanistan and pakistan, the shahi kingdom which was then under trilochana pala, son of ananda pala was overthrown.

1014 ਵਿਚ ਮਹਿਮੂਦ ਥਾਨੇਸਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
in 1014 mahmud led an expedition to thanesar.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਅਸਫਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
the next year he unsuccessfully attacked kashmir.

1018 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਮਥੁਰਾ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਦਕਿ ਚੰਦਰ ਪਾਲਾ ਨਾਮਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਕਤਲ ਵੀ ਕੀਤਾ।
in 1018, he attacked mathura and defeated a coalition of rulers there while also killing a ruler called chandra pala.

1021 ਵਿਚ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਚੰਦੇਲਾ ਗੰਦਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਨੋਜ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1021 mahmud supported the kannauj king against chandela ganda, who was defeated.

ਉਸੇ ਸਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਹੀ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਪਲਾ ਰਾਹੀਬ ਵਿਖੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮ ਪਾਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
that same year shahi trilochana pala was killed at rahib and his son bhima pala succeeded him.

ਲਾਹੌਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।
lahore modern pakistan was annexed by mahmud.

ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ 1023 ਵਿਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ।
mahmud besieged gwalior, in 1023, where he given tribute.

1025 ਵਿਚ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਸੋਮਨਾਥ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਭੀਮ ਦੇਵਾ ਭੱਜ ਗਿਆ।
mahmud attacked somnath, in 1025, and its ruler bhima deva i fled.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਸੋਮਨਾਥ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇਵਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੱਚ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ.
the next year, he captured somnath and marched to kachch against bhima deva.

ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਜੱਜ ਦੇ ਜਾਟ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
that same year mahmud also attacked the jat people of jud.

ਨਾਗਰਕੋਟ, ਥਾਨੇਸਰ, ਕੰਨੋਜ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। .
the indian kingdoms of nagarkot, thanesar, kannauj, and gwalior were all conquered and left in the hands of hindu, jain and buddhist kings as vassal states and he was pragmatic enough not to shirk making alliances and enlisting local peoples into his armies at all ranks.

ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ yingਾਹੁਣ ਨਾਲ, ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਾਗਰਕੋਟ, ਥਾਨੇਸਰ, ਮਥੁਰਾ, ਕੰਨਜ, ਕਾਲੀਨਜਰ 1023 ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ।
destroying the hindu temples and monuments, would destroy the will power of the hindus attacking the empire since mahmud never kept a permanent presence in the northwestern subcontinent nagarkot, thanesar, mathura, kannauj, kalinjar 1023 and somnath all submitted or were raided.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਬੁਈਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਓਘੂਜ਼ ਅਤੇ ਸੇਲਜੁਕ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਬਤੀਤ ਹੋਏ.
political challenges the last four years of mahmud's life were spent contending with the influx of oghuz and seljuk turks from central asia and the buyid dynasty.

ਮੁ initialਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਲਜੂਜ ਨੂੰ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖਵਾਰਜ਼ਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਰਵ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
initially the seljuks were repulsed by mahmud and retired to khwarezm but and led them to capture merv and nishapur .

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੋਰਸਾਨ ਅਤੇ ਬਲਖ ਭਰ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1037 ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
later they repeatedly raided and traded territory with his successors across khorasan and balkh and even sacked ghazni in 1037.

1040 ਵਿਚ ਡੰਡਨਾਕਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਮੂਦ ਦੇ ਲੜਕੇ, ਮਸੂਦ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁੰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰਾਇਆ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਸਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਸੇਲਜੁਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
in 1040 at the battle of dandanaqan, they decisively defeated mahmud's son, mas'ud i resulting in mas'ud abandoning most of his western territories to the seljuks.

ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1030 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
sultan mahmud died on 30 april 1030.

ਉਸ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਜ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
his mausoleum is located in ghazni, afghanistan.

ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਮਾਂ ਰੇਖਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੀਰ 994 ਨੇ ਸੈਫ ਅਦਾ-ਦਾਵਲਾ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਮਾਣੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨੂਹ ii ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਧੀਨ ਖੋਰਸਨ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਬਣ ਗਿਆ 995 ਇਕ ਅਦਾਲਤ ਧੜੇ ਦੇ ਸਾਮਨੀਦ ਬਾਗ਼ੀ ਫਾਇਕ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਅਮੀਰ ਲਈ ਅਲਪਟੀਗਿਨ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਬੂ ਅਲੀ ਨੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਤੋਂ ਕੱel ਦਿੱਤਾ।
campaign timeline as emir 994 gained the title of saif ad-dawla and became governor of khorasan under service to nuh ii of the samanid empire in civil strife 995 the samanid rebels fa'iq leader of a court faction that had defeated alptigin's nomination for emir and abu ali expel mahmud from nishapur.

ਮਹਿਮੂਦ ਅਤੇ ਸਬੁਕਟੀਗਿਨ ਨੇ ਤੁਸ ਵਿਖੇ ਸਮਾਨਿਦ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
mahmud and sabuktigin defeat samanid rebels at tus.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਲਤਾਨ 997 ਕਾਰਾ-ਖਾਨਿਦ ਖਾਨਾਤੇ 999 ਖੁਰਾਸਾਨ, ਬੱਲਖ, ਹੇਰਾਤ, ਸਮਨੀਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮੇਰਵ.
as sultan 997 kara-khanid khanate 999 khorasan, balkh, herat, merv from the samanids.

ਏਲਿਕ ਖ਼ਾਨ ਨਸਰ ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੜਖਾਨੀਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਨੇ ਸਮਾਨਿਦ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
a concurrent invasion from the north by the qarakhanids under elik khan nasr khan ends samanid rule.

ਸਫਾਰੀਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ 1001 ਸਿਸ਼ਨ ਨੇ 1001 ਗੰਧਰਾ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਜੈਆਪਲਾ ਵਿਖੇ ਰਾਜਾ ਜੈਪਾਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ।
1000 sistan from saffarid dynasty 1001 gandhara sultan mahmud defeats raja jayapala at peshawar jayapala subsequently abdicates and commits suicide.

1002 ਸੀਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਜਾਏ ਗਏ ਖੁਲੂਫ 1004 ਭਾਟੀਆ ਭਿਰਾ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਲਾਨਾ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
1002 seistan imprisoned khuluf 1004 bhatia bhera annexed after it fails to pay its yearly tribute.

1004 ਸਾ.ਯ. 1005-6 ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇਸਮਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਲਤਾਨ ਫਤਿਹ ਦਾud ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪਾਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ।
in 1004 ce 1005-6 multan fateh daud, the ismaili ruler of multan revolts and enlists the aid of anandapala.

ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇਸਮੈਲੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ।
mahmud massacres the ismailis of multan in the course of his conquest.

ਅਨੰਦਪਾਲ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਦਰਾ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
anandapala is defeated at peshawar and pursued to sodra wazirabad .

ਘੌਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸੂਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਸੂਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
ghor and muhammad ibn suri then captured by mahmud, made prisoner along with his son and taken to ghazni, where muhammad ibn suri died.

ਸੇਵਕਪਾਲ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
appoints sewakpal to administer the region.

ਆਨੰਦਪਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ' ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਭੱਜਿਆ.
anandapala flees to kashmir, fort in the hills on the western border of kashmir.

1005 ਨੇ ਕਾਰਾ-ਖਾਨਿਦ ਖਾਨਾਤੇ ਦੇ ਨਸਰ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਲੂਕ ਅਤੇ ਖੋਰਸਨ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਨੂੰ ਸਮਾਣੀ ਦੇ ਇਸਮਾਈਲ ਮੁਨਤਾਸੀਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ।
1005 defends balkh and khorasan against nasr i of the kara-khanid khanate and recaptures nishapur from isma'il muntasir of the samanids.

1005 ਸੇਵਾਪਾਲ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈ.
1005 sewakpal rebels and is defeated.

1008 ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਅੰਡ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਜੈਨ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਕਾਲੀਨਜਰ, ਕੰਨਜ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਹੀ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
1008 mahmud defeats the indian confederacy ujjain, gwalior, kalinjar, kannauj, delhi, and ajmer in battle between und and peshawar, and captures the shahi treasury at kangra, himachal pradesh.

ਨੋਟ: ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਗਖਾਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਅਨੰਦਪਾਲ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
note a historical narrative states in this battle, under the onslaught of the gakhars, mahmud's army was about to retreat when king anandapala's elephant took flight and turned the tide of the battle.

1010 ਘੋਰ ਅਮੀਰ ਸੂਰੀ ਵਿਰੁੱਧ 1010 ਮੁਲਤਾਨ ਬਗ਼ਾਵਤ।
1010 ghor against amir suri 1010 multan revolts.

ਅਬੁਲ ਫਤਾਹ ਦਾwoodਦ ਨੂੰ ਗਜ਼ਨੀ ਵਿਖੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
abul fatah dawood imprisoned for life at ghazni.

1012-1013 ਬੋਰੀ ਥਾਨੇਸਰ 1012 ਨੇ ਘਰਚਿਸਤਾਨ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਬੂ ਨਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
1012-1013 sacks thanesar 1012 invades gharchistan and deposes its ruler abu nasr muhammad.

1012 ਅਬਾਸੀਦ ਖਲੀਫ਼ਾ ਤੋਂ ਖੁਰਾਸਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਬਾਕੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
1012 demands and receives remainder of the province of khorasan from the abassid caliph.

ਫਿਰ ਸਮਰਕੰਦ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
then demands samarkand as well but is rebuffed.

1013 ਬੁਲਨਾਟ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਪਾਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
1013 bulnat defeats trilochanpala.

1014 ਕਾਫ਼ਿਰਿਸਤਾਨ ਨੇ 1015 ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਉਸਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ।
1014 kafiristan attacked 1015 mahmud's army sacks lahore, but his expedition to kashmir fails, due to inclement weather.

1015 ਖਵਰੇਜ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵਿਆਹ ਖਵੇਰਜ਼ਮ ਦੇ ਅਬੁਲ ਅੱਬਾਸ ਮਾਮੂਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਕੋ ਸਾਲ ਇਕ ਬਗ਼ਾਵਤ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
1015 khwarezm marries his sister to abul abbas mamun of khwarezm who dies in the same year in a rebellion.

ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਾਸਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ.
moves to quell the rebellion and installs a new ruler and annexes a portion.

1017 ਕੰਨਜ, ਮੇਰਠ, ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਣ ਯਮੁਨਾ, ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
1017 kannauj, meerut, and muhavun on the yamuna, mathura and various other regions along the route.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਮਾਰਚ ਲਈ ਵੈਸਲ ਪ੍ਰਿੰਸ ਤੋਂ ਸੈਨਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਕੰਨਜ ਅਤੇ ਮੇਰਠ ਬਿਨਾਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਗਏ।
while moving through kashmir he levies troops from vassal prince for his onward march, kannauj and meerut submitted without battle.

1018-1020 ਮਥੁਰਾ ਕਸਬੇ ਨੂੰ.
1018-1020 sacks the town of mathura.

1021 ਅਯਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਗੱਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ 1021 ਕਲਿੰਜਰ ਕੰਨਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿੰਗ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਪਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਗਿਆ।
1021 raises ayaz to kingship, awarding him the throne of lahore 1021 kalinjar attacks kannauj he marches to their aid and finds the last shahi king, trilochanpaala, encamped as well.

ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ, ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
no battle, the opponents leave their baggage trains and withdraw from the field.

ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕੋਟੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
also fails to take the fort of lokote again.

ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਲੈ ਗਿਆ।
takes lahore on his return.

ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਪਾਲ ਅਜਮੇਰ ਨੂੰ ਭੱਜਿਆ.
trilochanpala flees to ajmer.

ਪਹਿਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
first muslim governors appointed east of the indus river.

1023 ਲਾਹੌਰ.
1023 lahore.

ਉਹ ਕਾਲੀਂਜਰ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਨੂੰ ਜਯਪਾਲਾ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਪਾਲ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he forces kalinjar and gwalior to submit and pay tribute trilochanpala, the grandson of jayapala, is assassinated by his own troops.

ਗਜ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ
official annexation of punjab by ghazni.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਲੋਹਾਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਲੈਣ ਵਿਚ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
also fails to take the lohara fort on the western border of kashmir for the second time.

1024 ਅਜਮੇਰ, ਨਹਿਰਵਾਲਾ, ਕਾਠਿਆਵਾੜ ਇਹ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸੀ।
1024 ajmer, nehrwala, kathiawar this raid was his last major campaign.

ਸੋਮਨਾਥ ਵਿਖੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਮਹਿਮੂਦ ਲਈ ਇਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਸੀ.
the concentration of wealth at somnath was renowned, and consequently it became an attractive target for mahmud, as it had previously deterred most invaders.

ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the temple and citadel were sacked, and most of its defenders massacred.

1024 ਸੋਮਨਾਥ ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਲਿੰਗਮ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਗਜ਼ਨੀ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ 1026 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1024 somnath mahmud sacked the temple and is reported to have personally hammered the temple's gilded lingam to pieces and the stone fragments were carted back to ghazni, where they were incorporated into the steps of the city's new jama masjid friday mosque in 1026.

ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜਾ ਰੱਖਿਆ.
he placed a new king on the throne in gujarat as a tributary.

ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਥਾਰ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ।
his return detoured across the thar desert to avoid the armies of ajmer and other allies on his return.

1025 ਜੂਡ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਜਾਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਬੋਰੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤੋਰਿਆ।
1025 marched against the jats of the jood mountains who harried his army on its return from the sack of somnath.

1027 ਰੇ, ਇਸਫਾਹਨ, ਬਾਮਿਡ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੋਂ ਹਮਦਾਨ।
1027 rey, isfahan, hamadan from the buyids dynasty.

1028, 1029 ਮੇਰਵ, ਨਿਸ਼ਾਪੁਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜੇਹਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਸੇਲਜੂਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਹਾਰ ਗਿਆ, 999 ਵਿਚ ਅੱਬਾਸੀ ਖਲੀਫ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਜਹਾਦ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ।
1028, 1029 merv, nishapur lost to seljuq dynasty attitude on religion and jihad following mahmud's recognition by the abbasid caliphate in 999, he pledged a jihad and to raid india every year.

1005 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਇਸਮੈਲੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 1005 ce, mahmud conducted a series of campaigns during which the ismailis of multan were massacred.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਥਾਪਰ, ਰਿਚਰਡ ਐਮ ਈਟਨ ਆਦਿ.
however, modern historians, such as thapar, richard m. eaton etc.

ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਮਹਮੌਦ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
have portrayed a different view of mahmaud as far as his religious policy is concerned.

ਥਾਪਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ, ਸ਼ਾਇਦ ਹਿੰਦੂ ਸਨ।
thapar wrote "of the mercenaries, not an insubstantial number were indians and, presumably, hindus.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਅਧੀਨ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਵੇਂਧਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਮੂਦ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਹੇ।
indian soldiers under their commander, referred to as suvendhary, remained loyal to mahmud.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀਪਸਾਲਰ-ਏ-ਹਿੰਦੁਵਾਨ ਸੀ, ਗਜ਼ਨੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
they had their own commander, the sipasalar-i-hinduwan, lived in their own quarter in ghazni and continued with their religion.

ਜਦੋਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਮਾਂਡ ਇਕ ਹਿੰਦੂ, ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
when the turkish commander of the troops rebelled, the command was given to a hindu, tilak, and he is commended for his loyalty.

ਸੀਰੀਆ ਵਿਚ ਮਹਿਮੂਦ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ”
complaints are made about the severity with which muslims and christians were killed by indian troops fighting for mahmud in seistan."

ਮੁਹੰਮਦ ਹਬੀਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ "ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ" ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਜਜ਼ੀਆ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ "ਜਬਰੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ" ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ "ਐਚ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਭਿਆਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਲੁੱਟ ਖੋਹ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।"
mohammad habib states that there was no imposition of jizya on "non-muslims" during the reign of mahmud of ghazni nor any mention of "forced conversions" " h is mahmud's expeditions against india were not motivated by religion but by love of plunder."

ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ 1024 ਵਿਚ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ' ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਸੋਮਨਾਥ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।
attack on the somnath temple in 1024, mahmud raided gujarat, plundering the somnath temple and breaking its jyotirlinga.

ਉਸਨੇ 2 ਕਰੋੜ ਦੀਨਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਲੁੱਟ ਖੋਹ ਲਈ.
he took away a booty of 2 crore dinars.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 1038 ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
historians expect the damage to the temple to have been minimal because there are records of pilgrimages to the temple in 1038, which make no mention of any damage to the temple.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਜੈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ "ਬਿਜਲੀ" ਦਿੱਤੀ.
however, powerful legends with intricate detail had developed regarding mahmud's raid in the turko-persian literature, which "electrified" the muslim world according to scholar meenakshi jain.

ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ, ਏ ਕੇ ਮਜੂਮਦਾਰ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਐਮ ਈਟਨ ਸਣੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹਿਸਟੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
historiography concerning somnath historians including romila thapar, a. k. majumdar and richard m. eaton have questioned the iconoclastic historiography of this incident.

ਥਾਪਰ ਨੇ ਮਜਮੂਦਰ 1956 ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਭ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਸਰੋਤ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਲਾ ਨਤੀਜਾ ਕੇਵਲ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।"
thapar quoted majmudar 1956 "but, as is well known, hindu sources do not give any information regarding the raids of sultan mahmud, so that what follows is based solely on the testimony of muslim authors."

ਥਾਪਰ ਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ “ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਉਤਸੁਕ contੰਗ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਵਿਰੋਧੀ theੰਗ ਨਾਲ, ਤੁਰਕੀ-ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੂਝ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਿਓਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਨ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ. "
thapar also argued against the prevalent narrative "yet in a curiously contradictory manner, the turko-persian narratives were accepted as historically valid and even their internal contradictions were not given much attention, largely because they approximated more closely to the current european sense of history than did the other sources."

ਗਜ਼ਨੀ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤ ਮਹਿਮੂਦ, ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਮਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ।
legacy mahmud of ghazni, under his reign the region broke away from the samanid sphere of influence.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅੱਬਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲਿਫ਼ ਵਜੋਂ ਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਜੋਂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
while he acknowledged the abbasids as caliph as a matter of form, he was also granted the title sultan as recognition of his independence.

ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰੇ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਮਰਕੰਦ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਯਮੁਨਾ ਤਕ ਫੈਲ ਗਿਆ.
by the end of his reign, the ghaznavid empire extended from ray in the west to samarkand in the north-east, and from the caspian sea to the yamuna.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਉਸਦੇ ਅਰਧ-ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਸਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ, ਦੁਆਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸਥਾਨਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ।
although his raids carried his forces across the south asia, only a portion of punjab and sindh in modern-day pakistan, came under his semi-permanent rule kashmir, the doab, rajasthan and gujarat remained under the control of the local hindu dynasties.

ਗਜ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਲੁੱਟ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
the booty brought back to ghazni was enormous, and contemporary historians e.g.

ਅਬੋਲਫਜ਼ਲ ਬੇਹਾਗੀ, ਫੇਰਡੋਵਸੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਜੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
abolfazl beyhaghi, ferdowsi give descriptions of the magnificence of the capital, as well as of the conqueror's munificent support of literature.

ਉਸਨੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਂਦਰ, ਗਜ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਲਈ, ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਬਾਗ਼ ਲਗਾਏ, ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਫਲੇ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
he transformed ghazni, the first centre of persian literature, into one of the leading cities of central asia, patronizing scholars, establishing colleges, laying out gardens, and building mosques, palaces, and caravansaries.

ਮਹਿਮੂਦ ਰੇਅ ਅਤੇ ਇਸਫਾਹਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਗਜ਼ਨੀ ਲੈ ਆਇਆ.
mahmud brought whole libraries from rayy and isfahan to ghazni.

ਉਸ ਨੇ ਇਥੋਂ ਤਕ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਖਵਾਰਿਜ਼ਮਸ਼ਾਹ ਅਦਾਲਤ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗਜ਼ਨੀ ਭੇਜਣ।
he even demanded that the khwarizmshah court send its men of learning to ghazni.

ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਉੱਘੇ ਕਵੀ ਫਰਦੋਸੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ 27 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਜ਼ਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
mahmud patronized the notable poet ferdowsi, who after laboring 27 years, went to ghazni and presented the shahnameh to him.

ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਹਿਦੂਦ ਦੁਆਰਾ ਫਿਰਦੋਵਸੀ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਰੁਚੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
there are various stories in medieval texts describing the lack of interest shown by mahmud in ferdowsi and his life's work.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੇ ਸ਼ਾਹਨਾਮਹ 60,000 ਦੀਨਾਰ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਲਈ ਫਰਦੋਸੀ ਨੂੰ ਇਕ ਦੀਨਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 20,000 ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ 200 ਦੀਨਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
according to historians, mahmud had promised ferdowsi a dinar for every distich written in the shahnameh 60,000 dinars , but later retracted and presented him with dirhams 20,000 dirhams , the equivalent at that time of only 200 dinars.

1017 ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਅਲ-ਬੀਰੂਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਖ ਅਲ-ਹਿੰਦ ਰਚਣ।
his expedition across the gangetic plains in 1017, inspired al-biruni to compose his tarikh al-hind in order to understand the indians and their beliefs.

ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗਣਿਤ, ਧਰਮ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
during mahmud's rule, universities were founded to study various subjects such as mathematics, religion, the humanities, and medicine.

30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1030 ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਦੀ 59 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
on 30 april 1030, sultan mahmud died in ghazni, at the age of 59.

ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਮਲੇਰੀਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
sultan mahmud had contracted malaria during his last invasion.

ਮਲੇਰੀਆ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਪੇਚੀਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘਾਤਕ ਟੀ.ਬੀ.
the medical complication from malaria had caused lethal tuberculosis.

ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 157 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
the ghaznavid empire was ruled by his successors for 157 years.

ਫੈਲ ਰਹੇ ਸੇਲਜੁਕ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤਾ.
the expanding seljuk empire absorbed most of the ghaznavid west.

ਗ਼ੋਰੀਦੀਆਂ ਨੇ 1150 ਈ. ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੀਜ਼-ਦੀਨ ਨੂੰ ਘੋਰੀ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ 1187 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
the ghorids captured ghazni in 1150 a.d., and mu'izz al-din also known as muhammad of ghori captured the last ghaznavid stronghold at lahore in 1187.

ਮਹਿਮੂਦ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਨਾਮ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
modern view of mahmud the military of pakistan has named its short-range ballistic missile in the honour of mahmud of ghazni, the ghaznavi missile.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ, ਜਿਥੇ ਕੈਡਿਟਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਰਮੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਗਜ਼ਨਵੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
in addition to this, the pakistan military academy, where cadets are trained for becoming officers of the pakistan army also gives tribute the mahmud of ghazni by naming one of its twelve companies ghaznavi company.

ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਫੁਟਨੋਟ ਨੋਟਸ ਅੰਜੁਮ, ਤਨਵੀਰ ਸਮਰ 2007 ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also muslim conquests on the indian subcontinent footnotes references anjum, tanvir summer 2007 .

"ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਕਟ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਿਸਕਨੈਕਟਸ ਅਤੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਲਿੰਕ".
"the emergence of muslim rule in india some historical disconnects and missing links".

ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼.
islamic studies.

46 2.
46 2 .

ਬਾਰਨੇਟ, ਲਿਓਨੇਲ 1999.
barnett, lionel 1999 .

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ
antiquities of india.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ.
atlantic.

ਪੱਤਰ, ਪ੍ਰਦੀਪ ਪੀ. 2005.
barua, pradeep p. 2005 .

ਰਾਜ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਜੰਗ.
the state at war in south asia.

ਨੇਬਰਾਸਕਾ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
university of nebraska press.

ਖਾਲੀ, ਯੂਨਾਹ 2001.
blank, jonah 2001 .

ਦਾਉਦੀ ਬੋਹੜਿਆਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਫਰੇਮ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ 'ਤੇ ਮੁੱਲਾ.
mullahs on the mainframe islam and modernity among the daudi bohras.

ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
university of chicago press.

ਬੋਸਵਰਥ, ਸੀ.ਈ.
bosworth, c.e.

1963.
1963 .

ਗਜ਼ਨਵੀ.
the ghaznavids .

ਐਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
edinburgh university press.

ਬੋਸਵਰਥ, ਸੀ.ਈ.
bosworth, c.e.

1991.
1991.

"ਮਹਿਮੂਦ ਬਿਨ ਸੇਬੂਕਟੀਗਿਨ".
"mahmud bin sebuktigin".

ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
encyclopedia of islam.

ਈਜੇਬਰਿਲ.
brill.

vi.
vi.

ਗ੍ਰੋਕੇਲਮਾਨ, ਕਾਰਲ ਪਰਲਮੈਨ, ਮੋਸ਼ੇ ਕਾਰਮੀਕਲ, ਜੋਅਲ 1947.
grockelmann, carl perlmann, moshe carmichael, joel 1947 .

ਇਸਲਾਮਿਕ ਪੀਪਲਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਰੀਵਿ review ਇਵੈਂਟਸ, 1939-1947.
history of the islamic peoples with a review of events, 1939-1947.

ਪੁਤਿਨਮ ਦੇ ਬੇਟੇ.
putnam's sons.

ਕੁਸਟਿਯਾ ਗਾਹਕੀ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰ, ਸਤੀਸ਼ 2006 ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
via questia subscription required chandra, satish 2006 .

ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਸੁਲਤਾਨਤ ਤੋਂ ਮੁਗਲਾਂ-ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨਤ ਭਾਗ 1.
medieval india from sultanat to the mughals-delhi sultanat part 1.

ਹਰ-ਆਨੰਦ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦਫਤਰੀ, ਫਰਹਦ 2005.
har-anand publication pvt ltd. daftary, farhad 2005 .

ਮੱਧਕਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਮਾਈਲਿਸ.
ismailis in medieval muslim societies.

ਆਈਬੀ ਟੌਰਸ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ.
i b taurus and company.

ਈਟਨ, ਰਿਚਰਡ ਐਮ 22 ਦਸੰਬਰ, 2000.
eaton, richard m. december 22, 2000 .

"ਮੰਦਰ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਮੁਸਲਿਮ ਸਟੇਟਸ, ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ".
"temple desecration and indo-muslim states, part i".

ਫਰੰਟਲਾਈਨ.
frontline.

ਹਬੀਬ, ਮੁਹੰਮਦ 1965.
habib, mohammad 1965 .

ਗ਼ਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹਿਮੂਦ।
sultan mahmud of ghaznin.

ਸ ਚੰਦ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਹਨੀਫੀ, ਮਨਜੂਰ ਅਹਿਮਦ 1964.
s. chand & co. hanifi, manzoor ahmad 1964 .

ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਛੋਟਾ ਇਤਿਹਾਸ।
a short history of muslim rule in indo-pakistan.

ਆਦਰਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.
ideal library.

ਹੀਥਕੋਟ, ਟੀ.ਏ.
heathcote, t.a.

1995.
1995.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਮਿਲਟਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1600-1947.
the military in british india the development of british forces in south asia 1600-1947.

ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
manchester university press.

ਹੋਲਟ, ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਲੈਂਬਟਨ, ਐਨ ਕੇ ਐਸ ਲੂਈਸ, ਬਰਨਾਰਡ 1977.
holt, p. m. lambton, ann k. s. lewis, bernard 1977 .

ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸਲਾਮ.
the cambridge history of islam .

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

isbn 978-0-521-29138-5.
isbn 978-0-521-29138-5.

ਖਾਨ, ਇਕਤੀਦਾਰ ਆਲਮ 2007.
khan, iqtidar alam 2007 .

"ਗੰਡਾ ਚੰਦੇਲਾ".
"ganda chandella".

ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੋਸ਼.
historical dictionary of medieval india.

ਸਕਾਰਕ੍ਰੋ ਪ੍ਰੈਸ.
scarecrow press.

ਕੁਮਾਰ, ਰਾਜ 2008.
kumar, raj 2008 .

ਚਮਾਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.
history of the chamar dynasty from 6th century a.d. to 12th century a.d. .

ਕਲਪਜ਼ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ
kalpaz publications.

ਮਜੂਮਦਾਰ, ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ 2003.
majumdar, ramesh chandra 2003 .

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ.
ancient india.

ਮੋਤੀਲਾਲ ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ.
motilal banarsidass.

ਨੀਲ, ਜੇਮਜ਼ 2008.
neill, james 2008 .

ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ.
the origins and role of same-sex relations in human societies.

ਮੈਕਫੈਰਲੈਂਡ.
mcfarland.

ਕਸੇਮ, ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਯਿਕ 2009.
qassem, ahmad shayeq 2009 .

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਇਕ ਸੁਪਨਾ ਬੇਅਸਰ.
afghanistan's political stability a dream unrealised.

ਐਸ਼ਗੇਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
ashgate publishing.

ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਸੁਧਾ 3 ਸਤੰਬਰ, 2005
ramachandran, sudha sep 3, 2005 .

"ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਿਲ 'ਤੇ ਧੜਕਦੀਆਂ ਹਨ".
"asia's missiles strike at the heart".

ਏਸ਼ੀਆ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਨਲਾਈਨ.
asia times online.

ਰਿਟਰ, ਹੇਲਮਟ 2003.
ritter, hellmut 2003 .

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ.
handbook of oriental studies near and middle east.

69.
69.

ਬਰਲ.
brill.

ਸੌਂਡਰਸ, ਕੇਨੇਥ 1947.
saunders, kenneth 1947 .

ਏ ਪੇਜੈਂਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ
a pageant of india.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

ਥਾਪਰ, ਰੋਮਿਲਾ 2005.
thapar, romila 2005 .

ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ.
somanatha the many voices of a history.

ਪੈਂਗੁਇਨ ਬੁੱਕਸ ਇੰਡੀਆ.
penguin books india.

ਵਿਰਾਣੀ, ਸ਼ਫੀਕ ਐਨ. 2007.
virani, shafique n. 2007 .

ਮਿਡਲ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਇਸਮਾਈਲਿਸ ਸਰਵਾਈਵਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇਕ ਖੋਜ.
the ismailis in the middle ages a history of survival, a search for salvation.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york oxford university press.

ਯਾਗਨਿਕ, ਅਚਯਤ ਸ਼ੇਠ, ਸੁਚਿੱਤਰਾ 2005, ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਕਲਿੰਗ, ਪੇਂਗੁਇਨ ਯੂਕੇ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 8184751850 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਯੂਸੀਐਲਏ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਛੇਵਾਂ ਸੰਸਕਰਣ ਮਹਿਮੂਦ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ eਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗਜ਼ਨਵੀਡ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ eਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗਜ਼ਾਨਵਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਘੁਰਿਡਜ਼ ਬ੍ਰਿਟਾਨਿਕਾ iranਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਮੁੜ ਲਿਖਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗਜ਼ਨੀ copyਨਲਾਈਨ ਕਾਪੀ ਦਾ ਮਹਿਮੂਦ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 11 ਅਕਤੂਬਰ 2007 ਈਲੀਅਟ, ਸਰ ਐਚ ਐਮ, ਡਾਓਸਨ, ਜੌਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ.
yagnik, achyut sheth, suchitra 2005 , shaping of modern gujarat, penguin uk, isbn 8184751850 external links ucla website mahmud of ghazna columbia encyclopedia sixth edition mahmud britannica online edition ghaznavid dynasty britannica online edition ghaznavids and ghurids britannica online edition mahmud ghazni history of iran ghaznevid dynasty rewriting history and mahmud of ghazni online copy last accessed 11 october 2007 elliot, sir h. m., edited by dowson, john.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ.
the history of india, as told by its own historians.

ਮੁਹੰਮਦ ਪੀਰੀਅਡ ਤਾਰਿਕ ਯਾਮਿਨੀ, ਜਾਂ ਅਬੂ ਨਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ ਜੱਬਰੂ-ਐਲ 'ਉਤਬੀ ਦਾ ਕਿਤਾਬੂ-ਐਲ ਯਾਮੀ.
the muhammadan period tarikh yamini, or kitabu-l yami of abu nasr muhammad ibn muhammad al jabbaru-l 'utbi.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, "ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ" ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਪੱਸਵੀ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
in hinduism, a sanskrit , "holy man" is a religious ascetic or holy person.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ.
although the vast majority of are , not all are .

ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ.
the is solely dedicated to achieving liberation , the fourth and final stage of life , through meditation and contemplation of brahman.

ਅਕਸਰ ਕੇਸਰ-ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ.
often wear saffron-coloured clothing, symbolising their renunciation .

ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੈ ਸ਼ਬਦ ਦਾ formਰਤ ਰੂਪ ਹੈ.
this way of life is open to women the female form of the word is .

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ" ਅਤੇ "ਚੰਗੀ womanਰਤ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ.
etymology the sanskrit terms "good man" and "good woman" refer to renouncers who have chosen to live lives apart from or on the edges of society to focus on their own spiritual practices.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਿਸੇ ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ", "ਸਿੱਧਾ ਕਰੋ", ਜਾਂ "ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ".
the words come from the root , which means "reach one's goal", "make straight", or "gain power over".

ਇਹੀ ਜੜ੍ਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ".
the same root is used in the word , which means "spiritual practice".

ਸਾਧੂ ਰਸਮ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 4 ਤੋਂ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਧੂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sadhu rituals there are 4 to 5 million sadhus in india today and they are widely respected for their holiness.

ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਅਭਿਆਸ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
it is also thought that the austere practices of the sadhus help to burn off their karma and that of the community at large.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
thus seen as benefiting society, sadhus are supported by donations from many people.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, reverence of sadhus is by no means universal in india.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ.
historically and contemporarily, sadhus have often been viewed with a certain degree of suspicion, particularly amongst the urban populations of india.

ਅੱਜ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
today, especially in popular pilgrimage cities, posing as a sadhu can be a means of acquiring income for non-devout beggars.

ਇਥੇ ਨੰਗੇ ਦਿਗਾਂਬੜਾ, ਜਾਂ "ਅਸਮਾਨ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ" ਸਾਧੂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਖੌਫਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are naked digambara, or "sky-clad" sadhus who wear their hair in thick dreadlocks called jata.

ਅਘੋਰੀ ਸਾਧੂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਕਬਰਸਤਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
aghori sadhus may claim to keep company with ghosts and live in cemeteries as part of their holy path.

ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਧੂ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਉਹ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
indian culture tends to emphasise an infinite number of paths to god, such that sadhus, and the varieties of tradition they continue, have their place.

ਸਾਧੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਰਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਭੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
a popular characteristic of sadhu ritualism is their utilisation of cannabis known as charas as a form of sacrament in line with their worship of shiva who was believed to have an adoration or affinity for the leaves of the plant.

ਪੌਦਾ ਮਹਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the plant is widely used during the celebration of maha shivaratri.

ਸਾਧੂ ਸੰਪਰਦਾ ਸਾਧੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
sadhu sects sadhus engage in a wide variety of religious practices.

ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ, ਜਪਣ ਜਾਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some practice extreme asceticism while others focus on praying, chanting or meditating.

ਸਾਧੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਦੋ ਮੁੱ primaryਲੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਵੰਡ ਹਨ ਸ਼ਾਈਵਾ ਸਾਧੂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸਾਧੂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are two primary sectarian divisions within the sadhu community shaiva sadhus, ascetics devoted to shiva, and vaishnava sadhus, renouncers devoted to vishnu and or his incarnations, which include rama and krishna.

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਧੂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਰਪਤ ਹਨ।
less numerous are shakta sadhus, who are devoted to shakti.

ਇਹਨਾਂ ਸਧਾਰਣ ਵਿਭਾਜਣਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਹਨ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਸੰਪ੍ਰਦਾਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
within these general divisions are numerous sects and subsects, reflecting different lineages and philosophical schools and traditions often referred to as "sampradayas" .

ਦਸ਼ਾਨਾਮੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਪੰਥ ਦੇ ਸਮਾਰਟਵਾਦੀ ਸਾਧੂ ਹਨ ਜੋ ਦਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਾਮ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਤੇ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the dashanami sampradaya are smartists sadhus in the sect take one of the ten names as an appellation upon initiation.

ਇਹ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਅਦੀ ਸ਼ੰਕਰਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਬਣਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the sect is said to have been formed by the philosopher and renunciant adi shankara, believed to have lived in the 8th century ce, though the full history of the sect's formation is not clear.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾਗਾ, ਨੰਗੇ ਸਾਧੂ ਹਨ ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗੱਠਾਂ ਅਤੇ ਬਰਛੀਆਂ।
among them are the naga, naked sadhu known for carrying weapons like tridents, swords, canes, and spears.

ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੁਕਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਈ ਸੈਨਿਕ ਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
said to have once functioned as an armed order to protect hindus from the mughal rulers, they were involved in a number of military defence campaigns.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਭਾਗ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
generally in the ambit of non-violence at present, some sections are known to practice wrestling and martial arts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਛਾਵਣੀ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕੈਂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
their retreats are still called chhaavni or armed camps, and mock duels are still sometimes held between them.

ਜਦੋਂ ਸਾਧ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਵੇਲੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਉਹਨਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਸ਼ਮੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਵਿਚ ਡਾਂਡੀ, ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸਮੂਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਾਤੀ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ.
while sadhus ostensibly leave behind traditional caste at initiation, the caste backgrounds of initiates does influence the sects into which they are admitted certain ascetic groups, such as the dandis within the dashnami sampradaya, are composed only of men of brahmin birth, while other groups admit people from a wide variety of caste backgrounds.

sadਰਤ ਸਾਧੂ ਸਾਧਵੀਆਂ ਕਈ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
female sadhus sadhvis exist in many sects.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ thatਰਤਾਂ ਜੋ ਤਿਆਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਾਧਵੀਆਂ ਅਕਸਰ ਸੰਨਿਆਸਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀਆਂ ਹਨ.
in many cases, the women that take to the life of renunciation are widows, and these types of sadhvis often live secluded lives in ascetic compounds.

ਸਾਧਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਜਾਂ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਨਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sadhvis are sometimes regarded by some as manifestations or forms of the goddess, or devi, and are honoured as such.

ਇਥੇ ਕਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਸਾਧਵੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ. ਜੀ., ਅਨੰਦਮਯੀ ਮਾਂ, ਸਰਦਾ ਦੇਵੀ, ਮਾਤਾ ਅਮ੍ਰਿਤੰਦਨੰਦਮਯੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਮਯੀ.
there have been a number of charismatic sadhvis that have risen to fame as religious teachers in contemporary .g., anandamayi ma, sarada devi, mata amritanandamayi, and karunamayi.

ਸਾਧੂ ਬਣਨਾ ਸਾਧੂ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਸਾਧੂ ਇਕ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਅਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਮੰਤਰ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧੁਨੀ ਜਾਂ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਜੋ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਅਰੰਭ ਦੁਆਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
becoming a sadhu the processes and rituals of becoming a sadhu vary with sect in almost all sects, a sadhu is initiated by a guru, who bestows upon the initiate a new name, as well as a mantra, or sacred sound or phrase , which is generally known only to the sadhu and the guru and may be repeated by the initiate as part of meditative practice.

ਸਾਧੂ ਬਣਨਾ ਇਕ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
becoming a sadhu is a path followed by millions.

ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਇਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਈ ਇਹ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it is supposed to be the fourth phase in a hindu's life, after studies, being a father and a pilgrim, but for most it is not a practical option.

ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਬਣਨ ਲਈ ਵੈਰਾਗਯ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
for a person to become sadhu needs vairagya.

ਵੈਰਾਗਿਆ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ.
vairagya means desire to achieve something by leaving the world cutting familial, societal and earthly attachments .

ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਧੂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
a person who wants to become sadhu must first seek a guru.

ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਗੁਰੂਸੇਵਾ 'ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੇਵਾ।
there, he or she must perform 'guruseva' which means service.

ਗੁਰੂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਾਧੂ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੀਸਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
the guru decides whether the person is eligible to take sannyasa by observing the sisya the person who wants to become a sadhu or sanyasi .

ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਯੋਗ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਉਪਦੇਸ ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
if the person is eligible, guru upadesa which means teachings is done.

ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਸਾਧੂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
only then, the person transforms into sanyasi or sadhu.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ.
there are different types of sanyasis in india who follow different sampradya.

ਪਰ, ਸਾਰੇ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਮੋਕਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਟੀਚਾ ਹੈ.
but, all sadhus have a common goal attaining moksha liberation .

ਸਾਧੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ.
living as a sadhu is a difficult lifestyle.

ਸਾਧੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਰੇ ਹੋਏ.
sadhus are considered to be dead unto themselves, and legally dead to the country of india.

ਇਕ ਰਸਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਇਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ, ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਜਰਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤਕ ਮਾਮੂਲੀ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ.
as a ritual, they may be required to attend their own funeral before following a guru for many years, serving him by doing menial tasks until acquiring the necessary experience to leave his leadership.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਿਆਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਧੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਰ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਉਹ ਆਦਮੀ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਲ੍ਹੜਵੇਂ ਜਾਂ 20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ.
while the life of renunciation is described as the fourth stage of life in the classical sanskrit literature of the hindu tradition, and the members of certain those dominated by initiates of brahman typically lived as householders and raised families before becoming sadhus, many sects are composed of men that have renounced early in life, often in their late teens or early 20s.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੋ ਸਾਧੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ - ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਰਜ਼ੇ ਸਾਧੂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
in a few cases, those who choose the sadhu life are fleeing from family or financial situations which they have found to be untenable, if there is some worldly debt that remains to be repaid, would-be renunciates are encouraged by their gurus to pay off those debts before they become sadhus.

1970 ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਪੱਛਮੀ ਨਾਗਾ ਸਾਧੂ, ਬਾਬਾ ਰਾਮਪੁਰੀ ਬਣਿਆ।
in 1970 the first westerner became a naga sadhu, baba rampuri.

ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਸਾਧੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ.
lifestyle the ruggedness of the sadhu life deters many from following the sadhu path.

ਠੰ mountainsੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਆਮ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
such practices as the obligatory early morning bath in the cold mountains require a detachment from common luxuries.

ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਧੂ ਧੁੰਨੀ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
after the bath, sadhus gather around the dhuni, or holy fireplace, and begin with their prayers and meditation for the day.

ਕੁਝ ਸਾਧੂ ਸਥਾਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੂੰ ਇਲਾਜ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭੈੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬਰਕਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some sadhus dispense cures to the local community, remove evil eyes or bless a marriage.

ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ hinduਸਤਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇਕ ਤੁਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰ ਹਨ.
they are a walking reminder to the average hindu of divinity.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ' ਤੇ ਮੁਫਤ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
they are generally allowed free passage on the trains and are a close-knit organisation.

ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ, ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਗੰਗਾ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕ ਥਾਂ' ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kumbh mela, a mass-gathering of sadhus from all parts of india, takes place every three years at one of four points along sacred rivers in india, including the holy river ganges.

2007 ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
in 2007 it was held in nasik, maharashtra.

ਪੀਟਰ ਓਵੇਨ-ਜੋਨਸ ਨੇ ਇਸ ਈਵੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਉਥੇ “ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਪਿਲਗ੍ਰੀਮ” ਦਾ ਇਕ ਕਿੱਸਾ ਫਿਲਮਾਇਆ ਸੀ।
peter owen-jones filmed one episode of "extreme pilgrim" there during this event.

ਇਹ 2010 ਵਿਚ ਫਿਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ.
it took place again in haridwar in 2010.

ਸਾਰੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
sadhus of all sects join in this reunion.

ਲੱਖਾਂ ਗੈਰ-ਸਾਧੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਧਾਰਮਿਕ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿਖੇ 14 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
millions of non-sadhu pilgrims also attend the festivals, and the kumbh mela is the largest gathering of human beings for a single religious purpose on the planet the most recent kumbh mela started on 14 january 2013, at allahabad.

ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ, ਸਾਧੂ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ" ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, "ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਗੀ ਸੁਆਹ-ਭਰੀ ਹੋਈ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਚੀਰ' ਤੇ ਚੁੱਭੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮਿਰਚਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ."
at the festival, sadhus are the "biggest crowd pullers", where many of them, "completely naked with ash-smeared bodies, sprint into the chilly waters for a dip at the crack of dawn".

ਸਮਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
the lives of sadhus in contemporary india vary tremendously.

ਸਾਧੂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਝੌਪੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
sadhus live in ashrams and temples in the midst of major urban centres, in huts on the edges of villages, in caves in the remote mountains.

ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੋਂ, ਦੂਸਰੇ ਜਗ੍ਹਾ.
others live lives of perpetual pilgrimage, moving without ceasing from one town, one holy place, to another.

ਕੁਝ ਗੁਰੂ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕੁਝ ਸੰਨਿਆਸੀ ਇਕੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵੱਡੇ, ਫਿਰਕੂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
some gurus live with one or two disciples some ascetics are solitary, while others live in large, communal institutions.

ਕੁਝ ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜਾਂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for some sadhus the brotherhood or sisterhood of ascetics is very important.

ਰੂਹਾਨੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਧੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੌਦਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the rigour of the spiritual practices in which contemporary sadhus engage also varies a great deal.

ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਨਾਟਕੀ, ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਇਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਇਕ ਦਰਜਨ ਸਾਧੂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ, ਭਗਤੀ ਪੂਜਾ, ਹਠ ਯੋਗ, ਵਰਤ, ਆਦਿ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
apart from the very few that engage in the most dramatic, striking example, standing on one leg for years on end or remaining silent for a dozen sadhus engage in some form of religious practice devotional worship, hatha yoga, fasting, etc.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ, ਭੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for many sadhus, consumption of certain forms of cannabis is accorded a religious significance.

ਸਾਧੂ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ.
sadhus occupy a unique and important place in hindu society, particularly in villages and small towns more closely tied to tradition.

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਝਗੜੇ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in addition to bestowing religious instruction and blessings to lay people, sadhus are often called upon to adjudicate disputes between individuals or to intervene in conflicts within families.

ਸਾਧੂ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ, ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਜੀਵਣ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ, ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿਚ, ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਨ.
sadhus are also living embodiments of the divine, images of what human life, in the hindu view, is truly about religious illumination and liberation from the cycle of birth and death.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਮਦਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਸਾਧੂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹਨ.
though some ascetic sects possess properties that generate revenue to sustain members, most sadhus rely on the donations of lay people poverty and hunger are ever-present realities for many sadhus.

ਸਾਧੂ ਅਘੋਰੀ ਗੌਡਮੈਨ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਣ ਸ਼ੁੱਧ-ਭਾਸ਼ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਧੂ ਮੈਨੂਅਲ ਨੋਵਾਆ ਦੁਆਰਾ "ਆਖਰੀ ਮੁਕਤ ਆਦਮੀਆਂ" ਤੋਂ ਕੱractੇ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿview ਦਾ ਇੰਟਰਵਿview "ਗੰਗਾ ਮਾਂ ਏ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ" ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆਸ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ, ਪੇਪ ਓਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੇਲਿੱਟਾ ਤਾਚਾਈਕੋਵਸਕੀ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
sadhu see also aghori godman india , a colloquial term used in india, often in a derogatory fashion nath shramana shadhu-bhasha references further reading external links sadhus from india extract from "last free men" by manuel novoa interview of a sadhu living inside a cave in the himalayas episode from "ganga ma a pilgrimage to the source" by pepe ozan and melitta tchaicovsky akal ustat is the name given to the second bani in the second holy scriptures of the sikhs called the dasam granth.

ਇਹ ਪਾਠ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਦੇ 2326 ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਪੰਨਾ 33 33 ਤੋਂ ਪੰਨਾ page 94 ਤੱਕ ਹੈ।
this text spans from page 33 to page 94 of the 2326 pages of this holy book of the sikhs.

ਇਹ 271 ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹੈ.
it is composed of 271 verses, and is largely devotional in nature.

ਸ਼ਬਦ "ਅਕਾਲ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਕਾਲ ਰਹਿਣਾ" ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'ਸਟੂਤੀ' ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਉਸਤਤਿ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪ੍ਰਸੰਸਾ".
the word "akal" mean the "timeless primal being" and the word "ustat" from the sanskrit word 'stuti' means "praise".

ਇਸ ਲਈ ਇਕੱਠੇ, ਸ਼ਬਦ "ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਕਾਲ ਰਹਿਤ ਦੀ ਉਸਤਤਿ".
so together, the words "akal ustat" mean "the praise of the timeless one".

ਇਸ ਵਿਚ, ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ manyੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ waysੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕ ਅਵਿਵਸਥਾ, ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਘੱਟ ਹੈ.
in it, guru gobind singh, the tenth sikh guru writes that god is worshipped by various peoples in many different ways, and with varying names and methods he is an inconceivable entity, external and attire-less.

ਉਹ ਲਗਾਵ, ਰੰਗ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ.
he is without attachment, colour, form and mark.

ਉਹ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
he distinct from all others of various colours and signs.

ਉਹ ਮੁ beingਲਾ ਜੀਵ, ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ.
he is the primal being, unique and changeless.

3 ਉਹ ਰੰਗ, ਨਿਸ਼ਾਨ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ.
3 he is without colour, mark, caste and lineage.

ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਿੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ.
he is the without enemy, friend, father and mother.

ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
he is far away from all and closest to all.

ਉਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ.
his dwelling is within water, on earth and in heavens.

ure ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਗੈਰ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉੱਚਿਤਵਾਦ ਲਈ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
4 the scripture is notable for its unalloyed disavowal of the caste system, and of cultural elitism in general.

ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ, ਖੇਤਰ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਰੰਗ ਜਾਂ ਨਸਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ.
at various points in this composition, guru singh speaks out against the belief that some people are superior to others, by virtue of belonging to a particular religion, region, history, culture, colour or creed.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਹਨ" ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਫਿਰ ਕੋਈ ਸ਼ੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਸੁੰਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਤੇ ਇਕੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ .
instead, he clearly and firmly states that "all human beings are equal " someone is hindu and someone a muslim, then someone is shia, and someone a sunni, but all the human beings, as a species, are recognized as one and the same.

ਹਵਾਲੇ ਦਿ ਵੈਂਡ੍ਰਸ ਪਲੇ, ਡਾ ਜੋਧ ਸਿੰਘ।
references the wondrous play, dr. jodh singh.

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, 1986 ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ, ਮੁਨਸ਼ੀਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ ਹੇਮਕੁੰਟ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਜਪੁ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਹੈ ਸਿੱਖ.
the life and ideals of guru gobind singh by surindar singh kohli, 1986, munshiram manoharlal external links authentication, contents and scripture of the dasam granth sri dasam granth sahib ji website sri dasam granth akal ustat hemkunt jaap sahib or japu sahib is the morning prayer of the sikhs.

ਅਰਦਾਸ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
the prayer was composed by the tenth sikh master, guru gobind singh and is found at the start of the sikh scripture dasam granth.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 1734 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it is said to have been compiled by bhai mani singh around the year 1734.

ਇਹ ਬਾਣੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਅਰੰਭ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਇਕ ਸਮਾਰੋਹ।
this bani is an important sikh prayer, and is recited by the panj pyare while preparing amrit on the occasion of amrit sanchar initiation , a ceremony held to admit initiates into the khalsa.

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰੱਬ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the jaap sahib is reminiscent of japji sahib composed by guru nanak, and both praise god.

ਜਾਪ ਦੇ ਅਰਥ ਜਪ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਅਰਥ ਹਨ ਜਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਥ ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਜਪਣਾ ਹਨ.
meaning of jaap following are some accepted meanings of jaap the popular meanings of jaap is to recite, to repeat, or to chant.

ਜਾਪ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਹੈ.
jaap also means to understand.

ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਆਈਸਾ ਗਿਅਾਨ ਜਪੋ ਮਨ ਮੇਰੇ, ਹੋਵੋ ਚਕਰ ਸਚੇ ਕੇਰੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਜਪ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ।
gurbani cites aisa giaan japo man mere, hovo chakar sache kere, where jap word means to understand wisdom.

ਜਾਪ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਣਾ, ਕਾਹਲੀ ਕਰਨੀ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ".
jaap is a sanskrit word meaning "to utter in a low voice, whisper, mutter especially prayers or incantations to invoke or call upon in a low voice".

ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਜਾਪ ਅਤੇ ਗੁਣ ਗਾਉਣਾ ਹੈ.
content the jaap sahib is a recitation and praise of god.

ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵੀ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਰੱਬ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
it includes a thousand names of god, of which the predominant number are hindu gods and goddesses, while others include terms for god in islam.

ਰੂਪ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ pa 199 pa ਪਉੜੀਆਂ ਜਾਂ ਤੁਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਣੀ ਹੈ। 1-10.
form jaap sahib is made up of 199 pauris or verses and is the first bani of the dasam granth p. 1-10 .

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ “ਸ੍ਰੀ ਮੁਖਵਾਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ”, “ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਾਵਨ ਮੂੰਹ ਨਾਲ” ਹੋਈ।
the jaap sahib begins with "sri mukhwakh patshahi dasvee", "by the holy mouth of the tenth sikh guru".

ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ.
this appears to be a specific saying to authenticate the writings of guru gobind singh himself.

ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਿਸਰ ਨਾਮ ਹੈ, 'ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ'।
macauliffe says, "the hindus have a work entitled vishnu sahasar nam, 'vishnu's thousand names.'

ਜਾਪਜੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the jaapji similarly provides nearly a thousand names of the creator, but includes both hindu and muslim names for god.

ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਸ਼, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਕੱ wordsੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
language the language of jaap, is close to classical with words and compounds drawn from sanskrit, brij bhasha, arabic and urdu.

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਛੰਦਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the contents of jaap sahib, are divided into various chhands bearing the name of the related meter according to the then prevalent system of prosody in india.

ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨੌਂ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਮੁਸਲਿਮ ਨਾਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਖੁਦਾ.
among the thousand names of god there are over nine hundred hindu names, and several muslim names such as allah and khuda.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਪੁ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
japji sahib and jaap sahib the guru granth sahib starts with japji sahib, while dasam granth starts with jaap sahib also called japu sahib.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
guru nanak is credited with the former, while guru gobind singh is credited with the latter.

ਜਪੁ ਸਾਹਿਬ ਇਕ ਸਟੋਟਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
japu sahib is structured as a stotra that are commonly found in 1st millennium ce hindu literature.

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਜ-ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ 199 ਪਉੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ।
the japu sahib, unlike japji sahib, is composed predominantly in braj-hindi and sanskrit language, with a few arabic words, and with 199 stanzas is longer than japji sahib.

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ, ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਾਂਗ, ਰੱਬ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਹੈ ਜੋ ਅਟੱਲ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਣਜੰਮੀਆਂ, ਅੰਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ 950 ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ 900 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕ ਅਸੀਮ ਸਦੀਵੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ.
the jaap sahib is, like japji sahib, a praise of god as the unchanging, loving, unborn, ultimate power and includes within it 950 names of god, starting with brahma, shiva, vishnu and moving on to over 900 names and avatars of gods and goddesses found in hindu traditions, with the assertion that these are all manifestations of the one, the limitless eternal creator.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਹਿਸ੍ਰਨਾਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਸਹਿਸ੍ਰਨਾਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is similar to sahasranama texts of india, and for this reason this part is also called as akal sahasranama.

ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਖੁਦਾ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਵਰਗੇ ਰੱਬ ਲਈ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the text includes arabic words for god such as khuda and allah.

ਜਪੁ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਰਗੜਾ, ਰਚਨਾ ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the japu sahib includes a mention of god as wielder of weapons, consistent with the martial spirit of dasam granth.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਸਿੰਘ, ਸੰਤੋਖ 1990 ਨੂੰ ਡਾ.
references further reading singh, dr. santokh 1990 .

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਨਿਤਨੇਮ ਬਾਣੀਆਂ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਪੀਕਿੰਗ ਸਿੱਖ ਯੂਥਜ਼ ਲਈ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ.
english transliteration and interpretation of nitnaym baanees, sikh prayers for english speaking sikh youth.

ਸਿੱਖ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ।
sikh resource centre.

isbn 1-895471-08-7.
isbn 1-895471-08-7.

ਵਿਲੀਅਮ ਓਵਨ ਕੌਲ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਂਭੀ 1995.
william owen cole, piara singh sambhi 1995 .

ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ.
the sikhs their religious beliefs and practises.

ਸੁਸੇਕਸ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੈਸ.
sussex academic press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-89872323-13-3.
isbn 1-898723-13-3.

ਨੇਕੀ, ਜਸਵੰਤ 2008.
neki, jaswant 2008 .

ਬ੍ਰਹਮ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ - ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਧਿਐਨ.
basking in the divine presence - a study of jap sahib.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼।
amritsar singh brothers.

ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਬ 2003.
singh, sahib 2003 .

ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਸਟੀਕ.
jaap sahib steek.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼।
amritsar singh brothers.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਗੋਬਿੰਦ ਸਦਨ ਦੁਆਰਾ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ. ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ jaਨਲਾਈਨ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਸਿੱਖ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਆਡੀਓ ਲਿੰਕਸ ਆਡੀਓ www.sikhnet.com ਤੋਂ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਐਪੀਸੋਡ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
external links jaap sahib english translation by gobind sadan pdf read jaap sahib online jaap sahib in gurmukhi, english and its transliteration by sikh research and education center audio links audio from www.sikhnet.com daily episodes of jaap sahib recording jaap sahib shaheed bhagat singh nagar district formerly nawanshahr district is one of the districts in doaba region of the state of punjab in north-west republic of india.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਉਪ-ਵਿਭਾਗ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਬੰਗਾ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ
it consists of three sub -divisions nawanshahr, banga and balachaur.

ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਬਲਾਚੌਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾ ਹਨ।
there are three legislative seats in the district, nawanshahr, balachaur and banga.

ਉਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
they fall under the anandpur sahib lok sabha constituency.

2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 22 ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
as of 2011 it is the third least populous district of punjab out of 22 , after barnala and fatehgarh sahib.

ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 7 ਨਵੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ 16 ਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੀ।
history shaheed bhagat singh nagar district was carved out of hoshiarpur and jalandhar districts of punjab on 7 november 1995, as the sixteenth district of punjab state named from the headquarters town of nawanshahr.

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਤੋਨੁਜ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਾਹੋਂ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਹੋਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ।
nawanshahr was founded by the migrants from rahon near the sutluj river as rahon was in danger of being flooded.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਰੱਖਿਆ।
they named it nawanshahar new city .

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਘੋੜੇਵਾਹਾ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਾ ਅਕਬਰ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ।
nawanshahr has been the stronghold of the ghorewaha rajputs allied to king akbar via kinship ties.

ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮੱਲ ਮਿਸਰ ਗੌਤਮ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੌਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
dewan banna mal misr gautam was born in gautam brahmin family of nawanshahr.

ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮੱਲ highਧ ਵਿਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਨ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਸਨ।
dewan banna mal was manager with full sovereign powers of his highness maharaja sir randhir singh bahadur of kapurthala's estates in oudh and served as chief minister of kapurthala state.

ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮੱਲ ਨੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਦਫਤਰ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ ਸ਼ਿਵਾਲਾ ਬੰਨਾ ਮੱਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ।
dewan banna mal built the beautiful temple shivala banna mal near municipal committee office, nawanshahr.

ਇਹ 1862 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੈਦਾਨ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ structureਾਂਚਾ ਹਵੇਲੀ ਬੰਨਾ ਮਾਲ ਦੀ ਹਵੇਲੀ.
it was built in the year 1862 and tall and huge structure haveli banna mal di haveli in vaidan mohalla in nawanshahr.

ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮੱਲ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀਵਾਨ ਅਚਰੂ ਮਾਲ ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਸੁੰਦਰੀ ਮੱਲ ਗੌਤਮ ਦੋਵੇਂ ਕਪੂਰਥਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
dewan banna mal's sons dewan acchru mal gautam and dewan sundri mal gautam both revenue minister of kapurthala state has built brahmkund mandir at backside of shalimar bagh in kapurthala.

ਤਹਿਸੀਲ ਫਗਵਾੜਾ ਵਿਚ ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮੱਲ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ​​ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਰਿਆ ਬਿਆਸ "ਬਾਨਾ ਮੱਲ ਵਾਲਾ" ਦੇ ਕੰ onੇ 'ਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਮੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
there is a village in mand area of kapurthala on the bank of river beas "bana mal wala" after dewan banna mal gautam's name and brahampur villages in tehsil phagwara which was accorded as jagir by maharaja sir randhar singh bahadur.

ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮੱਲ ਦੇ antsਲਾਦ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਜੋ ਅੱਜ ਕਪੂਰਥਲਾ, ਫਗਵਾੜਾ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਹਨ।
dewan banna mal's descendants are prominent citizens today settled in kapurthala, phagwara, dehradun and delhi.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the scheduled caste population is more than 40%, one of the highest percentage in india.

ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਸ.ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਖਤ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਸ.ਹਰਚਰਨ ਬਰਾੜ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ 1995 ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ।
nawanshahr became the district in 1995 during s.harcharan brar govt., with the strong efforts of the late s.dilbag singh, former cabinet minister and the then mla of nawanshahr.

ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਹਨ.
people of this district are economically sound.

ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ ਹਨ।
large numbers of families from the district have settled abroad.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
consequently, huge remittance is being received back in india which contributes to the district's economic development and prosperity.

ਦੁਆਬਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ।
the prosperity of doaba area can be appreciated by the fact that price of land here is high, and far more than most of the districts in the state except ludhiana, and chandigarh.

ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
nawanshahr is rising due to the currency coming from nri punjabi people who have settled abroad.

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲ ਇਕ ਰੇਲ ਪਟੜੀ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਲੰਧਰ, ਰਾਹੋਂ ਅਤੇ ਜੈਜੋਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
nawanshahr also has a rail track connecting it with jalandhar, rahon and jaijon.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
this region has abundant health facilities.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਲੀਨਿਕ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਵੀਨਤਮ ਡਾਕਟਰੀ ਉਪਕਰਣ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
private clinics and nursing homes not only surprise with their numbers but also some of them claim to have the latest medical equipment.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੱ primaryਲੇ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ.
there is an adequate number of government hospitals, dispensaries and primary health centers in this area.

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ 64 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਾਕਟਰੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ.
the hospitals in nawanshahr have capacity of 64 beds and are equipped with latest medical tools.

ਬੰਗਾ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿਚ 30 ਬਿਸਤਰੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
banga and balachaur hospitals are having capacity of 30 beds each.

ਮੁਕੰਦਪੁਰ, ਉੜਾਪੜ, ਸੁਜੋਂ, ਸਰੋਆ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
also mukandpur, urapar, sujjon, saroya and muzzaffarpur are providing all kinds of health services.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
even for every village of the district, health services are available.

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਹੋਂ, ਸਰੋਆ ਅਤੇ ਬਲਾਚੌਰ ਵਿੱਚ ਵੈਟਰਨਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
veterinary hospitals are available in nawanshahr, rahon, saroya and balachaur.

ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ 27 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
on 27 september 2008 at khatkar kalan, 8 km from nawanshahr, the punjab government announced that a district in the state would be named after freedom fighter bhagat singh.

ਇਹ ਐਲਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ 101 ਵੀਂ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the announcement was made by punjab chief minister parkash singh badal to mark bhagat singh's 101st birth anniversary and nawanshahr district was renamed as shaheed bhagat singh nagar.

ਭੂਗੋਲ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 31 ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography nawanshahr district is located at 31.

76. ਵਰਗ ਮੀ.
76. sq mi .

2001-101 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 4.58% ਸੀ।
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 4.58%.

ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 4 44 maਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .3 80..3% ਹੈ।
shaheed bhagat singh nagar has a sex ratio of 954 females for every 1000 males, and a literacy rate of 80.3%.

ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਸਨੀਕ ਦੀਵਾਨ ਬੰਨਾ ਮਲ ਗੌਤਮ ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜੈਜ਼ੀ ਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਬੀ.ਆਰ.
religion notable residents dewan banna mal gautam chief minister of kapurthala estate choudhry rahmat ali muslim nationalist jazzy b punjabi singer b.r.

ਚੋਪੜਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਮਦਨ ਪੁਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਾਹੂਰ ਖਯਾਮ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਦਵਿੰਦਰਾ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਅਤੇ ਦਵਿੰਦਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤ ਮਿਲਾਨ ਪੈਲੇਸ ਸੁਖਸ਼ਿੰਦਰ ਸ਼ਿੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹਨ। ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿੱਕੀਮਪੀਆ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਇਕ ਸੈਨਿਕ ਸਥਾਪਤੀ, ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ architectਾਂਚੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ।
chopra film director and producer yash chopra film director and producer amrish puri indian actor madan puri indian actor mohammed zahur khayyam indian music director devinder pal singh saini devindera food products & devindera's preet millan palace sukhshinder shinda punjabi singer, music director and producer references external links the official website of the district nawanshahr portal about nawanshahr district wikimapia the multan fort, a military installation, was a landmark of indian defence and architecture.

ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਲ ਕਿਲ੍ਹਾ 800 ਅਤੇ 1000 ਬੀਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ
according to some estimates the original fort was built between 800 and 1000 b.c.

ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was built near the city of multan, in punjab province, on a hillock separated from the city by the ravi river.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਸਮੇਂ destroyedਾਹਿਆ ਸੀ।
the fort was destroyed by british forces during the british occupation of india.

ਕਿਲਾ ਬਚਾਅ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ effectivenessਾਂਚੇ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ.
the fort was notable for both its effectiveness as a defence installation and for its architecture.

ਸਮਕਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 40 ਤੋਂ 70 ਫੁੱਟ 21 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ 6,800 ਫੁੱਟ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ.
contemporary reports put the walls of the fort at 40 to 70 feet 21 m high and 6,800 feet 2 km in circumference.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 46 ਗੜ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਡੀ, ਸਿੱਕੀ, ਹਰਾਰੀ ਅਤੇ ਖਿਜ਼ਰੀ ਗੇਟਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਲਈ ਦੋ ਫਲਵਰਿੰਗ ਟਾਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the fort's 46 bastions included two flanking towers at each of the four gates the de, sikki, hareri and khizri gates .

25 ਫੁੱਟ 7.6 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ 12 ਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਅਤੇ 18 ਫੁੱਟ 5.5 ਮੀਟਰ ਗਲੇਸਿਸ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ.
a ditch 25 feet 7.6 m deep and 40 feet 12 m wide and an 18-foot 5.5 m glacis protected the fort from intruders.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਬੁਰਜ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ 30 ਬੁਰਜ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ, ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਇਕ ਖਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
within the fort stood a citadel flanked by 30 towers, enclosing mosques, a hindu temple and a khan's palace.

1818 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ ਇਸ ਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
the citadel was severely damaged by the battering it got from the guns of maharaja ranjit singh in 1818.

ਇਹ ਕਿਲ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਟੋਚਗੜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਟੋਚ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the fort was originally known as katochgarh and is attributed to have been built by the katoch dynasty.

ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਪੁਰੀ ਮੰਦਿਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਪੁਰੀ ਮੰਦਰ, ਮੁਲਤਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਹ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਉਭਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਰਤ ਹਕ ਜ਼ਕਰੀਆ ਦੀ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
prahladpuri temple prahladpuri temple, multan is located it is located on top of a raised platform inside the fort of multan, adjacent to tomb of hazrat haq zakariya.

ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਕ ਮੰਦਰ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
the prahladapuri temple like the sun temple of multan had been destroyed after muslim conquest of multan, suffered several material losses and was reduced to a nondescript shrine by the 19th century.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਨੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਹੈ.
a mosque has subsequently built adjacent to temple.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਹਲਾਦਪੁਰੀ ਦਾ ਅਸਲ ਮੰਦਿਰ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਥੰਮ ਤੋਂ ਉਭਰੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅਵਤਾਰ, ਨਰਸਿੰਘ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮੁਲਤਾਨ ਕਸ਼ੱਯ-ਪਾਤਪੁਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੀਰਨਿਆਕਸ਼ੀਪੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the original temple of prahladpuri is said to have been built by prahlad, son of hiranyakashipu, the king of multan kashya-papura in honor of narsing avatar, an incarnation of hindu god vishnu, who emerged from the pillar to save prahlada.

ਫਾਟਕ ਹੋਰ ਚਾਰ ਫਾਟਕ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕੋਹਨਾ ਕਿਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਿਤ ਬਚੇ ਹਨ। ਕਾਸਿਮ ਗੇਟਖਿਜਰੀ ਗੇਟਸਿਖੀ ਗੇਟਹਾਰੇਰੀ ਗੇਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੁਲਤਾਨ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਡਾਨ ਅਖਬਾਰਾਂ, 2004 ਉੱਤੇ ਟੀ.ਐੱਮ.ਏ. ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਤਾਰ, ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੋਟਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਲਤਾਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਲਤਾਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰਥ ਰਤਨ ਸ਼ੀਰੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ 24 ਸਤੰਬਰ 1924 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2004, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ.
gates there were four other gates which belong to kohna fort of multan, out of which only first survives.qasim gatekhizri gatesikhi gatehareri gate see also list of unesco world heritage sites in pakistan list of forts in pakistan list of museums in pakistan references external links multan tma-archaeology row over multan heritage dawn newspapers, 2004 multan fort short history multan fort multan information panth rattan shiri gurcharan singh tohra 24 september 1924 1 april 2004 was a president of shiromani gurdwara parbandhak committee sgpc , a sikh body in charge of controlling gurdwara sikh places of worship .

1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2004 ਨੂੰ of 79 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
he died of a heart attack in new delhi on 1 april 2004 at the age of 79.

ਉਹ 27 ਸਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
he remained the head of the sgpc for a record 27 years, and was one of the most influential and controversial sikh leaders of the 20th century.

ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ.ਪੀ.ਜੇ.
indian president a.p.j.

ਅਬਦੁੱਲ ਕਲਾਮ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨੇਤਾ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
abdul kalam described the sikh leader as a "prominent political and social leader who was well known for his work during his many years in public life".

ਸੋਬਰਿਕਟਸ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਝਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ.
sobriquets during his lifetime and after his death, gurcharan singh tohra was addressed by many sobriquets.

ਇਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਪੋਪ, ਪਰਲ ਦਾ ਪੰਥ, ਕਿੰਗਮੇਕਰ, ਪੋਪ, ਮਸੀਹਾ, ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ, ਸੰਕਲਪਵਾਦੀ, ਸਦਾ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਲੀ ਫੌਕਸ, ਵਿਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ, ਅਤੇ ਮੈਕਿਆਵੇਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
it included pope of the sikhs, pearl of the panth, kingmaker, pope, messiah, reformist, conformist, forever-dissenter, wily fox, wily politician, and machiavelli.

ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ.
followers often addressed him as pardhanji president or jathedar.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਤੰਬਰ 1924 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲੇ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਟੌਹੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜੰਮੇ, ਇਸਨੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਮੁੱ earlyਲੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕ ਸਰਗਰਮ ਅਕਾਲੀ ਵਰਕਰ ਸੀ।
punjab politics born at tohra village of patiala district in punjab in september 1924, he had an early interest in religion and was an active akali worker even before the partition of india.

ਉਹ 1947 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਇਕਾਈ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ।
he became general secretary of the patiala unit of the shiromani akali dal in 1947.

ਟੌਹੜਾ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ, ਨੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਮਿ communਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੀਪੀਆਈ-ਐਮ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਇਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
tohra, a graduate in punjabi from lahore university, worked at the grass root level for the next two decades and came into contact with communists, including cpi-m leader harkishan singh surjeet though he did not become one himself.

ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਸੰਗਤਵਾਦੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੱਸੀ ਅਤੇ ਨੱਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ.
known as a hardliner, tohra had carved out for himself the image of a non-conformist with the powers-that-be in akali politics and had taken frontline sad leaders surjit singh barnala and parkash singh badal who had headed akali dal governments in punjab in the eighties and nineties.

ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
he was known for his own brand of politics.

ਇਹ ਉਸਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਟੌਹੜਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ 1969 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਪੰਜ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਈ 1980, ਅਪ੍ਰੈਲ 1982 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ। , ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2004 ਵਿਚ.
it was his integrity and honesty that endeared him to many followers tohra was a member of lok sabha in though earlier he was elected as a member of the rajya sabha five times from punjab from 1969 to 1976 and re-elected in may 1980, april 1982, in april 1998 and in march 2004.

ਉਸ ਨੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
he played a huge role in sikh political affairs in post partition india.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
along with parkash singh badal and jagdev singh talwandi, he was regarded as the triumvirate of sikh politics in punjab.

ਦੂਸਰੇ ਦੋ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਦਾ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸੀ.
unlike the other two, his main domain was the sikh religious institution, the sgpc.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਚੋਣ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।
though he dabbled with electoral politics often, tohra made his mark in sikh religious affairs.

ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
he is credited with rebuilding the institution of the akal takhat.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1945 ਵਿੱਚ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਟੀ ਪ੍ਰਜਾ ਮੰਡਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਪੈਪਸੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1950 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
early days an agriculturalist, tohra was first jailed in 1945 during the riyasti praja mandal movement in nabha, in 1950 for formation of popular government in pepsu.

1955 ਅਤੇ 1960 ਵਿਚ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, 1973 ਵਿਚ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, 1975 ਵਿਚ, ਮੀਸਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਐਨਐਸਏ ਅਤੇ ਟਾਡਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ 1984 ਸਮੇਤ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1955 and 1960 tohra was put behind bars in connection with punjabi suba agitations, in 1973 in connection with kisan agitation in haryana, in 1975, under misa and under nsa and tada and religious matters, including dharam yudh morcha and operation blue star 1984 .

ਟੌਹੜਾ ਸੰਤ ਚਨਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1972 ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
tohra became the acting president of sgpc, which manages key sikh shrines, in 1972 after the death of sant chanan singh and was formally elected its president for the first time in november that year.

ਟੌਹੜਾ 27 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਿਨੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਤੁਕੇ ਮੁੱਖ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
tohra continued to head the sgpc, considered the mini-parliament of the sikh community, for a record 27 years before he was unceremoniously removed from the key post following a split in sad in the wake of his revolt against badal's leadership.

ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਭਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ.
tohra was arrested during the emergency and was very popular in punjab until jarnail singh bhindranwala emerged on the scene and militancy took over sikh politics.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂਸਟਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1984 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
operation bluestar gurcharan singh tohra was among the sikh leaders who were arrested from within the golden temple during operation blue star, the indian army action in 1984.

ਟੌਹੜਾ, ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।
tohra, was the president of the shiromani gurdwara parbandhak committee during the army operation.

ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the akal takhat was damaged during the army operation and it was rebuilt by kar seva led by baba santa singh.

ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਧੜੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
some factions of the sikh community believe that tohra along with other members of the then shiromani akali dal had given the nod to the central government of india to launch the attack as they felt jarnail singh bhindranwale was a threat to their political careers.

ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ-ਜਨਤਾ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
troubled times tohra's differences with then chief minister parkash singh badal contributed to the fall of the akali-janata coalition in 1980.

ਇਸ ਨਾਲ ਟੌਹੜਾ ਲਈ ਸੰਕਟ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ।
that began a period of crisis for tohra as he seemed to favour bhindranwala's ideas which did not sit well with the opposition.

ਸੰਨ 1984 ਵਿਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੌਹੜਾ ਇਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
after operation blue star in 1984, tohra became an embittered man and did not endorse the punjab accord put forward by the rajiv gandhi government to the akalis for sharing political power with harchand singh longowal.

ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ demਾਹੁਣ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਪੱਖੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
he took another controversial step some time later by having sikhs demolish the akal takht which was rebuilt after operation blue star by pro-government religious leaders.

ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the takht was rebuilt by the sikhs over several years.

ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਰਫ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਬੇਈਟ ਸ਼ੋਰ' ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
this turned him into the 'bete noire' not only of the centre but also of the then akali government in punjab headed by surjit singh barnala which had opposed the move.

ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
he was detained under the national security act but continued to be elected sgpc chairman for several years in absentia.

ਇਸ ਸਾਰੇ ਖ਼ਰਾਬ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਹਮਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਪਰ 1999 ਵਿਚ, ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ।
throughout this bleak period, tohra was supported by badal but in 1999, the two leaders, considered the best of friends, fell out after the sgpc chief pressed for badal's removal as sad chief.

ਟੌਹੜਾ-ਬਾਦਲ ਦਾ ਝਗੜਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦਾ ਝਗੜਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ “ਟਾਈਟਨਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ” ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
tohra-badal feud the feud of gurcharan singh tohra was parkash singh badal was described as "clash of titans".

ਟੌਹੜਾ-ਬਾਦਲ ਦੇ ਮਤਭੇਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਬਕਾ 1998 ਦੀਆਂ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਚਾਨਕ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇਕ-ਆਦਮੀ-ਇਕ-ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the origin of tohra-badal feud could be traced to the former's casual remarks, made in november 1998, suggesting one-man-one-post for akali dal leaders.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ: ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਅਨੁਸਾਰ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ toਣ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ।
according to historian dr harjinder singh dilgeer, the personal opponents of tohra availed this opportunity and provoked badal to expel the latter from the sgpc and the akali dal.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਾਦਲ ਨੇ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ 16 ਮਾਰਚ, 1999 ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
at this, badal had tohra removed as sgpc chief on 16 march 1999, a few days before the commencement of tercentenary celebrations of the birth of the khalsa at anandpur sahib.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱelled ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਦਲ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਰਵ ਹਿੰਦੂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ, ਹਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਕੱulੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ
tohra was then expelled from sad forcing him to form a new party sarv hind shiromani akali dal with five members of badal's cabinet, including manjit singh calcutta, mahesh inder singh grewal, harmail singh tohra, inderjit singh zira and surjit singh koli, who all resigned in protest against the expulsion.

ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 1999 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਗਿਆਨੀ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਸਥਾਈ ਸੀਟ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤੀ।
badal consolidated his grip on akal takht, the highest temporal seat of sikhism, by removing bhai ranjit singh as its top jathedar in february 1999 and installing his hand-picked giani puran singh.

ਟੌਹੜਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਲਿਆ।
tohra was also replaced by bibi jagir kaur the first woman president of the sgpc.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ 2002 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਟੌਹੜਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਟੌਹੜਾ ਦਾ ਐਸਐਸਐਚਏਡੀ ਇਕ ਵੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
adversity brought tohra and badal together again after sad was routed in the february 2002 assembly elections in punjab and tohra's sshad failed to win even a single seat.

ਬਾਦਲ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ‘ਤੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ।
badal was at the receiving end of amarinder singh-headed congress government's anti-corruption campaign as vigilance personnel searched his premises as well as those of his mp son sukhbir singh badal in punjab and outside.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਥਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝਦਿਆਂ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮੇਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਟੌਹੜਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
after this, considering the panthik interests more important the then prominent sikh leader and scholar prof. kirpal singh badungar left his seat of sgpc president for tohra.

13 ਜੂਨ 2003 ਨੂੰ, ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਬਕਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮਾਮੂਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਜ਼ਾ 'ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ।
on 13 june 2003, badal and tohra finally buried the hatchet after the latter welcomed the former's appearance before the akal takht and expressed satisfaction over the mild religious punishment ordered by the sikh clergy to the former chief minister.

ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2003 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਸੀ।
tohra was appointed as sgpc president in july 2003 after he accepted badal's pre-eminence in the sad.

ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੋ੍ਰਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਵ ਹਿੰਦੂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
new party after splitting with the shiromani akali dal led by parkash singh badal, tohra floated his own party called the all india shiromani akali dal also called the sarv hind shiromani akali dal .

ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਮੰਤਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰੀ ਮਹੇਸ਼ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ ਹਰਮਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਟੌਹੜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
five ministers of the ruling government science and technology minister mahesh inder singh grewal, higher education minister manjit singh calcutta, public works minister harmel singh and ministers of state inderjit singh zira and surjit singh kohli quit the ruling government and joined tohra.

ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਗੂ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੀ ਟੌਹੜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
veteran leader surjan singh thekedar also joined tohra.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2002 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਟੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਭਰੀ.
however, during the 2002 assembly elections, the party did not fare well.

ਕਾਂਗਰਸ ਸਾਲ 2002 ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਬਾਦਲ ਅਤੇ ਟੌਹੜਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿਚ ਸਨ।
the congress came to power in 2002 and both badal and tohra were in the opposition.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, 2003 ਵਿਚ, ਟੌਹੜਾ ਮੁੜ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
later, in 2003, tohra rejoined the shiromani akali dal.

ਪਰਿਵਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੋਗਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ 26 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ 83 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
family gurcharan singh tohra was married to joginder kaur who died at the age of 83 on 26 january 2011.

ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕੁਲਦੀਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।
tohra had adopted a daughter kuldeep kaur, who is married to harmail singh tohra.

ਹਰਮੇਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
harmail had entered politics and was a minister in the parkash singh badal led akali government.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰਮੇਲ ਨੇ ਬਾਦਲ-ਟੌਹੜਾ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
however harmail resigned during the badal-tohra feud.

ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।
tributes despite being in opposite political campus, the national leadership in india paid tributes to gurcharan singh tohra.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ, ਪਰ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ ਟੌਹੜਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ।
although the bharatiya janata party was upset at tohra's remarks comparing the then prime minister of india, atal bihari vajpayee with the indira gandhi, vajpayee paid his tributes to tohra on his death.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟੌਹੜਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਸੰਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਆਗੂ ਸੀ, “ਸਾਧਾਰਣ ਜੀਵਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੋਚ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ, ਸ੍ਰੀ ਟੌਹੜਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਨਮੋਲ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
he described tohra was a leader with deep saintly traits, "a follower of dictum of simple living and high thinking, shri tohra made invaluable contribution to the regeneration of social, political and religious life of punjab.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ, ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਸ਼ਖਸ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ”ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।
in his death, the country has lost a popular and inspiring figure," the prime minister said.

ਬਜ਼ੁਰਗ ਪੱਤਰਕਾਰ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੌਹੜਾ "ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਅਣਜਾਣ ਰਾਜਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ", ਪਰ "ਉਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੋਰਚੇ ਲਾਉਣ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਿਹਾ"।
veteran journalist khushwant singh stated that tohra "could have become the uncrowned king of the sikhs", but "his vision remained limited to launching morchas and going to jail".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਟਿਆਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਤਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦੀ "ਇਮਾਨਦਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
though politically ranged against each other, both belong to patiala then chief minister of punjab, capt amarinder singh stressed the "honest life" of gurcharan singh tohra.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ furtherਨ ਡਾ. ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਸ਼ੀਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀਆਂ, ਦਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 2000 ਪੜ੍ਹਨ।
references external links the tribune further reading dr harjinder singh dilgeer shiromani akali dal , singh brothers amritsar 2000 .

ਡਾ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ 10 ਵੋਲਯੂਮਜ਼, ਖੰਡ 8 ਅਤੇ 9, ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਬੈਲਜੀਅਮ 2012 ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ 2004 ਫਰਵਰੀ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਜੂਲੀਅਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸਾਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।
dr harjinder singh dilgeer sikh history in 10 volumes, volumes 8 and 9, the sikh university press, belgium 2012 balkar singh gurcharan singh tohra 2004 february is the second month of the year in the julian and gregorian calendars.

ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 30 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
it is the shortest month of the year as it is the only month to have a length of less than 30 days.

ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਜਾਂ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 29 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੌਥਾ 29 ਵੇਂ ਦਿਨ ਨੂੰ "ਲੀਪ ਦਿਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the month has 28 days in common years or 29 days in leap years, with the quadrennial 29th day being called the "leap day."

ਫਰਵਰੀ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
february is the third month of meteorological winter in the northern hemisphere.

ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਫਰਵਰੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹੀਨੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਬਰਾਬਰ ਉੱਤਰੀ ਗੋਧ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the southern hemisphere, february is the last month of summer the seasonal equivalent of august in the northern hemisphere, in meteorological reckoning .

ਫਰਵਰੀ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ feb-ew-err-ee ਜਾਂ feb-roo-err-ee ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
pronunciation february may be pronounced either as or feb-ew-err-ee or feb-roo-err-ee .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਰੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਈਡ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ "ਫਰਵਰੀ-ਯੂ-ਐਰੀ" ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
many people pronounce it as ew rather than roo , as if it were spelled "feb-u-ary".

ਇਹ "ਜਨਵਰੀ" ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ "-ਉਚੁਰੀ" ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ "ਫਰਵਰੀ" ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋ "ਆਰ" ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
this comes about by analogy with "january" which ends in "-uary" but not "-ruary" , as well as by a dissimilation effect whereby having two "r"s close to each other causes one to change for ease of pronunciation.

ਇਤਿਹਾਸ ਰੋਮਨ ਮਹੀਨੇ ਫਰਬੁਰੀਅਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਫੇਬਰੂਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ੁਧਕਰਣ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਦਰਮਾ ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 15 ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਫਰਬੁਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
history the roman month februarius was named after the latin term februum, which means purification, via the purification ritual februa held on february 15 full moon in the old lunar roman calendar.

ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਆਖਰੀ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਮਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨ ਅਵਧੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ.
january and february were the last two months to be added to the roman calendar, since the romans originally considered winter a monthless period.

ਉਹ ਲਗਭਗ 713 ਬੀ.ਸੀ. ਨੁਮਾ ਪੋਮਪਿਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
they were added by numa pompilius about 713 bc.

ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡੈਮਵਿਅਰਜ਼ ਸੀ. 450 ਬੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੂਸਰਾ ਮਹੀਨਾ ਬਣ ਗਿਆ.
february remained the last month of the calendar year until the time of the decemvirs c. 450 bc , when it became the second month.

ਕੁਝ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 23 ਜਾਂ 24 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਛਾਂਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ 27 ਦਿਨਾਂ ਅੰਤਰਾਲਕ ਮਹੀਨਾ, ਇੰਟਰਕਲੇਰਸ, ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ.
at certain intervals february was truncated to 23 or 24 days, and a 27-day intercalary month, intercalaris, was inserted immediately after february to realign the year with the seasons.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਅੰਬਰਬਿiumਮ ਦੀ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ ਅਣਜਾਣ, ਸੇਮੇਨਟਵੇ ਫਰਵਰੀ 2, ਫਰਬਰੂ ਫਰਵਰੀ, ਲੂਪਰਕਾਲੀਆ ਫਰਵਰੀ, ਪੈਰੇਂਟਲਿਆ ਫਰਵਰੀ, ਕੁਰੀਨਾਲੀਆ 17 ਫਰਵਰੀ, ਫੇਰੇਲੀਆ 21 ਫਰਵਰੀ, ਕੈਰੀਸਟਿਆ 22 ਫਰਵਰੀ, ਟਰਮੀਨੀਆ 23 ਫਰਵਰੀ, ਰੈਜੀਫਿਜ਼ੀਅਮ 24 ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਅਗੋਨੀਅਮ ਮਾਰਟਿਅਲ 27 ਫਰਵਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
february observances in ancient rome include amburbium precise date unknown, sementivae february 2 , februa february , lupercalia february , parentalia february , quirinalia february 17 , feralia february 21 , caristia february 22 , terminalia february 23 , regifugium february 24 , and agonium martiale february 27 .

ਇਹ ਦਿਨ ਆਧੁਨਿਕ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ.
these days do not correspond to the modern gregorian calendar.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੰਟਰਕਲੇਲਰਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਰ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 29 ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
under the reforms that instituted the julian calendar, intercalaris was abolished, leap years occurred regularly every fourth year, and in leap years february gained a 29th day.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਹੀਨਾ ਰਿਹਾ, ਭਾਵ ਕ੍ਰਮ ਹੈ ਕਿ ਮਹੀਨੇ ਜਨਵਰੀ, ਫਰਵਰੀ, ਮਾਰਚ, ..., ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
thereafter, it remained the second month of the calendar year, meaning the order that months are displayed january, february, march, ..., december within a year-at-a-glance calendar.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਅੰਨੋ ਡੋਮੀਨੀ ਨੰਬਰ 25 ਮਾਰਚ ਜਾਂ 25 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੂਸਰਾ ਮਹੀਨਾ ਫਰਵਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
even during the middle ages, when the numbered anno domini year began on march 25 or december 25, the second month was february whenever all twelve months were displayed in order.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸਾਲ ਲੀਪ ਸਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰਵਰੀ 29-ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the gregorian calendar reforms made slight changes to the system for determining which years were leap years and thus contained a 29-day february.

ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਲਮਨਾਥ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਕਾਲੇ-ਮੋਨਾਥ ਗੋਭੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਰਲਮੇਗਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹੌਰਨੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
historical names for february include the old english terms solmonath mud month and kale-monath named for cabbage as well as charlemagne's designation hornung.

ਫ਼ਿਨਲਿਸ਼ ਵਿਚ, ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਹੇਲਮਿਕਯੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ "ਮੋਤੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ" ਜਦੋਂ ਬਰਫ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੇ ਪਿਘਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੂੰਦਾਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਫਿਰ ਜੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in finnish, the month is called helmikuu, meaning "month of the pearl" when snow melts on tree branches, it forms droplets, and as these freeze again, they are like pearls of ice.

ਪੋਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਲੂਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਆਈਸ ਜਾਂ ਹਾਰਡ ਫਰੌਸਟ ਦਾ ਮਹੀਨਾ.
in polish and ukrainian, respectively, the month is called luty or , meaning the month of ice or hard frost.

ਮਕਦੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਮਹੀਨਾ ਸੈਕਕੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਕੱਟਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in macedonian the month is sechko , meaning month of cutting .

ਚੈਕ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ.
in czech, it is called , meaning month of submerging .

ਸਲੋਵੀਨ ਵਿੱਚ, ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਈਕਲਾਂ ਜਾਂ ਕੈਂਡਲਮਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ.
in slovene, february is traditionally called , related to icicles or candlemas.

ਇਹ ਨਾਮ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1775 ਤੋਂ ਨਿ c ਕਾਰਨੀਓਲਾਨ ਅਲੈਨਾਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1824 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿ al ਅਲਮਨਾਕ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਕ ਮੇਟੇਲਕੋ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ.
this name originates from , written as in the new carniolan almanac from 1775 and changed to its final form by franc metelko in his new almanac from 1824.

ਨਾਮ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵ "ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ".
the name was also spelled , meaning "the month of cutting down of trees".

1848 ਵਿਚ, ਲਿਮਬਲਜਾਨਾ ਦੀ ਸਲੋਵੀਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰੋਮਿਡਲਸਕੇ ਨੌਵਿਸੇ ਵਿਚ ਕੇਮੇਟੀਜੱਸਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਾਲਨੀਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ.
in 1848, a proposal was put forward in kmetijske in rokodelske novice by the slovene society of ljubljana to call this month talnik related to ice melting , but it did not stick.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਪਾਦਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,.
the idea was proposed by a priest, .

ਪੌਰਾਣਿਕ ਪਾਤਰ ਵੇਸਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲੋਵੇਨ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਵੇਸਨਾਰ ਸੀ.
another name of february in slovene was vesnar, after the mythological character vesna.

ਪੈਟਰਨ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 28 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵੀ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ.
patterns having only 28 days in common years, it is the only month of the year that can pass without a single full moon.

ਇਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1999 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ.
this last happened in 1999 and will next happen in 2018.

ਫਰਵਰੀ ਵੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਇਕੋ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ, ਚਾਰ ਪੂਰੇ 7 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹਫਤਾ ਹੋਵੇਗਾ.
february is also the only month of the calendar that, once every six years and twice every 11 years consecutively, either back into the past or forward into the future, will have four full 7-day weeks.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਫਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1 ਫਰਵਰੀ ਇੱਕ ਸੋਮਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 28 ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਤਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ 2010 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਤਾ 11 ਸਾਲ ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. , 1993 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 11 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1982 ਵਿਚ, 11 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1971 ਅਤੇ 6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1965 ਵਿਚ, ਅਤੇ 2021 ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ.
in countries that start their week on a monday, it occurs as part of a common year starting on friday, in which february 1st is a monday and the 28th is a sunday, this was observed in 2010 and can be traced back 11 years to 1999, 6 years back to 1993, 11 years back to 1982, 11 years back to 1971 and 6 years back to 1965, and will be observed in 2021.

ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਫਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਗਲੀ ਘਟਨਾ 2026 ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 1126 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 2026, 2009 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 2015, 1998 ਤੋਂ 11 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 2009 ਅਤੇ 1987 11 ਸਾਲ 1998 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
in countries that start their week on a sunday, it occurs in a common year starting on thursday, with the next occurrence in 2026, and previous occurrences in 2015 11 years earlier than 2026 , 2009 6 years earlier than 2015 , 1998 11 years earlier than 2009 and 1987 11 years earlier than 1998 .

ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦੁਆਰਾ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ 1900 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਲੀਪ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2100 ਤੱਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ.
this works unless the pattern is broken by a skipped leap year, but no leap year has been skipped since 1900 and no others will be skipped until 2100.

ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਸ਼ਾਵਰਾਂ ਵਿਚ ਅਲਫਾ ਸੈਂਟੀਓਰਡਸ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੀਟਾ ਲਿਓਨੀਡਜ਼, ਜੋ ਕਿ 14 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਚ ਵਰਜੀਨੀਡਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, 20 ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਡੈਲਟਾ ਕੈਨਕ੍ਰਿਡਜ਼, 14 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ 14 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ, 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ. , ਓਮੀਕ੍ਰੋਨ ਸੈਂਟਰੌਡਜ਼ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚੜਦਾ ਹੈ, ਥੈਟਾ ਸੈਂਟੀਓਰਿਡਜ਼ ਜਨਵਰੀ 23 ਤੋਂ 12 ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਸਿਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਏਟਾ ਵਰਜੀਨੀਡਜ਼ ਫਰਵਰੀ 24 ਅਤੇ 27 ਮਾਰਚ, 18 ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਅਤੇ ਪਾਈ ਵਰਜੀਨੀਡਸ 13 ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 8, 3 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 9 ਮਾਰਚ ਦਰਮਿਆਨ ਪੀਕਿੰਗ.
astronomy february meteor showers include the alpha centaurids appearing in early february , the beta leonids, also known as the march virginids lasting from february 14 to april 25, peaking around march 20 , the delta cancrids appearing december 14 to february 14, peaking on january 17, the omicron centaurids late january through february, peaking in mid-february , theta centaurids january 23-march 12, only visible in the southern hemisphere , eta virginids february 24 and march 27, peaking around march 18 , and pi virginids february 13 and april 8, peaking between march 3 and march 9 .

ਜੋਤਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਸ਼ੀ 19 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਕੁੰਭਰੂ ਅਤੇ 20 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੀਨ ਰਾਸ਼ੀ ਹਨ.
astrology the western zodiac signs of february are aquarius until february 19 and pisces february 20 onwards .

ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਾ ਫੁੱਲ ਵੇਯੋਲੇਟ ਵੀਓਲਾ ਅਤੇ ਆਮ ਪ੍ਰੀਮਰੋਜ਼ ਪ੍ਰੀਮੂਲਾ ਵੈਲਗਰੀਸ ਹੈ.
february symbols its birth flower is the violet viola and the common primrose primula vulgaris .

ਇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਪੱਥਰ ਐਮੀਥਿਸਟ ਹੈ.
its birthstone is the amethyst.

ਇਹ ਧਾਰਮਿਕਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
it symbolizes piety, humility, spiritual wisdom, and sincerity.

ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਤਬਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
observances this list does not necessarily imply either official status nor general observance.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਮਹੀਨਾ-ਲੰਬੇ ਪਾਲਣਾ, ਫਰਵਰੀ ਧੰਨ ਵਰਜਿਨ ਮੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ.
month-long observances in catholic tradition, february is the month of the purification of the blessed virgin mary.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਹਾਰਟ ਮਹੀਨਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਬਲੈਕ ਹਿਸਟਰੀ ਮਹੀਨਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ, ਕੈਨੇਡਾ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹੀਨਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਰਡ-ਫੀਡਿੰਗ ਮਹੀਨਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਸੀਜ਼ਨ ਅਹਿੰਸਾ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 30-ਅਪ੍ਰੈਲ 4 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਲਣਾ ਟਰਨਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਗੈਰ-ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਪਾਲਣਾ, 2017 ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਨੋਟ ਕਰੋ. ਬਹਾਈ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 3 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰਥ ਸਪਤਾਮੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ 7 ਸ਼ੀਆ ਦਾ mbਠ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਫਰਵਰੀ 8 ਐਂਟੀਸਟੀਰੀਆ ਪਿਥੋਜੀਆ ਅਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਲਨਿਜ਼ਮ ਧਰਮ 9 ਫਰਵਰੀ ਐਂਟੀਸਟੀਰੀਆ ਚੋਅਸ ਐਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਲਨਿਜ਼ਮ ਧਰਮ 10 ਫਰਵਰੀ ਐਂਟੀਸਟੀਰੀਆ ਚਾਈਟ੍ਰੋਈ ਅਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਲਨੀਜ਼ਮ ਧਰਮ 10 ਫਰਵਰੀ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੈਅੰਤੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ,ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਧਰਮ 10 ਫਰਵਰੀ 11 ਮੱਘਾ ਪੂਜਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ 11 ਫਰਵਰੀ ਡੇਬੋਰਿਅਮ ਕੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ 11 ਫਰਵਰੀ ਸ਼ਬਤ ਸ਼ੀਰਾਹ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ 11 ਫਰਵਰੀ ਜਨਾਬ-ਏ-ਫਾਤਿਮਾ-ਅਜ਼-ਜ਼ਹਰਾ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਸ਼ੀਆ ਦਿਨ, 11 ਏਐਸ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ 11 ਫਰਵਰੀ ਤੂ ਬੀ ਸ਼ਵੇਤ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ ਫਰਵਰੀ 12 ਕੁੰਭ ਸੰਕਰਾਂਤੀ 12 ਫਰਵਰੀ ਸ਼ੀਆ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਮਾਮ ਜ਼ੈਨ-ਉਲ-ਅਬੀਦੀਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਨਮ, ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 37 ਏਐਸਈ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਫਰਵਰੀ 17-23 ਘੱਟ ਰਹੱਸ ਅਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਲਨੀਜ਼ਮ ਧਰਮ ਫਰਵਰੀ 18 22 ਸ਼ੈਵਤ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ ਚੱਬੇ ਸੰਪਰਦਾ ਸਿਰਫ 18 ਫਰਵਰੀ ਸ਼ਬਤ ਪਰਾਹ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ 19 ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਪਿਲੇਗੇਸ਼ ਬਾਗਿਵਾ ਦਾ ਵਰਤ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਚੇਵਰਾ ਕਦੀਸ਼ਾ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 23 ਫਰਵਰੀ ਈਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ 24 ਫਰਵਰੀ ਸ਼ਬਤ ਸ਼ਕਾਲੀਮ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ ਫਰਵਰੀ 24-25 ਹੋਬੀਏ ਨਿਸਗਾ'ਅ ਲੋਕ, ਕਨੇਡਾ ਫਰਵਰੀ 25-28 -ਆਈ- 'ਕੈਲੰਡਰ 26 ਫਰਵਰੀ ਅਮਾਵਸਿਆ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 26 ਫਰਵਰੀ ਯੋਮ ਕਿੱਪੁਰ ਕੈਟਨ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਯਹੂਦੀ ਕੈਲੰਡਰ 27 ਫਰਵਰੀ ਹੈਕਟੇ ਦਾ ਡਿਪਨ ਅਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਲਿਨ ਧਰਮ ਤਾਰੀਖਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦਿਵਸ 7 ਫਰਵਰੀ ਫੂਡ ਫਰੀਡਮ ਡੇਅ ਕਨੇਡਾ 8 ਫਰਵਰੀ ਸੂਰਜ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦਿਆਲੂ ਹਫਤੇ ਦੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਕਾਰਜਾਂ ਫਰਵਰੀ 12-18 ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ - 3 ਫਰਵਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਦਿਵਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ - 4 ਫਰਵਰੀ ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਸਵੇਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਐਤਵਾਰ - 5 ਫਰਵਰੀ ਮਦਰ ਡੇਅ ਕੋਸੋਵੋ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ,ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਫਰਵਰੀ ਫਰੌਪ ਡੋਪਲੈਂਗਜਰ ਹਫਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਇੰਟਰਫੇਥ ਹਾਰਮਨੀ ਹਫਤਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਮਵਾਰ - 6 ਫਰਵਰੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਮੈਕਸੀਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਦਹੀਂ ਦਿਵਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ - 7 ਫਰਵਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦਿਵਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨਾਇਆ ਦੂਜਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ - 11 ਫਰਵਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਮਨੀ ਹਿਜਾਬ ਦਿਵਸ ਦੂਜਾ ਐਤਵਾਰ - 12 ਫਰਵਰੀ autਟਿਜ਼ਮ ਐਤਵਾਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਚਿਲਡਰਨ ਡੇ ਕੁੱਕ ਆਈਲੈਂਡਜ਼, ਨੌਰੂ, ਨਿ,, ਟੋਕੇਲਾਓ, ਕੇਮੈਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਮਦਰ ਡੇਅ ਨਾਰਵੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਹ ਦਿਵਸ ਦੂਜਾ ਸੋਮਵਾਰ - 13 ਫਰਵਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦਿਵਸ ਕਨੇਡਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਮੀਲ ਸੋਮਵਾਰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੂਸਰਾ ਮੰਗਲਵਾਰ - 14 ਫਰਵਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਦਿਵਸ ਕਤਰ ਤੀਜਾ ਵੀਰਵਾਰ - 16 ਫਰਵਰੀ ਗਲੋਬਲ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਗਵਰਨੈਂਸ ਡੇਅ ਤੀਜਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ - 17 ਫਰਵਰੀ ਯੂਕਨ ਹੈਰੀਟੇਜ ਡੇਅ ਕੈਨੇਡਾ ਹਫਤਾ 22 ਫਰਵਰੀ - ਫਰਵਰੀ 19-25 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹਫਤਾ ਯੂ.ਐੱਸ.ਤੀਜਾ ਸੋਮਵਾਰ - 20 ਫਰਵਰੀ ਫੈਮਲੀ ਡੇਅ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸੂਬੇ ਅਲਬਰਟਾ, ਮੈਨੀਟੋਬਾ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਡਵਰਡ ਆਈਲੈਂਡ, ਅਤੇ ਸਸਕੈਚਵਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਿਵਸ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ 's ਜਨਮਦਿਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਖਰੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ - 24 ਫਰਵਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਦਿਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਨੀਵਾਰ - 25 ਫਰਵਰੀ ਓਪਨ ਉਹ ਬੋਤਲ ਨਾਈਟ ਬੀਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ - 28 ਫਰਵਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪਾਈ ਡੇਅ ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਿਨ - 28 ਫਰਵਰੀ ਦੁਰਲੱਭ ਰੋਗ ਦਿਵਸ ਚਲਣ ਯੋਗ ਪੱਛਮੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ - 2017 ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਫਰਵਰੀ 17 ਸੈਕਸਗੇਸੀਮਾ ਫਰਵਰੀ 19 ਫੈਟ ਵੀਰਵਾਰ 23 ਫਰਵਰੀ ਆਕਸਫੋਰਡ ਦੀ ਫੇਸਟਮ ਓਵੇਰੁਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 25 ਫਰਵਰੀ ਐਸ਼ ਬੁੱਧਵਾਰ ਕੁਇਨਕੁਵੇਸੀਮਾ ਤੋਂ 26 ਫਰਵਰੀ ਐਸ਼ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਮਵਾਰ 27 ਫਰਸਟੇਲਵੈਨ ਡੈਨਮਾਰਕ ਨਾਰਵੇ ਨਿਕਨਨ ਨਾਈਟ ਕੋਰਨਵਾਲ ਰੋਸੇਨਮੋਂਟੈਗ ਜਰਮਨੀ ਸ਼ੋ੍ਰਮ ਮੰਗਲਵਾਰ - 28 ਫਰਵਰੀ ਫਾਸਟਨਾਚਟ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਡੱਚ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਫੇਟਿਸਡਾਗੇਨ ਸਵੀਡਨ ਲਾਸਕੀਨਿਨ ਫਿਨਲੈਂਡ, ਫਿਨਲੈਂਡ-ਅਮੇਰਿਕਸ ਮਾਰਡੀ ਗ੍ਰਾਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਨਕੇਕ ਡੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਪਾ powderਡਰ ਡੇ ਟੋਲੋਕਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿੰਡਿੰਗ ਸ਼ੀਟ,ਸਪੇਨ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਮੂਵੇਬਲ ਈਸਟਰਨ ਈਸਾਈ ਪਾਲਣਾ - 2017 ਤਾਰੀਖ ਪਬਲਿਕਨ ਅਤੇ ਫਰੀਸੀ ਐਤਵਾਰ 5 ਫਰਵਰੀ 10 ਐਤਵਾਰ, ਪ੍ਰੌਡੀਜਲ ਬੇਟੇ ਦੇ ਪਾਸਚਾ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਵਰੀ 12 9 ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸ਼ਾ ਮੀਟਫੇਅਰ ਹਫਤੇ ਫਰਵਰੀ 12-19 ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਫਰਵਰੀ 18 ਮੱਸਲੇਨੀਟਾ ਫਰਵਰੀ 19-27 ਐਤਵਾਰ ਆਖਰੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਐਤਵਾਰ ਮੀਟ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਐਤਵਾਰ 19 ਫਰਵਰੀ ਸੇਂਟ ਵਰਤਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪਾਸਾ ਤੋਂ ਅੱਠਵੇਂ ਹਫਤੇ ਦੇ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਚਰਚ ਕਵਿਂਕਵੇਜਸਿਮਾ 26 ਫਰਵਰੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਚੀਸ-ਫਰੇ ਐਤਵਾਰ 26 ਫਰਵਰੀ ਮਹਾਨ ਲੈਂਟ ਫਰਵਰੀ 27 ਸਾਫ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਸਥਿਰ ਸਮਾਰੋਹਾਂ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਦਿਵਸ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਏਅਰ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਫੋਰਸ ਡੇ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿਵਸ ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ, ਲਾਬੂਆਨ ਅਤੇ ਪੁਟਰਾਜਾਇਆ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਹੀਰੋਜ਼ ਡੇਅ ਰਵਾਂਡਾ ਇਮਬੋਲਕ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਆਈਲ ofਫ ਮੈਨ,ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਰਮ ਲਾਮਾਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਿਓਪੈਗਨ ਸਮੂਹ, ਦੱਖਣੀ ਗੋਧ ਵਿਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿਜਾਬ ਦਿਵਸ 2 ਫਰਵਰੀ ਤਾਰੂ ਐਸਟੋਨੀਆ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੰਧੀ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ day ਦਿਵਸ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਯੂਥ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਯਿਸੂ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਕੈਂਡਲਮਾਸ ਪੱਛਮੀ ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਈਸਾਈ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਦਿਨ ਯੇਮੰਜਾ ਗਰਾਉਂਡੋਗ੍ਰਾਗ ਡੇਅ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਮਾਰਮੋਟ ਡੇਅ ਅਲਾਸਕਾ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਇਨਵੈਂਡਰ ਡੇਅ ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੇਟਰ ਟੌਟ ਡੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਰਲਡ ਵੈਲਲੈਂਡਜ਼ ਦਿਵਸ 3 ਫਰਵਰੀ ਦਿਵਸ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ the ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ ਵੀਅਤਨਾਮ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ vietnam ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਸੁਯਪਾ ਹੋਂਡੂਰਸ ਹੀਰੋਜ਼ ਦਾ ਦਿਵਸ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਸ਼ਹੀਦਦਿਵਸ ਅਤੇ ਸੇਟਸੁਬਨ ਜਾਪਾਨ ਵੈਟਰਨਜ਼ ਡੇਅ ਥਾਈਲੈਂਡ 4 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਰਮਡ ਸੰਘਰਸ਼ ਅੰਗੋਲਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਦਾ ਦਿਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਰੋਜ਼ਾ ਪਾਰਕਸ ਡੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸੂਰੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੈਂਸਰ ਦਿਵਸ 5 ਫਰਵਰੀ ਕ੍ਰਾ princessਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮੈਰੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਡੈਨਮਾਰਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਏਕਤਾ ਦਿਵਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਡੇਅ ਸੈਨ ਮਾਰੀਨੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੌਸਮ ਦਾ ਦਿਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਰੁਨੇਬਰਗ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਫਿਨਲੈਂਡ ਏਕਤਾ ਦਿਵਸ ਬੁਰੂੰਡੀ 6 ਫਰਵਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ੀਰੋ ਟੌਲਰੈਂਸ ਟੂ femaleਰਤ ਜਣਨ ਤੰਗਤਾ ਰੋਨਾਲਡ ਰੀਗਨ ਡੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਰੂਸ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵੇਤਨਗੀ ਦਿਵਸ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ 7 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ 8 ਫਰਵਰੀ ਪਰਿਣੀਰਵਾਨਾ ਦਿਵਸ ਮਹਾਂਯਾਨਾ ਬੁੱਧ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 15 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿਵਸ 9 ਫਰਵਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਜ਼ਾ ਦਿਵਸ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸੇਂਟ ਮਾਰੌਨਜ਼ ਡੇ ਮਾਰੋਨਾਇਟ ਚਰਚ, ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ,10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਸੇਂਟ ਪੌਲ ਦੇ ਸਿਪਵਰੇਕ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਲਟਾ ਫੇਨਕਿਲ ਡੇ ਇਰੀਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਅਤੇ ਫੋਇਬ ਇਟਲੀ ਦਾ 11 ਫਰਵਰੀ 112 ਦਿਨਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਡੇਅ ਲਾਇਬੇਰੀਆ ਡੇਅ ਆਫ ਰੈਵੇਨਿ service ਸਰਵਿਸ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਐਵਲਿਓ ਜੇਵੀਅਰ ਡੇ ਪਨੈ ਆਈਲੈਂਡ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਆੱਰ ਲੇਡੀ lਫ ਲੌਰਡਜ਼ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਡੇ ਜਪਾਨ ਯੂਥ ਡੇਅ ਕੈਮਰੂਨ 12 ਫਰਵਰੀ ਫਰਵਰੀ ਡਾਰਵਿਨ ਡੇਅ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਾਰਜੀਆ ਡੇਅ ਜਾਰਜੀਆ ਯੂਐਸ ਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਾਨੀ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ ਲਿੰਕਨ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ੍ਰੀਡਮ ਟੂ ਮੈਰਿਜ ਡੇਅ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਰੈਡ ਹੈਂਡ ਡੇਅ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਸੈਕਸੂਅਲ ਐਂਡ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿਵਸ ਕਨੇਡਾ ਯੂਨੀਅਨ ਡੇਅ ਮਿਆਂਮਾਰ ਯੂਥ ਡੇਅ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ 13 ਫਰਵਰੀ ਬੱਚੇs ਦਿਵਸ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਡੀਓ ਦਿਵਸ 14 ਫਰਵਰੀ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟਡ ਡੇਅ ਅਰੀਜ਼ੋਨਾ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟਡ ਡੇਅ ਓਰੇਗਨ, ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਜੀਮਸ ਟੇਬਲ ਟੂ ਆਰਮੇਰਿਅਨ ਅਪੋਸਟੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵੀ-ਡੇਅ ਲਹਿਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਡੇਅ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੰਗਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿਵਸ 15 ਫਰਵਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਈ ਬਟਰਸਕੋਚ ਡੇਅ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਰਬੀਆ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੇਅ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਪਰਿਨੀਰਵਣ ਦਿਵਸ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਯਾਨਾ ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਕੁਝ 8 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿਵਸ ਸਰਬੀਆ ਸੁਜ਼ਨ ਬੀ. ਐਂਥਨੀ ਡੇਅ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ 16 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ 17 ਫਰਵਰੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਕੋਸੋਵੋ ਰੈਂਡਮ ਦਿਆਲਤਾ ਦਿਵਸ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਇਨਕਲਾਬ ਦਿਵਸ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਕਾਰਜ 18 ਫਰਵਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਨੇਪਾਲ ਉਪਵਾਦ ਦਿਵਸ ਅਮਾਮੀ ਟਾਪੂ,ਜਪਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਗੈਂਬੀਆ ਕੁਰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘ ਯੂਨੀਅਨ ਦਿਵਸ ਇਰਾਕੀ ਕੁਰਦੀਸਤਾਨ 19 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਡੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦਿਵਸ ਰੋਮਾਨੀਆ ਯਾਦਗਾਰੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਾਸਿਲ ਲੇਵਸਕੀ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਝੰਡਾ ਦਿਵਸ ਤੁਰਕਮਿਨੀਸਤਾਨ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਜੈਯੰਤੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ 20 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗੀ ਸੌ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਹੂਡੀ-ਹੂ ਦਿਵਸ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ 21 ਫਰਵਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਵਸ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਿਵਸ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 22 ਫਰਵਰੀ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਸੇਂਟ ਲੂਸੀਆ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਡੇ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਟੋਲੋਜੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦਿਵਸ ਜਾਂ "ਬੀ.ਪੀ.ਪੀ."ਸਕਾਉਟ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗਠਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਰਜਰੀਟਾ ਡੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਰਲਡ ਥਿੰਕਿੰਗ ਡੇਅ ਵਰਲਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਗਰਲ ਗਾਈਡਜ਼ ਐਂਡ ਗਰਲ ਸਕਾਉਟਸ 23 ਫਰਵਰੀ ਮਸ਼ਰਮਨੀ-ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਗਾਇਨਾ ਲਾਤਵੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੇਲਾ ਬਰੈੱਡ ਡੇਅ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਬਰੂਨੇਈ ਰੈੱਡ ਆਰਮੀ ਡੇਅ ਜਾਂ ਡੇਅ ਸੋਵੀਅਤ ਆਰਮੀ ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਫਾਦਰਲੈਂਡ ਡੇਅ ਰੂਸ ਦਾ ਫਾenderਂਡਰ ਅਤੇ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਡੇਅ ਬੇਲਾਰੂਸ 24 ਫਰਵਰੀ ਡਰੈਗੋਬੀਟ ਰੋਮਾਨੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦਿਵਸ ਈਰਾਨ ਫਲੈਗ ਡੇਅ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਐਸਟੋਨੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦਿਵਸ ਥਾਈਲੈਂਡ ਜਾਂ “women'sਰਤ ਦਿਵਸ” ਜ਼ੋਰੋਸਟਰਿਅਨ, ਇਰਾਨ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਡੇਅ ਡੋਮੀਨੀਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਕਿਟੋਨੋ ਬਾਈਕਾ-ਸਾਈ ਜਾਂ "ਪਲੱਮ ਬਲੌਸਮ ਫੈਸਟੀਵਲ" ਕਿਤਨੋ ਟੈਨਮੈਨ-ਸ਼੍ਰੀਨ, ਕਿਯੋਟੋ, ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਮੇਹਰ ਬਾਬਾ 'ਕਮਿ birthdayਨਿਸਟ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੇਹਰ ਬਾਬਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਦਿਵਸ ਇਸਲਾਮ ਦਾ 27 ਫਰਵਰੀ ਅਨੋਸਮੀਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿਵਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਲਣ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਵੀਅਤਨਾਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੋਲਰ ਬੀਅਰ ਡੇਅ ਮਜੂਬਾ ਦਿਵਸ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਡੋਮੀਨੀਕਨ ਗਣਤੰਤਰ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਰਮੀਨੀਆ ਅਰਮੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ ਡੀ ਐਂਡਾਲੂਸੀਆ, ਸਪੇਨ ਕਾਲੇਵਾਲਾ ਡੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਡੇਅ ਇੰਡੀਆ ਪੀਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਡੇਅ ਤਾਈਵਾਨ ਟੀਚਰਜ਼ ਡੇਅ ਅਰਬ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਟੇਲਰ ਡੇਅ ਫਰਵਰੀ 29 ਨੂੰ ਬੈਚਲਰs ਡੇਅ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੋਗ ਲੇਗਜ਼ ਡੇਅ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਐਂਥਨੀ ਐਵੇਨੀ, “ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਪੈਸ਼ਨੇਟ ਪਰਸਯੂਟ,“ ਦ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਦਿ ਈਅਰ ਏ ਬਿਰੀਫ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਾਡੀ ਮੌਸਮੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2003,.
american heart month united states black history month united states, canada lgbt history month united kingdom national bird-feeding month united states season for nonviolence january 30-april 4 international observance turner syndrome awareness month united states non-gregorian observances, 2017 please note that all baha'i, islamic, and jewish observances begin on sundown prior to the date listed, and end on the sundown of the date in question february 3 ratha saptami hinduism february 7 shia day of remembrance battle of the camel islamic calendar february 8 anthesteria pithoigia attic calendar, modern hellenism religion february 9 anthesteria choes attic calendar, modern hellenism religion february 10 anthesteria chytroi attic calendar, modern hellenism religion february 10 guru ravidass jayanti indian national calendar, ravidassia religion february 10 11 magha puja buddhism february 11 daeboreum korean calendar february 11 shabbat shirah jewish calendar february 11 shia day of mourning martyrdom of janab-e-fatima-az-zahra, 11 a.h islamic calendar february 11 tu b'shevat jewish calendar february 12 kumbha sankranti february 12 shia day of celebration birth of imam zain-ul-abideen a.s , 37 a.h. islamic calendar february 17-23 lesser mysteries attic calendar, modern hellenism religion february 18 22 shevat jewish calendar chabad sect only february 18 shabbat parah jewish calendar february 19 fast of pilegesh bagiva, optional, generally only observed by chevra kadisha jewish calendar february 23 iranian calendar february 24 shabbat shekalim jewish calendar february 24-25 hobiyee nisga'a people, canada february 25-28 -i- ' calendar february 26 amavasya hinduism february 26 yom kippur katan, optional jewish calendar february 27 hecate's deipnon attic calendar, modern hellenism religion february 27 losar tibetan calendar february 27 rosh chodesh of adar jewish calendar february 28 noumenia attic calendar, modern hellenism religion movable observances, 2017 dates safer internet day february 7 food freedom day canada february 8 national day of the sun argentina date varies based on providence random acts of kindness week february 12-18 first friday - february 3 national wear red day united states first saturday - february 4 ice cream for breakfast day first sunday - february 5 mother's day kosovo super bowl united states first week of february first monday, ending on sunday - february doppelganger week world interfaith harmony week first monday - february 6 constitution day mexico national frozen yogurt day united states second day of the second week - february 7 safer internet day international observance second saturday - february 11 international purple hijab day second sunday - february 12 autism sunday united kingdom children's day cook islands, nauru, niue, tokelau, cayman islands mother's day norway world marriage day second monday - february 13 family day canada british columbia meal monday scotland second tuesday - february 14 national sports day qatar third thursday - february 16 global information governance day third friday - february 17 yukon heritage day canada week of february 22 - february 19-25 national engineers week u.s. third monday - february 20 family day canada provinces of alberta, manitoba, ontario, prince edward island, and saskatchewan president's day washington's birthday united states last friday - february 24 international stand up to bullying day last saturday - february 25 open that bottle night last tuesday - february 28 world spay day last day of february - february 28 rare disease day movable western christian observances - 2017 dates septuagesima february 17 sexagesima february 19 fat thursday february 23 festum ovorum university of oxford february 25 saturday before ash wednesday quinquagesima february 26 sunday before ash wednesday shrove monday february 27 fastelavn denmark norway nickanan night cornwall rosenmontag germany shrove tuesday - february 28 fastnacht pennsylvania dutch feast of the holy winding sheet of christ fettisdagen sweden laskiainen finland, finnish-americans mardi gras national pancake day netherlands powder day tolox, spain lithuania movable eastern christian observances - 2017 dates publican & pharisee sunday february 5 10th sunday before pascha sunday of the prodigal son february 12 9th sunday before pascha meatfare week february 12-19 saturday of souls february 18 maslenitsa february 19-27 sunday of last judgement meat fare sunday february 19 feast of saint vartan february 23 thursday of the 8th week before pascha, armenian apostolic church quinquagesima february 26 sunday of forgiveness cheese-fare sunday february 26 great lent february 27 clean monday fixed observances february 1 abolition of slavery day mauritius air force day nicaragua federal territory day kuala lumpur, labuan and putrajaya, malaysia heroes' day rwanda imbolc ireland, scotland, isle of man, and some neopagan groups in the northern hemisphere lammas some neopagan groups in the southern hemisphere memorial day of the republic hungary national freedom day united states world hijab day february 2 anniversary of treaty of tartu estonia constitution day philippines day of youth azerbaijan feast of the presentation of jesus at the temple or candlemas western christianity , and its related observances a quarter day in the christian calendar due to candlemas scotland celebration of yemanja groundhog day united states and canada marmot day alaska, united states inventor's day thailand national tater tot day united states world wetlands day february 3 anniversary of the day the music died united states communist party of vietnam foundation anniversary vietnam day of the virgin of suyapa honduras heroes' day mozambique martyrs' day and setsubun japan veterans' day thailand february 4 day of the armed struggle angola independence day sri lanka rosa parks day california and missouri, united states world cancer day february 5 crown princess mary's birthday denmark kashmir solidarity day pakistan liberation day san marino national weatherperson's day united states runeberg's birthday finland unity day burundi february 6 international day of zero tolerance to female genital mutilation ronald reagan day california, united states sami national day russia, finland, norway and sweden waitangi day new zealand february 7 independence day grenada february 8 parinirvana day some mahayana buddhist traditions, most celebrate on february 15 day slovenia propose day february 9 national pizza day united states st. maroun's day maronite church, eastern orthodox church, public holiday in lebanon february 10 feast of st. paul's shipwreck public holiday in malta fenkil day eritrea national memorial day of the exiles and foibe italy february 11 112 day european union armed forces day liberia day of revenue service azerbaijan evelio javier day panay island, the philippines feast day of our lady of lourdes catholic church , and its related observance world day of the sick roman catholic church inventors' day united states national foundation day japan youth day cameroon february 12 darwin day international georgia day georgia u.s. state international day of women's health lincoln's birthday united states national freedom to marry day united states red hand day united nations sexual and reproductive health awareness day canada union day myanmar youth day venezuela february 13 children's day myanmar world radio day february 14 statehood day arizona, united states statehood day oregon, united states presentation of jesus at the temple armenian apostolic church v-day movement international valentine's day international singles awareness day february 15 national i want butterscotch day united states serbia's national day national flag of canada day parinirvana day most mahayana buddhist traditions, some celebrate on february 8 statehood day serbia susan b. anthony day united states february 16 day of the shining star north korea restoration of lithuania's statehood day lithuania february 17 independence day kosovo random acts of kindness day united states revolution day libya february 18 national democracy day nepal dialect day amami islands, japan independence day gambia kurdish students union day iraqi kurdistan february 19 armed forces day mexico day romania commemoration of vasil levski bulgaria flag day turkmenistan shivaji jayanti maharashtra, india february 20 day of heavenly hundred heroes ukraine northern hemisphere hoodie-hoo day world day of social justice february 21 international mother language day language movement day bangladesh february 22 feast of the chair of saint peter roman catholic church independence day saint lucia celebrity day church of scientology founder's day or "b.-p. day" world organization of the scout movement national margarita day united states world thinking day world association of girl guides and girl scouts february 23 mashramani-republic day guyana latvia national banana bread day united states national day brunei red army day or day of soviet army and navy in the former soviet union, also held in various former soviet republics defender of the fatherland day russia defender of the fatherland and armed forces day belarus february 24 dragobete romania engineer's day iran flag day in mexico independence day estonia national artist day thailand or "women's day" zoroastrian, iran february 25 armed forces day dominican republic kitano baika-sai or "plum blossom festival" kitano tenman- shrine, kyoto, japan meher baba's birthday followers of meher baba memorial day for the victims of the communist dictatorships hungary national day kuwait people power day philippines revolution day suriname soviet occupation day georgia february 26 liberation day kuwait day of remembrance for victims of khojaly massacre azerbaijan national wear red day united kingdom saviours' day nation of islam february 27 anosmia awareness day international observance doctors' day vietnam international polar bear day majuba day some afrikaners in south africa marathi language day maharashtra, india independence day dominican republic february 28 day of remembrance for victims of massacres in armenia armenia de andalusia, spain kalevala day finland national science day india peace memorial day taiwan teachers' day arab states world tailors day february 29 bachelor's day ireland, united kingdom national frog legs day united states references further reading anthony aveni, "february's holidays prediction, purification, and passionate pursuit," the book of the year a brief history of our seasonal holidays oxford oxford university press, 2003 , .

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿੱਧੇ ਡੋਪ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 28 ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
external links the straight dope how come february has only 28 days?

"ਫਰਵਰੀ".
"february".

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

1911.
1911 .

ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਪੰਜਾਬੀ guru ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ, ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ।
bhai mardana ji punjabi ˆ was the first sikh and longtime companion of guru nanak dev, first in the line of gurus noted as sikh.

ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗਏ।
mardana accompanied nanak on his journeys across india and asia.

ਮਰਦਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੀਰਾਸੀ ਜੋੜਾ, ਬਦਰਾ ਅਤੇ ਲੱਖੋ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਾਏ ਭੋਈ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੈ।
mardana was born in a muslim family, to a mirasi couple, badra and lakkho, of rai bhoi di talwandi, now nankana sahib of pakistan.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ।
guru nanak dev and mardana it is said that mardana first contacted guru nanak to seek help as many people in his family were dying at a young age.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਰਵਾਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ।
guru nanak approached the family and had seen that mardana's mother was crying because she felt her son will die.

ਮਰਦਾਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ।
mardana's mother told guru ji that the reason she was crying is because all her children were dying.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ "ਮਾਰਜਨਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ "ਉਹ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ".
following this, guru ji asked what her son's name was, to which she responded "marjana" meaning "he will die".

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇ.
guru nanak kindly asked the mother if she is willing to give him her son so that she will not have to bear the burden of her child's death.

ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
the mother accepted this and gave her son to guru nanak to take care of.

ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਮਰਨਗੇ।
as a result of this, guru nanak gave mardana the assurance that henceforth people in his clan will not die early.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਮ ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ- ਮਾਰ- ਦਾ- ਨਾ ਭਾਵ 'ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ'.
it is said that the name mardana came from this assurance- mar- da- na meaning 'does not die'.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਇਕ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
guru nanak and mardana were brought up in the same village.

ਮਿਹਰਬਾਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਸਾਥੀ ਸੀ।
the miharban janam sakhi says that mardana was ten years elder to guru nanak and was his companion since his childhood days.

ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਨੇ ਕਬੀਰ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ, ਰਵਿਦਾਸ, ਧੰਨਾ ਅਤੇ ਬਰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਭਜਨ ਗਾਏ।
it further states that mardana sang hymns written by kabir, trilochan, ravidas, dhanna and bern.

ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਲੜਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਬਾਣੀ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੇ ਤੋਂ ਇਕ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਯੰਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
according to ratan singh bhangu, prachin panth prakash, guru nanak as a small boy gave mardana a string instrument improvised from reeds to play on while he sang the hymns.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਦਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਦਾਰਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।
when guru nanak took charge of the granaries and stores of the nawab of sultanpur lodhi, he became known for his generosity.

ਮਰਦਾਨਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸੀ, ਮਰਦਾਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਮਰਦਾਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
mardana, was by then married and had two sons and a daughter, mardana went to meet guru nanak as guru nanak's father wanted news of his son, mardana never went back from his trip and was with guru nanak from then on.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਬਾਬ-ਆ-ਬੇਬ ਜਾਂ ਰੀਬੇਕ ਖੇਡਦਾ ਸੀ.
he used to play the rabab r-aa-bab or rebeck as guru nanak spoke sang his words about god.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਵੇ, ਮਰਦਾਨਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਭਾਈ ਬਗੀਰਥ ਨੇ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਾਲ.
when guru nanak planned to travel the world to spread his message, he wanted mardana to accompany him, mardana wanted to marry off his daughter before doing so, bhai baghirath a disciple of guru nanak helped mardana materially to enable the daughter's marriage and allow mardana to accompany guru nanak.

ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਰਦਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the chronicles of their travels uses mardana to show worldly doubts and bring forth guru nanak's message, in many situations mardana is portrayed as doubtful and wanting clarifications in every situation.

ਪੂਰਨ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
the puratan janam sakhi tells of these situations.

1534 ਵਿਚ, ਮਰਦਾਨਾ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਖੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
in 1534, mardana fell ill at kartarpur.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਮਿਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਜਨ ਗਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
guru nanak had his body consigned to the river ravi, and had hymns sung and karah parshad, the sacrament, distributed among the mourners.

ਉਸਨੇ ਮਰਦਾਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਸਮੇਤ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਣ ਲਈ ਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗੀ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਸੀ।
he consoled mardana's family including his son shahzada, asking them not to weep as mardana had returned to his heavenly home.

ਸਲੋਕ ਮਰਦਾਨਾ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਲਿਖੀ।
salok mardana also wrote poetry.

ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਬਿਹਾਗੜੇ ਕੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
one of his compositions appears in the guru granth sahib in bihagadre ki var along with two others of guru nanak's addressed to mardana.

ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਤ ਐਸ.ਜੀ.ਜੀ., 553 ਵਿਚ ਇਕ ਦੁਸ਼ਟ ਸਰੀਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as per the composition mardana is convinced that an evil body may be cleansed of sin in sangat sggs, 553 .

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਤੇ ਲੇਖ 1, ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਤੇ ਲੇਖ 2, ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ à, ਜੋ ਹੁਣ ਤਲਵੰਡੀ ਰਾਏ ਭੋਈ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
see also bhai bala panja sahib references external links article 1 on bhai mardana ji article 2 on bhai mardana ji bhai mardana bhai bala punjabi ˆ , born in talvandi rai bhoi now called nankana sahib in pakistan .

ਉਹ ਬਚਪਨ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦੋਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਥੀ ਸੀ।
he was a supposed childhood friend and all his life a constant companion of bhai mardana and guru nanak.

ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜਨਮ ਸਾਖੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
according to the bhai bala janam sakhi's.

ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚੀਨ, ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ.
he travelled with guru nanak and bhai mardana on all their great journeys around the world including china, mecca, and around india.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ 1544 ਵਿਚ 70 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
he supposedly died in khadur sahib, in his late 70s in 1544.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਜਾਰੀ ਹੈ.
there is currently ongoing debate surrounding the existence of bhai bala.

ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
bhai bala's existence there has been considerable discussion as regards to bhai bala's existence, particularly within the sikh academic field.

ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ 11 ਵੀਂ ਵਾਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the reasons for this are bhai gurdas, who has listed all guru nanak's prominent disciples in his 11th var , does not mention the name of bhai bala this may be an oversight, for he does not mention rai bular either .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਗਤ ਰਤਨਵਾਲੀ, ਜਿਹੜੀ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹੀ ਸੂਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
however bhai mani singh's bhagat ratanwali, which contains essentially the same list as that by bhai gurdas, but with more detail, also does not mention bhai bala.

ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਵਿਗਾੜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਡਾ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ ਜਨਮਸਾਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। '
there are a number of other anomalies, which dr. kirpal singh has explicated in his punjabi work janamsakhi tradition.'

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਭਗਤ ਹੁੰਦਲ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਾਲਾ ਜਨਮਸਾਖੀ ਦੇ ਅਸਲ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਰਾਗ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਬੇਲੋੜੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
professor surjit hans also notes that the only role of bhai bala was to denigrate the name of nanak and that guru nanak prophesizes about a greater bhagat hundal to come the first clue to grasping the true character of the bala janamsakhi is the fact that the persons related most closely to guru nanak are presented in uncomplimentary light.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਕਾਲੂ ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਲਾਲਚੀ ਅਤੇ ਭੈੜਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਦਾਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਿਗਾੜਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਾਰੇ ਹਨ.
his father, kalu, for instance, is a cruel man he is greedy and ill spoken he blames mardana for spoiling his son and guru nanak is rather chary of meeting him.

ਗੁਰੂ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਗਰਮ ਗਰਮ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ.
guru wife regrets marrying him, she is hot-tempered and full of anger.

ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਖਤ ਦਿਲ ਦੀ ਹੈ.
his mother-in-law is quarrelsome and hardhearted.

ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਵਾਈ ਹੋਣ.
his father-in-law curses his fate to have a son-in-law like guru nanak.

ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਥੀ, ਮਰਦਾਨਾ, ਨਕਲੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the constant companion, mardana, is pleased with counterfeit coins and cast off clothes he is all the time hungry.

ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੈ.
also in the bhai bala janamsakhi are several language inconsistencies.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਿੱਖ ਨਮਸਕਾਰ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ' ਬਾਲ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
for example, the sikh salutation 'waheguru ji ki fateh' is used in the bala janamsakhi, however this term only gained currency during the reign of guru gobind singh.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ http://www.sikh-history.com sikhhist gurus bhaibala.html http allaboutsikhs.com index.php? ਆਪਸ਼ਨ com ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਟਾਸਕ ਵਿ & ਅਤੇ ਆਈਡੀ 17 ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਉਚਾਰਨ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਹੈ, "ਕਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਹੈ 342,239 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 132,139 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਦਾ 10.4% ਖੇਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ.
see also guru nanak bhai mardana panja sahib nankana sahib references external links http www.sikh-history.com sikhhist gurus bhaibala.html http allaboutsikhs.com index.php?option com content&task view&id 17 rajasthan hindustani pronunciation literally, "land of kings" is india's largest state by area 342,239 square kilometres 132,139 sq mi or 10.4% of india's total area .

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਜੀਦਾ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਰਾਜਸਥਾਨ ਮਾਰੂਥਲ” ਅਤੇ “ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਮਾਰੂਥਲ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਿੰਧ, ਸਤਲੁਜ-ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ.
it is located on the western side of the country, where it comprises most of the wide and inhospitable thar desert also known as the "rajasthan desert" and "great indian desert" and shares a border with the pakistani provinces of punjab to the northwest and sindh to the west, along the sutlej-indus river valley.

ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ.
elsewhere it is bordered by the other indian states punjab to the north haryana and uttar pradesh to the northeast madhya pradesh to the southeast and gujarat to the southwest.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਪਛੜਿਆ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੈ।
rajasthan is an economically backward region of india and has the highest percentage of unemployed youth in north india.

ਰਾਜਸਥਾਨ 9 ਖੇਤਰਾਂ ਅਜਮੇਰ ਰਾਜ, ਹਦੋਤੀ, ਧੂੰਧਰ, ਗੋਰਵਾਰ, ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ, ਮੇਵਾੜ, ਮਾਰਵਾੜ, ਵਾਗੜ ਅਤੇ ਮੇਵਾਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਅਮੀਰ ਹਨ।
rajasthan is divided into 9 regions ajmer state, hadoti, dhundhar, gorwar, shekhawati, mewar, marwar, vagad and mewat which are equally rich in its heritage and artistic contribution.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these regions have a parallel history which goes along with that of the state.

ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਾਲੀਬੰਗਾ ਦਿਲਾਵਾੜਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੰਡਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਮਾਉਂਟ ਆਬੂ ਵਿਖੇ ਇਕ ਜੈਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਅਰਾਵੱਲੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ, ਭਰਤਪੁਰ ਨੇੜੇ ਕੇਓਲਾਦੇਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਵਿਰਾਸਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਦੇ ਪੰਛੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
major features include the ruins of the indus valley civilization at kalibanga the dilwara temples, a jain pilgrimage site at rajasthan's only hill station, mount abu, in the ancient aravalli mountain range and, in eastern rajasthan, the keoladeo national park near bharatpur, a world heritage site known for its bird life.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੌਮੀ ਬਾਘ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਹਨ, ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਣਥੰਭੌਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਅਲਵਰ ਵਿੱਚ ਸਰਿਸਕਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ।
rajasthan is also home to two national tiger reserves, the ranthambore national park in sawai madhopur and sariska tiger reserve in alwar.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 30 ਮਾਰਚ 1949 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਨਾਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the state was formed on 30 march 1949 when rajputana the name adopted by the british raj for its dependencies in the region was merged into the dominion of india.

ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜੈਪੁਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿੰਕ ਸਿਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
its capital and largest city is jaipur, also known as pink city, located on the state's eastern side.

ਦੂਸਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋਧਪੁਰ, ਉਦੈਪੁਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ, ਕੋਟਾ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਹਨ। ਬੁੰਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ 1829 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ "ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ" ਦਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਜੋਰਜ ਥਾਮਸ ਦੀ 1800 ਯਾਦਗਾਰੀ ਮਿਲਟਰੀ ਮੈਮੋਰੀਜ ਵਿੱਚ ਹੈ.
other important cities are jodhpur, udaipur, bikaner, kota and ajmer.bundi etymology the first mention of the name "rajasthan" appears in the 1829 publication annals and antiquities of rajast'han or the central and western rajpoot states of india, while the earliest known record of "rajputana" as a name for the region is in george thomas's 1800 memoir military memories.

ਜੌਨ ਕੇਅ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਇੰਡੀਆ ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਰਾਜਪੁਤਾਨਾ” ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1829 ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੌਨ ਬ੍ਰਿਗੇਸ ਨੇ ਅਰੰਭ ਇਸਲਾਮਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, “ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ” ਦੀ ਵਰਤੋਂ “ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ” ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੀਤੀ ਸੀ।
john keay, in his book india a history, stated that "rajputana" was coined by the british in 1829, john briggs, translating ferishta's history of early islamic india, used the phrase "rajpoot rajput princes" rather than "indian princes".

ਇਤਿਹਾਸ ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੱਸੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
history ancient parts of what is now rajasthan were partly part of the vedic civilisation and indus valley civilization.

ਹਨੂਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਾਲੀਬੰਗਨ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।
kalibangan, in hanumangarh district, was a major provincial capital of the indus valley civilization.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਅਲਵਰ ਨੂੰ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
matsya, a state of the vedic civilisation of india, is said to roughly corresponded to the former state of jaipur in rajasthan and included the whole of alwar with portions of bharatpur.

ਮੱਤਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਰਾਟਾਨਗਰ ਆਧੁਨਿਕ ਬੈਰਾਤ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the capital of matsya was at viratanagar modern bairat , which is said to have been named after its founder king virata.

ਭਾਰਗਵ ਝੰਝੁਨੂ ਅਤੇ ਸੀਕਰ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਹੇਂਦਰਗੜ ਅਤੇ ਰੇਵਾੜੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤਾ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ.
bhargava identifies the two districts of jhunjhunu and sikar and parts of jaipur district along with haryana districts of mahendragarh and rewari as part of vedic state of brahmavarta.

ਭਾਰਗਵ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਹਿਬੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤਾ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ।
bhargava also locates the present day sahibi river as the vedic drishadwati river, which along with saraswati river formed the borders of the vedic state of brahmavarta.

ਮਨੂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੀ ਮਨਸਮ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਲੀਸਿਯਾ ਵਿਚ ਬਿਆਨਿਆ.
manu and bhrigu narrated the manusmriti to a congregation of seers in this area only.

ਵੈਦਿਕ ਸੇਅਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਚਿਆਵਨਪ੍ਰੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, osੋਸੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਝੁੰਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਧੋਸੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ashrams of vedic seers bhrigu and his son chayvan rishi, for whom chyawanprash was formulated, were near dhosi hill part of which lies in dhosi village of jhunjhunu district of rajasthan and part lies in mahendragarh district of haryana.

ਪੱਛਮੀ ਕਸ਼ਤਰਪਸ ਬੀ.ਸੀ., ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਸਾਕਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਇੰਡੋ-ਸਿਥਿਅਨ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the western kshatrapas bc , the saka rulers of the western part of india, were successors to the indo-scythians, and were contemporaneous with the kushans, who ruled the northern part of the indian subcontinent.

ਇੰਡੋ-ਸਿਥੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਉਜੈਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਲ ਸਾਕਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਕਾ ਪੱਛਮੀ ਸਟਰੈਪਸ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ.
the indo-scythians invaded the area of ujjain and established the saka era with their calendar , marking the beginning of the long-lived saka western satraps state.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਗੁਰਜਰਾਂ ਗੁਰਜਰਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗੁਰਜਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
classical gurjars gurjars ruled for many dynasties in this part of the country, the region was known as gurjaratra.

ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਨੇ, ਕੰਨਜ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰਜਰਾਂ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
up to the tenth century almost the whole of north india, acknowledged the supremacy of the gurjars with their seat of power at kannauj.

ਗੁਰਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਗੁਰਜਰ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ 8 ਵੀਂ ਤੋਂ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਅਰਬ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
gurjara-pratihara the gurjar pratihar empire acted as a barrier for arab invaders from the 8th to the 11th century.

ਗੁਜਾਰਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਇਸਦੇ ਸਫਲ ਟਾਕਰੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੁਨੈਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
the chief accomplishment of the gurjara pratihara empire lies in its successful resistance to foreign invasions from the west, starting in the days of junaid.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਰ ਸੀ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਬ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
historian r. c. majumdar says that this was openly acknowledged by the arab writers.

ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ।
he further notes that historians of india have wondered at the slow progress of muslim invaders in india, as compared with their rapid advance in other parts of the world.

ਹੁਣ ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਸ਼ੱਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰਜਾਰਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਫੌਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰੋਕ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 300 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਸੀ।
now there seems little doubt that it was the power of the gurjara pratihara army that effectively barred the progress of the arabs beyond the confines of sindh, their first conquest for nearly 300 years.

ਮੱਧਯੁਗ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਬੀਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ, ਜਾਟਾਂ, ਮੀਨਾਸ, ਰਿਬਾਰੀ, ਗੁਰਜਰਾਂ, ਭਿਲਾਂ, ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ, ਚਰਨਾਂ, ਯਾਦਵ, ਬਿਸ਼ਨੋਇਸ, ਸਰਮਲਾਂ, ਫੁੱਲਮਾਲੀ ਸੈਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
medieval and early modern historical tribes traditionally the rajputs, jats, meenas,rebari, gurjars, bhils, rajpurohit, charans, yadavs, bishnois, sermals, phulmali saini and other tribes made a great contribution in building the state of rajasthan.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗੋਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
all these tribes suffered great difficulties in protecting their culture and the land.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਖਾਂ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
millions of them were killed trying to protect their land.

ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਭੀਨਮਲ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰਜਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a number of gurjars had been exterminated in bhinmal and ajmer areas fighting with the invaders.

ਭਿਲਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੋਟਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
bhils once ruled kota.

ਮੀਨਾਸ ਬੂੰਦੀ, ਹਦੋਤੀ ਅਤੇ ਧੂੰਧਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
meenas were rulers of bundi, hadoti and the dhundhar region.

ਮੇਜਰ ਸ਼ਾਸਕ ਹੇਮ ਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਯ, ਹਿੰਦੂ ਸਮਰਾਟ, 1501 ਵਿੱਚ ਅਲਵਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਾਛੇਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
major rulers hem chandra vikramaditya, the hindu emperor, was born in the village of machheri in alwar district in 1501.

ਉਸਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 22 ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੰਗਾਲ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਅਜਮੇਰ ਅਤੇ ਅਲਵਰ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ 1556 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਲੇ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚ “ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ” ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣ ਕਿਲਾ ਤੋਂ.
he won 22 battles against afghans, from punjab to bengal including states of ajmer and alwar in rajasthan, and defeated akbar's forces twice at agra and delhi in 1556 at battle of delhi before acceding to the throne of delhi and establishing the "hindu raj" in north india, albeit for a short duration, from purana quila in delhi.

ਹੇਮ ਚੰਦਰ 5 ਨਵੰਬਰ 1556 ਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
hem chandra was killed in the battlefield at second battle of panipat fighting against mughals on 5 november 1556.

ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨੇ ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੜਾਈ 1576 ਵਿਚ ਅਕਬਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਾਇਆ.
maharana pratap of mewar resisted akbar in the famous battle of haldighati 1576 and later operated from hilly areas of his kingdom.

ਭਿਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਰਾਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ।
the bhils were maharana's main allies during these wars.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਮਲੇ ਵਾਪਿਸ ਭੜਕੇ ਗਏ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮੇਵਾੜ ਰਾਜਪੂਤ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
most of these attacks were repulsed even though the mughal forces outnumbered mewar rajputs in all the wars fought between them.

ਹਲਦੀਘਾਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 10,000 ਮੇਵਾੜੀ ਅਤੇ 100,000-ਮਜਬੂਤ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਧਰ ਦੇ ਕਛਵਾਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the haldighati war was fought between 10,000 mewaris and a 100,000-strong mughal force including many rajputs like kachwahas from dhundhar .

ਜਾਟ ਰਾਜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ ਫਰਵਰੀ 1707 25 ਦਸੰਬਰ 1765 ਜਾਂ ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਭਰਤਪੁਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
jat king maharaja suraj mal february 1707 25 december 1765 or sujan singh was ruler of bharatpur in rajasthan.

ਇਕ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ "ਜਾਟ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਲੈਟੋ" ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ "ਜਾਟ ਓਡੀਸੀਅਸ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
a contemporary historian has described him as "the plato of the jat people" and by a modern writer as the "jat odysseus", because of his political sagacity, steady intellect, and clear vision.

ਰਾਜਪੂਤ ਯੁੱਗ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
rajput era rajput families rose to prominence in the 6th century ce.

ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰੀ ਨਾਲ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ।
the rajputs put up a valiant resistance to the islamic invasions and protected this land with their warfare and chivalry for more than 500 years.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਘੁਸਪੈਠ ਦਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ-ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
they also resisted mughal incursions into india and thus contributed to their slower-than-anticipated access to the indian subcontinent.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਮੁਗਲ, ਕੁਸ਼ਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਪਕੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ.
later, the mughals, through skilled warfare, were able to get a firm grip on northern india, including rajasthan.

ਮੇਵਾੜ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ.
mewar led other kingdoms in its resistance to outside rule.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਣਾ ਸੰਘਾ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਖਨੁਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।
most notably, rana sanga fought the battle of khanua against babur, the founder of the mughal empire.

ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਇਆ.
over the years, the mughals began to have internal disputes which greatly distracted them at times.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ।
the mughal empire continued to weaken, and with the decline of the mughal empire in the 18th century, rajputana came under the suzerainty of the marathas.

ਮਰਾਠਾ ਜੋ ਹੁਣ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਸਨ, ਨੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
the marathas, who were hindus from the state of what is now maharashtra, ruled rajputana for most of the eighteenth century.

ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ, ਜਿਸਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਅਖੀਰ ਵਿਚ 1818 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the maratha empire, which had replaced the mughal empire as the overlord of the subcontinent, was finally replaced by the british empire in 1818.

ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
following their rapid defeat, the rajput kings concluded treaties with the british in the early 19th century, accepting british suzerainty and control over their external affairs in return for internal autonomy.

ਆਧੁਨਿਕ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤਾਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ 19 ਰਿਆਸਤਾਂ, ਦੋ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ-ਮੇਰਵਾੜਾ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
modern modern rajasthan includes most of rajputana, which comprises the erstwhile nineteen princely states, two chiefships, and the british district of ajmer-merwara.

ਮਾਰਵਾੜ ਜੋਧਪੁਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ, ਮੇਵਾੜ ਚਿਤੌੜਗੜ, ਅਲਵਰ ਅਤੇ ਧੁੰਧਰ ਜੈਪੁਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਪੂਤ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ।
marwar jodhpur , bikaner, mewar chittorgarh , alwar and dhundhar jaipur were some of the main rajput princely states.

ਭਰਤਪੁਰ ਅਤੇ olੋਲਪੁਰ ਜਾਟ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੋਂਕ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਵਾਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਆਸਤ ਸੀ।
bharatpur and dholpur were jat princely states whereas tonk was a princely state under a muslim nawab.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ architectਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਮਹੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵੇਲਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਲਾਮੀ ਅਤੇ ਜੈਨ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਮੀਰ ਹਨ.
rajasthan's formerly independent kingdoms created a rich architectural and cultural heritage, seen even today in their numerous forts and palaces mahals and havelis , which are enriched by features of islamic and jain architecture.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਫਰੈਸਕੋਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਮਾਰਵਾੜੀ ਜੋਧਪੁਰ-ਪਾਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
the development of frescos in rajasthan is linked with the history of the marwaris jodhpur-pali , who played a crucial role in the economic development of the region.

ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਵਾੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹਨ.
many wealthy families throughout indian history have links to marwar.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਿਰਲਾ, ਬਜਾਜ, ਡਾਲਮੀਆ ਅਤੇ ਮਿੱਤਲ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include the legendary birla, bajaj, dalmia, and mittal families.

ਭੂਗੋਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਥਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤਕ, ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤਕ, 850 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 530 ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੇ ਲਈ.
geography the geographic features of rajasthan are the thar desert and the aravalli range, which runs through the state from southwest to northeast, almost from one end to the other, for more than 850 kilometres 530 mi .

ਮਾ mountਂਟ ਆਬੂ ਪੱਛਮ ਬਨਾਸ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਰੇਂਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੁੱਟੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਇਸੀਨਾ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਕੱropsੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ.
mount abu lies at the southwestern end of the range, separated from the main ranges by the west banas river, although a series of broken ridges continues into haryana in the direction of delhi where it can be seen as outcrops in the form of the raisina hill and the ridges farther north.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ-ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਰਾਵਾਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੋ-ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
about three-fifths of rajasthan lies northwest of the aravallis, leaving two-fifths on the east and south direction.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਤਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the northwestern portion of rajasthan is generally sandy and dry.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
most of this region are covered by the thar desert which extends into adjoining portions of pakistan.

ਅਰਾਵੱਲੀ ਸੀਮਾ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਨਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਨਸੂਨ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿਚ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
the aravalli range does not intercept the moisture-giving southwest monsoon winds off the arabian sea, as it lies in a direction parallel to that of the coming monsoon winds, leaving the northwestern region in a rain shadow.

ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਥਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the thar desert is thinly populated the town of jodhpur is the largest city in the desert and known as the gateway of thar desert.

ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਜੋਧਪੁਰ, ਜੈਸਲਮੇਰ, ਬਾੜਮੇਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਅਤੇ ਨਾਗੌਰ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ.
the desert has some major districts like jodhpur, jaisalmer, barmer, bikaner and nagour.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ.
this area is also important defence point of view.

ਜੋਧਪੁਰ ਏਅਰਬੇਸ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਏਅਰਬੇਸ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ, ਬੀਐਸਐਫ ਦੇ ਬੇਸ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
jodhpur airbase is indias largest airbase and military, bsf bases are also situated here.

ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਿਵਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ.
a single civil airport is also situated in jodhpur.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਕੰਡਿਆਲੀ ਝਾੜੀ ਜੰਗਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਰਾਵਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the northwestern thorn scrub forests lie in a band around the thar desert, between the desert and the aravallis.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ yearਸਤਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 400 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this region receives less than 400 mm of rain in an average year.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਪਮਾਨ 129 ਡਿਗਰੀ ਫਾਰਨਹੀਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰ. ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
temperatures can sometimes exceed 54 in the summer months or 129 degrees fahrenheit and drop below freezing in the winter.

ਗੋਧੜ, ਮਾਰਵਾੜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਏ ਹਨ।
the godwar, marwar, and shekhawati regions lie in the thorn scrub forest zone, along with the city of jodhpur.

ਲੂਨੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਗੌਦਵਾਰ ਅਤੇ ਮਾਰਵਾੜ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਨ, ਜੋ ਅਰਾਵਾਲੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ opਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਗੁਆਂ gujarat ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੱਚ ਵੈੱਟਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਣ ਵਿਚ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the luni river and its tributaries are the major river system of godwar and marwar regions, draining the western slopes of the aravallis and emptying southwest into the great rann of kutch wetland in neighbouring gujarat.

ਇਹ ਨਦੀ ਹੇਠਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਖਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਬਾੜਮੇਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬਲੋਤਰਾ ਵਿਚ ਹੀ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹੈ.
this river is saline in the lower reaches and remains potable only up to balotara in barmer district.

ਘੱਗਰ ਨਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਰੁਕਿਆ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਥਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਰੇਤ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਿ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਬਕੀਏ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the ghaggar river, which originates in haryana, is an intermittent stream that disappears into the sands of the thar desert in the northern corner of the state and is seen as a remnant of the primitive saraswati river.

ਅਰਾਵੱਲੀ ਸੀਮਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਰੇਂਜ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉਪਜਾtile ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਿੰਜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the aravalli range and the lands to the east and southeast of the range are generally more fertile and better watered.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਠੀਬਰ-ਗਿਰ ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ toੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਖੰਡੀ ਸੁੱਕੇ ਚੌੜੇ ਜੰਗਲ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਗ, ਬਨਾਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
this region is home to the kathiarbar-gir dry deciduous forests ecoregion, with tropical dry broadleaf forests that include teak, acacia, and other trees.

ਪਹਾੜੀ ਵਾਗਡ ਖੇਤਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਡੁੰਗਰਪੁਰ ਅਤੇ ਬਾਂਸਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the hilly vagad region, home to the cities of dungarpur and banswara lies in southernmost rajasthan, on the border with gujarat and madhya pradesh.

ਮਾਉਂਟ ਆਬੂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਗਡ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ.
with the exception of mount abu, vagad is the wettest region in rajasthan, and the most heavily forested.

ਵਾਗੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਮੇਵਾੜ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਉਦੈਪੁਰ ਅਤੇ ਚਿਤੌੜਗੜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਘਰ.
north of vagad lies the mewar region, home to the cities of udaipur and chittaurgarh.

ਹਡੋਤੀ ਖੇਤਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ.
the hadoti region lies to the southeast, on the border with madhya pradesh.

ਹਡੋਤੀ ਅਤੇ ਮੇਵਾੜ ਦਾ ਉੱਤਰ ਧੂੰਧਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
north of hadoti and mewar lies the dhundhar region, home to the state capital of jaipur.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕਾ ਮੇਵਾਤ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
mewat, the easternmost region of rajasthan, borders haryana and uttar pradesh.

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕੇਲਾ ਅਤੇ ਚੰਬਲ ਨਦੀਆਂ, ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eastern and southeastern rajasthan is drained by the banas and chambal rivers, tributaries of the ganges.

ਅਰਾਵਲੀ ਰੇਂਜ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ਿਖਰ ਮਾਉਂਟ ਆਬੂ ਤੋਂ, ਜੋ ਕਿ 1,722 ਮੀਟਰ 5,650 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the aravalli range runs across the state from the southwest peak guru shikhar mount abu , which is 1,722 metres 5,650 ft in height, to khetri in the northeast.

ਇਹ ਰੇਂਜ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੀਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ 60% ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ 40% ਵਿਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ.
this range divides the state into 60% in the northwest of the range and 40% in the southeast.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੇਤਲੇ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੁਧਾਰ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਉਪਜਾ and ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ.
the northwest tract is sandy and unproductive with little water but improves gradually from desert land in the far west and northwest to comparatively fertile and habitable land towards the east.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the area includes the thar desert.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 100 ਤੋਂ 350 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉਪਜਾ., ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨ ਟਾਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੈ.
the south-eastern area, higher in elevation 100 to 350 m above sea level and more fertile, has a very diversified topography.

ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮੇਵਾੜ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ.
in the south lies the hilly tract of mewar.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਕੋਟਾ ਅਤੇ ਬੂੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਇਕ ਟੇਬਲਲੈਂਡ ਬਣਦਾ ਹੈ.
in the southeast, a large area within the districts of kota and bundi forms a tableland.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਦੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਖਸਤਾ ਖੇਤਰ ਖਿੱਤੇ ਹੈ.
to the northeast of these districts is a rugged region badlands following the line of the chambal river.

ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਭਰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸਮਤਲ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੀ ਪੱਧਰ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
farther north the country levels out the flat plains of the northeastern bharatpur district are part of an alluvial basin.

ਮੇਰਟਾ ਸਿਟੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
merta city lies in the geographical centre of rajasthan.

ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ coverੱਕਣ ਨਾਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਹੈ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਭਾਂਤ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ.
flora and fauna though a large percentage of the total area is desert with little forest cover, rajasthan has a rich and varied flora and fauna.

ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰੂਥਲ ਕੰਡਾ ਜੰਗਲਾਤ ਚੈਂਪੀਅਨ 1936 ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the natural vegetation is classed as northern desert thorn forest champion 1936 .

ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਖੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਛੋਟੇ ਝੜਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these occur in small clumps scattered in a more or less open form.

ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੈਚਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ.
the density and size of patches increase from west to east following the increase in rainfall.

ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ 3,162 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ 1,221 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਇਹ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।
the desert national park in jaisalmer is spread over an area of 3,162 square kilometres 1,221 sq mi , is an excellent example of the ecosystem of the thar desert and its diverse fauna.

ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰllsੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੈਵਿਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ.
seashells and massive fossilised tree trunks in this park record the geological history of the desert.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਪਨਾਹਗਾਹ ਹੈ.
the region is a haven for migratory and resident birds of the desert.

ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਈਗਲਜ਼, ਹੈਰੀਅਰਜ਼, ਫਾਲਕਨਜ਼, ਬੁਜ਼ਾਰਡ, ਕਿਸਟਰੇਲ ਅਤੇ ਗਿਰਝਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
one can see many eagles, harriers, falcons, buzzards, kestrels and vultures.

ਸ਼ਾਰਟ-ਟੂਡ ਈਗਲਜ਼ ਸਰਕੈਟਸ ਗੈਲਿਕਸ, ਟਾਵਨੀ ਈਗਲਜ਼ ਅਕੁਇਲਾ ਰੈਪੈਕਸ, ਸਪਾਟਡ ਈਗਲਜ਼ ਅਕਵਿਲਾ ਕਲੈਂਗਾ, ਲੈੱਗ ਫਾਲਕਨਜ਼ ਫਾਲਕੋ ਜੱਗਰ ਅਤੇ ਕਿਸਟਰੇਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ.
short-toed eagles circaetus gallicus , tawny eagles aquila rapax , spotted eagles aquila clanga , laggar falcons falco jugger and kestrels are the commonest of these.

ਸਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਣਥਮਬੋਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟਾਈਗਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, 1973 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
the ranthambore national park located in sawai madhopur, one of the finest tiger reserves in the country, became a part of project tiger in 1973.

ਝੁਜੁਨੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਧੋਸੀ ਪਹਾੜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ 'ਚਿਆਵਾਨਪ੍ਰਸ਼' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਉਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
the dhosi hill located in the district of jhunjunu, known as 'chayvan rishi's ashram', where 'chyawanprash' was formulated for the first time, has unique and rare herbs growing.

ਅਲਵਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸਰਿਸਕਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 120 ਮੀਲ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 107 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 66 ਮੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 800 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 310 ਵਰਗ ਮੀ.
the sariska tiger reserve located in alwar district, 200 kilometres 120 mi from delhi and 107 kilometres 66 mi from jaipur, covers an area of approximately 800 square kilometres 310 sq mi .

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1979 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the area was declared a national park in 1979.

ਤਾਲ ਛਾਪਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਸੁਜਾਨਗੜ, ਚੁਰੂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜੈਪੁਰ ਤੋਂ 210 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 130 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ.
tal chhapar sanctuary is a very small sanctuary in sujangarh, churu district, 210 kilometres 130 mi from jaipur in the shekhawati region.

ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਬਲੈਕਬਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
this sanctuary is home to a large population of blackbuck.

ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਕਰੈਕਲ, ਇਕ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਿਨਕਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਰਟ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਗ੍ਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
desert foxes and the caracal, an apex predator, also known as the desert lynx, can also be spotted, along with birds such as the partridge and sand grouse.

ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਹੜਬੜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਦਾਵਨ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਕ ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਨੂੰ 2011 ਤੋਂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the great indian bustard, known locally as the godavan, and which is a state bird, has been classed as critically endangered since 2011.

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਾਜਸਥਾਨ ਇਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਸੈੰਕਚੂਰੀਆ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
wildlife protection rajasthan is also noted for its national parks and wildlife sanctuaries.

ਭਰਤਪੁਰ ਦਾ ਚਾਰ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ अभयारणਤ ਕੇਲਾਦੇਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਅਲਵਰ ਦਾ ਸਰਿਸਕਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਸਵਾਈ ਮਾਧੋਪੁਰ ਦਾ ਰਣਥੰਭੌਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਅਤੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਹਨ।
there are four national park and wildlife sanctuaries keoladeo national park of bharatpur, sariska tiger reserve of alwar, ranthambore national park of sawai madhopur, and desert national park of jaisalmer.

ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਨ, ਅਰਿਡ ਵਣ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ afਟ ਅਫਰੀ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
a national level institute, arid forest research institute afri an autonomous institute of the ministry of forestry is situated in jodhpur and continuously work on desert flora and their conservation.

ਰਣਥਮਬੋਰੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਆਪਣੀ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟਾਈਗਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ranthambore national park is known worldwide for its tiger population and is considered by both wilderness lovers and photographers as one of the best place in india to spot tigers.

ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰੀਸਕਾ ਵਿਖੇ ਸ਼ੇਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਪੰਜ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
at one point, due to poaching and negligence, tigers became extinct at sariska, but five tigers have been relocated there.

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ: ਮਾਉਂਟ ਆਬੂ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਭੈਨਸਰੋਦ ਗਾਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਡਾਰਹ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਜੈਸਮੰਦ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਕੁੰਭਲਗੜ ਵਣ ਪਾਰਕ, ​​ਜਵਾਹਰ ਸਾਗਰ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ.
prominent among the wildlife sanctuaries are mount abu sanctuary, bhensrod garh sanctuary, darrah sanctuary, jaisamand sanctuary, kumbhalgarh wildlife sanctuary, jawahar sagar sanctuary, and sita mata wildlife sanctuary.

ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਮਿtelਨੀਕੇਸ਼ਨ ਮੇਜਰ ਆਈਐਸਪੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਅਰਟੈਲ, ਡਾਟਾ ਇੰਫੋਸਿਸ ਲਿਮਟਿਡ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਲਿਮਟਿਡ, ਰੈਅਲਟੇਲ, ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਐਸਟੀਪੀਆਈ, ਟਾਟਾ ਟੈਲੀਕਾਮ, ਵੋਡਾਫੋਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
communication major isp and telecom companies are present in jaipur including airtel, data infosys limited, reliance limited, railtel, software technology parks of india stpi , tata telecom, vodafone.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1999 ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਡਾਟਾ ਇੰਫੋਸਿਸ ਪਹਿਲਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਈਐਸਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਓਏਐਸਆਈਐਸ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਜੀ ਮੋਬਾਈਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੰਪਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਅਰਟੈਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
data infosys was the first internet service provider isp to bring internet in rajasthan in april 1999 and oasis was first private mobile telephone company, which was later taken over by airtel.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ।
government and politics the politics of rajasthan is dominated mainly by the bharatiya janata party and the indian national congress.

ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ ਹਨ।
the chief minister, serving the second term, is vasundhara raje.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੰਡਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੱਤ ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 33 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਸਟੋਰਲ ਹੈ.
administrative divisions rajasthan is divided into 33 districts within seven divisions economy rajasthan's economy is primarily agricultural and pastoral.

ਕਣਕ ਅਤੇ ਜੌਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਲਾਂ, ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ.
wheat and barley are cultivated over large areas, as are pulses, sugarcane, and oilseeds.

ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਰਾਜ ਦੀ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਹਨ.
cotton and tobacco are the state's cash crops.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
rajasthan is among the largest producers of edible oils in india and the second largest producer of oilseeds.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉੱਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਅਫੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ.
rajasthan is also the biggest wool-producing state in india and the main opium producer and consumer.

ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਹਨ.
there are mainly two crop seasons.

ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਟੈਂਕੀਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the water for irrigation comes from wells and tanks.

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਹਿਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਿੰਜਦਾ ਹੈ.
the indira gandhi canal irrigates northwestern rajasthan.

ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਖਣਿਜ ਅਧਾਰਤ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਤ, ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
the main industries are mineral based, agriculture based, and textile based.

ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸਟਰ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ.
rajasthan is the second largest producer of polyester fibre in india.

ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਭਿਲਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਭਿਵੰਡੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਪੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਲਵਾੜਾ ਸੂਟਿੰਗ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਲੀ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਬਲਾਇਸ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਲਬੀਸਟਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਬੀਆ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਚ ਹੈ.
the pali and bhilwara district produces more cloth than bhiwandi, maharashtra and the bhilwara is the largest city in suitings production and export and pali is largest city in cotton and polyster in blouse pieces and rubia production and export.

ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਮੀਕਲ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
several prominent chemical and engineering companies are located in the city of kota, in southern rajasthan.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖਣਨ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ.
rajasthan is pre-eminent in quarrying and mining in india.

ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਮਕਰਾਣਾ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the taj mahal was built from the white marble which was mined from a town called makrana.

ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੀਮਿੰਟ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
the state is the second largest source of cement in india.

ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਭਰ ਵਿਚ ਲੂਣ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਖੇਤਰੀ, ਝੁੰਝੁਨੂ ਵਿਖੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ, ਅਤੇ ਭਰੀਵਾੜਾ ਨੇੜੇ ਦਰਿਬਾ, ਜ਼ਾਵਰ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਰਾਮਪੁਰਾ ਅਘੂਚਾ ਓਪਨਕਾਸਟ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ.
it has rich salt deposits at sambhar, copper mines at khetri, jhunjhunu, and zinc mines at dariba, zawar mines and rampura aghucha opencast near bhilwara.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਯਾਮੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
dimensional stone mining is also undertaken in rajasthan.

ਜੋਧਪੁਰ ਰੇਤਲਾ ਪੱਥਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਰਕਾਂ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
jodhpur sandstone is mostly used in monuments, important buildings and residential buildings.

ਇਸ ਪੱਥਰ ਨੂੰ “ਚਿਤਰ ਪੱਥਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
this stone is termed as "chittar patthar".

ਜੋਧਪੁਰ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਗੁਆਰ ਗਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ.
jodhpur leads in handicraft and guar gum industry.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੀ ਮੁੰਬਈ-ਦਿੱਲੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਲਾਂਘੇ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
rajasthan is also a part of the mumbai-delhi industrial corridor is set to benefit economically.

ਰਾਜ ਨੂੰ ਡੀਐਮਆਈਸੀ ਦਾ 39% ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੈਪੁਰ, ਅਲਵਰ, ਕੋਟਾ ਅਤੇ ਭਿਲਵਾੜਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ.
the state gets 39% of the dmic, with major districts of jaipur, alwar, kota and bhilwara benefiting.

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪੱਥਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੈ.
crude oil and mineral stones rajasthan is earning rs.

ਲਗਭਗ 150 ਮਿਲੀਅਨ
150 million approx.

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲੀਏ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਯੂ.ਐੱਸ.
us 2.5 million per day as revenue from the crude oil sector.

ਇਹ ਕਮਾਈ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਜਾਂ 66 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
this earning is expected to reach million per day in 2013 which is an increase of million or more than 66 percent .

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾੜਮੇਰ ਖਿੱਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 300,000 ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਕੱractਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ 175,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ।
the government of india has given permission to extract 300,000 barrels of crude per day from barmer region which is now 175,000 barrels per day.

ਇਕ ਵਾਰ ਇਹ ਹੱਦ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਕੱ extਣ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
once this limit is achieved rajasthan will become a leader in crude extraction in country.

ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 250,000 ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹੈ.
bombay high leads with a production of 250,000 barrels crude per day.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੀਮਾ ਜੇ 300,000 ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਉਤਪਾਦਨ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧੇਗਾ.
once the limit if 300,000 barrels per day is reached, the overall production of the country will increase by 15 percent.

ਕੇਰਨ ਇੰਡੀਆ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਕੱractionਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
cairn india is doing the work of exploration and extraction of crude oil in rajasthan.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ। ਨੀਕੀ ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼, ਜੋਧਪੁਰ ਸਲੈਕਡ ਚੂਨਾ ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਚੂਨਾ ਜਾਂ ca oh 2 ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਰਾਜਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
rajasthan has rich reserves of limestone.niki chemical industries, jodhpur is one of the largest manufacturer of slaked lime hydrated lime or ca oh 2 transport rajasthan is connected by many national highways.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ nh 8, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਨ ਹਾਈਵੇਅ ਹੈ.
most renowned being nh 8, which is india's first lane highway.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਬੱਸ ਨੈਟਵਰਕ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਕ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਹਿਰ ਸਤਹ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ.
rajasthan also has an inter-city surface transport system both in terms of railways and bus network.

ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਵਾਈ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
all chief cities are connected by air, rail and road.

ਏਅਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ- ਜੈਪੁਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜੋਧਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਉਦੈਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਬੀਕਾਨੇਰ ਏਅਰਪੋਰਟ.
air there are three main airports at rajasthan- jaipur international airport, jodhpur airport, udaipur airport and recently started bikaner airport.

ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
these airports connect rajasthan with the major cities of india such as delhi and mumbai.

ਜੈਸਲਮੇਰ, ਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਪਾਰਕ ਨਾਗਰਿਕ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ.
there are two other airports in jaisalmer, kota but are not open for commercial civilian flights yet.

ਕਿਸ਼ਨਗੜ, ਅਜਮੇਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਹੋਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ. i.e.
one more airport at kishangarh, ajmer .i.e.

ਕਿਸ਼ਨਗੜ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
kishangarh airport is being constructed by the airport authority of india.

ਰੇਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰੇਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
rail rajasthan is connected with the main cities of india by rail.

ਜੈਪੁਰ, ਜੋਧਪੁਰ, ਕੋਟਾ, ਭਰਤਪੁਰ, ਬੀਕਾਨੇਰ, ਅਜਮੇਰ, ਅਲਵਰ, ਅਬੂ ਰੋਡ ਅਤੇ ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ।
jaipur, jodhpur, kota, bharatpur, bikaner, ajmer, alwar, abu road and udaipur are the principal railway stations in rajasthan.

ਕੋਟਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇਕੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਫਾਈਡ ਸੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kota city is the only electrified section served by three rajdhani expresses and trains to all major cities of india.

ਇਥੇ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲਵੇ ਵੀ ਹੈ, ਜੋਧਪੁਰ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਕਰਾਚੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਥਾਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ.
there is also an international railway, the thar express from jodhpur india to karachi pakistan .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, this is not open to foreign nationals.

ਰੋਡ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਰਐਸਆਰਟੀਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
road rajasthan is well connected to the main cities of the country including delhi, ahmedabad and indore by state and national highways and served by rajasthan state road transport corporation rsrtc and private operators.

ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 68,548,437 ਹੈ।
demographics according to final results of 2011 census of india, rajasthan has a total population of 68,548,437.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 87.45% ਹੈ.
rajasthan's population is made up mainly of hindus, who account for 87.45% of the population.

ਮੁਸਲਮਾਨ 10.08%, ਸਿੱਖ 1.27% ਅਤੇ ਜੈਨ 1% ਆਬਾਦੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
muslims make up 10.08%, sikhs 1.27% and jains 1% of the population.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਵੀ ਸਿੰਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਏ ਸਨ।
the state of rajasthan is also populated by sindhis, who came to rajasthan from sindh province now in pakistan during the india-pakistan separation in 1947.

ਰਾਜ ਦੀ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੀਲੀ 5%, ਪੰਜਾਬੀ 2% ਅਤੇ ਉਰਦੂ 2% ਹੈ।
hindi is the official and the most widely spoken language in the state 91% of the population as per the 2001 census , followed by bhili 5% , punjabi 2% , and urdu 2% .

ਸਭਿਆਚਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ wayੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
culture rajasthan is culturally rich and has artistic and cultural traditions which reflect the ancient indian way of life.

ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
there is rich and varied folk culture from villages which are often depicted and is symbolic of the state.

ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਉੱਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
highly cultivated classical music and dance with its own distinct style is part of the cultural tradition of rajasthan.

ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੀਤ ਹਨ ਜੋ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਖੂਹਾਂ ਜਾਂ ਤਲਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the music has songs that depict day-to-day relationships and chores, often focused around fetching water from wells or ponds.

ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਰਗੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
rajasthani cooking was influenced by both the war-like lifestyles of its inhabitants and the availability of ingredients in this arid region.

ਖਾਣਾ ਜੋ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗਰਮ ਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
food that could last for several days and could be eaten without heating was preferred.

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਹਰੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਭ ਨੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ.
the scarcity of water and fresh green vegetables have all had their effect on the cooking.

ਇਹ ਬੀਕੇਨੇਰੀ ਭੁਜੀਆ ਵਰਗੇ ਸਨੈਕਸਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is known for its snacks like bikaneri bhujia.

ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜਰੇ ਕੀ ਰੋਟੀ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਲਸ਼ੁਨ ਕੀ ਚਟਨੀ ਗਰਮ ਲਸਣ ਦਾ ਪੇਸਟ, ਮਾਵਾ ਕਚੋਰੀ ਮਿਰਚੀ ਬੜਾ, ਪਿਆਜ ਕਚੌਰੀ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਘੇਵਰ, ਅਲਵਰ ਕਾ ਮਾਲਵਾ ਮਿਲਕ ਕੇਕ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਮਾਲਪੌਸ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਰਸਗੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other famous dishes include bajre ki roti millet bread and lashun ki chutney hot garlic paste , mawa kachori mirchi bada, pyaaj kachori and ghevar from jodhpur, alwar ka mawa milk cake , malpauas from pushkar and rassgollas from bikaner.

ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਰਵਾੜ ਖਿੱਤੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਮਾਰਵਾੜੀ ਭੋਜਨਾਲਯ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਜੋ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
originating from the marwar region of the state is the concept marwari bhojnalaya, or vegetarian restaurants, today found in many parts of india, which offer vegetarian food of the marwari people.

ਰਾਜ-ਰਾਜ ਵਿਚ ਦਾਲ-ਬਾਟੀ-ਚੁਰਮਾ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
dal-bati-churma is very popular in rajasthan.

ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ firstੰਗ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਤੀ ਨੂੰ ਮੈਸ਼ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸ਼ੁੱਧ ਘੀ ਪਾਓ.
the traditional way to serve it is to first coarsely mash the baati then pour pure ghee on top of it.

ਇਹ ਦਾਲ ਦਾਲ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਲਸਣ ਦੀ ਚਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is served with the daal lentils and spicy garlic chutney.

ਬੇਸਨ ਗ੍ਰਾਮ ਆਟੇ ਦੀ ਕੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪਰੋਸਿਆ.
also served with besan gram flour ki kadi.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਮੇਤ.
it is commonly served at all festivities, including religious occasions, wedding ceremonies, and birthday parties in rajasthan.

"ਦਾਲ-ਬਾਤੀ-ਚੂਰਮਾ", ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਲ ਦਾਲ, ਬਾਤੀ ਅਤੇ ਚੁਰਮਾ ਮਿੱਠੇ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ.
"dal-baati-churma", is a combination of three different food items daal lentils , baati and churma sweet .

ਇਹ ਇਕ ਆਮ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ.
it is a typical rajasthani dish.

ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਰਵਾੜ ਤੋਂ ਘੁਮਰ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਦੇ ਕਾਲਬੇਲੀਆ ਨਾਚ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
the ghoomar dance from jodhpur marwar and kalbeliya dance of jaisalmer have gained international recognition.

ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
folk music is a large part of rajasthani culture.

ਕਠਪੁਤਲੀ, ਭੋਪਾ, ਚਾਂਗ, ਤੇਰਾਤਲੀ, ਗਿੰਡਰ, ਕੱਛੀਘੋਰੀ ਅਤੇ ਤੇਜਾਜੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।
kathputli, bhopa, chang, teratali, ghindr, kachchhighori, and tejaji are examples of traditional rajasthani culture.

ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਹਾਦਰ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭਜਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਜੋ ਅਕਸਰ oftenੋਲਕ, ਸਿਤਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
folk songs are commonly ballads which relate heroic deeds and love stories and religious or devotional songs known as bhajans and banis which are often accompanied by musical instruments like dholak, sitar, and sarangi are also sung.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ, ਰੰਗੀਨ ਕਲਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
rajasthan is known for its traditional, colourful art.

ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਿੰਟਸ, ਟਾਈ ਅਤੇ ਡਾਈ ਪ੍ਰਿੰਟਸ, ਬਾਗੜੂ ਪ੍ਰਿੰਟਸ, ਸੰਗਾਨਰ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਅਤੇ ਜ਼ਾਰੀ ਕ .ਾਈ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਉਤਪਾਦ ਹਨ.
the block prints, tie and dye prints, bagaru prints, sanganer prints, and zari embroidery are major export products from rajasthan.

ਇਥੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਕਾਰਪੈਟਸ ਅਤੇ ਨੀਲੀਆਂ ਭਾਂਡੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
handicraft items like wooden furniture and crafts, carpets, and blue pottery are commonly found here.

ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਰੰਗੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਕਪੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕroਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
shopping reflects the colourful culture, rajasthani clothes have a lot of mirror work and embroidery.

rajastਰਤਾਂ ਲਈ ਇਕ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਸਕਰਟ ਅਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਚੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇਹੰਗਾ ਜਾਂ ਚਨੀਆ ਚੋਲੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a rajasthani traditional dress for females comprises an ankle-length skirt and a short top, also known as a lehenga or a chaniya choli.

ਸਿਰ ਨੂੰ coverੱਕਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਨਰਮਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ.
a piece of cloth is used to cover the head, both for protection from heat and maintenance of modesty.

ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਲੇ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
rajasthani dresses are usually designed in bright colours like blue, yellow and orange.

ਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀਪਵਾਲੀ, ਹੋਲੀ, ਗੰਗੌਰ, ਤੀਜ, ਗੋਗਾਜੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਨਾਰਾਇਣ ਜਯੰਤੀ, ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਹੈ।
the main religious festivals are deepawali, holi, gangaur, teej, gogaji, shri devnarayan jayanti, makar sankranti and janmashtami, as the main religion is hinduism.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
rajasthan's desert festival is held once a year during winter.

ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਨੱਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
dressed in costumes, the people of the desert dance and sing ballads.

ਇੱਥੇ ਸੱਪ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ, ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ, ਐਕਰੋਬੈਟਸ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
there are fairs with snake charmers, puppeteers, acrobats and folk performers.

ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ lsਠਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ.
camels play a role in this festival.

ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
spirit possession has been documented in modern rajasthan.

ਰਾਜਸਥਾਨੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
some of the spirits possessing rajasthanis are seen as good and beneficial while others are seen as malevolent.

ਚੰਗੇ ਆਤਮੇ ਵਿਚ ਕਤਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਇਲਟੀ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਭੈਰੋਂਜੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the good spirits include murdered royalty, the underworld god bhaironji, and muslim saints.

ਭੈੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚੇ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀ.
bad spirits include perpetual debtors who die in debt, stillborn infants, deceased widows, and foreign tourists.

ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘੋਰਾਲਾ "ਮਾਉਂਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the possessed individual is referred to as a ghorala "mount" .

ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇਕ ਨਿਰਮਲ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਣਚਾਹੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
possession, even if it is by a benign spirit, is regarded as undesirable, as it entails loss of self-control and violent emotional outbursts.

ਸਿੱਖਿਆ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ.
education during recent years, rajasthan has worked on improving education.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
the state government has been making sustained efforts to raise the education standard.

ਸਾਖਰਤਾ ਅਜੋਕੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
literacy in recent decades, the literacy rate of rajasthan has increased significantly.

1991 ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਸਿਰਫ 38.55% 54.99% ਮਰਦ ਅਤੇ 20.44% .ਰਤ ਸੀ।
in 1991, the state's literacy rate was only 38.55% 54.99% male and 20.44% female .

2001 ਵਿਚ, ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 60.41% 75.70% ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 43.85% femaleਰਤ ਹੋ ਗਈ.
in 2001, the literacy rate increased to 60.41% 75.70% male and 43.85% female .

ਭਾਰਤ ਵਿਚ liteਰਤ ਸਾਖਰਤਾ ਵਿਚ 23% ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਖਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਹੈ।
this was the highest leap in the percentage of literacy recorded in india the rise in female literacy being 23% .

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.06% 80.51% ਮਰਦ ਅਤੇ 52.66% .ਰਤ ਸੀ।
at the census 2011, rajasthan had a literacy rate of 67.06% 80.51% male and 52.66% female .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 74.04% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ femaleਰਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
although rajasthan's literacy rate is below the national average of 74.04% and although its female literacy rate is the lowest in the country, the state has been praised for its efforts and achievements in raising literacy rates.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਮਰਦਾਂ ਲਈ 76 76. %6% ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ .8 ...8% ਹੈ।
in rural areas of rajasthan, the literacy rate is 76.16% for males and 45.8% for females.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਰਟੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਹੈ।
this has been debated across all the party level except bjp, when the governor of rajasthan set a minimum educational qualification for the village panchayat elections.

ਸਕੂਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ 55,000 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ 7,400 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਹਨ।
schools rajasthan has 55,000 primary and 7,400 secondary schools.

ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮਯੋ ਕਾਲਜ, ਇੱਕ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਅਜਮੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the acclaimed mayo college, an all boys boarding school is in ajmer district.

ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਹੁਦੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
there are many notable alumni from the school who hold important positions in the organisations worldwide.

ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਜੋਧਪੁਰ ਅਤੇ ਕੋਟਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ.
higher education in rajasthan, jodhpur and kota are major education hubs.

ਕੋਟਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋਧਪੁਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਈਆਈਟੀ, ਏਮਜ਼, ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਪੁਲਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਐਮ.ਬੀ.ਐਮ. ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਆਦਿ.
kota is known for its quality education in preparation for competitive exams, coaching for medical and engineering exams, while jodhpur is home to many higher education institutions like iit, aiims, national law university, sardar patel police university, national institute of fashion technology, mbm engineering college etc.

ਕੋਟਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kota is popularly referred to as, "coaching capital of india".

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਪਿਲਾਨੀ, ਮਾਲਵੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਜੈਪੁਰ, ਆਈਆਈਐਮ ਉਦੈਪੁਰ, ਏਮਜ਼ ਜੋਧਪੁਰ ਅਤੇ ਐਲ ਐਨ ਐਮ ਆਈ ਆਈ ਟੀ ਹਨ.
other major education institutions are birla institute of technology and science pilani, malaviya national institute of technology, jaipur, iim udaipur, aiims jodhpur and lnmiit.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਲਜ ਹਨ।
rajasthan has nine universities and more than 250 colleges.

ਇੱਥੇ 41 ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 11,500 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਹਨ।
there are 41 engineering colleges with an annual enrolment of about 11,500 students.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ private१ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘਨੀਆ, ਪਚੇਰੀ ਬੇਰੀ ਐਮੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਜੈਪੁਰ, ਮੇਵਾੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚਿਤੌੜਗੜ, ਓਪੀਜੇਐਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੁਰੂ, ਮੋਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਲਕਸ਼ਮਣਗੜ੍ਹ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੀਕਰ, ਆਰ ਐਨ ਬੀ ਗਲੋਬਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬੀਕਾਨੇਰ ਹਨ।
apart from above there 41 private universities like singhania university, pacheri bari amity university rajasthan jaipur , mewar university chittorgarh, opjs university, churu, mody university of technology and science lakshmangarh women's university, sikar , rnb global university, bikaner.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ 23 ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਕਾਲਜ ਅਤੇ 152 ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਈਟੀਆਈ ਹਨ ਜੋ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
the state has 23 polytechnic colleges and 152 industrial training institutes itis that impart vocational training.

2009 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਜਮੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਸ਼ਨਗੜ ਨੇੜੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ।
in 2009, central university of rajasthan a central university fully funded by government of india, came into force near kishangarh in ajmer district.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਗੇਟੋਲਾਵ ਬਰਡ ਹੈਬੀਟੈਟ ਦੌਸਾ ਗੇਟੋਲਾਵ ਬਰਡ ਹੈਬੀਟ ਦੌਸਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ.
tourism getolav bird habitat dausa getolav bird habitat is one of the newly developed place in dausa .

ਨੇਸ਼ਨ ਹਾਈਵੇਅ 11 ਏ ਦੌਸਾ-ਲਾਲਸੋਟ ਬਾਈ ਪਾਸ ਦੁਆਰਾ 200 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
located at 200 meter from nation highway 11a dausa-lalsot by pass.

ਅਤੇ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਕਿ.ਮੀ.
and about 5 km from the bus station or railway station.

ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਤ ਦਾਦੂਦਿਆਲ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਹੈ.
it has a famous temple of sant dadudayal and sant sundar das.

ਸਥਾਨਕ ਵਿਧਾਇਕ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਉਪਰਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ.
after a great efforts by local mla mr.shankar sharma and district administration.

ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
rain water has also stored here in a large scale.

ਐਮਜੇਐਸਏ ਮੁਖਿਯੰਤ੍ਰੀ ਜਲ ਸਵਲਾਬਨ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
under the mjsa mukhymantri jal swvlaban abhiyan and it has repaired by local public also.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 120 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
at now around 120 bird has founded here.

ਅਤੇ ਲਗਭਗ 35 ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸਾਬੇਲਿਨ ਸ਼੍ਰੀਕੇ, ਗ੍ਰੇਟ ਵ੍ਹਾਈਟ ਪਲੀਕਨਜ਼ ਅਤੇ ਡਾਲਮੇਟਿਅਨ ਪਲੀਕਨ, ਰਿਵਰ ਟੇਰਨ, ਨੌਰਦਰਨ ਸ਼ੋਵਲੇਰ ਐਨ ਬਲੈਕ-ਪੂਛੀਆਂ ਵਾਲਾ ਗੌਡਵਿਟ, ਗ੍ਰੀਲੈਗ ਗੂਸ, ਰੱਫ, ਲਿਟਲ ਕੋਰਮਰੈਂਟ, ਪਰਪਲ ਹੇਰੋਨ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਪਾਟਬਿਲਡ ਡੱਕ ਗ੍ਰੇ ਹੇਰਨ, ਲਿਟਲ ਰਿੰਗਡ ਪਲਾਵਰ, ਲਿਟਲ ਗ੍ਰੇਬ , ਨਾਰਦਰਨ ਸ਼ੋਵਲਰ, ਬਲੈਕ ਹੈਡ ਆਈਬਿਸ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਕੂਟ, ਪਰਪਲ ਸਵੈਮਫੇਨ, ਪਾਈਡ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਸਾਰਸ ਕਰੇਨ.
and around 35 migrated birds like isabellin shrike, great white pelicans & dalmatian pelican, river tern, northern shoveler n black-tailed godwit, greylag goose, ruff, little cormorant, purple heron, indian spotbilled duck grey heron, little ringed plover, little grebe, northern shoveler, black headed ibis, eurasian coot, purple swamphen, pied kingfisher sarus crain.

ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਅਤੇ ਹੇਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕਿਸਮ ਹੈ.
there is a plenty of variety in kinghfisher and heron also.

ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
at early in the morning we can have a beautiful sun rise and at the evening time we can have a wonderful sunset view also.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਕੁਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ 14 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
rajasthan attracted 14 percent of total foreign visitors during which is the fourth highest among indian states.

ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਹੈ.
it is fourth also in domestic tourist visitors.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਉਦਯੋਗ ਹੈ.
tourism is a flourishing industry in rajasthan.

ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ-ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਮਹਿਲ, ਉਦੈਪੁਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਅਜਮੇਰ ਵਿਚ ਤਾਰਾਗੜ੍ਹ ਫੋਰਟ ਸਟਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਅਤੇ ਜੈਸਲਮੇਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ.
the palaces of jaipur and ajmer-pushkar, the lakes of udaipur, the desert forts of jodhpur, taragarh fort star fort in ajmer, and bikaner and jaisalmer rank among the most preferred destinations in india for many tourists both indian and foreign.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਰਾਜ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਅੱਠ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
tourism accounts for eight percent of the state's domestic product.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲੇ ਮਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
many old and neglected palaces and forts have been converted into heritage hotels.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
tourism has increased employment in the hospitality sector.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਆਪਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਉੱਕਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਜਾਈਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਵ-ਮੁਸਲਿਮ ਯੁੱਗ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
rajasthan is famous for its forts, carved temples, and decorated havelis, which were built by rajput kings in pre-muslim era rajasthan.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਜੈਪੁਰ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ, ਮੇਹਰਾਨਗੜ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਸਟੈਪਵੇਲ, ਦਿਲਵਾੜਾ ਮੰਦਰਾਂ, ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਝੀਲ ਪੈਲੇਸ, ਬੂੰਡੀ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਹਵੇਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
rajasthan's jaipur jantar mantar, mehrangarh fort and stepwell of jodhpur, dilwara temples, chittorgarh fort, lake palace, miniature paintings in bundi, and numerous city palaces and haveli's are part of the architectural heritage of india.

ਜੈਪੁਰ, ਪਿੰਕ ਸਿਟੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ.
jaipur, the pink city, is noted for the ancient houses made of a type of sandstone dominated by a pink hue.

ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in jodhpur, maximum houses are painted blue.

ਅਜਮੇਰ ਵਿਖੇ, ਅਨਾਸਾਗਰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਬਾਰਾ-ਡਾਰੀ ਹੈ.
at ajmer, there is white marble bara-dari on the anasagar lake.

ਜੈਨ ਮੰਦਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬਿੰਦੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
jain temples dot rajasthan from north to south and east to west.

ਦਿਲਵਾੜਾ ਟੈਂਪਲੇਸ ਮਾਉਂਟ ਆਬੂ, ਰਣਕਪੁਰ ਮੰਦਰ ਪਾਲੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਭਗਵਾਨ ਆਦਿਨਾਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਿਤੌਰ, ਜੈਸਲਮੇਰ ਅਤੇ ਕੁੰਭਲਗੜ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿਚ ਜੈਨ ਮੰਦਰ, ਮੀਰਪੁਰ ਜੈਨ ਮੰਦਰ, ਸਰੂਨ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਕੋਟਪੁਤਲੀ, ਭੰਡਸਰ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਕਰਨੀ ਮਾਤਾ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਮੰਡੋਰ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
dilwara temples of mount abu, ranakpur temple dedicated to lord adinath in pali district, jain temples in the fort complexes of chittor, jaisalmer and kumbhalgarh, lodurva jain temples, mirpur jain temple, sarun mata temple kotputli, bhandasar and karni mata temple of bikaner and mandore of jodhpur are some of the best examples.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ, ਮਨੋਸ਼ੀ.
see also outline of rajasthan list of people from rajasthan tourism in rajasthan references further reading bhattacharya, manoshi.

2008.
2008 .

ਰਾਇਲ ਰਾਜਪੂਟਸ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਨਬੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ.
the royal rajputs strange tales and stranger truths.

ਰੂਪਾ ਐਂਡ ਕੋ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ.
rupa & co, new delhi.

ਗਹਿਲੋਤ, ਸੁਖਵੀਰਸਿੰਘ।
gahlot, sukhvirsingh.

1992.
1992.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ.
rajasthan historical & cultural.

ਜੇ ਐਸ ਗਹਿਲੋਤ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਜੋਧਪੁਰ
j. s. gahlot research institute, jodhpur.

ਸੋਮਨੀ, ਰਾਮ ਵੱਲਭ।
somani, ram vallabh.

1993.
1993.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
history of rajasthan.

ਜੈਨ ਪੁਸਤਕ ਮੰਦਰ, ਜੈਪੁਰ.
jain pustak mandir, jaipur.

ਟੌਡ, ਜੇਮਜ਼ ਐਂਡ ਕਰੂਕ, ਵਿਲੀਅਮ.
tod, james & crooke, william.

1829
1829.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ,.
annals and antiquities of rajast'han or the central and western rajpoot states of india,.

3 ਵੋਲਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛਾਪੇ.
numerous reprints, including 3 vols.

ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪੋ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਦਿੱਲੀ.
reprint low price publications, delhi.

1990.
1990 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-85395-68-3 3 ਵੋਲਟਸ ਦਾ ਸੈਟ.
isbn 81-85395-68-3 set of 3 vols.

ਮਾਥੁਰ, ਪੀ.ਸੀ., 1995.
mathur, p.c., 1995.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਜੈਪੁਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜੈਪੁਰ, ਆਲੇਖ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਗ੍ਹਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜੈਡ ਵਿਖੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
social and economic dynamics of rajasthan politics jaipur, aaalekh external links government official site of the government of rajasthan, india official tourism site of rajasthan, india general information rajasthan britannica entry rajasthan at dmoz geographic data related to rajasthan at openstreetmap jammu and kashmir is a state in northern india, often denoted by the acronym j&k.

ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
it is located mostly in the himalayan mountains, and shares borders with the states of himachal pradesh and punjab to the south.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਚੀਨ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਇਸਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਾਕਿ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।
jammu and kashmir has an international border with china in the north and east, and the line of control separates it from the pakistani-administered territories of azad kashmir and gilgit-baltistan in the west and northwest respectively.

ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 370 ਅਧੀਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਹੈ।
the state has special autonomy under article 370 of the constitution of india.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
a part of the erstwhile princely state of kashmir and jammu, the region is the subject of a territorial conflict among china, india and pakistan.

ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੋ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਟਿਸਤਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ 1947 ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਹਨ।
the western districts of the former princely state known as azad kashmir and the northern territories known as gilgit-baltistan have been under pakistani control since 1947.

ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਖੇਤਰ, ਤਿੱਬਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, 1962 ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਹੈ.
the aksai chin region in the east, bordering tibet, has been under chinese control since 1962.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰ ਜੰਮੂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
jammu and kashmir consists of three regions jammu, the kashmir valley and ladakh.

ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ.
srinagar is the summer capital, and jammu is the winter capital.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਰਾਜ ਹੈ।
jammu and kashmir is the only state in india with a muslim-majority population.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਇਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੇ ਕਈ ਅਸਥਾਨ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the kashmir valley is famous for its beautiful mountainous landscape, and jammu's numerous shrines attract tens of thousands of hindu pilgrims every year.

ਲੱਦਾਖ, ਜਿਸਨੂੰ "ਲਿਟਲ ਤਿੱਬਤ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਦੂਰ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
ladakh, also known as "little tibet", is renowned for its remote mountain beauty and buddhist culture.

ਇਤਿਹਾਸ ਗ੍ਰਹਿਣ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ 1925 ਵਿਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣੇ ਅਤੇ 1947 ਵਿਚ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
history accession maharaja hari singh became the ruler of the princely state of jammu and kashmir in 1925, and he was the reigning monarch at the conclusion of the british rule in the subcontinent in 1947.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਿਆਸਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਬ ਸੰਪਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਸਨ।
with the impending independence of india, the british announced that the british paramountcy over the princely states would end, and the states were free to choose between the new dominions of india and pakistan or to remain independent.

ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ' ਕਿਉਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it was emphasised that independence was only a theoretical possibility' because, during the long rule of the british in india, the states had come to depend on british indian government for a variety of their needs including their internal and external security.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ 1941 ਵਿਚ ਪਿਛਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 77% ਸੀ।
jammu and kashmir had a muslim majority 77% muslim by the previous census in 1941 .

ਬਟਵਾਰੇ ਦੇ ਤਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
following the logic of partition, many people in pakistan expected that kashmir would join pakistan.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ, ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ।
however, the predominant political movement in the valley of kashmir jammu and kashmir national conference was secular, and was allied with the indian national congress since the 1930s.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
so many in india too had expectations that kashmir would join india.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
the maharaja was faced with indecision.

22 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੂੰ, ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਬਾਗ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੁਸ਼ਤੂਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ।
on 22 october 1947, rebellious citizens from the western districts of the state and pushtoon tribesmen from the northwest frontier province of pakistan invaded the state, backed by pakistan.

ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿ ਸ਼ਾਸਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the maharaja initially fought back but appealed for assistance to the india, who agreed on the condition that the ruler accede to india.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੂੰ ਏਕੀਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
maharaja hari singh signed the instrument of accession on 26 october 1947 in return for military aid and assistance, which was accepted by the governor general the next day.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਜੋੜਿਆ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਸਫਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ "ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ "ਸਿਰਫ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੀਣ ਦੇ ਲਈ."
while the government of india accepted the accession, it added the proviso that it would be submitted to a "reference to the people" after the state is cleared of the invaders, since "only the people, not the maharaja, could decide where kashmiris wanted to live."

ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
it was a provisional accession.

ਇਕ ਵਾਰ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟ accessਫ ਐਸੀਓਸਮੈਂਟ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀ ਰੇਡਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਦਖਲ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
once the instrument of accession was signed, indian soldiers entered kashmir with orders to evict the raiders.

1947 ਦੀ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ 1948 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਲੀ।
the resulting indo-pakistani war of 1947 lasted till the end of 1948.

1948 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਕੋਲ ਲੈ ਲਿਆ।
at the beginning of 1948, india took the matter to the united nations security council.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਇਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਬਚੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਇਕ ਪਲੀਬਿਸਕਾਈਟ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
the security council passed a resolution asking pakistan to withdraw its forces as well as the pakistani nationals from the territory of jammu and kashmir, and india to withdraw the majority of its forces leaving only a sufficient number to maintain law and order, following which a plebiscite would be held.

1 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਬਜ਼ਰਵਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇਕ ਜੰਗਬੰਦੀ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ।
a ceasefire was agreed on 1 january 1949, supervised by un observers.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਮਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a special united nations commission for india and pakistan uncip was set up to negotiate the withdrawal arrangements as per the security council resolution.

ਯੂ ਐਨ ਸੀ ਆਈ ਪੀ ਨੇ 1948 ਅਤੇ 1949 ਦਰਮਿਆਨ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਤਿੰਨ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਯੋਗ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the uncip made three visits to the subcontinent between 1948 and 1949, trying to find a solution agreeable to both india and pakistan.

ਇਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 1948 ਵਿਚ ਇਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it passed a resolution in august 1948 proposing a three-part process.

ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ rejectedੰਗ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
it was accepted by india but effectively rejected by pakistan.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਪਸੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਏਗਾ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
in the end, no withdrawal was ever carried out, india insisting that pakistan had to withdraw first, and pakistan contending that there was no guarantee that india would withdraw afterwards.

ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।
no agreement could be reached between the two countries on the process of demilitarisation.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 1965 ਅਤੇ 1971 ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ।
india and pakistan fought two further wars in 1965 and 1971.

ਬਾਅਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਸਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ' ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਹੱਲ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋਏ।
following the latter war, the countries reached the simla agreement, agreeing on a line of control between their respective regions and committing to a peaceful resolution of the dispute through bilateral negotiations.

ਰਿਆਇਤ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਬਾਰੇ ਜਾਰੀ ਬਹਿਸ ਦੀ ਮੁ argumentਲੀ ਦਲੀਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
debate over accession the primary argument for the continuing debate over the ownership of kashmir is that india did not hold the promised plebiscite.

ਦਰਅਸਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਖ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 13 ਅਗਸਤ 1948 ਦੇ ਮਤੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਤੇ ਤਹਿਤ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ।
in fact, neither side has adhered to the un resolution of 13 august 1948 while india chose not to hold the plebiscite, pakistan failed to withdraw its troops from kashmir as was required under the resolution.

ਭਾਰਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਮਤਾ 47 ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂ ਐਨ ਐਸ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਦੇ ਚੈਪਟਰ vi ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
india gives the following reasons for not holding the plebiscite united nations security council resolution 47 on kashmir was passed by unsc under chapter vi of un charter, which are non binding and have no mandatory enforceability.

ਮਾਰਚ 2001 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸੱਕਤਰ-ਕੋਫੀ ਅੰਨਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਤੇ ਸਿਰਫ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤਿਮੋਰ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਸੇਬ ਅਤੇ ਸੰਤਰੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਤਹਿਤ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਯੂ ਐਨ ਐਸ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
in march 2001,the then secretary-general of the united nations, kofi annan during his visit to india and pakistan, remarked that kashmir resolutions are only advisory recommendations and comparing with those on east timor and iraq was like comparing apples and oranges, since those resolutions were passed under chapter vii, which make it enforceable by unsc.

2003 ਵਿਚ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
in 2003, then pakistan president pervez musharraf announced that pakistan was willing to back off from demand for un resolutions for kashmir.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 13 ਮਈ 1948 ਦੇ ਮਤੇ ਤਹਿਤ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
moreover, india alleges that pakistan failed to fulfill the pre-conditions by withdrawing its troops from the kashmir region as was required under the same un resolution of 13 august 1948 which discussed the plebiscite.

ਭਾਰਤ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਤੇ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਇਕ ਦੁਵੱਲੀ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 1972 ਦੇ ਸਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ 1999 ਲਾਹੌਰ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਤਹਿਤ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
india has consistently told that un resolutions are now completely irrelevant and kashmir dispute is a bilateral issue and it has to be resolved under 1972 simla agreement and 1999 lahore declaration.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਮਤੇ ਹੁਣ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ “ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਾਗੂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।”
the un resolutions can no longer be applied, according to india, because of changes in the original territory, with some parts "having been handed over to china by pakistan and demographic changes having been effected in azad kashmir and the northern areas."

ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਵਸਨੀਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
another reason for the abandonment of the referendum is because demographic changes after 1947 have been effected in pakistan-administered kashmir, as generations of pakistani individuals non-native to the region have been allowed to take residence in pakistan-administered kashmir.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਵੱਖਵਾਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ 250,000 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
furthermore, india alleges that in jammu & kashmir state of india, the demographics of the kashmir valley have been altered after separatist militants coerced 250,000 kashmiri hindus to leave the region.

ਭਾਰਤ ਨੇ 1951 ਵਿਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ।
india cites the 1951 elected constituent assembly of jammu and kashmir, which voted in favour of confirming accession to india.

ਨਾਲ ਹੀ, 2014 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਤਦਾਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ "ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਸੁਨੇਹਾ".
also, the 2014 assembly elections saw the highest voter turnout in the state in the last 25 years, prompting prime minister of india narendra modi to claim that it reflects the faith of the kashmiri people in the democratic system of india and that they have given a "strong message to the world".

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 1946 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਇਕ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 7 ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ।
in response pakistan holds that a statement from the british cabinet mission in india in 1946 confirmed that jammu and kashmir, a princely state at the time of partition, was a sovereign territory, and article 7 of the indian independence act of 1947 dealing with lapse of suzerainty of the british crown over the indian states reaffirmed this fact, so the kashmiri people had a vested right of self-determination from the time of independence.

ਇਸ ਸਮੂਹਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਦੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the kashmiri's right of self-determination was further secured by the progressive development of customary international law in relation to this collective freedom.

ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਮਤਾ 1514 1960 ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਮਤਾ 2625 1970 ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਂਝੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ 1989 ਨੂੰ ਭੜਕੀ। ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ.
general assembly resolution 1514 1960 firmly recognised the right of colonial people to self-determination and general assembly resolution 2625 1970 subsequently affirmed the right of internal self-determination, which the population of kashmir has consistently been deprived of the popular kashmiri insurgency which erupted on 1989 demonstrates that the kashmiri people no longer wish to remain within india.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ।
pakistan suggests that this means that kashmir either wants to be with pakistan or independent.

ਦੋ-ਕੌਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਮਤ ਹੈ.
according to the two-nation theory, which is one of the theories that is cited for the partition that created india and pakistan, kashmir should have been with pakistan, because it has a muslim majority.

ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਰਾਇ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ।
india has shown disregard to the resolutions of the un security council and the united nations commission in india and pakistan by failing to hold a plebiscite to determine the future allegiance of the state.

2007 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ ਹਨ।
in 2007 there have been reports of extrajudicial killings in indian-administered kashmir by indian security forces while claiming they were caught up in encounters with militants.

ਮੁਠਭੇੜ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the encounters go largely uninvestigated by the authorities, and the perpetrators are spared criminal prosecution.

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
human rights organisations have strongly condemned indian troops for widespread abuses and murder of civilians while accusing these civilians of being militants.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵਧਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਲੜਾਈਆਂ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ, 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਹੋਈਆਂ।
diplomatic relations between india and pakistan soured for many other reasons and eventually resulted in three further wars in kashmir the indo-pakistani war of 1965, the indo-pakistan war of 1971 and the kargil war in 1999.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਜੰਮੂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ, ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ 60% ਖੇਤਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ ਅਤੇ 30% ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ।
india has control of 60% of the area of the former princely state of jammu and kashmir jammu, kashmir valley, ladakh and siachen glacier pakistan controls 30% of the region and azad kashmir .

ਚੀਨ 1962 ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੇ 10% ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਰਾਕੋਰਮ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
china administers 10% aksai chin and trans-karakoram tract of the state since 1962.

ਚੇਨੈਬ ਫਾਰਮੂਲਾ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਜਾਣਗੇ।
the chenab formula was a compromise proposed in the 1960s, in which the kashmir valley and other muslim-dominated areas north of the chenab river would go to pakistan, and jammu and other hindu-dominated regions would go to india.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the eastern region of the erstwhile princely state of kashmir has also been beset with a boundary dispute.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਤਿੱਬਤ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਕੁਝ ਸੀਮਾ ਸਮਝੌਤੇ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਚੀਨ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਮਿistਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1949 ਵਿਚ.
in the late 19th- and early 20th centuries, although some boundary agreements were signed between great britain, tibet, afghanistan and russia over the northern borders of kashmir, china never accepted these agreements, and the official chinese position did not change with the communist revolution in 1949.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
by the mid-1950s the chinese army had entered the northeast portion of ladakh.

ਜ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਸੜਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ.
by they had completed a military road through the aksai chin area to provide better communication between xinjiang and western tibet.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਸੜਕ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਰਹੱਦੀ ਝੜਪਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਸੀ ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ 1962 ਦੀ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਿਰੇ ਚੜ ਗਈ ਸੀ।
india's belated discovery of this road led to border clashes between the two countries that culminated in the sino-indian war of october 1962.

ਚੀਨ ਨੇ 1962 ਤੋਂ ਅਕਸਾਈ ਚਿਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਟਰਾਂਸ-ਕਰਾਕੋਰਮ ਟ੍ਰੈਕਟ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 1963 ਵਿਚ ਚੀਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
china has occupied aksai chin since 1962 and, in addition, an adjoining region, the trans-karakoram tract was ceded by pakistan to china in 1963.

1957 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ ਦੀ 1982 ਵਿਚ ਹੋਈ ਮੌਤ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ.
for intermittent periods between 1957, when the state approved its own constitution, and the death of sheikh abdullah in 1982, the state had alternating spells of stability and discontent.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚ-ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ 1987 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਧਾਂਦਲੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਕਾਰਨ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਵਿਦਰੋਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹਮਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
in the late 1980s, however, simmering discontent over the high-handed policies of the union government and allegations of the rigging of the 1987 assembly elections triggered a violent uprising which was backed by pakistan.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਖ਼ੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਅਗਵਾ, ਕਤਲੇਆਮ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੁੱਟਾਂ ਸਮੇਤ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
since then, the region has seen a prolonged, bloody conflict between separatists and the indian army, both of whom have been accused of widespread human rights abuses, including abductions, massacres, rapes and armed robbery.

ਸੈਨਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the army has officially denied these allegations.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ 2004 ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
however, violence in the state has been on the decline since 2004 with the peace process between india and pakistan.

ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
the situation has become increasingly tense politically in recent years.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਈ ਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ, ਤਵੀ ਵੈਲੀ, ਚਨਾਬ ਘਾਟੀ, ਪੁੰਛ ਵੈਲੀ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਲਿਡਰ ਵੈਲੀ.
geography and climate jammu and kashmir is home to several valleys such as the kashmir valley, tawi valley, chenab valley, poonch valley, sind valley and lidder valley.

ਮੁੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62 ਮੀਲ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 15,520.3 ਕਿਮੀ 2 5,992.4 ਵਰਗ ਮੀ.
the main kashmir valley is 100 km 62 mi wide and 15,520.3 km2 5,992.4 sq mi in area.

ਹਿਮਾਲਿਆ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਲੱਦਾਖ ਤੋਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਲੜੀ, ਜੋ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the himalayas divide the kashmir valley from ladakh while the pir panjal range, which encloses the valley from the west and the south, separates it from the great plains of northern india.

ਵਾਦੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਹੈ.
along the northeastern flank of the valley runs the main range of the himalayas.

ਇਸ ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 1,ਸਤਨ ਉਚਾਈ 1,850 ਮੀਟਰ 6,070 ਫੁੱਟ ਹੈ ਪਰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਲੜੀ ਦੀ rangeਸਤਨ ਉੱਚਾਈ 5,000 ਮੀਟਰ 16,000 ਫੁੱਟ ਹੈ.
this densely settled and beautiful valley has an average height of 1,850 metres 6,070 ft above sea-level but the surrounding pir panjal range has an average elevation of 5,000 metres 16,000 ft .

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਚਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਦੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਭਿੰਨ ਹੈ.
because of jammu and kashmir's wide range of elevations, its biogeography is diverse.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਕੰਡਿਆਲੀ ਝਾੜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਪ-ਖੰਡ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ ਦੂਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਨੀਵਾਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
northwestern thorn scrub forests and himalayan subtropical pine forests are found in the low elevations of the far southwest.

ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਾਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ-ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਚੌੜਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
these give way to a broad band of western himalayan broadleaf forests running from northwest-southeast across the kashmir valley.

ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀ ਕੰਨਾਈਫਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚੌੜਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਗਰੇਡ.
rising into the mountains, the broadleaf forests grade into western himalayan subalpine conifer forests.

ਰੁੱਖ ਦੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਐਲਪਾਈਨ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
above the tree line are found northwestern himalayan alpine shrub and meadows.

ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਕਾਰਾਕੋਰਮ-ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਅਲਪਾਈਨ ਸਟੈੱਪ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
much of the northeast of the state is covered by the karakoram-west tibetan plateau alpine steppe.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਇੱਥੇ ਬਨਸਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਬਰਫ ਹੈ.
around the highest elevations, there is no vegetation, simply rock and ice.

ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਨਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ.
the jhelum river is the only major himalayan river which flows through the kashmir valley.

ਸਿੰਧ, ਤਵੀ, ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
the indus, tawi, ravi and chenab are the major rivers flowing through the state.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
jammu and kashmir is home to several himalayan glaciers.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 5,753 ਮੀਟਰ 18,875 ਫੁੱਟ ਦੀ altਸਤ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ 76 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 47 ਮੀਲ ਲੰਬਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
with an average altitude of 5,753 metres 18,875 ft above sea-level, the siachen glacier is 76 km 47 mi long making it the longest himalayan glacier.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਇਸ ਦੀ ਗੰਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the climate of jammu and kashmir varies greatly owing to its rugged topography.

ਜੰਮੂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਾਫ਼ੀ ਪੱਛਮ ਤੋਂ averageਸਤਨ toਸਤਨ 40 ਤੋਂ 50 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 1.6 ਤੋਂ 2 ਇੰਚ ਬਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the south around jammu, the climate is typically monsoonal, though the region is sufficiently far west to average 40 to 50 mm 1.6 to 2 inches of rain per month between january and march.

ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ 40 104 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਾਰਸ਼ 650 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 25.5 ਇੰਚ ਤੱਕ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the hot season, jammu city is very hot and can reach up to 40 104 whilst in july and august, very heavy though erratic rainfall occurs with monthly extremes of up to 650 millimetres 25.5 inches .

ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਸ਼ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਗਰਮ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 29 84 ਦੇ ਨਾਲ.
in september, rainfall declines, and by october conditions are hot but extremely dry, with minimal rainfall and temperatures of around 29 84 .

ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਂਜ ਦੇ ਪਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਾਨਸੂਨ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੀਂਹ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਬੱਦਲ ਬੈਂਡਾਂ ਤੋਂ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
across from the pir panjal range, the south asian monsoon is no longer a factor and most precipitation falls in the spring from southwest cloudbands.

ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 635 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 25 ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ, ਲਗਭਗ 85 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ.
because of its closeness to the arabian sea, srinagar receives as much as 635 millimetres 25 in of rain from this source, with the wettest months being march to may with around 85 millimetres 3.3 inches per month.

ਮੁੱਖ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰੇਂਜ ਦੇ ਪਾਰ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਪੱਥਰ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕਾ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਹੈ.
across from the main himalaya range, even the southwest cloudbands break up and the climate of ladakh and zanskar is extremely dry and cold.

ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਸਿਰਫ 100 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 4 ਇੰਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
annual precipitation is only around 100 mm 4 inches per year and humidity is very low.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ 3,000 ਮੀਟਰ 9,750 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਸਰਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰ areੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
in this region, almost all above 3,000 metres 9,750 ft above sea level, winters are extremely cold.

ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਵਿਚ, januaryਸਤਨ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤਿਅੰਤ ਘੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in zanskar, the average january temperature is with extremes as low as .

ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਜੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪਾਰ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ.
all the rivers freeze over and locals make river crossings during this period because their high levels from glacier melt in summer inhibits crossing.

ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਸਕਰ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ, ਦਿਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 20% ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਘੱਟ ਨਮੀ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਠੰ be ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in summer in ladakh and zanskar, days are typically a warm 20 68 , but with the low humidity and thin air nights can still be cold.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੰਡਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਇਹ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
administrative divisions jammu and kashmir consists of three divisions jammu, kashmir valley and ladakh, and is further divided into 22 districts.

ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
the siachen glacier, although under indian military control, does not lie under the administration of the state of jammu and kashmir.

ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ, ਰਾਮਬਨ, ਰਿਆਸੀ, ਸਾਂਬਾ, ਬਾਂਦੀਪੋਰਾ, ਗੈਂਡਰਬਲ, ਕੁਲਗਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਪੀਆਂ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਬਣੇ ਸਨ।
kishtwar, ramban, reasi, samba, bandipora, ganderbal, kulgam and shopian are newly formed districts, and their areas are included with those of the districts from which they were formed.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ 2 ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਜੰਮੂ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲਾਂ 6 udਧਮਪੁਰ, ਕਠੂਆ, ਪੁੰਛ, ਅਨੰਤਨਾਗ, ਬਾਰਾਮੂਲਾ, ਸੋਪੋਰ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਬੋਰਡ 21 ਸਾਂਬਾ, ਰਣਬੀਰਸਿੰਘਪੋਰਾ, ਅਖਨੂਰ, ਰਿਆਸੀ, ਰਾਮਬਨ, ਡੋਡਾ, ਭਾਦੜਵਾਹਹ, ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ, ਕਾਰਗਿਲ, ਡੋਰੂ-ਵੇਰੀਨਾਗ, ਬਿਜਬਹਾਰਾ, ਪਲਵ , ਤ੍ਰਾਲ, ਬਡਗਾਮ, ਕੁਲਗਾਮ, ਸ਼ੋਪੀਆਂ, ਗੈਂਡਰਬਲ, ਪੱਤਣ, ਸੁੰਬਲ, ਕੁਪਵਾੜਾ, ਹੰਦਵਾੜਾ ਦਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ
major cities municipal corporations 2 srinagar, jammu municipal councils 6 udhampur, kathua, poonch, anantnag, baramulla, sopore municipal boards 21 samba, ranbirsinghpora, akhnoor, reasi, ramban, doda, bhaderwah, kishtwar, kargil, dooru-verinag, bijbehara, pulwama, tral, badgam, kulgam, shopian, ganderbal, pattan, sumbal, kupwara, handwara population of ten major cities demographics the major ethnic groups living in jammu and kashmir include kashmiris, gujjars bakarwals, paharis, dogras and ladakhis.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਚਨਾਬ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the kashmiris live mostly in the main valley of kashmir and chenab valley of jammu division with a minority living in the pir panjal region.

ਪਹਾਰੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the pahari-speaking people mostly live in and around the pir panjal region with some in the northern kashmir valley.

ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਗੁੱਜਰ ਅਤੇ ਬੇਕਰਵਾਲ ਟਰਾਂਸ-ਹਿmaਮੈਂਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀਰਪੰਜਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the nomadic gujjars and bakerwals practice transhumance and mostly live in the pirpanjal region.

ਡੋਗਰਾ ਨਸਲੀ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਆਂ .ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ ਦੇ udਧਮਪੁਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the dogras are ethnically, linguistically and culturally related to the neighbouring punjabi people and mostly live in the udhampur and jammu districts of the state.

ਲੱਦਾਖਿ ਮੰਗੋਲਾਇਡ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਸਲੀ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿਚ ਗੁਆਂ .ੀ ਤਿੱਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
the ladakhis are people of mongoloid stock and resemble in their ethnic character to the neighbouring tibetan people.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਦੂਸਰਾ ਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੈ।
jammu and kashmir is one of india's two administrative divisions the other being the union territory of lakshadweep which is overwhelmingly muslim with a muslim majority population.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 68.3% ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 28.4% ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ 1.9%, ਬੁੱਧ ਧਰਮ 0.9% ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 0.3% ਹਨ।
according to the 2011 census, islam is practised by about 68.3% of the state population, while 28.4% follow hinduism and small minorities follow sikhism 1.9% , buddhism 0.9% and christianity 0.3% .

ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੀ ਲਗਭਗ .4 96. 96% ਆਬਾਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚ 2..4545% ਅਤੇ ਸਿੱਖ ०.9 8% ਅਤੇ ਹੋਰ 0.17% ਸ਼ੀਆ ਬਡਗਾਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਨ।
about 96.4% of the population of the kashmir valley are muslim followed by hindus 2.45% and sikhs 0.98% and others 0.17% shias live in the district of badgam, where they are a majority.

ਸ਼ੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 14% ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
the shia population is estimated to comprise 14% of the state's population.

ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 62.55%, ਮੁਸਲਮਾਨ 33.45% ਅਤੇ ਸਿੱਖ, 3.3% ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੇਹ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਾਰਗਿਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 46.4% ਹੈ, ਬਾਕੀ ਬੁੱਧ 39.7% ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ 12.1%.
in jammu, hindus constitute 62.55% of the population, muslims 33.45% and sikhs, 3.3% in ladakh comprises buddhists-dominated leh and shia muslim-dominated kargil , muslims constitute about 46.4% of the population, the remaining being buddhists 39.7% and hindus 12.1% .

ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਲੋਕ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਜੰਮੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
the people of ladakh are of indo-tibetan origin, while the southern area of jammu includes many communities tracing their ancestry to the nearby indian states of haryana and punjab, as well as the city of delhi.

ਬੁੱਧ, ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਕੁਝ ਈਸਾਈ, ਜੈਨ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਉੱਤਰੀ ਅੱਧ ਜੋ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੈ, ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਫੌਜੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਮੌਜੂਦ ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੌਰਾਨ .
buddhists, hindus, sikhs and a few christian, jain, and zoroastrian communities were once natives and made up a vast majority of the whole kashmir province, as well as neighbouring states, and ancient and modern northern half of what is today india and pakistan, but because of economic changes, political tension, military involvement, and foreign extremists resulted in vast majority of the followers of these religions to settle in the growing and advancing neighbouring regions and major cities in india over the years, often during no present borders or records.

ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਹਿੰਦੂ ਪੰਡਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
hindu pandits were specifically affected in this region due to their status in the local society.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਇਵਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ 160, 000 ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 99%, ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ.
according to political scientist alexander evans, approximately 99% of the total population of 160, ,000 of kashmiri brahmins, also called kashmiri pandits, i.e.

1990 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 150,000 ਤੋਂ 160,000 ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ।
approximately 150,000 to 160,000 left the kashmir valley in 1990 as militancy engulfed the state.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 300,000 ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਜਾੜੇ ਗਏ ਹਨ।
according to an estimate by the central intelligence agency, about 300,000 kashmiri pandits from the entire state of jammu and kashmir have been internally displaced due to the ongoing violence.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਉਰਦੂ, ਡੋਗਰੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਪਹਾਰੀ, ਬਾਲਟੀ, ਲੱਦਾਖੀ, ਗੋਜਰੀ, ਸ਼ੀਨਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
in jammu and kashmir, the principal spoken languages are kashmiri, urdu, dogri, punjabi, pahari, balti, ladakhi, gojri, shina and pashto.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਉਰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
however, urdu written in the persian script is the official language of the state.

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hindustani is widely understood by peoples.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੂਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਰਦੂ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many speakers of these languages use urdu or english as a second language.

ਮੀਡੀਆ, ਸਿੱਖਿਆ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
urdu occupies a central space in media, education, religious and political discourses, and the legislature of jammu and kashmir.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪਛਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the language is said to function as a symbol of identity among muslims of south asia.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਕ "ਨਿਰਪੱਖ" ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
additionally, as the language is regarded as a "neutral" and non-native language of the multilingual region, its acceptance was broadly accepted by kashmiri muslims.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਉਰਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵੀ ਇਲਿਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਵੀ. ਪੰਧਾਰੀਪਾਂਡੇ ਨੇ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਜਿਸਦੀ 53% ਆਬਾਦੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ “ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ” ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ,ੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ homeੰਗ ਨਾਲ ਘਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the use of urdu as the official language of jammu and kashmir has also been criticised by rajeshwari v. pandharipande of the university of illinois on the basis that the language is spoken as a native language by less than 1% of the population, and has rendered kashmiri, spoken by 53% of the population, into a functional "minority language," effectively restricting its use to home and family.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਨਸਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।
the kashmir valley is dominated by ethnic kashmiris, who have largely driven the campaign for secession from india.

ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਿਮ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਪਹਰੀਆਂ, ਗੁੱਜਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕਰਵਾਲਾਂ ਵੱਖਵਾਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨ ਹਨ।
non-kashmiri muslim ethnic groups paharis, gujjars and bakarwalas , who dominate areas along the line of control, have remained indifferent to the separatist campaign.

ਜੰਮੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 70% ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ।
jammu province region has a 70 30 hindu-muslim ratio.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ 2004 ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਥੇ ਹਿੰਸਾ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ।
parts of the region were hit by militants, but violence has ebbed there, along with the valley, after india and pakistan started a peace process in 2004.

ਡੋਗਰਾਸ 67% ਜੰਮੂ ਦੇ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ, ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ, ਪਹਾੜੀਆਂ, ਬੇਕਰਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਹਨ.
dogras 67% are the single largest group in the multi-ethnic region of jammu living with punjabis, kashmiris, paharis, bakerwals and gujjars.

ਹਿੰਦੂ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
statehood is demanded in hindu-dominated districts.

ਲੱਦਾਖ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 200,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਨ.
ladakh is the largest region in the state with over 200,000 people.

ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲੇਹ 68% ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਕਾਰਗਿਲ 91% ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਹਨ।
its two districts are leh 68% buddhist and kargil 91% muslim population .

ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੇਹ ਬੋਧੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
union territory status has been the key demand of leh buddhists for many years.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 370 ਦੇ ਅਧੀਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ , ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
politics and government jammu and kashmir is the only state in india which enjoys special autonomy under article 370 of the constitution of india, according to which no law enacted by the parliament of india, except for those in the field of defence, communication and foreign policy, will be extendable in jammu and kashmir unless it is ratified by the state legislature of jammu and kashmir.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
subsequently, jurisdiction of the supreme court of india over jammu and kashmir has been extended.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਇਕਲੌਤਾ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜ ਝੰਡਾ ਹੈ.
jammu and kashmir is the only indian state to have its own official state flag along with national flag and constitution.

ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ।
indians from other states cannot purchase land or property in the state.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
designed by the then ruling national conference, the flag of jammu and kashmir features a plough on a red background symbolising labour it replaced the maharaja's state flag.

ਤਿੰਨ ਧਾਰੀਆਂ ਰਾਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਮੂ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਘਾਟੀ, ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the three stripes represent the three distinct administrative divisions of the state, namely jammu, valley of kashmir, and ladakh.

1990 ਵਿਚ, ਇਕ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਐਕਟ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
in 1990, an armed forces act, which gives special powers to the indian security forces, has been enforced in jammu and kashmir.

ਹਿ actਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the decision to invoke this act was criticised by the human rights watch.

ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਵਰਚੁਅਲ ਛੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
amnesty international has strongly condemned the implementation of this act that grants virtual immunity to security forces from prosecution.

ਮੀਨਾਰ ਪਿੰਪਲ, ਐਮਨੇਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ.
minar pimple, senior director of global operations at amnesty international states.

ਹੁਣ ਤੱਕ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਉੱਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।
till now, not a single member of the security forces deployed in the state has been tried for human rights violations in a civilian court.

ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਬਦਲੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਾਲੀ ਬਹੁ-ਪਾਰਟੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
this lack of accountability has in turn facilitated other serious abuses like all the states of india, jammu and kashmir has a multi-party democratic system of governance with a bicameral legislature.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, 100 ਸੀਟਾਂ ਖੇਤਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
at the time of drafting the constitution of jammu and kashmir, 100 seats were earmarked for direct elections from territorial constituencies.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 25 ਸੀਟਾਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 12 ਵੀਂ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 24 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ "ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਅਗਸਤ 1947 ਦਾ ਪੰਦਰਵਾਂ ਦਿਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ "ਅਤੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 48 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ," ਧਾਰਾ 47 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ,ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰ ਇੰਨੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪੱਚੀ ਸੀਟਾਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ- ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਉਕਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕਸ਼ਨ 47 ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰੀ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
of these, 25 seats were reserved for the areas of jammu and kashmir state that came under pakistani occupation this was reduced to 24 after the 12th amendment of the constitution of jammu and kashmir "the territory of the state shall comprise all the territories which on the fifteenth day of august 1947, were under the sovereignty or suzerainty of the ruler of the state" and section 48 therein states that, "notwithstanding anything contained in section 47, until the area of the state under the occupations of pakistan ceases to so occupied and the people residing in that area elect their representatives a twenty-five seats in the legislative assembly shall remain vacant and shall not be taken into account for reckoning the total member-ship of the assembly and the said area shall be excluded in delimiting the territorial constituencies under section 47".

1988 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਦਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 111 ਹੋ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 87 ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨ।
after a delimitation in 1988, the total number of seats increased to 111, of which 87 were within indian-administered territory.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਹਰ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
the jammu & kashmir assembly is the only state in india to have a 6-year term, in contrast to the norm of a 5-year term followed in every other state's assembly.

ਪਿਛਲੀ ਆਈ ਐਨ ਸੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
there was indication from the previous inc government to bring parity with the other states, but this does not seem to have received the required support to pass into law.

ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਐਨ.ਸੀ., ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਆਈ.ਐਨ.ਸੀ., ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਪੀ.ਡੀ.ਪੀ., ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
influential political parties include the jammu & kashmir national conference nc , the indian national congress inc , the jammu and kashmir people's democratic party pdp , the bharatiya janata party bjp and other smaller regional parties.

ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2002 ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਆਈ ਐਨ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀ ਡੀ ਪੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਇਆ।
after dominating kashmir's politics for years, the national conference's influence waned in 2002, when inc and pdp formed a political alliance and rose to power.

ਸੱਤਾ-ਵੰਡ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਆਈ ਐਨ ਸੀ ਨੇਤਾ ਗੁਲਾਮ ਨਬੀ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ 2005 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪੀਡੀਪੀ ਦੇ ਮੁਫਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਈਦ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
under the power-sharing agreement, inc leader ghulam nabi azad replaced pdp's mufti mohammad sayeed as the chief minister of jammu and kashmir in late 2005.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ, ਪੀਡੀਪੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਮਰਨਾਥ ਸ਼ਰਾਈਨ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 40 ਏਕੜ 16 ਹੈਕਟੇਅਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।
however, in 2008, pdp withdrew its support from the government on the issue of temporary diversion of nearly 40 acres 16 ha of land to the sri amarnath shrine board.

17 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 24 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਈਆਂ 2008 ਦੀਆਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
in the 2008 kashmir elections that were held from 17 november to 24 december, the national conference party and the congress party together won enough seats in the state assembly to form a ruling alliance.

2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 65% ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ - ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
in the 2014 election, the voter turnout was recorded at 65% - the highest in the history of the state.

ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਪੀਡੀਪੀ ਨੇ 28, ਭਾਜਪਾ ਨੇ 25, ਐਨਸੀ ਨੇ 15 ਅਤੇ ਆਈ ਐਨ ਸੀ ਨੇ 12 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।
the results gave a fractured mandate to either parties the pdp won 28 seats, bjp 25, nc 15 and inc 12.

2 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਪੀਡੀਪੀ ਨੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੀਡੀਪੀ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮੁਫਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਸਈਦ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਪ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਸੀ.ਐੱਮ.
after 2 months of deliberations and president's rule, the bjp and the pdp announced an agreement for a coalition government, and pdp patron mufti mohammad sayeed was sworn-in as cm for a second term, with nirmal singh of the bjp sworn-in as deputy cm.

ਇਸ ਤੋਂ 35 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਹੋਏ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸੀ।
this also marked the first time in 35 years that the bjp was a coalition partner in the state government.

1989 ਤੋਂ ਵੱਖਵਾਦੀ ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ 1989 ਵਿਚ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
separatist insurgency and militancy since 1989 in 1989, a widespread popular and armed insurgency started in kashmir.

1987 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਨਤੀਜੇ ਵਿਵਾਦਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
after the 1987 state legislative assembly election, some of the results were disputed.

ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖਾੜਕੂ ਵਿੰਗਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਹੈ।
this resulted in the formation of militant wings and marked the beginning of the mujahadeen insurgency, which continues to this day.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਗਾਵਤ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਫਗਾਨ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ-ਅਫਗਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ.
india contends that the insurgency was largely started by afghan mujahadeen who entered the kashmir valley following the end of the soviet-afghan war.

ਅਸ਼ਫਾਕ ਮਜੀਦ ਵਾਨੀ ਅਤੇ ਫਾਰੂਕ ਅਹਿਮਦ ਦਾਰ ਉਰਫ ਬਿੱਟਾ ਕਰਾਟੇ ਸਮੇਤ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫਰੰਟ ਦੇ ਇਕ ਧੜੇ ਦਾ ਆਗੂ, ਯਾਸੀਨ ਮਲਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ।
yasin malik, a leader of one faction of the jammu kashmir liberation front, was one of the kashmiris to organise militancy in kashmir, along with ashfaq majid wani and farooq ahmed dar alias bitta karate .

1995 ਤੋਂ, ਮਲਿਕ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਸਖਤ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਣ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ.
since 1995, malik has renounced the use of violence and calls for strictly peaceful methods to resolve the dispute.

ਮਲਿਕ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਮੰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ, ਫਾਰੂਕ ਸਿਦੀਕੀ ਉਰਫ ਫਾਰੂਕ ਪਾਪਾ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
malik developed differences with one of the senior leaders, farooq siddiqui alias farooq papa , for shunning demands for an independent kashmir and trying to cut a deal with the indian prime minister.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਫੁੱਟ ਪੈ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿੱਟਾ ਕਰਾਟੇ, ਸਲੀਮ ਨਨਹਾਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਮਰੇਡ ਫਾਰੂਕ ਪਾਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
this resulted in a split in which bitta karate, salim nanhaji, and other senior comrades joined farooq papa.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਦਰੋਹੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।
pakistan claims these insurgents are jammu and kashmir citizens, and are rising up against the indian army as part of an independence movement.

ਐਮਨੇਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਵਰਜ਼ ਐਕਟ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ "ਬਿਨਾਂ ਸੁਣਵਾਈ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ" ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
amnesty international has accused security forces in indian-controlled kashmir of exploiting an armed forces special powers act that enables them to "hold prisoners without trial".

ਸਮੂਹ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਤਕ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the group argues that the law, which allows security forces to detain individuals for up to two years without presenting charges violates prisoners' human rights.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 2,156 ਲਾਸ਼ਾਂ 40 ਕਬਰਾਂ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
in 2011, the state humans right commission said it had evidence that 2,156 bodies had been buried in 40 graves over the last 20 years.

ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the authorities deny such accusations.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਸਨ।
the security forces say the unidentified dead are militants who may have originally come from outside india.

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
they also say that many of the missing people have crossed into pakistan-administered kashmir to engage in militancy.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਛਾਣ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ 574 "ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਸਥਾਨਕ" ਸਨ, ਅਤੇ ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 2012 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ "ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਨ"।
however, according to the state human rights commission, among the identified bodies 574 were those of "disappeared locals", and according to amnesty international's annual human rights report 2012 it was sufficient for "belying the security forces' claim that they were militants".

ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਵਾਦੀ ਹਿੰਸਾ ਘਟਦੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
separatist violence in the region has been observed to decline.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਬੇਚੈਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ 500,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੱਖਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
however, following the unrest in 2008, which included more than 500,000 protesters at a rally on 18 august, secessionist movements gained a boost.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 70 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ 7,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
further the 2016 kashmir unrest culminated in the deaths of more than 70 civilians, with over 7,000 civilians injured.

ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਾਰਤ ਐਨਜੀਓ ਫਰੀਡਮ ਹਾ houseਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2009 ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਵਰਲਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ “ਅੰਸ਼ਕ ਮੁਕਤ” ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ “ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ” ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the 2009 edition of the freedom in the world report by the us-based ngo freedom house rated jammu and kashmir as "partly free", while in comparison, the same report rated pakistan-administered kashmir as "not free."

ਆਰਥਿਕਤਾ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ.
economy jammu and kashmir's economy is predominantly dependent on agriculture and allied activities.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਘਾਟੀ ਇਸ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the kashmir valley is known for its sericulture and cold-water fisheries.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੱਲੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਲੋ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
wood from kashmir is used to make high-quality cricket bats, popularly known as kashmir willow.

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਕੇਸਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮਾਤਰਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
kashmiri saffron is very famous and brings the state a handsome amount of foreign exchange.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਸੇਬ, ਜੌਂ, ਚੈਰੀ, ਮੱਕੀ, ਬਾਜਰੇ, ਸੰਤਰੇ, ਚੌਲ, ਆੜੂ, ਨਾਚ, ਕੇਸਰ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕਣਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਨਿਰਮਿਤ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਗਲੀਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
agricultural exports from jammu and kashmir include apples, barley, cherries, corn, millet, oranges, rice, peaches, pears, saffron, sorghum, vegetables, and wheat, while manufactured exports include handicrafts, rugs, and shawls.

ਰਾਜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਾਗਬਾਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
horticulture plays a vital role in the economic development of the state.

ਸਾਲਾਨਾ ਬਿਲੀਅਨ 45 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, 12 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ 12 ਲੱਖ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਮਦਨੀ ਹੈ.
with an annual turnover of over billion us 45 million , apart from foreign exchange of over million us 12 million , this sector is the next biggest source of income in the state's economy.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ ਹੈ।
the region of kashmir is known for its horticulture industry and is the wealthiest region in the state.

ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਸੇਬ, ਖੁਰਮਾਨੀ, ਚੈਰੀ, ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ, ਪਲੱਮ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਅਖਰੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
horticultural produce from the state includes apples, apricots, cherries, pears, plums, almonds and walnuts.

ਡੋਡਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਨੀਲਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
the doda district has deposits of high-grade sapphire.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੋਟਾ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੰਮੂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ.
though small, the manufacturing and services sector is growing rapidly, especially in the jammu division.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ.
in recent years, several consumer goods companies have opened manufacturing units in the region.

ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਐਸੋਚੈਮ ਨੇ ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the associated chambers of commerce and industry of india assocham has identified several industrial sectors which can attract investment in the state, and accordingly, it is working with the union and the state government to set up industrial parks and special economic zones.

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ billion 5 ਬਿਲੀਅਨ 170 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਰਕਮ ਸੀ.
in the fiscal year , exports from the state amounted to .5 billion us 170 million .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਹਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
however, industrial development in the state faces several major constraints including extreme mountainous landscape and power shortage.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬੈਂਕ, ਜੋ ਕਿ ਐਸ ਐਂਡ ਪੀ ਸੀ ਐਨ ਐਕਸ 500 ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the jammu & kashmir bank, which is listed as a s&p cnx 500 conglomerate, is based in the state.

ਇਸ ਨੇ 2008 ਵਿਚ 8.9 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ. ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਲਾਭ ਦੱਸਿਆ.
it reported a net profit of million us 8.9 million in 2008.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਰਹੀ ਹੈ।
the government of india has been keen to economically integrate jammu and kashmir with the rest of india.

ਇਹ ਰਾਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 812 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ.
the state is one of the largest recipients of grants from new delhi, totalling us 812 million per year.

ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 4% ਗਰੀਬੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
it has a mere 4% incidence of poverty, one of the lowest in the country.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ improveਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2.5 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in an attempt to improve the infrastructure in the state, indian railways is constructing the ambitious kashmir railway project at a cost of more than us 2.5 billion.

ਗੱਡੀਆਂ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਾਰਾਮੂਲਾ-ਬਨੀਹਾਲ ਭਾਗ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
trains run on the 130 km baramula-banihal section.

11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ 17.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਾਜ਼ੀਗੁੰਡ-ਬਨਿਹਾਲ ਭਾਗ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the 17.5 km qazigund-banihal section through the 11 km long pir panjal railway tunnel was commissioned.

haਧਮਪੁਰ-ਕਟੜਾ ਟਰੈਕ ਦਾ ਭਾਗ ਜੁਲਾਈ 2014 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
udhampur-katra section of the track was commissioned early in july 2014.

ਕਟੜਾ-ਬਨੀਹਾਲ ਭਾਗ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ.
the katra-banihal section is under construction.

ਰਸਤਾ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the route crosses major earthquake zones, and is subjected to extreme temperatures of cold and heat, as well as inhospitable terrain, making it an extremely challenging engineering project.

ਇਸ ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
it is expected to increase tourism and travel to kashmir.

ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ, ਰੇਲਵੇ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ-ਕਾਰਗਿਲ-ਲੇਹ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਪੁੰਛ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
three other railway lines, the railway, srinagar-kargil-leh railway and the jammu-poonch railway have been proposed.

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ 1989 ਵਿਚ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ.
tourism before the insurgency intensified in 1989, tourism formed an important part of the kashmiri economy.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਰ ਪਈ।
the tourism economy in the kashmir valley was worst hit.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੰਮੂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਬੁੱਧ ਮੱਠ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
however, the holy shrines of jammu and the buddhist monasteries of ladakh continue to remain popular pilgrimage and tourism destinations.

ਹਰ ਸਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅਮਰਨਾਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।
every year, thousands of hindu pilgrims visit holy shrines of vaishno devi and amarnath, which has had significant impact on the state's economy.

2007 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ 75 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ. 71 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।
it was estimated in 2007 that the vaishno devi yatra contributed .75 billion us 71 million to the local economy annually a few years ago.

ਯੋਗਦਾਨ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the contribution should be significantly greater now as the numbers of indian visitors have increased considerably.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੈ.
foreign tourists have been slower to return.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਮੂ-ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਲੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ.
the british government still advises against all travel to jammu and kashmir with the exception of the cities of jammu and srinagar, travel between these two cities on the jammu-srinagar highway, and the region of ladakh, while canada excludes the entire region excepting leh.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
besides kashmir, several areas in the jammu region have a lot of tourist potential as well.

ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਭਾ bha ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖਿੱਚ ਹੈ.
bhau fort in jammu city is the major attraction for the tourists visiting that city.

ਬੇਗੇ-ਏ-ਬਾਹੁ ਇਕ ਹੋਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
bage-e-bahu is another tourist destination.

ਸਥਾਨਕ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the local aquarium, established by the fisheries department, is visited by many.

ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਣੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਜੰਮੂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
tourists from across india visit jammu in a pilgrimage to mata vaishno devi.

ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਜੰਮੂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 40 ਤੋਂ 45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੁਟਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
mata vaishno devi is located in the trikuta hills, about 40 to 45 km from jammu city.

ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
approximately 10 million pilgrims visit this holy place every year.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉਛਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ ਇਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ.
tourism in the kashmir valley has rebounded in recent years, and in 2009, the state became one of the top tourist destinations of india.

ਗੁਲਮਰਗ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਕਾਈ ਰਿਜੋਰਟ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਰੇ ਗੌਲਫ ਕੋਰਸ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
gulmarg, one of the most popular ski resort destinations in india, is also home to the world's highest green golf course.

ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਆਈ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
the state's recent decrease in violence has boosted the economy and tourism.

ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਲਾਨੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗਏ ਸਨ।
it was reported that more than a million tourists visited kashmir in 2011.

ਕਲਚਰ ਲਦਾਖ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
culture ladakh is famous for its unique indo-tibetan culture.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਪਣਾ ਲਦਾਖ ਦੀ ਬੋਧੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ.
chanting in sanskrit and tibetan language forms an integral part of ladakh's buddhist lifestyle.

ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਸਕਡ ਡਾਂਸ ਤਿਉਹਾਰ, ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲੱਦਾਖ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
annual masked dance festivals, weaving and archery are an important part of traditional life in ladakh.

ਲੱਦਾਖੀ ਭੋਜਨ ਤਿੱਬਤੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਥੁੱਕਪਾ, ਨੂਡਲ ਸੂਪ ਅਤੇ ਸੁਸਪਾ, ਜੋ ਕਿ ਲੱਦਾਖੀ ਵਿਚ ਨਗਮੈਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੌ ਦੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਭੁੰਨਦਾ ਹੈ.
ladakhi food has much in common with tibetan food, the most prominent foods being thukpa, noodle soup and tsampa, known in ladakhi as ngampe, roasted barley flour.

ਆਮ ਕੱਪੜੇ ਵਿਚ ਮਖਮਲੀ ਦੇ ਗੌਂਚੇ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕ embਾਈ ਵਾਲੇ ਕਮਰਕੋਟ ਅਤੇ ਬੂਟ ਅਤੇ ਗੋਨਡੇਡ ਜਾਂ ਟੋਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
typical garb includes gonchas of velvet, elaborately embroidered waistcoats and boots, and gonads or hats.

ਲੱਦਾਖੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਲੋਕ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
people adorned with gold and silver ornaments and turquoise headgears throng the streets during ladakhi festivals.

ਦੁਮਹਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਟਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the dumhal is a famous dance in the kashmir valley, performed by men of the wattal region.

theਰਤਾਂ ਰੂਫ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਕ ਨਾਚ.
the women perform the rouff, another traditional folk dance.

ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
kashmir has been noted for its fine arts for centuries, including poetry and handicrafts.

ਸ਼ਿਕਾਰਸ, ਰਵਾਇਤੀ ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਾਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ.
shikaras, traditional small wooden boats, and houseboats are a common feature in lakes and rivers across the valley.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
the constitution of india does not allow people from regions other than jammu and kashmir to purchase land in the state.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹਾ houseਸਬੋਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਵਾਦੀ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ.
as a consequence, houseboats became popular among those who were unable to purchase land in the valley and has now become an integral part of the kashmiri lifestyle.

ਕਾਵਾ, ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਠੰ .ੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
kawa, traditional green tea with spices and almond, is consumed all through the day in the chilly winter climate of kashmir.

ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਰਮ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ, ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ architectਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ.
most of the buildings in the valley and ladakh are made from softwood and are influenced by indian, tibetan, and islamic architecture.

ਜੰਮੂ ਦਾ ਡੋਗਰਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
jammu's dogra culture and tradition is very similar to that of neighbouring punjab and himachal pradesh.

ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੜੀ ਅਤੇ ਵਿਸਾਖੀ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਸੀਓਜ਼ਨ ਡੇਅ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਛੁੱਟੀ ਜੋ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
traditional punjabi festivals such as lohri and vaisakhi are celebrated with great zeal and enthusiasm throughout the region, along with accession day, an annual holiday which commemorates the accession of jammu & kashmir to the dominion of india.

ਡੋਗਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁੱਜਰਾਂ ਨੇ ਜੰਮੂ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ.
after dogras, gujjars form the second-largest ethnic group in jammu.

ਆਪਣੀ ਅਰਧ-ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਗੁੱਜਰ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
known for their semi-nomadic lifestyle, gujjars are also found in large numbers in the kashmir valley.

ਗੁੱਜਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਗੱਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੰਬਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਨ.
similar to gujjars, gaddis are primarily herdsmen who hail from the chamba region in himachal pradesh.

ਗੱਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਸਰੀ' ਤੇ ਵਜਾਏ ਭਾਵੁਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
gaddis are generally associated with emotive music played on the flute.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਬੱਕੜਵਾਲੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਚਰਾਂਗਾਹਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ slਲਾਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਹਨ।
the bakkarwalas found both in jammu and the kashmir valley are wholly nomadic pastoral people who move along the himalayan slopes in search for pastures for their huge flocks of goats and sheep.

ਸਿੱਖਿਆ 1970 ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
education in 1970, the state government of jammu and kashmir established its own education board and university.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਮਿਡਲ, ਹਾਈ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
education in the state is divided into primary, middle, high secondary, college and university level.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ 10 2 ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
jammu and kashmir follows the 10 2 pattern for education of children.

ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜੇਕੇਬੋਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is handled by jammu and kashmir state board of school education abbreviated as jkbose .

ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ.
private and public schools are recognised by the board to impart education to students.

ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅੱਠਵੀਂ, ਗਿਆਰਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
board examinations are conducted for students in class viii, x and xii.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਕੂਲ ਚਲਾਏ ਗਏ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਹਨ ਜੋ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in addition, there are kendriya vidyalayas run by the government of india and indian army schools that impart secondary school education.

ਇਹ ਸਕੂਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these schools follow the central board of secondary education pattern.

ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਸਥਾ, ਜੰਮੂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਜੰਮੂ, ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਜੰਮੂ, ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਅਵੰਤੀਪੋਰਾ, ਆਚਾਰੀਆ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦਰ ਕਾਲਜ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਜੰਮੂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੰਮੂ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਬਾਬਾ ਗੁਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹਸ਼ਾਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਇਸਲਾਮੀਆ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ.
notable higher education or research institutes in jammu and kashmir include the indian institute of technology, jammu, indian institute of management, jammu, national institute of technology, srinagar, all india institute of medical sciences, jammu, sher-i-kashmir institute of medical sciences, srinagar, government college of engineering and technology, jammu, government medical college, srinagar, all india institute of medical science awantipora , acharya shri chandra college of medical sciences, jammu and government medical college, jammu, university-level education is provided by university of kashmir, university of kashmir, sher-e-kashmir university of agricultural sciences and technology, srinagar, sher-e-kashmir university of agricultural sciences and technology, jammu, islamic university of science & technology, baba ghulam shah badhshah university, shri mata vaishno devi university, institution of technicians and engineers kashmir , islamia college of science and commerce, srinagar.

, ਜੰਮੂ ਦੇ ਸਾਂਬਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰਾਏ ਸੁਚਾਨੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਗੈਂਡਰਬਲ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
, central university of kashmir located at ganderbal and central university of jammu located at raya suchani in the samba district of jammu.

ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੁਟਬਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਗੋਲਫ, ਸਕੀਇੰਗ, ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਤੇ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
sports sports like cricket, football are famous along with sports like golf, skiing, water sports and adventure sports.

ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਇਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਹਨ.
srinagar is home to the sher-i-kashmir stadium, a stadium where international cricket matches have been played.

ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ 1983 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ 1986 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
the first international match was played in 1983 in which west indies defeated india and the last international match was played in 1986 in which australia defeated india by six wickets.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ.
since then no international match have taken place in the stadium due to the prevailing security situation.

ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜੰਮੂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਟੇਡੀਅਮ 1966 ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
maulana azad stadium is a stadium in jammu and is one of the home venues for the jammu and kashmir cricket team.the stadium has hosted home games for jammu and kashmir in domestic tournaments since 1966.

ਇਸਨੇ 1988 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟੇ ਬਾਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it has also hosted one one day international in 1988 between india and new zealand, which was abandoned due to rain without a ball being bowled.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ women'sਰਤਾਂ ਦੇ ਇਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 1985 ਵਿਚ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
the stadium has played host to one women's test match where india lost to west indies and one women's one day international where india beat new zealand in 1985.

ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਬਾਕਸ਼ੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਆ outdoorਟਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ।
srinagar has an outdoor stadium namely bakshi stadium for hosting football matches.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਖਸ਼ੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
it is named after bakshi ghulam mohammad.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ, ਦਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰ onੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the city has a golf course named royal springs golf course, srinagar located on the banks of dal lake, which is considered as one of the best golf courses of india.

ਲੱਦਾਖ ਮੈਰਾਥਨ ਲੇਹ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੈਰਾਥਨ ਹੈ ਜੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ internationalਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਰਾਥਨਜ਼ ਐਂਡ ਡਿਸਟੈਂਸ ਰੇਸਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
ladakh marathon is held at leh, is the marathon recognised by association of international marathons and distance races.

11,500 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਆਯੋਜਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੈਰਾਥਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
being held at height of 11,500 feet, it is known as the highest marathon in the world.

2015 ਵਿੱਚ, ਲੱਦਾਖ ਮੈਰਾਥਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ "ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਚੰਗੇ ਮੈਰਾਥਨ" ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2015, ladakh marathon was rated among "top ten nicest marathon" in the world.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੜ੍ਹਾਂ, 2014 ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ, 2014 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਵ੍ਹਾਈਟ ਪੇਪਰ, ਹਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਕੋਰਬੇਲ, ਜੋਸੇਫ 1953, "ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ", ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 7 4, ਦੋਈ 10.1017 ਐਸ0020818300007256, ਗਾਹਕੀ ਦੀ ਜਰੂਰੀ ਮਦਦ ਕੋਰਬੇਲ, ਜੋਸੇਫ 1966, ਡੇਂਜਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਐਡ.
see also tourism in jammu and kashmir indian armed forces and the jammu and kashmir floods, 2014 jammu and kashmir legislative assembly election, 2014 outline of india index of india-related articles bibliography of india india wikipedia book human rights abuses in jammu and kashmir ethnic cleansing of kashmiri hindus indian white paper on jammu and kashmir notes references sources korbel, josef 1953 , "the kashmir dispute after six years", international organization, cambridge university press, 7 4 , doi 10.1017 s0020818300007256, subscription required help korbel, josef 1966 , danger in kashmir second ed.

, ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਸਕੋਫੀਲਡ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ 2003, ਕਸ਼ਮੀਰ ਇਨ ਕਨਫਲਿਕਟ, ਆਈ ਬੀ ਟੌਰਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-86064-898-3 ਸੈਨਡੇਨ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ 3 ਮਈ 2003, ਕਸ਼ਮੀਰ - ਦਿ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ, ਇੰਡੀਆ ਹਾਰਪਰਕਲੀਨਜ਼ ਪਬਲਿਸ਼ਰ ਵਰਸ਼ਨੀ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ 1992, "ਤਿੰਨ ਸਮਝੌਤੇ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਕਿਉਂ ਕਸ਼ਮੀਰ" ਰਾਜੂ ਜੀਸੀ ਥਾਮਸ ਵਿਚ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵੈਸਟਵਿview ਪ੍ਰੈਸ, ਪੀਪੀ.
, princeton university press schofield, victoria 2003 , kashmir in conflict, i.b.tauris, isbn 1-86064-898-3 snedden, christopher 3 may 2003 , kashmir - the untold story, india harpercollins publishers varshney, ashutosh 1992 , "three compromised nationalisms why kashmir has been a problem" pdf , in raju g. c. thomas, perspectives on kashmir the roots of conflict in south asia, westview press, pp.

, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-8133-8343-9 ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬੋਸ, ਸੁਮੰਤਰਾ 2003, ਕਸ਼ਮੀਰ ਰੂਟਸ ਆਫ ਕਲੇਸ਼ਿਕ, ਪਾਥਸ ਟੂ ਪੀਸ, ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-674-01173-2 ਰਾਏ, ਮ੍ਰਿਦੁ 2004, ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ, ਮੁਸਲਿਮ ਸਬਜੈਕਟਸ ਇਸਲਾਮ , ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੀ. ਹਰਸਟ ਐਂਡ ਕੋ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1850656614 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਖੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਹਰਿਆਣਾ ਆਈਪੀਏ ਵਿਖੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਭਾਰਤ ਦੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
, isbn 978-0-8133-8343-9 further reading bose, sumantra 2003 , kashmir roots of conflict, paths to peace, harvard university press, isbn 0-674-01173-2 rai, mridu 2004 , hindu rulers, muslim subjects islam, rights, and the history of kashmir, c. hurst & co, isbn 1850656614 external links government government of jammu and kashmir, india general information jammu and kashmir britannica entry jammu and kashmir at dmoz geographic data related to jammu and kashmir at openstreetmap haryana ipa is one of the 29 states in india, situated in north india.

ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was carved out of the former state of east punjab on 1 november 1966 on a linguistic basis.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੱਖੋਂ 21 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 44,212 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17,070 ਵਰਗ ਮੀ.
it stands 21st in terms of its area, which is spread about 44,212 km2 17,070 sq mi .

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ 25,353,081 ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਠਾਰਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
as of 2011 census of india, the state is eighteenth largest by population with 25,353,081 inhabitants.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਐਨਸੀਆਰ ਸ਼ਹਿਰ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
the city of chandigarh is its capital while the ncr city of faridabad is the most populous city of the state.

ਹਰਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ.
haryana is one of the most economically developed regions in south asia, and its agricultural and manufacturing industries have experienced sustained growth since the 1970s.

ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ, ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ.
since 2000, the state has emerged as the largest recipient of investment per capita in india.

ਇਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
it is bordered by punjab and himachal pradesh to the north, and by rajasthan to the west and south.

ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the river yamuna defines its eastern border with uttar pradesh.

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
haryana surrounds the country's capital delhi on three sides, forming the northern, western and southern borders of delhi.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
consequently, a large area of south haryana is included in the national capital region for purposes of planning for development.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨਾਮ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਦੇ ਅਪਭ੍ਰਮ ਲੇਖਕ ਵਿਬੂਧ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਵੀ ਐਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
etymology the name haryana is found in the works of the 12th-century ad apabhramsha writer vibudh shridhar vs .

ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਰੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਅਯਾਨਾ ਘਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਰੱਬ ਦਾ ਨਿਵਾਸ”।
the name haryana has been derived from the sanskrit words hari the hindu god vishnu and ayana home , meaning "the abode of god".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਨੀ ਲਾਲ, ਮੁਰਲੀ ​​ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ, ਐਚ.ਏ. ਫਡਕੇ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬ ਵਰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਹਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਹਰਿਤ, "ਹਰਾ" ਅਤੇ ਅਰਨਿਆ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
however, scholars such as muni lal, murli chand sharma, ha phadke and sukhdev singh chib believe that the name comes from a compound of the words hari sanskrit harit, "green" and aranya forest .

ਇਤਿਹਾਸ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸ ਬ੍ਰਹਿਮਵਰਤਾ ਦਾ ਵੈਦਿਕ ਰਾਜ ਦੱਖਣੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕੁਝ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ।
history pre-history vedic state of brahmavarta is claimed to be located in a new research in south haryana, where initial vedic scriptures were composed after the great floods some 10,000 years ago.

ਮਨੂਸ੍ਰਿਤੀ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਹੜ੍ਹ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੁਣ 10,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
manusmriti, a flood time document composed by manu and bhrigu is now dated 10,000 years old.

ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਤੀ 5,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ.
rakhigarhi village in the hisar district is home to the largest and one of the oldest ancient indus valley civilization sites, dated as over 5,000 years old.

ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਟੋਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਟੇਰਾਕੋਟਾ ਇੱਟ ਅਤੇ ਬੁੱਤ ਉਤਪਾਦਨ, ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਸ਼ਲ ਮੈਟਲ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
evidence of paved roads, a drainage system, a large-scale rainwater collection storage system, terracotta brick and statue production, and skilled metal working in both bronze and precious metals have been uncovered.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਹੜੱਪਨ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਘੱਗਰ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ.
according to archeologists, rakhigarhi may be the origin of harappan civilisation, which arose in the ghaggar basin in haryana and gradually and slowly moved to the indus valley.

ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਜੈਨ ਤੀਰਥੰਕਰਾ ਦੇ ਮੱਧਯੁਗ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਡਾਲੀ, ਭਿਵਾਨੀ ਰਨੀਲਾ, ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ, ਬਧਰਾ ਪਿੰਡ, ਦਾਦਰੀ, ਗੁੜਗਾਉਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਝਿਰਕਾ, ਹਾਂਸੀ, ਹਿਸਾਰ ਅਗਰੋਹਾ, ਕਸਨ, ਨਾਹਦ, ਨਾਰਨੌਲ, ਪਿਹੋਵਾ, ਰੇਵਾੜੀ, ਰੋਹਦ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। , ਰੋਹਤਕ ਅਸਥਲ-ਅਬੋਹਰ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸੋਨੀਪਤ.
medieval ancient idols of jain tirthankara made of bronze and stone were found in archaeological expeditions in badli, bhiwani ranila, charkhi dadri, badhara village , dadri, gurgaon ferozpur jhirka , hansi, hisar agroha , kasan, nahad, narnaul, pehowa, rewari, rohad, rohtak asthal-abohar and sonepat in haryana.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 8 139 tim tim ਤੈਮੂਰਿਦ ਜਿੱਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਏ, ਤੈਮੂਰ ਦੇ 90,000 ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 100 ਆਦਮੀ, womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਜਿਹੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਭਾਰਤੀ ofਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਤੈਮੂਰ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਸਣ, ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ.
during the 1398 timurid conquests of india, haryana was the site of countless of appalling massacres, timur's force of 90,000 soldiers each killed 50 to 100 men, women and children in haryana, such atrocities include the be-headings of most of the enslaved indian women after they were used for grinding, cooking and raping by timur's soldiers before marching onward, causing a massive depopulation of the region.

ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਜੋ ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਹੈ, ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਮਰਾਜ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
the area that is now haryana has been ruled by major empires of india.

ਪਾਣੀਪਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਰਧ ਲੜਾਈਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
panipat is known for three seminal battles in the history of india.

ਪਾਣੀਪਤ 1526 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਰ ਨੇ ਲੋਡਿਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
in the first battle of panipat 1526 , babur defeated the lodis.

ਪਾਣੀਪਤ 1556 ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਕਬਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਹਰਿਆਣਵੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜੋ ਰੇਵਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।
in the second battle of panipat 1556 , akbar defeated the local haryanvi hindu emperor of delhi, who belonged to rewari.

ਹੇਮੂ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੀਆਂ 22 ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।
hemu, had earlier won 22 battles across india from punjab to bengal defeating mughals and afghans.

ਹੇਮੂ ਨੇ 1556 ਵਿਚ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1556 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲਾ ਵਿਖੇ ਰਸਮੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੰਦੂ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
hemu had defeated akbar's forces twice at agra and battle of delhi in 1556 to become last hindu emperor of india with formal coronation at purana quila in delhi on 7th oct. 1556.

ਪਾਨੀਪਤ 1761 ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਫਗਾਨ ਰਾਜੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
in the third battle of panipat 1761 , the afghan king ahmad shah abdali defeated the marathas.

ਗਠਨ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
formation haryana state was formed on 1 november 1966.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਸਟਿਸ ਜੇ ਸੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸ਼ਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1966 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੱਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ।
the indian government set up the shah commission under the chairmanship of justice jc shah on 23 april 1966 to divide the existing punjab, india and determine the boundaries of the new state of haryana after consideration of the languages spoken by the people.

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ 31 ਮਈ 1966 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਹਿਸਾਰ, ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ, ਗੁੜਗਾਉਂ, ਰੋਹਤਕ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
the commission delivered its report on 31 may 1966 whereby the then-districts of hisar, mahendragarh, gurgaon, rohtak and karnal were to be a part of the new state of haryana.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਚ ਜੀਂਦ ਅਤੇ ਨਰਵਾਣਾ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਨਰਾਇਣਗੜ੍ਹ, ਅੰਬਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ.
further, the tehsils of jind and narwana in the sangrur with naraingarh, ambala and to be included.

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਖਰੜ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
the commission recommended that the tehsil of kharad, which includes chandigarh, the state capital of punjab, should be a part of haryana.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਰੜ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
however, only a small portion of kharad was given to haryana.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.
the city of chandigarh was made a union territory, serving as the capital of both punjab and haryana.

ਭਾਗਵਤ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
bhagwat dayal sharma became first chief minister of haryana.

ਭੂਗੋਲ ਹਰਿਆਣੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਜ ਹੈ.
geography haryana is a landlocked state in northern india.

ਇਹ 'ਤੋਂ' n ਲੈਟਿ andਟਡ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ 'e' ਤੇ ਹੈ.
it is between ' to ' n latitude and between ' and ' e longitude.

ਰਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 4.42 ਮੀਟਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 1.4% ਹੈ.
the total geographical area of the state is 4.42 m ha, which is 1.4% of the geographical area of the country.

ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 700 ਅਤੇ 3600 ਫੁੱਟ 200 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 1200 ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the altitude of haryana varies between 700 and 3600 ft 200 metres to 1200 metres above sea level.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਜੰਗਲਾਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਐਫਐਸਆਈ, 2013 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਕਵਰ 1586 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 3.59% ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਕਵਰ 1282 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 2.90% ਹੈ।
as per india state of forest report, fsi, 2013, the forest cover in the state is 1586 km2 which is 3.59% of the state's geographical area and the tree cover in the state is 1282 km2 which is 2.90% of the geographical area.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਕਵਰ ਇਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 6.49% ਹੈ.
thus the forest and tree cover of the haryana state is 6.49% of its geographical area.

ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
haryana has four main geographical features.

ਯਮੁਨਾ-ਘੱਗਰ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਅਰਧ-ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਰੇਤਲਾ ਮੈਦਾਨ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਰਵਾਲੀ ਰੇਂਜ ਦੱਖਣ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਯਮੁਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਹੈ ਯਮੁਨਾ ਨਗਰ ਤੋਂ ਵਗਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
the yamuna-ghaggar plain forming the largest part of the state the shivalik hills to the northeast semi-desert sandy plain to the southwest the aravali range in the south rivers the yamuna flows along the state's eastern boundary while the ancient sarasvati river is said to have flowed from yamuna nagar, but has now disappeared.

ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੌਸਮੀ ਨਦੀ, ਘੱਗਰ, ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਹਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜੌਰ ਨੇੜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
haryana's main seasonal river, the ghaggar rises in the outer himalayas, between the yamuna and the satluj and enters the state near pinjore in the panchkula district.

ਅੰਬਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ 460 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 290 ਮੀਲ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
passing through ambala and sirsa, it reaches bikaner in rajasthan and runs for 460 km 290 mi before disappearing into the deserts of rajasthan.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਤਾਂਗ ਅਤੇ ਟਾਂਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
important tributaries include the chautang and tangri.

ਮੌਸਮੀ ਮਾਰਕੰਡਾ ਨਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the seasonal markanda river is a stream, which in ancient times was known as the aruna.

ਇਹ ਹੇਠਲੀ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it originates from the lower shivalik hills and enters haryana west of ambala.

ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਧਾਰਾ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ.
during monsoons, this stream swells into a raging torrent notorious for its devastating power.

ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨੀਸਾ ਝੀਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਰਕੰਡਾ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਘੱਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
the surplus water is carried on to the sanisa lake where the markanda joins the saraswati and later the ghaggar.

ਮੇਵਾਤ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਇੰਡੋਰੀ, ਦੋਹਨ ਅਤੇ ਕਸਾਵਤੀ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਸਨ.
three other rivulets in and around the mewat hills, the indori, dohan and kasavati all flow from east to west and once were tributaries of the drishadwati saraswati rivers.

ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਲਗਭਗ 45 113 ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਹਲਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
climate haryana is extremely hot in summer at around 45 113 and mild in winter.

ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨੇ ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਹਨ.
the hottest months are may and june and the coldest december and january.

climateਸਤਨ 354.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ.
the climate is arid to semi-arid with average rainfall of 354.5 mm.

ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 29% ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਾਰਸ਼ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
around 29% of rainfall is received during the months from july to september, and the remaining rainfall is received during the period from december to february.

ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਕੰਡੇ, ਸੁੱਕੇ, ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਕੰਡੇਦਾਰ ਬੂਟੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
flora and fauna thorny, dry, deciduous forest and thorny shrubs can be found all over the state.

ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਘਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲੀਚਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ coversੱਕਦਾ ਹੈ.
during the monsoon, a carpet of grass covers the hills.

ਇਥੇ ਬਿਰਛੀ, ਨੀਲਾ ਪੇਟ, ਪਾਈਨ, ਕਿੱਕਰ, ਸ਼ੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਬਾਬੂਲ ਕੁਝ ਰੁੱਖ ਹਨ.
mulberry, eucalyptus, pine, kikar, shisham and babul are some of the trees found here.

ਹਰਿਆਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਹਿਰਨ, ਨਲਗਾਈ, ਪੈਂਥਰ, ਲੂੰਬੜੀ, ਮੂੰਗੀ, ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the species of fauna found in the state of haryana include black buck, nilgai, panther, fox, mongoose, jackal and wild dog.

ਇੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 450 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
more than 450 species of birds are found here.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਖੇਤਰ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਅੱਠ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪਾਰਕ, ​​ਦੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ, ਚਾਰ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਹਿਰਨ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚਿੜੀਆਘਰ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
protected wildlife areas haryana has two national parks, eight wildlife sanctuaries, two wildlife conservation areas, four animal and bird breeding centers, one deer park and three zoos, all of which are managed by the haryana forest department of the government of haryana.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅੰਬਾਲਾ, ਰੋਹਤਕ, ਗੁੜਗਾਉਂ ਅਤੇ ਹਿਸਾਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
administrative divisions the state is divided into four divisions for administrative purposes ambala, rohtak, gurgaon and hisar.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, 62 ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ, 83 ਤਹਿਸੀਲਾਂ, 47 ਸਬ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ 126 ਬਲਾਕ ਹਨ।
within these there are 22 districts, 62 sub-divisions, 83 tehsils, 47 sub-tehsils and 126 blocks.

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 154 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ 6,841 ਪਿੰਡ ਹਨ।
haryana has a total of 154 cities and towns and 6,841 villages.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 28 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਚਕੁਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
districts governance on 28 december 2015, the panchkula district of haryana was awarded for being the top-performing district in the state under the digital india campaign.

ਕਾਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰਸ cscs ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਈ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 105 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਜਲ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ, ਸੀਵਰੇਜ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਐਚਬੀਐਸਈ ਦਾ ਨਤੀਜਾ, ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਲਈ admissionਨਲਾਈਨ ਦਾਖਲਾ ਫਾਰਮ, ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਰੂਟ ਬੁਕਿੰਗ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਹੁੱਡਾ ਪਲਾਟਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ.
the common service centres cscs have been upgraded in all districts and the number of e-services has now reached 105, which includes application of new water connection, sewer connection, electricity bill collection, ration card member registration, result of hbse, admit cards for board examinations, online admission form for government colleges, long route booking of buses, admission forms for kurukshetra university and huda plots status inquiry.

ਹਰਿਆਣਾ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ-ਸਮਰੱਥਾ ਜਨਮ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
haryana has become the first state to implement aadhaar-enabled birth registration in all the districts.

ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ।
law and order haryana police force is the law enforcement agency of haryana.

ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 51 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਸੈੱਲ ਹੈ।
it has a cybercrime investigation cell, in gurgaon's sector 51.

ਨਿਆਂਇਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਹਨ।
the judicial authority is the punjab and haryana high court.

ਇਸ ਵਿਚ ਈ-ਫਾਈਲਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ.
it has an e-filing facility.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਆਉਟਸੋਰਸਿੰਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
economy the economy of haryana relies on manufacturing, business process outsourcing, agriculture and retail.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਦੋ ਐਗਰੋਕਲਿਮੈਟਿਕ ਜ਼ੋਨ ਹਨ.
agriculture there are two agroclimatic zones in haryana.

ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪੇਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਾਵਲ, ਕਣਕ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਫਲ ਦੇ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਪਾਹ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ ਪੱਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਪਾਹ, ਮਿਲਟਾਂ, ਮੋਟੇ ਸੀਰੀਅਲ, ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ. ਫਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰਬਲ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦੇ.
the north-western part also referred as paddy belt which is suitable for rice, wheat, vegetables and temperate fruits, and the south-western part also referred as the cotton belt or dry belt which is suitable for cotton, millets, coarse cereals, tropical fruits, exotic vegetables and herbal & medicinal plants.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਉਣੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਾਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
as kharif season cultivation depends on rainfalls & the northern part receives ample rains, rice is extensively cultivated in this part.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਚੀਕਾ-ਕੈਥਲ ਤੋਂ ਕਰਨਾਲ-ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਤੱਕ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪੱਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮਿੱਲ ਕਰਨਾਲ-ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
punjab bordering area from cheeka-kaithal to karnal-kurukshetra is major belt of basmati rice cultivation & most millers of basmati rice are present in karnal-kurukshetra.

ਸੂਤੀ ਪੱਟੀ ਜਿਹੜੀ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਪਾਹ ਉਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the cotton belt which receives less rainfall grows cotton, however farmers with irrigation still prefer growing rice.

ਸਿਰਸਾ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਹਿਸਾਰ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਪਾਹ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
sirsa, fatehabad, hisar & jind are among major cotton producing areas of haryana.

ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਭਿਵਾਨੀ, ਰੇਵਾੜੀ, ਝੱਜਰ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਗੜ੍ਹ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਜਵਾਰ ਵਰਗੇ ਮਿਲਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ.
southern districts of bhiwani, rewari, jhajjar and mahendragarh in haryana which are usually arid are major producer of millets like bajra & jowar.

ਹਾੜੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਕਣਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਹਨ.
during rabi season, major crops in haryana are wheat & gram.

ਗੰਨੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
sugarcane cultivation is done in parts adjoining the yamuna river & in some internal pockets where irrigation facility is available.

ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਖੇਤਰ 7.7 ਮੀਟਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ of 84% ਹੈ.
the cultivable area is 3.7 m ha, which is 84% of the geographical area of the state.

64.6464 ਮੀ
3.64 m ha, i.e.

ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਰਕਬੇ ਦਾ 98%, ਕਾਸ਼ਤ ਅਧੀਨ ਹੈ.
98% of cultivable area, is under cultivation.

ਰਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਫਸਲਾ ਖੇਤਰ .5..51 ਮੀਟਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਫਸਲੀ ਰਕਬਾ 64.6464 ਮੀਟਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 184.91% ਹੈ।
the gross cropped area of the state is 6.51 m ha and net cropped area is 3.64 m ha with a cropping intensity of 184.91%.

ਨਿਰਮਾਣ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
manufacturing faridabad is one of the biggest industrial city of haryana as well as north india.

ਰੋਹਤਕ ਕੋਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਥੋਕ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੋਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
rohtak has the largest wholesale cloth market of asia, known as shori market.

2012 ਤੱਕ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਚਐਸਆਈਆਈਡੀਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਾਡਲ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਆਈ ਐਮ ਟੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ.
as of 2012, haryana state industrial and infrastructure development corporation hsiidc has developed an industrial model township imt .

ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਪੇਂਟਸ, ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ, ਨੀਪਨ ਕਾਰਬਾਈਡ, ਲੋਟੇ ਇੰਡੀਆ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਡ, ਟਾਟਾ ਟੀ ਪਲਾਂਟ, ਸ਼ਿਵਮ ਆਟੋਟੈਕ ਲਿਮਟਿਡ, ਵੀਟਾ ਮਿਲਕ ਪਲਾਂਟ, ਅਮੂਲ ਡੇਅਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਸੀਨਸ ਸਕ੍ਰੀਜ, ਐਲਪੀਐਸ ਬੋਸਆਰਡ, ਆਈਸਿਨ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 'ਤੇ.
mncs like maruti suzuki, asian paints, suzuki motorcycle, nippon carbide, lotte india corporation limited along with tata tea plant, shivam autotech ltd., vita milk plant, amul dairy, lakshmi precision screws, lps bossard, aisin automotive and many more launched work on projects.

ਬਹਾਦੁਰਗੜ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕੱਚ, ਸਟੀਲ, ਟਾਇਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਬਿਸਕੁਟ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
bahadurgarh is an important developing industrial town with glass, steel, tiles manufacturing and biscuits production.

ਪਾਣੀਪਤ ਕੋਲ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਰਿਫਾਇਨਰੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਯੂਰੀਆ ਨਿਰਮਾਣ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
panipat has heavy industry, including a refinery operated by the indian oil corporation , a urea manufacturing plant operated by national fertilizers limited and a national thermal power corporation power plant.

ਇਹ ਇਸਦੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਮੋਧੇ ਜਾਂ ਗੋਲ ਟੱਟੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is known for its woven modhas or round stools.

ਹਿਸਾਰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ.
hissar is another developing city and the hometown of navin jindal and subhash chandra of zee tv fame.

ਸਵਿੱਤਰੀ ਜਿੰਦਲ, ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਦੀ ਮਾਂ, ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ womanਰਤ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ.
savitri jindal, navin jindal's mother, has been listed by forbes as the third richest woman in world.

ਆਵਾਜਾਈ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ 4.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2.8 ਮੀਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦਿੱਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਕਾਈਵੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਹੈ.
transport the haryana and delhi governments have constructed the 4.5-kilometre 2.8 mi international standard delhi faridabad skyway, the first of its kind in north india, to connect delhi and faridabad.

ਦਿੱਲੀ-ਆਗਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਐੱਨ.ਐੱਚ.-2 ਜੋ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਚਾਰ ਮਾਰਗੀ ਮਾਰਗਾਂ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ਛੇ ਮਾਰਗੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the delhi-agra expressway nh-2 that passes through faridabad is being widened to six lanes from current four lanes.

ਇਹ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਏਗਾ।
it will further boost faridabad's connectivity with delhi.

ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
delhi metro rail corporation connects faridabad and gurgaon with delhi.

ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿਚ ਐਨਸੀਆਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਮੈਟਰੋ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 9 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
faridabad has the longest metro network in the ncr region consisting of 9 stations and track length being 14 km.

ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸੜਕ ਦੀ ਕੁਲ ਲੰਬਾਈ 23,684 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 14,717 ਮੀਲ ਹੈ.
haryana has a total road length of 23,684 kilometres 14,717 mi .

ਇੱਥੇ 29 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 1,461 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 908 ਮੀਲ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 2,494 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,550 ਮੀਲ ਹੈ.
there are 29 national highways with a total length of 1,461 kilometres 908 mi and many state highways, which have a total length of 2,494 kilometres 1,550 mi .

ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਰੇਡੇ ਹਿੱਸੇ ਮੈਟਲਡ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the most remote parts of the state are linked with metaled roads.

ਇਸਦੀ 3,864 ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਬੱਸ ਫਲੀਟ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 1.15 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਲਗਜ਼ਰੀ ਵੀਡੀਓ ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
its modern bus fleet of 3,864 buses covers a distance of 1.15 million km per day, and it was the first state in the country to introduce luxury video coaches.

ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਟੀ ਰੋਡ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the grand trunk road, commonly abbreviated to gt road, is one of south asia's oldest and longest major roads.

ਇਹ ਉੱਤਰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਸੋਨੀਪਤ, ਪਾਣੀਪਤ, ਕਰਨਾਲ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਸਬਾ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it passes through the districts of sonipat, panipat, karnal, kurukshetra and ambala in north haryana where it enters delhi and subsequently the industrial town of faridabad on its way.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਵੇਅ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
the state government proposes to construct express highways and freeways for speedier vehicular traffic.

135.6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ .3 84..3 ਮੀਲ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ-ਮਨੇਸਰ-ਪਲਵਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਕੇਐਮਪੀ ਉੱਤਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੀਪਤ, ਗੁੜਗਾਓਂ, ਝੱਜਰ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।
the 135.6 kilometres 84.3 mi kundli-manesar-palwal expressway kmp will provide a high-speed link to northern haryana with its southern districts such as sonepat, gurgaon, jhajjar and faridabad.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2013 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ.
the work on the project has already started and was scheduled to be completed by july 2013.

ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ofਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
haryana state has always given high priority to the expansion of electricity infrastructure, as it is one of the most important inputs for the development of the state.

ਹਰਿਆਣੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ 1970 ਵਿੱਚ 100% ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
haryana was the first state in the country to achieve 100% rural electrification in 1970 as well as the first in the country to link all villages with all-weather roads and provide safe drinking water facilities throughout the state.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ २०११ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ .4 87..45% ਰਾਜ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਹਨ sikhs.91%%, ਮੁਸਲਮਾਨ .0.०3% ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਓਸ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਨ।
demographics according to the 2011 census, hindus 87.45% constitute the majority of the state's population with sikhs 4.91% , muslims 7.03% mainly meos being the largest minorities.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਵਾਤ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਸਾਰ, ਸਿਰਸਾ, ਜੀਂਦ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਕੈਥਲ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਅੰਬਾਲਾ, ਨਾਰਨੌਲ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
muslims are mainly found in the mewat and yamuna nagar districts, while sikhs live mostly in the districts adjoining punjab, hisar, sirsa, jind, fatehabad, kaithal, kurukshetra, ambala, narnaul and panchkula karnal.

ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
haryana has the second largest sikh population in india after the state of punjab.

ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਨੰਦ ਮੈਰਿਜ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਿਯਮ, 2014 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in may 2014, the haryana government published the haryana anand marriages registration rules, 2014, allowing sikhs to register their marriages under these rules.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਨਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਰਹੇ ਹਨ.
agriculture and related industries have been the backbone of the local economy.

2001 ਤੋਂ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਮਦ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ।
since 2001, the state has witnessed a massive influx of immigrants from across the nation, primarily from bihar, bengal, uttrakhand, rajasthan, uttar pradesh and nepal.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 19.3% ਹੈ.
scheduled castes form 19.3% of the population.

ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਬਾਲ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 900 ਦੇ ਅੰਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ 903 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
haryana's sex ratio child sex ratio crossed the mark of 900 and reached 903 in december 2015.

ਹਿੰਦੀ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 87.31% ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hindi is the sole official language of haryana and is spoken by the majority of the population 87.31% .

ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
punjabi is given the status of additional official language.

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 76.64 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
education literacy rate in haryana has seen an upward trend and is 76.64 percent as per 2011 population census.

ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 85.38 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ liteਰਤ ਸਾਖਰਤਾ 66.67 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
male literacy stands at 85.38 percent, while female literacy is at 66.67 percent.

2001 ਵਿਚ, ਹਰਿਆਣੇ ਵਿਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.91 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਤੇ respectivelyਰਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 78.49 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ 55.73 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਾਖਰ ਸਨ.
in 2001, the literacy rate in haryana stood at 67.91 percent of which male and female were 78.49 percent and 55.73 percent literate respectively.

ਸਾਲ 2013 ਤੱਕ, ਗੁੜਗਾਓਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 86.30% ਸੀ, ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ 81.9 ਫੀਸਦ ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਵਿੱਚ 81.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ।
as of 2013, gurgaon city had the highest literacy rate in haryana at 86.30% followed by panchkula at 81.9 per cent and ambala at 81.7 percent.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ, 2012 ਤੱਕ ਰਿਵਾੜੀ ਦੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 74% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤਨ 59.5% ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ ਨਾਲੋਂ 79%% ਅਤੇ femaleਰਤ% 67% ਸੀ।
in terms of districts, as of 2012 rewari had the highest literacy rate in haryana at 74%, higher than the national average of 59.5% male literacy was 79%, and female 67%.

ਹਿਸਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹਰਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ - ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗੁਰੂ ਜੰਬੇਸ਼ਵਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵੈਟਰਨਰੀ ਐਂਡ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ , ਸੂਰ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਖੋਜ 'ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਨਾਰਦਰਨ ਰੀਜਨ ਫਾਰਮ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿ andਟ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਸੀਆਈਆਰਬੀ' ਤੇ ਖੋਜ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਗਰਸੇਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਐਗਰੋਹਾ ਸਮੇਤ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਲਜ.
hisar has three universities chaudhary charan singh haryana agricultural university - asia's largest agricultural university, guru jambheshwar university of science and technology, lala lajpat rai university of veterinary & animal sciences several national agricultural and veterinary research centres national research centre on equines , central sheep breeding farm, national institute on pig breeding and research, northern region farm machinery training and testing institute and central institute for research on buffaloes cirb and more than 20 colleges including maharaja agrasen medical college, agroha.

ਰਾਜ ਵਿਚ 11,013 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, 1,918 ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, 3,023 ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 1,301 ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਨ।
in , there were 11,013 primary schools, 1,918 middle schools, 3,023 high schools and 1,301 senior secondary schools in the state.

ਹਰਿਆਣਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਸਤੰਬਰ 1969 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1981 ਵਿਚ ਭਿਵਾਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿਡਲ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਬਲਿਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
haryana board of school education, established in september 1969 and shifted to bhiwani in 1981, conducts public examinations at middle, matriculation, and senior secondary levels twice a year.

ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਸੱਤ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਰ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਪੂਰਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
over seven lac candidates attend annual examinations in february and march 150,000 attend supplementary examinations each november.

ਬੋਰਡ ਹਰ ਸਾਲ ਓਪਨ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਲਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the board also conducts examinations for haryana open school at senior and senior secondary levels twice a year.

ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the haryana government provides free education to women up to the bachelor's degree level.

ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ 27 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਿਖਲਾਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ofਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੀਲਿਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਐਚਐਸਆਈਆਈਡੀਸੀ ਆਈ ਟੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਐਸਟੀਪੀਆਈ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 23.
union minister ravi shankar prasad announced on 27 february 2016 that national institute of electronics and information technology nielit would be set up in kurukshetra to provide computer training to youth and a software technology park of india stpi would be set up in existing hsiidc it park in sector 23.

ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
hindi and english are compulsory languages in schools whereas punjabi, sanskrit and urdu are chosen as optional languages.

ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਜਣਨ ਦਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦਰ 2.3 ਹੈ.
healthcare the total fertility rate of haryana is 2.3.

ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ 41 ਐਸਆਰਐਸ 2013 ਹੈ ਅਤੇ ਜਣੇਪਾ ਮੌਤ ਦਰ ਅਨੁਪਾਤ 146 ਐਸਆਰਐਸ ਹੈ.
the infant mortality rate is 41 srs 2013 and maternal mortality ratio is 146 srs .

ਹਰਿਆਣਾ ਸਿਵਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਐਚਸੀਐਮਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੂਰਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਐਨਆਰਐਚਐਮ ਕਮਿmਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ.
haryana civil medical services hcms national rural health mission nrhm communication and media haryana has a statewide network of telecommunication facilities.

ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਖੇਤਰ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਦੇ 21 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ 127 ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਵੈਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
haryana government has its own statewide area network by which all government offices of 21 districts and 127 blocks across the state are connected with each other thus making it the first swan of the country.

ਭਾਰਤ ਸੰਚਾਰ ਨਿਗਮ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਫੋਕਾਮ, ਟਾਟਾ ਟੈਲੀਸਰਵਿਸਸ, ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਕਾਮ, ਆਈਡੀਆ ਵੋਡਾਫੋਨ ਐਸਸਾਰ, ਏਅਰਸੈਲ, ਯੂਨੀਨੋਰ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓਕੋਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
bharat sanchar nigam limited and most of the leading private sector players such as reliance infocom, tata teleservices, bharti telecom, idea vodafone essar, aircel, uninor and videocon have operations in the state.

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਸਥਾਨਕ ਦਿੱਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ.
important areas around delhi are an integral part of the local delhi mobile telecommunication system.

ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਵਰ ਕਰੇਗੀ.
this network system would easily cover major towns like faridabad and gurgaon.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਐਮਟੀਵੀ, 9 ਐਕਸਐਮ, ਸਟਾਰ ਸਮੂਹ, ਐਸਈਟੀ ਮੈਕਸ, ਨਿ newsਜ਼ ਟਾਈਮ, ਐਨਡੀਟੀਵੀ 24x7 ਅਤੇ ਜ਼ੀ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
electronic media channels include, mtv, 9xm, star group, set max, news time, ndtv 24x7 and zee group.

ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਫਐਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the radio stations include all india radio and other fm stations.

ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਜਗ ਬਾਣੀ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ, ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ ,ਨ, ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਦੈਨਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿ .ਨ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਹਰੀ-ਭੂਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the major newspapers of haryana include dainik bhaskar, punjab kesari, jag bani, dainik jagran, the tribune, amar ujala, hindustan times, dainik tribune, the times of india and hari-bhumi.

ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਐਚਪੀਜੀਸੀਐਲ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਖਰਾਬ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸੌਰ powerਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
utilities haryana power generation corporation ltd hpgcl is setting up a solar power plant at the site of a defunct thermal power plant in faridabad.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਟਾ ਚੌਕ ਨੇੜੇ 151.78 ਏਕੜ ਵਿਚ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੋਲਾ-ਅਧਾਰਤ energyਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
the power generator plans to set up the plant over 151.78 acres near bata chowk in the district that generated coal-based energy in the past.

ਸਪੋਰਟਸ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
sports haryana has produced some of the best indian players in a variety of sports.

ਰਾਜ ਦੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਹਨ.
the state has an old wrestling tradition, and thus some of the finest wrestlers of india hail from haryana.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਵੀਰ ਸਿੰਘ ਫੋਗਟ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਮਲਿਕ, ਵਿਨੇਸ਼ ਫੋਗਟ, ਗੀਤਾ ਫੋਗਟ ਅਤੇ ਬਬੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
these include mahavir singh phogat, sushil kumar, yogeshwar dutt, sakshi malik, vinesh phogat, geeta phogat and babita kumari.

ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਵੇਰਵੇ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਭਿਵਾਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਿਤੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਅਖਿਲ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯਾਦਵ।
the non-descript town of bhiwani in the middle of haryana has produced several of india's best boxers, such as vijender singh, jitender kumar, akhil kumar and vikas krishan yadav.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 38 ਵਿੱਚੋਂ 22 ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
in the 2010 commonwealth games at delhi, 22 out of 38 gold medals that india won came from haryana.

2007 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ 33 ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ 80 ਮੈਡਲ ਦੇ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30 ਸੋਨੇ, 22 ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 28 ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
during the 33rd national games held in assam in 2007, haryana stood first in the nation with a medal tally of 80, including 30 gold, 22 silver and 28 bronze medals.

ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
cricket is very popular in haryana.

1983 ਦੇ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਕਪਤਾਨ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
the 1983 world-cup-winning captain kapil dev is from haryana.

ਹਰਿਆਣਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਅਜੇ ਜਡੇਜਾ, ਅਮਿਤ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਮੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਰ ਸਹਿਵਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other notable players from haryana cricket team include chetan sharma, ajay jadeja, amit mishra and mohit sharma and virender sehwag.

ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਸਾਲ 1981 ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
nahar singh stadium was built in faridabad in the year 1981 for international cricket.

ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ 25,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
this ground has the capacity to hold around 25,000 people as spectators.

ਤੇਜਲੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਯਮੁਨਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲਟਰਾ-ਮਾਡਰਨ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ.
tejli sports complex is an ultra-modern sports complex in yamuna nagar.

ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਤਾau ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਇੱਕ ਮਲਟੀ-ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ.
tau devi lal stadium in panchkula is a multi-sport complex.

ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਨੇ 12 ਜਨਵਰੀ, 2015 ਨੂੰ "ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ," ਹਰਿਆਣਾ ਸਪੋਰਟਸ ਐਂਡ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਫਿਟਨੈਸ ਪਾਲਿਸੀ, "ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ" ਅਸੀਂ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਡ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਾਸ ਕਰਾਂਗੇ। "
chief minister of haryana manohar lal khattar announced the "haryana sports and physical fitness policy", a policy to support 26 olympic sports, on 12 january 2015 with the words "we will develop haryana as the sports hub of the country."

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਹਰਿਆਣਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ 21 ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਹੱਬ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਬਾਲਾ, ਭਿਵਾਨੀ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਉਂ, ਹਿਸਾਰ, ਝੱਜਰ, ਜੀਂਦ, ਕੈਥਲ, ਕਰਨਾਲ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਪੰਚਕੁਲਾ, ਸਿਰਸਾ, ਸੋਨੀਪਤ, ਪਾਣੀਪਤ, ਰਿਵਾੜੀ, ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ , ਯਮੁਨਾਨਗਰ, ਪਲਵਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰਗੜ.
tourism there are 21 tourism hubs created by haryana tourism corporation limited, which are located in ambala, bhiwani, faridabad, fatehabad, gurgaon, hisar, jhajjar, jind, kaithal, karnal, kurukshetra, panchkula, sirsa, sonipat, panipat, rewari, rohtak, yamunanagar, palwal and mahendergarh.

ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ, ਜੀ.ਓ.ਐੱਚ. 12 ਜਨਵਰੀ, 2015, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੀਤੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੁਲ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨ੍ਹਾ ਅਭੈ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਐਡੀ.
see also list of monuments of national importance in haryana list of state protected monuments in haryana outline of haryana politics of haryana notes references goh 12 january 2015 , haryana sports and physical fitness policy pdf , government of haryana atul kumar sinha abhay kumar singh, eds.

2007, ਇਤਿਹਾਸ, ਕਲਾਸਿਕਸ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਉਦਯਾਨਾ ਨਿ hor ਹਰੀਜ਼ੋਨਾਂ, ਅਨਾਮਿਕਾ ਪਬਲੀਸ਼ਰਜ਼, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7975-168-6 ਐਨਆਈਡੀਐਮ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਜੋਖਮ ਘਟਾਉਣ ਪੋਰਟਲ - ਹਰਿਆਣਾ ਪੀ ਡੀ ਐੱਫ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ disਫ ਆਫ਼ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਮਐਚਏ, ਜੀਓਆਈ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਸ਼ਰਮਾ, ਸੁਰੇਸ਼ ਕੇ 2006.
2007 , udayana new horizons in history, classics and inter-cultural studies, anamika publishers, isbn 81-7975-168-6 nidm, national disaster risk reduction portal - haryana pdf , national institute of disaster management mha, goi further reading sharma, suresh k 2006 .

ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ.
haryana past and present.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮਿੱਤਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ.
new delhi mittal publications.

ਪੀ. 763.
p. 763.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-8324-046-1.
isbn 81-8324-046-1.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਖੰਨਾ, ਸੀ ਐਲ 2008.
khanna, c. l. 2008 .

ਹਰਿਆਣੇ ਆਮ ਗਿਆਨ.
haryana general knowledge.

ਆਗਰਾ ਉਪਕਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।
agra upkar prakashan.

ਪੀ. 75.
75.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7482-383-2.
isbn 81-7482-383-2.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਯਾਦਵ, ਰਾਮ ਬੀ.
yadav, ram b.

2008.
2008 .

ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਲੋਕ ਕਥਾ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ.
folk tales & legends of haryana.

ਗੁੜਗਾਉਂ ਪਿੰਕਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ.
gurgaon pinnacle technology.

ਪੀ. 305.
p. 305.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7871-162-1.
isbn 81-7871-162-1.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਮਿੱਤਲ, ਸਤੀਸ਼ ਚੰਦਰ 1986.
mittal, satish chandra 1986 .

ਹਰਿਆਣਾ, ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰਿਪੇਖ।
haryana, a historical perspective.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਤਰਕ.
new delhi atlantic publishers & distributors.

ਪੀ. 183.
p. 183.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਸਿੰਘ, ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ, ਹਰਵਿੰਦਰ 2004
singh, mandeep kaur, harvinder 2004 .

ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ
economic development of haryana.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਪ ਅਤੇ ਦੀਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ.
new delhi deep and deep publications.

ਪੀ. 234.
p. 234.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7629-558-2.
isbn 81-7629-558-2.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਗਾਂਧੀ, ਮਹਾਤਮਾ 1977
gandhi, mahatma 1977 .

ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ.
gandhiji and haryana a collection of his speeches and writings pertaining to haryana.

haਸ਼ਾ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
usha publications.

ਪੀ. 158
p. 158.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਫਡਕੇ, ਐਚ.ਏ.
phadke, h. a.

1990.
1990 .

ਹਰਿਆਣਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ.
haryana, ancient and medieval.

ਹਰਮਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾ .ਸ.
harman publishing house.

ਪੀ. 256.
p. 256.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-85151-34-2.
isbn 81-85151-34-2.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਸਿੰਘ, ਛਤਰ 2004
singh, chattar 2004 .

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀ.
social and economic change in haryana.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ.
national book organisation.

ਪੀ. 252.
p. 252.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-87521-10-4.
isbn 81-87521-10-4.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਯਾਦਵ, ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਚੰਦਰ 2002.
yadav, kripal chandra 2002 .

ਆਧੁਨਿਕ ਹਰਿਆਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ,.
modern haryana history and culture, .

ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਤਰਕ.
manohar publishers & distributors.

ਪੀ. 320.
p. 320.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7304-371-x.
isbn 81-7304-371-x.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਰਾਏ, ਗੁਲਸ਼ਨ 1987.
rai, gulshan 1987 .

ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਗਠਨ।
formation of haryana.

ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
publishing corporation.

ਪੀ. 223.
p. 223.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7018-412-6.
isbn 81-7018-412-6.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਹਾਂਡਾ, ਦੇਵੇਂਦਰ 2004.
handa, devendra 2004 .

ਬੋਧੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ.
buddhist remains from haryana.

ਸੁੰਦੀਪ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।
sundeep prakashan.

ਪੀ. 97.
p. 97.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7574-153-8.
isbn 81-7574-153-8.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਹਰਿਆਣਾ ਇਕ ਨਜ਼ਰ 'ਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਸਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੂਚਕ.
haryana at a glance statistical overview & development indicators.

ਜਾਗਰਣ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ.
jagran research centre.

2007. ਪੀ. 157.
2007. p. 157.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਸਿੰਘ, ਚੰਦਰ ਪਾਲ 2003.
singh, chander pal 2003 .

ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਅਰੰਭਕ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕਲਾ.
early medieval art of haryana.

ਕੋਸ਼ਲ ਬੁੱਕ ਡੀਪੋ.
koshal book depot.

ਪੀ. 168.
p. 168.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-86049-07-ਐਕਸ.
isbn 81-86049-07-x.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਹਾਂਡਾ, ਦੇਵੇਂਦਰ 2006.
handa, devendra 2006 .

ਹਰਿਆਣਵੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ.
sculptures from haryana iconography and style.

ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ.
indian institute of advanced study.

ਪੀ. 286
p. 286.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7305-307-3.
isbn 81-7305-307-3.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਹਰਿਆਣਾ ਸਟੱਡੀਜ਼
journal of haryana studies.

ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
kurukshetra kurukshetra university.

2008.
2008 .

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਹਾਰਵੇ, ਬਿਲ ਹਾਰਵੇ, ਵਿਲੀਅਮ ਦੇਵਾਸਰ, ਨਿਖਿਲ ਗਰੇਵਾਲ, ਬਿਕਰਮ ਓਰੀਐਂਟਲ ਬਰਡ ਕਲੱਬ 2006.
harvey, bill harvey, william devasar, nikhil grewal, bikram oriental bird club 2006 .

ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਐਟਲਸ.
atlas of the birds of delhi and haryana.

ਰੂਪਾ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਪੀ. 352.
rupa & co. p. 352.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-291-0954-9.
isbn 81-291-0954-9.

11 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved july 11, 2012.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਾਈਟ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦਾਖਲਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼ੈਡ ਵਿਖੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਵਿਖੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜਾ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
external links government the official site of the government of haryana official tourism site of haryana, india general information haryana britannica entry haryana at dmoz geographic data related to haryana at openstreetmap west bengal is an indian state, located in east india on the bay of bengal.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 91 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸਨੀਕ ਹਨ.
it is india's fourth-most populous state, with over 91 million inhabitants.

ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 34,267 ਵਰਗ ਮੀ. 88,750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਰਬੀਆ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it has a total area of 34,267 sq mi 88,750 km2 , making it similar in size to serbia.

ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਇਹ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
a part of the ethno-linguistic bengal region, it borders bangladesh in the east and nepal and bhutan in the north.

ਇਸ ਦੀ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਝਾਰਖੰਡ, ਬਿਹਾਰ, ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਹਨ।
it also has borders with five indian states, including odisha, jharkhand, bihar, sikkim and assam.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
the state capital is kolkata calcutta , the seventh-largest city in india.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਅਤਿ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਗੰਗਾ ਡੈਲਟਾ, ਰੜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ sundੇ ਸੁੰਦਰਬੰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the geography of west bengal includes the darjeeling himalayan hill region in its extreme north, the ganges delta, the rarh region and the coastal sundarbans.

ਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਨ।
the main ethnic group are the bengali people, with bengali hindus forming the demographic majority.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੰਗਾਲ ਕਈ ਵੱਡੇ ਜਨਪਦਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਂਗਾ, ਰਾਧਾ, ਪੁੰਦਰਾ ਅਤੇ ਸੁਹਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
ancient bengal was the site of several major janapadas, including vanga, radha, pundra and suhma.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
in the 2nd century bc, the region was conquered by the emperor ashoka.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈ. ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
in the 4th century ad, it was absorbed into the gupta empire.

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਈ ਸੁਲਤਾਨਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰੋ-ਭੂਆਨ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
from the 13th century onward, the region was ruled by several sultans, powerful hindu states and baro-bhuyan landlords, until the beginning of british rule in the 18th century.

1757 ਵਿਚ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
the british east india company cemented their hold on the region following the battle of plassey in 1757, and calcutta served for many years as the capital of british india.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the early and prolonged exposure to british administration resulted in expansion of western education, culminating in development in science, institutional education, and social reforms of the region, including what became known as the bengal renaissance.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਗੜ੍ਹ, ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1971 ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a hotbed of the indian independence movement through the early 20th century, bengal was divided during india's independence in 1947 along religious lines into two separate entities west state of east part of the newly created becoming bangladesh in 1971.

1977 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੁਣੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
between 1977 and 2011, the state was administered by the world's longest elected communist government.

ਇਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ.
a major agricultural producer, west bengal is the sixth-largest contributor to india's net domestic product.

ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is noted for its cultural activities and the presence of cultural and educational institutions the state capital kolkata is known as the "cultural capital of india".

ਰਾਜ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੋਬਲ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੈ.
the state's cultural heritage, besides varied folk traditions, ranges from stalwarts in literature including nobel-laureate rabindranath tagore to scores of musicians, film-makers and artists.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨਪਸੰਦ ਖੇਡ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਕਦਰ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
west bengal is also distinct from most other indian states in its appreciation and practice of playing association football besides cricket, the national favourite sport.

ਬਿਰਤਾਂਤ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਬਾਂਗੋ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬੰਗਾਲ ਨਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
etymology the origin of the name bengal known as bangla and bongo in bengali language is unknown.

ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਕ "ਦ੍ਰਾਵਿੜ" ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਕਬੀਲੇ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1000 ਬੀ.ਸੀ.
one theory suggests that the word derives from "bang," a dravidian tribe that settled the region around 1000 bc.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਬੰਗਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the word might have been derived from the ancient kingdom of vanga or banga .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਮੁੱ earlyਲੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁ earlyਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
although some early sanskrit literature mentions the name, the region's early history is obscure.

ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1947 ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
at the end of british rule over the indian subcontinent, the bengal region was partitioned in 1947 along religious lines into east and west.

ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
the east came to be known as east bengal and the west came to known as west bengal, which continued as an indian state.

2011 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਚਿੰਬੋਗੋ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ -.
in 2011, the government of west bengal proposed a change in the official name of the state to poschimbongo bengali — .

ਇਹ ਰਾਜ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ.
this is the native name of the state, literally meaning western bengal in the native bengali language.

ਅਗਸਤ, 2016 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ "ਬੰਗਾਲ", ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਬੰਗਾਲ" ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ "ਬੰਗਲਾ" ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
in august 2016, west bengal legislative assembly passed another resolution to change the name of west bengal to "bangal" in hindi, "bengal" in english and "bangla" in bengali.

ਨਾਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮਤੇ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਮਤੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
despite the trinamool congress strong efforts to forge a consensus on the name change resolution, the indian national congress, the left front and the bharatiya janata party opposed the resolution, however it awaits the consent of the indian parliament for approval.

ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੀਰੀਅਡ 20,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ toolsਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਰਾਜ ਵਿਚ 8,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ.
history ancient and classical period stone age tools dating back 20,000 years have been excavated in the state, showing human occupation 8,000 years earlier than scholars had thought based on prior evidence.

ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੰਗਾ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
the region was a part of the vanga kingdom, according to the indian epic mahabharata.

ਬੰਗਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੈਂਗਾ, ਰੜ, ਪੁੰਡਵਰਧਨ ਅਤੇ ਸੁਹਮਾ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵੈਦਿਕ ਖਿੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
several vedic realms were present in bengal region, including vanga, rarh, pundravardhana and the suhma kingdom.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗੰਗਾਰੀਦਾਈ ਨਾਮਕ ਇਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 100 ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ.
one of the earliest foreign references to bengal is a mention by the ancient greeks around 100 bc of a land named gangaridai, which was located at the mouths of the ganges.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੁਵਰਨਭੂਮੀ ਬਰਮਾ, ਲੋਅਰ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਲੋਅਰ ਮਾਲੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਅਤੇ ਸੁਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸਨ।
bengal had overseas trade relations with suvarnabhumi burma, lower thailand, lower malay peninsula, and the sumatra .

ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਲ ਮਹਾਂਵੰਸਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵੰਗਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿਜੇ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿੰਹਲਾ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
according to the sri lankan chronicle mahavamsa, prince vijaya, a vanga kingdom prince, conquered lanka modern-day sri lanka and gave the name sinhala kingdom to the country.

ਮਗੱਧਾ ਦਾ ਰਾਜ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁਪੂ.ਪੂ. ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੁਣ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the kingdom of magadha was formed in 7th century bce, consisting of the regions now comprising bihar and bengal.

ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮਹਾਵੀਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
it was one of the four main kingdoms of india at the time of the lives of mahavira, founder of jainism, and gautama buddha, founder of buddhism.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਜਨਪਦ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
it consisted of several janapadas or kingdoms.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਮਗੱਧਾ ਦਾ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
under ashoka, the maurya empire of magadha in the 3rd century bce extended over nearly all of south asia, including afghanistan and parts of balochistan.

ਤੀਜੀ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ, ਮਗੱਧਾ ਦਾ ਰਾਜ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ।
from the 3rd to the 6th centuries ce, the kingdom of magadha served as the seat of the gupta empire.

ਗੁਪਤ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਰਾਜਾਂ ਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਸਮਤਾਟਾ ਅਤੇ ਗੌੜਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ.
two kingdoms vanga or samatata and gauda are mentioned in some texts to have appeared after the end of gupta empire, although details of their ruling time are uncertain.

ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the first recorded independent king of bengal was shashanka, who reigned in the early 7th century.

ਸ਼ਸ਼ਾਂਕਾ ਅਕਸਰ ਬੁੱਧ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੁੱਧਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
shashanka is often recorded in buddhist annals as an intolerant hindu ruler who is noted for his persecution of the buddhists.

ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਨੇ ਥਾਨੇਸਰ ਦੇ ਬੁੱਧ ਰਾਜੇ ਰਾਜਵਰਧਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੋਧਗਯਾ ਵਿਖੇ ਬੋਧੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ yingਾਹੁਣ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ ਲਿੰਗਮ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
shashanka murdered rajyavardhana, the buddhist king of thanesar, and is noted for destroying the bodhi tree at bodhgaya, and replacing buddha statues with shiva lingams.

ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਲ ਖਾਨਦਾਨ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਇਸ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
after a period of anarchy, the pala dynasty ruled the region for four hundred years starting from the eighth century.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੂ ਸੈਨਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ।
it was followed by a shorter reign of the hindu sena dynasty.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ 1021 ਅਤੇ 1023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਲਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲਾ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
some areas of bengal were invaded by rajendra chola i of the chola dynasty between 1021 and 1023.

ਇਸਲਾਮ ਨੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਸੂਫੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਆਏ.
islam made its first appearance in bengal during the 12th century when sufi missionaries arrived.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਧਾੜਵੀਆਂ ਨੇ ਮਸਜਿਦਾਂ, ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਖਨਖਾਹਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ.
later, occasional muslim raiders reinforced the process of conversion by building mosques, madrasas and khanqahs.

1202 ਅਤੇ 1206 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਬਖਤਿਆਰ ਖਿਲਜੀ, ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸੀ, ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਰੰਗਪੁਰ, ਬੋਗਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
between 1202 and 1206, muhammad bin bakhtiyar khilji, a military commander from the delhi sultanate, overran bihar and bengal as far east as rangpur, bogra and the brahmaputra river.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੇਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਕਰਮਪੁਰ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀਗੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਹਾਉਂਦੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ।
although he failed to bring bengal under his control, the expedition defeated lakshman sen. his two sons moved to a place then called vikramapur present-day munshiganj district , where their diminished dominion lasted until the late 13th century.

ਮੱਧਕਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
medieval and early modern periods subsequent muslim conquests helped spread islam throughout the region.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੇ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਬੰਗਾਲ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
consequently, the region was ruled by dynasties of bengal sultanate and feudal lords under the delhi sultanate for the next few hundred years.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਈ, ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਭਾਰੂ ਰਿਹਾ।
while the large population of eastern and central bengal became muslim during this period, hinduism remained the dominant religion in southern bengal due to the strong influence of folk hindu culture and vaishnavism.

ਛੋਟੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਅਤੇ ਭਾਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
smaller hindu states, landlords, and the kingdom of bhati also ruled in parts of bengal.

ਬੰਗਾਲ ਸਲਤਨਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹ ਕਰਕੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the bengal sultanate was interrupted for 20 years by an uprising by the hindus under raja ganesha.

ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਮੁਗਲ ਜਨਰਲ ਇਸਲਾਮ ਖਾਨ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ.
in the sixteenth century, mughal general islam khan conquered bengal.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਰਧ-ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ.
however, administration by governors appointed by the court of the mughal empire gave way to semi-independence of the area under the nawabs of murshidabad, who nominally respected the sovereignty of the mughals in delhi.

ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਸੋਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪਦਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬਰਧਮਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੀਤਾਰਾਮ ਰੇ.
several independent hindu states were established in bengal during the mughal period, like those of pratapaditya of jessore district and raja sitaram ray of bardhaman.

ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਚ ਰਾਜਵੰਸ਼ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।
the koch dynasty in northern bengal flourished during the period of 16th and the 17th centuries it weathered the mughals and survived till the advent of the british colonial era.

ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਪਾਰੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ.
several european traders reached this area late in the fifteenth century.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵਧਿਆ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ 1765 ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਸੁਬਾਹ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
their influence increased into the 18th century, when the british east india company gained rights to collect revenue in bengal subah province in 1765 as per the treaty between the east india company and mughal emperor following the battle of buxar in 1764.

ਮੀਰ ਕਾਸੀਮ, ਆਖਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਨਵਾਬ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
mir qasim, the last independent nawab, was defeated by the british.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਵਧੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1765 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ।
colonial period the bengal presidency was established in 1765 it later incorporated all british territories controlled north of the central provinces now madhya pradesh , from the mouths of the ganges and the brahmaputra to the himalayas and the punjab.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ 1770 ਦੇ ਅਕਾਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
the bengal famine of 1770 claimed millions of lives due to tax policies enacted by the british company.

ਕਲਕੱਤਾ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, 1772 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
calcutta, the headquarters of the east india company, was named in 1772 as the capital of british-held territories in india.

1793 ਵਿਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਯਮ ਨਿਜ਼ਾਮਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਗਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਅਲਾਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in 1793 east india company abolished local rule nizamat and annexed the former mughal province.

ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਸਮਾਜ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਏ.
the bengal renaissance and brahmo samaj socio-cultural reform movements had great effects on the cultural and economic life of bengal.

1857 ਦੀ ਅਸਫਲ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਲਕੱਤਾ ਨੇੜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਇਸਰਾਏ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the failed indian rebellion of 1857 started near calcutta and resulted in transfer of authority to the british crown, administered by the viceroy of india.

1905 ਅਤੇ 1911 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਦੋ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
between 1905 and 1911, an abortive attempt was made to divide the province of bengal into two zones.

ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ 1943 ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਬੰਗਾਲ ਕਾਲ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ, ਜਿਸਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।
bengal suffered from the great bengal famine in 1943, which claimed 3 million lives during world war ii.

ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਨੁਸ਼ੀਲਨ ਸੰਮਤੀ ਅਤੇ ਜੁਗਾਂਤਰ ਵਰਗੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।
bengal played a major role in the indian independence movement, in which revolutionary groups such as anushilan samiti and jugantar were dominant.

ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਸੁਭਾਸ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ।
armed attempts against the british raj from bengal reached a climax when subhas chandra bose led the indian national army from southeast asia against the british.

ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਹੋ ਗਿਆ।
indian independence and afterwards when india gained independence in 1947, bengal was partitioned along religious lines.

ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਪੂਰਬ ਬੰਗਾਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
the western part went to dominion of india and was named west bengal , while the eastern part went to dominion of pakistan as a province called east bengal later renamed as east pakistan in 1956 .

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1971 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
the latter became independent bangladesh in 1971.

1950 ਵਿਚ, ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਰਲ ਗਈ.
in 1950, the princely state of cooch behar merged with west bengal.

1955 ਵਿਚ, ਚੰਦਨਨਗਰ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਏਨਕਲੇਵ, ਜੋ 1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in 1955, the former french enclave of chandannagar, which had passed into indian control after 1950, was integrated into west bengal portions of bihar were also subsequently merged with west bengal.

ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 1947 ਵਿਚ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ.
both west and east bengal suffered from large refugee influxes during and after the partition in 1947.

ਰਫਿ .ਜੀ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ.
refugee resettlement and related issues continued to play a significant role in the politics and socio-economic condition of the state.

1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ, ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ infrastructureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਕ ਖੜੋਤ ਆਈ।
during the 1970s and 1980s, severe power shortages, strikes and a violent naxalite movement damaged much of the state's infrastructure, leading to a period of economic stagnation.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ 1971 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ onਾਂਚੇ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
the bangladesh liberation war of 1971 resulted in the influx of millions of refugees to west bengal, causing significant strains on its infrastructure.

1974 ਦੇ ਚੇਚਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
the 1974 smallpox epidemic killed thousands.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਨੇ 1977 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
west bengal politics underwent a major change when the left front won the 1977 assembly election, defeating the incumbent indian national congress.

ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
the left front, led by communist party of india marxist , governed the state for the subsequent three decades.

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮੁੜ ਵਸੂਲੀ ਇੱਕਦਮ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸੀ।
the state's economic recovery gathered momentum after economic liberalisations were introduced in the mid-1990s by the central government.

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਆਈ ਟੀ-ਸਮਰਥਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this was aided by the advent of information technology and it-enabled services.

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਝੜਪ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਰ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ। 2011 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ.
since mid-2000s, armed activists conducted minor terrorist attacks in some parts of the state, while clashes with the administration took place at several sensitive places over the issue of industrial land acquisition, which became a crucial reason behind the defeat of ruling left front government in 2011 assembly election.

ਹਾਲਾਂਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
although the state's gdp has risen significantly since the 1990s, west bengal has remained affected by political instability and bad governance.

ਰਾਜ ਨਿਰੰਤਰ ਬੰਦ ਹੜਤਾਲਾਂ, ਘਟੀਆ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਘਾਟ, ਮਾੜੇ infrastructureਾਂਚੇ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਪਰਾਧੀਕਰਨ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the state continues to suffer from regular bandhs strikes , substandard healthcare services, a lack of socio-economic development, poor infrastructure, political corruption, criminalisation of politics, unemployment, poor education facilities and civil violence.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਰੁਕਾਵਟ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
geography and climate west bengal is on the eastern bottleneck of india, stretching from the himalayas in the north, to the bay of bengal in the south.

ਰਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 88,752 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 34,267 ਵਰਗ ਮੀ.
the state has a total area of 88,752 square kilometres 34,267 sq mi .

ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤਿ ਵਿੱਚ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
the darjeeling himalayan hill region in the northern extreme of the state belongs to the eastern himalaya.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਡਕਫੂ 3,636 ਮੀਟਰ ਜਾਂ 11,929 ਫੁੱਟ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
this region contains sandakfu 3,636 m or 11,929 ft highest peak of the state.

ਤੰਗ ਤਾਰੀ ਖੇਤਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਗਾ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the narrow terai region separates this region from the north bengal plains, which in turn transitions into the ganges delta towards the south.

ਰਾੜ ਖੇਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the rarh region intervenes between the ganges delta in the east and the western plateau and high lands.

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁੰਦਰਬਨ ਮੈਗ੍ਰੋਵ ਜੰਗਲ ਗੰਗਾ ਡੈਲਟਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
a small coastal region is on the extreme south, while the sundarbans mangrove forests form a geographical landmark at the ganges delta.

ਗੰਗਾ ਮੁੱਖ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ.
the ganges is the main river, which divides in west bengal.

ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਦਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦੂਸਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚੋਂ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਹੈ.
one branch enters bangladesh as the padma or , while the other flows through west bengal as the bhagirathi river and hooghly river.

ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਫਰੱਕਾ ਬੈਰਾਜ ਇੱਕ ਫੀਡਰ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਿਆ ਦੀ ਹੁਗਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਖੁਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the farakka barrage over ganges feeds the hooghly branch of the river by a feeder canal, and its water flow management has been a source of lingering dispute between india and bangladesh.

ਤੀਸਤਾ, ਟੋਰਸਾ, ਜਲਧਕਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨੰਦ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਨ.
the teesta, torsa, jaldhaka and mahananda rivers are in the northern hilly region.

ਪੱਛਮੀ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਮੋਦਰ, ਅਜੈ ਅਤੇ ਕਾਂਗਸਬਾਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ.
the western plateau region has rivers such as the damodar, ajay and kangsabati.

ਗੰਗਾ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੱਡਾਂ ਹਨ.
the ganges delta and the sundarbans area have numerous rivers and creeks.

ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕੂੜੇਦਾਨ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।
pollution of the ganges from indiscriminate waste dumped into the river is a major problem.

ਦਮੋਦਰ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ “ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਦੁੱਖ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਮੋਦਰ ਘਾਟੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਕਈ ਡੈਮ ਹਨ।
damodar, another tributary of the ganges and once known as the "sorrow of bengal" due to its frequent floods , has several dams under the damodar valley project.

ਰਾਜ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਰਸੈਨਿਕ ਗੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 8.7 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਆਰਸੈਨਿਕ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਨਮੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ.
at least nine districts in the state suffer from arsenic contamination of groundwater, and an estimated 8.7 million people drink water containing arsenic above the world health organisation recommended limit of 10 l. west bengal's climate varies from tropical savanna in the southern portions to humid subtropical in the north.

ਮੁੱਖ ਮੌਸਮ ਗਰਮੀਆਂ, ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the main seasons are summer, rainy season, a short autumn, and winter.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੈਲਟਾ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਦੇ ਲਈ ਨੋਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਰਗਾ ਸੁੱਕਾ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 38 100 ਤੋਂ 45 113 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
while the summer in the delta region is noted for excessive humidity, the western highlands experience a dry summer like northern india, with the highest day temperature ranging from 38 100 to 45 113 .

ਰਾਤ ਨੂੰ, ਇਕ ਠੰ .ੀ ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਨਮੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ.
at nights, a cool southerly breeze carries moisture from the bay of bengal.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚੱਪੇ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਕਲੈਬਸਾਖੀ, ਜਾਂ ਨੌਰਵੈਸਟਰਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in early summer brief squalls and thunderstorms known as kalbaisakhi, or nor'westers, often occur.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ.
west bengal receives the bay of bengal branch of the indian ocean monsoon that moves in a northwest direction.

ਮੌਨਸੂਨ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਬਾਰਸ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
monsoons bring rain to the whole state from june to september.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ, ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਅਤੇ ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 250 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਵੇਖੀ ਗਈ।
heavy rainfall of above 250 cm is observed in the darjeeling, jalpaiguri and cooch behar district.

ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਅਕਸਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during the arrival of the monsoons, low pressure in the bay of bengal region often leads to the occurrence of storms in the coastal areas.

winterਸਤਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 15 with 59 ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
winter is mild over the plains with average minimum temperatures of 15 59 .

ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਠੰ andੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਉੱਤਰੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਮੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
a cold and dry northern wind blows in the winter, substantially lowering the humidity level.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਕਠੋਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਬਰਫਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the darjeeling himalayan hill region experiences a harsh winter, with occasional snowfall at places.

ਫਲੋਰਾ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ 2013 ਤਕ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 16,805 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6,488 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 18.93% ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 21.23% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
flora and fauna as of 2013, recorded forest area in the state is 16,805 km2 6,488 sq mi which is 18.93% of the state's geographical area, compared to the national average of 21.23%.

ਰਿਜ਼ਰਵ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਜੰਗਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, .4.4.%%, .8१..8% ਅਤੇ 9.9% ਹਨ।
reserves, protected and unclassed forests constitute 59.4%, 31.8% and 8.9%, respectively, of the forest area, as of 2009.

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਸੁੰਦਰਬਨ, ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
part of the world's largest mangrove forest, the sundarbans, is located in southern west bengal.

ਫਾਈਟੋਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਖਣਿਜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ.
from a phytogeographic viewpoint, the southern part of west bengal can be divided into two regions the gangetic plain and the littoral mangrove forests of the sundarbans.

ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਮਿੱਟੀ, ਅਨੁਕੂਲ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਜਾ. ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the alluvial soil of the gangetic plain, compounded with favourable rainfall, make this region especially fertile.

ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
much of the vegetation of the western part of the state shares floristic similarities with the plants of the chota nagpur plateau in the adjoining state of jharkhand.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ੋਰਿਆ ਰੋਬੁਸਟਾ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਲ ਟ੍ਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the predominant commercial tree species is shorea robusta, commonly known as the sal tree.

ਪੂਰਬਾ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਦਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦਰਿਆਈ ਬਨਸਪਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੁੱਖ ਕੈਸੁਆਰਿਨਾ ਹੈ.
the coastal region of purba medinipur exhibits coastal vegetation the predominant tree is the casuarina.

ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੁੱਖ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਸੁੰਦਰੀ ਹੈਰੀਟੀਰਾ ਫੋਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
a notable tree from the sundarbans is the ubiquitous sundari heritiera fomes , from which the forest gets its name.

ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਵੰਡ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the distribution of vegetation in northern west bengal is dictated by elevation and precipitation.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਡੁਆਰਸ, ਸੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣੀਆਂ ਹਨ.
for example, the foothills of the himalayas, the dooars, are densely wooded with sal and other tropical evergreen trees.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1,000 ਮੀਟਰ 3,300 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਜੰਗਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, above an elevation of 1,000 metres 3,300 ft , the forest becomes predominantly subtropical.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ 1,500 ਮੀਟਰ 4,900 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਤਪਸ਼-ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ aksਕ, ਕੋਨੀਫਾਇਰ ਅਤੇ ਰ੍ਹੋਡੈਂਡਰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ.
in darjeeling, which is above 1,500 metres 4,900 ft , temperate-forest trees such as oaks, conifers, and rhododendrons predominate.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 3.26% ਖੇਤਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 15 ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੇ अभयारਣਿਆਂ ਅਤੇ 5 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਬੁਕਸਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਗੋਰੂਮਾਰਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਨਿਓਰਾ ਵੈਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਲੀਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਹਨ.
west bengal has 3.26% of its geographical area under protected areas comprising 15 wildlife sanctuaries and 5 national parks sundarbans national park, buxa tiger reserve, gorumara national park, neora valley national park and singalila national park.

ਵਧੇਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਗੈਂਡੇ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਚੀਤੇ, ਗੌੜ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
extant wildlife include indian rhinoceros, indian elephant, deer, leopard, gaur, tiger, and crocodiles, as well as many bird species.

ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
migratory birds come to the state during the winter.

ਸਿੰਗਿਲਾਿਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਭੌਂਕਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ, ਚਿੰਕਾਰਾ, ਟਾਕਿਨ, ਸੇਰੋ, ਪੈਨਗੋਲਿਨ, ਮਿਨੀਵੇਟ ਅਤੇ ਕਾਲੀਜ ਤਲਵਾਰਾਂ ਹਨ.
the high-altitude forests of singalila national park shelter barking deer, red panda, chinkara, takin, serow, pangolin, minivet and kalij pheasants.

ਸੁੰਦਰਬਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਂਗੇਟਿਕ ਡੌਲਫਿਨ, ਨਦੀ ਟੈਰਾਪਿਨ ਅਤੇ ਈਸਟੁਆਰਾਈਨ ਮਗਰਮੱਛ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the sundarbans are noted for a reserve project conserving the endangered bengal tiger, although the forest hosts many other endangered species, such as the gangetic dolphin, river terrapin and estuarine crocodile.

ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ ਜੰਗਲ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਮੱਛੀ ਨਰਸਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ fੇ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the mangrove forest also acts as a natural fish nursery, supporting coastal fishes along the bay of bengal.

ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਚਾਅ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸੁੰਦਰਬਨ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਾਇਓਸਪਿਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
recognising its special conservation value, sundarban area has been declared as a biosphere reserve.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
government and politics west bengal is governed through a parliamentary system of representative democracy, a feature the state shares with other indian states.

ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
universal suffrage is granted to residents.

ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ.
there are two branches of government.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ, ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the legislature, the west bengal legislative assembly, consists of elected members and special office bearers such as the speaker and deputy speaker, that are elected by the members.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਬੈਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
assembly meetings are presided over by the speaker, or the deputy speaker in the speaker's absence.

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ।
the judiciary is composed of the calcutta high court and a system of lower courts.

ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਮੁਖੀ ਰਾਜਪਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
executive authority is vested in the council of ministers headed by the chief minister, although the titular head of government is the governor.

ਰਾਜਪਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the governor is the head of state appointed by the president of india.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੇ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the leader of the party or coalition with a majority in the legislative assembly is appointed as the chief minister by the governor, and the council of ministers are appointed by the governor on the advice of the chief minister.

ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the council of ministers reports to the legislative assembly.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 295 ਮੈਂਬਰਾਂ, ਜਾਂ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਪਾਸੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the assembly is unicameral with 295 members of the legislative assembly, or mlas, including one nominated from the anglo-indian community.

ਦਫਤਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੰਬਲੀ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ.
terms of office run for 5 years, unless the assembly is dissolved prior to the completion of the term.

ਸਹਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
auxiliary authorities known as panchayats, for which local body elections are regularly held, govern local affairs.

ਰਾਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ 42 ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ 16 ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
the state contributes 42 seats to the lok sabha and 16 seats to the rajya sabha of the indian parliament.

ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਜਾਂ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਐਮ.
the main players in the regional politics are the all india trinamool congress, the indian national congress, and the left front alliance led by the communist party of india marxist or cpi m .

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ 225 ਸੀਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੱਤਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
following the west bengal state assembly election in 2011, the all india trinamool congress and indian national congress coalition under mamata banerjee of the all india trinamool congress was elected to power getting 225 seats in the legislature .

ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ 'ਤੇ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਨੇ 34 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਚੁਣੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
prior to this, west bengal was ruled by the left front for 34 years , making it the world's longest-running democratically elected communist government.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ 21 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਜਲਪਾਈਗੁਰੀ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਅਲੀਪੁਰਦੁਆਰ ਅਤੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਲੀਮਪੋਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
districts the following is a list of 21 districts jalpaiguri divided into two parts as alipurduar and jalpaiguri in 2014 and darjeeling divided into two parts as darjeeling district and kalimpong district of west bengal by rank in india.

ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
each district is governed by a district collector or district magistrate, appointed either by the indian administrative service or the west bengal civil service.

ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਬ-ਡਵੀਜਨਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each district is subdivided into sub-divisions, governed by a sub-divisional magistrate, and again into blocks.

ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
blocks consists of panchayats village councils and town municipalities.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
the capital and largest city of the state is kolkata the third-largest urban agglomeration and the seventh-largest city in india.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਨਸੋਲ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ.
asansol is the second largest city & urban agglomeration in west bengal after kolkata.

ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿਲੀਗੁਰੀ ਗਲਿਆਰੇ ਚਿਕਨ ਦੇ ਗਰਦਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
siliguri is an economically important city, strategically located in the northeastern siliguri corridor chicken's neck of india.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ 250,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੁਰਗਾਪੁਰ, ਬਰਧਮਾਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਬਹਿਰਾਮਪੁਰ, ਹਬੜਾ, ਖੜਗਪੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੁਰ ਹਨ.
other cities and towns in west bengal with 2011 populations over 250,000 are durgapur, bardhaman, english bazar, baharampur, habra, kharagpur and shantipur.

ਆਰਥਿਕਤਾ 2015 ਤੱਕ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀ.ਐੱਸ.ਡੀ.ਪੀ.
economy as of 2015, west bengal has the fifth highest gsdp in india.

ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜੀਐਸਡੀਪੀ 208,656 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 800,868 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
gsdp at current prices base has increased from 208,656 crores in to 800,868 crores in .

ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਘੱਟ ਕੇ 10.3% ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵਿੱਚ 17.11% ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੈ.
gsdp percent growth at current prices has varied from a low of 10.3% in to a high of 17.11% in .

ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 13.35% ਸੀ.
the growth rate was 13.35% in .

ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ averageਸਤ ਤੋਂ ਪਛੜ ਗਈ ਹੈ.
the per capita income has lagged the all india average for over two decades.

ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਐਨਐਸਡੀਪੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ 78,903 ਰੁਪਏ ਸੀ.
as of per capita nsdp at current prices was rs 78,903.

ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਅ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਐਨਐਸਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 9.4% ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵਿੱਚ 16.15% ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਹੈ.
per capita nsdp growth rate at current prices has varied from 9.4% in to a high of 16.15% in .

ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 12.62% ਸੀ, ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਮਤ ਅਧਾਰ ਸਾਲ ਤੇ ਫੈਕਟਰ ਲਾਗਤ ਤੇ ਕੁੱਲ ਵੈਲਯੂ ਐਡਡ ਜੀਵੀਏ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ 14.84%, ਉਦਯੋਗ 18.51% ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ 66.65% ਸੀ.
the growth rate was 12.62% in in , percentage share of gross value addded gva at factor cost by economic activity at constant price base year was agriculture-forestry &fishery 14.84%, industry 18.51% and services 66.65%.

ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਪਰ ਸਥਿਰ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ.
it has been observed that there has been a slow but steady decline in the percentage share of industry and agriculture over the years.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿੱਤਾ ਹੈ।
agriculture is the leading occupation in west bengal.

ਚੌਲ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ.
rice is the state's principal food crop.

ਚੌਲ, ਆਲੂ, ਜੂਟ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਕਣਕ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਫਸਲਾਂ ਹਨ।
rice, potato, jute, sugarcane and wheat are the top five crops of the state.

ਉੱਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਖੇਤਰ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ ਕੁਆਲਟੀ ਚਾਹ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tea is produced commercially in northern districts the region is well known for darjeeling and other high quality teas.

ਰਾਜ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਖੇਤਰ, ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੱਛਮੀ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਲਦੀਆ ਬੰਦਰਗਾਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
state industries are localised in the kolkata region, the mineral-rich western highlands, and haldia port region.

ਕੋਲੈਰੀ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
the colliery belt is home to a number of major steel plants.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਤਪਾਦ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਉਪਕਰਣ, ਕੇਬਲ, ਸਟੀਲ, ਚਮੜਾ, ਕੱਪੜਾ, ਗਹਿਣੇ, ਫ੍ਰੀਗੇਟ, ਵਾਹਨ, ਰੇਲਵੇ ਕੋਚ ਅਤੇ ਵੈਗਨ ਹਨ.
manufacturing industries playing an important economic role are engineering products, electronics, electrical equipment, cables, steel, leather, textiles, jewellery, frigates, automobiles, railway coaches, and wagons.

ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਚਾਹ, ਚੀਨੀ, ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the durgapur centre has established a number of industries in the areas of tea, sugar, chemicals and fertilisers.

ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਮਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹ ਅਤੇ ਜੱਟ ਵਿਚ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਜੱਟ ਅਤੇ ਚਾਹ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
natural resources like tea and jute in and nearby parts has made west bengal a major centre for the jute and tea industries.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁਰਾਕੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ।
years after independence, west bengal was still dependent on the central government for meeting its demands for food food production remained stagnant and the indian green revolution bypassed the state.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ.
however, there has been a significant spurt in food production since the 1980s, and the state now has a surplus of grains.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੁਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 9.8% ਸੀ ਜੋ ਘਟ ਕੇ 5% ਰਹਿ ਗਿਆ.
the state's share of total industrial output in india was 9.8% in , declining to 5% by .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ.
however, the service sector has grown at a rate higher than the national rate.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, rupeਸਤਨ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀ.ਐੱਸ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿਕਾਸ ਦਰ 13.9% ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ 15ਸਤਨ 15.5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
in the period to , the average gross state domestic product gsdp growth rate was 13.9% calculated in indian rupee term , lower than 15.5%, the average for all states of the country.

ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ ਰਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਿੱਤੀ ਕਰਜ਼ਾ 918,350 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ.
the state's total financial debt stood at ,918,350 million us 29 billion as of 2011.

ਰਾਜ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਈ ਟੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹੱਬ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state has promoted foreign direct investment, which has mostly come in the software and electronics fields kolkata is becoming a major hub for the information technology it industry.

ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
rapid industrialisation process has given rise to debate over land acquisition for industry in this agrarian state.

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਬਿਜਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ infrastructureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
ranks west bengal power infrastructure the best in the country.

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈਟੀਸੀ ਲਿਮਟਿਡ, ਇੰਡੀਆ ਗੌਰਮਿੰਟ ਮਿੰਟ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਹਲਦੀਆ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ, ਐਕਸਾਈਡ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼, ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਮੋਟਰਸ, ਬਾਟਾ ਇੰਡੀਆ, ਬਿਰਲਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਸੀਈਐਸਸੀ ਲਿਮਟਿਡ, ਕੋਲ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ, ਦਮੋਦਰ ਵੈਲੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਪੀਡਬਲਯੂਸੀ ਇੰਡੀਆ, ਪੀਅਰਲੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਮੂਹ, ਬਰਜਰ ਪੇਂਟਸ ਇੰਡੀਆ, ਇਮਾਮੀ, ਏਬੀਪੀ ਸਮੂਹ, ਬੰਧਨ ਬੈਂਕ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਯੂਕੋ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
notably, many corporate companies are now headquartered in kolkata include itc limited, india government mint, kolkata, haldia petrochemicals, exide industries, hindustan motors, bata india, birla corporation, cesc limited, coal india limited, damodar valley corporation, pwc india, peerless group, berger paints india, emami, abp group, bandhan bank, united bank of india, uco bank and allahabad bank.

2010 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਲੁਕ ਈਸਟ" ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਨਾਥੂ ਲਾ ਰਾਹ ਨੂੰ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਰਹੱਦ ਵਪਾਰ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਰੁਚੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਕ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਰਗੇ, ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
in 2010s, events such as adoption of "look east" policy by the government of india, opening of the nathu la pass in sikkim as a border trade-route with china and immense interest in the south east asian countries to enter the indian market and invest have put kolkata in an advantageous position for development in future, particularly with likes of myanmar, where india needs oil from military regime.

ਆਵਾਜਾਈ 2011 ਤੱਕ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਤਹ ਸੜਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 92,023 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 57,180 ਮੀਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 2,578 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,602 ਮੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ 2,393 ਕਿਮੀ 1,487 ਮੀਲ ਹੈ.
transport as of 2011, the total length of surface road in west bengal is over 92,023 km 57,180 mi national highways comprise 2,578 km 1,602 mi and state highways 2,393 km 1,487 mi .

2006 ਤੱਕ, ਰਾਜ ਦੀ ਸੜਕ ਘਣਤਾ 103.69 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 166.92 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 74.7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 120 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਵਰਗ ਮੀ.
as of 2006, the road density of the state is 103.69 km per 100 km2 166.92 mi per 100 sq mi , higher than the national average of 74.7 km per 100 km2 120 mi per 100 sq mi .

2011 ਤਕ, ਕੁਲ ਰੇਲਵੇ ਰੂਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 4,481 ਕਿਮੀ 2,784 ਮੀਲ ਹੈ.
as of 2011, the total railway route length is around 4,481 km 2,784 mi .

ਕੋਲਕਾਤਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ 17 ਵਾਂ ਜ਼ੋਨ ਹੈ.
kolkata is the headquarters of three zones of the indian railways eastern railway and south eastern railway and the kolkata metro which is the newly formed 17th zone of the indian railways.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦੀ ਰੇਲਵੇ ਐਨਐਫਆਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਈ ਹੈ.
the northeast frontier railway nfr plies in the northern parts of the state.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮੀਗਤ ਰੇਲਵੇ ਹੈ.
the kolkata metro is the country's first underground railway.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲਯਨ ਰੇਲਵੇ, ਐੱਨ ਐੱਫ ਆਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਹੈ.
the darjeeling himalayan railway, part of nfr, is a unesco world heritage site.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਦਮ ਦਮ ਵਿਖੇ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
netaji subhas chandra bose international airport at dum dum, kolkata, is the state's biggest airport.

ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਨੇੜੇ ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਇਕ ਕਸਟਮਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਯਮਤ ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ.
bagdogra airport near siliguri is a customs airport that has international services to bhutan and thailand besides regular domestic services.

ਕਾਜੀ ਨਜ਼ੂਲੁਲ ਇਸਲਾਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਬਰਧਨਮਾਨ ਦੇ ਅੰਦਲ ਵਿਖੇ ਆਸਨਸੋਲ-ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
kazi nazrul islam airport, india's first private sector airport, serves the twin cities of asansol-durgapur at andal, bardhaman.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ-ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ.
kolkata is a major river-port in eastern india.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੋਰਟ ਟਰੱਸਟ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਹਲਦੀਆ ਡੌਕਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the kolkata port trust manages the kolkata and the haldia docks.

ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ 'ਤੇ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ ਲਈ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ' ਤੇ ਮਾਲ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਤ ਹੈ.
there is passenger service to port blair on the andaman and nicobar islands and cargo ship service to ports in india and abroad, operated by the shipping corporation of india.

ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ modeੰਗ ਹੈ.
ferry is a principal mode of transport in the southern part of the state, especially in the sundarbans area.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਟ੍ਰੈਮਿਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਲਕੱਤਾ ਟ੍ਰਾਮਵੇਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kolkata is the only city in india to have trams as a mode of transport and these are operated by the calcutta tramways company.

ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਸਟੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਉੱਤਰ ਬੰਗਾਲ ਸਟੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਸਾ southਥ ਬੰਗਾਲ ਸਟੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਵੈਸਟ ਬੰਗਾਲ ਸਰਫੇਸ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਟ੍ਰਾਮਵੇਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
several government-owned organisations operate bus services in the state, including the calcutta state transport corporation, the north bengal state transport corporation, the south bengal state transport corporation, the west bengal surface transport corporation, and the calcutta tramways company.

ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।
there are also private bus companies.

ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ.
the railway system is a nationalised service without any private investment.

ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੀਟਰਡ ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਰਸਤੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
hired forms of transport include metered taxis and auto rickshaws, which often ply specific routes in cities.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਰਿਕਸ਼ਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰਿਕਸ਼ਾ ਥੋੜੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in most of the state, cycle rickshaws, and in kolkata, hand-pulled rickshaws, electric rickshaw are used for short-distance travel.

ਜਨਸੰਖਿਆ ics.. national ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ, १,,347,7366 .5..55% ਹੈ।
demographics according to the provisional results of the 2011 national census, west bengal is the fourth most populous state in india with a population of 91,347,736 7.55% of india's population .

ਬੰਗਾਲੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ, ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਬੰਗਾਲੀ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੰਗਾਲੀ ਬੁੱਧ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
bengalis, consisting of bengali hindus, bengali muslims, bengali christians and a few bengali buddhists comprise the majority of the population.

ਮਾਰਵਾੜੀ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਗੈਰ-ਬੰਗਾਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਨਸਲੀ ਬੁੱਧ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੇਰਪਾਸ, ਭੂਟੀਆ, ਲੇਪਚਾ, ਤਮਾਂਗ, ਯੋਲੋਮਸ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਤਿੱਬਤੀ ਦਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the marwari and bihari non-bengali minorities are scattered throughout the state various indigenous ethnic buddhist communities such as the sherpas, the bhutias, the lepchas, the tamangs, the yolmos and the ethnic tibetans can be found in the darjeeling himalayan hill region.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲੀ ਪਰਵਾਸੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the darjeeling district also has a large number of nepali immigrant population, making nepali a widely spoken language in this region.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਕਬਾਇਲੀ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਥਾਲ, ਮੁੰਡਾ, ਓਰਾਓਂ, ਭੂਮੀਜ, ਲੋhaਾ, ਕੋਲ ਅਤੇ ਟੋਟੋ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
west bengal is home to indigenous tribal adivasis such as santhal, munda, oraon, bhumij, lodha, kol and toto tribe.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚੀਨੀ, ਤਾਮਿਲ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ, ਓਡੀਆ, ਅਸਾਮੀ, ਮਾਲੇਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ, ਅਰਮੀਨੀਆਈ, ਯਹੂਦੀ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਸਲੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਹਨ।
there are a small number of ethnic minorities primarily in the state capital, including chinese, tamils, maharashtrians, odias, assamese, malayalis, gujaratis, anglo-indians, armenians, jews, punjabis, and parsis.

ਪੂਰਬੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਚਿਨਾਟਾਉਨ ਹੈ.
india's sole chinatown is in eastern kolkata.

ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ।
the official language is bengali and english.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉਪ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਤਬਾ ਵੀ ਹੈ।
nepali language also has an official status in the three subdivisions of darjeeling district.

2001 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਸੰਤਾਲੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਹਨ.
as of 2001, in decreasing order of number of speakers, the languages of the state are bengali, hindi, santali, urdu and nepali.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
west bengal is religiously diverse, with region wise cultural and religious specificities.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
although hindus are the predominant community, the state has a large minority muslim population.

ਈਸਾਈ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
christians, buddhists and others form a minuscule part of the population.

ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 70.53% ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 27.01% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ।
as of 2011, hinduism is the largest religion followed by 70.53% of the total population, while muslims comprise 27.01% of the total population, being the second-largest community as also the largest minority group.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
sikhism, christianity, buddhism and other religions make up the remainder.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਬੋਧੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹੈ.
buddhism remains a prominent religion in the himalayan region of the darjeeling hills, and almost the entirety of west bengal's buddhist population are from this region.

ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 7.8% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the state contributes 7.8% of india's population.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ 6,43,85,546 ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 2,46,54,825 ਹੈ।
hindu population is 6,43,85,546 in west bengal while muslim population is 2,46,54,825 as per 2011 census.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 13.93% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 17.8% ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ 17.64% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
the state's decennial growth rate was 13.93%, lower than growth rate of 17.8%, and also lower than the national rate of 17.64%.

ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ 'ਤੇ 947 feਰਤਾਂ ਹਨ.
the gender ratio is 947 females per 1000 males.

ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,670 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,029 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ।
as of 2011, west bengal has a population density of 1,029 inhabitants per square kilometre 2,670 sq mi making it the second-most densely populated state in india, after bihar.

ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 77.08% ਹੈ, ਜੋ 74.04% ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ.
the literacy rate is 77.08%, higher than the national rate of 74.04%.

ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਉਮਰ 63 63..4 ਸਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 61.7. years ਸਾਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
data of showed the life expectancy in the state was 63.4 years, higher than the national value of 61.7 years.

ਲਗਭਗ 72% ਲੋਕ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
about 72% of people live in rural areas.

ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 31 31..9% ਸੀ।
the proportion of people living below the poverty line in was 31.9%.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 28.6% ਅਤੇ 5.8% ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 19.9% ​​ਅਤੇ 1.5% ਹੈ।
scheduled castes and tribes form 28.6% and 5.8% of the population respectively in rural areas, and 19.9% and 1.5% respectively in urban areas.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।
a study conducted in three districts of west bengal found that accessing private health services to treat illness had a catastrophic impact on households.

ਇਹ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਘਰਾਂ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this indicates the value of public provision of health services to mitigate against poverty and the impact of illness on poor households.

ਤਾਜ਼ਾ ਨਮੂਨਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਐਸ ਆਰ ਐਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਉਪਜਾ fertil ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਹੈ।
the latest sample registration system srs statistical report show that west bengal has the lowest fertility rate amongst all the other indian states.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਜਣਨ ਦਰ 1.6 ਸੀ, ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਦੇ 3.4 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
west bengal's total fertility rate was 1.6, way below bihar's 3.4, which is the highest in the entire country.

1.6 ਦਾ ਟੀਐਫਆਰ ਤਕਰੀਬਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
tfr of 1.6 roughly equals to that of canada.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਾਹਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
culture literature the bengali language boasts a rich literary heritage, shared with neighbouring bangladesh.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਚਰਿਆਪਾੜ, ਮੰਗਲਕવ્ય, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ, ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੁਲੀ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਭਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
west bengal has a long tradition in folk literature, evidenced by the charyapada, mangalkavya, shreekrishna kirtana, thakurmar jhuli, and stories related to gopal bhar.

ਉਨੀਵੀਂ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਬੰਗੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਬਾਂਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਮਾਈਕਲ ਮਧੂਸੂਦਨ ਦੱਤ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ੂਲੁਲ ਇਸਲਾਮ, ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ, ਜੀਵਨਾਨੰਦ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਣਿਕ ​​ਬੰਧੋਪਾਧਿਆਏ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in the nineteenth and twentieth century, bengali literature was modernised in the works of authors such as bankim chandra chattopadhyay, michael madhusudan dutt, rabindranath tagore, kazi nazrul islam, sharat chandra chattopadhyay, jibanananda das and manik bandyopadhyay.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨਾਨੰਦ ਦਾਸ, ਬਿਭੂਤੀਭੂਸ਼ਣ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਤਾਰਾਸ਼ੰਕਰ ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਮਾਣਿਕ ​​ਬੰਦੋਪਾਧਿਆਏ, ਆਸ਼ਾਪੂਰਣਾ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੇਰਸ਼ੇਂਦੂ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ, ਸਰਾਂਇੰਦੂ ਬਾਂਡੋਪਾਧਿਆਏ, ਬੁੱਧਦੇਬ ਗੁਹਾ, ਮਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ, ਸਮਰੇਸ਼ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਮੋਹਿਤ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਯ, ਗਣਯਸ਼ੋਪਤੀ, ਗਸ਼ਮੀ, ਸ਼ੀਸ਼ੋਪਤੀ, ਗਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਾਸ਼ੋਪਤੀ, ਗਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਾਸ਼ੋਪਤੀ ਦੂਸਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in modern times jibanananda das, bibhutibhushan bandopadhyay, tarashankar bandopadhyay, manik bandopadhyay, ashapurna devi, shirshendu mukhopadhyay, saradindu bandopadhyay, buddhadeb guha, mahashweta devi, samaresh majumdar, mohit chattopadhyay, sanjeev chattopadhyay, shakti chattopadhyay, buddhadeb basu, joy goswami and sunil gangopadhyay among others are well known.

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਬਾਉਲ ਪਰੰਪਰਾ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਈ ਹੈ.
music and dance the baul tradition is a unique heritage of bengali folk music, which has also been influenced by regional music traditions.

ਹੋਰ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਗੋਭੀਰਾ ਅਤੇ ਭਵੈਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other folk music forms include gombhira and bhawaiya.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਅਕਸਰ ਇਕਤਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
folk music in west bengal is often accompanied by the ektara, a one-stringed instrument.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ.
west bengal also has a heritage in north indian classical music.

'' ਰਬਿੰਦਰਸੰਗੀਤ '', ਰਵੀਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗਾਏ ਗਏ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ੂਲੁਲ ਇਸਲਾਮ ਦੀ "ਨਜ਼ੂਲ ਗੀਤੀ" ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
"rabindrasangeet", songs composed and set into tune by rabindranath tagore and "nazrul geeti" by kazi nazrul islam are popular.

ਦਵੀਜੇਂਦਰਲਲ, ਅਤੁਲਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਕਾਂਤਾ ਦੇ ਗਾਣੇ, ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ "ਆਧੁਨਿਕ" ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ.
also prominent are other musical forms like dwijendralal, atulprasad and rajanikanta's songs, and "adhunik" or modern music from films and other composers.

ਸ਼ਿਆਮਾ ਸੰਗੀਤ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿਚ ਗਾਣੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰ ਕਾਲੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ।
shyama sangeet or songs in praise of hindu goddess kali are tremendously popular, especially during kali puja, a major festival of bengal.

ਬੰਗਾਲੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
bengali dance forms draw from folk traditions, especially those of the tribal groups, as well as the broader indian dance traditions.

ਪੁਰੂਲਿਆ ਦਾ ਛਾਉ ਡਾਂਸ ਮਾਸਕ ਡਾਂਸ ਦਾ ਦੁਰਲੱਭ ਰੂਪ ਹੈ.
chhau dance of purulia is a rare form of mask dance.

ਫਿਲਮਾਂ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਇੱਕ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
films mainstream hindi films are popular in bengal, and the state is home to a tollywood.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਟੋਲੀਗੰਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਟੂਡੀਓਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਰਗਾ "ਟਾਲੀਵੁੱਡ" ਨਾਮ ਉਸੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
tollygunj in kolkata is the location of numerous bengali movie studios, and the name "tollywood" similar to hollywood and bollywood is derived from that name.

ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਆਰਟ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ, ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਸੇਨ, ਤਪਨ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਰਿਤਵਿਕ ਘਾਤਕ ਵਰਗੇ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
the bengali film industry is well known for its art films, and has produced acclaimed directors like satyajit ray, mrinal sen, tapan sinha and ritwik ghatak.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਕਾਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿਚ ਬੁੱਧਦੇਵ ਦਾਸਗੁਪਤਾ, ਤਰੁਣ ਮਜੂਮਦਾਰ, ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼, ਅਪ੍ਰਨਾ ਸੇਨ, ਰਿਤੂਪਰਨੋ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਗਾਂਗੁਲੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਜੀਤ ਮੁਖਰਜੀ ਵਰਗੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
prominent contemporary directors include veterans like buddhadev dasgupta, tarun majumdar, goutam ghose, aparna sen, rituparno ghosh and a newer pool of directors like kaushik ganguly and srijit mukherji.

ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਟੇਰੇਕੋਟਾ ਕਲਾ, ਕਾਲੀਘਾਟ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਆਦਿ.
fine arts there are significant examples of fine arts in bengal from earlier times such as terracotta art of hindu temples, kalighat paintings etc.

ਬੰਗਾਲ ਬਰੀਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
bengal has been the harbinger of modernism in fine arts.

ਮਾਡਰਨ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਟ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਆਰਟ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
abanindranath tagore, called the father of modern indian art had started the bengal school of art which was to create styles of art outside the european realist tradition which was taught in art colleges under the colonial administration of the british government.

ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਗਗਨੇਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਰਮਕਿਨਕਰ ਬੈਜ, ਜੈਮਿਨੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ।
the movement had many adherents like gaganendranath tagore, ramkinkar baij, jamini roy and rabindranath tagore.

ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
after indian independence, important groups like the calcutta group and the society of contemporary artists were formed in bengal which dominated the art scene in india.

ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਕਈ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ, ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ, ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ।
reformist heritage the capital, kolkata, was the workplace of several social reformers, like raja ram mohan roy, iswar chandra vidyasagar, and swami vivekananda.

ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸਤੀ, ਦਾਜ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਤ ਵਿਤਕਰੇ ਜਾਂ ਅਛੂਤਤਾ, ਬੁਰਾਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ, ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
these social reforms have eventually led to a cultural atmosphere where practices like sati, dowry, and caste-based discrimination or untouchability, the evils that crept into the hindu society, were abolished.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਿਤੰਨਿਆ, ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਭੂਪਦਾ ਅਤੇ ਪਰਮਹੰਸ ਯੋਗਾਨੰਦ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸੀ।
the region was also home to several religious teachers, such as chaitanya, ramakrishna, prabhupada and paramahansa yogananda.

ਰਸੋਈ ਚੌਲ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਭੋਜਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ, ਮਾਛੇ ਭਾਟੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੀ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ "ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ".
cuisine rice and fish are traditional favourite foods, leading to a saying in bengali, machhe bhate bangali, that translates as "fish and rice make a bengali".

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੱਛੀ ਅਧਾਰਤ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇਲਸਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨਪਸੰਦ ਹੈ.
bengal's vast repertoire of fish-based dishes includes hilsa preparations, a favourite among bengalis.

ਟੈਕਸਟ, ਆਕਾਰ, ਚਰਬੀ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮੱਛੀ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ.
there are numerous ways of cooking fish depending on the texture, size, fat content and the bones.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਅੰਡੇ, ਚਿਕਨ, ਮਟਨ, ਝੀਂਗਾ ਆਦਿ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
most of the people also consume egg, chicken, mutton, shrimps etc.

ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
sweets occupy an important place in the diet of bengalis and at their social ceremonies.

ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵੰਡਣ ਦਾ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ।
it is an ancient custom among both bengali hindus and bengali muslims to distribute sweets during festivities.

ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧਿਆ ਹੈ.
the confectionery industry has flourished because of its close association with social and religious ceremonies.

ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਵਾਦ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
competition and changing tastes have helped to create many new sweets.

ਬੰਗਾਲੀ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ, ਕਲੋਜਮ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼.
bengalis make distinctive sweetmeats from milk products, including , , kalojam and several kinds of sondesh.

ਪੀਠਾ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਕੇਕ, ਬਰੈੱਡ ਜਾਂ ਡਿਮਸਮ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
pitha, a kind of sweet cake, bread or dimsum are specialties of winter season.

ਮਠਿਆਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਨਰਕੋਲ-ਨਾਰੂ, ਤਿਲ-ਨਾਰੂ, ਮੂਆ, ਪੇਨੇਸ਼ ਆਦਿ।
sweets like narkol-naru, til-naru, moa, payesh etc.

ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
are prepared during the festival of lakshmi puja.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਵਿਚ ਅਲੂਰ ਚੋਪ, ਬੇਗੁਨੀ, ਕਟੀ ਰੋਲ, ਬਿਰਿਆਨੀ ਅਤੇ ਫੁਚਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
popular street food includes aloor chop, beguni, kati roll, biryani and phuchka.

ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਜੋ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹ ਅਨੇਕ ਹਨ.
the variety of fruits and vegetables that bengal has to offer is incredible.

ਲੌਂਗ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਕੰਦ, ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਾਗ, ਰੇਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ, ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਚੂਨਾ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਜਾਮਨੀ ਬੈਂਗਣ, ਲਾਲ ਪਿਆਜ਼, ਪੌਦਾ, ਚੌੜੀ ਬੀਨ, ਭਿੰਡੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਣ ਅਤੇ ਫੁੱਲ, ਹਰੀ ਜੈਕਫ੍ਰੂਟ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕੱਦੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ. ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਂ ਅਨਜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
a host of gourds, roots and tubers, leafy greens, succulent stalks, lemons and limes, green and purple eggplants, red onions, plantain, broad beans, okra, banana tree stems and flowers, green jackfruit and red pumpkins are to be found in the markets or anaj bazaar as popularly called.

ਪੈਂਟਾ ਭੱਟ ਚਾਵਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਹਰੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਿੱਜਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਖਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
panta bhat rice soaked overnight in water with onion & green chili is a traditional dish consumed in rural areas.

ਬੰਗਾਲੀ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਮ ਮਸਾਲੇ ਹਨ ਜੀਰਾ, ਅਜਮੋਦਾ ਰਧੁਨੀ, ਬੇ ਪੱਤਾ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਅਦਰਕ, ਹਰੀ ਮਿਰਚ, ਹਲਦੀ ਆਦਿ।
common spices found in a bengali kitchen are cumin, ajmoda radhuni , bay leaf, mustard, ginger, green chillies, turmeric, etc.

ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਕਾਉਣ ਵਿਚ ਅਜਮੋਡਾ, ਧਨੀਆ ਪੱਤੇ, ਇਮਲੀ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚੀਨੀ, ਗਰਮ ਮਸਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਪਾ powderਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people of erstwhile east bengal use a lot of ajmoda, coriander leaves, tamarind, coconut and mustard in their cooking while those aboriginally from west bengal use a lot of sugar, garam masala and red chilli powder.

ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਲਸਣ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
vegetarian dishes are mostly without onion and garlic.

ਪਹਿਰਾਵੇ ਬੰਗਾਲੀ womenਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
costumes bengali women commonly wear the sari, often distinctly designed according to local cultural customs.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ .ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
in urban areas, many women and men wear western attire.

ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ, ਪੱਛਮੀ ਡਰੈਸਿੰਗ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਹੈ.
among men, western dressing has greater acceptance.

ਆਦਮੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੂਤੀ ਨਾਲ ਪਨੀਰ, ਅਕਸਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ salਰਤਾਂ ਸਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
men also wear traditional costumes such as the panjabi with dhuti, often on cultural occasions, while women prefer to wear salwar kameez.

ਵੇਵਿੰਗ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਕੋਲ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
weaving west bengal has a rich heritage of handloom weaving, and produces some of the finest varieties of cotton and silk sarees in the country.

ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਰਾਜ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਹੈਂਡਲੂਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
from an economic standpoint, handlooms come second only to agriculture in providing livelihood to the rural population of the state.

ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ aving ਬੁਣਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰੀਗਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਹੈਂਡਲੂਮ ਬੁਣਨ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
every district has weaving € , which are home to artisan communities, each specialising in specific varieties of handloom weaving.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬੁਣੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤੰਤ, ਜਮਦਾਨੀ, ਗਾਰਡ, ਕੋਰੀਅਲ, ਬਲੂਚਾਰੀ, ਤੁਸਾਰ ਅਤੇ ਮਸਲਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
famous handloom sarees woven in the state include tant, jamdani, garad, korial, baluchari, tussar and muslin.

ਤਿਉਹਾਰ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
festivals durga puja in is the most popular and most widely celebrated festival in west bengal.

ਇਹ ਪੰਜ ਦਿਨਾ ਲੰਬਾ ਰੰਗੀਨ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਉਤਸਵ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ.
this five-day-long colourful hindu festival witnesses intense celebration across the state.

ਪੈਂਡਲ ਪੂਰੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
pandals are erected in various cities, towns and villages throughout west bengal.

ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਜਾਵਟ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੰਗੀਨ ਪੰਡਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਥੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ.
the whole city of kolkata undergoes a transformation during durga puja, as it is decked up in lighting decorations and thousands of colourful pandals are set up where effigies of goddess durga and her four children are worshipped and displayed.

ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਮਰਤੁਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮੂਰਤੀ-ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਰ ਸਾਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the idols of the goddess as brought in from kumortuli, where idol-makers work round the year fashioning the clay-models of the goddess.

ਸੰਨ 1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਗਲੈਮਰਸ ਕਾਰਨੀਵਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
since independence in 1947, durga puja has slowly changed into more of a glamourous carnival than a religious festival, where people across diverse religious and ethnic spectrum partake in the festivity.

ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਵਿਜੇਦਾਸ਼ਮੀ 'ਤੇ, ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਤਲੇ ਫੂਕ ਕੇ ਦੰਗੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੜਕਾਂ' ਤੇ ਪਰੇਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
on vijayadashami, the last day of the festival, the effigies are paraded through the streets with riotous pageantry before being dumped into the rivers.

ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇਕ ਰੂਪ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
rath yatra is a hindu festival which celebrates jagannath, a form of krishna.

ਇਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿਹਾਤੀ ਬੰਗਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is celebrated with much fanfare both in kolkata as well as in rural bengal.

ਜਗਨਨਾਥ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
images of jagannath are set upon a chariot and pulled through the streets.

ਪੋਇਲਾ ਵਿਸ਼ਾਖ, ਡੋਲੀਤਰਾ ਜਾਂ ਹੋਲੀ, ਪੂਸ਼ ਪਰਬੋਨ, ਕਾਲੀ ਪੂਜਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਪੂਜਾ, ਦੀਵਾਲੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ, ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਜਗਦੱਤਰੀ ਪੂਜਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ, ਭਾਈ ਫੋਂਟਾ, ਰਾਖੀ ਬੰਧਨ, ਕਲਪਤਾਰੂ ਦਿਵਸ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ, ਗਣੇਸ਼ ਚਠੂਰਤੀ, ਮਗੋਟਸਵ, ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਜਾ, , ਰਾਸ ਯਾਤਰਾ, ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾ, ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਪੂਜਾ, ਚਰਕ ਪੂਜਾ, ਗਜਾਨ, ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਮਾ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ, ਈਦ ਉਲ-ਫਿਤਰ, ਈਦ ਉਲ-ਅੱਧਾ ਅਤੇ ਮੁਹਰਰਾਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ.
poila baishakh, dolyatra or holi, poush parbon, kali puja, saraswati puja, diwali, lakshmi puja, janmashtami, jagaddhatri puja, vishwakarma puja, bhai phonta, rakhi bandhan, kalpataru day, shivratri, ganesh chathurthi, maghotsav, kartik puja, akshay tritiya, raas yatra, guru purnima, annapurna puja, charak puja, gajan, buddha purnima, christmas, eid ul-fitr, eid ul-adha and muharram are other major festivals of bengal.

ਰਬਿੰਦਰਾ ਜਯੰਤੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਕਿਤਾਬ ਮੇਲਾ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਫਿਲਮ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਨਜ਼ੂਲ ਜਯੰਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਾਗਮ ਹਨ.
rabindra jayanti, kolkata book fair, kolkata film festival and nazrul jayanti are important socio-cultural events.

ਈਦ-ਅਲ-ਫਿਤਰ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
eid al-fitr is the most important festival of muslims in bengal.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ਾਂ, ਦਾਨ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ, ਤੌਹਫੇ ਦੇਣ ਅਤੇ ਦਾਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
muslims celebrate the end of ramadan with prayers, alms-giving, shopping, gift-giving and feasting.

ਕ੍ਰਿਸਮਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਦਿਵਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
christmas, called great day is perhaps the next major festival celebrated in kolkata, after durga puja.

ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਵਸਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
just like durga puja, christmas in kolkata is an occasion in which all communities and people across religions take part.

ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਪਾਰਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਗਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state tourism department organises the gala christmas festival every year in park street.

ਸਾਰੀ ਪਾਰਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਰੰਗੀਨ ਲਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਟਾਲਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਕੇਕ, ਚੌਕਲੇਟ, ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨ, ਮੋਮੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the whole of park street is decked up in colourful lights, various food stalls are set up selling cakes, chocolates, chinese cuisines, momo and various other items.

ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਗਾਨੇ ਦੇ ਪਾਠ, ਕੈਰੋਲ ਅਤੇ ਜੈਜ਼ ਨੰਬਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਪੂਰਨੀਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਬੋਧੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ.
musical groups from darjeeling and other states of north east india are invited by the state to perform choir recitals, carols and jazz numbers.buddha purnima, which marks the birth of gautama buddha, is one of the most important hindu buddhist festivals and is celebrated with much gusto in the darjeeling hills.

ਇਸ ਦਿਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੁੱਧ ਮੱਠਾਂ ਜਾਂ ਗੁੰਪਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜਲੂਸ ਕੱੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਲ, ਚੌਰਸਟਾ ਵਿਖੇ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
on this day, processions are taken out of each of the various buddhist monasteries or gumpas, and these congregate at the mall, chowrasta.

ਲਾਮਾਸ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਗਾਂ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the lamas chant mantras and sound their bugles, and students as well as people from all communities carry the holy books or pustaks on their heads.

ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਮਾ, ਦਸ਼ਹਿਨ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਹਿਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਲੀ, ਦੀਵਾਲੀ, ਲੋਸਾਰ, ਨਮਸੂਨੰਗ ਜਾਂ ਲੈਪਚਾ ਨਿ new ਯੀਅਰ ਅਤੇ ਲੂਸੋਂਗ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ.
besides buddha purnima, dashain or dusshera, holi, diwali, losar, namsoong or the lepcha new year and losoong are the other major festivals of the darjeeling himalayan region.

ਪੌਸ਼ ਮੇਲਾ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ.
poush mela is a popular festival of shantiniketan in winter.

ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਬਾਉਲ ਦੇ ਗਾਣੇ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।
folk music, baul songs, dance and theatre radiate across the town during this festival.

ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਮੇਲਾ ਮਕਰ ਸੰਕਰਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉਤਸਵ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੌਰਾਨ ਮਾਸ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ganga sagar mela coincides with the makar sankranti and hundreds of thousands of hindu pilgrims converge where river ganges meets the sea to bathe en masse during this fervent festival.

ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਕੂਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
education west bengal schools are run by the state government or by private organisations, including religious institutions.

ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਰਦੂ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ.
instruction is mainly in english or bengali, though urdu is also used, especially in central kolkata.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਸੀਆਈਐਸਸੀਈ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਸੀਬੀਐਸਈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਐਨਆਈਓਐਸ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the secondary schools are affiliated with the council for the indian school certificate examinations cisce , the central board for secondary education cbse , the national institute of open school nios or the west bengal board of secondary education.

10 2 3 ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਹੂਲਤ ਵਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ.
under the 10 2 3 plan, after completing secondary school, students typically enroll for two years in a junior college, also known as pre-university, or in schools with a higher secondary facility affiliated with the west bengal council of higher secondary education or any central board.

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾ, ਵਣਜ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
students choose from one of three streams liberal arts, commerce or science.

ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਮ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
upon completing the required coursework, students may enroll in general or professional degree programs.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕੂਲ ਹਨ ਲਾ ਮਾਰਟਿਨਿਅਰ ਕਲਕੱਤਾ, ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਲੋਰੇਟੋ ਹਾ houseਸ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ.
some of the renowned schools in the city are la martiniere calcutta, st. xavier's collegiate school, and loreto house which consistently rank amongst the best schools in the country.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many of the schools in kolkata and darjeeling are renowned colonial-era establishments and boast of fantastic neo-classical architecture.

ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਪਾਲਸ, ਸੇਂਟ ਜੋਸਫਜ਼ ਨੌਰਥ ਪੁਆਇੰਟ, ਗੋਏਥਲਜ਼ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕੁਰਸੀਓਂਗ ਵਿੱਚ ਡਾਓ ਹਿਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the famous schools of darjeeling include st. paul's, st. joseph's north point, goethals memorial school and dow hill in kurseong.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ 18 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ.
west bengal has 18 universities.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
kolkata has played a pioneering role in the development of the modern education system in india.

ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਹੈ.
it is the gateway to the revolution of european education.

ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ 1794 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
sir william jones established the asiatic society in 1794 for promoting oriental studies.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ, ਡੇਵਿਡ ਹੇਅਰ, ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡੱਫ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਕੈਰੀ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
people like ram mohan roy, david hare, ishwar chandra vidyasagar, alexander duff and william carey played leading roles in the setting up of modern schools and colleges in the city.

ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 136 ਕਾਲਜ ਹਨ.
the university of calcutta, the oldest public university in india, has 136 affiliated colleges.

ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1810 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the fort william college was established in 1810.

ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1817 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ।
the hindu college was established in 1817.

ਸਕਾਟਿਸ਼ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਲਿਬਰਲ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 1830 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the scottish church college, which is the oldest christian liberal arts college in south asia, started its journey in 1830.

1855 ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
in 1855 the hindu college was renamed as the presidency college.

2010 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
in 2010, it was granted university status by the state government and was renamed presidency university.

ਕਾਜੀ ਨਜ਼ੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2012 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the kazi nazrul university was established in 2012.

ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਮਵਰ ਤਕਨੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ।
the university of calcutta and jadavpur university are prestigious technical universities.

ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
visva-bharati university at santiniketan is a central university and an institution of national importance.

ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਕਈ ਉੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਫੌਰਨ ਟ੍ਰੇਡ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕਲਕੱਤਾ ਪਹਿਲਾ ਆਈਆਈਐਮ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ scienceਫ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿ instituteਟ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਖੜਗਪੁਰ ਪਹਿਲੇ ਆਈਆਈਟੀ, ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਸ਼ਿਬਪੁਰ ਪਹਿਲਾ iiest, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਜੂਰੀਡਿਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼.
the state has several higher education institutes of national importance including indian institute of foreign trade, indian institute of management calcutta the first iim , indian institute of science education and research, kolkata, indian statistical institute, indian institute of technology kharagpur the first iit , indian institute of engineering science and technology, shibpur the first iiest , national institute of technology, durgapur and west bengal national university of juridical sciences.

2003 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੈਸਟ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗੌਰ ਬੰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
after 2003 the state govt supported the creation of west bengal university of technology, west bengal state university and gour banga university.

ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫੋਕਸ ਏਰੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਮਿicationਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨੈਨੋ-ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਾਡਰਨ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਵਾਲੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ.
jadavpur university focus area mobile computing and communication and nano-science and university of calcutta modern biology are among two of the fifteen universities selected under the scheme university with potential for excellence.

ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫੋਕਸ ਏਰੀਆ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਫਿਜ਼ੀਓਲੌਜੀਕਲ ਅਤੇ ਨਿuroਰੋ-ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਾੱਡਲਿੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਯੋਜਨਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸੰਭਾਵਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪਲੈਂਸ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
university of calcutta focus area electro-physiological and neuro-imaging studies including mathematical modeling has also been selected under the scheme centre with potential for excellence in particular area.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਕੋਲ ਕਲਿਆਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਡਵਾਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਹਨ।
besides these, the state has kalyani university, the university of burdwan, vidyasagar university and north bengal university all well-established and nationally renowned to cover the education needs at the district level and an indian institute of science education and research, kolkata.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੇਲੂਰ ਮੱਠ ਵਿਖੇ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਚਲਾਉਂਦੀ ਇਕ ਨਿਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
apart from this there is a private university run by ramakrishna mission named ramakrishna mission vivekananda university at belur math.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਹਨ.
there are a number of research institutes in kolkata.

ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
the indian association for the cultivation of science is the first research institute in asia.

ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਆਈਏਸੀਐਸ ਵਿਚ ਰਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
c. v. raman got the nobel prize for his discovery raman effect done in iacs.

ਬੋਸ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਸਾਹਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕੀ, ਐਸ.ਐਨ.
the bose institute, saha institute of nuclear physics, s.n.

ਬੇਸਿਕ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਲਈ ਬੋਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ cheਫ ਕੈਮੀਕਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਸੈਂਟਰਲ ਗਲਾਸ ਐਂਡ ਸਿਰੇਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ biਫ ਬਾਇਓਮੇਡਿਕਲ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਐਨਆਈਬੀ ਐਮਜੀ, ਕਲਿਆਣੀ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਐਨਰਜੀ ਸਾਈਕਲੋਟਰਨ ਸੈਂਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ.
bose national centre for basic sciences, indian institute of chemical biology, central glass and ceramic research institute, national institute of biomedical genomics nibmg , kalyani and the variable energy cyclotron centre are most prominent.

ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ, ਮੇਘਨਾਦ ਸਾਹਾ, ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਕੈਮਿਸਟ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਚੰਦਰ ਰਾਏ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਸਾਂਤ ਚੰਦਰ ਮਹਾਲਾਨੋਬਿਸ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਗੈਨ ਡਾਕਟਰ ਉਪੇਂਦਰਨਾਥ ਬ੍ਰਹਮਾਚਾਰੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਰਵੀਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਸੀਵੀ ਰਮਨ ਅਤੇ ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਮੀਡੀਆ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ 2005 ਵਿਚ 505 ਅਖਬਾਰ ਛਪੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 389 ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਸਨ।
notable scholars who were born, worked or studied in the geographic area of the state include physicists satyendra nath bose, meghnad saha, and jagadish chandra bose chemist prafulla chandra roy statisticians prasanta chandra mahalanobis and anil kumar gain physician upendranath brahmachari educator ashutosh mukherjee and nobel laureates rabindranath tagore, c. v. raman, and amartya sen. media west bengal had 505 published newspapers in 2005, of which 389 were in bengali.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ 1,277,801 ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਆਨੰਦ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਇਕ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ananda bazar patrika, published from kolkata with 1,277,801 daily copies, has the largest circulation for a single-edition, regional language newspaper in india.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਗਾਲੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਬਰਤਾਮਾਨ, ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਤਿਦੀਨ, ਅਜਕਾਲ, ਜਾਗੋ ਬੰਗਲਾ, ਉੱਤਰਬੰਗਾ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਗਣਸ਼ਕਤੀ ਹਨ।
other major bengali newspapers are bartaman, sangbad pratidin, aajkaal, jago bangla, uttarbanga sambad and ganashakti.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰ ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਨ: ਦਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਹਿੰਦੂ, ਦਿ ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ.
major english language newspapers which are published and sold in large numbers are the telegraph, the times of india, hindustan times, the hindu, the statesman, the indian express and asian age.

ਆਰਥਿਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਵਿੱਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਬਿਜਨਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
some prominent financial dailies like the economic times, financial express, business line and business standard are widely circulated.

ਹਿੰਦੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਓਡੀਆ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਖਬਾਰ ਵੀ ਇਕ ਚੁਣੇ ਪਾਠਕ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
vernacular newspapers such as those in hindi, nepali gujarati, odia, urdu and punjabi are also read by a select readership.

ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਹੈ.
doordarshan is the state-owned television broadcaster.

ਮਲਟੀਪਲ ਸਿਸਟਮ ਆਪਰੇਟਰ ਕੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
multi system operators provide a mix of bengali, nepali, hindi, english and international channels via cable.

ਬੰਗਾਲੀ 24 ਘੰਟੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਨਿ channelsਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਏਬੀਪੀ ਅਨੰਦ, ਤਾਰਾ ਨਿzਜ਼, ਕੋਲਕਾਤਾ ਟੀਵੀ, ਨਿ timeਜ਼ ਟਾਈਮ, 24 ਘੰਟਾ, ਮਾਹੂਆ ਖੋਬਰ, ਸੀਟੀਵੀ ਐਨ ਪਲੱਸ, ਚੈਨਲ 10 ਅਤੇ ਆਰ ਪਲੱਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
bengali 24-hour television news channels include abp ananda, tara newz, kolkata tv, news time, 24 ghanta, mahuaa khobor, ctvn plus, channel 10 and r plus.

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ.
all india radio is a public radio station.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਫਐਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਅਤੇ ਆਸਨਸੋਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
private fm stations are available only in cities like kolkata, siliguri and asansol.

ਵੋਡਾਫੋਨ, ਏਅਰਟੈੱਲ, ਬੀਐਸਐਨਐਲ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਯੂਨੀਨੋਰ, ਏਅਰਸੈਲ, ਐਮਟੀਐਸ ਇੰਡੀਆ, ਆਈਡੀਆ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਡੋਕੋਮੋ ਸੈਲੂਲਰ ਫੋਨ ਆਪਰੇਟਰ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
vodafone, airtel, bsnl, reliance communications, uninor, aircel, mts india, idea cellular and tata docomo are available cellular phone operators.

ਬ੍ਰੌਡਬੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ ਚੋਣਵੇਂ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਜ-ਬੀਐਸਐਨਐਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
broadband internet is available in select towns and cities and is provided by the state-run bsnl and by other private companies.

ਡਾਇਲ-ਅਪ ਪਹੁੰਚ ਬੀਐਸਐਨਐਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
dial-up access is provided throughout the state by bsnl and other providers.

ਖੇਡਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਹਨ.
sports cricket and soccer are popular sports in the state.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
west bengal, unlike most other states of india, is noted for its passion and patronage of football.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲੱਬਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸਟ ਬੰਗਾਲ, ਮੋਹਨ ਬਾਗਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦਦਾਨ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਕਲੱਬ.
kolkata is one of the major centres for football in india and houses top national clubs such as east bengal, mohun bagan and mohammedan sporting club.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਹਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ 100,000 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਂਫਿਥਿਏਟਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ.
west bengal has several large eden gardens is one of only two 100,000-seat cricket amphitheaters in the world, although renovations will reduce this figure.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼, ਈਸਟ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਉਥੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 1987 ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਉਥੇ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ 2011 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ.
kolkata knight riders, east zone and bengal play there, and the 1987 world cup final was there although in 2011 world cup.

ਕਲਕੱਤਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਹੈ.
calcutta cricket and football club is the second-oldest cricket club in the world.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਪਤਾਨ ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ, ਪੰਕਜ ਰਾਏ ਓਲੰਪਿਕ ਟੈਨਿਸ ਵਿਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਲਿਏਂਡਰ ਪੇਸ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਦਿਬਯੇਂਦੁ ਬੜੂਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
notable sports persons from west bengal include former indian national cricket captain sourav ganguly, pankaj roy olympic tennis bronze medallist leander paes, and chess grand master dibyendu barua.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵੀ ਦੇਖੋ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਭਾਗ 1905 ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਭਾਗ 1947 ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਦੋਲਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬੰਗਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ, ਘੋਤੀ ਲੋਕ, ਬੰਗਾਲ ਬੰਗਾਲ, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਹਿੰਦੂ, ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ, ਬੰਗਾਲ ਦਾ itਾਂਚਾ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਗ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਦਾਖਲਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਵਿਖੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਤੇ ਫਿਲੌਡੈਲਫੀਆ ਈਗਲਜ਼ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ
see also outline of west bengal india outline of india index of india-related articles bibliography of india india wikipedia book partition of bengal 1905 partition of bengal 1947 bengali language movement history of india list of people from west bengal tourism in west bengal tourist attractions in west bengal bengali language, bengali alphabet bengali people, ghoti people, bangal bengal, east bengal hindu, bengali hindus list of festivals of west bengal, list of hindu festivals music of bengal, cinema of west bengal, architecture of bengal list of colleges and universities in west bengal notes references external links government official site of the government of west bengal, india official tourism site of west bengal, india general information west bengal britannica entry west bengal at dmoz geographic data related to west bengal at openstreetmap the philadelphia eagles are a professional american football franchise based in philadelphia, pennsylvania.

ਈਗਲਜ਼ ਲੀਗ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਲੱਬ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the eagles compete in the national football league nfl as a member club of the league's national football conference nfc east division.

ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1933 ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਫ੍ਰੈਂਕਫੋਰਡ ਯੈਲੋ ਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬਰਟ ਬੈੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨਐਫਐਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the franchise was established in 1933 as a replacement for the bankrupt frankford yellow jackets, when a group led by bert bell secured the rights to an nfl franchise in philadelphia.

ਬੇਲ, ਚੱਕ ਬੈਡਰਨਿਕ, ਬੌਬ ਬ੍ਰਾ .ਨ, ਰੇਗੀ ਵ੍ਹਾਈਟ, ਸਟੀਵ ਵੈਨ ਬੁਰੇਨ, ਟੌਮੀ ਮੈਕਡੋਨਲਡ, ਗਰੇਸੀ ਨੀਲੇ, ਪੀਟ ਪਿਹੋਸ, ਸੋਨੀ ਜੁਗਗੇਨਸਨ ਅਤੇ ਨੌਰਮ ਵੈਨ ਬ੍ਰੋਕਲਿਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ ਫੁਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
bell, chuck bednarik, bob brown, reggie white, steve van buren, tommy mcdonald, greasy neale, pete pihos, sonny jurgensen, and norm van brocklin have been inducted to the pro football hall of fame.

ਨਿਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਨਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੈ.
the team has an intense rivalry with the new york giants.

ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
this rivalry is the oldest in the nfc east and is among the oldest in the nfl.

ਇਸ ਨੂੰ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸਰਵ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੰਬਰ ਇਕ ਰੰਜਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਇਸ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸਰਵ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 10 ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਐਸਪੀਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ. ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਕਮਿ .ਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ.
it was ranked by nfl network as the number one rivalry of all-time and sports illustrated ranks it amongst the top 10 nfl rivalries of all-time at number four, and according to espn, it is one of the fiercest and most well-known rivalries in the american football community.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੰਜਿਸ਼ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡੱਲਾਸ ਕਾowਬੁਆਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੌੜੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
they also have a historic rivalry with the washington redskins, as well as their bitter rivalry with the dallas cowboys, which has become more high-profile in the last three decades.

ਟੀਮ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਹਰ ਗੇਮ ਵਿਚ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ.
the team consistently ranks in the top three in attendance and has sold out every game since the 1999 season.

321 ਐਨਐਫਐਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਪੋਲ ਵਿੱਚ, ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣੇ ਪੱਖੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ.
in a sports illustrated poll of 321 nfl players, eagles fans were selected the most intimidating fans in the nfl.

ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਡਵੇਅ 1931 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਫ੍ਰੈਂਕਫੋਰਡ ਯੈਲੋ ਜੈਕਟਾਂ ਦੀਵਾਲੀਆ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ.
franchise history midway through the 1931 season, the frankford yellow jackets went bankrupt and ceased operations.

replacementੁਕਵੀਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਐਨਐਫਐਲ ਨੇ ਬਰਟ ਬੈੱਲ ਅਤੇ ਲੂਡ ਵਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਯੈਲੋ ਜੈਕਟਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ.
after more than a year of searching for a suitable replacement, the nfl granted an expansion franchise to a syndicate headed by bert bell and lud wray and awarded them the franchise rights of the failed yellow jackets organization.

ਬੈੱਲ-ਵਰੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਅੱਜ 39,371 ਦੇ ਬਰਾਬਰ 3,500 ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਫੀਸ ਦੇਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਲ 11,000 ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜੋ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਐਨਐਫਐਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਸੀ.
the bell-wray group had to pay an entry fee of 3,500 equal to 39,371 today and assumed a total debt of 11,000 that was owed to three other nfl franchises.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਦੇ ਨਿ and ਅਤੇ ਵਰੇ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਕਵਰੀ ਸੈਂਟਰਪੀਸ ਦੇ ਬਲਿ e ਈਗਲ ਇਨਗਿਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੇ ਨਵੀਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਈਗਲਜ਼ ਰੱਖਿਆ.
drawing inspiration from the blue eagle insignia of the national recovery centerpiece of president franklin d. roosevelt's new and wray named the new franchise the philadelphia eagles.

ਨਾ ਤਾਂ ਈਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਨੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਗੈਰ-ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਅਵਧੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ.
neither the eagles nor the nfl officially regard the two franchises as the same, citing the aforementioned period of dormancy.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਵੀ ਯੈਲੋ ਜੈਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੋਸਟਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ.
furthermore, almost no yellow jackets players were on the eagles' first roster.

ਈਗਲਜ਼, ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਲਰਜ਼ ਅਤੇ ਹੁਣ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਏ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਰੈਡਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
the eagles, along with the pittsburgh steelers and the now-defunct cincinnati reds, joined the nfl as expansion teams.

1937 ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਸ਼ੀਬ ਪਾਰਕ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1947 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 1957 ਵਿਚ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1936 ਤੋਂ 1939 ਤਕ ਖੇਡਿਆ ਸੀ.
in 1937, the eagles moved to shibe park and played their home games at the stadium through 1957, except for the 1941 season, which was played at municipal stadium, where they had played from 1936 to 1939.

ਸ਼ੀਬ ਪਾਰਕ ਦਾ ਨਾਮ 1954 ਵਿਚ ਕੋਨੀ ਮੈਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
shibe park was renamed connie mack stadium in 1954.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੀਬ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ 20 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ, ਸਹੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
to accommodate football at shibe park during the winter, management set up stands in right field, parallel to 20th street.

ਕੁਝ 20 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ "ਪੂਰਬੀ ਸਟੈਂਡਸ" ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਦੀਆਂ 22 ਕਤਾਰਾਂ ਸਨ.
some 20 feet high, these "east stands" had 22 rows of seats.

ਗੋਲਪੋਸਟਾਂ ਪਹਿਲੀ ਬੇਸ ਲਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੜੀਆਂ ਸਨ.
the goalposts stood along the first base line and in left field.

overedੱਕੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਸ਼ੀਬ ਪਾਰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਰੱਥਾ 39,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ 25 ਤੋਂ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ.
the uncovered east stands enlarged capacity of shibe park to over 39,000, but the eagles rarely drew more than 25 to 30,000.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ.
the eagles struggled over the course of their first decade, enduring repeated losing seasons.

ਦਸੰਬਰ 1940 ਵਿਚ, ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਲਰਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਰਟ ਰੂਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਐਲੇਕਸਿਸ ਥੌਮਸਨ ਨੂੰ 160,000 ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਕਮ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਬਰਟ ਬੈੱਲ ਤੋਂ ਈਗਲਜ਼ ਵਿਚ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਵਰਤੀ.
in december 1940, pittsburgh steelers owner art rooney sold his franchise to alexis thompson for 160,000 and then used half of the proceeds to buy a half interest in the eagles from his friend bert bell.

ਇਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਬੈੱਲ ਅਤੇ ਰੂਨੀ ਨੇ ਈਗਲਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਕੰਮ ਥੌਪਸਨ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿਟਸਬਰਗ ਵਿਚ "ਸਟੀਲਰਜ਼" ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ, ਜਦਕਿ ਥੌਮਪਸਨ ਨੇ ਸਟੀਲਰਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿਚ "ਈਗਲਜ਼" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ.
soon after, bell and rooney traded the eagles franchise to thompson and moved it to pittsburgh as the "steelers" , while thompson moved the steelers franchise to philadelphia as the "eagles" .

1943 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਰੋਸਟਰ ਨੂੰ ਭਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਟੀਮ ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਲਰਜ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਗਈ ਜੋ “ਫਿਲ-ਪਿਟ ਈਗਲਜ਼” ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ “ਸਟੈਗਲਜ਼” ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
in 1943, when manpower shortages stemming from world war ii made it impossible to fill the roster, the team merged with the pittsburgh steelers forming the "phil-pitt eagles" and were known as the "steagles."

ਅਭੇਦ, ਕਦੇ ਵੀ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, 1943 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ.
the merger, never intended as a permanent arrangement, was dissolved at the end of the 1943 season.

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਅਰਲ "ਗ੍ਰੀਸੀ" ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਵੈਨ ਬੁਰੇਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਨੂੰ 1948 ਅਤੇ 1949 ਵਿਚ ਜਿੱਤੀ.
by the late 1940s, head coach earle "greasy" neale and running back steve van buren led the team to three consecutive nfl championship games, winning two of them in 1948 and 1949.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਸ 1949 ਵਿਚ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਰੈਮਜ਼ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਕਾਰਡਿਨਲਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਸ਼ੱਟਆ .ਟ ਵਿਚ ਵਾਪਸ-ਟੂ-ਬੈਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਐਨਐਫਐਲ ਟੀਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
those two championships mark the eagles as the only nfl team ever to win back-to-back championships by shutouts, defeating the chicago cardinals, , in a the los angeles rams, , in 1949.

1957 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਗਲਜ਼ ਕੌਨੀ ਮੈਕ ਸਟੇਡੀਅਮ ਤੋਂ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਫੀਲਡ ਚਲੇ ਗਏ.
after the 1957 season, the eagles moved from connie mack stadium to franklin field at the university of pennsylvania.

ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਫੀਲਡ ਈਗਲਜ਼ ਲਈ 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟ ਰੱਖੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਨੀ ਮੈਕ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 39,000 ਸੀ.
franklin field would seat over 60,000 for the eagles, whereas connie mack had a capacity of 39,000.

ਸਟੇਡੀਅਮ 1969 ਵਿਚ ਘਾਹ ਤੋਂ ਐਸਟ੍ਰੋ ਟੁਰਫ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ.
the stadium switched from grass to astroturf in 1969.

ਇਹ ਨਕਲੀ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਐਨਐਫਐਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਸੀ.
it was the first nfl stadium to use artificial turf.

1960 ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਐਨਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰੋ ਫੁਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮਰਜ਼ ਨੌਰਮ ਵੈਨ ਬ੍ਰੋਕਲਿਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਅਤੇ ਚੱਕ ਬੇਡਰਨਿਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬੱਕ ਸ਼ਾ ਸੀ.
in 1960, the eagles won their third nfl championship, under the leadership of future pro football hall of famers norm van brocklin and chuck bednarik the head coach was buck shaw.

1960 ਈਗਲਜ਼, ਇੱਕ ਸਕੋਰ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਨਸ ਲੋਮਬਰਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰ ਨੂੰ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤਾ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ.
the 1960 eagles, by a score of , became the only team to defeat vince lombardi and his green bay packers in the playoffs.

ਈਗਲਜ਼ ਦਾ 1961 ਦਾ ਚੰਗਾ ਮੌਸਮ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1962 ਵਿਚ hardਖੇ ਸਮੇਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ.
the eagles had a good 1961 season and then fell on hard times in 1962.

ਜੈਰੀ ਵੌਲਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਸਟਰੋਕ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1963 ਵਿਚ "ਹੈਪੀ ਹੈਂਡਡਰ" ਨਾਮਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਟੀਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਨੇ ਅੱਜ 43,064,658 ਦੇ ਬਰਾਬਰ 5,505,000 ਵਿਚ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਖਰੀਦੀ.
jerry wolman, after consulting his longtime friend brandon sturrock, bought the franchise in 1963 from the "happy hundred", a group of investors who owned the team from , for 5,505,000 equal to 43,064,658 today .

1969 ਵਿਚ, ਲਿਓਨਾਰਡ ਤੋਜ਼ ਨੇ ਵੋਲੇਮਨ ਤੋਂ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਜ 1,15,505,930 ਦੇ ਬਰਾਬਰ 16,155,000 ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ, ਫਿਰ ਇਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਡ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ.
in 1969, leonard tose bought the philadelphia eagles from wolman for 16,155,000 equal to 105,505,930 today , then a record for a professional sports franchise.

ਤੋਸੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਮ ਕੋਚ ਜੋ ਕੁਹਾਰਿਚ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱ fireਣਾ ਸੀ।
tose's first official act was to fire coach joe kuharich after a disappointing record during his five-year reign.

ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਬਕਾ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪੀਟ ਰੇਟਲੈਫ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਜੈਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ.
he followed this by naming former eagles receiving great pete retzlaff as general manager and jerry williams as coach.

1970 ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਅਤੇ ਏਐਫਐਲ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨਿ the ਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਡੱਲਾਸ ਕਾ cਬੁਆਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
with the merger of the nfl and afl in 1970, the eagles were placed in the nfc east division with their archrivals the new york giants, the washington redskins, and the dallas cowboys.

ਜਾਇੰਟਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਮਾਉਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਦੀਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1933 ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
their heated rivalry with the giants is the oldest of the nfc east rivalries, dating all the way back to 1933 and has been considered by writers in philadelphia as one of the best rivalries in the nfl in the 21st century.

1976 ਵਿੱਚ, ਡਿਕ ਵਰਮੀਲ ਨੂੰ ਈਸੀਐਲਐਸ ਤੋਂ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਕੋਚ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸੀ.
in 1976, dick vermeil was hired from ucla to coach the eagles, who had only one winning season from .

1978 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਡਿਕ ਵਰਮੀਲ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਰੋਨ ਜਾਵਰਸਕੀ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਪਲੇਅ ਆਫ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
starting in 1978, head coach dick vermeil and quarterback ron jaworski led the team to four consecutive playoff appearances.

ਵਰਮੀਲ ਦੀ 1980 ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ.
vermeil's 1980 team won their first nfc east title.

ਉਹ ਐਨਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਡੱਲਾਸ ਕਾਉਬੁਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
they were matched up against their hated rival the dallas cowboys in the nfc championship game, which they won .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਗਲਜ਼ 1981 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ xv ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ.
however, the eagles lost to the oakland raiders in super bowl xv in 1981.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਨਿ gਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਵਾਈਲਡਕਾਰਡ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the following year, the eagles were eliminated in the wildcard round at home against the new york giants.

1982 ਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਡਿਕ ਵਰਮੀਲ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ "ਸੜ ਗਿਆ" ਹੈ.
in the aftermath of the disappointing and strike-shortened season of 1982, head coach dick vermeil resigned, claiming that he was "burned out".

ਵਰਮੀਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਮੈਰੀਅਨ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
vermeil was replaced by defensive coordinator marion campbell.

ਜਨਵਰੀ 1983 ਵਿਚ, ਤੋਜ਼ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ, ਸੁਜਾਨ ਫਲੈਚਰ, ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਮੁ ownerਲੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣਗੇ.
in january 1983, tose announced that his daughter, susan fletcher, the eagles' vice president and legal counsel, would eventually succeed him as primary owner of the eagles.

ਫਿਰ 1984 ਵਿਚ, ਅਫਵਾਹਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਲਿਓਨਾਰਡ ਤੋਸੇ ਵਿੱਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫੀਨਿਕਸ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਲਿਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ.
then in 1984, rumors were circulating that leonard tose was thinking about moving the team to phoenix, arizona due to financial reasons.

1985 ਵਿਚ, ਤੋਸੇ ਨੂੰ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਜੂਆ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਜ ਉਸ ਦੇ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ 55,669,864 ਦੇ ਬਰਾਬਰ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਡੀਲਰ ਨੌਰਮਨ ਬ੍ਰਮਨ ਅਤੇ ਐਡ ਲੇਬੋਵਿਟਜ਼ ਨੂੰ ਈਗਲਜ਼ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਿਟੀ ਕੈਸੀਨੋ
in 1985, tose was forced to sell the eagles to norman braman and ed leibowitz, highly successful automobile dealers from florida, for a reported 65 million equal to 144,741,646 today to pay off his more than 25 million equal to 55,669,864 today in gambling debts at atlantic city casinos.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਫੁਟਬਾਲ ਨੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀਅਨ ਕੈਂਪਬੈਲ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
philadelphia football struggled through the marion campbell years of the mid-1980s and was marked by a malaise in fan participation.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1985 ਦੇ ਪੂਰਕ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਮੈਮਫਿਸ ਸ਼ੋਬੋਟਸ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਪਾਸ ਰਸਰ ਰੇਗੀ ਵ੍ਹਾਈਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ.
however, in the 1985 supplemental draft, the eagles acquired the rights to memphis showboats' elite pass rusher reggie white.

1986 ਵਿਚ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬੱਡੀ ਰਿਆਨ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਗਨੀ ਭਰੇ ਰਵੱਈਏ ਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਈਗਲਜ਼ ਰਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਪਲੇਆਫ ਗੇਮ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
in 1986, the arrival of head coach buddy ryan and his fiery attitude rejuvenated team performance and ignited the fan base, but the eagles failed to win a playoff game during ryan's tenure.

ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ 1988 ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਖੌਤੀ ਫੌਗ ਬਾਉਲ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਆਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਐਕਸ ਐਕਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
possibly the worst of these losses was the so-called fog bowl in 1988 against the chicago bears, which happened to be ryan's former team that he helped lead to a super bowl xx victory as defensive coordinator.

ਰੇਯਨ ਨੂੰ 7 ਜਨਵਰੀ, 1991 ਨੂੰ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਘਰ ਦੇ ਪਲੇਅਫ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱ fired ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ryan was fired on january 7, 1991, after an upset home playoff loss to the redskins.

ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਰਿਚ ਕੋਟਾਈਟ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
offensive coordinator rich kotite was promoted to head coach three days later.

ਆਲ ਪ੍ਰੋ ਰਖਿਆਤਮਕ ਟਾਕਲ ਜੇਰੋਮ ਬਰਾ brownਨ ਦੇ ਵਾਹਨ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੀਮ ਅਤੇ ਫੈਨਬੇਸ 1992 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ "ਇਸਨੂੰ ਜਰੋਮ ਲਈ ਘਰ ਲਿਆਉਣ" ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏ.
after all pro defensive tackle jerome brown was killed in an automobile accident, the team and fanbase became dedicated to "bring it home for jerome" in the 1992 season.

ਕੋਟਾਈਟ ਨੇ 1992 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਨਿ or ਓਰਲੀਨਜ਼ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਫਸੈਸਨ ਵਿੱਚ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਬੋਰੀ ਨੇਤਾ ਰੇਗੀ ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ.
kotite did lead the eagles to a playoff victory against the new orleans saints during the 1992 season, but they lost all-time sacks leader reggie white to free agency in the offseason.

1994 ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਟੀ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਈਗਲਜ਼ ਚਲੇ ਗਏ, ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀਆਂ ਆਖਰੀ ਸੱਤ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ.
kotie's contract was not renewed after a disappointing 1994 season in which the eagles went , losing their last seven games after starting the season .

1988 ਤੋਂ 1996 ਤੱਕ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਨੌਂ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ 1988 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
from 1988 to 1996, the eagles qualified for the playoffs during six out of those nine seasons, but they won the nfc east only once, in 1988.

ਉਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਰੈਂਡਲ ਕਨਿੰਘਮ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀਥ ਜੈਕਸਨ, ਅਤੇ ਹਰਸ਼ੇਲ ਵਾਕਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
among the team's offensive stars during that period were quarterback randall cunningham, tight end keith jackson, and running back herschel walker.

ਪਰ "ਗੈਂਗ ਗ੍ਰੀਨ" ਬਚਾਅ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਟੀਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰੈਗੀ ਵ੍ਹਾਈਟ, ਜੇਰੋਮ ਬ੍ਰਾ .ਨ, ਕਲਾਈਡ ਸਿਮੰਸ, ਸੇਠ ਜੋਨਰ, ਵੇਸ ਹਾਪਕਿਨਜ਼, ਮਾਈਕ ਗੋਲਿਕ, ਬਾਈਰਨ ਇਵਾਨਜ਼, ਏਰਿਕ ਐਲਨ, ਆਂਡਰੇ ਵਾਟਰਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਮੈਕਮਿਲਿਅਨ ਨੇ ਕੀਤੀ.
but the "gang green" defense is possibly what defined the team, led by reggie white, jerome brown, clyde simmons, seth joyner, wes hopkins, mike golic, byron evans, eric allen, andre waters and mark mcmillian.

ਲੂਰੀ ਯੁੱਗ ਜੈਫਰੀ ਲੂਰੀ ਨੇ 6 ਮਈ 1994 ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੌਰਮਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 185 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ.
lurie era jeffrey lurie bought the eagles on may 6, 1994 from then-owner norman braman for an estimated 185 million.

ਕਲੱਬ ਦੀ ਹੁਣ 17 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖੇਡ ਟੀਮ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ 1.314 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਫੋਰਬਸ ਦੁਆਰਾ 2014 ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the club is now estimated to be the 17th most valuable sports team, worth 1.314 billion, as valuated in 2014 by forbes.

ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਲੂਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਸਿਰਫ 7 ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1995 ਵਿਚ 10 ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਇਆ.
in lurie's first season as owner, the team only had 7 wins, but that was followed by a 10 win season in 1995.

10 ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪਲੇਆਫ ਬਰਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1996 ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਲ ਰਿਹਾ.
besides the 10 wins and a playoff berth, 1996 was an eventful year.

ਵਰਦੀਆਂ ਕੈਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕ ਰੰਗਤ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਇੱਕ ਹਨੇਰੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਰੇ, ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਰੈਂਡਲ ਕਨਿੰਘਮ ਵਿੱਚ 11 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪੱਖੇ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਸਟਾਰਟਰ ਬ੍ਰਾਇਨ ਡਾਕੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the uniforms changed from the classic shade of kelly green to a darker midnight green, quarterback randall cunningham left after 11 seasons, and future fan favorite 13-year starter brian dawkins was drafted in the 2nd round.

ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਰੇ ਰੋਡਜ਼ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱ fired ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
after slipping to , and then to , head coach ray rhodes was fired after four seasons.

ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਯਰਾ 1999 ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਡੋਨੋਵਾਨ ਮੈਕਨੈਬ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
andy reid era in 1999, the eagles hired head coach andy reid and drafted quarterback donovan mcnabb.

1999 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ, ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, 1999 ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, 2000 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਪਰਤਿਆ, ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਰਾ cardਂਡ ਵਿੱਚ ਬੁਕੇਨੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਿਆਂ.
from 1999 until 2004, the team continually improved, going from in 1999, returning to the playoffs in with an record in 2000, surpassing the buccaneers in the wild card round before losing in the divisional.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਗਲਜ਼ 2001 ਅਤੇ 2004 ਦਰਮਿਆਨ ਚਾਰ ਸਿੱਧੇ ਐਨਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ.
moreover, the eagles played in four straight nfc championship games between 2001 and 2004.

2001 ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਠਹਿਰੇ, ਬੁਕੇਨੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਬੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਐਨਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸੇਂਟ ਲੂਯਿਸ ਰੈਮਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ.
in 2001, the eagles stayed at , beating the buccaneers and bears to advance to the nfc championship, where they lost to the st. louis rams.

2002 ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਬ੍ਰਾਇਨ ਵੈਸਟਬਰੁੱਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਐਨਐਫਸੀ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 1 ਰਾਉਂਡ ਬਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਟੈਂਪਾ ਬੇ ਬੁਕੇਨੀਅਰਜ਼ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in 2002, the eagles drafted running back brian westbrook, got the 1st round bye with the 2nd seed in the nfc with a record, but the tampa bay buccaneers got their revenge in the championship and eliminated the eagles.

2003 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਨਐਫਸੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀਡ ਜਿੱਤੀ, ਪਰ ਵੈਸਟਬਰੁਕ ਹਫਤਾ 17 ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਸਿੱਧੀ ਐਨਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
in 2003, they won the nfc first seed, but westbrook went down in week 17, culminating in a loss to the carolina panthers in their 3rd straight nfc championship.

2004 ਵਿੱਚ, ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਈਗਲਜ਼ ਦਾ 1960 ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਟਾਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ 2 ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਸਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਸੀਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
in 2004, the philadelphia eagles had their best season since 1960, going before resting their starters and losing their next 2, clinching the 1st seed for the second year in a row.

ਮੈਕਨੈੱਬ ਨੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ 648% ਯਾਰਾਂ ਲਈ 64% ਪਾਸ ਕੀਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਸਾਰੀਆਂ 16 ਗੇਮਾਂ ਨਹੀਂ ਖੇਡੀਆਂ.
mcnabb set career highs, completing 64% of his passes for 3,875 yards, though he didn't play all 16 games.

ਮੈਕਨੈਬ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੱਚਡਾsਨ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਬਣ ਗਿਆ.
mcnabb became the first quarterback ever to throw more than 30 touchdowns and fewer than 10 interceptions in a season.

ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਿਸੀਵਰ, ਟੇਰੇਲ ਓਵੈਨਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 14 ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 1,200 ਗਜ਼ ਅਤੇ 14 ਟਚਡਾsਨ ਮਿਲੇ.
his success could be attributed to the fact that he had a reliable receiver, terrell owens, who got 1,200 yards and 14 touchdowns in 14 games.

ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਫਾਲਕਨਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਗਲਜ਼ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ xxxxx ਵੱਲ ਵਧੇ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ.
after beating the vikings and falcons the eagles advanced to super bowl xxxix, where they dueled the new england patriots.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਕਨੈੱਬ ਨੇ ਗੇਮ ਵਿਚ 3 ਟਚਡਾ passesਂਡ ਪਾਸ ਅਤੇ 357 ਗਜ਼ ਦੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸਕੋਰ ਚੌਥੇ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਗਿਆ, ਪੈਟ੍ਰੈਟਸ ਨੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਦਸ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
although mcnabb threw 3 touchdown passes and 357 yards in the game, and the score was tied going into the fourth quarter, the patriots outscored the eagles and scored ten straight points.

ਮੈਕਨੈੱਬ ਨੇ 30-ਗਜ਼ ਦਾ ਟਚਡਾਉਨ ਪਾਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਡਿਫੈਂਸ ਨੇ ਪੈਟ੍ਰੇਟਸ ਨੂੰ ਇੱਕ 3 ਅਤੇ ਆਉਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ 46 ਘੰਟੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਲਿਆ.
mcnabb completed a 30-yard touchdown pass, and the eagles defense held the patriots to a 3 and out, but a crucial interception with 46 seconds left on the clock secured their fate.

ਈਗਲਜ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਪਰ ਬਾ neverਲ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਪਰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੀ.
the eagles have never appeared in a super bowl since, but this was their closest one at winning.

ਟੀਮ ਨੇ 2005 ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਇਕ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟਿਆ.
the team took a step back in 2005 with a record.

ਮੈਕਨੈੱਬ ਨੇ ਸਪੋਰਟਸ ਹਰਨੀਆ ਅਤੇ ਇਕ ਟੁੱਟੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਹਾਰ ਜਾਣਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੈਕਨੈੱਬ ਆਖਰਕਾਰ ਸੱਟ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ.
mcnabb had played with a sports hernia and a broken thumb, starting but losing three in a row, before mcnabb finally succumbs to injury and is out for the rest of the season.

ਗੰਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਮੈਕਨਾੱਬ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਲਈ, ਓਵੰਸ ਨੂੰ 7 ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਆਖਰਕਾਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ.
for obnoxious behavior and a feud with mcnabb, owens was suspended after 7 games, eventually being cut.

2006 ਵਿਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਮੈਕਨੈੱਬ 10 ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੜਬੜ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ, ਪਰ ਵੈਸਟਬਰੂਕ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਕੋਚ ਰੀਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣਾ ਪੰਜਵਾਂ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਰਾ roundਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਇਕ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 2007 ਸੀ. ਸੀਜ਼ਨ
in 2006, the team lost mcnabb 10 games in and went into turmoil, but westbrook stepped up, and the eagles earned their fifth nfc east title under coach reid, with a record and a win in the wild card round, but they had an 2007 season.

2008 ਵਿਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 500 ਵੀਂ ਖੇਡ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੀ ਸੀਨ ਜੈਕਸਨ ਦਾ ਖਰੜਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮੈਕਨੈੱਬ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਧਮਕੀ ਸੀ.
in 2008, the team won their 500th game, and they also drafted desean jackson, a receiving threat when paired with mcnabb.

11 ਜਨਵਰੀ, 2009 ਨੂੰ, ਟੀਮ ਨੇ ਡਿਫੈਂਸਿੰਗ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸੀਡ ਨਿ newਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ 5 ਵੀਂ ਐਨਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ 8 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਦੁਆਰਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
on january 11, 2009, the team defeated the defending super bowl champion and 1st seed new york giants en route to their 5th nfc championship game in 8 years and 5th in the 10 years the eagles have been coached by andy reid.

2008 ਦੀ ਐਨਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ, ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 4 ਵੇਂ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਬਚੀ, ਪਰ ਉਹ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਕਰਟ ਵਾਰਨਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਟਚਡਾਉਨਡ ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਕਾਰਡਿਨਲ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ.
in the 2008 nfc championship game, the eagles made a rally, going from at halftime to with three minutes left in the 4th, but they lost to the arizona cardinals by a score of after quarterback kurt warner scored a last minute touchdown.

2016 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੂਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਈਗਲਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਬਾ bowਲ ਵਿੱਚ ਹਨ.
as of the conclusion of the 2016 season, during the lurie era, the eagles are in conference championship games and in super bowls.

13 ਅਗਸਤ, 2009 ਨੂੰ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਮਾਈਕਲ ਵਿਕ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
on august 13, 2009, the eagles signed quarterback michael vick.

6 ਦਸੰਬਰ, 2009 ਨੂੰ, ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਟੀਮ ਨਾਲ 100 ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਗੇਮਜ਼ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 5 ਵੇਂ ਕੋਚ ਬਣੇ.
on december 6, 2009, andy reid became only the 5th coach in nfl history to win 100 or more games with a single team in a single decade.

ਦੂਸਰੇ ਚਾਰ ਟੌਮ ਲੈਂਡਰੀ, ਡੌਨ ਸ਼ੂਲਾ, ਟੋਨੀ ਡੰਗੀ ਅਤੇ ਬਿਲ ਬੈਲੀਚਿਕ, ਸਾਰੇ ਸੁਪਰ ਬਾ bowਲ ਜੇਤੂ ਹਨ.
the other four are tom landry, don shula, tony dungy, and bill belichick, all super bowl winners.

ਮੈਕਨੈੱਬ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਪਿਕ ਜੇਰੇਮੀ ਮੈਕਲਿਨ, ਡੀ ਸੀਨ ਜੈਕਸਨ ਦੇ 1,000 ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਸੇਲਕ ਲੀਗ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 5 ਤੰਗ ਸਿਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
mcnabb finally had a complete receiving corps, between first round draft pick jeremy maclin, desean jackson's 1,000 yard season, and brent celek ranking among the top 5 tight ends in the league.

ਬ੍ਰਾਇਨ ਡਾਕੀਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਅੰਤ ਟ੍ਰੈਂਟ ਕੌਲ ਵੱਧ ਗਿਆ ਅਤੇ 12 ਬੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋ ਬਾlਲ ਅਤੇ ਆਲ-ਪ੍ਰੋ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਯਾਤਰਾ ਕਮਾ ਲਈ.
without brian dawkins, defensive end trent cole stepped up and became the dominant force on defense with 12 sacks, earning him his second trip to the pro bowl and all-pro honors.

2009 ਵਿੱਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਐਨਐਫਸੀ 2 ਸੀਡ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਖੇਡ ਜਿੱਤੀ.
in 2009, the eagles started , but moved up to , and could clinch the nfc 2nd seed if they won their next game.

ਹਫ਼ਤੇ 17 ਵਿਚ ਡੱਲਾਸ ਕਾowਬੁਆਇਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੀ ਬਾਈ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ.
after a shutout at the hands of the dallas cowboys in week 17, the eagles missed the 1st round bye.

ਪਰ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਉਹ ਐਨਐਫਸੀ 6 ਵੇਂ ਸੀਡ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਲੇਅ ਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
but with a record of , but they were the nfc 6th seed and they narrowly made the playoffs.

2009 ਦੀ ਐਨਐਫਸੀ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਗੇਮ ਵਿੱਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਕਾਉਂਬਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ.
in the 2009 nfc wild card game, the eagles played against the cowboys for the second consecutive week and lost .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੇ ਡੱਲਾਸ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੈਕਨੈੱਬ ਨੇ ਇਸ ਝਟਕੇ ਦੀ ਭੜਾਸ ਕੱ .ੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
despite many errors from many players, and a great season before the breakdown in dallas, mcnabb took the brunt of the blow and was heavily criticized.

ਕੋਚ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਨੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2010 ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਕਨੇਬ ਸਟਾਰਟਰ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ.
coach andy reid said up until april 1, 2010, that mcnabb would remain the starter.

5 ਮਾਰਚ, 2010 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਇਨ ਵੈਸਟਬਰੁੱਕ ਨੂੰ ਟੀਮ ਨਾਲ ਅੱਠ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਈਗਲਜ਼ ਤੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
on march 5, 2010, brian westbrook was cut from the eagles after eight seasons with the team.

4 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2010 ਨੂੰ, ਟੀਮ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਪਿਕ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਡੋਨੋਵਾਨ ਮੈਕਨੇਬ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਕੋਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ.
on april 4, 2010, the team traded long-time starting quarterback donovan mcnabb to the washington redskins in exchange for a second round draft pick.

ਕੇਵਿਨ ਕੋਲਬ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਟਾਰਟਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਫਤਾ 1 ​​ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝਗੜਾ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕ ਨੇ ਸਟਾਰਟਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ.
kevin kolb was immediately named the starter, but after suffering a concussion in week 1 against the packers, vick took over as the starter.

ਵਿੱਕ ਨੇ 10 ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਛੇਵੇਂ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
vick led the eagles to its sixth nfc east division title in ten seasons.

ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਤੀਸਰਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਪਲੇਅਫ ਗੇਮ ਖੇਡਣੀ ਪਈ.
with a record of the eagles clinched the 3rd seed and had to play a wild card playoff game.

2010 ਦੀ ਐਨਐਫਸੀ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਗੇਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਖਰੀ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ.
during the 2010 nfc wild card game, the eagles faced off against the eventual super bowl champion green bay packers and lost .

ਈਗਲਜ਼ ਲਈ 2011 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਇਕ ਵੱਡੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ 4 ਖੇਡਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ.
the 2011 season for the eagles was a major disappointment, as they only managed to finish and did not qualify for the playoffs, although they did win the last 4 games of the season.

ਕਈ ਮੁਫਤ ਏਜੰਟ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਵਿਨਸ ਯੰਗ, ਇਕ ਬੈਕ ਅਪ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਗਲਜ਼ ਇਕ ਡ੍ਰੀਮ ਟੀਮ ਸੀ.
because of several free agent acquisitions, vince young, a back up quarterback, stated that the eagles were a dream team.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਪੱਖਾ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the philadelphia fan base and faithful never did concur with the comment as some national outlets may comment.

ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਨਸ ਯੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਗਲਜ਼ ਇੱਕ 'ਡ੍ਰੀਮ ਟੀਮ' ਸੀ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਈਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਭਿਆਨਕ ਮੌਸਮ ਸੀ.
many eagles fans believe that vince young saying that the eagles were a 'dream team' is the reason that the eagles had such a horrible season.

ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ 2012 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ.
eagles fans had high expectations going into the 2012 season.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਦਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਗਲੀਆਂ ਅੱਠ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਲੇਆਫ ਹੰਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ.
the eagles started off winning three out of their four first games, but that changed when they lost the next eight games, and were eliminated from the playoff hunt.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਜਿੱਤਿਆ.
they only won one out of their last four games.

30 ਦਸੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਨਿ yorkਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਨੂੰ ਟੀਮ ਨਾਲ ਚੌਦਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱ fired ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after a loss to the new york giants on december 30, 2012, longtime head coach andy reid was fired after fourteen seasons with the team.

ਚਿੱਪ ਕੈਲੀ ਈਰਾ 16 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੀਡ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਕਰਨ ਲਈ ਓਰੇਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਚਿੱਪ ਕੈਲੀ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ.
chip kelly era on january 16, 2013, the eagles brought in university of oregon head coach chip kelly to succeed reid as head coach after a season.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਮਾਈਕਲ ਵਿਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ 2013 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਕੈਲੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਫੈਲਣ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ.
the philadelphia eagles named michael vick starting quarterback going into the 2013 season with much promise running chip kelly's fast paced spread offense.

2013 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਈਗਲਜ਼ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ.
the 2013 season proved to be more successful for the eagles.

ਹੈਮਸਟ੍ਰਿੰਗ ਦੀ ਸੱਟ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਈਕਲ ਵਿਕ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ took ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਬੈਕਅਪ, ਨਿਕ ਫੌਲਜ਼, ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ 13 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
a hamstring injury took michael vick out after a start, but his backup, nick foles, led the team to a regular season record, and its seventh nfc east title in 13 seasons.

ਹਫਤੇ 14 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰੁਕਾਵਟ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫੌਲਾਂ ਨੇ 19 ਟਚਡਾdownਨ ਸੁੱਟੇ, ਜੋ ਕਿ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਟੱਚਡਾsਨ ਦੇ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਐਨਐਫਐਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਜ਼ਨ ਮੈਨਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
before throwing his first interception in week 14, foles threw 19 touchdowns, which was just one shy of the all-time nfl record of consecutive touchdowns without an interception to start a season, set earlier in the season by peyton manning.

ਫੋਲਜ਼ ਨੇ ਓਨਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੱਤ ਨਾਲ ਇਕੋ ਗੇਮ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟਚਡਾdownਂਡ ਪਾਸ ਲਈ ਮੈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੱਚਡਾ .ਨ ਸੁੱਟੇ.
foles also tied manning for most touchdown passes in a single-game with seven against the oakland raiders which also made him the youngest player in nfl history to throw that many touchdowns in a game.

ਫੋਲਜ਼ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ 27 ਟਚਡਾਉਨ ਪਾਸਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 2 ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟੀਡੀ-ਆਈਐਨਟੀ ਅਨੁਪਾਤ ਮਿਲਿਆ.
foles finished the regular season with 27 touchdown passes and only 2 interceptions, giving him the then-best td-int ratio in nfl history.

ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੌਮ ਬ੍ਰੈਡੀ ਨੇ 2016 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
that record was later broken by tom brady, in the 2016 season.

ਉਸਨੇ 119.0 ਰਾਹਗੀਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਲੀਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਰੋਨ ਰੌਜਰਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਪੀਟਨ ਮੈਨਿੰਗ ਸੀ.
he also finished with a 119.0 passer rating, third highest in league history behind only aaron rodgers in 2011 and peyton manning in 2004.

ਉਹ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 400 ਪਾਸ ਯਾਰਡ ਅਤੇ ਇਕ ਸਹੀ ਰਾਹਗੀਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ.
he was also only the second quarterback in nfl history to have a game in which he topped 400 passing yards and a perfect passer rating.

ਲੀਸਨ ਮੈਕਕੋਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋ ਬਾlਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰੱਸਰ ਵਜੋਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1,607 ਰੈਸ਼ਿੰਗ ਗਜ਼ ਵੀ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ 2,146 ਕੁੱਲ ਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ.
lesean mccoy finished his pro bowl season as the league's top rusher with 1,607 rushing yards also a franchise record and 2,146 total yards from scrimmage, also best in the nfl.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਈਗਲਜ਼ ਅਪਰਾਧ ਨੇ 51 ਟਚਡਾਉਨਜ਼ ਕੀਤੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੰਘਾਇਆ.
as a whole, the eagles offense scored 51 touchdowns, most in franchise history passing the previous season high set back in 1948.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ 2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਦਸ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤਾ ਟੀਮ ਬਣਾਇਆ.
the eagles opened the 2014 season winning their first three games and making nfl history as the only team ever to trail by ten or more points in their first three games and come back to win.

ਨਿਕ ਫੋਲਜ਼ ਨੇ ਟਰਨਓਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਕਾਲ ਤੋੜ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਰਕ ਸੈਂਚੇਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ, ਜਿਸਨੇ ਵਧੇਰੇ ਪਲੇਆਫ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫੋਲਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ.
nick foles struggled with turnovers, but ultimately did well and led the eagles to a record, before breaking his collarbone, resulting in his job getting taken over by mark sanchez, who outplayed foles despite facing more playoff teams.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਕਾboਬੋਇਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ 15 ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਵਿਭਾਗੀ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ.
the eagles held the divisional title from week one to week 15 against the cowboys.

ਕਾboਬੁਆਇਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ 3 ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਗਵਾਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾtsਬੁਏਜ਼ ਕੋਲਟਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ.
after going with their crucial win over the cowboys, the eagles lost their next 3, and a week after losing the nfc east title, they lost an upset against the redskins and were eliminated from playoff contention with the cowboys' win over the colts.

2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਿੱਪ ਕੈਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਚਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ.
following the 2014 season, chip kelly was given total control and made some controversial moves.

ਉਸ ਨੇ ਲੇਸਨ ਮੈਕਕੋਏ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ 2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਦੇ ਸਰਵ-ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਰੱਸਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਲਾਈਨਬੈਕਰ ਕਿਕੋ ਅਲੋਨਸੋ ਲਈ, ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਕੈਲੀ ਓਰੇਗਨ ਵਿਖੇ ਕੋਚ ਕੋਚ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੇ 2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਿਆ ਸੀ.
he traded lesean mccoy, who had become the team's all-time leading rusher after the 2014 season, for linebacker kiko alonso, a player kelly coached at oregon who had missed the entire 2014 season.

ਉਸਨੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਰ, ਟ੍ਰੇਂਟ ਕੌਲ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਖਤਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਦੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਬੋਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੇਜੀ ਵ੍ਹਾਈਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਸੀ.
he also cut ten-year veteran and starter, trent cole, who was still a consistent threat on defense and was second only to legend reggie white on the eagles all-time sack list.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਨਿਕ ਨਿਕ ਫੋਲਸ ਦਾ ਸੈਮ ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ ਲਈ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਏਸੀਐਲ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ 2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
he also made a trade where the highly successful nick foles was traded for sam bradford, who had missed the entire 2014 season with an acl tear.

ਕੈਲੀ ਨੇ ਜੇਰੇਮੀ ਮੈਕਲਿਨ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਾਈਡ ਰਸੀਵਰ ਵਜੋਂ ਕਦਮ ਵਧਾਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
kelly tried to re-sign jeremy maclin, who had stepped up as the team's leading wide receiver, but he signed with the kansas city chiefs instead.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਲੀਗ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਰੱਸਰ ਡੀ ਮਾਰਕੋ ਮਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਈਗਲਜ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਡੱਲਾਸ ਕਾowਬੁਏ ਨੂੰ ਵੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ.
however, the eagles also acquired league leading rusher demarco murray, which not only helped the eagles, but hurt their rivals, the dallas cowboys.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਾਇਰਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਏਟਲ ਸੀਹਾਕਸ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਏਜੰਸੀ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ 6 ਸਾਲਾਂ, 63 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
they also obtained super bowl champion byron maxwell, who left the seattle seahawks in free agency to sign a six-year, 63 million contract.

ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਖੇਡਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ.
the first two games of the season were disastrous, as they started .

ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀਡੀ-ਆਈਐਨਟੀ ਅਨੁਪਾਤ ਸੀ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੂੰ ਫਾਲਕਨਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੂਲੀਓ ਜੋਨਸ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਰੇ ਨੂੰ 21 ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਤੇ 11 ਗਜ਼ਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
bradford had a td-int ratio, maxwell was constantly beaten by falcons receiver julio jones, and murray was held to 11 yards on 21 carries.

ਮਰੇ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਆਨ ਮੈਥਿwsਜ਼ ਨਿ yorkਯਾਰਕ ਜੇਟਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਹਫਤੇ 3 ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ 100 ਗਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜ ਗਿਆ.
after murray was injured, ryan mathews rushed for over 100 yards in a week 3 win against the new york jets.

ਕੈਲੀ ਨੇ ਮਰੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸਟਾਰਟਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਰੇ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਅਤੇ carryਸਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਕੈਰੀਅਰ 3.ਸਤਨ 6.6 ਗਜ਼ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਤੇ ਰਿਹਾ.
kelly made murray the unquestioned starter and although murray's play improved over the season, he never regained his dominant form and was held to a career low 3.6 yards per carry average.

29 ਦਸੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ, ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਗੇਮ ਬਚੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਚਿੱਪ ਕੈਲੀ ਨੂੰ ਈਗਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on december 29, 2015, with one game left in the season, head coach chip kelly was released by the eagles.

ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਪੈਟ ਸ਼ੁਰਮੂਰ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿ newਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਲਈ ਅੰਤਰਿਮ ਕੋਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰਮੂਰ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
offensive coordinator pat shurmur was named interim coach for the final game against the rival new york giants, which shurmur won .

ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬੈਕਸ ਕੋਚ ਡੂਸ ਸਟੇਲੀ ਪਹਿਲੇ ਕੋਚ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੈਡ ਕੋਚਿੰਗ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਇੰਟਰਵਿed ਲਈ ਸੀ.
former player and current running backs coach duce staley was the first coach to be interviewed for the opening head coaching job on january 2, 2016.

ਡੱਗ ਪੈਡਰਸਨ ਈਰਾ ਦਿ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡੱਗ ਪੇਡਰਸਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ.
doug pederson era the eagles hired chiefs offensive coordinator doug pederson as their next head coach.

ਟੀਮ ਨੇ 18 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
the team made the official announcement on monday, january 18, 2016.

ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੈਫਰੀ ਲੂਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਡੱਗ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਚਿੰਤਕ, ਇੱਕ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰੀਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਹੈ.
eagles owner jeffrey lurie said in a statement "doug is a strategic thinker, a compelling leader and communicator, and someone who truly knows how to get the best out of his players.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕ ਸਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਡੌਗ ​​ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੰਤਮ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਆਦਮੀ ਹੈ. "
all of these factors were what initially attracted us to doug and we believe that he is the right man to help us achieve our ultimate goal."

ਪੈਡਰਸਨ ਈਗਲਜ਼ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੀਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ.
pederson had been with the chiefs for the preceding three years after spending the four seasons previous to those with the eagles.

ਉਸ ਨੇ 2011 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿਚ ਈਗਲਜ਼ ਲਈ ਕੁਆਲਿਟੀ ਕੰਟਰੋਲ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ.
he served as a quality control assistant for the eagles in 2009 and 2010 before being promoted to quarterbacks coach for the 2011 and 2012 seasons.

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮੌਸਮ, ਖ਼ਾਸਕਰ 2015 ਵਿਚ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਐਲੇਕਸ ਸਮਿੱਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਫ ਸਕੋਰਿੰਗ ਜੁਰਮ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ.
he was praised for his work with chiefs quarterback alex smith over the preceding few seasons, particularly 2015, as the chiefs moved into the top 10 in scoring offense.

2015 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ 2016 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ 13 ਵਾਂ ਚੋਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
at the end of the 2015 season, the eagles had the 13th pick in the 2016 nfl draft.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਇਰਨ ਮੈਕਸਵੈਲ, ਕਿਕੋ ਅਲੋਨਸੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 8 ਪਿਕ ਲਈ ਮਿਆਮੀ ਡਾਲਫਿਨ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ.
they traded byron maxwell, kiko alonso, and their pick to the miami dolphins for the 8 pick.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 8 ਪਿਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ-ਗੇੜ ਦੀ ਪਿਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਰਾਉਂਡ ਪਿਕ, ਇਕ 2017 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾ pickਂਡ ਪਿਕ, ਅਤੇ 2018 ਦਾ ਦੂਜਾ ਰਾ pickਂਡ ਪਿਕ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਬ੍ਰਾsਨਜ਼ ਨੂੰ 2 ਪਿਕ ਅਤੇ 2017 ਦੇ ਚੌਥੇ ਰਾਉਂਡ ਪਿਕ ਲਈ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ.
later, they traded the 8 pick, their third-round pick, their fourth-round pick, a 2017 first-round pick, and a 2018 second-round pick to the cleveland browns for the 2 pick and a 2017 fourth-round pick.

ਉਹ ਨੌਰਥ ਡਕੋਟਾ ਸਟੇਟ ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਕਾਰਸਨ ਵੇਂਟਜ਼ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ 2 ਪਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ.
they would use the 2 pick to draft north dakota state quarterback carson wentz.

3 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਸੈਮ ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ ਨੂੰ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਟੇਡੀ ਬ੍ਰਿਜਵਾਟਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇੱਕ 2017 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ 2018 ਦੇ ਚੌਥੇ ਗੇੜ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ.
on september 3, 2016, the eagles traded starting quarterback sam bradford to the minnesota vikings, who had lost teddy bridgewater for the season, for a 2017 first-round pick and a 2018 fourth-round pick.

ਵਪਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਵੇਂਟਸ ਨੂੰ 2016 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਹਫਤੇ 1 ਲਈ ਅਰੰਭਕ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ.
following the trade, the eagles named wentz the starting quarterback for week 1 of the 2016 season.

ਸੀਜ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਪਲੇਅਫ ਰਿਕਾਰਡ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਆਖਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 2013 ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਇਕ ਸੀਜ਼ਨ 474 ਅੰਕ 2014 ਐਨਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ 3 ਸੁਪਰ ਬਾlsਲਜ਼ ਜਿੱਤੀ 2 ਵਿਚੋਂ 0 ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੇਤਾ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਡੋਨੋਵਾਨ ਮੈਕਨੈਬ 32,873 ਗਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੌੜ ਦੇ ਨੇਤਾ -ਟਾਈਮ-ਲੀਜ਼ਨ ਮੈਕਕੋਏ 6,792 ਗਜ਼ ਦੀ ਲੀਡਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੈਰੋਲਡ ਕਾਰਮਾਈਕਲ 8,978 ਗਜ਼ ਵਿਜੇਨ-ਏਸਟ ਕੋਚ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਕੋਚ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਚੋਟੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਡੋਨੋਵਾਨ ਮੈਕਨੇਬ 126 ਏਵੀ ਰਿਵਾਲਰੀਜ਼ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ, ਇਸ ਰੰਜਿਸ਼. 15 ਅਕਤੂਬਰ, 1933 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਜਾਇੰਟਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
season records regular season record all-time playoff record all-time last appearance after 2013 season most points in a season 474 points 2014 nfl championships won 3 super bowls won 0 out of 2 appearances passing leader all-time donovan mcnabb 32,873 yards rushing leader all-time lesean mccoy 6,792 yards receiving leader all-time harold carmichael 8,978 yards winning-est coach all-time andy reid 130 wins top player by approximate value all-time donovan mcnabb 126 av rivalries new york giants one of the nfl's oldest, this rivalry began on october 15, 1933 when the giants defeated the newly founded eagles .

ਜਾਇੰਟਸ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the giants lead the all-time series .

ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਉੱਤਮ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਪਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ "ਚਮਤਕਾਰ ਇਨ ਦਿ ਮੈਡੋਵਲੈਂਡਜ਼ ਹਰਮ ਐਡਵਰਡਜ਼", "ਚਮਤਕਾਰ ਇਨ ਦਿ ਮੈਡੋਵਲੈਂਡਜ਼ ii ਬ੍ਰਾਇਨ ਵੈਸਟਬਰੁੱਕ" ਅਤੇ "ਚਮਤਕਾਰ ਇਨ ਦਿ ਨਿ me ਮੈਡੋਵਲੈਂਡਜ਼ ਡੀ ਸੀਨ ਜੈਕਸਨ" ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
three of the best known comebacks against the giants are labeled as "miracle in the meadowlands herm edwards", "miracle in the meadowlands ii brian westbrook" and "miracle in the new meadowlands desean jackson".

ਡੱਲਾਸ ਕਾਉਬੌਇਜ਼ ਕਾowਬੌਇਜ਼ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ.
dallas cowboys the cowboys have been one of the eagles' biggest rivals.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ 30 ਸਤੰਬਰ, 1960 ਨੂੰ ਇਸ ਰੰਜਿਸ਼ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਖੇਡ ਜਿੱਤੀ.
the eagles won the first game in this rivalry on september 30, 1960.

ਡੱਲਾਸ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਉਬੁਈਜ਼ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ 2006 ਤੋਂ 12 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਹਨ.
dallas leads the all-time series , but in the last ten years, the cowboys have dominated, winning 12 games since 2006.

ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੈ, 1989 ਦੇ ਬਾਉਂਟੀ ਬਾlਲ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ.
there is much hostility between the two teams' fan bases, with incidents such as the 1989 bounty bowl.

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਕਾowਬੁਆਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿ ਵੰਡ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਸਖਤ ਹੈ.
washington redskins not as big as the rivalries between the giants and cowboys, that with division rivals washington redskins is still fierce.

ਇਹ 1934 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਨੂੰ ਬੋਸਟਨ ਰੈਡਸਕਿਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਨੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
it started in 1934 when the washington redskins were first known as the boston redskin the redskins defeated the eagles , and lead the all-time series .

ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ 2010 ਤੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 11 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਲਿੰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 5 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
the redskins have owned the rivalry since 2010, most recently extending their winning streak against the eagles to 5 consecutive games with a victory at the linc on december 11, 2016.

ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਰੈਡਸਕੀਨਜ਼ ਨੇ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 5 ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 6 ਗੇਮਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ.
the last time the redskins won 5 or more consecutive games against the eagles was , during which they won 6 consecutive games.

ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਲਰਜ਼ ਈਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਲਰਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ 1933 ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
pittsburgh steelers the eagles and pittsburgh steelers are both located in pennsylvania and began play in 1933.

ਉਸ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ, 1966 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੰਜਿਸ਼ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ.
from that season, through 1966, this was a major rivalry for both teams as both were part of the same division.

1967 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਇਕੋ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਰਹੇ.
in 1967, they were placed in separate divisions but remained in the same conference for three years.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, 1970 ਵਿੱਚ, ਸਟੀਲਰਜ਼, ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਬ੍ਰਾsਨਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਮੋਰ ਕੋਲਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਗਲਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਐਨਐਫਐਲ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ.
finally, in 1970, the steelers along with the cleveland browns and baltimore colts moved to the american football conference while the eagles stayed with the rest of the old-line nfl teams in the national football conference.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਈਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਸਟੀਲਰ ਹੁਣ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖੇਡਦੇ.
as a result, the eagles and steelers no longer played each other every year.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲਣਾ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਮੁਲਾਕਾਤ 2016 2016 in in ਵਿਚ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿਚ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਸਟੇਲਰਜ਼ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 66 to66 to ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਸਿੱਧੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਸੀ. ਯੁੱਗ.
currently they are scheduled to meet once every four years in the regular season, with the most recent meeting being in 2016 at philadelphia, where the steelers lost and have lost nine straight games dating back to 1966, which was also the start of the super bowl era.

ਈਗਲਜ਼ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the eagles lead the all-time series .

ਲੋਗੋ ਅਤੇ ਵਰਦੀਆਂ ਇਕਸਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਇਕਸਾਰ ਨੰਬਰਾਂ ਬਾਰੇ ਫੁਟਨੋਟ ਵੀ ਦੇਖੋ.
logo and uniforms see also uniform american football and footnote about eagles' uniform numbers.

ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਰੰਗ ਕੈਲੀ ਹਰੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸਨ.
for several decades, the eagles' colors were kelly green, silver, and white.

1954 ਵਿੱਚ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਕੋਲਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਈਗਲਜ਼, ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈਲਮੇਟ ਉੱਤੇ ਲੋਗੋ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੈਲਮੇਟ ਉੱਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭ ਸਨ।
in 1954, the eagles, along with the baltimore colts, became the second team ever in the nfl to put a logo on their helmets, with silver wings on a kelly green helmet.

1969 ਵਿਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਰੋਡ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਕੈਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੈਲੀ ਹਰੇ ਹਰੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਹੈਲਮਟ ਸੰਸਕਰਣ ਪਹਿਨੇ.
in 1969, the team wore two helmet versions kelly green with white wings in road games, and white with kelly green wings at home.

1970 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ '73 'ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਕੈਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਹੈਲਮੇਟ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਲੀ ਹਰੇ ਹਰੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੈਲਮੇਟ ਪਹਿਨੇ ਸਨ.
from 1970 to '73, they wore the white helmets with kelly green wings exclusively before switching back to kelly green helmets with silver wings.

1974 ਤਕ, ਜੋਸਫ ਏ. ਸਿਰੋਟੋ ਜੂਨੀਅਰ ਨੇ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕੈਲੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਟੋਪ 'ਤੇ ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਿਆਰ ਬਣ ਗਈ.
by 1974, joseph a. scirrotto jr. designed the silver wings took on a white outline, and this style on a kelly green helmet became standard for over two decades.

ਤੋਂ, ਟੀਮ ਦਾ ਲੋਗੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਡਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਈਗਲ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 'ਤੋਂ, ਈਗਲ ਨੇ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
from , the team logo was an eagle in flight carrying a football in its claws, although from ' , the eagle took on a more stylized look.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਪੋਲੋ 11 ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ-ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਾਫਟ ਨੂੰ ਈਗਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਿਡਾਰੀ 1969 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਰਸੀ 'ਤੇ ਫਲਾਈਟ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪੈਚ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ.
as the design was similar to the apollo 11 emblem, and its moon-landing craft was dubbed eagle, players wore the flight's mission patch on their jerseys during 1969.

1973 ਵਿੱਚ, ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵ -69 ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ.
in 1973, the team's name was added below the eagle, which returned to its pre-'69 look.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1996 ਵਿਚ ਲੋਗੋ ਅਤੇ ਵਰਦੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
however, both the logo and uniforms were radically altered in 1996.

ਮੁ keਲੀ ਕੈਲੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੂੜੇ ਰੰਗਤ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ "ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਹਰੇ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the primary kelly green color was changed to a darker shade, officially described as "midnight green."

ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਕਸਾਰ ਪੈਂਟ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਰੇ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ.
silver was practically abandoned, as uniform pants moved to either white or midnight green.

ਰਵਾਇਤੀ ਹੈਲਮੇਟ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਸਿਲਵਰ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the traditional helmet wings were changed to a primarily white color, with silver and black accents.

ਟੀਮ ਦਾ ਲੋਗੋ ਮਿਸ਼ਰਨ ਈਗਲ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ 1996 ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ, ਈਗਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਚਿੱਟੇ ਗੰਜੇ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਸਿਰ ਤਕ ਸੀਮਿਤ, ਘੱਟ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ, ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਟੂਨ-ਅਧਾਰਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਚਿਤਰਣ ਨੂੰ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੋਂ ਬਲਾਕ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੋਇਆ.
the team's logo combination the eagle and club name lettering also changed in 1996, with the eagle itself limited to a white bald eagle head, drawn in a less realistic, more cartoon-based style, and the lettering changing from calligraphic to block letters.

1996 ਦੇ ਬਦਲਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੀਮ ਨੇ ਸਿਰਫ ਮਾਮੂਲੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਖਾਸ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਰਸੀ ਪੈਂਟ ਸੰਜੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
since the 1996 alterations, the team has made only minor alterations, mostly relating to jersey pant combinations worn during specific games.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, 1997 ਵਿੱਚ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ 49 ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਟੀਮ ਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਰਸੀ ਅਤੇ ਪੈਂਟ ਪਹਿਨੀ.
for example, in 1997, against the san francisco 49ers, the team wore midnight green jerseys and pants for the first of only two occasions in team history.

ਦੂਜਾ ਮੌਕਾ ਸਾਲ 2002 ਵਿਚ ਵੈਟਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਗੇਮ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਡਵੀਜ਼ਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਰੋਧੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੀ.
the second occasion was in 2002, during the final regular season game at veterans stadium, a win over the division-rival washington redskins.

ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 2003 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਟੈਂਪਾ ਬੇ ਬੁਕੇਨੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਪੈਟਰੋਇਟਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਘਰਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਪਾਈਆਂ.
a year later, in the first two games of the 2003 season both home losses to the tampa bay buccaneers and new england patriots , the eagles wore white jerseys with white pants.

2003 ਤੋਂ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪੈਂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਪ੍ਰੀਸੈਸਨ ਗੇਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
since 2003, the white jerseys along with white pants have been worn during preseason games.

2003 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ 1996 ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਭਾਵੇਂ ਸੂਖਮ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ.
the 2003 season also saw the first though only subtle change to the 1996-style uniform.

ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਦੋਨਾਂ ਜਰਸੀਆਂ 'ਤੇ, ਕਾਲੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਟ੍ਰਿਮ ਹਰੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਦੋਵਾਂ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ.
on both white and green jerseys, black shadows and silver trim were added to both the green and white numbering.

ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੈਂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਰੀ ਚਿੱਟੀ ਪੈਂਟਾਂ ਤੇ ਕਾਲੇ-ਹਰੇ-ਕਾਲੇ ਤੋਂ ਕਾਲੇ-ਚਾਂਦੀ-ਹਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਧਾਰੀ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਧਾਰੀ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ. ਪੈਂਟ
the stripe on the pants changed from black-green-black to black-silver-green on the white pants, and from a solid black stripe to one stripe of black, another of silver, with one small white stripe in between for the midnight blue pants.

2003 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ ਟੀਮ ਨੇ ਡੈਬਿ black ਕਾਲੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਜਰਸੀ ਵੇਖੇ, ਚਿੱਟੇ ਨੰਬਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹਰੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਲੀ.
the 2003 season also saw the team debut black alternate jerseys, with a green instead of black shadow on white numbers, and silver trim.

ਇਹ ਕਾਲੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੁਣੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਈ ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ.
these black jerseys have been worn for two selected home games each season usually the first home game after bye week and the season finale .

2003 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਨਿਯਮਤ-ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਘਰ ਫਾਈਨਲਜ਼ ਵਿੱਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਗਰੀਨ ਰੋਡ ਪੈਂਟਸ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਜਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਹਰ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ.
in the 2003 and 2004 regular-season home finales, the team wore the green road pants with the black alternate jerseys, but lost each game.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਸਿਰਫ ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ ਹੈ.
since then, the eagles have only worn the black jerseys with the white pants.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਲਈ "ਬਦਲਵੇਂ" ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ 75 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ unif ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਈਗਲਜ਼ ਬਦਲਵੀਂ ਕਾਲੀ ਜਰਸੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਗ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਵੇਂ ਵਰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, due to the special 75th anniversary uniforms serving as the "alternates" for one game in 2007, the eagles could not wear the alternate black jersey that season per league rules alternate uniforms are permitted twice per season but only one can be used .

ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟਾਂ ਵਾਲੀ ਕਾਲੀ ਜਰਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਕਾਰਡਿਨਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2008 ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਨਾਈਟ ਗੇਮ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ.
the black jerseys with white pants, however, re-appeared for the 2008 thanksgiving night game against the arizona cardinals.

ਕਾਲੇ ਜਰਸੀ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 21 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਨਿ. ਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 24-19 ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the black jerseys were most recently used in a december 21, 2016 game against the new york giants, in which they won 24-19.

ਤੋਂ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਸਿਰਫ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਬਦਲਵੀਂ ਕਾਲੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ 2007, 2010 ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
from , the eagles have only worn the alternate black jerseys once a season and for the last november home game, but did not use them in 2007, 2010, and 2011.

2007 ਅਤੇ 2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ for ਲਈ ਕਾਲੇ ਬਦਲਵਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਥ੍ਰੋਬੈਕ ਵਰਦੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
for the 2007 and 2010 seasons, the eagles used throwback uniforms in place of the black alternates for their anniversary to commemorate past teams.

ਟੀਮ ਨੇ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕਾਲੇ ਜੁੱਤੇ ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the team also started wearing black shoes exclusively in 2004.

2014 ਤੋਂ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਬਲੈਕ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ ਹੈ.
since 2014, the eagles have worn the black jersey twice per season.

2016 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬਲੈਕ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ।
in 2016, they wore the black jersey three times.

ਟੀਮ ਦੀ 75 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ celebrate ਮਨਾਉਣ ਲਈ, 2007 ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਮੋ shoulderੇ 'ਤੇ 75 ਵੇਂ-ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਲੋਗੋ ਪੈਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ.
to celebrate the team's 75th anniversary, the 2007 uniforms featured a 75th-season logo patch on the left shoulder.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੀਮ ਨੇ ਡੈਟਰੋਇਟ ਲਾਇਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2007 ਦੀ ਇੱਕ ਗੇਮ ਵਿੱਚ "ਥ੍ਰੋਅਬੈਕ" ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ.
in addition, the team wore "throwback" jerseys in a 2007 game against the detroit lions.

ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ, ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਉਹੀ ਰੰਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਟੀਮ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਈਗਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਰੰਗ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਬਕਾ ਫ੍ਰੈਂਕਫੋਰਡ ਯੈਲੋ ਜੈਕਟਸ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. 1931.
the yellow and blue jerseys, the same colors found on philadelphia's city flag, are based on those worn by the philadelphia eagles in the team's inaugural season, and were the same colors used by the former frankford yellow jackets franchise prior to their suspension of operations in 1931.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਡੀਟਰਾਇਟ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ,.
the eagles beat detroit, .

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਈਗਲਜ਼ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਅੱਧ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰੀਸੈਸਨ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
the philadelphia eagles wear their white jerseys at home for preseason games and daytime games in the first half of the regular season from september to mid-october when the temperature is warmer.

ਨਿਯਮਤ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਰਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in night contests in the first half of the regular season, the eagles do not need to wear white at home since the temperature is cooler.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਾ ਬੇ ਬੁਕੇਨੀਅਰਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿਨਜ਼ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ.
however, there have been exceptions, such as the home opener against the tampa bay buccaneers in 2003 and the washington redskins in 2007 that were played at night.

ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਈਗਲ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਚ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਹਰੇ ਜਰਸੀ ਜਾਂ ਤੀਜੀ ਜਰਸੀ ਹੋਵੇ.
in late october or beginning in november, the eagles start to wear their colors at home although they have done it earlier before , be it the midnight green jerseys or a third jersey.

ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ 4 ਨਵੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਡੱਲਾਸ ਕਾowਬੁਆਇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਪਾਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕਾowਬੁਆਇਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੜਕ ਨੀਲੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ ਜਾ ਸਕੇ.
on one occasion the eagles wore white at home after october in a meeting against the dallas cowboys on november 4, 2007 to make the cowboys wear their road blue jerseys.

ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਨ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਓਪਨਰ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, 2010 ਦੇ ਹੋਮ ਓਪਨਰ ਲਈ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਲੇ ਪੈਰਾ ਦੇਖੋ, ਨਿ home ਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2011 ਘਰੇਲੂ ਸਲਾਮੀ ਅਤੇ 2016 ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਓਪਨਰ. ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਬ੍ਰਾ .ਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ।
since moving to lincoln financial field in 2003, the eagles have worn white at home for at least their home opener, with the exceptions for the 2010 home opener see next paragraph , the 2011 home opener against the new york giants, and the 2016 home opener against the cleveland browns.

ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, 12 ਸਤੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਵਰਦੀਆਂ ਵਰਗਾ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਟੀਮ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ honor ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ 1960 ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੀ ਗਈ ਸੀ.
in the 2010 season against the green bay packers, on september 12, 2010, the eagles wore uniforms similar to the ones that were worn by the 1960 championship team in honor the 50th anniversary of that team.

2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ 4 ਅਤੇ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੀ ਹਰੇ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿੰਸ ਅਤੇ ਐਟਲਾਂਟਾ ਫਾਲਕਨਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਜਰਸੀ ਪਹਿਨੀ।
in weeks 4 and 6 of the 2010 season, the eagles wore their white jerseys in a match-up against the washington redskins and atlanta falcons respectively before reverting to their midnight green jerseys for the rest of their home games.

2011 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਲਈ ਚਿੱਟੇ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੇ.
for the 2011 season, the eagles did not wear white for any of their home games.

2012 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਾਈਕ ਨੇ ਰੀਬੋਕ ਤੋਂ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਪ੍ਰਸਨ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਪਰ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾਈਕ ਦੀ “ਏਲੀਟ 51” ਵਰਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਣਗੇ।
for the 2012 season nike took over from reebok as the nfl's official apparel licensee but the eagles decided that they would not be adopting nike's "elite 51" uniform technology.

ਰੀਬੋਕ ਲੋਗੋ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨਾਈਕ ਲੋਗੋ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀ ਐਨਐਫਐਲ ਉਪਕਰਣ ਲੋਗੋ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਵਰਦੀ 'ਤੇ ਐਨਐਫਐਲ ਸ਼ੀਲਡ ਦੀ ਲੀਗ-ਵਿਆਪਕ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਰਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਦਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
aside from the nike logo replacing the reebok logo, the only other change is the league-wide revision of the nfl shield on the uniform replacing the nfl equipment logo , other than that the uniforms essentially remain unchanged.

ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲੇ ਵਿਕਲਪੀ ਜਰਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ.
the eagles also revived their black alternate jersey.

2013 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰੇ ਪੈਂਟ ਦੇ ਬਦਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਜਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ.
for the 2013 season, the eagles started to wear white pants, as an alternate to their green pants, with their white jerseys, in the regular season.

2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਈਕ ਤੋਂ "ਐਲੀਟ ਸ਼ੈਲੀ ਵਰਦੀ" ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ.
for the 2014 season the eagles have officially adopted the "elite style uniform from nike.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੇ 1960 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਅਤੇ “ਜੋ ਕਿ 2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਓਪਨਰ ਬਨਾਮ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਵਰਗੀ ਵਰਦੀ“ ਕੈਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ”ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
recently the team has discussed bringing back the "kelly green" uniforms similar to the uniforms worn in the 1960 nfl championship season and which were last worn in the 2010 season opener vs. green bay.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲੀ ਹਰੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ 1996 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੀਮ ਦਾ ਰੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ "ਮਿਡਨਾਈਟ ਗ੍ਰੀਨ" ਵਰਦੀਆਂ ਵੱਲ ਬਦਲਦਾ ਸੀ.
traditionally kelly green, silver and white had been the official team color until 1996 season when it switched to the current "midnight green" uniforms.

ਪਰ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
but due to the nfl rules and restrictions having a team go through a waiting period before any major uniform changes and alterations can be made, it would most likely be quite some time before any uniform changes are officially made.

ਨਿ weekਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2014 ਦੇ 6 ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ, ਟੀਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲੈਕ ਜਰਸੀ ਦੇ ਪੂਰਕ ਲਈ ਕਾਲੀਆਂ ਪੈਂਟਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਲੈਕਆ .ਟ ਵਰਦੀ ਦਾ ਸੈੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਗੇਮ ਜਿੱਤੀ.
in week 6 of 2014 against the new york giants, the team introduced black pants to complement their black jerseys, giving them a blackout uniform set, the eagles won the game .

ਜਿੱਤ 18 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੰਦ ਸੀ.
the victory was their first shutout in 18 years.

ਬਲੈਕਆ uniformਟ ਵਰਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫਤਾ 16 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ, 24-19 ਵਿੱਚ, ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2016 ਵਿੱਚ ਪਹਿਨੀ ਗਈ ਸੀ.
the blackout uniform was most recently worn in a week 16 victory, 24-19, against the giants in 2016.

ਈਗਲਜ਼ ਆਪਣੀ ਬਲੈਕਆ .ਟ ਵਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦੈਂਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਸੀਏਟਲ ਸਾੱਹਕੌਕਸ, ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਕਾਰਡਿਨਲਜ਼ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਾਰ ਗਿਆ.
the eagles are in their blackout uniforms winning three times against the giants and once against the minnesota vikings, and losing against the seattle seahawks, arizona cardinals, and green bay packers.

ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਹੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਬੈਥਲਹੇਮ ਵਿੱਚ ਲੇਹਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੀਸੈਸਨ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ।
training camp the eagles previously held their preseason training camp from the end of july through mid-august each year at lehigh university in bethlehem, pennsylvania in the lehigh valley.

ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਚਿੱਪ ਕੈਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਈਗਲਜ਼ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਨੂੰ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਨੋਵਾਕੇਅਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ.
with the addition of new head coach chip kelly, the eagles recently moved their training camp to the novacare complex in philadelphia.

ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1935 ਵਿਚ ਚੇਸਟਨਟ ਹਿੱਲ ਅਕੈਡਮੀ, 1939 ਅਤੇ 1943 ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਨਾਕ ਝੀਲ ਤੋਂ, ਹਰਸ਼ੀ, ਅਲਬਰਾਈਟ ਕਾਲਜ ਤੋਂ, ਵਿਡਨੇਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਵੈਸਟ ਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
training camps were previously held at chestnut hill academy in 1935, saint joseph's university in 1939 and 1943, saranac lake from , hershey from , albright college from , widener university from , and west chester university from .

ਫਾਈਟ ਗਾਣਾ ਇਹ ਲੜਾਈ ਦਾ ਗਾਣਾ ਟੱਚਡਾsਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕਿੱਕਆਫ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
fight song this fight song is heard during eagles' home games after touchdowns and before the team is introduced prior to kickoff.

ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਭਾਵੇਂ varyੰਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਧਿਐਨ ਜੋ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ ਦੇ 32 ਫੈਨ ਬੇਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਲਗਾਤਾਰ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਲੀਗ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਬੇਮਿਸਾਲ ਜੋਸ਼" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ.
fans devotion although the method may vary, studies that attempt to rank the 32 fan bases in the nfl consistently place eagles fans among the best in the league, noting their "unmatched fervor."

ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਰਪਿਤ ਵੈਬ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਹਨ, ਫਿਲਜ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਵੈਬ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
eagles fans have numerous dedicated web communities, ranking the eagles just behind the phillies as the dominant philadelphia sports presence on the web.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਟੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਜਰਨਲਜ਼, ਜੋ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ 1999 ਅਤੇ 2006 ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the american city business journals, which conducts a regular study to determine the most loyal fans in the nfl, evaluates fans based primarily on attendance-related factors, and ranked eagles fans third in both 1999 and 2006.

2006 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ “ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ” ਕਿਹਾ, ਨੋਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ 99.8% ਸੀਟਾਂ ਭਰੀਆਂ ਸਨ।
the 2006 study called the fans "incredibly loyal", noting that they filled 99.8% of the seats in the stadium over the previous decade.

ਫੋਰਬਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ 2008 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਟੀਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
forbes placed the eagles fans first in its 2008 survey, which was based on the correlation between team performance and fan attendance.

ਈਐਸਪੀਐੱਨ.ਕਾੱਮ ਨੇ ਆਪਣੇ 2008 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਟੀਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ.
espn.com placed eagles fans fourth in the league in its 2008 survey, citing the connection between the team's performance and the mood of the city.

ਆਖਰੀ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਜੋ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਕਾਲੇਪਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਤਵਾਰ, 12 ਸਤੰਬਰ, 1999 ਨੂੰ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਕਾਰਡਿਨਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਐਡੀਜ਼ ਰੀਡ ਦਾ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਸੀ.
the last home game which was blacked out on television in the philadelphia market as a result of not being sold out was against the arizona cardinals on sunday, september 12, 1999, which was andy reid's first home game as new head coach of the eagles.

ਅਧਿਐਨ ਨੋਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ ਪੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the studies note or fans can be counted on to pack their stadium.

ਅਗਸਤ 2008 ਤੱਕ, ਟੀਮ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 71 ਗੇਮਜ਼ ਵੇਚੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ 70,000 ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਲਈ ਟੀਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਨ.
as of august 2008, the team had sold out 71 consecutive games, and 70,000 were on the team's waiting list for season tickets.

ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਈਗਲਜ਼ ਵਪਾਰਕ ਵਿਕਰੀ ਵਿਚ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਦੂਸਰੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਸਿੰਗਲ-ਗੇਮ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਲਾਈਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
despite finishing with a record in the season, the eagles ranked second in the nfl in merchandise sales, and single-game tickets for the next season were sold out minutes after phone and internet lines opened.

ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, "ਈਗਲਜ਼ ਈਗਲਜ਼" ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
eagles fans have also been known to chant the famous, "e-a-g-l-e-s eagles!!"

ਫਲਾਈਅਰਜ਼, ਫਿਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿਕਸਰਜ਼ ਗੇਮਜ਼ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਇਕ ਗੇਮ ਵਿਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਹਾਰ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਈਗਲਜ਼ ਵਿਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ.
at flyers, phillies, and sixers games when the team is getting blown out late in a game and a loss is inevitable, signifying their displeasure with the given team's performance, and that they are instead putting their hope into the eagles.

ਮਾੜਾ ਵਿਵਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਇਕ ਵੱਕਾਰ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ.
bad behavior along with their devotion, eagles fans have a reputation for bad behavior, especially when the team plays its rivals.

ਜੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਇਕ ਧਰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?, ਲੌਂਗਮੈਨ ਨੇ 700 ਵੈਟਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ "ਵੈਰ, ਤਣਾਅ, ਲੜਾਈ, ਜਨਤਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਆਮ ਅਜੀਬਤਾ" ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
in if football's a religion, why don't we have a prayer?, longman described the fans of the 700 level of veterans stadium as having a reputation for "hostile taunting, fighting, public urination and general strangeness."

1997 ਦੇ 49 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਕਿ ਹੇਠਲੀ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਜੱਜ ਸੀਮਸ ਮੈਕਕੈਫਰੀ ਨੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਕਚਹਿਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 20 ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਏ ਸਨ।
so many incidents occurred at a 1997 game against the 49ers that at the following home game, judge seamus mccaffrey began presiding over a temporary courtroom at the stadium 20 suspects came before him that day.

ਲਿੰਕਨ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੇ ਕਦਮ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ "ਈਗਲਜ਼ ਕੋਰਟ" ਦਸੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਇਆ.
fan behavior improved after the team's move to lincoln financial field, and "eagles court" ended in december 2003.

ਈਗਲਜ਼ ਚੀਅਰਲੀਡਰਸ ਟੀਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੀਅਰਲੀਡਿੰਗ ਟੀਮ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਈਗਲਜ਼ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਡਾਂਸ ਮੂਵਮੈਂਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
eagles cheerleaders the team also has its own cheerleading squad, who performs a variety of dance moves for the fans and the eagles on the sideline.

ਟੀਮ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਸਵਿਮਸੂਟ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਅਤੇ ਆਈਓਐਸ ਮੋਬਾਈਲ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੀਗ ਵਿਚਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਹੈ.
the squad also releases a swimsuit calendar each year, and is the first squad in the league to release the calendar on the android and ios mobile systems.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਈਗਲਜ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰੈਸਟਰ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਨਮਾਨ.
current roster list of philadelphia eagles players past and present awards and honors retired numbers notes posthumous honors.

ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਰੈੈਂਡਲ ਕਨਿੰਘਮ ਦਾ ਨੰਬਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ.
despite not being retired, no one has ever worn randall cunningham's no.

12 ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
12 since he left the eagles.

ਪ੍ਰੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮਰਜ਼ ਈਗਲਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ 1987 ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਆਨਰ ਰੋਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
pro football hall of famers eagles hall of fame in 1987, the eagles honor roll was established.

ਹਰ ਈਗਲਜ਼ ਖਿਡਾਰੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੋ ਪ੍ਰੋ ਫੁਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
every eagles player who had by then been elected into the pro football hall of fame was among the inaugural induction class.

2012 ਤਕ, ਆਨਰ ਰੋਲ ਨੂੰ ਈਗਲਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
by 2012, the honor roll had been retitled as the eagles hall of fame.

ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 2015 ਤਕ ਈਗਲਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿਚ 41 ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ.
players are considered for induction three years after their retirement from the nfl, and there have been 41 inductees into the eagles hall of fame as of 2015.

75 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ team ਟੀਮ ਜੌਹਨ ਵੈਨਮੈਕਰ ਅਥਲੈਟਿਕ ਅਵਾਰਡ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਂਗਰਸ ਫੁੱਟ ਪੋਟ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸਪੋਰਟਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੇਖੋ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਪੋਰਟਸ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਫੁਟਬਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰੋਫੁੱਟਬਾਲ- ਹਵਾਲਾ. ਈਗਲਜ਼ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਪੇਜ ਪਾਸਿੰਗ ਮਿੰਟ.
75th anniversary team john wanamaker athletic award philadelphia sports congress see footnote philadelphia sports hall of fame pennsylvania sports hall of fame see pennsylvania sports hall of fame football franchise records source pro-football-reference.com eagles franchise page passing min.

500 ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਮਿ.
500 attempts, min.

100 ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15 ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 15 ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ.
100 attempts, minimum 15 attempts, rushing minimum 15 attempts, min.

100 ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਮਿ.
100 attempts, min.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ 4 ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 500 ਯਤਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ.
500 attempts receiving minimum 4 receptions, min.

20 ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ, ਮਿ.
20 receptions, min.

200 ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਹੋਰ ਰਿਟਰਨਿੰਗ ਰੱਖਿਆ ਅਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਚ ਨੋਟ ਮੌਜੂਦਾ ਸਟਾਫ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਈਗਲਜ਼ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 2008 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2010 ਤੱਕ, ਈਗਲਜ਼ ਗੇਮਜ਼ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਚੱਟਾਨ-ਫਾਰਮੈਟਡ ਡਬਲਯੂ ਵਾਈਐਸਪੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ-ਟਾਕ ਸਪੋਰਟਸ ਰੇਡੀਓ 610 ਡਬਲਯੂਆਈਪੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਹੈ. ਸੀ ਬੀ ਐਸ ਰੇਡੀਓ.
200 receptions other returning defense exceptional performances coaches of note current staff radio and television eagles radio affiliates from 2008 through 2010, eagles games were broadcast on both rock-formatted wysp and sports-talk sports radio 610 wip, as both stations are owned and operated by cbs radio.

2011 ਵਿਚ, ਸੀ ਬੀ ਐਸ ਨੇ ਡਬਲਯੂਵਾਈਐਸਪੀ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ wip-fm ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ wip ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਿਮਟਲ ਬਣਾਇਆ.
in 2011, cbs dropped the music on wysp, renaming it wip-fm and making it a full simulcast of wip.

ਮਰਲਿਲ ਰੀਜ਼, ਜੋ 1976 ਵਿਚ ਈਗਲਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਲੇ-ਬਾਏ-ਪਲੇ-ਪਲੇਅ ਘੋਸ਼ਣਾਕਰਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਈਗਲਜ਼ ਵਾਈਡ ਰਸੀਵਰ ਮਾਈਕ ਕੁਇੱਕ, ਜਿਸਨੇ 1998 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ ਲਾਈਨਮੈਨ ਸਟੈਨ ਵਾਲਟਰਜ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ, ਰੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹੈ.
merrill reese, who joined the eagles in 1976, is the play-by-play announcer, and former eagles wide receiver mike quick, who replaced the offense lineman stan walters beginning in 1998, is the color analyst.

ਪੋਸਟ ਗੇਮ ਸ਼ੋਅ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਖੇਡ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੇਵਿਨ ਰੀਲੀ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਈਗਲਜ਼ ਲਾਈਨਬੈਕਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਟੀਮਰ, ਅਤੇ ਰੌਬ ਏਲਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ.
the post game show, which has consisted of many philadelphia sports personalities, as of the 2014 season is hosted by kevin riley, a former eagles linebacker and special-teamer, and rob ellis.

ਰਿਲੀ 94 ਡਬਲਯੂਯੂਐਸਪੀ 'ਤੇ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਗੇਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਸਨ.
riley was the former post-game host for the show on 94 wysp before the wip change over rob ellis hosts a weekly show nightly from on 94.1 wip-fm.

2015 ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
no announcement was made prior to the start of preseason regarding who would be the host s for 2015.

2015 ਵਿਚ, ਪ੍ਰੀਸੀਸਨ ਗੇਮਜ਼ ਡਬਲਯੂ.ਸੀ.ਏ.ਯੂ. ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਮਾਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਟੇਸ਼ਨ.
in 2015, the preseason games are being televised on wcau, the local nbc owned and operated station.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ਗੀ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਘੋਸ਼ਣਾਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਜੈਸਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
television announcers for these preseason games were not announced prior to the start of preseason.

ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੇਮਜ਼ ਫੌਕਸ ਦੇ ਓ ਐਂਡ ਓ ਐਫੀਲੀਏਟ ਡਬਲਯੂਟੀਐਕਸਐਫ-ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
during the regular season, the games can be aired on fox's o&o affiliate wtxf-tv.

ਇੱਕ ਏਐਫਸੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਸੀਬੀਐਸ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ kyw-tv ਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
when hosting an afc team, those games can be seen on cbs-owned kyw-tv.

ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਐਮਐਸਐਚ ਏ ਨੋਵਲ ਅਟੌਰ ਥ੍ਰੀ ਆਰਮੀ ਡਾਕਟਰਜ਼ ਵਿਚ, ਪਾਤਰ ਕਪਤਾਨ ਓਲੀਵਰ ਵੈਂਡੇਲ "ਸਪ੍ਰੋਚਕਰ" ਜੋਨਸ ਨੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਈਗਲਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
media and cultural reference in the book mash a novel about three army doctors, the character captain oliver wendell "spearchucker" jones fictionally played for the philadelphia eagles, though in the movie this was changed to san francisco.

1976 ਦੀ ਡਰਾਅ ਅਜਿੱਤ ਫਿਲਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ.
the 1976 draw was the subject of the movie invincible.

ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕ ਵਾਹਿਲਬਰਗ ਵਿਨਸ ਪਪਲੇ, ਇੱਕ 30 ਸਾਲਾ ਬਾਰਟੇਂਡਰ ਅਤੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੇਰੇਰਡ ਈਗਲਜ਼ ਫੈਨ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਈਗਲਜ਼ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
the movie stars mark wahlberg as vince papale, a 30-year-old bartender and part-time school teacher, and also a diehard eagles fan who became an eagles player.

ਫਿਲਮ ਸੱਚੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਿਰਫ ਸੱਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਪੇਲ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪਿਛਲੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ.
the film differs slightly from true events as the selection process was invitation only, and papale had at least some previous playing experience.

ਫਿਲਮ ਸਿਲਵਰ ਲਾਈਨਿੰਗ ਪਲੇਬੁੱਕ 2008 ਦੇ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the film silver linings playbook highlights the 2008 philadelphia eagles season.

ਫਿਲਮ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 8 ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the film was critically acclaimed and nominated for several awards including 8 academy awards.

1978 ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਡੀਅਰ ਹੰਟਰ' ਵਿਚ, ਈਗਲਜ਼ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਕ ਬਾਰ ਵਿਚ ਸਟੈਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਸੌ ਰੁਪਿਆ ਮਿਲਿਆ ਈਗਲਜ਼ ਅਗਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪੰਜਾਹ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਓਕਲੈਂਡ 20 ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ. "!"
in the 1978 academy award-winning movie the deer hunter, the eagles are referenced when nick talks to stan in the bar, saying "hey, i got a hundred bucks says the eagles never cross the fifty in the next half and oakland wins by 20!"

ਸਟੈਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ "ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਧੂ ਵੀਹ ਮਿਲੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਈਗਲਜ਼ ਦਾ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਇਕ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ!"
stan responds "and i got an extra twenty says the eagles' quarterback wears a dress!"

ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਇੱਟਸ ਐਨੀਜ਼ ਸਨੀ ਇਨ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਡੈਨੀ ਡੇਵਿਟੋ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀਜ਼ਨ 3, ਐਪੀਸੋਡ 2 "ਦਿ ਗੈਂਗ ਅਜਿੱਤ ਹੈ".
the award-winning comedy series it's always sunny in philadelphia starring danny devito makes several references to the philadelphia eagles, most notably season 3, episode 2 "the gang gets invincible".

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਸਾ southਥ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਪੋਰਟਸ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਮਾਈਕਲ ਵਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫੋਰਬਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਕ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਰੋਤ ਲਾਇਨਜ਼, ਰਾਬਰਟ ਐਸ.
see also south philadelphia sports complex sports in philadelphia the michael vick project forbes' list of the most valuable sports teams notes and references vick helps eagles fly on the road to victory sources lyons, robert s. 2010 .

ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਬਰਟ ਬੈੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ.
on any given sunday a life of bert bell.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਮੰਦਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
philadelphia temple university press.

isbn 978-1-59213-731-2.
isbn 978-1-59213-731-2.

oclc 607553558.
oclc 607553558.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਐਕਸਆਈਪੀ ਮੁਹਾਲੀ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
external links official website the kings xi punjab abbreviated as kxip are a franchise cricket team based in mohali, punjab, that plays in the indian premier league.

ਇਸ ਟੀਮ ਦੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, ਵਾਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਨੇਸ ਵਾਡੀਆ, ਮੋਹਿਤ ਬਰਮਨ ਅਤੇ ਕਰਨ ਪਾਲ ਦੀ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ।
the team is jointly owned by leading bollywood actress preity zinta, wadia group scion ness wadia, mohit burman and karan paul.

ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡੀਅਮ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
the team plays its home matches at the pca stadium, mohali.

2010 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਤੋਂ, ਉਹ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿਖੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ.
since the 2010 ipl, they have been playing some of their home games at dharamsala as well.

ਇਤਿਹਾਸ 2008 ਵਿੱਚ, ਬੋਰਡ ਆਫ ਕੰਟਰੋਲ ਫਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਖੇਡ ਦੇ ਟੀ -20 ਫਾਰਮੈਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣਾਈ ਸੀ।
history in 2008, board of control for cricket in india bcci created the cricket tournament indian premier league based on the twenty20 format of the game.

ਅੱਠ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ 20 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇਕ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ.
franchises for eight cities were made available in an auction held in mumbai on 20 february.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਡਾਬਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੋਹਿਤ ਬਰਮਨ ਨੇ 46%, ਵਾਡੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਨੇਸ ਵਾਡੀਆ ਨੇ 23%, ਪ੍ਰੀਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਨੇ 23%, ਅਤੇ ਆਪਿਜਯ ਸੁਰੇਂਡੇਰਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਕਰਨ ਪਾਲ ਨੇ ਮਾਮੂਲੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਖਰੀਦਿਆ।
the team representing punjab was bought by the dabur group's mohit burman 46% , the wadia group's ness wadia 23% , preity zinta 23% , and karan paul of the apeejay surendera group minor stake .

ਸਮੂਹ ਨੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਲ 76 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ.
the group paid a total of 76 million to acquire the franchise.

10 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਮਝੌਤੇ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਸਮਾਪਤ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 10 october 2010 the franchise agreements for the kings xi punjab and the rajasthan royals were terminated by the league, but the termination was repealed.

ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ 2008 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੌਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਈ।
indian premier league ipl season 2008 the tournament got off to a slow start for the kings xi punjab, with the team losing their first two games.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਕਾਰਾ ਦੁਆਰਾ 94 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੇਮ 3 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
however, 94 runs by kumar sangakkara helped them to take game 3.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਬਰੇਟ ਲੀ ਅਤੇ ਸਾਈਮਨ ਕੈਟਿਚ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲੀ।
despite the absence of brett lee and simon katich who were committed to tour the west indies with australia , the team found its groove.

ਆਪਣੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਟੀਮ ਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ 10 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ 9 ਜਿੱਤੇ, ਜਿਥੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਚੇਨਈ ਨੂੰ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼.
powered by their balanced bowling lineup and effective top order, the team won 9 of its next 10 matches, clinching a berth in the semi-final, where their run in the tournament came to an end with a comprehensive 9-wicket loss to the chennai super kings.

ਸ਼ਾਨ ਮਾਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਕੇਐਕਸਆਈਪੀ ਦਾ ਸਟਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ.
shaun marsh was arguably kxip's star player in the inaugural ipl.

ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the opener from western australia was overlooked in both ipl player auctions and was signed by the franchise on 9 april.

ਉਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖਤਮ ਕੀਤਾ - ਓਰੇਂਜ ਕੈਪ ਹੋਲਡਰ - ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ - 68 68..44 ਦੀ averageਸਤ ਅਤੇ 11 ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 139.68 ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰੇਟ ਨਾਲ.
he finished the tournament the orange cap holder - the award for the player with the most runs across the competition - with an average of 68.44 and a strike rate of 139.68 in 11 innings.

ਮਾਰਸ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1 ਸੈਂਕੜਾ ਅਤੇ 5 ਅਰਧ-ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਉਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ.
marsh managed to hit 1 century and 5 half-centuries across the course of the tournament.

ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ 2009 ਦਾ ਅੰਤ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2008 ਵਿਚ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਭਾਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
finished last in this season ipl season 2009 finishing as semi-finalists in 2008, kings xi punjab started with enormous ambitions to win the trophy.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਅਮੀਰਾਤ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ.
their ambitions were supported by their new sponsors emirates airlines.

ਦੂਸਰੇ ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਜੈਰੋਮ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਯੂਸਫ਼ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਉਪਲਬਧ ਸਲੋਟਾਂ ਨਾਲ।
with two available slots to fill the punjab kings made bids on jerome taylor and yusuf abdulla at the second ipl auction.

ਟੀਮ ਨੇ ਹਿੱਟ ਲੈ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ।
the team took a hit as most of their australian cricketers were not available.

ਜੇਰੋਮ ਟੇਲਰ ਦੇ ਸੱਟ ਨਾਲ ਆਖਰੀ ਮਿੰਟ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ afterਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ.
the team lacked available pace bowlers after jerome taylor backed out at the last minute with an injury.

ਟੀਮ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਮੁੜ ਬਣ ਗਈ।
the team lost badly to delhi daredevils and kolkata knight riders, however got back to form by beating the royal challengers, rajasthan royals and mumbai indians.

ਫਿਰ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ 4 ਹਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੋਲਰ-ਕੋਸਟਰ ਰਾਈਡ ਵੇਖੀ.
then the team witnessed a roller-coaster ride in their next eight matches with 4 wins and 4 losses.

ਟੀਮ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਚਲ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the team's semi-final hopes were crushed after losing to the chennai super kings in their last match.

ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ 2010 ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ, ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਸ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਤੋਂ ਛੇ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਸਕੋਰ ਪੱਧਰ ਬਰਾਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਮੈਚ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੁਪਰ ਓਵਰ.
ipl season 2010 kings xi punjab lost six matches to kolkata knight riders, delhi daredevils, royal challengers bangalore, deccan chargers, rajasthan royals and mumbai indians but managed to win a match against chennai super kings when the scores were level and the match went to a super over.

ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਖਿਲਾਫ ਬਰੇਟ ਲੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਹੀਂ ਸੀ।
kings xi punjab were boosted by the return of brett lee against kolkata, but he was not at his best.

ਸ਼ਾਨ ਮਾਰਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ.
shaun marsh returned in the match against mumbai indians.

ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਟੀਮ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਈ.
in spite of his good performance, which included a half century, the team lost the match.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ 3 ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕੀਤਾ.
they ended ipl3 in last position.

ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ 2011 ਆਈਪੀਐਲ ਤੋਂ ਕੱulਿਆ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਮੋਦੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਠੇਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ipl season 2011 expulsion from the ipl and return following the controversy surrounding the bcci and lalit modi the indian premier league announced that it had terminated the franchise contracts of kings xi punjab and rajasthan royals.

ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਮ ਨੇ ਲੀਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੱਲ ਕੱ negotਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਈਪੀਐਲ ਨੂੰ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ 2012 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਭਰੇ ਬੋਲੀਕਾਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਈਪੀਐਲ 2011 ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਖਰੀਦੇ ਗਏ. ਮਾਈਕਲ ਬੇਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮ ਨੂੰ ਕੋਚ ਅਤੇ ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the teams announced that they would take whatever legal action possible to remain in the indian premier league initially the team tried to negotiate a solution with the league but when that couldn't be reached, they decided to file a case in mumbai high court accusing the ipl of getting rid of two teams so that when the bidding process starts for the 2012 ipl season the contract would be given to a more lucrative bidder kings xi punjab was reinstated with involvement from the high court and ipl 2011 looked promising when they bought a full strength team with michael bevan as coach and adam gilchrist appointed as captain.

ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਪਲੇਅ ਆਫ ਤੋਂ 2 ਅੰਕ ਜਾਂ 1 ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਖੁੰਝ ਗਿਆ।
kings xi punjab missed out on the play offs by 2 points or 1 victory .

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 5 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੇ.
this meant they finished 5th in the points table.

ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ 2012 ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਸੋਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕੁੱਲ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ।
ipl season 2012 kings xi punjab finished in sixth place overall, winning eight matches out of sixteen.

ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ 2013 ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਪਲੇਅ ਆਫਸ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਪਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਡੇਵਿਡ ਮਿਲਰ ਨੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਖਿਲਾਫ 51 ਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਇਕ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ 38 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 101 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 8 ਚੌਕੇ ਅਤੇ 7 ਛੱਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ .
ipl season 2013 kings xi punjab failed to qualify for the play-offs but batsmen david miller played one of the innings of the tournament in the 51st match against the royal challengers bangalore, as he smashed 101 off 38 deliveries and included 8 fours and 7 sixes.

ਅੱਠਵੇਂ ਓਵਰ ਵਿਚ -3१--3 ਦੇ ਸਕੋਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ 190 ਦੇ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਿੱਲਰ ਨੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਅਤੇ 2 ਓਵਰ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ.
coming in at 51-3 in the 8th over and chasing a target of 190, miller rectified the game and led punjab to a six wicket win with 2 overs remaining.

ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ 2014 ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਟੀ 20 ਆਈ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਜੋਰਜ ਬੇਲੀ 7 ਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
ipl season 2014 australia's t20i captain george bailey was leading the squad for the 7th season.

ਹੋਰ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਿੰਦਰ ਸਹਿਵਾਗ, ਗਲੇਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਜਾਨਸਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other buys featured the likes of virender sehwag, glenn maxwell and mitchell johnson.

ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ 5 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲਾਇਰ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਿੱਤਾ.
kings xi punjab got the tournament off to a flyer, winning all of their first 5 games.

ਸਟੈਂਡ ਆਉਟ ਖਿਡਾਰੀ ਗਲੇਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਆਪਣੀ ਅਸੰਪਰਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਿੱਟ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ 3 ਪਾਰੀਆਂ ਵਿਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰੇਟ ਨਾਲ 95, 89 ਅਤੇ 95 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
the stand out player was glenn maxwell with his unorthodox and powerful hitting, scoring 95, 89 and 95 in his first 3 innings with a strike rate of over 200.

ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਵਰਿੰਦਰ ਸਹਿਵਾਗ ਦੀ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 122 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੇਐਕਸਆਈਪੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
due to a brilliant 122 run knock from virender sehwag against chennai super kings in the semifinal, kxip make their way to the final.

ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਿਧੀਮਾਨ ਸਾਹਾ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ 115 ਦੇ ਕਾਰਨ 199 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਖਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਟਨ ਸੀ।
in the final, they faced kolkata knight riders where they batted first and set a good target of 199 owing to wriddhiman saha's brilliant 115 which incidentally was the first ton in an ipl final .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਨੀਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਦੇ 50 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 94 ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਟੀਮ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਚ ਰਨ ਰੇਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪਿਯੂਸ਼ ਚਾਵਲਾ ਦੇ 5 ਗੇਂਦਾਂ' ਤੇ 13 ਦੌੜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਕੇ ਕੇਆਰ ਮੈਚ ਦੇ ਆਖਰੀ ਓਵਰ 'ਚ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ।
however, due to manish pandey's 94 off 50 balls and his teammates consistently high run rate, including piyush chawla's 13 off 5 balls, kkr were able to win the final by 3 wickets in the final over of the match.

ਟੀ -20 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ 2014 ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਬਾਰਟ ਤੂਫਾਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟਸ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਕੇਪ ਕੋਬਰਾਸ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਾਰਦਰਨ ਨਾਈਟਸ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
t20 champions league champions league 2014 kings xi were placed in group b along with hobart hurricanes australia barbados tridents west indies cape cobras south africa and northern knights new zealand .

ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪੀਸੀਏ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਮੁਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਬਾਰਟ ਤੂਫਾਨ ਨੂੰ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਹੋਬਾਰਟ ਦੇ 17.4 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 144-6 ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ।
kings xi's first match was in their home stadium pca stadium, mohali where they beat hobart hurricanes by 5 wickets, overhauling hobart's 144-6 in 17.4 overs.

ਥੀਸੀਰਾ ਪਰੇਰਾ ਨੂੰ 2 - 17 ਅਤੇ 35 ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਗਲੇਨ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੇ 43 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ.
thisara perera was named man of the match with 2-17 and 35 , glenn maxwell top scored in the game with 43.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਸਰਾ ਮੈਚ ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਟ੍ਰੈਡੇਂਟ ਨੂੰ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
they also won the second match beating the barbados tridents by 4 wickets.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਨਾਈਟਸ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਮੈਚ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ.
they also won their third match of the competition against the northern knights and qualified for the semi finals.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸਮੂਹ ਮੈਚ ਕੇਪ ਕੋਬਰਾਸ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹਾਰ ਨਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
they continued to win their final group match against the cape cobras but were knocked out of the tournament at the semi-final stage with a disappointing defeat against their ipl rivals the chennai super kings, who went on to win the tournament.

ਸੀਜ਼ਨ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਨੇ ਹੁਣ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ, 2014 ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
seasons kings xi played in the now defunct champions league twenty20 once, in 2014 and finished as semi-finalists.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੁਐਡ ਖਿਡਾਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਪਸ ਦੇ ਬੋਲਡ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
current squad players with international caps are listed in bold.

ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੋਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
denotes a player who is currently unavailable for selection.

ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਕੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
denotes a player who is unavailable for rest of the season.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਸਟਾਫ ਦੇ ਮਾਲਕ - ਨੇਸ ਵਾਡੀਆ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, ਮੋਹਿਤ ਬਰਮਨ, ਕਰਨ ਪੌਲ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ - ਫਰੇਜ਼ਰ ਕੈਸਟੇਲੀਨੋ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ - ਮੇਜਰ ਵਰੁਣ ਪਰਮਾਰ ਮੈਂਟਰ - ਵਰਿੰਦਰ ਸਹਿਵਾਗ ਮੁੱਖ ਕੋਚ - ਮਾਈਕਲ ਹਸੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਮਿਸ਼ੇਲ ਜਾਨਸਨ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕੋਚ - ਆਰ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ. ਕੋਚ - ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਠਾਕੁਰ ਵੀਡੀਓ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ - ਅਸ਼ੀਸ਼ ਤੁਲੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਪੈਟਰਿਕ ਫਾਰਹਾਰਟ ਹੈਡ ਕੋਚ ਟੌਮ ਮੂਡੀ- ਮਾਈਕਲ ਬੇਵਾਨ - 2011 ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ - 2012 ਡੈਰੇਨ ਲੇਹਮਾਨ - 2013 ਸੰਜੇ ਬਾਂਗਰ - ਕਪਤਾਨ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ - 2008 ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਾਕਾਰ - 2009 ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ - 2010 ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ - 2011 2012 ਡੇਵਿਡ ਹਸੀ - 2012 - 2013 ਜਾਰਜ ਬੇਲੀ - 2014 - 2015 ਡੇਵਿਡ ਮਿਲਰ - 2016 ਮੁਰਲੀ ​​ਵਿਜੈ - 2016 - ਕੌਂਟੀ ... ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਜਕ ਅਤੇ ਸਹਿਭਾਗੀ,ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਪਾਂਸਰ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼ ਪ੍ਰੀਮਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਸਪਾਂਸਰ ਹਨ ਜੋ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
administration and coaching staff owners - ness wadia, preity zinta, mohit burman, karan paul chief executive officer - fraser castellino team manager - major varoon parmar mentor - virender sehwag head coach - michael hussey bowling coach mitchell johnson fielding coach - r sridhar strength & conditioning coach - nishant thakur video analyst - ashish tuli physiotherapist patrick farhart head coaches tom moody- michael bevan - 2011 adam gilchrist - 2012 darren lehmann - 2013 sanjay bangar - captains yuvraj singh - 2008 kumar sangakkara - 2009 mahela jayawardene - 2010 adam gilchrist - 2011 - 2012 david hussey - 2012 - 2013 george bailey - 2014 - 2015 david miller - 2016 murali vijay - 2016 - conti... sponsors and partners as of 2015, the official title sponsor of the kings xi are tata motors prima while they have on board as many as 25 sponsors, the highest for any team in the ipl.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਐਚਟੀਸੀ, ਰਾਇਲ ਸਟੈਗ, ਏਸੀਸੀ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਡੀਸੀਬੀ ਬੈਂਕ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ, ਬੀਆਈਜੀ ਐਫਐਮ 92.7, ਮਾਉਂਟੇਨ ਡਿw, ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ, ਬੁੱਕਮੀਸ਼ੋ, ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ ,ਨ, ਬਿੱਪਰ, ਮੁਸਕਰਾਹ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਡਜ਼ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਸਹਿਭਾਗੀਆਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
their principal sponsors are htc, royal stag, acc limited and dcb bank while britannia, big fm 92.7, mountain dew, kingfisher premium, bookmyshow, punjab kesari, the tribune, blippar, smile foundation and aids healthcare foundation function as their partners.

ਕ੍ਰਿਕਟਫੋ ਹਵਾਲੇ 'ਤੇ ਅੰਕੜੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਵਿੱਟਰ ਅਕਾਉਂਟ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਸਾਈਟ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਚੈਨਲ ਆਈਪੀਐਲ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਟੀਮ 2017 ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਅਕਸਰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਰ.ਆਰ. ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੈਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ, 2017 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੱਕ ਮੁਅੱਤਲ.
statistics full table on cricinfo references external links kings xi punjab official facebook page kings xi punjab official twitter account official king's xi punjab site kings xi punjab official youtube channel ipl kings xi punjab team 2017 the rajasthan royals often abbreviated as rr is a cricket team in the indian premier league from the city of jaipur, suspended till the 2017 season.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੱਠ ਆਈਪੀਐਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ, ਰਾਇਲਜ਼ ਮਨੋਜ ਬਡਾਲੇ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ।
founded in 2008 as one of the initial eight ipl franchises, the royals are owned by manoj badale.

ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਸਵਾਈ ਮਾਨਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਖੇਡੇ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਸਨ।
the team played its home matches at the sawai mansingh stadium in jaipur and also had secondary home grounds at the sardar patel stadium at ahmedabad and the brabourne stadium at mumbai.

ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਮਨੀਬਾਲ ਟੀਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the royals are often considered as the moneyball team of the ipl.

ਰਾਇਲਜ਼ ਅਸਪਸ਼ਟ ਦਿਲਚਸਪ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the royals are known to unearth obscure exciting talent.

ਟੀਮ ਨੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜਿੱਤਿਆ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.
the team won the inaugural edition of the ipl under the captaincy of shane warne, despite being written off as a title contender by the media and fans.

ਰਾਇਲਜ਼ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ 2013 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਦੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ।
the royals were also the runners-up of the 2013 champions league twenty20 under rahul dravid's captaincy.

14 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਟੀਮ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਘੁਟਾਲੇ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਹ ਸਾਲ 2016 ਅਤੇ 2017 ਦੋਵਾਂ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇ ਸਨ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ.
on 14 july 2015 the verdict reached by a panel appointed by india's supreme court suspended rajasthan royals plus fellow indian premier league side chennai super kings for two years over a corruption and match fixing scandal, meaning they could not participate in both the 2016 and 2017 ipl tournaments.

ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਟੀ -20 ਵਿਚ ਇਕ ਟੀਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਟਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ averageਸਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਕਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ.
shane watson is the only player to lead most runs, most wickets, highest score, highest batting average, most sixes, for a team in t20.

ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ.
also the only player to win man of the tournament in ipl twice.

ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਟਵੰਟੀ -20 ਮੁਕਾਬਲਾ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।
franchise history the board of control for cricket in india bcci announced in september 2007 the establishment of the indian premier league, a twenty20 competition to be started in 2008.

ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਅੱਠ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਅਧਾਰਤ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ.
in january 2008, the bcci unveiled the owners of eight city-based franchises.

ਇਹ ਟੀਮ 2008 ਵਿਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਅੱਠ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the team is one of the eight founding members of the ipl in 2008.

ਜੈਪੁਰ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ the 67 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਇਮਰਜਿੰਗ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਲੀਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ.
the jaipur franchise was sold to the emerging media for 67 million, making it the least expensive team in the league.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮਨੋਜ ਬਡੇਲ ਹੈ।
the franchise is currently owned and chaired by manoj badale.

ਦੂਜੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਆਨ ਟਾਕੈਲਸੇਵਿਕ, ਲਚਲਨ ਮੁਰਦੋਕ, ਆਦਿੱਤਿਆ ਐਸ ਚੈਲਾਰਾਮ, ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਚੇਲਾਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other investors include ryan tkalcevic, lachlan murdoch, aditya s chellaram, and suresh chellaram.

ਸਮੂਹ ਨੇ 67 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
the group acquired the franchise for 67million.

ਇਤਫਾਕਨ, ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਲੀਗ ਵਿਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਫੈਨਸੀ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਸੀ.
incidentally, this was the least expensive franchise in the indian premier league and probably the least fancied team in the league at the beginning of the tournament.

ਇਸ ਨੇ 2009 ਵਿਚ 7.5 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਟੈਕਸ ਲਾਭ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it made a pre-tax profit of 7.5 million in 2009.

ਆਈਪੀਐਲ ਤੋਂ ਕੱulੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ 2010, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ expਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
expulsion from the ipl & return in 2010, the bcci decided to expel kings xi punjab and rajasthan royals from the ipl.

ਕੱulੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕਪਤਾਨ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਗਲਤ ਖੇਡ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਘਟੀਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
the expulsion baffled captain shane warne who stated that he suspected that there might be some foul play and that the bcci might possess some ulterior motives.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਗਏ ਸਨ ਮੁੰਬਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਨੂੰ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the rajasthan royals however filed an appeal against the decision and the two parties went to the mumbai high court to decide the mumbai high-court adjourned that case until 29 october 2010.

ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਕੇਸ ਨੂੰ ਫਿਰ 15 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ 1 ਤੋਂ 14 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਜਾਵੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਸਾਲਸ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਾਲਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਇਲਜ਼ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਆਈਪੀਐਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਜੋ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
both parties then agreed to adjourn the case again to 15 november because they didn't want it to coincide with diwali celebrations from 1 to 14 november later it was announced by the royals that they told the bombay high court that they would be negotiating with an arbitrator to see if they could reconcile with the ipl the arbitrator announced that while the investigation was ongoing the royals would remain apart of the ipl for six-weeks and the bcci would not be allowed to change rules which might go against the royals.

ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
the six-week period included the player auction in which rajasthan royals participated.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੀ ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ।
after this the bombay high court rejected the appeals of the bcci against keeping the rajasthan royals in the ipl for six-weeks while the case was sorted out.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਜਾਂ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
it was estimated because of the losses in court cases and damaging reputation the bcci decided not to pursue any further legal action against royals' or kings xi punjab and announced they decided to keep them in the ipl.

ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਬੰਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਲੋhaਾ ਪੈਨਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ.
current ban in 2015 the team was banned for two years following the lodha panel inquiry.

ਟੀਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 2008 ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟੀਮ ਮੰਨਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮਿਲੀ.
team history 2008 ipl season prior to the start of the inaugural ipl season, many considered the royals as possibly the weakest team in the ipl, giving them little chance of competing well in the tournament.

ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਾਏ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ.
evidence of the latter opinion seemed to be confirmed when the team lost its first match against the delhi daredevils in a 9 wicket loss.

ਡਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਟੀਮ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੌਣ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਟੀਮ ਲਈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ?
the fears were confirmed that the team was likely to struggle, but who would have ever though that this was the beginning of a new dawn for the team?

ਪਰ ਇਹ ਟੀਮ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਰਵੱਈਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖੇਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ.
but this team believed in writing their own script and there was something about their style of cricket, perhaps the simple attitude with which they approached the game.

ਇਹ ਸਾਦਗੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਾਰਨ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਹਾਰਨ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਹਾ.
this simplicity was bought about largely by warne's captaincy, as he never had the fear to lose and was always calm in dealing with his players and pressure situations.

ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਸਵਾਈ ਮਾਨਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ 49 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਬਾਦ 76 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਫਲ ਦੌੜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਹੋਇਆ।
in their first home game ever at sawai mansingh stadium in jaipur, they played against the kings xi punjab and won by 6 wickets as shane watson was declared the man of the match for his unbeaten 76 off 49 balls in what was a successful run chase.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇਕ ਮਨਪਸੰਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ 3 ਵਿਕਟ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
that was followed by a crucial 3 wicket win against one of the favorites to win the competition, deccan chargers in hyderabad.

ਇਹ ਜਿੱਤ ਟੀਮ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਨੋਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੂਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੌਟ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਸਫਲ ਰਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ 2 ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ। 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 20 ਅਤੇ ਇਕ 28 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 61.
the victory proved to be a huge morale booster for the side since this was their first away win and second successful run chase on the trot, as yusuf pathan made a name for himself with his first man of the match award for his bowling figures of 2 20 in 4 overs and a 28-ball 61.

ਵਾਟਸਨ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਗਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਆਲਰਾ roundਂਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੌੜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
watson almost replicated yusuf's all-round performance in the following match against the royal challengers bangalore in bangalore as another run chase was completed.

7 ਵਿਕਟਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿਚ € ਨੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 2 20 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 41 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਬਾਦ 61 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
in the 7 wicket victory, € picked 2 20 in 4 overs and smashed 61 not out off 41 balls.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਖੇਡ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੇਡ ਸੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਗੋਆ ਦੇ ਘੱਟ ਓਪਨਰ ਵਜੋਂ 45 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸਵਪਨਿਲ ਅਸਨੋਡਕਰ ਨੇ ਸਿਰਫ 34 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 60 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਪਾਰੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
their next game was another crucial one, against the kolkata knight riders at home and rajasthan won convincingly by 45 runs as the diminutive opener from goa, swapnil asnodkar received his first man of the match award for a fine knock of 60 off just 34 balls.

ਉਹ ਜੈਪੁਰ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਗੇਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਹਾਟ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 14 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਮੈਚ ਦੇ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
they also managed to defeat the chennai super kings in jaipur, as pakistan's sohail tanvir continued to show his red hot bowling form in the game, picking 6 wickets for 14 runs in 4 overs, winning the man of the match award for the same.

ਪਰ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਹਿਚਕੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ।
but a minor hiccup followed, as they were thrashed by 7 wickets by the unpredictable mumbai indians in navi mumbai.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਖੇਡ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਿੱਤਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
however the royals won their next game by defeating the kings xi punjab and continued to win the next five games in a row.

ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੌਦਾਂ ਮੁੱ preਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 5-ਗੇਮ ਅਤੇ 6 ਗੇਮਜ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਇਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਅੰਕ ਟੇਬਲ ਦੇ ਸਿਖਰ' ਤੇ ਇਕ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the royals built up an impressive record after their fourteen preliminary round matches this included a consecutive 5-game and 6-game winning streak with an undefeated record on their home ground and a spot at the top of the points table.

ਉਹ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ 'ਤੇ 65 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ' ਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਸੀ।
they were also the first team to book a place in the semifinals with their 65 run win over the royal challengers bangalore.

ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ 38 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੂਸਰਾ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਕਟ 'ਤੇ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
deccan chargers were denied their first victory against the rajasthan royals, once again due to the burly yusuf pathan, who won his second man of the match award for his 37-ball 68 as rajasthan prevailed by 8 wickets at home.

ਟਰਾਟ 'ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਨੂੰ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਟੋ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਰੋਧੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰਵਪੱਖੀ ਜਾਦੂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 2 21 ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 40 ਗੇਂਦਾਂ' ਤੇ hitੇਰ ਕੀਤਾ. 74 ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ.
there were two more home games on the trot, as the delhi daredevils were beaten this time by 3 wickets with watto again performing his all-round magic to bewilder the opposition, as he ended with 2 21 in 4 overs and hit a 40-ball 74 to guide the chase adequately enough in the end.

ਉਥੇ ਹੀ, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੂੰ 65 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਗ੍ਰੀਮ ਸਮਿੱਥ ਨੇ 49 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਅਜੇਤੂ 75 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
whereas, the royal challengers bangalore were thrashed by 65 runs, as south africa's captain graeme smith won the man of the match award for his unbeaten 49-ball 75.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਸੀ ਜੋ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
their next challenge was to conquer the nerves which can be developed when playing at the eden gardens in kolkata.

ਪਰ ਘਰੇਲੂ ਟੀਮ ਨੂੰ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਨੇ ਸਹੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ 18 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 48 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਅਤੇ 2 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 1 14 ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
but the home team was given a proper thumping by yusuf pathan who hammered an unbeaten 48 off just 18 balls, and backed it with bowling figures of 1 14 in 2 overs as rajasthan royals won by 6 wickets.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਐਮਏ ਚਿਦੰਬਰਮ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 10 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ.
they were however, given a tough fight by the chennai super kings at the ma chidambaram stadium in their 10-run victory.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਰਨ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾ robਂਡ ਰੋਬਿਨ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ, ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ, ਉਸਦੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 4 14 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ.
followed by which, their last home game of the season was against the mumbai indians and warne's boys ensured that they remained at the top of the points table in the conclusion of the round robin stage, with a 5-wicket win as tanvir once again was devastating, picking 4 14 in his 4 overs.

ਉਹ ਆਖਰੀ ਰਾ robਂਡ ਰਾਬਿਨ ਗੇਮ ਵਿਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਪਰਪਲ ਕੈਪ ਜਿੱਤਿਆ.
they did lose to the kings xi punjab in the final round robin game, but easily made it to the semifinals and sohail tanvir won the first ever purple cap in ipl history, for taking the most number of wickets in the tournament.

ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਅਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
shane warne's captaincy and simultaneous coaching was praised and well received by everyone, including opposition teams.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਇਲਜ਼ ਟੀਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
in addition, many players of the royals team had consistently played well.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਖਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
their semifinal was against the delhi daredevils in mumbai, which was expected to be a tough contest for them.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟੀਮ 105 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ wereੇਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਟੋ ਨੇ ਆਪਣੀ 29 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 3 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 52 ਅਤੇ 3 10 ਦੌੜਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਕਤਰਫਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਜਾਮਨੀ ਪੈਂਚ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਐਮਐਸ ਧੋਨੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ। ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼.
yet, delhi were walloped by 105 runs as watto made this a one-sided contest following his 29-ball 52 and 3 10 in 3 overs, hence continuing his purple patch in the competition and assuring a place for rajasthan in the final against ms dhoni's chennai super kings in the same city.

ਫਾਈਨਲ ਇਕ ਚੜਾਈ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸੀ.
the final was a cliffhanger, which was ideal to end the first ever ipl tournament.

ਚੇਨਈ ਇੰਨ-ਫਾਰਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਿਆ।
chennai could play their best possible to attempt stopping an in-form rajasthan royals.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ 20 ਓਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਲ 150 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਤਕ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੈਚ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ.
although their team total after 20 overs was around 150, they took the match till the final ball until appropriately.

ਸਕੋਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਕ ਗੇਂਦ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੀਰੋ ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਤੂ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਗਿਆ.
with the scores level with one ball remaining, it was their bowling hero sohail tanvir who hit the winning runs to ensure that rajasthan were crowned the champions of the first season of the ipl, making history in the process.

ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਵੀ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 22 22 ਅਤੇ 56 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੁਣ ਤਕ ਇਕ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਇਰਫਾਨ ਪਠਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੇਡ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿਚ ਭਾਰਤ.
yusuf pathan was declared the man of the match in the final as well, for his figures of 3 22 in 4 overs and 56 runs and thus became a household name ever since, beating the popularity of his younger brother irfan pathan and going on to represent india in the shorter formats of the game.

ਆਲਰਾ roundਂਡਰ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੇ 472 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 17 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ।
the all-rounder shane watson won the man of the tournament award for scoring as many as 472 runs and picking 17 wickets.

ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਟੀਮ ਵਿਚ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਟੀ -20 ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
this was able to make him cement his spot in all formats of the game in the australian team, and has now become one of the most valuable t20 players in world cricket.

ਇਹ ਇਕ ਅੰਡਰਡੌਗ ਟੀਮ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਜਰਬੇਕਾਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਰਨ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ.
it was an incredible victory for an underdog team which had inexperienced, young indian cricketers mostly who could mainly speak in their mother tongues, which warne could not understand.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਵੰਬਰ 2008 ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
rajasthan royals qualified for the champions league t20 that year, but the event was cancelled on the account of the terrorist attacks in mumbai in november 2008.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਪਹਿਲੇ ਆਈਪੀਐਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਜੇਤੂ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1 ਜੂਨ 2008 ਨੂੰ ਖੇਡੇ ਗਏ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ.
the rajasthan royals became the winner of the first ipl tournament, when they defeated the chennai super kings by 3 wickets in the final played on 1 june 2008.

ਸਕੋਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇਕ ਗੇਂਦ ਬਾਕੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਚ ਨੂੰ ਬਾ bowlਲ ਆ outਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ.
with the scores level with one ball remaining, sohail tanvir scored the winning run and therefore prevented the match from being decided on a bowl out.

ਟੀਮ ਦੇ ਹਰੇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨੂੰ ਮੈਡਲ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਡੀਐਲਐਫ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਨਾਲ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਲਈ ਚੈੱਕ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
each player and representative on the team was awarded a medal and the team was presented with the dlf indian premier league trophy along with a cheque for us 1.2 million prize money.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਐਵਾਰਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਪਰਪਲ ਕੈਪ ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਾਰੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਸੀਰੀਜ਼ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।
many of the royals' players also took home individual awards for their performance during the tournament yusuf pathan claimed the man of the match award for the final match, sohail tanvir finished the tournament in possession of the purple cap the ipl's leading wicket taker and australian all-rounder shane watson was declared the man of the series.

2009 ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਮੌਸਮ ਰਾਇਲਜ਼ ਬਚਾਅ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈ ਗਈ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਦੇ ਅਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
2009 ipl season the royals came into the tournament in south africa as the defending champions, but not one of the favourites since sohail tanvir was ineligible to play for the team due to the ban imposed by the bcci on pakistani players playing in the competition.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ, ਸੀਰੀਜ਼ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੇ ਯੂਏਈ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲੜੀ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
as well as the fact that shane watson, theiaround was unavailable for the whole season as australia featured in an odi series against pakistan in the uae.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਟੀਮ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗ੍ਰੀਮ ਸਮਿਥ, ਅਗਨੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸ਼ਾਨ ਟੈਟ ਅਤੇ ਬੁ agingਾਪੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਵਰਗੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
without these two, the team looked slightly weaker than the previous season and players such as the countryman graeme smith, fiery pacer shaun tait and the aging shane warne had to be relied on.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ 2009 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
rajasthan began their 2009 campaign against the royal challengers bangalore solemnly.

ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੁਲ 58 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆ .ਟ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਪ ਟਾ newਨ ਵਿਚ ਨਿlandsਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ 75 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ.
they were bowled out for the lowest ever total in the history of the ipl, a paltry 58 as they were thrashed by 75 runs in newlands, cape town by the kevin pietersen-led side.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਡਰਬਨ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਮੈਚ ਮੀਂਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਉਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ ਦੇ ਤਲ' ਤੇ ਗਿਆ.
they made a short trip to durban to play the mumbai indians but that match was washed out due to rain, which made rajasthan go at the bottom of the points table at that stage.

ਪਰ ਕੇਪ ਟਾ toਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸੁਪਰ ਓਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਿਰਫ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਦੇ ਅਜੰਥਾ ਮੈਂਡਿਸ ਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜੀਂਦੀ 17 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਸਿਰਫ 4 ਗੇਂਦਾਂ.
but on their return to cape town, they faced the kolkata knight riders in a match which went to the super over, and rajasthan were only able to win due to yusuf pathan's onslaught off the bowling of ajantha mendis, knocking off the required 17 runs in just 4 balls.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸੇ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 27 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ.
at the same ground although, they were defeated by the kings xi punjab by 27 runs.

ਯੂਸਫ ਨੇ ਫਿਰ ਇਕ ਪਾਰੀ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀ ਖੇਡੀ, ਨਾਬਾਦ 30 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 62 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
yusuf again played a blinder of an innings, an unbeaten 30-ball 62 to help rajasthan royals beat delhi daredevils yet again, by 5 wickets.

ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਪ੍ਰੀਟੋਰੀਆ ਵਿਚ ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਚੇਨਈ 38 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਈ.
but the team that they met in the final last season, chennai super kings was too good for them in their first clash of the season in pretoria where chennai won by 38 runs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਸਫ ਉਸ ਦੇ ਸਰਵਉੱਤਮ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੂੰ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1 19 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸਨ ਅਤੇ 17 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 24 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ.
however, yusuf was at his all-round best as the royals beat the deccan chargers by 3 wickets as he bowled well in his 4 overs, with figures of 1 19 and contributing 24 runs off 17 balls.

ਉਹ ਡਰਬਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 78 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਥੌੜਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੇਮ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਆਪਣੀ 44 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 77 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਡੈਸੀਬਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਣਾਇਆ.
they also were able to hammer kings xi punjab by 78 runs in their return match in durban as graeme smith made the decibel levels on the ground increase with his 44-ball 77.

ਉਥੇ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਦਲਾ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਟੀਮ ਅਣਪਛਾਤੇ ਭਾਰਤੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਅਮਿਤ ਸਿੰਘ ਦੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 4 19 ਦੇ ਸਕੋਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
whereas, they took their revenge against the royal challengers bangalore, prevailing by 7 wickets as the team rode on the unknown indian pacer, amit singh's spell of 4 19 in 4 overs.

ਫਿਰ ਤਬਾਹੀ ਮਚ ਗਈ।
then disaster struck.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ 53 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ।
they lost yet another contest to the chennai super kings, by 7 wickets and deccan chargers posted their first win against the rajasthan royals in the ipl, by a massive margin of 53 runs.

ਰਾਇਲਜ਼ ਵਾਰਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 2 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਆ shutਟ ਕਰਨ' ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਨੂੰ 14 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰ ਨੂੰ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। .
the royals managed to shut out the mumbai indians by a mere 2 runs due to warne's brilliance but were knocked out of the tournament with back-to-back defeats to the delhi daredevils by 14 runs and the bottom-ranked kolkata knight riders by 3 wickets.

ਸੱਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
seven players were dropped from the team and they were sent back to home.

ਇਹ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ- ਮੁਹੰਮਦ ਕੈਫ, ਦਿਨੇਸ਼ ਸਾਲੁੰਖੇ, ਪਾਰਸ ਡੋਗਰਾ, ਅਨੂਪ ਰੇਵੰਦਕਰ, ਸ਼੍ਰੀਦੀਪ ਮੰਗਗੇਲਾ, ਅਸ਼ਰਫ ਮੱਕਦਾ ਅਤੇ ਅਜ਼ਹਰ ਮਲਿਕ।
these players were - mohammed kaif, dinesh salunkhe, paras dogra, anup revandkar, srideep mangela, ashraf makda and azhar malik.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ 8 ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ 6 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਉਸਨੇ 14 ਵਿਚ 6 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ.
rajasthan royals ended 6th out of the 8 teams in the competition, winning 6 matches out of the 14 they played.

ਰਾਇਲਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦੋ ਮੈਚ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
the royals failed to make it to the semifinals after losing their last two matches against delhi daredevils and kolkata knight riders.

ਵਾਰਨ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਅੰਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ 2008 ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤੇ ਸਨ.
it was a disappointing finish for warne's boys, who had won many hearts with their 2008 performance.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ 14 ਮਈ 2009 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਲਈ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀ -20 ਵਿਚ ਮਿਡਲਸੇਕਸ ਕਰੂਸੇਡਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰੇਗੀ।
british asian cup on 14 may 2009 it was announced that rajasthan royals would meet middlesex crusaders in a one-off twenty20 for the british asian cup.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀ -20 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਵਿਚਾਲੇ ਸਾਲਾਨਾ ਚੈਰਿਟੀ ਲੜੀ ਖੇਡੀ ਜਾਣੀ ਸੀ.
it was the first time that an annual charity series to be played between the twenty20 champions of the two countries.

ਮੈਚ 6 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the match took place on 6 july 2009.

ਸਕੁਐਡਜ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ 3 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਕੈਫ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਹੇਲ ਤਨਵੀਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵੀ ਵੇਖੀ ਗਈ।
the squads were announced on 3 july 2009 with rajasthan royals included mohammad kaif and also saw a comeback of sohail tanvir.

ਮੈਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 162 5 ਬਣਾ ਕੇ 46 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ 46 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਮਿਡਲਸੇਕਸ ਨੂੰ 116 7 ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
the match was won by rajasthan royals by 46 runs after scoring 162 5 in 20 overs and successfully defending it by 46 runs middlesex 116 7 .

ਐਮ ਓ ਐਮ ਦਿਮਿਤਰੀ ਮਸਕਰੇਨਹਾਸ ਸੀ.
the mom was dimitri mascarenhas.

2010 ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਮੌਸਮ ਰਾਯਲਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ averageਸਤਨ ਆ afterਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ।
2010 ipl season the royals were back in india after their average outing in south africa.

ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ suitedੁਕਵਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ.
this time they seemed to be a better outfit as they were to play in conditions which should have suited them the most.

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਝੱਲਣੀ ਪਈ, ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ 4 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹਾਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਮਿਲੀ।
but they had to suffer an unfortunate start to the competition, with a narrow 4 run defeat to the mumbai indians at the brabourne stadium in mumbai.

ਇਸ ਮੈਚ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸੈਂਕੜਾ ਜੜਿਆ, ਸਿਰਫ 37 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ!
the highlight of this match though, was yusuf pathan hitting the fastest ever hundred in ipl history, off only 37 balls!

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਏ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ.
even some of the mumbai fans were disappointed not to see rajasthan win, by the end of it all.

ਉਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਤੋਂ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।
they went on to lose to the delhi daredevils by 6 wickets on one of their new € grounds, ahmedabad.

ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਦੁਆਰਾ ਫਿਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 10 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
and were again bruised badly by the royal challengers bangalore, who won by 10 wickets.

ਟੀਮ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਅਸੰਗਤ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਮੈਚ ਲਗਾਤਾਰ ਜਿੱਤੇ.
the team remained inconsistent throughout the whole season, winning their next four matches consecutively.

ਆਈਸੀਐਲ ਦੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਤੁਰਕ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਝੁੰਝੁਨਵਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ 36 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 45 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ 34 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ.
one of the young turks of the erstwhile icl, abhishek jhunjhunwala impressed against the franchise representing his home state, kolkata knight riders as his 36-ball 45 helped the royals win by 34 runs.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਐਡਮ ਵੋਗੇਸ ਨੇ 24 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 45 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮੁਹਾਲੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 31 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
followed by which the western australian batsman adam voges hit 45 runs off 24 balls to help rajasthan beat punjab in mohali by 31 runs.

ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਟੀਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਡੈਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ haveਾਲ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ ਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਫਾਰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 17 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਨਮਨ ਓਝਾ ਦੀ 49 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 80 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ .
the team seemed to have adapted to the ahmedabad conditions better with wins against deccan chargers by 8 wickets as yusuf pathan continued his good form against the team, while they beat chennai super kings by 17 runs courtesy wicket-keeper batsman naman ojha's 49-ball 80.

ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਰਲੀ ​​ਵਿਜੇ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 67 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ.
but they lost against chennai in their return clash as murali vijay's hundred took the game away from them as well as were crushed in delhi by 67 runs.

ਪਰ ਉਹ ਡੈਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਚ 2 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਜੇਤੂ ਦੌੜ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆ englishਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਮਾਈਕਲ ਲੰਬਰ ਨੇ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਚ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ 43 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 83 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ.
but they managed to escape a deccan chargers attack, with a narrow 2 run victory in nagpur and continued their unbeaten run in jaipur though, as the out of sorts kings xi punjab were duly beaten by 9 wickets with english opener michael lumb winning the man of the match award for his 43-ball 83.

ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਰਾ robਂਡ ਰੋਬਿਨ ਗੇਮ ਵਿਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
once again, rajasthan royals ended the tournament miserably with losses to mumbai indians and the royal challengers bangalore at home, and the kolkata knight riders in the last round robin game in kolkata.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਪਲੇਆਫ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ 8 ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ 7 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, 14 ਵਿਚੋਂ 6 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ.
consequently, they failed to make it to the playoffs for the second consecutive season as they finished 7th out of the 8 teams in the competition, winning 6 games out of 14 played.

2011 ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਮੌਸਮ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਣ-ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਮਾਲਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਲੀਗ ਤੋਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱ e ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2011 ipl season the rajasthan royals, and the kings xi punjab were temporarily ejected from the league due to issues with their unreported ownership changes.

ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the teams were reinstated with involvement from the high court.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਟੁੱਟ ਗਏ ਜਦੋਂ ਬੀ ਸੀ ਸੀ ਆਈ ਨੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੀਤੀ.
their owners were broken into several legal entities when the bcci required the incorporation of the companies.

ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮਾਲਕੀਅਤ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਚੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱ eਣ ਦਾ ​​ਜੋਖਮ ਸੀ.
kochi was also at risk of ejection for the same reasons before bcci cleared their new ownership pattern for the tournament.

ਟੀਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਦੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਰਨ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅਜੇ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
the team management decided to retain the australian duo of shane warne and shane watson for the following three seasons of the ipl, although warne's future continued to be uncertain.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਦਾਨ' ਤੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਟੀਮ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਰੋਤ ਸੀ.
yet, he decided to make this his final season for the rajasthan royals on the insistence of the team owners who felt that he was the ultimate source of inspiration for the team on and off the field.

ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਚ, ਟੀਮ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2010 ਵਿਚ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੈਂਕ ਗਰੰਟੀ ਦੀ ਕੁਝ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ.
in the auction, the team's funds were reduced since they were penalised by the bcci in 2010 and as a result, had to pay a certain amount of bank guarantee as fixed by the high court.

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਟੀ -20 ਖਿਡਾਰੀ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਕਮ ਸੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
but they possessed an adequate amount of money to buy some of the world's finest t20 players, which they did not exactly.

ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸ਼ਾਨ ਟੈਟ ਨੂੰ 300,000 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਆਲਰਾ roundਂਡਰ ਜੋਹਾਨ ਬੋਥਾ ਨੂੰ 950,000 ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਖਰੀਦਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ।
they managed to buy back australian fast bowler shaun tait for usd 300,000 as well as south african bowling all-rounder johan botha for usd 950,000.

ਦੂਸਰੇ ਸਟਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਣਿਆ ਸੀ ਉਹ ਨਿ millionਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਰਾਸ ਟੇਲਰ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ।
the other star players which they picked were new zealand batsman ross taylor for usd 1 million as well as rahul dravid for half that price.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਰਲਡ ਟੀ -20 2010 ਦੇ ਜੇਤੂ ਕਪਤਾਨ ਪਾਲ ਕੋਲਿੰਗਵੁਡ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਰਫ 250,000 ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
england's world t20 2010 winning skipper paul collingwood was also purchased for a mere usd 250,000.

ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰੇਲੂ ਸਰਕਟਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।
the other players were mostly from the domestic circuits, but were confident individuals following rajasthan winning the ranji trophy that year.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਈਪੀਐਲ 2011 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਾਕਾਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੂੰ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸਿਧਾਰਥ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 15 ਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿਚ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਰਜਰਸ.
rajasthan royals began the ipl 2011 in grand fashion, beating the kumar sangakkara-led deccan chargers by 8 wickets, with the young indian pacer siddharth trivedi adjudged the man of the match for his spell of 3 15 and the royals continued their fine record against the chargers.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਉਣ 'ਚ ਚੰਗੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਮਰ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 2 17 ਹਨ।
while shane warne defied age with a fine piece of bowling to assist rajasthan in defeating a weakened delhi daredevils side by 6 wickets, with figures of 2 17.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਖ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੋ-ਪਿਛਾਂਹ-ਤੋਂ-ਪਿਛਲੀ ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
however, their confidence was dented with two back-to-back defeats to the new look kolkata knight riders in a span of three days.

ਜੈਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ, ਉਹ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ, ਗੌਤਮ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਜੈਕ ਕੈਲਿਸ ਵਿਚਾਲੇ 100 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ, ਜਦਕਿ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਬਾਲਾਜੀ ਨੇ ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਈਨਫੀਲਡ ਪਿੱਚ 'ਤੇ 4 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 3 15 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 8 ਵਿਕਟ ਦੀ ਜਿੱਤ.
in the clash at jaipur, they lost by 9 wickets courtesy a 100-run partnership between gautam gambhir and jacques kallis, whereas in kolkata, lakshmipathy balaji picked 3 15 in 4 overs on a minefield pitch in eden gardens to help his team pull of an 8 wicket victory.

ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੈਚ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਧੋਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਚਾਰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
the match against the royal challengers bangalore in bangalore was washed out due to rain, which made rajasthan's task of making it into the last four much tougher.

ਸ਼ਾਨ ਮਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 42 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 71 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰੋਇਲਜ਼ ਦੀ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ 48 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।
shaun marsh was in great nick and his 42-ball 71 resulted in the royals losing to kings xi punjab in mohali by 48 runs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ.
however, they pulled together a string of a hat-trick of home wins, as rajasthan chased successfully in all the three matches.

ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਸ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
the first was against the kochi tuskers kerala, winning by 8 wickets.

ਨੰਬਰ -1 ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 100 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
followed by mumbai indians, the no.1 team then on the points table as they chased down a total of 100 with 7 wickets to spare.

ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਰੋਸ 35 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 47 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਨਾਬਾਦ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਿਆ।
and then the pune warriors india were undone by ross 35-ball 47 not out, as rajasthan won by 6 wickets.

ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਇਹ ਅਸੰਗਤਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਲੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ.
but again it was inconsistency which let the royals down badly.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਖੇਡਿਆ।
they were given a proper thumping by the eventual champions chennai super kings in both the matches they played against each other, within a span of five days.

ਇਨ-ਫਾਰਮ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਜਦਕਿ ਉਹ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਸ ਕੇਰਲ ਨੂੰ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ 97 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆ .ਟ ਹੋਇਆ।
the in-form royal challengers bangalore thrashed them by 9 wickets courtesy chris gayle while they were bowled out for 97 in their 8-wicket defeat to the kochi tuskers kerala.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾ robਂਡ ਰੋਬਿਨ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ ਨੂੰ fੁਕਵੀਂ ਵਿਦਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 10 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਦੁਬਾਰਾ ਖੇਡੇ ਗਏ ਆਪਣੇ 14 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ 6 ਜਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਰਿਹਾ.
although this time they ended their round robin matches well with a win against the mumbai indians in mumbai and in the process giving shane warne a fitting farewell, rajasthan were dismissed from the competition since they ended at the 6th position out of the 10 teams in the tournament, having again won 6 out of their 14 matches played, with one being a no result.

2012 ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 5 ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ.
2012 ipl season rajasthan royals finished in seventh place among the point table in season 5 of ipl winning only seven matches out of sixteen.

2013 ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪਲੇਆਫ ਪੜਾਅ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
2013 ipl season rajasthan royals qualified for the playoff stage by finishing third in the group stage, thus grabbing a spot in champions league 2013.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਵਿਚ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਦੂਜੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ।
they won against sunrisers hyderabad in the eliminator but lost to mumbai indians in the second qualifier, which led to their exit from the tournament.

ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।
shane watson was declared the man of the tournament.

2013 ਸਪਾਟ ਫਿਕਸਿੰਗ ਕੇਸ 16 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀਸੰਤ, ਅੰਕਿਤ ਚਵਾਨ ਅਤੇ ਅਜੀਤ ਚੰਦੀਲਾ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਪਾਟ ਫਿਕਸਿੰਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
2013 spot-fixing case on 16 may 2013, three rajasthan royals players sreesanth, ankeet chavan and ajit chandila were arrested from mumbai by delhi police along with eleven bookies on charges of spot-fixing in the tournament.

ਫਿਕਸਿੰਗ 5 ਮਈ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼, 9 ਮਈ ਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ 15 ਮਈ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
the fixing happened in the matches against pune warriors on 5 may, kings xi punjab on 9 may and mumbai indians on 15 may.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
later bcci suspended the three players.

2014 ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਪੰਜ ਖਿਡਾਰੀ- ਸੰਜੂ ਸੈਮਸਨ, ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ, ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ, ਜੇਮਜ਼ ਫਾਕਨਰ ਅਤੇ ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।
2014 ipl season rajasthan royals retained five players - sanju samson, ajinkya rahane, shane watson, james faulkner and stuart binny - for the seventh season of the ipl.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ ਆਖਰੀ 17 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 382.35 ਦੀ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰੇਟ' ਤੇ 65 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਆਰਸੀਬੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
rajasthan royals scored 65 runs off the last 17 balls at a strike rate of 382.35 to win the match against rcb.

ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ 7 ਸੀਜ਼ਨ 'ਚ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਇਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ.
shane watson will lead the side in ipl season 7 and rahul dravid will play the role of a mentor.

ਟੀਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਟੀਮ ਦਾ ਗਾਣਾ ਟੀਮ ਦਾ ਗੀਤ ‘ਹੱਲਾ ਬੋਲ’ ਹੈ।
team identity team anthem the team anthem is 'halla bol'.

ਪਹਿਲੇ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਇਲਾ ਅਰੁਣ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।
in the first ipl season the song was sung by ila arun.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਡੀਆ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ.
while in second season, it was sung by huudiya.

ਮਾਸਕੋਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਮੂਚੂ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਹੈ.
mascot the team's mascot is a lion named moochu singh.

ਖਿਡਾਰੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਸ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਅਪਾਹਜ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
players traditionally, the rajasthan royals usually purchase cricketers who are not very famous, unknown or uncapped i.e.

ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਭਾਅ 'ਤੇ.
not played for their nation, at cut-throat prices.

ਰਾਇਲਜ਼ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 3 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਈ ਮੈਗਾ-ਆਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ.
the royals are famous for their frugal spending in the ipl auctions, even during the mega-auctions held once in 3 years.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਖਰੀਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਤੰਬੇ ਅਤੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਸਾਲੁੰਚੇ ਵਰਗੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇ ਹਨ.
they have even bought players who have never played first-class cricket such as pravin tambe and dinesh salunkhe.

ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕੋ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the players bought by the team are backed by the team management to the core with most of them getting a chance to play in at least a single match in an ipl season.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਵੀ ਅਪਵਾਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ, ਗ੍ਰੀਮ ਸਮਿਥ, ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸ਼ਾਂਤਕੁਮਰਨ ਸ਼੍ਰੀਸੰਥ, ਮੁਨਾਫ ਪਟੇਲ, ਮੁਹੰਮਦ ਕੈਫ, ਸ਼ਾਨ ਟਾਈਟ, ਰਾਸ ਟੇਲਰ, ਜਸਟਿਨ ਲੈਂਗਰ, ਡੈਮਿਅਨ ਮਾਰਟਿਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਡ ਹੌਗ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਣਨ ਲਈ.
however, there have been exceptions to the rule too, with the team also having purchased leading cricketers at various times in their history like shane warne, graeme smith, rahul dravid, shanthakumaran sreesanth, munaf patel, mohammad kaif, shaun tait, ross taylor, justin langer, damien martyn and brad hogg to name a few.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਜੋ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਖੇਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਅਣਜਾਣ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਇਲਜ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਾਰਨ.
many of the cricketers who have played for the royals, having been bought by them as relatively unknown players, have ended up as leading international cricketers partly due to their strong performances in the ipl and backing from the royals management.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ, ਅਜਿਹੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰਵਿੰਦਰ ਜਡੇਜਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਡਰ -19 ਖਿਡਾਰੀ ਕੋਟੇ ਦੇ ਤਹਿਤ 2008 ਵਿਚ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੀਮਤ ਓਵਰਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਸਫ ਪਠਾਨ, ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਭਾਰਤੀ ਆਲਰਾ roundਂਡਰ ਇਰਫਾਨ ਪਠਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ.
in the initial seasons, such players included ravindra jadeja, who was acquired by the franchise in 2008 under the under-19 player quota and is today a leading member of the indian limited-overs cricket teams, and yusuf pathan, the elder brother of the indian all-rounder irfan pathan and a relative unknown in cricketing circles unlike his more-celebrated younger brother.

ਯੂ ਪੀ ਯੂ ਪੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ 2011 ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ।
yusuf's brilliant performances in the initial seasons of the ipl earned him a place in the indian cricket team, and was a member of the indian squad which won the 2011 cricket world cup.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਹੈ, 2008 ਵਿਚ ਰਾਇਲਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸਥਾਈ, ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ.
even australian shane watson, who has played for the royals ever since its inception, became a permanent, consistent and leading member of the australian cricket team soon after his brilliant first season with the royals in 2008.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ, ਵਿਕਟਕੀਪਰ-ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੰਜੂ ਸੈਮਸਨ, ਲੈੱਗ ਸਪਿਨਰ ਤੰਬੇ ਵਰਗੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਤੀ, ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ ਅਤੇ ਧਵਲ. ਕੁਲਕਰਨੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਮਸ ਫਾਕਨਰ, ਸਟੀਵ ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਟਿਮ ਸਾ sਥੀ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹਨ.
in the later seasons, these players have included indian cricketers such as ajinkya rahane, wicketkeeper-batsman sanju samson, leg-spinner tambe, whose performances for the royals earned him a ranji trophy debut for mumbai at the age of 42, stuart binny and dhawal kulkarni, as well as international cricketers like james faulkner, steve smith and tim southee.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਫ ਸਪਿਨਰ ਅਜੀਤ ਚੰਦੀਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ 2 ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਪਾਟ ਫਿਕਸਿੰਗ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 2012 ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
even off-spinner ajit chandila, who played only 2 first-class matches and was also convicted in the spot-fixing scandal, was one of the top bowlers for the royals during the 2012 and 2013 seasons.

ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸਥਾਨ ਜੈਪੁਰ ਦਾ ਸਵਾਈ ਮਾਨਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
home ground the home venue of the royals is the sawai mansingh stadium in jaipur.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ii ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਸ ਐਮ ਐਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਨਾਮ ਸਟੇਡੀਅਮ.
the stadium was built during the reign of maharaja sawai man singh ii, who was also known as sms, hence the name stadium.

ਇਹ ਰਾਮਬਾਗ ਸਰਕਲ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is situated at one corner of the rambagh circle.

2006 ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਟੇਡੀਅਮ 30,000 ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ.
the stadium seats 30,000 and is one of the best in india, after the 2006 renovation.

ਪਰ 2014 ਵਿਚ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
but in 2014, sardar patel stadium in ahmedabad hosted the rajasthan royals home matches.

ਸੀਜ਼ਨਜ਼ ਕਿ q ਕੁਆਲੀਫਾਈਡ dnq ਨੇ ਟੀ.ਬੀ.ਡੀ. ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, 2015 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਪਸ ਵਾਲੇ ਸਕੁਐਡ ਪਲੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਡ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
seasons q qualified dnq did not qualify tbd to be decided squad players with international caps before the 2015 season are listed in bold.

ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਅਤੇ ਕਿੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਸਟਾਫ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਜੋਸਫ ਸੀਈਓ ਰਘੂ ਆਇਅਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਣਜੀਤ ਬਾਰਥਾਕੁਰ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ - ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁੱਖ ਕੋਚ - ਪੈਡੀ ਅਪਟਨ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ - ਮੌਂਟੀ ਦੇਸਾਈ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ - ਜੁਬਿਨ ਭਾਰੂਚਾ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ - ਜੌਨ ਗਲਸਟਰ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ - ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਫਿਕਸਚਰ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ 2008 ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਅਕਸਰ ਸੰਖੇਪ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਰਸੀਬੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ.
sponsors and kit manufacturers administration and support staff owners shalini joseph ceo raghu iyer chairman ranjit barthakur chief mentor - rahul dravid head coach - paddy upton assistant coach - monty desai technical director - zubin bharucha physiotherapist - john gloster team manager - arjun dev statistics fixtures and results 2008 ipl season captain shane warne the royal challengers bangalore often abbreviated as rcb are a franchise cricket team based in bengaluru, karnataka, that plays in the indian premier league ipl .

ਆਈਪੀਐਲ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਟੀਮ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ 2009 ਵਿਚ ਡੈਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਤੋਂ, २०११ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ.
one of the original eight teams in the ipl, the team has made three final appearances in the ipl, losing all of them in 2009 to the deccan chargers, in 2011 to the chennai super kings and in 2016 to the sunrisers hyderabad .

ਟੀਮ ਨੇ 2011 ਸੀ ਐਲ ਟੀ 20 ਵਿਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵੀ ਰਹੇ।
the team also finished runners-up in the 2011 clt20.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਐਮ ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
the home ground of the royal challengers is the m. chinnaswamy stadium in bengaluru.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਡੇਨੀਅਲ ਵਿਟੋਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the team is currently captained by virat kohli and coached by daniel vettori.

ਨਿ c ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਇਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ ਜੋ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਰਿਸ਼ਦ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.
new cricketer indian premier league is a cricket tournament organised by the board of control for cricket in india bcci and backed by the international cricket council icc .

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਉਦਘਾਟਨੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ 8 ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਗੀਆਂ।
for the inaugural tournament held in 2008, the bcci had finalised a list of 8 teams who will be participating in the tournament.

ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ 8 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ 20 ਫਰਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਨਿਲਾਮੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਲਈ 111.6 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਸਨ।
the teams representing 8 different cities of india, including bangalore, were put up on auction in mumbai on 20 february 2008 and the bangalore team was owned by vijay mallya, who paid us 111.6 million for it.

ਇਹ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਟੀਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਟੀਮ ਲਈ 111.9 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸੀ।
this was the second highest bid for a team in the ipl, next only to reliance industries ltd.'s bid of 111.9 million for the mumbai indians team.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਮਤ ਦੇ ਟੈਗ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ, ਏਬੀ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ.
though the franchise failed to justify the price tag at first, they soon rose to popular attention by roping in huge names like virat kohli, chris gayle, ab de villiers and others.

ਟੀਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 2008 ਦਾ ਮੌਸਮ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਆਈਕਨ ਪਲੇਅਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੁਆਰਾ 20 ਫਰਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
team history 2008 season the players in the team except for rahul dravid, who was the icon player , were selected in an auction conducted by bcci on 20 february 2008.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਜੈਕ ਕੈਲਿਸ 900,000 'ਤੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਹਿੰਗਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ.
south africa's jacques kallis at 900,000 became the costliest player to be selected to play for the royal challengers.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਆਈਕਨ ਪਲੇਅਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 1,035,000 15% ਵਧੇਰੇ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
this meant that rahul dravid, being the icon player would be paid 1,035,000 15% more than the highest bid player in the team .

ਚੁਣੇ ਗਏ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ, ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਸ਼ਿਵਨਰਾਇਨ ਚੰਦਰਪਾਲ, ਆਸੀਜ਼ ਨਾਥਨ ਬ੍ਰੈਕਨ ਅਤੇ ਕੈਮਰਨ ਵ੍ਹਾਈਟ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਰਕ ਬਾcherਚਰ ਵਿਕੇਟ ਕੀਪਰ ਅਤੇ ਡੇਲ ਸਟੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
other players selected included the then indian test cricket captain anil kumble along with his team-mates praveen kumar and zaheer khan, west indian shivnarine chanderpaul, aussies nathan bracken and cameron white, south africa's mark boucher wicket keeper and dale steyn.

ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਉਪ ਕਪਤਾਨ ਮਿਸਬਾਹ-ਉਲ-ਹੱਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ 11 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the team also included pakistan cricket team's vice captain misbah-ul-haq although he wasn't in the playing 11 for most part of the tournament.

ਟੀਮ ਨੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 4 ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ, 10 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਕੇ ਮੇਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
the team won only 4 matches in the inaugural season, losing 10 matches and finishing second from the bottom in the table.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼, ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾੜੀ ਫਾਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਹਿੰਗੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਜੈਕ ਕੈਲਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬੈਂਚ ਬਣਾਉਣਾ ਪਿਆ.
only one of their batsmen, rahul dravid, managed to score more than 300 runs in the tournament and they had to even bench their costliest foreign player, jacques kallis, for a few of the matches due to his poor form.

ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੀਈਓ ਚਾਰੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਥਾਂ ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਪਟੇਲ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
the string of failures midway through the season led to the sacking of the ceo, charu sharma who was replaced with brijesh patel.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਚ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਬਚਾਈ।
even coach venkatesh prasad was reportedly about to be sacked, but he saved his job by publicly apologising for the team's failure.

ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਨੇ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਲਈ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹੀ ਟੀਮ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
vijay mallya went on to publicly criticise dravid and sharma for the failures by saying that they had not selected the right team.

ਉਸਨੇ ਅਫਸੋਸ ਜਤਾਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
he regretted that he had made a mistake by not getting involved in the selection of the team.

ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਟੀਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 14 ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ 11 ਉਦਘਾਟਨ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
they were the only team in the ipl to try out 11 opening combinations in 14 games.

ਆਖਰਕਾਰ ਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰਟਿਨ ਕਰੋ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ.
eventually the chief cricketing officer, martin crowe resigned.

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ 2009 ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੋਚ ਰੇ ਜੇਨਿੰਗਸ ਕਰਨਗੇ।
it was decided that from 2009 ipl session onwards the team would be coached by former south africa coach ray jennings,.

2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਨੇ ਆਈਸੀਐਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਰਸੀਬੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕੀਤਾ.
2009 season kevin pietersen made his way into rcb as one of the costliest players in ipl .

ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.35 ਮੀਟਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ 1.55m ਸੀ.
kevin pietersen was valued at 1.55m over a base price of 1.35m.

ਨਿ alsoਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਜੇਸੀ ਰਾਇਡਰ ਨੂੰ ਵੀ 160,000 ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
also jesse ryder from new zealand was acquired in the auction at 160,000.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ, ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਰੋਬਿਨ ਉਥੱਪਾ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਬਦਲੇ.
on the last day of the transfer window, zaheer khan was swapped with robin uthappa of mumbai indians, with no money exchanged.

ਟੀਮ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਮਨੀਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਪੰਕਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
the team also acquired karnataka batsman manish pandey from mumbai indians and rajasthan fast bowler pankaj singh from rajasthan royals.

ਟੀਮ ਨੇ ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਡਿਲਨ ਡੂ ਪ੍ਰੀਜ ਨਾਲ ਵੀ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।
the team also signed eagles fast bowler dillon du preez as a replacement for zaheer khan.

ਬੰਗਲੌਰ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਨੇ ਕਪਤਾਨੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਸਨ.
vijay mallya, the owner of bangalore royal challengers, had kept the captaincy options open.

ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਨੂੰ 1.55 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਲਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੈ.
minutes after picking up kevin pietersen at usd 1.55 million, mallya said he was happy with the price he got him at.

“ਕਪਤਾਨੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਖੁੱਲੇ ਹਨ।
"the captaincy options are open.

ਟੀਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲਵੇਗਾ। ”
the team management will take a decision on it."

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਨੇ ਕੀਤੀ।
the royal challengers, who finished second to last the previous year, were led by rahul dravid.

21 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ, ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਬਣੇ ਹਨ।
on 21 march 2009 vijay mallya announced that kevin pietersen was replacing rahul dravid as the team captain for the 2009 season.

ਦਰਾਵਿੜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ।
the reason given was dravid's absence in the league due to family related reasons.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
however many suspect that the change in captaincy is the result of the poor performance of the team in the first season of the indian premier league.

30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਨੂੰ, ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਨਾ ਖੇਡਣ ਕਾਰਨ, ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ 2 ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
on 30 april 2009, anil kumble was named the captain of the team for the remaining games of the ipl season 2, due to kevin pietersen's absence to play for england against the west indies.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਾਵ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਹਾ.
since then performance of royal challengers bangalore has been instrumental and the turnaround has been superb.

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੰਬਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ।
the challengers found great success under kumble's leadership.

ਟੀਮ ਨੇ ਬਚਾਅ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ।
the team started with a win against defending champions rajasthan royals but quickly went on to lose a few games under the captaincy of kevin pietersen.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿ dutyਟੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਬਕਾ ਟੈਸਟ ਕਪਤਾਨ ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
however, he had to leave for national duty and captaincy was taken over by former indian test captain anil kumble.

ਟੀਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਉਲਟ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਰਾ robਂਡ ਰੌਬਿਨ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
the team fortunes reversed and they beat deccan chargers to secure a 3rd place after the round robin stage.

ਰਾ robਂਡ ਰੌਬਿਨ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ 14 ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ 8 ਜਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ 16 ਦੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ 6 ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ.
at the end of round robin stage rcb had played 14 matches out of which they won 8 and lost 6 with total points of 16.

ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਐਮ ਐਸ ਧੋਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ.
in the semi final they beat the chennai super kings convincingly, who were led by m s dhoni and crushed their hopes of winning the title.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 6 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।
however they lost the final by 6 runs, in a close match to deccan chargers.

ਮਨੀਸ਼ ਪਾਂਡੇ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਏ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿਚ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ 114 73 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ.
also manish pandey became the first indian to score a century in ipl when he made 114 73 against deccan chargers in their last match in the league phase.

ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਦੀ ਵੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਰ ਸੀ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
anil kumble also had a very good economy rate in the tournament which was held in south africa.

2010 ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚੁਣੌਤੀਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਆਇਰਿਸ਼ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਈਨ ਮੋਰਗਨ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ 220,000 ਦੇ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕਰਕੇ ਨਿਲਾਮੀ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਰਗਰਮ ਸਨ.
2010 season challengers were among the least active during the 2010 auction by signing english-irish batsman eoin morgan for 220,000 as the only acquisition.

ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਸਫਲਤਾ ਸੀ.
challengers had a mixed round of success in the third edition of the ipl.

ਟੀਮ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਪਰ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰਦਾਰ backੰਗ ਨਾਲ ਪਰਤ ਆਈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਲ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਰਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ.
the team slumped to a defeat in their first match against the knight riders but came back strongly to win the next four games which started off with the highest successful run chase in ipl 2010 and the second highest successful run chase in ipl history against kings xi punjab at bangalore.

ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼, ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਆਪਕ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ.
this win was followed by comprehensive wins against the rajasthan royals, mumbai indians and the chennai super kings.

ਕੈਲਿਸ ਅਤੇ ਉਥੱਪਾ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਕੁੰਬਲੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਗਲਤ wasੰਗ ਨਾਲ ਸਟੇਨ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਵਿਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਿਕਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
kallis and uthappa were in tremendous form with the bat, while kumble was miserly with the ball, steyn fast and accurate and vinay kumar wily picking wickets at the right time.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੀਮ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋਲਰ ਕੋਸਟਰ ਰਾਈਡ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਸਰੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨੈੱਟ ਰੇਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਜੋਂ.
however, the team lost the next two games and after a roller coaster ride, managed to sneak into the semis for the second consecutive season by virtue of their healthy net run rate beating delhi daredevils and kolkata knight riders both of whom had equal number of wins and losses as the bangalore outfit.

ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ, ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਪਾਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ 5 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 77 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ.
in the semifinal, rcb put on a shoddy display after beginning well and conceded 77 runs during the last 5 overs of the mumbai innings.

ਪਿੱਛਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮੈਚ 35 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ।
the chase never took off and they went on to lose the match by 35 runs.

ਟੀਮ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਹਾਸਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਾਅ ਚੈਂਪੀਅਨ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਫਾਈਨਲ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the team had the final laugh after they comprehensively beat the defending champions deccan chargers, against whom they lost the previous year's final by 9 wickets.

ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 2010 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਵਿਚ ਇਕ ਨੰਬਰ ਬੁੱਕ ਕੀਤਾ.
rcb finished the season in third position and thereby booked a slot in the 2010 champions league twenty20.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪਲੇਅ ਆਫ ਵਿੱਚ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ 2010 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the royal challengers having beaten deccan chargers at the third-place play-off qualified for the 2010 champions league twenty20 along with mumbai indians and chennai super kings.

ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਬੁਸ਼ਰੇਂਜਰਾਂ ਅਤੇ ਵਯਾਮਾ ਇਲੈਵਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਕੋ ਇਕ ਧਿਰ ਸਨ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ.
the challengers along with victoria bushrangers and wayamba elevens were the only sides to make it to the tournament twice.

ਅਭਿਆਸ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਆਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇੱਕ ਜੇਤੂ ਨੋਟ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ।
after victories in the warm-up games, the royal challengers started off their campaign on a winning note by defeating guyana.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰੈਡਬੈਕਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ.
however they were humbled in their next game against the south australian redbacks.

ਰਾਹੁਲ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਏ।
they also lost their next game against ipl rivals mumbai indians despite a mighty effort from rahul dravid.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੇ ਹਾਈਵੇਲਡ ਲਾਇਨਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ, ਹਾਈਵੇਲਡ ਲਾਇਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਐਨਆਰਆਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ.
however, the challengers made it to the semi-finals after beating the highveld lions, thanks to a superior nrr compared to the highveld lions and mumbai indians.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਾਰਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਆਈਪੀਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਗਰੁੱਪ-ਏ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the royal challengers played their rain-hit semi-final against the ipl champions chennai super kings who had topped group a.

ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਆਖ਼ਰਕਾਰ 52 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਡੀਐਲ methodੰਗ ਨਾਲ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ.
the injury hit challengers eventually lost the match by 52 runs d l method and bowed out of the tournament as losing semi-finalists.

ਕੁੰਬਲੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਸੀਐਲਟੀ 20 ਅਤੇ ਆਈਪੀਐਲ -3 ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੈਮੀਸ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
kumble retired after leading rcb to the semis of both clt20 and ipl-3.

2011 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ 8 ਜਨਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ, ਆਈਪੀਐਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 4 ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ.
2011 season on 8 january 2011, ipl governing council held the auction for the season 4 of the league.

ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਜ਼ ਕੋਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਸੀ.
the franchises had the option of retaining a maximum of four players for a sum of 4.5mn.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਬਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਲਾਮੀ ਪੂਲ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
royal challengers however retained only one of their players, virat kohli, leaving the rest of the players back in the auction pool.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਆਂ ਆਪਣੀ ਹਰ ਟੀਮ ਵਿਚੋਂ ਗੈਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਪੂਲ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
when other ipl franchises let go the non-performers from each of their teams, rcb lost the top performers from the previous season by releasing them back to auction pool.

ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਿਲਕਰਤਾਰਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਨੂੰ 650,000, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ 900,000, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਰਿਆਨ ਟੈਨ ਡੌਸ਼ੇਟ ਨੂੰ 400,000, ਅਤੇ ਅੱਧ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਏਬੀ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ. ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਡੇਨੀਅਲ ਵਿਟੋਰੀ ਨੇ 550,000, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਨਸਨੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤਕ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ, ਸੌਰਭ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਡਿਰਕ ਨੈਨਜ਼ ਨੂੰ 650,000 ਵਿਚ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਚੇਤੇਸ਼ਵਰ ਪੁਜਾਰਾ ਨੂੰ 700,000 'ਤੇ.
on day-one of the auction, bangalore bought sri lankan tillakaratne dilshan for 650,000, their former player and mumbai indians spearhead zaheer khan for 900,000, netherland's ryan ten doeschate for 400,000, and ace middle order batsman ab de villiers for 1.1mn, former new zealand skipper daniel vettori for 550,000, india's new sensation, who played with mumbai indians until last season, saurabh tiwary for a whopping 1.6mn australia's dirk nannes for 650,000 and india's young talent cheteshwar pujara for 700,000.

ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਡਿਰਕ ਨੈਨਜ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
west indian batsman chris gayle was brought in as a replacement for the injured dirk nannes in the middle of the tournament.

ਵਿਟੋਰੀ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ.
vettori led the side for the fourth season of the ipl.

ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਟੀਮ, ਕੋਚੀ ਟਾਸਕਰਸ ਕੇਰਲ ਨੂੰ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ।
rcb kicked off their campaign with a comfortable six-wicket win over the newly formed team, kochi tuskers kerala.

ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼, ਡੇੱਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
but then they suffered three big defeats at the hands of mumbai indians, deccan chargers and chennai super kings.

ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਡਿਰਕ ਨੈਨਜ਼ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਸੀਬੀ ਟੀਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
at this stage, speedster dirk nannes was ruled out of the tournament and rcb team management named west indian opener chris gayle as his replacement.

ਗੇਲ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 55 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚੈਲੰਜਰਾਂ ਨੂੰ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਜਿੱਤ ਦਿੱਤੀ।
gayle started off the tournament with a century 102 off 55 balls against kolkata knight riders, giving the challengers an emphatic 9-wicket win.

ਆਰਸੀਬੀ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।
rcb also managed to beat delhi daredevils and pune warriors in their next two matches.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 85 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਗੇਲ ਨੇ 49 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 107 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ।
they went on to beat kings xi punjab by a big margin of 85 runs, after gayle smashed his second century of the tournament 107 off 49 balls .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮੈਚ ਕੋਚੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ।
they won their next two matches against kochi and rajasthan royals, both comprehensively by 9 wickets.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ।
they also defeated kolkata in a rain-affected match at bangalore.

ਪਰ ਫਿਰ, ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪਤਾਨ ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਆਰਸੀਬੀ ਦੀ 7 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਖਤਮ ਕਰਦਿਆਂ 111 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
but then, kings xi punjab, riding on a blistering hundred by their skipper adam gilchrist, ended rcb's 7-match winning streak, with a huge 111-run margin win.

ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਲੀਗ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਅੰਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
in their last league match, the challengers beat the defending champions chennai super kings by 8 wickets to end at the top of the points table.

ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ 50 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਬਾਦ 75 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
chris gayle shining once again with the bat, scoring an unbeaten 75 off 50 balls.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ.
royal challengers faced chennai super kings in the 1st qualifier at mumbai.

ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਸਿਰਫ 44 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਬਾਦ 70 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 175 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
virat kohli scored an unbeaten 70 off just 44 balls to help rcb put up 175 4 in their 20 overs.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੇਨਈ ਨੇ ਮੈਚ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
despite losing early wickets, chennai went on to win the match by 6 wickets.

ਜਿੱਤ ਚੇਨਈ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ ਅਤੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
the win took chennai to the final and rcb faced mumbai indians in the 2nd qualifier in chennai.

ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਹੌਲੀ ਚੇਪੌਕ ਟਰੈਕ 'ਤੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 185 4 ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ।
batting first, royal challengers made a massive 185 4 in 20 overs on a slow chepauk track.

ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਟਾਰ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 47 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 89 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
chris gayle was the star once again for them as he scored a blistering 89 runs off 47 balls.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 43 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ.
mumbai never looked in the hunt for a win as they collapsed to a 43-run defeat.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
the royal challengers qualified for the finals with this win and went on to face chennai at their home ground in the finals.

ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਚੇਨਈ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
winning the toss, chennai elected to bat first in the finals.

ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ 205 5 ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੁੱਲ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ.
the super kings posted a huge total of 205 5.

ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਨੇ ਚੰਗੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਚ 4 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ.
the challengers did not bat well and lost the match by 4 wickets.

ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ ਟਰਾਟ 'ਤੇ 7 ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਆਈਪੀਐਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
chris gayle was named man of the tournament and bangalore set a new ipl record for the most successive wins by winning 7 matches on the trot.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ 2011 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 2011 ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਚੈਲੇਂਜਰਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
royal challengers bangalore qualified for the main event of the 2011 champions league twenty20 as they finished runners-up in the 2011 indian premier league, this made the challengers the first and only team ever to play in all the three seasons of the tournament.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਗਰੁੱਪ ਬੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਨੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤੌਹਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
the challengers, placed in group b in the first round of the tournament, kicked off their quest for glory with a last-ball defeat to the warriors.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਗਰੁੱਪ ਮੈਚ ਵਿਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ 9 ਵਿਕਟਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੈਚਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।
they suffered a big 9-wicket defeat at the hands of ipl counterparts kolkata knight riders in their second group match, leaving them with two must-win matches in order to qualify for the semi-finals.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਦੇ 46 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 86 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਸਮਰਸੈਟ ਨੂੰ 51 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ mannerੰਗ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
they registered their first win in the competition, in emphatic manner, by beating somerset by 51 runs, thanks to chris gayle's 46-ball 86.

ਜਿੱਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸ਼ੁੱਧ ਰੇਟ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ.
the win also consolidated their poor net run-rate.

ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਮੂਹ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਸਾ southernਦਰਨ ਰੈਡਬੈਕਸ ਤੋਂ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
in their last group match, they faced the champions from australia, the southern redbacks.

ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਰੈਡਬੈਕਸ ਨੇ ਡੇਨੀਅਲ ਹੈਰਿਸ 108 ਦੁਆਰਾ 61 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜਾ ਜੜ ਕੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ 215 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ।
batting first, the redbacks rode on a century by daniel harris 108 from 61 balls to set rcb a target of 215.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ।
the royal challengers came out with a spirited batting performance with tillakaratne dilshan and virat kohli scoring half-centuries.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੈਡਬੈਕਸ ਨੇ ਪਾਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਨਿਯਮਤ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਦੌੜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ.
however, the redbacks hampered the run-chase by picking up wickets at regular stages towards the end of the innings.

ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਛੇ ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਅਰੁਣ ਕਾਰਤਿਕ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੀਰੋ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਡੈਨੀਅਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਨੂੰ ਇਕ ਅੱਧ ਵਿਕਟ ਲਈ 6 ਓਵਰਾਂ' ਤੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
with six runs required off the last ball to win the match, rcb found an unlikely-hero in arun karthik, who struck daniel christian for a six over deep mid-wicket, to take rcb through to the semi-finals.

ਚੈਲੰਜਰਜ਼, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਰਨ-ਰੇਟ ਹੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਹੋਇਆ.
the challengers, despite being level on points with kolkata knight riders and warriors, qualified for the semis on basis of having a better net run-rate than the two teams.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਬਲੂਜ਼ ਖੇਡੀਆਂ.
the royal challengers played the new south wales blues in the semi-finals of the tournament.

ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਡੈਨੀਅਲ ਵਿਟੋਰੀ ਨੇ ਬਲੂਜ਼ ਨੂੰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਲੂਜ਼ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 203 2 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ 68 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇਤੂ 123 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
winning the toss, daniel vettori put the blues in to bat and the decision seemed to backfire as the blues amassed 203 2 in 20 overs, mainly due to the efforts of david warner who struck an unbeaten 123 off just 68 balls.

ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ 41 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 92 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
despite losing dilshan early in the chase, rcb got off to a rollicking start with chris gayle smashing 92 runs from only 41 deliveries.

ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਉਸਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ 49 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ ਅਜੇਤੂ 84 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਅਤੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ 9 ਗੇਂਦਾਂ' ਤੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ।
he was ably supported by kohli, who struck an unbeaten 84 from 49 balls to give rcb a comfortable 6-wicket victory with 9 balls to spare.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ।
they took on an injury-hit mumbai indians in the final at chennai.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 139 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਸਕੋਰ ਬਣਾਈ।
mumbai winning the toss, chose to bat and put up a modest total of 139 in 20 overs.

ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਨੇ 19.2 ਓਵਰਾਂ' ਚ 108 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆ 31ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ' ਤੇ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਘਾਟ 31 ਦੌੜਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਈ।
after getting off to a blistering start with the bat, the challengers lost wickets at regular intervals before getting bundled out for 108 in 19.2 overs, falling short of the target by 31 runs.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਓਵਰਾਂ 'ਚ 3 20 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ' ਤੇ 'ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ' ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।
mumbai skipper harbhajan singh was awarded the man of the match for picking 3 20 in his four overs.

2012 ਦਾ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰੀ-ਸੀਜ਼ਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਆਲਰਾਉਂਡਰ ਐਂਡਰਿ mc ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ.
2012 season in the pre-season transfer window royal challengers bangalore transferred australian allrounder andrew mcdonald from delhi daredevils.

ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਫੀਸ ਵਜੋਂ 100,000 ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ.
rcb paid us 100,000 as transferred fees.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ ਵੀ ਅਗਲੇ ਦੋ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ.
royal challengers bangalore also retained chris gayle for the next two ipl seasons.

ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਐਂਡਰਿ mc ਮੈਕਡੋਨਲਡ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
before the auction rcb had got andrew mcdonald transferred from delhi daredevils.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋਹਾਨ ਵੈਨ ਡੇਰ ਵਾਥ, ਜੋਨਾਥਨ ਵਾਂਡੀਅਰ ਅਤੇ ਨੂਵਾਨ ਪ੍ਰਦੀਪ ਦੇ ਠੇਕੇ ਵੀ ਖਰੀਦੇ ਸਨ.
they had also bought out the contracts of johan van der wath, jonathan vandiar and nuwan pradeep.

ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਸਿਰਫ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁਤਿਆਹ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੂੰ 220,200 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ।
in the auction rcb bought only vinay kumar for 1 million and muttiah muralitharan for 220,200.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਦੀ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਵੀਤ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ।
royal challengers bangalore began the 2012 ipl without the services of talisman chris gayle who had arrived in india carrying a groin injury he had sustained in the preceding bangladesh premier league.

ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਅਰਾਵਿੰਦ, 2011 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵੀ ਸੱਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ਾਲ ਪਟੇਲ ਅਭਿਮਨਿyu ਮਿਥੁਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਏ।
sreenath aravind, most successful bowler in 2011 too was laid low by injury and harshal patel emerged as the preferred third seamer in the side ahead of abhimanyu mithun.

ਏਬੀ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਮੁਤਿਆਹ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਖਿਲਾਫ ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ 3 ਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ab de villiers and muttiah muralitharan gave the team a winning start against delhi but 3 consecutive losses followed.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਵਿਚ 200 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਲਈ ਜਦੋਂਕਿ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਅਜਿੰਕਿਆ ਟਨ ਨੇ ਅਰਾਵਿੰਦ ਦੇ ਇਕ ਓਵਰ ਵਿਚ 6 ਚੌਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ।
one of them saw the team concede a 200 total off the last ball in chennai while ajinkya ton at bangalore included 6 fours in a single over from aravind.

ਟੀਮ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੇ ਰਾਹੁਲ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੌਰਭ ਤਿਵਾੜੀ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 5 ਛੱਕੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ 6 ਛੱਕੇ ਲਗਾ ਕੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਖਿਲਾਫ ਸਖਤ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
the team rallied back, chris gayle finding his touch to hit 5 consecutive sixes off rahul sharma and saurabh tiwary hitting a six off the last ball to win the team a tight chase against pune.

ਗੇਲ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਮਕਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼, ਤਿਲਕਾਰਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕੇਪੀ ਅਪੰਨਾ ਨੇ ਜੈਪੁਰ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
gayle shone again at mohali in a comprehensive win while de villiers, tillakaratne dilshan and kp appanna engineered another win in jaipur.

ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਚੇਨਈ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਧੋਤੇ ਹੋਏ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਨੂੰ 2 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਟੀਮਾਂ ਨੇ 1-1 ਨਾਲ ਅੰਕ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।
a washed out match at bangalore against chennai denied the team a chance at gaining 2 points outright, the teams sharing points 1-1 each.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਦੋ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼, ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪਲੇਅ ਆਫ ਸਲੋਟ ਲਈ.
two subsequent losses put rcb in competition with rajasthan royals, chennai super kings and kings xi punjab for the last play-offs slot.

ਡੈਨੀਅਲ ਵਿਟੋਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਟੀਮ ਮੁਤਿਆਹ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੂੰ ਖੇਡ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਲਪ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਕਪਤਾਨੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਖੇਡ ਇਲੈਵਨ ਵਿਚ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
daniel vettori benched himself so the team could play muttiah muralitharan as one of the four foreigners allowed in the playing xi, virat kohli taking up captaincy duties.

ਟੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸਾਂਤ ਪਰਮੇਸਵਰਨ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਜ਼ਖਮੀ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਅਰਾਵਿੰਦ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 2011 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਸ ਕੇਰਲ ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।
the team signed prasanth parameswaran who played for kochi tuskers kerala in the 2011 ipl as a replacement for the injured sreenath aravind.

ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪਲੇਅ ਆਫ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਲਈ ਵਾਪਸ ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।
a spectacular chase against deccan chargers at bangalore and two routs in mumbai and pune put the team back on track for a place in the play-offs.

ਆਰਸੀਬੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਸਖਤ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਗਈ ਪਰੰਤੂ ਵਾਪਸ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਆਦਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 128 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
rcb went down to mumbai in a hard fought match at bangalore but bounced back in delhi as chris gayle became the first man to hit 3 centuries in the ipl, hitting 128 at delhi.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਹੋਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਫਾਈਨਲ ਪਲੇਅ ਆਫਸ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤੇ।
other results in the tournament now placed rcb in direct competition with chennai for the final play-offs slot.

ਟੀਮਾਂ ਨੈਟ ਰੇਟ ਰੇਟ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿੰਦੂਆਂ' ਤੇ ਬੱਝੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਆਰਸੀਬੀ ਦੀ ਇਕ ਖੇਡ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਚੇਨਈ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਸਨ।
the teams were tied on points with chennai ahead on net run rate but rcb had a game in hand while chennai had played out their games.

ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨੇ 2012 ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ 2009 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਪਲੇ-ਆਫ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
a batting failure at hyderabad in final game of the season led to the end of the 2012 campaign, making it the first time since 2009 that they failed to qualify for both the play-offs and the champions league.

ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 7 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ, 1 ਸੈਂਕੜਾ ਅਤੇ 160.74 ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰੇਟ ਨਾਲ 61.08 'ਤੇ 733 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
chris gayle was the highest run scorer of the tournament for the second year in a row, scoring 733 runs at 61.08 with 7 fifties, 1 hundred and a strike rate of 160.74.

ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਨੇ 17 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ 19 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ 5 ਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
vinay kumar finished as the 5th highest wicket taker of the tournament with his 19 wickets from 17 matches.

ਨੀਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2013 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਕੈਫ, ਚਾਰਲ ਲੈਂਜਵੇਲਡ, ਡਿਰਕ ਨੈਨਜ਼, ਲੂਕ ਪੋਮਰਸਬਾਚ ਅਤੇ ਰੀਲੀ ਰੋਸੌ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
2013 season before the auction rcb released mohammad kaif, charl langeveldt, dirk nannes, luke pomersbach and rilee rossouw.

ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਬਾਰਨਵੈਲ, ਡੈਨੀਅਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ, ਹੈਨਰੀਕਸ, ਰਵੀ ਰਾਮਪਾਲ, ਪੰਕਜ ਸਿੰਘ, ਆਰਪੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੈਦੇਵ ਉਨਾਦਕਟ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ।
at the auction rcb bought christopher barnwell, daniel christian, henriques, ravi rampaul, pankaj singh, r. p. singh and jaydev unadkat.

ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ 6 ਘਰੇਲੂ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ 'ਤੇ 2 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਜਿਥੇ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੇ 58 ਗੇਂਦਾਂ' ਤੇ 92 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਨੇ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ।
rcb kicked off their campaign by winning their first 6 home games starting with a 2 run win over mumbai indians where chris gayle scored 92 of 58 balls and vinay kumar picking up 3 wickets.

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਇਕ ਓਵਰ ਓਵਰ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ 93 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ .ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨੂੰ 8 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹਰਾਇਆ.
but they suffered a super-over defeat to newly formed sunrisers hyderabad but then they beat the same opponents convincingly by 6 wickets where virat kohli smashed a brilliant 93 .they also beat kolkata knight riders by 8 wickets.

ਗੇਲ ਅਤੇ ਕੋਹਲੀ ਬੱਲੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਨਾਇਕ ਸੀ.
gayle and kohli were in tremendous form with the bat while vinay kumar was the hero with ball.

ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਚੇਨੱਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਗਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਆਰਪੀਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਚ ਦੀ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਦੀ ਇੱਕ ਨੋ ਗੇਂਦ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ, ਜੋ ਕੈਚ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ 3 ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਪੁਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 66 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 175 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜੋ ਟੀ 20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੋਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ 263-5 ਦਾ ਸਕੋਰ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਟੀ 20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਲ ਸੀ।
rcb suffered a shock in the next match against chennai super kings where r.p.singh conceded a no-ball of the last ball of the match which was a catch.however,the team rallied back to win their next 3 games.one of the matches against pune warriors india saw chris gayle smash 175 of just 66 balls which was the highest individual score in t20 cricket and rcb put up 263-5 which was the highest total in t20 cricket.

ਪੁਣੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ 130 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ.
pune never fought back in the chase and eventually lost the match by 130 runs.

ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ "ਬਾਨ ਗੇਲ-ਧਾਤ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
people often nickname bangalore as "ban-gayle-ore".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੀਮ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੈਚ ਹਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਡੇਵਿਡ ਮਿਲਰ ਨੇ ਸਿਰਫ 38 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 101 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ.
however,the team began to lose matches away from home.one of the matches against punjab saw david miller score 101 of just 38 balls to guide punjab to an unlikely victory.

ਆਰਸੀਬੀ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ.
rcb only managed to beat pune warriors india and delhi daredevils away from home.

ਉਹ ਹੁਣ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨਾਲ 13 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ 16 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਸਿੱਧੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ 13 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ 16 ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਕੋਲਕਾਤਾ ਖਿਲਾਫ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਾੜੀ ਫੀਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੂੰ ਕਰ ਜਾਂ ਮਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਲੀਗ ਮੈਚ.
they were now in direct competition with sunrisers hyderabad with 16 points from 13 matches who were also with 16 points from 13 matches.a batting failure against kolkata and a poor fielding and bowling performance against punjab at bangalore left rcb in a do or die situation in their last league match against chennai super kings at bangalore.

ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
fortunately, rcb registered a stunning win in their last match which was affected by rain.

ਹੁਣ, ਆਰਸੀਬੀ ਸਿਰਫ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ ਜੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਵੇ.
now, rcb could only qualify for playoffs if kolkata would beat hyderabad.

ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੇ ਮੈਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਆਰਸੀਬੀ ਦੀ 2013 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
unfortunately, sunrisers hyderabad won the match convincingly by 5 wickets which ended rcb's 2013 campaign.

ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ 708 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਟੀਮ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ 22 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਹਰੀ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।
chris gayle was the leading run scorer for the team, scoring 708 runs and vinay kumar was the leading wicket taker by taking 22 wickets.

2014 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਆਰਸੀਬੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2014 season virat kohli was named the captain of rcb team.

ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਬ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼, ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2014 ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਚ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਖਿਡਾਰੀ ਐਲਬੀ ਮੋਰਕਲ, ਮਿਸ਼ੇਲ ਸਟਾਰਕ, ਰਵੀ ਰਾਮਪਾਲ, ਪਾਰਥਿਵ ਪਟੇਲ, ਅਸ਼ੋਕ ਡਿੰਡਾ, ਮੁਤਿਆਹ ਮੁਰਲੀਧਰਨ, ਨਿਕ ਮੈਡੀਨਸਨ, ਹਰਸ਼ਲ ਪਟੇਲ, ਵਰੁਣ ਆਰੋਨ, ਵਿਜੈ ਜ਼ੋਲ ਅਤੇ ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 14 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
before the auction, ab de villiers, chris gayle and virat kohli were retained from the previous seasons.the players bought in the 2014 auctions were albie morkel, mitchell starc, ravi rampaul, parthiv patel, ashok dinda, muttiah muralitharan, nic maddinson, harshal patel, varun aaron, vijay zol and yuvraj singh who was the most expensive player fetching a massive 14 crore.

ਉਹ ਅੰਕ ਟੇਬਲ ਵਿਚ 7 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
they ended up 7th in the points table and didn't qualify for the playoffs.

2015 ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ, ਏਬੀ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼, ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ, ਮਿਸ਼ੇਲ ਸਟਾਰਕ, ਅਸ਼ੋਕ ਡਿੰਡਾ, ਵਰੁਣ ਆਰੋਨ, ਹਰਸ਼ਲ ਪਟੇਲ, ਯੁਜਵੇਂਦਰ ਚਾਹਲ, ਨਿਕ ਮੈਡੀਨਸਨ, ਰਿਲੀ ਰੋਸੌ, ਅਬੂ ਨੇਚਿਮ, ਯੋਗੇਸ਼ ਟਕਾਵਲੇ, ਵਿਜੇ ਜ਼ੋਲ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਵਾਰੀਅਰ ਨੂੰ 2015 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਦੌਰਾਨ ਮਨਵਿੰਦਰ ਬਿਸਲਾ ਅਤੇ ਇਕਬਾਲ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਖਰੀਦਿਆ.
2015 season rcb retained virat kohli, ab de villiers, chris gayle, mitchell starc, ashok dinda, varun aaron, harshal patel, yuzvendra chahal, nic maddinson, rilee rossouw, abu nechim, yogesh takawale, vijay zol and sandeep warrier for the 2015 indian premier league.they also bought manvinder bisla and iqbal abdulla from kolkata knight riders and mandeep singh from kings xi punjab during the transfer window.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2015 ਦੀ ਪਲੇਅਰ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ 10.5 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਡੈਰੇਨ ਸੈਮੀ, ਡੇਵਿਡ ਵਿਸੇ, ਐਡਮ ਮਿਲਨੇ, ਸੀਨ ਐਬੋਟ, ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਬਦਰੀਨਾਥ, ਜਲਜ ਸਕਸੈਨਾ, ਸਰਫਰਾਜ਼ ਖਾਨ ਅਤੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਨੂੰ 10.5 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ.
they bought darren sammy, david wiese, adam milne, sean abbott, subramaniam badrinath, jalaj saxena, sarfaraz khan and dinesh karthik for 10.5 crores from the 2015 player auctions.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ 16 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
royal challengers bangalore qualified for the playoffs after finishing with 16 points and secured third place on the points table.

20 ਮਈ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ 2 ਵਿਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
on may 20, they defeated the rajasthan royals in the eliminator and earned a spot in qualifier 2.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ 2 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ.
however, they lost to the chennai super kings in the qualifier 2.

2016 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਮਾਲਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿੱਤੀ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਥਾਮਸ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ.
2016 season in light of financial scandals involving owner chairman vijay mallya, amrit thomas became the chairman of the royal challengers.

ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ ਟੀਮ ਦਾ ਲੋਗੋ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਦੂਰ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਰਸੀ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ.
rcb changed the team logo and also became the first team in ipl to adopt different jerseys for home and away matches.

ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ, ਏਬੀ ਡੀਵਿਲੀਅਰਜ਼, ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ, ਮਿਸ਼ੇਲ ਸਟਾਰਕ, ਡੇਵਿਡ ਵਿਸ, ਐਡਮ ਮਿਲਨੇ, ਵਰੁਣ ਆਰੋਨ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਹਰਸ਼ਾਲ ਪਟੇਲ, ਕੇਦਾਰ ਜਾਧਵ, ਸਰਫਰਾਜ ਖਾਨ, ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਅਰਾਵਿੰਡ, ਯੁਜਵੇਂਦਰ ਚਾਹਲ ਅਤੇ ਅਬੂ ਨੇਚਿਮ ਨੂੰ ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ 2016 ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ.
virat kohli, ab de villiers, chris gayle, mitchell starc, david wiese, adam milne, varun aaron, mandeep singh, harshal patel, kedar jadhav, sarfaraz khan, sreenath aravind, yuzvendra chahal, and abu nechim were retained by rcb for the 2016 indian premier league.

ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ 9.5 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ, ਕੇਨ ਰਿਚਰਡਸਨ ਅਤੇ ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ ਨੂੰ 2 ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਵਿਸ ਹੈਡ ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਬਦਰੀ ਨੇ 50 ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ.
from player auctions, they bought shane watson for 9.5 crores, kane richardson and stuart binny for 2 crores each, and travis head and samuel badree for 50 lakhs each.

ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਸਚਿਨ ਬੇਬੀ, ਇਕਬਾਲ ਅਬਦੁੱਲਾ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਦੂਬੇ, ਅਕਸ਼ੈ ਕਰਨੇਵਰ, ਵਿਕਰਮਜੀਤ ਮਲਿਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਟੋਕਾਸ ਸਨ।
other players that joined the team were sachin baby, iqbal abdulla, praveen dubey, akshay karnewar, vikramjeet malik and vikas tokas.

ਕੇਐਲ ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ ਪਰਵੇਜ਼ ਰਸੂਲ ਵੀ ਆਈਪੀਐਲ 2016 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਆਰਸੀਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
kl rahul and parvez rasool also joined rcb for the ipl 2016 edition.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ 7 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 2 ਜਿੱਤੇ, ਆਰਸੀਬੀ ਨੇ 16 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
although they won only 2 of their first 7 matches, rcb qualified for the playoffs after finishing with 16 points and secured second place on the points table.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼ ਨੂੰ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ 1 ਵਿਚ ਹਰਾ ਕੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
they defeated gujarat lions in qualifier 1 and advanced to the final.

ਆਰਸੀਬੀ ਫਿਰ ਫਾਇਨਲ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਈ, ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 8 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ, ਐਮ. ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ.
rcb lost in the finals again, by 8 runs against sunrisers hyderabad which was played at their home ground, m. chinnaswamy stadium, bangalore.

ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ 200 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਟੀਚੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤਣ' ਚ 8 ਦੌੜਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ।
both teams reached the 200 run mark but they were 8 runs short of winning the coveted trophy.

ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਸੀਬੀ ਲਈ ਇਹ ਤੀਜੀ ਹਾਰ ਹੈ।
this is the third defeat for rcb after reaching the finals in the ipl.

ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ, 'ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਦਿ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਸਟੋਰੀ' ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਆਰਸੀਬੀ ਉਸਦੀ ਸਥਾਈ ਆਈਪੀਐਲ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਖੇਡੇਗੀ।
at the launch event of his biography, 'driven the virat kohli story' in new delhi, in october 2016, kohli announced that rcb would be his permanent ipl franchise that he would play for.

ਟੀਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲੀਵਰੀ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ-ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਮੈਕਡਾਵਲ ਦਾ ਨੰਬਰ 1 ਜਾਂ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜ ਟੀਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
team identity livery vijay mallya wanted to associate one of his top-selling liquor brands, either mcdowell's no.1 or royal challenge with the team.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਨਾਮ.
the latter was chosen, hence the name.

ਲੋਗੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕੂਲਰ ਲੋਗੋ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਫਾਰਮੇਟ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਟੈਕਸਟ "ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ" ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਲਾਲ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਰਸੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
logo the logo initially consisted the rc emblem in yellow on a circular red base with the black text "royal challengers bangalore" in standard format surrounding circular logo.

ਲੋਗੋ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਗਰਜਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲ ਆਰਸੀ ਤਾਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਸਲੀ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜ ਲੋਗੋ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the rc crown emblem with the roaring lion placed on the top of the logo was derived from the original royal challenge logo.

ਲੋਗੋ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, 2009 ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਦਲੇ.
no significant changes took place in the design of the logo except for the replacement of colour yellow with gold from 2009.

ਇਸ ਲੋਗੋ ਵਿਚ ਆਰਸੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਿੰਦੂ ਚਿੱਟੇ ਚੱਕਰ ਵੀ ਸਨ.
this logo also had a dotted white circle around the rc emblem.

ਟੀਮ ਗ੍ਰੀਨ ਫਾਰ ਗ੍ਰੀਨ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਵਿਕਲਪਿਕ ਲੋਗੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਲੋਗੋ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਲਈ ਟੈਕਸਟ ਗੇਮ ਲੋਗੋ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the team also uses an alternate logo for the game for green matches where the green plants surround the logo and the text game for green is placed below the logo.

ਲੋਗੋ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the logo was redesigned in 2016 with the inclusion of black as a secondary color.

ਕ੍ਰਿਸਟ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ designਾਲ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the lion emblem in the crest was enlarged and the shield was omitted in the new design.

ਜਰਸੀ 2008 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੇ ਜਰਸੀ ਰੰਗ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੀਲੇ ਸਨ, ਇਹ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਨੜ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਚਿੱਟੇ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਨੰਬਰ ਸਨ.
jersey the jersey colours of the team in 2008 were red and golden yellow, the same as the unofficial kannada flag, with player names printed in white and numbers printed in black in the rear.

ਪੀਲੇ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
yellow was eliminated in future seasons and was replaced with gold.

2010 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤਰ ਉੱਤੇ ਤੀਸਰੇ ਰੰਗ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
starting from 2010, blue was introduced on the apparel as a tertiary colour.

ਜਰਸੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਟਵੀਕਸ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਸਭ 2014 ਵਿਚ ਇਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ.
the jersey design saw tweaks every season, major being the one for 2014 where blue dominated over gold.

2014 ਤੋਂ, ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਨੰਬਰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ.
from 2014, the player names and numbers were printed in gold.

2015 ਤਕ, ਜਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪੀਲੀ ਰੰਗਤ ਪਰਛਾਵਾਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
as of 2015, more yellowish shade of gold is being used on the jerseys.

ਨੀਲੇ ਨੂੰ 2016 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਰਸੀ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ - ਇਕ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦੂਰ ਵਾਲੇ.
the blue was completely eliminated in 2016 and was replaced by black as the third colour in the two versions of the jersey - one for home matches and the other for away ones.

ਰੀਬੋਕ ਨੇ 2008 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਟੀਮ ਲਈ ਕਿੱਟਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
reebok manufactured kits for the team from 2008 to 2014.

2016 ਤੱਕ, ਜ਼ੇਵੇਨ ਟੀਮ ਲਈ ਕਿੱਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as of 2016, zeven manufactures the kits for the team.

ਥੀਮ ਗਾਣਾ 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਟੀਮ ਦਾ ਥੀਮ ਗਾਣਾ ਸੀ “ਜੀਤੇਂਗੇ ਹਮ ਸ਼ਾਨ ਸੀ”.
theme song the theme song of the team for the 2008 season was "jeetenge hum shaan se".

ਟੀਮ ਦਾ ਗਾਣਾ, "ਗੇਮ ਫੌਰ ਮੋਰ" ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the team anthem, "game for more" was created for the 2009 season.

ਸੰਗੀਤ ਅਮਿਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਰੈਡੀਫਿyਜ਼ਨ ​​ਵਾਈ ਐਂਡ ਆਰ, ਬੰਗਲੌਰ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
the music was composed by amit trivedi and written by anshu sharma for rediffusiony&r, bangalore.

ਸੰਗੀਤ ਸੀਜ਼ਨ 2013 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ "ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਰਾਇਲ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ".
the anthem was "here we go the royal challengers" since the 2013 season.

ਮੌਜੂਦਾ ਗਾਣਾ "ਪਲੇਅ ਬੋਲਡ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼" ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਰਸੀ ਦੇ ਨਾਲ 2016 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the current anthem is "play bold royal challengers" and was released before the 2016 season began along with the new jerseys.

ਰਾਜਦੂਤ ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ ਨੂੰ 2008 ਵਿਚ ਟੀਮ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ambassadors katrina kaif was roped in as the brand ambassador for the team in 2008, but later stepped down due to her prior commitments with filmmakers.deepika padukone, ramya, puneeth rajkumar, upendra were also among the ambassadors in the initial seasons.

ਕਿੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਪਾਂਸਰ ਮਾਲਿਆ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਬ੍ਰਾਂਡ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁ spਲਾ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਬਣਿਆ ਸੀ.
kit manufacturers and sponsors mallya's home brand royal challenge became the primary sponsor of the team from the start of the indian premier league in 2008.

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਪਿਰਿਟਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਹੁਣ ਡਿਏਜੀਓ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਲਿਬਾਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸਲੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
since then united spirits limited now a subsidiary of diageo used almost all advertisement slots on the apparel for the promotion of their brands.

ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਮੈਕਡਾਉਲ ਦਾ ਨੰਬਰ 1, ਵਯੂਟ ਅਤੇ ਮੈਕੇ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਮਿਸਫਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਜਰਸੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
kingfisher, mcdowell's no.1, whyte and mackay, white mischief were prominently advertised on the jerseys in the initial seasons.

2014 ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਹੁਆਵੇਈ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਘਰੇਲੂ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੇ ਦੋ ਮੌਸਮਾਂ ਲਈ ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in 2014, for the first time, huawei, a non-home brand acquired the main slot on the jersey for two seasons.

2016 ਵਿੱਚ, ਹੀਰੋ ਸਾਈਕਲਾਂ ਨੇ ਹੈਡ ਜਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ.
in 2016, hero cycles took over at the head jersey sponsor.

2015 ਤੱਕ, ਟੀਮ ਕੋਲ ਪ੍ਰਯੋਜਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਪਿਰਿਟਸ, ਹੁਆਵੇਈ ਅਤੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਸਨ.
as of 2015, the team had united spirits, huawei and kingfisher as the principal sponsors.

ਮੀਡੀਆ, ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼ ਨੇ ਟਾਟਾ ਬੋਲਟ, ਬ੍ਰਿਟਨੀਆ, ਟੀਜੀਐਸ ਕੰਸਟਰਕਸ਼ਨਜ, 7 ਯੂਪੀ, ਐਡ ਹਾਰਡੀ, ਐਲਨ ਕੈਰੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਡੀਐਨਏ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਮਸੂਰੀ, ਮਾਲਿਆ ਹਸਪਤਾਲ, ਬੁਖਾਰ 104 ਐਫਐਮ, ਰੈਡਬਸ, ਉਬੇਰ ਅਤੇ ਐਡੀਦਾਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਕੀਤੇ ਸਨ.
midea, tata motors labeled tata bolt , britannia, tgs constructions, 7 up, ed hardy, allen career institute, dna network, masuri, mallya hospital, fever 104 fm, redbus, uber and adidas were the associate sponsors.

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਆਰਸੀਬੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਪਿਰਿਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀਰੋ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਪਾਂਸਰਜ਼ ਹੈ.
in 2016, rcb has its own brand kingfisher by united spirits along with hero cycles as the principle sponsors.

ਲੋਇਡ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ, ਐਲ.ਵਾਈ.ਐੱਫ., ਟਾਟਾ ਜ਼ੇਸਟ, ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਓ.ਐਲ.ਏ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰਯੋਜਕ ਹਨ.
lloyd air conditioners, lyf, tata zest, britannia, himalaya, , ola are the associate sponsors.

ਜ਼ੇਵੇਨ, ਮਹੇਸ਼ ਭੂਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਦੇ ਮਲਟੀ ਸਪੋਰਟਸ ਲਿਬਾਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੇ ਐਡੀਡਾਸ ਨੂੰ ਕਿੱਟ ਸਪਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
zeven, a multi sports apparel brand by mahesh bhupati and shikhar dhawan replaced adidas as the kit sponsors.

7 ਯੂ ਪੀ, ਮਨੀਪਾਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਬੁਖਾਰ 104 ਐਫਐਮ ਅਤੇ ਡੇਲੀ ਨਿ newsਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 2016 ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਈਵਾਲ ਹਨ.
7 up, manipal hospital, fever 104 fm and daily news and analysis are the official partners for 2016.

ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਯੂ ਬੀ ਸਮੂਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜ, ਮੈਕਡਾਵੈਲਜ਼ ਨੰਬਰ 1, ਵ੍ਹਾਈਟ ਮਿਸਫਿਫ, ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਵਿਖਾਇਆ।
the team prominently displayed the liquor brands owned by vijay mallya through ub group such as royal challenge, mcdowells no.1, white mischief, kingfisher etc.

2013 ਤਕ.
until 2013.

2014 ਤੋਂ, ਕੱਪੜਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜ ਸਪੋਰਟਸ ਗੇਅਰ ਅਤੇ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ ਪੈਕਡ ਡ੍ਰਿੰਕਿੰਗ ਵਾਟਰ 2014 ਤੋਂ ਜਰਸੀ' ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
from 2014, no liquor brands were advertised on the apparel, however royal challenge sports gear and kingfisher packaged drinking water are displayed on the jerseys from 2014.

ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਧਾਰ ਹੈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ.
support and fan following the royal challengers have a passionate fan base especially in the city of bangalore.

ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ, "ਵਫ਼ਾਦਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਆਰਸੀਬੀ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ "ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the fans, known to be "loyal" and vocal in their support, often turn up in large numbers for rcb's home matches turning the stadium into what is called a "sea of red".

ਉਹ "ਆਰਸੀਬੀ, ਆਰਸੀਬੀ" ਅਤੇ ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਵਿਖੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are well known for their chants of "r-c-b, r-c-b" and the co-ordinated mexican wave at the chinnaswamy.

ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ "ਬਾਨ ਗੇਲ-ਧਾਤ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
people often nickname bangalore as "ban-gayle-ore".

ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਈ ਵਾਰੀ ਘਰੇਲੂ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਚੀਅਰ ਕਿੱਟਾਂ, ਆਰਸੀਬੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਰ ਮੈਕਕਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the stadium organisers sometimes provide the home team fans with cheer kits, rcb flags and noisemakers among other items.

ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੇ ਬੋਲਡ ਆਰਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ-ਅਨੁਸਰਣ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
royal challengers bangalore have formed a fan-following group named as bold army.

2014 ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਮ ਗਰਾਉਂਡ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ.
during the 2014 ipl, the royal challengers became the first team to provide free wi-fi connectivity to fans at their home ground.

ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ ਵਿਖੇ ਮੈਚ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕ ਕੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 50 ਐਕਸੈਸ ਪੁਆਇੰਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
50 access points were set up using fibre optic cables to provide the connectivity to fans on match days at the chinnaswamy.

ਸੀਜ਼ਨਜ਼ ਸਕੁਐਡ 2017 ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਲਈ ਟੀਮ ਅਜੇ ਤਕ 2 ਕਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਸਟਾਫ ਹੈ ਟੀਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਪਿਰਿਟਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਡੀਏਜੀਓ ਦੀ ਹੈ.
seasons squad the squad for the 2017 edition indian premier league is yet 2 cum administration and support staff the team is owned by diageo through united spirits limited.

ਸਿਧਾਰਥ ਮਾਲਿਆ, ਵਿਜੇ ਮਾਲਿਆ ਦਾ ਬੇਟਾ ਟੀਮ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
siddharth mallya, vijay mallya's son acts as the director of team.

ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਪਟੇਲ, ਟੀਮ ਦੇ ਸੀਈਓ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
retired indian cricketer brijesh patel, serves as the ceo for the team.

ਰਸਲ ਐਡਮਜ਼ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ.
russell adams is the vice president for commercial operations.

ਅਵਿਨਾਸ਼ ਵੈਦਿਆ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ ਹਨ।
avinash vaidya is the team manager.

ਡੈਨੀਅਲ ਵਿਟੋਰੀ ਕੋਚਿੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਲਨ ਡੋਨਾਲਡ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ, ਟ੍ਰੇਂਟ ਵੁਡਹਿਲ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕੋਚ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਸਪੀਚਲੀ ਫਿਜ਼ੀਓ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਬਾਸੂ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨ ਕੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
daniel vettori heads the coaching team which consists of allan donald bowling coach , trent woodhill batting and fielding coach , even speechly physio and shankar basu strength and condition coach .

ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਮਾਰਟਿਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਰੇ ਜੇਨਿੰਗਸ ਨੇ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in the previous seasons, martin crowe and ray jennings had coached the team.

ਟੀਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰੂ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the team was previously mentored by charu sharma and anil kumble.

ਮਾਲਕ - ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਪਿਰਿਟਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ - ਡਿਏਜੀਓ ਟੀਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ - ਸਿਧਾਰਥ ਮਾਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ - ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਪਟੇਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ - ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਵੈਦਿਆ ਵੀਪੀ - ਰਸਲ ਐਡਮਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ - ਡੈਨੀਅਲ ਵੀਟੋਰੀ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ - ਭਰਤ ਅਰੁਣ ਬੈਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕੋਚ - ਟ੍ਰੇਂਟ ਵੁਡਹਿਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ - ਐਲਨ ਡੋਨਲਡ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕੋਚ - ਸ਼ੰਕਰ ਬਾਸੂ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ - ਇਵਾਨ ਸਪੀਚਲੀ ਮਸਾਜ ਥੈਰੇਪਿਸਟ - ਅਰੁਣ ਕਾਨਡੇ ਮਸਸੇਅਰ - ਰਮੇਸ਼ ਮੈਨੇ ਕੋਚ ਮਾਰਟਿਨ ਕਰੋ - 2008 ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ - 2008 - 2009,2011 - 2013 ਰੇ ਜੇਨਿੰਗਸ - 2009 - 2013 ਡੈਨੀਅਲ ਵਿਟੋਰੀ - 2014 - ਮੌਜੂਦਾ ਕਪਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਨਤੀਜਾ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 26 ਮਈ, 2016 ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਨੋਟਿਸ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਰੋਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ ਆਈਪੀਐਲ ਰਾਇਲ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਟੀਮ 2017 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਆਈਪੀਐਲ. ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਟੀ -20 ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
owner - united spirits limited - diageo team director - siddharth mallya head of cricket operations - brijesh patel cricket operations and team manager - avinash vaidya vp of commercial operations and cricket academy - russell adams head coach - daniel vettori assistant coach - bharat arun batting and fielding coach - trent woodhill bowling coach - allan donald strength and conditioning coach - shankar basu physiotherapist - evan speechly massage therapist - arun kanade masseur - ramesh mane coaches martin crowe - 2008 venkatesh prasad - 2008 - 2009, 2011 - 2013 ray jennings - 2009 - 2013 daniel vettori - 2014 - present captains result summary by opposition last updated on 26 may 2016 by venue notes references external links official website royal challengers bangalore official facebook page ipl royal challngers team 2017 the indian premier league ipl is a professional twenty20 cricket league in india contested during april and may of every year by franchise teams representing indian cities.

ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the league was founded by the board of control for cricket in india bcci in 2007.

2016 ਵਿਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪ੍ਰਯੋਜਕ ਵੀਵੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਗ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the title sponsor of the ipl in 2016 was vivo electronics, thus the league is officially known as the vivo indian premier league.

ਮੌਜੂਦਾ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਤਾਬ ਧਾਰਕ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਨ.
the current ipl title holders are sunrisers hyderabad.

ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡ ਲੀਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
the ipl is the most-attended cricket league in the world and ranks sixth among all sports leagues.

2010 ਵਿੱਚ, ਆਈਪੀਐਲ ਯੂਟਿ .ਬ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਖੇਡ ਈਵੈਂਟ ਬਣ ਗਿਆ.
in 2010, the ipl became the first sporting event in the world to be broadcast live on youtube.

ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਡਫ ਐਂਡ ਫੇਲਪਸ ਦੇ ਏ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੈਲਿ. ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 4.5 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ.
the brand value of ipl was estimated to be us 4.5 billion in 2015 by american appraisal, a division of duff & phelps.

ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2015 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ 5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ 182 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
according to bcci, the 2015 ipl season contributed .5 billion us 182 million to the gdp of the indian economy.

ਡਫ ਐਂਡ ਫੇਲਪਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਂਡ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 2016 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4.16 ਅਰਬ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਵਿਚ 3.54 ਅਰਬ ਸੀ.
duff & phelps added that the value of brand ipl has jumped to 4.16 billion after the 2016 edition, against 3.54 billion in 2015.

19% ਦੀ ਛਾਲ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ.
the 19% jump is despite the fact that the us dollar to indian rupee currency has depreciated by nearly 10%.

ਹਿਸਟਰੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ 2007 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜ਼ੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਇੰਟਰਪ੍ਰਾਈਜਜ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਫੰਡ ਨਾਲ.
history foundation in 2007, the indian cricket league was founded, with funding provided by zee entertainment enterprises.

ਆਈਸੀਐਲ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਆਈਸੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਈਸੀਐਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ।
the icl was not recognized by the board of control for cricket in india bcci or the international cricket council icc and the bcci were not pleased with its committee members joining the icl executive board.

ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਐਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਈਸੀਐਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਬਾਗੀ ਲੀਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
to prevent players from joining the icl, the bcci increased the prize money in their own domestic tournaments and also imposed lifetime bans on players joining the icl, which was considered a rebel league by the board.

ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਲਲਿਤ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਟੀ -20 ਲੀਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇਗੀ।
businessman and cricket executive, lalit modi, was tasked by the bcci to start a new twenty20 league that would rival the indian cricket league.

2008 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਅਧਾਰਤ ਟੀ -20 ਲੀਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
in early 2008, the bcci announced the launch of the indian premier league, a new franchise based t20 league, which is among the first of its kind in the cricketing world.

ਲੀਗ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਐਨਬੀਏ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
the league was based on the premier league of england and the nba in the united states.

ਨਵੀਂ ਲੀਗ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, 24 ਜਨਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ ਇਕ ਨਿਲਾਮੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਅਧਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਭਗ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਸਨ.
in order to decide the owners for the new league, an auction was held on 24 january 2008 with the total base prices of the franchises costing around 400 million.

ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੇਤੂ ਬੋਲੀਕਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਟੀਮਾਂ ਬੰਗਲੌਰ, ਚੇਨਈ, ਦਿੱਲੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।
at the end of the auction, the winning bidders were announced, as well as the cities the teams would be based in bangalore, chennai, delhi, hyderabad, jaipur, kolkata, mohali, and mumbai.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਾਰੇ ਕੁੱਲ 723.59 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
in the end, the franchises were all sold for a total of 723.59 million.

ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਜਲਦੀ ਹੀ 2008 ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਗਈ।
the indian cricket league soon folded in 2008.

ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ 21 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ਾਂ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਕੋਚੀ ਟਾਸਕਰ ਕੇਰਲ 2011 ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ.
expansions and terminations on 21 march 2010, it was announced that two new franchises pune warriors india and kochi tuskers kerala would join the league before the fourth season in 2011.

ਸਹਾਰਾ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਪੁਣੇ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ 370 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ ਜਦੋਂਕਿ ਰੈਂਡੇਜ਼ਵਸ ਸਪੋਰਟਸ ਵਰਲਡ ਨੇ ਕੋਚੀ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ 333.3 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ।
sahara adventure sports group bought the pune franchise for 370 million while rendezvous sports world bought the kochi franchise for 333.3 million.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 11 ਨਵੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਖ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕੋਚੀ ਟਸਕਰਸ ਕੇਰਲ ਦਾ ਪੱਖ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
however, one year later, on 11 november 2011, it was announced that the kochi tuskers kerala side would be terminated following the side breaching the bcci's terms of conditions.

ਫਿਰ, 14 ਸਤੰਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਟੀਮ ਨਵੇਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ 2009 ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ, ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਜ, ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
then, on 14 september 2012, following the team not being able to find new owners, the bcci announced that the 2009 champions, the deccan chargers, would be terminated.

ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, 25 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਇਕ ਨਿਲਾਮੀ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਨ ਟੀਵੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਜਿੱਤੀ.
the next month, on 25 october, an auction was held to see who would be the owner of the replacement franchise, with sun tv network winning the bid for the hyderabad franchise.

ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹੋਵੇਗਾ।
the team would be named sunrisers hyderabad.

14 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ਵਾਰ ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸੀਜ਼ਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
on 14 june 2015, it was announced that two-time champions, chennai super kings, and the inaugural season champions, rajasthan royals, would be suspended for two seasons following their role in a match-fixing and betting scandal.

ਫਿਰ, 8 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਇਕ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੋਟ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣਗੇ.
then, on 8 december 2015, following an auction, it was revealed that pune and rajkot would replace chennai and rajasthan for two seasons.

ਟੀਮਾਂ ਵਿਚ ਰਾਈਜਿੰਗ ਪੁਣੇ ਸੁਪਰਜੀਐਂਟ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼ ਹਨ.
the teams are the rising pune supergiants and the gujarat lions.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਫਾਰਮੈਟ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਦੂਰ ਰਾ roundਂਡ-ਰੋਬਿਨ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਹੈ.
tournament format currently, with eight teams, each team plays each other twice in a home-and-away round-robin format in the league phase.

ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ, ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨਗੀਆਂ.
at the conclusion of the league stage, the top four teams will qualify for the playoffs.

ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਪਹਿਲੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡੇਗੀ, ਜੇਤੂ ਸਿੱਧੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਾਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਖੇਡ ਕੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ.
the top two teams from the league phase will play against each other in the first qualifying match, with the winner going straight to the ipl final and the loser getting another chance to qualify for the ipl final by playing the second qualifying match.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਤੀਸਰੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਤੂ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖੇਡੇਗੀ।
meanwhile, the third and fourth place teams from league phase play against each other in an eliminator match and the winner from that match will play the loser from the first qualifying match.

ਦੂਜੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਦਾ ਜੇਤੂ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਦੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
the winner of the second qualifying match will move onto the final to play the winner of the first qualifying match in the ipl final match, where the winner will be crowned the indian premier league champions.

ਟੀਮਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਟੀਮਾਂ ਸਾਬਕਾ ਟੀਮਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਰ ਵਾਰ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਵਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ.
teams current teams former teams tournament seasons and results out of the thirteen teams those have played in the indian premier league since its inception, three teams have won the competition twice each and three other teams have won it once each.

ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼, ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰ, ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਖਿਤਾਬ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਲੀਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਟੀਮਾਂ ਹਨ.
the chennai super kings, kolkata knight riders, and mumbai indians are the most successful teams in league's history in terms of the number of titles won.

ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਨ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਅਤੇ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ.
the other three teams who have won the tournament are the deccan chargers, rajasthan royals and sunrisers hyderabad.

ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਕਲੌਤੀ ਟੀਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ, 2010 ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the chennai super kings is the only team to have won the tournament and then defended it the next season, winning in 2010 and winning again in 2011.

ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਟੀਮ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ.
also the chennai super kings has the better win-loss ratio among all the teams and have qualified to semifinals play-offs in every season the team participated.

ਮੌਜੂਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਮ ਚਿਨਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ 2016 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਤਾਬ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the current champions are sunrisers hyderabad who beat royal challengers bangalore in the final of the 2016 season at m. chinnaswamy stadium to secure their maiden title.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਨਿਯਮ ਇਕ ਟੀਮ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿਡਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸਾਲਾਨਾ ਨਿਲਾਮੀ, ਘਰੇਲੂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ, ਅਨ-ਪਲੇਡ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ, ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ.
tournament and salary rules a team can acquire players through five ways the annual auction, signing domestic players, signing uncapped players, trading players, and signing replacements.

ਟਰੇਡਿੰਗ ਵਿੰਡੋ ਵਿਚ, ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਅਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ.
in the trading window, a player can only be traded with his consent, with the franchise paying the difference if any between the old and new contract.

ਜੇ ਨਵਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਰਕ ਪਲੇਅਰ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if the new contract is worth more than the older one, the difference is shared between the player and the franchise selling the player.

ਟੀਮ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਨਿਯਮ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ: 16 ਖਿਡਾਰੀ, ਇਕ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਅਤੇ ਇਕ ਕੋਚ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਟੀਮ ਦੀ ਤਾਕਤ.
some of the team composition rules are as follows a minimum squad strength of 16 players, one physiotherapist and a coach.

ਟੀਮ ਵਿਚ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਪਲੇਅ ਇਲੈਵਨ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 4 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ.
no more than 10 foreign players on the squad and a maximum of 4 foreign players in the playing xi.

ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 14 ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
a minimum of 14 indian players must be included in each squad.

ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅੰਡਰ -22 ਪੂਲ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 6 ਖਿਡਾਰੀ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ.
a minimum of 6 players from the bcci under-22 pool must be included in each squad.

ਆਈਪੀਐਲ ਗੇਮਜ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
ipl games utilise television timeouts and hence there is no time limit in which teams must complete their innings.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਅੰਪਾਇਰਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, a penalty may be imposed if the umpires find teams misusing this privilege.

ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਰੀ ਦੌਰਾਨ andਾਈ ਮਿੰਟ ਦਾ “ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰ” ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 6 ਵੇਂ ਅਤੇ 10 ਵੇਂ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਟੀਮ ਨੂੰ 11 ਵੇਂ ਅਤੇ 16 ਵੇਂ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
each team is given a two-and-a-half-minute "strategic timeout" during each innings one must be taken by the bowling team between the 6th and 10th overs, and one by the batting team between the 11th and 16th overs.

ਤਨਖਾਹ ਕੈਪ ਪਹਿਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਲਈ ਕੁੱਲ ਖਰਚ ਕੈਪ 50 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ.
salary cap the total spending cap for a franchise in the first player auction was us 5 million.

ਅੰਡਰ -22 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 20,000 ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50,000 ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ.
under-22 players are to be remunerated with a minimum annual salary of us 20,000, whereas for others the minimum was us 50,000.

ਇਨਾਮੀ ਰਕਮ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ 2015 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 49 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਬਣਾਏ।
prize money the 2015 season of the ipl offered a total prize money of crore us 5.9 million , with the winning team netting crore us 2.2 million .

ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਉਪ ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 10 ਅਤੇ 7.5 ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ 7.5 ਕਰੋੜ ਜਿੱਤੇ.
the first and second runners up received 10 and 7.5 crores, respectively, with the fourth placed team also winning 7.5 crores.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ.
the others teams are not awarded any prize money.

ਆਈਪੀਐਲ ਨੇ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the ipl rules mandate that half of the prize money must be distributed among the players.

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਓਰੇਂਜ ਕੈਪ ਦਿ ਸੰਤਰੀ ਕੈਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
individual awards orange cap the orange cap is awarded for the top run-scorer in the ipl during a season.

ਇਹ ਅੰਤਮ ਮੈਚ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰ ਨਾਲ ਕੈਪ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ, ਆਖਰੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਕੈਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
it is an ongoing competition with the leader wearing the cap throughout the tournament until the final game, with the eventual winner keeping the cap for the season.

ਪਰਪਲ ਕੈਪ ਦਿ ਪਰਪਲ ਕੈਪ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
purple cap the purple cap is awarded for the top wicket-taker in the ipl.

ਇਹ ਅੰਤਮ ਮੈਚ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲੀਡਰ ਨਾਲ ਕੈਪ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਇੱਕ ਜਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ, ਆਖਰੀ ਵਿਜੇਤਾ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਕੈਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
it is an ongoing competition with the leader wearing the cap throughout the tournament until the final game, with the eventual winner keeping the cap for the season.

ਪ੍ਰਸਾਰਣ 17 ਜਨਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੈੱਟ ਮੈਕਸ ਨੈਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਥਿਤ ਵਰਲਡ ਸਪੋਰਟ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
broadcast on 17 january 2008 it was announced that a consortium consisting of india's sony entertainment television set max network and singapore-based world sport group secured the global broadcasting rights of the indian premier league.

ਰਿਕਾਰਡ ਸੌਦੇ ਦੀ ਮਿਆਦ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.026 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ.
the record deal has a duration of ten years at a cost of us 1.026 billion.

ਸੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੂੰ 918 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ 108 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੇਗਾ.
as part of the deal, the consortium will pay the bcci us 918 million for the television broadcast rights and us 108 million for the promotion of the tournament.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੋਜਨਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20% ਆਮਦਨੀ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਜਾਏਗੀ, 8% ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ 72% ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ 2008 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਵੰਡੀ ਜਾਏਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਪੀਐਲ ਜਨਤਕ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਏਗੀ।
the initial plan was for 20% of these proceeds would go to ipl, 8% as prize money and 72% would be distributed to the franchisees from 2008 until 2012, after which the ipl would go public and list its shares.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ, ਆਈਪੀਐਲ ਨੇ ਜਨਤਕ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
however, in march 2010, ipl decided not to go public and list its shares.

ਸੋਨੀ-ਡਬਲਯੂਐਸਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦੂਜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਚੇ.
sony-wsg then re-sold parts of the broadcasting rights geographically to other companies.

ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਨੈਟਵਰਕਸ ਇੰਡੀਆ ਐਸ ਪੀ ਐਨ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਮਾਲੀਆ ਵਜੋਂ 1200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰ ਹੈ.
sony pictures networks india spn has raked in rs 1,200 crore as advertising revenue from the ninth edition of the tournament, a growth of twenty percent from last year.

ਪ੍ਰਸਾਰਣਕਰਤਾ ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਤੀ.
the broadcaster had mopped up rs.

ਆਈਪੀਐਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਜੋਂ 1000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ.
1,000 crore as advertising revenue in ipl 2015.

ਆਈਪੀਐਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
ipl governing council the ipl governing council is responsible for all the functions of the tournament.

ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਅਜੈ ਸ਼ਿਰਕੇ, ਸੌਰਵ ਗਾਂਗੁਲੀ, ਅਨੁਰਾਗ ਠਾਕੁਰ, ਅਨਿਰੁਧ ਚੌਧਰੀ ਹਨ।
the members are rajeev shukla, ajay shirke, sourav ganguly, anurag thakur, anirudh chaudhry.

ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਲੋਧਾ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਆਈਪੀਐਲ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀਜ਼ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਥੇ ਜਸਟਿਸ ਆਰ ਐਮ ਲੋhaਾ ਨੇ ਬੋਰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜ- ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਪੈਟਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in jan 2016, the supreme court appointed lodha committee to recommend separate governing bodies for the board of control for cricket in india bcci and the indian premier league ipl , where justice rm lodha suggested a one state- one member pattern for the board.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਟੀਮ ਦੇ ਰੋਸਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਆਈਪੀਐਲ 2017 ਟਾਈਮ ਟੇਬਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਜਾਂ ਸਾਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਟੀਮ ਖੇਡ ਹੈ ਗੋਲਾਕਾਰ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ.
see also list of indian premier league players list of current indian premier league team rosters controversies involving the indian premier league champions league twenty20 ipl 2017 time table references external links official website association football, more commonly known as football or soccer, is a team sport played between two teams of eleven players with a spherical ball.

ਇਹ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is played by 250 million players in over 200 countries and dependencies, making it the world's most popular sport.

ਖੇਡ ਹਰ ਇਕ ਅੰਤ 'ਤੇ ਇਕ ਗੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਮੈਦਾਨ' ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the game is played on a rectangular field with a goal at each end.

ਖੇਡ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਚੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਸਕੋਰ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the object of the game is to score by getting the ball into the opposing goal.

ਗੋਲਕੀਪਰ ਕੇਵਲ ਉਹ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ.
the goalkeepers are the only players allowed to touch the ball with their hands or arms along with the rest of their body while it is in play and only in their penalty area.

ਦੂਸਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਹੜਤਾਲ ਜਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਜਾਂ ਧੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
other players mainly use their feet to strike or pass the ball, but may also use their head or torso.

ਉਹ ਮੈਚ ਜਿਹੜੀ ਮੈਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the team that scores the most goals by the end of the match wins.

ਜੇ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਕੋਰ ਪੱਧਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਡਰਾਅ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖੇਡ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟਆ .ਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
if the score is level at the end of the game, either a draw is declared or the game goes into extra time or a penalty shootout depending on the format of the competition.

ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ 1863 ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਡਿਫਾਈਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the laws of the game were originally codified in england by the football association in 1863.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫੀਫਾ ਫਰੈਂਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਨ ਡੀ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ bothਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
association football is governed internationally by the international federation of association football fifa french internationale de football association , which organises world cups for both men and women every four years.

ਨਾਮ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਨਿਯਮ 1863 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੇਡੇ ਗਏ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਗਬੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਤੋਂ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
name the rules of association football were codified in england by the football association in 1863 and the name association football was coined to distinguish the game from the other forms of football played at the time, specifically rugby football.

ਪਹਿਲੀ ਲਿਖਤ "ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ" 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸੀ "ਹੇਗ ਫ੍ਰੋ ਬਾਡੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਲਸ ਇਹ ਫੋਟੇਬਲ ਸੀ".
the first written "reference to the inflated ball used in the game" was in the mid-14th century " heued fro body went, als it were a foteballe".

eਨਲਾਈਨ ਐਟੀਮੋਲੋਜੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਸੋਕਰ" ਸ਼ਬਦ "1863 ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ" ਸੀ.
the online etymology dictionary states that the word "soccer" was "split off in 1863".

ਪਾਰਥ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੁਟਬਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜਨਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆਕਸਫੋਰਡ "-er" ਸ਼ਬਦ "ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ" ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
according to partha mazumdar, the term soccer originated in england, first appearing in the 1880s as an oxford "-er" abbreviation of the word "association".

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਫੁਟਬਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਫੁਟਬਾਲ.
within the english-speaking world, association football is now usually called football in the united kingdom and mainly soccer in canada and the united states.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਤ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਮੀ ਨਾਮ ਲਈ “ਫੁੱਟਬਾਲ” ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
people in australia, ireland, south africa and new zealand use either or both terms, although national associations in australia and new zealand now primarily use "football" for the formal name.

ਇਤਿਹਾਸ ਫੀਫਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਕਜੂ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਿੱਕ ਗੇਂਦ" ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਮੁੱliesਲਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਹਨ.
history according to fifa, the chinese competitive game cuju , literally "kick ball" is the earliest form of football for which there is scientific evidence.

ਕੁਜੂ ਖਿਡਾਰੀ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਰਾਦਾ ਇਕ ਜਾਲ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਲ ਵਿਚ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
cuju players could use any part of the body apart from hands and the intent was kicking a ball through an opening into a net.

ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਫੁਟਬਾਲ ਵਰਗਾ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਗਬੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
it was remarkably similar to modern football, though similarities to rugby occurred.

हान ਰਾਜਵੰਸ਼ 206 ਬੀ.ਸੀ. 220 ਈ. ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਜੂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
during the han dynasty 206 bc 220 ad , cuju games were standardised and rules were established.

ਫਾਈਨਿੰਡਾ ਅਤੇ ਐਪੀਸਕੀਰੋਸ ਯੂਨਾਨੀ ਬਾਲ ਗੇਮਜ਼ ਸਨ.
phaininda and episkyros were greek ball games.

ਏਥਨਜ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਖੇ ਯੂਸਫਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਕੱਪ ਵਿਚ ਇਕ ਐਪੀਸਕ੍ਰੋਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਫੁੱਲਦਾਨ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
an image of an episkyros player depicted in low relief on a vase at the national archaeological museum of athens appears on the uefa european championship cup.

ਏਥੇਨੀਅਸ, ਨੇ 228 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਰੋਮਨ ਗੇਂਦ ਦੇ ਹਾਰਪਾਸਸਟਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ.
athenaeus, writing in 228 ad, referenced the roman ball game harpastum.

ਫੈਨਿੰਡਾ, ਐਪੀਸਕਾਈਰੋਸ ਅਤੇ ਹਾਰਪਸਟਮ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੱਥ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
phaininda, episkyros and harpastum were played involving hands and violence.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਗਬੀ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਯੋਗ ਹੈ.
they all appear to have resembled rugby football, wrestling and volleyball more than what is recognizable as modern football.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਡਿਫਾਈਡ "ਭੀੜ ਫੁੱਟਬਾਲ", ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਡਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਤ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
as with pre-codified "mob football", the antecedent of all modern football codes, these three games involved more handling the ball than kicking.

ਗੈਰ-ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕੈਮਰੀ, ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਕ-ਗੱਕ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੋਗਗਬਲੀਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
non-competitive games included kemari in japan, chuk-guk in korea and woggabaliri in australia.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ.
association football in itself does not have a classical history.

ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਗੇਂਦ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫੀਫਾ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
notwithstanding any similarities to other ball games played around the world fifa have recognised that no historical connection exists with any game played in antiquity outside europe.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਯਮ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਲੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਖੇਡੇ ਜਾਂਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
the modern rules of association football are based on the mid-19th century efforts to standardise the widely varying forms of football played in the public schools of england.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਈ.
the history of football in england dates back to at least the eighth century ad.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1848 ਵਿੱਚ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਗਾਮੀ ਕੋਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਸਮੇਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ.
the cambridge rules, first drawn up at cambridge university in 1848, were particularly influential in the development of subsequent codes, including association football.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਨਿਯਮ ਕੈਂਬਰਿਜ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਈਟਨ, ਹੈਰੋ, ਰਗਬੀ, ਵਿਨਚੇਸਟਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸਬਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
the cambridge rules were written at trinity college, cambridge, at a meeting attended by representatives from eton, harrow, rugby, winchester and shrewsbury schools.

ਉਹ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
they were not universally adopted.

1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਕੂਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲੱਬਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
during the 1850s, many clubs unconnected to schools or universities were formed throughout the english-speaking world, to play various forms of football.

ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1857 ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 1867 ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਐੱਫ.ਏ.
some came up with their own distinct codes of rules, most notably the sheffield football club, formed by former public school pupils in 1857, which led to formation of a sheffield fa in 1867.

1862 ਵਿਚ, ਅਪਪੈਮ ਸਕੂਲ ਦੇ ਜੌਨ ਚਾਰਲਸ ਥ੍ਰਿੰਗ ਨੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
in 1862, john charles thring of uppingham school also devised an influential set of rules.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੇ 1863 ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਐਫਏ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲੰਡਨ ਦੇ ਗ੍ਰੇਟ ਕਵੀਨ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਚ ਫ੍ਰੀਮਾਸਨਜ਼ ਟਾਵਰ ਵਿਖੇ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1863 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹੋਈ.
these ongoing efforts contributed to the formation of the football association the fa in 1863, which first met on the morning of 26 october 1863 at the freemasons' tavern in great queen street, london.

ਇਸ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਸਕੂਲ ਚਾਰਟਰ ਹਾhouseਸ ਸੀ.
the only school to be represented on this occasion was charterhouse.

ਫ੍ਰੀਮਾਸਨ ਟਾਵਰ ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਹੋਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
the freemason's tavern was the setting for five more meetings between october and december, which eventually produced the first comprehensive set of rules.

ਅੰਤਮ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਐਫਏ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ, ਬਲੈਕਹੀਥ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ, ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਦੋ ਡਰਾਫਟ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਐੱਫਏ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਹਿਲੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਦੌੜਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੂਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਲਈ. ਹੈਕਿੰਗ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜੰਝੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨਾ, ਟ੍ਰਿਪ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫੜਨਾ.
at the final meeting, the first fa treasurer, the representative from blackheath, withdrew his club from the fa over the removal of two draft rules at the previous meeting the first allowed for running with the ball in hand the second for obstructing such a run by hacking kicking an opponent in the shins , tripping and holding.

ਹੋਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਗਬੀ ਕਲੱਬਾਂ ਨੇ ਇਸ ਲੀਡ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਫਏ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ 1871 ਵਿਚ ਰਗਬੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ.
other english rugby clubs followed this lead and did not join the fa and instead in 1871 formed the rugby football union.

ਏਬੇਨੇਜ਼ਰ ਕੋਬ ਮੋਰਲੇ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਅਧੀਨ, ਗਿਆਰਾਂ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਕਲੱਬਾਂ ਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਅਸਲ ਤੇਰਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ.
the eleven remaining clubs, under the charge of ebenezer cobb morley, went on to ratify the original thirteen laws of the game.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਨੂੰ “ਅੰਕ” ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਰਾਸ ਬਾਰ ਦੀ ਘਾਟ, ਨਿਯਮ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
these rules included handling of the ball by "marks" and the lack of a crossbar, rules which made it remarkably similar to victorian rules football being developed at that time in australia.

ਸ਼ੇਫੀਲਡ ਐੱਫ.ਏ. ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਖੇਡੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਐਫਏ ਨੇ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਥੋੜਾ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the sheffield fa played by its own rules until the 1870s with the fa absorbing some of its rules until there was little difference between the games.

ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਫੁਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਐਫਏ ਕੱਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ ਡਬਲਯੂ. ਐਲਕੋਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1872 ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the world's oldest football competition is the fa cup, which was founded by c. w. alcock and has been contested by english teams since 1872.

ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਚ ਵੀ 1872 ਵਿਚ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿਚ, ਦੁਬਾਰਾ ਸੀ. ਡਬਲਯੂ. ਐਲਕੌਕ ਦੇ ਭੜਕਾ. ਮੈਚ ਵਿਚ ਹੋਇਆ.
the first official international football match also took place in 1872, between scotland and england in glasgow, again at the instigation of c. w. alcock.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1888 ਵਿਚ ਏਸਟਨ ਵਿਲਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਦੁਆਰਾ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
england is also home to the world's first football league, which was founded in birmingham in 1888 by aston villa director william mcgregor.

ਅਸਲ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਨੌਰਦਰਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ 12 ਕਲੱਬ ਸਨ.
the original format contained 12 clubs from the midlands and northern england.

ਖੇਡ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਆਈਐਫਏਬੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the laws of the game are determined by the international football association board ifab .

ਬੋਰਡ ਦਾ ਗਠਨ 1886 ਵਿਚ ਦਿ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਵੇਲਜ਼, ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the board was formed in 1886 after a meeting in manchester of the football association, the scottish football association, the football association of wales, and the irish football association.

ਫੀਫਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸੰਸਥਾ, 1904 ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੇਮ ਆਫ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗੀ.
fifa, the international football body, was formed in paris in 1904 and declared that they would adhere to laws of the game of the football association.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ 1913 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਹੋ ਗਿਆ.
the growing popularity of the international game led to the admittance of fifa representatives to the international football association board in 1913.

ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਫੀਫਾ ਦੇ ਚਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the board consists of four representatives from fifa and one representative from each of the four british associations.

ਅੱਜ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today, football is played at a professional level all over the world.

ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਫੁਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਰਬਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਗੇਮ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
millions of people regularly go to football stadiums to follow their favourite teams, while billions more watch the game on television or on the internet.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਵੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ.
a very large number of people also play football at an amateur level.

ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ 2001 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 240 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।
according to a survey conducted by fifa published in 2001, over 240 million people from more than 200 countries regularly play football.

ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਰਸ਼ਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ.
football has the highest global television audience in sport.

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁਟਬਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਨੂੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in many parts of the world football evokes great passions and plays an important role in the life of individual fans, local communities, and even nations.

ਆਰ. ਕਪੁਸਸਿੰਸਕੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਜੋ ਨਿਮਰ, ਨਿਮਰ ਜਾਂ ਨਿਮਰ ਹਨ ਉਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਜਾਂ ਦੇਖਣ ਵੇਲੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
r. kapuscinski says that europeans who are polite, modest, or humble fall easily into rage when playing or watching football games.

ਡੀ ਆਈਵਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ 2006 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਇਕ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 2007 ਵਿਚ ਬਾਗ਼ੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮੈਚ ਖੇਡ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਗੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਫੌਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ. ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ.
the d'ivoire national football team helped secure a truce to the nation's civil war in 2006 and it helped further reduce tensions between government and rebel forces in 2007 by playing a match in the rebel capital of , an occasion that brought both armies together peacefully for the first time.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਫੁਟਬਾਲ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੂਨ 1969 ਵਿਚ ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ ਅਤੇ ਹਾਂਡੂਰਸ ਵਿਚਾਲੇ ਫੁਟਬਾਲ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅੰਤਮ ਨੇੜਲਾ ਕਾਰਨ ਸੀ.
by contrast, football is widely considered to have been the final proximate cause for the football war in june 1969 between el salvador and honduras.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਯੁਗੋਸਲਾਵ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਇਸ ਖੇਡ ਨੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਦੀਨਾਮੋ ਜ਼ਗਰੇਬ ਅਤੇ ਰੈਡ ਸਟਾਰ ਬੈਲਗ੍ਰੇਡ ਵਿਚਾਲੇ ਮੈਚ ਮਈ 1990 ਵਿਚ ਦੰਗੇ ਭੜਕ ਗਿਆ.
the sport also exacerbated tensions at the beginning of the yugoslav wars of the 1990s, when a match between dinamo zagreb and red star belgrade degenerated into rioting in may 1990.

associationਰਤਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਮੁ .ਲੇ footballਰਤ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ asਰਤਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਖੇਡ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ "ਫੁੱਟਬਾਲ" ਖੇਡਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
women's association football early women's football women may have been playing "football" for as long as the game has existed.

ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਡ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸੰਸਕਰਣ ਸੂ ਚੂ womenਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਈ. ਈ. ਦੌਰਾਨ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
evidence shows that an ancient version of the game tsu chu was played by women during the han dynasty ce .

ਹਾਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸੀਈ ਫਰੈਕੋਸ ਵਿੱਚ ਦੋ figuresਰਤ ਹਸਤੀਆਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਤੂ ਚੂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।
two female figures are depicted in han dynasty ce frescoes, playing tsu chu.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਰੀਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਏ ਹਨ, 5000 ਬੀਸੀਈ ਦੇ ਮੁtਲੇ ਅਨੁਮਾਨ.
there are, however, a number of opinions about the accuracy of dates, the earliest estimates at 5000 bce.

ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਫੁਟਬਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਸਨ.
in europe, it is possible that 12th-century french women played football as part of that era's folk games.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡ, ਨੇ ਵੀ earlyਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਹੈ
association football, the modern game, also has documented early involvement of women.

1790 ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਮਿਡ-ਲੋਥਿਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ.
an annual competition in mid-lothian, scotland during the 1790s is reported, too..

1863 ਵਿਚ, ਫੁਟਬਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪਿੱਚ 'ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in 1863, football governing bodies introduced standardised rules to prohibit violence on the pitch, making it more socially acceptable for women to play.

ਸਕਾਟਿਸ਼ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ 1892 ਵਿਚ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the first match recorded by the scottish football association took place in 1892 in glasgow.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਖੇਡ 1895 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
in england, the first recorded game of football between women took place in 1895.

ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟੀਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਾਰਕੁੰਨ ਨੇਟੀ ਹਨੀਬਾਲ ਦੁਆਰਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ 1894 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the most well-documented early european team was founded by activist nettie honeyball in england in 1894.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਡੀਜ਼ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was named the british ladies' football club.

ਨੇਟੀ ਹਨੀਬਾਲ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਕਿ theਰਤਾਂ‘ ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ’ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
nettie honeyball is quoted, "i founded the association late last year , with the fixed resolve of proving to the world that women are not the 'ornamental and useless' creatures men have pictured.

ਮੈਨੂੰ ਇਕਬਾਲ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿਨ the ਾਂ ਵਿਚ ਇੰਨੇ ਵਿਆਪਕ dividedੰਗ ਨਾਲ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ parliamentਰਤਾਂ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਬੈਠ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ. "
i must confess, my convictions on all matters where the sexes are so widely divided are all on the side of emancipation, and i look forward to the time when ladies may sit in parliament and have a voice in the direction of affairs, especially those which concern them most."

ਹਨੀਬਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ footballਰਤਾਂ ਦੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ।
honeyball and those like her paved the way for women's football.

ਹਾਲਾਂਕਿ gameਰਤਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਬਗੈਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
however the women's game was frowned upon by the british football associations, and continued without their support.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਖੇਡ ਦੇ 'ਮਰਦਾਨਗੀ' ਲਈ ਕਥਿਤ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ.
it has been suggested that this was motivated by a perceived threat to the 'masculinity' of the game.

worldਰਤਾਂ ਦੀ ਫੁਟਬਾਲ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੰਨਾ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ.
women's football became popular on a large scale at the time of the first world war, when employment in heavy industry spurred the growth of the game, much as it had done for men fifty years earlier.

ਯੁੱਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਟੀਮ ਡਿਕ ਸੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੇਰ ਦੀ ਲੇਡੀਜ਼ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੈਸਨ,.
the most successful team of the era was dick, kerr's ladies of preston, england.

ਟੀਮ ਨੇ 1920 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੀਮ 1920 ਵਿਚ ਇਕ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਲੇਡੀਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 22-0 ਨਾਲ ਜੇਤੂ ਸੀ.
the team played in the first women's international matches in 1920, against a team from paris, france, in april, and also made up most of the england team against a scottish ladies xi in 1920, and winning 22-0.

ਕੁਝ ਮੈਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫੁਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕ ਮੈਚ ਵਿਚ 53,000 ਦੀ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਵੇਖੀ ਗਈ, 1921 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਫੁਟਬਾਲ ਨੂੰ ਇਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੱਚਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਆਧਾਰ' ਤੇ ਇਹ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ byਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਬਰਾਹਟ ਸੀ.
despite being more popular than some men's football events one match saw a 53,000 strong crowd , women's football in england suffered a blow in 1921 when the football association outlawed the playing of the game on association members' pitches, on the grounds that the game as played by women was distasteful.

ਕਈਆਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਹ crowdਰਤਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਦੀ ਈਰਖਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
some speculated that this may have also been due to envy of the large crowds that women's matches attracted.

ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੇਡੀਜ਼ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਖੇਡ ਰਗਬੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ.
this led to the formation of the english ladies football association and play moved to rugby grounds.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ womenਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲੀ women'sਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
association football has been played by women since at least the time of the first recorded women's games in the late 19th century.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ.
it has traditionally been associated with charity games and physical exercise, particularly in the united kingdom.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ associationਰਤਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਆਖਰਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ forਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੀਮ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣ ਗਈ.
in the late 1960s and early 1970s women's association football was organised in the united kingdom, eventually becoming the most prominent team sport for british women.

20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ footballਰਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਕੌਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਨ।
20th and 21st century the growth in women's football has seen major competitions being launched at both national and international level mirroring the male competitions.

ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ.
women's football has faced many struggles.

1920 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ “ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ” ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ 5 ਦਸੰਬਰ 1921 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਲੱਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵੇਲੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ 50,000 ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
it had a "golden age" in the united kingdom in the early 1920s when crowds reached 50,000 at some matches this was stopped on 5 december 1921 when england's football association voted to ban the game from grounds used by its member clubs.

ਐਫਏ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 1969 ਵਿਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਈਐਫਏ ਨੇ 1971 ਵਿਚ ਮਹਿਲਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
the fa's ban was rescinded in december 1969 with uefa voting to officially recognise women's football in 1971.

ਫੀਫਾ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 1991 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ footballਰਤਾਂ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ 1996 ਤੋਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ।
the fifa women's world cup was inaugurated in 1991 and has been held every four years since, while women's football has been an olympic event since 1996.

ਗੇਮਪਲੇਅ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gameplay association football is played in accordance with a set of rules known as the laws of the game.

ਖੇਡ 68 ਦੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਗੇਂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the game is played using a spherical ball of 68.

.5 ਸੈਮੀ.
.5 cm 27.

.4 ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਜਾਂ ਫੁਟਬਾਲ ਬਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
.4 in circumference, known as the football or soccer ball .

ਗਿਆਰਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਪੋਸਟਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਗੇੜ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
two teams of eleven players each compete to get the ball into the other team's goal between the posts and under the bar , thereby scoring a goal.

ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਹ ਜੇਤੂ ਹੈ ਜੇ ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਖੇਡ ਡਰਾਅ ਹੈ.
the team that has scored more goals at the end of the game is the winner if both teams have scored an equal number of goals then the game is a draw.

ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਕ ਟਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿੱਕ-ਆਫ ਜਾਂ ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
each team is led by a captain who has only one official responsibility as mandated by the laws of the game to represent his or her team in the coin toss prior to kick-off or penalty kicks.

ਮੁ lawਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੋਲਕੀਪਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਖੇਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਥ੍ਰੋ-ਇਨ ਰੀਸਟਾਰਟ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the primary law is that players other than goalkeepers may not deliberately handle the ball with their hands or arms during play, though they do use their hands during a throw-in restart.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਜਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਮੱਥੇ ਨਾਲ "ਸਿਰਲੇਖ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
although players usually use their feet to move the ball around, they may use any part of their body notably, "heading" with the forehead other than their hands or arms.

ਆਮ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਿੱਚ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਆਫਸਾਈਡ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
within normal play, all players are free to play the ball in any direction and move throughout the pitch, though the ball cannot be received in an offside position.

ਗੇਮ ਪਲੇ ਵਿਚ, ਖਿਡਾਰੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡ੍ਰਬਿਲਿੰਗ, ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਟੀਚੇ' ਤੇ ਸ਼ਾਟ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਬਚਾਅ ਵਿਰੋਧੀ ਗੋਲਕੀਪਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in game play, players attempt to create goal-scoring opportunities through individual control of the ball, such as by dribbling, passing the ball to a teammate, and by taking shots at the goal, which is guarded by the opposing goalkeeper.

ਵਿਰੋਧੀ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਜਾਂ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਕੇ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਹੈ.
opposing players may try to regain control of the ball by intercepting a pass or through tackling the opponent in possession of the ball however, physical contact between opponents is restricted.

ਫੁਟਬਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਫ੍ਰੀ-ਫਲੋਇੰਗ ਗੇਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖੇਡ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੈਫਰੀ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
football is generally a free-flowing game, with play stopping only when the ball has left the field of play or when play is stopped by the referee for an infringement of the rules.

ਇੱਕ ਸਟਾਪੇਜ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰੀਸਟਾਰਟ ਨਾਲ ਖੇਡੋ ਮੁੜ-ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੋ.
after a stoppage, play recommences with a specified restart.

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਗੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
at a professional level, most matches produce only a few goals.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੈਚ 2.ਸਤਨ 2.48 ਟੀਚੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ.
for example, the season of the english premier league produced an average of 2.48 goals per match.

ਗੇਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਗੋਲਕੀਪਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
the laws of the game do not specify any player positions other than goalkeeper, but a number of specialised roles have evolved.

ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਸਟ੍ਰਾਈਕਰ, ਜਾਂ ਫਾਰਵਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਟੀਚੇ ਦੇ ਡਿਫੈਂਡਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿਡਫੀਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱsessਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ ਟੀਮ.
broadly, these include three main categories strikers, or forwards, whose main task is to score goals defenders, who specialise in preventing their opponents from scoring and midfielders, who dispossess the opposition and keep possession of the ball to pass it to the forwards on their team.

ਗੋਲਕੀਪਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਉਟਫੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
players in these positions are referred to as outfield players, to distinguish them from the goalkeeper.

ਇਹ ਪੁਜੀਸ਼ਨਾਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਿਡਾਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ.
these positions are further subdivided according to the area of the field in which the player spends most time.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਡਿਫੈਂਡਰ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਮਿਡਫੀਲਡਰ ਹਨ.
for example, there are central defenders, and left and right midfielders.

ਦਸ ਆਉਟਫੀਲਡ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the ten outfield players may be arranged in any combination.

ਹਰੇਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਦਿਮਾਗੀ ਗੇਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਲਟਾ ਖੇਡ ਦੀ ਇੱਕ ਹੌਲੀ, ਵਧੇਰੇ ਬਚਾਅਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the number of players in each position determines the style of the team's play more forwards and fewer defenders creates a more aggressive and offensive-minded game, while the reverse creates a slower, more defensive style of play.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਿਡਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੇਮ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ' ਤੇ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
while players typically spend most of the game in a specific position, there are few restrictions on player movement, and players can switch positions at any time.

ਇਕ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਾਕਾ ਇਕ ਗਠਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the layout of a team's players is known as a formation.

ਟੀਮ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
defining the team's formation and tactics is usually the prerogative of the team's manager.

ਨਿਯਮ ਗੇਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਚ 17 ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਵਿਚ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
laws there are 17 laws in the official laws of the game, each containing a collection of stipulation and guidelines.

ਉਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੂਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੂਨੀਅਰ, ਬਜ਼ੁਰਗ, womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸੋਧਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
the same laws are designed to apply to all levels of football, although certain modifications for groups such as juniors, seniors, women and people with physical disabilities are permitted.

ਕਾਨੂੰਨ ਅਕਸਰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖੇਡ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the laws are often framed in broad terms, which allow flexibility in their application depending on the nature of the game.

ਗੇਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਆਈ.ਐਫ.ਏ.ਬੀ. ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the laws of the game are published by fifa, but are maintained by the international football association board ifab .

ਸਤਾਰਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ifab ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in addition to the seventeen laws, numerous ifab decisions and other directives contribute to the regulation of football.

ਖਿਡਾਰੀ, ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਰ ਟੀਮ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆਰਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਗੋਲਕੀਪਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
players, equipment, and officials each team consists of a maximum of eleven players excluding substitutes , one of whom must be the goalkeeper.

ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਗਠਨ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
competition rules may state a minimum number of players required to constitute a team, which is usually seven.

ਗੋਲਕੀਪਰ ਕੇਵਲ ਉਹ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੈਨਲਟੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
goalkeepers are the only players allowed to play the ball with their hands or arms, provided they do so within the penalty area in front of their own goal.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆfieldਟਫੀਲਡ ਗੈਰ-ਗੋਲਕੀਪਰ ਖਿਡਾਰੀ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਚ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਹੁਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
though there are a variety of positions in which the outfield non-goalkeeper players are strategically placed by a coach, these positions are not defined or required by the laws.

ਮੁ equipmentਲੇ ਉਪਕਰਣ ਜਾਂ ਕਿੱਟ ਪਲੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਕਮੀਜ਼, ਸ਼ਾਰਟਸ, ਜੁਰਾਬਾਂ, ਜੁੱਤੇ ਅਤੇ adequateੁਕਵੇਂ ਸ਼ਿਨ ਗਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the basic equipment or kit players are required to wear includes a shirt, shorts, socks, footwear and adequate shin guards.

ਡਾਕਟਰੀ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਥਲੈਟਿਕ ਸਮਰਥਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਪ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
an athletic supporter and protective cup is highly recommended for male players by medical experts and professionals.

ਹੈਡਗੇਅਰ ਮੁ basicਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਟੁਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਖਿਡਾਰੀ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
headgear is not a required piece of basic equipment, but players today may choose to wear it to protect themselves from head injury.

ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਜਾਂ ਘੜੀਆਂ.
players are forbidden to wear or use anything that is dangerous to themselves or another player, such as jewellery or watches.

ਗੋਲਕੀਪਰ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਣ.
the goalkeeper must wear clothing that is easily distinguishable from that worn by the other players and the match officials.

ਖੇਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a number of players may be replaced by substitutes during the course of the game.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਲੀਗ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਤਮ ਸੰਖਿਆ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਖਿਆ ਹੋਰਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the maximum number of substitutions permitted in most competitive international and domestic league games is three, though the permitted number may vary in other competitions or in friendly matches.

ਇਕ ਬਦਲ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਬੇਅਸਰਤਾ, ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਵਿਚ, ਜਾਂ ਇਕ ਵਧੀਆ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
common reasons for a substitution include injury, tiredness, ineffectiveness, a tactical switch, or timewasting at the end of a finely poised game.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਬਾਲਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ.
in standard adult matches, a player who has been substituted may not take further part in a match.

ਆਈਐਫਏਬੀ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਚ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣ."
ifab recommends "that a match should not continue if there are fewer than seven players in either team."

ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿੰਦੂਆਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
any decision regarding points awarded for abandoned games is left to the individual football associations.

ਇੱਕ ਗੇਮ ਇੱਕ ਰੈਫਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ "ਮੈਚ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ" ਕਾਨੂੰਨ 5, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅੰਤਮ ਹਨ.
a game is officiated by a referee, who has "full authority to enforce the laws of the game in connection with the match to which he has been appointed" law 5 , and whose decisions are final.

ਰੈਫਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਰੈਫ਼ਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the referee is assisted by two assistant referees.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੈਫ਼ਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in many high-level games there is also a fourth official who assists the referee and may replace another official should the need arise.

ਗੇਂਦ ਗੇਂਦ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਘੇਰਾ 68 ਅਤੇ 70 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 27 ਅਤੇ 28 ਇੰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਇਕ ਭਾਰ 410 ਤੋਂ 450 ਗ੍ਰਾਮ 14 ਤੋਂ 16 oਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ 0.6 ਅਤੇ 1.1 ਬਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਦਬਾਅ 8.5 ਅਤੇ 15.6 ਪੌਂਡ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਇੰਚ ਹੈ. ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ.
ball the ball is spherical with a circumference of between 68 and 70 centimetres 27 and 28 in , a weight in the range of 410 to 450 grams 14 to 16 oz , and a pressure of between 0.6 and 1.1 bars 8.5 and 15.6 pounds per square inch at sea level.

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਚਮੜੇ ਦੇ ਪੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਦਬਾਅ ਲਈ ਲੈਟੇਕਸ ਬਲੈਡਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗੇਂਦ ਹੁਣ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹਨ.
in the past the ball was made up of leather panels sewn together, with a latex bladder for pressurisation, but modern balls at all levels of the game are now synthetic.

ਪਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਈ.ਐਫ.ਏ.ਬੀ. ਵਿਚ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਇਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਪਿੱਚ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਮਾਪ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਮਰਾਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
pitch as the laws were formulated in england, and were initially administered solely by the four british football associations within ifab, the standard dimensions of a football pitch were originally expressed in imperial units.

ਕਾਨੂੰਨ ਹੁਣ ਬ੍ਰੈਕੇਟ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲੱਗਭਗ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਪ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਮਰਾਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਅੰਸ਼ਕ ਮੀਟ੍ਰਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ.
the laws now express dimensions with approximate metric equivalents followed by traditional units in brackets , though use of imperial units remains popular in english-speaking countries with a relatively recent history of metrication or only partial metrication , such as britain.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲਗ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਪਿੱਚ ਦੀ ਲੰਬਾਈ m yd ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ m yd ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the length of the pitch for international adult matches is in the range of m yd and the width is in the range of m yd .

ਗੈਰ-ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਫੀਲਡ m yd ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ m yd ਚੌੜਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਪਿੱਚ ਵਰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ.
fields for non-international matches may be m yd length and m yd in width, provided that the pitch does not become square.

2008 ਵਿੱਚ, ਆਈਐਫਏਬੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਪਿੱਚ ਮਾਪ ਵਜੋਂ 105 ਮੀ 344 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 68 ਮੀ 223 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2008, the ifab initially approved a fixed size of 105 m 344 ft long and 68 m 223 ft wide as a standard pitch dimension for international matches however, this decision was later put on hold and was never actually implemented.

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਟੱਚਲਾਈਨਜ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੀਚੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਹਨ.
the longer boundary lines are touchlines, while the shorter boundaries on which the goals are placed are goal lines.

ਹਰ ਟੀਚਾ ਲਾਈਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਆਇਤਾਕਾਰ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a rectangular goal is positioned at the middle of each goal line.

ਲੰਬਕਾਰੀ ਟੀਚੇ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਨਾਰੇ 24 ਫੁੱਟ 7.3 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੋਲ ਪੋਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਖਿਤਿਜੀ ਕਰਾਸਬਾਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 8 ਫੁੱਟ 2.4 ਮੀਟਰ ਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
the inner edges of the vertical goal posts must be 24 feet 7.3 m apart, and the lower edge of the horizontal crossbar supported by the goal posts must be 8 feet 2.4 m above the ground.

ਜਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
nets are usually placed behind the goal, but are not required by the laws.

ਟੀਚੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੈਨਲਟੀ ਏਰੀਆ ਹੈ.
in front of the goal is the penalty area.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗੋਲ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੋਲ ਲਾਈਨ ਤੋਂ 16.5 ਮੀ. 18 ਯਾਰ ਦੀ ਗੋਲ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ 16.5 ਮੀਟਰ 18 ਯਾਰ ਤੱਕ ਫੈਲਣ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ.
this area is marked by the goal line, two lines starting on the goal line 16.5 m 18 yd from the goalposts and extending 16.5 m 18 yd into the pitch perpendicular to the goal line, and a line joining them.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਗੋਲਕੀਪਰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕ ਦੁਆਰਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this area has a number of functions, the most prominent being to mark where the goalkeeper may handle the ball and where a penalty foul by a member of the defending team becomes punishable by a penalty kick.

ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਕਿੱਕ-ਆਫ, ਗੋਲ ਕਿੱਕ, ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕ ਅਤੇ ਕਾਰਨਰ ਕਿੱਕਾਂ 'ਤੇ ਗੇਂਦ ਜਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
other markings define the position of the ball or players at kick-offs, goal kicks, penalty kicks and corner kicks.

ਅੰਤਰਾਲ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਬਾਲਗ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੀਰੀਅਡ 45 ਮਿੰਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
duration and tie-breaking methods a standard adult football match consists of two periods of 45 minutes each, known as halves.

ਹਰ ਅੱਧਾ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਘੜੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ.
each half runs continuously, meaning that the clock is not stopped when the ball is out of play.

ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 15 ਮਿੰਟ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਬਰੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
there is usually a 15-minute half-time break between halves.

ਮੈਚ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the end of the match is known as full-time.

ਰੈਫਰੀ ਮੈਚ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਾਈਮ ਕੀਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਦਲਵਾਂ, ਜ਼ਖਮੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਟਾਪੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਆਏ ਗਏ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੱਤਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the referee is the official timekeeper for the match, and may make an allowance for time lost through substitutions, injured players requiring attention, or other stoppages.

ਫੀਫਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੋੜਿਆ ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੁਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਇਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this added time is called additional time in fifa documents, but is most commonly referred to as stoppage time or injury time, while loss time can also be used as a synonym.

ਰੁਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਰੈਫਰੀ ਦੇ ਇਕੋ ਅਧਿਕਾਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the duration of stoppage time is at the sole discretion of the referee.

ਰੈਫਰੀ ਇਕੱਲੇ ਮੈਚ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the referee alone signals the end of the match.

ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੈਫਰੀ ਨੇ ਅੱਧੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਮਿੰਟਾਂ ਦਾ ਰੁਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in matches where a fourth official is appointed, towards the end of the half the referee signals how many minutes of stoppage time he intends to add.

ਚੌਥਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਫਿਰ ਇਸ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਬੋਰਡ ਫੜ ਕੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the fourth official then informs the players and spectators by holding up a board showing this number.

ਸੰਕੇਤ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰੈਫਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the signalled stoppage time may be further extended by the referee.

ਜੋੜਿਆ ਸਮਾਂ ਉਸ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ 1891 ਵਿਚ ਸਟੋਕ ਅਤੇ ਐਸਟਨ ਵਿਲਾ ਵਿਚਾਲੇ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀ ਸੀ.
added time was introduced because of an incident which happened in 1891 during a match between stoke and aston villa.

ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਟੋਕ ਨੂੰ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
trailing and with just two minutes remaining, stoke were awarded a penalty.

ਵਿਲਾ ਦੇ ਗੋਲਕੀਪਰ ਨੇ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ, 90 ਮਿੰਟ ਲੰਘ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
villa's goalkeeper kicked the ball out of the ground, and by the time the ball had been recovered, the 90 minutes had elapsed and the game was over.

ਇਕੋ ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਅੱਧਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗੇਮ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ.
the same law also states that the duration of either half is extended until the penalty kick to be taken or retaken is completed, thus no game shall end with a penalty to be taken.

ਲੀਗ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਖੇਡਾਂ ਡਰਾਅ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
in league competitions, games may end in a draw.

ਨਾਕਆ competitionਟ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਇਕ ਜੇਤੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਡੈੱਲਲਾਕ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in knockout competitions where a winner is required various methods may be employed to break such a deadlock, some competitions may invoke replays.

ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੋਰ 15 ਮਿੰਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a game tied at the end of regulation time may go into extra time, which consists of two further 15-minute periods.

ਜੇ ਸਕੋਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੇਡ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟਆ ofਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ "ਪੈਨਲਟੀ ਮਾਰਕ ਤੋਂ ਕਿੱਕਸ" ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ' ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ.
if the score is still tied after extra time, some competitions allow the use of penalty shootouts known officially in the laws of the game as "kicks from the penalty mark" to determine which team will progress to the next stage of the tournament.

ਵਾਧੂ ਸਮਾਂ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੀਚੇ ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸਕੋਰ ਵੱਲ ਗਿਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੈਨਲਟੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਕਿੱਕ ਸਿਰਫ ਉਸ ਟੀਮ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟਆ inਟ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਗੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੀ ਹੈ. ਅੰਤਮ ਸਕੋਰ.
goals scored during extra time periods count towards the final score of the game, but kicks from the penalty mark are only used to decide the team that progresses to the next part of the tournament with goals scored in a penalty shootout not making up part of the final score .

ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਇਕ ਵਾਰ ਘਰ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਟੀਮ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in competitions using two-legged matches, each team competes at home once, with an aggregate score from the two matches deciding which team progresses.

ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੂਰ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਉਹ ਟੀਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖੇਡੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕੀਤੇ.
where aggregates are equal, the away goals rule may be used to determine the winners, in which case the winner is the team that scored the most goals in the leg they played away from home.

ਜੇ ਨਤੀਜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਵਾਧੂ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਸ਼ੂਟਆਉਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
if the result is still equal, extra time and potentially a penalty shootout are required.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਆਈਐਫਏਬੀ ਨੇ ਪੈਨਲਟੀ ਸ਼ੂਟਆ .ਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੈਚ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਣਚਾਹੇ asੰਗ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the late 1990s and early 2000s, the ifab experimented with ways of creating a winner without requiring a penalty shootout, which was often seen as an undesirable way to end a match.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਡ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲ ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਕ ਟੀਮ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਬੜ੍ਹਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
these involved rules ending a game in extra time early, either when the first goal in extra time was scored golden goal , or if one team held a lead at the end of the first period of extra time silver goal .

ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿਚ 1998 ਅਤੇ 2002 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
golden goal was used at the world cup in 1998 and 2002.

ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੋਲ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਖੇਡ 1998 ਵਿਚ ਪੈਰਾਗੁਏ ਉੱਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੀ.
the first world cup game decided by a golden goal was france's victory over paraguay in 1998.

ਜਰਮਨੀ, ਯੂਰੋ 1996 ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
germany was the first nation to score a golden goal in a major competition, beating czech republic in the final of euro 1996.

ਸਿਲਵਰ ਗੋਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਯੂਰੋ 2004 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
silver goal was used in euro 2004.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ifab ਦੁਆਰਾ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
both these experiments have been discontinued by ifab.

ਖੇਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਖੇਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁ statesਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ball in and out of play under the laws, the two basic states of play during a game are ball in play and ball out of play.

ਖੇਡ ਦੇ ਹਰ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਕ-ਆਫ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਗੇਂਦ ਹਰ ਸਮੇਂ ਖੇਡਣ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਰੈਫਰੀ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from the beginning of each playing period with a kick-off until the end of the playing period, the ball is in play at all times, except when either the ball leaves the field of play, or play is stopped by the referee.

ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੱਠ ਰੀਸਟਾਰਟ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਟੀਚੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿੱਕ-ਆਫ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਖੇਡ ਦੇ ਹਰੇਕ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ.
when the ball becomes out of play, play is restarted by one of eight restart methods depending on how it went out of play kick-off following a goal by the opposing team, or to begin each period of play.

ਥ੍ਰੋ-ਇਨ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਟੱਚਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ.
throw-in when the ball has crossed the touchline awarded to the opposing team to that which last touched the ball.

ਗੋਲ ਕਿੱਕ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਹਮਲਾਵਰ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
goal kick when the ball has wholly crossed the goal line without a goal having been scored and having last been touched by a player of the attacking team awarded to defending team.

ਕਾਰਨਰ ਕਿੱਕ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਬਚਾਅ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾਵਰ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
corner kick when the ball has wholly crossed the goal line without a goal having been scored and having last been touched by a player of the defending team awarded to attacking team.

"ਗੈਰ-ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ" ਫੌਲਾਂ, ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਬਰਤਰਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਡ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਫਤ ਕਿੱਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
indirect free kick awarded to the opposing team following "non-penal" fouls, certain technical infringements, or when play is stopped to caution or dismiss an opponent without a specific foul having occurred.

ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗੋਲ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਸਿੱਧੇ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਗੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
a goal may not be scored directly without the ball first touching another player from an indirect free kick.

ਕੁਝ ਸੂਚੀਬੱਧ "ਪੈਨਲਟੀ" ਫੌਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫੌਇਲਡ ਟੀਮ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
direct free kick awarded to fouled team following certain listed "penal" fouls.

ਸਿੱਧੇ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a goal may be scored directly from a direct free kick.

ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਪੈਨਲਟੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਈ ਹੈ.
penalty kick awarded to the fouled team following a foul usually punishable by a direct free kick but that has occurred within their opponent's penalty area.

ਡਰਾਪਡ-ਗੇਂਦ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰੈਫਰੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਖੇਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣਾ, ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਧਿਰ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣਾ.
dropped-ball occurs when the referee has stopped play for any other reason, such as a serious injury to a player, interference by an external party, or a ball becoming defective.

ਗ਼ੈਰ-ਵਿਵਹਾਰ onਨ-ਫੀਲਡ ਵਿਚ ਗੜਬੜ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਗੇਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੇਂਦ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੋਵੇ.
misconduct on-field a foul occurs when a player commits an offence listed in the laws of the game while the ball is in play.

ਜ਼ੁਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ 12 ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the offences that constitute a foul are listed in law 12.

ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਟ੍ਰਿਪ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇਣਾ, "ਪੈਨਲ ਫਾlsਲਜ਼" ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਸਿੱਧੀ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਜਾਂ ਪੈਨਲਟੀ ਕਿੱਕ ਦੁਆਰਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
handling the ball deliberately, tripping an opponent, or pushing an opponent, are examples of "penal fouls", punishable by a direct free kick or penalty kick depending on where the offence occurred.

ਹੋਰ ਫੌਅ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਫ੍ਰੀ ਕਿੱਕ ਦੁਆਰਾ ਸਜਾ ਯੋਗ ਹਨ.
other fouls are punishable by an indirect free kick.

ਰੈਫਰੀ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਾਲੇ ਪੀਲੇ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਬਰਖਾਸਤ ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਜਾਂ ਬਦਲ ਦੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the referee may punish a player's or substitute's misconduct by a caution yellow card or dismissal red card .

ਇਕੋ ਗੇਮ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਪੀਲਾ ਕਾਰਡ ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਵੱਲ.
a second yellow card at the same game leads to a red card, and therefore to a dismissal.

ਇੱਕ ਪੀਲੇ ਕਾਰਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ "ਬੁੱਕ" ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੈਫਰੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੋਟਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਦਾ ਹੈ.
a player given a yellow card is said to have been "booked", the referee writing the player's name in his official notebook.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
if a player has been dismissed, no substitute can be brought on in their place.

ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਪਰਾਧ ਜੋ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ.
misconduct may occur at any time, and while the offences that constitute misconduct are listed, the definitions are broad.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, "ਬੇਹਿਸਾਬ ਵਿਵਹਾਰ" ਦੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਖੇਡ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in particular, the offence of "unsporting behaviour" may be used to deal with most events that violate the spirit of the game, even if they are not listed as specific offences.

ਇੱਕ ਰੈਫਰੀ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ, ਬਦਲ ਜਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a referee can show a yellow or red card to a player, substitute or substituted player.

ਗੈਰ ਖਿਡਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ mannerੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
non-players such as managers and support staff cannot be shown the yellow or red card, but may be expelled from the technical area if they fail to conduct themselves in a responsible manner.

ਖੇਡ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਰੈਫਰੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਟੀਮ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ ਜਿਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
rather than stopping play, the referee may allow play to continue if doing so will benefit the team against which an offence has been committed.

ਇਸ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਖੇਡਣਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is known as "playing an advantage".

ਰੈਫਰੀ "ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਓ" ਖੇਡ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਫਾਇਦਾ "ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ" ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the referee may "call back" play and penalise the original offence if the anticipated advantage does not ensue within "a few seconds".

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਲਾਭ ਕਾਰਨ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਖੇਡ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਟਾਪੇਜ ਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
even if an offence is not penalised due to advantage being played, the offender may still be sanctioned for misconduct at the next stoppage of play.

ਸਾਰੇ onਨ-ਪਿਚ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੈਫਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅੰਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the referee's decision in all on-pitch matters is considered final.

ਮੈਚ ਦੇ ਸਕੋਰ ਨੂੰ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਬੂਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਸਨ.
the score of a match cannot be altered after the game, even if later evidence shows that decisions including awards non-awards of goals were incorrect.

ਆਫ-ਫੀਲਡ, ਖੇਡ ਦੇ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵੀ ਖੇਡ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, ਕਲੱਬਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਡੋਪਿੰਗ, ਉਮਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਫਿਕਸਿੰਗ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ. .
off-field along with the general administration of the sport, football associations and competition organisers also enforce good conduct in wider aspects of the game, dealing with issues such as comments to the press, clubs' financial management, doping, age fraud and match fixing.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੁਅੱਤਲੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most competitions enforce mandatory suspensions for players who are sent off in a game.

ਕੁਝ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਜੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਸਲੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ, ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਲ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ.
some on-field incidents, if considered very serious such as allegations of racial abuse , may result in competitions deciding to impose heavier sanctions than those normally associated with a red card.

ਜੇ ਕੁਝ ਕਲੱਬਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੈਫਰੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਠੋਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀਆਂ ਮੁਅੱਤਲੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
some associations allow for appeals against player suspensions incurred on-field if clubs feel a referee was incorrect or unduly harsh.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਲੱਬਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
sanctions for such infractions may be levied on individuals or on to clubs as a whole.

ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮਾਨੇ, ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ includeਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
penalties may include fines, points deductions in league competitions or even expulsion from competitions.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਲੀਗ ਅਕਸਰ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਟੀਮ ਦੇ 10 ਅੰਕ ਕੱuct ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
for example, the english and scottish leagues will often deduct 10 points from a team that enters financial administration.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੇਮ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
among other administrative sanctions are penalties against game forfeiture.

ਉਹ ਟੀਮਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੇਮ ਨੂੰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
teams that had forfeited a game or had been forfeited against would be awarded a technical loss or win.

ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀਜ਼ ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੁੱਟਸਲ ਅਤੇ ਬੀਚ ਸਾਕਰ ਫੀਫਾ ਹੈ.
governing bodies the recognised international governing body of football and associated games, such as futsal and beach soccer is fifa.

ਫੀਫਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the fifa headquarters are located in , switzerland.

ਫੀਫਾ ਨਾਲ ਛੇ ਖੇਤਰੀ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਏਸ਼ੀਆ ਏਸ਼ੀਅਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਏ.ਐੱਫ.ਸੀ. ਅਫਰੀਕਾ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਫਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਸੀ.ਐੱਫ. ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ ਯੂ.ਈ.ਐੱਫ.ਏ. ਉੱਤਰੀ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸੰਘ ਸੰਘ ਦੀ ਉੱਤਰੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੋਂਕਾਕੈਫ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਓਫਸੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸੁਦਾਮੇਰਿਕਾਨਾ ਡੀ ਸੁਲ-ਅਮੇਰੀਕਾਨਾ ਡੀ ਫੁਟਬੋਲ ਸਾ southਥ ਅਮੈਰਿਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੋਂਮਬੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
six regional confederations are associated with fifa these are asia asian football confederation afc africa confederation of african football caf europe union of european football associations uefa north central america & caribbean confederation of north, central american and caribbean association football concacaf oceania oceania football confederation ofc south america sudamericana de sul-americana de futebol south american football confederation conmebol national associations oversee football within individual countries.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੈਮਰੂਨ ਵਿਚ ਕੈਮਰੂਨੋਸ ਡੀ ਫੁਟਬਾਲ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਉਪ-ਕੌਮੀ ਇਕਾਈਆਂ ਜਾਂ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ.
these are generally synonymous with sovereign states, for example the camerounaise de football in cameroon but also include a smaller number of associations responsible for sub-national entities or autonomous regions for example the scottish football association in scotland .

209 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਫੀਫਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਹਾਂਦੀਪੀਨ ਸੰਘਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
209 national associations are affiliated both with fifa and with their respective continental confederations.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੀਫਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਖੇਡ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਨੂੰਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਯੂਕੇ ਦੀਆਂ ਹਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੋਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੀਫਾ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
while fifa is responsible for arranging competitions and most rules related to international competition, the actual laws of the game are set by the international football association board, where each of the uk associations has one vote, while fifa collectively has four votes.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਫੀਫਾ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਹੈ.
international competitions the major international competition in football is the world cup, organised by fifa.

ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this competition takes place every four years.

ਲਗਭਗ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ.
approximately national teams compete in qualifying tournaments within the scope of continental confederations for a place in the finals.

ਫਾਈਨਲਜ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਜੋ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ 32 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the finals tournament, which is held every four years, involves 32 national teams competing over a four-week period.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸੰਸਕਰਣ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ 2014 ਦਾ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਸੀ.
the most recent edition of the tournament was the 2014 fifa world cup in brazil.

ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਚ 1932 ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 1900 ਤੋਂ ਹਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੋਇਆ ਹੈ.
there has been a football tournament at every summer olympic games since 1900, except at the 1932 games in los angeles.

ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ.
before the inception of the world cup, the olympics especially during the 1920s had the same status as the world cup.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਿਰਫ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, 1984 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ.
originally, the event was for amateurs only however, since the 1984 summer olympics, professional players have been permitted, albeit with certain restrictions which prevent countries from fielding their strongest sides.

ਓਲੰਪਿਕ ਪੁਰਸ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅੰਡਰ -23 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the olympic men's tournament is played at under-23 level.

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਟੀਮ ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
in the past the olympics have allowed a restricted number of over-age players per team.

ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 1996 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਖ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ.
a women's tournament was added in 1996 in contrast to the men's event, full international sides without age restrictions play the women's olympic tournament.

ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
after the world cup, the most important international football competitions are the continental championships, which are organised by each continental confederation and contested between national teams.

ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਯੂ.ਈ.ਐੱਫ.ਏ., ਕੋਪਾ ਕੋਂਮਬੋਲ, ਅਫਰੀਕੀ ਕੱਪ ਆਫ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਸੀ.ਐੱਫ., ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੱਪ ਏ.ਐੱਫ.ਸੀ., ਕੌਨਕਾਕ ਗੋਲਡ ਕੱਪ ਕੋਂਕਾਕੈਫ ਅਤੇ ਓ.ਐੱਫ.ਸੀ. ਨੇਸ਼ਨਸ ਕੱਪ ਓ.ਐੱਫ.ਸੀ.
these are the european championship uefa , the copa conmebol , african cup of nations caf , the asian cup afc , the concacaf gold cup concacaf and the ofc nations cup ofc .

ਫੀਫਾ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਸਾਰੇ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੇਤੂਆਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the fifa confederations cup is contested by the winners of all six continental championships, the current fifa world cup champions and the country which is hosting the confederations cup.

ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਲਈ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਾਂਗ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ.
this is generally regarded as a warm-up tournament for the upcoming fifa world cup and does not carry the same prestige as the world cup itself.

ਕਲੱਬ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਕਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਯੂਈਐਫਏ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੋਪਾ ਲਿਬਰਟਾਡੋਰੇਸ.
the most prestigious competitions in club football are the respective continental championships, which are generally contested between national champions, for example the uefa champions league in europe and the copa libertadores in south america.

ਹਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜੇਤੂ ਫੀਫਾ ਕਲੱਬ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the winners of each continental competition contest the fifa club world cup.

ਘਰੇਲੂ ਮੁਕਾਬਲੇ: ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੀਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਮਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
domestic competitions the governing bodies in each country operate league systems in a domestic season, normally comprising several divisions, in which the teams gain points throughout the season depending on results.

ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
teams are placed into tables, placing them in order according to points accrued.

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਇਕ ਗੇੜ-ਰੋਬਿਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ, ਘਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਸ ਲੀਗ ਵਿਚ ਹਰ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਖੇਡਦੀ ਹੈ.
most commonly, each team plays every other team in its league at home and away in each season, in a round-robin tournament.

ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਚੋਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at the end of a season, the top team is declared the champion.

ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the top few teams may be promoted to a higher division, and one or more of the teams finishing at the bottom are relegated to a lower division.

ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੀਗ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲੱਬ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the teams finishing at the top of a country's league may be eligible also to play in international club competitions in the following season.

ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਪਵਾਦ ਕੁਝ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਲੀਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਓਪਰਟੁਰਾ ਅਤੇ ਕਲਾਉਸੁਰਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਓਪਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲੋਜ਼ਿੰਗ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੈਂਪੀਅਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the main exceptions to this system occur in some latin american leagues, which divide football championships into two sections named apertura and clausura spanish for opening and closing , awarding a champion for each.

ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ ਲੀਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ "ਕੱਪ" ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the majority of countries supplement the league system with one or more "cup" competitions organised on a knock-out basis.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਨਖਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਟਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਿਡਾਰੀ ਦੂਜੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਏਮੇਟਿ .ਸਰ.
some countries' top divisions feature highly paid star players in smaller countries and lower divisions, players may be part-timers with a second job, or amateurs.

ਪੰਜ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੀਗਾਂ ਬੁੰਡੇਸਲੀਗਾ ਜਰਮਨੀ, ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਲਾ ਲੀਗਾ ਸਪੇਨ, ਸੀਰੀ ਏ ਇਟਲੀ, ਅਤੇ ਲੀਗ 1 ਫਰਾਂਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਲੀਗ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਦਿਹਾੜੀ 10 ਲੱਖ ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬ ਹੈ. .
the five top european leagues the bundesliga germany , premier league england , la liga spain , serie a italy , and ligue 1 france attract most of the world's best players and each of the leagues has a total wage cost in excess of million million us 1.185 billion.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਖੇਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਭਾਵ ਕੋਡਿਫਾਈਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
variants and casual play variants of football have been codified for reduced-sized teams i.e.

ਗੈਰ-ਖੇਤਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਸਾਈਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ
five-a-side football play in non-field environments i.e.

ਬੀਚ ਸਾਕਰ, ਇਨਡੋਰ ਫੁਟਬਾਲ, ਅਤੇ ਫੁੱਟਸਲ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਭਾਵ
beach soccer, indoor soccer, and futsal and for teams with disabilities i.e.

ਪੈਰਾ ਓਲੰਪਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ.
paralympic association football .

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਗੇਮ ਸਿਰਫ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਗੋਲ ਅਤੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਗੋਲ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੈਟਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਜਬ ਅਕਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁੱਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱ gameਲੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
one of the attractions of association football is that a casual game can be played with only minimal equipment a basic game can be played on almost any open area of reasonable size with just a ball and items to mark the positions of two sets of goalposts.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਟੀਮ ਦੇ ਅਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਿਆਰਾਂ-ਪੱਖੀ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਜਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਉਪ ਸਮੂਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੈ-ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
such games can often have team sizes that vary considerably from eleven-a-side, use a limited or modified subset of the official rules, and are likely to be self-officiated by the players.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ nationalਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ topਰਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ women'sਰਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਡੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੀਫਾ "ਫੁੱਟਬਾਲ".
see also association football culture association football tactics and skills list of association football clubs list of association football stadiums by country list of men's national association football teams list of women's national association football teams list of top association football goal scorers list of women's association football clubs lists of association football players references external links federation internationale de football association fifa "football".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਨਲਾਈਨ.
britannica online.

ਲੈਟਿਨ ਕਾਰਬੋ "ਕੋਇਲਾ" ਤੋਂ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਕਾਰਬਨ ਵਿਖੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 6 ਹੈ.
association football at dmoz carbon from latin carbo "coal" is a chemical element with symbol c and atomic number 6.

ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੋਮਮੇਟੈਲਿਕ ਅਤੇ ਚਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
it is nonmetallic and four electrons available to form covalent chemical bonds.

ਤਿੰਨ ਆਈਸੋਟੋਪ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, 12 ਸੀ ਅਤੇ 13 ਸੀ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 14 ਸੀ ਇਕ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਆਈਸੋਟੋਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 5,730 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੱਧ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ.
three isotopes occur naturally, 12c and 13c being stable, while 14c is a radioactive isotope, decaying with a half-life of about 5,730 years.

ਕਾਰਬਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
carbon is one of the few elements known since antiquity.

ਕਾਰਬਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਕੜ ਵਿਚ 15 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ.
carbon is the 15th most abundant element in the earth's crust, and the fourth most abundant element in the universe by mass after hydrogen, helium, and oxygen.

ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪੌਲੀਮਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਯੋਗਤਾ ਇਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
carbon's abundance, its unique diversity of organic compounds, and its unusual ability to form polymers at the temperatures commonly encountered on earth enables this element to serve as a common element of all known life.

ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ 18.5% ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ.
it is the second most abundant element in the human body by mass about 18.5% after oxygen.

ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the atoms of carbon can bond together in different ways, termed allotropes of carbon.

ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ, ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਅਮੈਰਫਾਸ ਕਾਰਬਨ ਹਨ.
the best known are graphite, diamond, and amorphous carbon.

ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਲੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the physical properties of carbon vary widely with the allotropic form.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਧੁੰਦਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਰਾ ਬਹੁਤ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, graphite is opaque and black while diamond is highly transparent.

ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਇਕ ਲਕੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੰਨਾ ਨਰਮ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ, ਯੂਨਾਨੀ ਕ੍ਰਿਆ "" ਤੋਂ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਲਿਖਣਾ", ਜਦਕਿ ਹੀਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ.
graphite is soft enough to form a streak on paper hence its name, from the greek verb " " which means "to write" , while diamond is the hardest naturally occurring material known.

ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਬਿਜਲੀ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੀਰੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਾਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
graphite is a good electrical conductor while diamond has a low electrical conductivity.

ਸਧਾਰਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਹੀਰਾ, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿesਬਜ਼, ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਫਿਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਰਮਲ ਚਾਲਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
under normal conditions, diamond, carbon nanotubes, and graphene have the highest thermal conductivities of all known materials.

ਸਾਰੇ ਕਾਰਬਨ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਜ਼ ਆਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਠੋਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਸਭ ਤੋਂ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
all carbon allotropes are solids under normal conditions, with graphite being the most thermodynamically stable form.

ਉਹ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they are chemically resistant and require high temperature to react even with oxygen.

ਅਕਾਰਜੀਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ 4 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2 ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਧਾਤ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the most common oxidation state of carbon in inorganic compounds is 4, while 2 is found in carbon monoxide and transition metal carbonyl complexes.

ਅਜੀਵ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ ਚੂਨੇ ਪੱਥਰ, ਡੋਲੋਮਾਈਟਸ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਲਾ, ਪੀਟ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਕਲੈਥਰੇਟ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਤਰਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the largest sources of inorganic carbon are limestones, dolomites and carbon dioxide, but significant quantities occur in organic deposits of coal, peat, oil, and methane clathrates.

ਕਾਰਬਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਅੱਜ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
carbon forms a vast number of compounds, more than any other element, with almost ten million compounds described to date, and yet that number is but a fraction of the number of theoretically possible compounds under standard conditions.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for this reason, carbon has often been referred to as the "king of the elements".

ਲੱਛਣ-ਸੰਪਾਦਨ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ, ਇੱਕ ਨਰਮ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
characteristicsedit the allotropes of carbon include graphite, one of the softest known substances, and diamond, the hardest naturally occurring substance.

ਇਹ ਹੋਰ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਸਮੇਤ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ,ੁਕਵੇਂ, ਮਲਟੀਵੈਲੈਂਟ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸਥਿਰ ਸਹਿਜ ਬਾਂਡ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
it bonds readily with other small atoms including other carbon atoms, and is capable of forming multiple stable covalent bonds with suitable, multivalent atoms.

ਕਾਰਬਨ ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ.
carbon is known to form almost ten million different compounds, a large majority of all chemical compounds.

ਕਾਰਬਨ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
carbon also has the highest sublimation point of all elements.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪਿਘਲਣ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਤੀਹਰਾ ਬਿੰਦੂ 10.8 0.2 ਐਮਪੀਏ ਅਤੇ 4,600 300 ਕੇ 4,330 ਜਾਂ 7,820 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲਗਭਗ 3,900 ਕੇ. ਤੇ ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਉੱਚੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਾਨਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਡੀਓਕਲਾਈਜ਼ਾਈਡ ਪਾਈ ਸਿਸਟਮ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ.
at atmospheric pressure it has no melting point as its triple point is at 10.8 0.2 mpa and 4,600 300 k 4,330 or 7,820 , so it sublimes at about 3,900 k. graphite is much more reactive than diamond at standard conditions, despite being more thermodynamically stable, as its delocalised pi system is much more vulnerable to attack.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਨੂੰ ਗਰਮ ਸੰਘਣੇ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੁਆਰਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਮੇਲਿਟਿਕ ਐਸਿਡ, ਸੀ 6 ਸੀਓ 2 ਐਚ 6, ਜੋ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੀਆਂ षਧਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ.
for example, graphite can be oxidised by hot concentrated nitric acid at standard conditions to mellitic acid, c6 co2h 6, which preserves the hexagonal units of graphite while breaking up the larger structure.

ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਚਾਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਸਲਾਈਮਸ ਜਿਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 5,800 ਕੇ 5,530 9,980 ਹੈ.
carbon sublimes in a carbon arc which has a temperature of about 5,800 k 5,530 9,980 .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਿਕ ਰੂਪ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕਾਰਬਨ ਉੱਚੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਧਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੰਗਸਟਨ ਜਾਂ ਰੈਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
thus, irrespective of its allotropic form, carbon remains solid at higher temperatures than the highest melting point metals such as tungsten or rhenium.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਕਾਰਬਨ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਰ .ੰਗ ਨਾਲ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਤੱਤ ਜੋ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਹਨ.
although thermodynamically prone to oxidation, carbon resists oxidation more effectively than elements such as iron and copper that are weaker reducing agents at room temperature.

ਕਾਰਬਨ ਛੇਵਾਂ ਤੱਤ ਹੈ, 1s22s22p2 ਦੀ ਗਰਾਉਂਡ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਬਾਹਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਨ ਵੈਲੇਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹਨ.
carbon is the sixth element, with a ground-state electron configuration of 1s22s22p2, of which the four outer electrons are valence electrons.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ionisation giesਰਜਾ, 1086.5, 2352.6, 4620.5 ਅਤੇ 6222.7 ਕੇਜੇ ਮੋਲ, ਭਾਰੀ ਸਮੂਹ 14 ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ.
its first four ionisation energies, 1086.5, 2352.6, 4620.5 and 6222.7 kj mol, are much higher than those of the heavier group 14 elements.

ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੋਗੇਟਿਵਿਟੀ 2.5 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰੀ ਸਮੂਹ 14 ਤੱਤ 1 ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
the electronegativity of carbon is 2.5, significantly higher than the heavier group 14 elements 1.

.9, ਪਰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੂਮੈਟਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ-ਕਤਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਧਾਤ.
.9 , but close to most of the nearby nonmetals as well as some of the second- and third-row transition metals.

ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਸਹਿਭਾਗੀ ਰੇਡੀਆਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 77.2, 66.7 ਵਜੇ ਸੀ ਸੀ ਅਤੇ 60.3.3 ਵਜੇ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
carbon's covalent radii are normally taken as 77.2 pm , 66.7 pm c c and 60.3 pm , although these may vary depending on coordination number and what the carbon is bonded to.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘੇਰੇ ਘੱਟ ਤਾਲਮੇਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਬਾਂਡ ਆਰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ.
in general, covalent radius decreases with lower coordination number and higher bond order.

ਕਾਰਬਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ-ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਚੱਕਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕੁਝ theਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
carbon compounds form the basis of all known life on earth, and the carbon-nitrogen cycle provides some of the energy produced by the sun and other stars.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂਪ ਆਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
although it forms an extraordinary variety of compounds, most forms of carbon are comparatively unreactive under normal conditions.

ਮਿਆਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
at standard temperature and pressure, it resists all but the strongest oxidizers.

ਇਹ ਗੰਧਕ ਐਸਿਡ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਕਲੋਰੀਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਲਕਲੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
it does not react with sulfuric acid, hydrochloric acid, chlorine or any alkalis.

ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ, ਕਾਰਬਨ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਾਰਬਨ ਆਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਆੱਕਸਾਈਡਾਂ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਧਾਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਲੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ.
at elevated temperatures, carbon reacts with oxygen to form carbon oxides, and will rob oxygen from metal oxides to leave the elemental metal.

ਇਹ ਐਕਸੋਥੋਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਟੀਲ fe 3o 4 4 c s 3 fe s 4 co g ਨੂੰ ਸਲਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਡਿਸਲਫਾਈਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੋਲਾ-ਗੈਸ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ c ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. s h2o g co g h2 g.
this exothermic reaction is used in the iron and steel industry to smelt iron and to control the carbon content of steel fe 3o 4 4 c s 3 fe s 4 co g with sulfur to form carbon disulfide and with steam in the coal-gas reaction c s h2o g co g h2 g .

ਕਾਰਬਨ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਕੁਝ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਾਤੂ ਕਾਰਬਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੀਲ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਸੀਮੈਂਟਾਈਟ, ਅਤੇ ਟੰਗਸਟਨ ਕਾਰਬਾਈਡ, ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸੁਝਾਅ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
carbon combines with some metals at high temperatures to form metallic carbides, such as the iron carbide cementite in steel, and tungsten carbide, widely used as an abrasive and for making hard tips for cutting tools.

ਕਾਰਬਨ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਸ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤਿ-ਅਤਿ ਆਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਐਟੌਮਿਕ ਕਾਰਬਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਈ, ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਣੂ withਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਲੋਟ੍ਰੋਪਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the system of carbon allotropes spans a range of extremes allotropesedit atomic carbon is a very short-lived species and, therefore, carbon is stabilized in various multi-atomic structures with different molecular configurations called allotropes.

ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਜ਼ ਅਮੈਰਫਾਸ ਕਾਰਬਨ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਅਤੇ ਹੀਰਾ ਹਨ.
the three relatively well-known allotropes of carbon are amorphous carbon, graphite, and diamond.

ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਫੁਲਰੀਨਜ਼ ਅੱਜ ਕੱਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਬਕੀਬਾਲ, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿesਬਜ਼, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਬੱਬਸ ਅਤੇ ਨੈਨੋਫਾਈਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
once considered exotic, fullerenes are nowadays commonly synthesized and used in research they include buckyballs, carbon nanotubes, carbon nanobuds and nanofibers.

ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਂਸਡਲਾਈਟ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਕਾਰਬਨ, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਫੋਅਮ ਅਤੇ ਲੀਨੀਅਰ ਐਸੀਟੀਲੇਨਿਕ ਕਾਰਬਨ ਕਾਰਬੀਨ.
several other exotic allotropes have also been discovered, such as lonsdaleite questionable , glassy carbon, carbon nanofoam and linear acetylenic carbon carbyne .

2009 ਤੱਕ, ਗ੍ਰਾਫਿਨ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
as of 2009, graphene appears to be the strongest material ever tested.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
the process of separating it from graphite will require some further technological development before it is economical for industrial processes.

ਜੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ੍ਰੈਫਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਐਲੀਵੇਟਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
if successful, graphene could be used in the construction of an earth to space elevator.

ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਧਾਰਤ ਇੰਜਨ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ hydroੰਗ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
it could also be used to safely store hydrogen for use in a hydrogen based engine in cars.

ਅਮੋਰਫਸ ਰੂਪ ਇਕ ਗੈਰ-ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਅਨਿਯਮਿਤ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਇਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਮੈਕਰੋਸਟ੍ਰਕਚਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the amorphous form is an assortment of carbon atoms in a non-crystalline, irregular, glassy state, not held in a crystalline macrostructure.

ਇਹ ਪਾ powderਡਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਕੜਾ, ਲੈਂਪ ਬਲੈਕ ਸੂਟੀ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਾਰਬਨ.
it is present as a powder, and is the main constituent of substances such as charcoal, lampblack soot and activated carbon.

ਸਧਾਰਣ ਦਬਾਅ 'ਤੇ, ਕਾਰਬਨ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਤ੍ਰਿਏਕ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਫਿusedਜ਼ਡ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਰਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਵਿਚ.
at normal pressures, carbon takes the form of graphite, in which each atom is bonded trigonally to three others in a plane composed of fused hexagonal rings, just like those in aromatic hydrocarbons.

ਨਤੀਜਾ ਨੈਟਵਰਕ 2-ਅਯਾਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਫਲੈਟ ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੈਨ ਡੇਰ ਵਾਲਜ਼ ਫੋਰਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਟੈਕਡ ਅਤੇ looseਿੱਲੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the resulting network is 2-dimensional, and the resulting flat sheets are stacked and loosely bonded through weak van der waals forces.

ਇਹ ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਰਮਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ੀਟਸ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
this gives graphite its softness and its cleaving properties the sheets slip easily past one another .

ਹਰ ਇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਕਲਾਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਹਰ ਇਕ ਸਹਿਜ ਬੰਧਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ.
because of the delocalization of one of the outer electrons of each atom to form a -cloud, graphite conducts electricity, but only in the plane of each covalently bonded sheet.

ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਘੱਟ ਬਲਕ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
this results in a lower bulk electrical conductivity for carbon than for most metals.

ਡੀਲੋਕੇਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੀ stabilityਰਜਾਤਮਕ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the delocalization also accounts for the energetic stability of graphite over diamond at room temperature.

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਤੇ, ਕਾਰਬਨ ਵਧੇਰੇ ਸੰਖੇਪ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ, ਹੀਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਨਾਲੋਂ ਦੁਗਣਾ ਘਣਤਾ ਹੈ.
at very high pressures, carbon forms the more compact allotrope, diamond, having nearly twice the density of graphite.

ਇੱਥੇ, ਹਰੇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਛੇ-ਝਿੱਲੀਦਾਰ ਰਿੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ 3-ਅਯਾਮੀ ਨੈਟਵਰਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
here, each atom is bonded tetrahedrally to four others, forming a 3-dimensional network of puckered six-membered rings of atoms.

ਹੀਰਾ ਦੀ ਇਕੋ ਕਿ andਬਿਕ structureਾਂਚਾ ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਤੇ ਜਰਮਿਨਿਅਮ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ-ਕਾਰਬਨ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਾਰਨ, ਖੁਰਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਗਈ ਇਹ ਸਖਤ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ.
diamond has the same cubic structure as silicon and germanium, and because of the strength of the carbon-carbon bonds, it is the hardest naturally occurring substance measured by resistance to scratching.

"ਹੀਰੇ ਸਦਾ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ" ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
contrary to the popular belief that "diamonds are forever", they are thermodynamically unstable under normal conditions and transform into graphite.

ਉੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ energyਰਜਾ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇੰਨੀ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
due to a high activation energy barrier, the transition into graphite is so slow at normal temperature that it is unnoticeable.

ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਾਰਬਨ ਲੌਂਸਡਲਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸਾਰੇ omsਕਣਸ਼ੀਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜਾਲੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਰਮਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਜ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਗੁਣ.
under some conditions, carbon crystallizes as lonsdaleite, a hexagonal crystal lattice with all atoms covalently bonded and properties similar to those of diamond.

ਫੁਲੀਰੇਨ ਇਕ ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਵਰਗੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਗਠਨ ਹੈ, ਪਰ ਹੈਕਸਾਗਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਫੁੱਲਰੀਨ ਪੇਂਟਾਗਨ ਜਾਂ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
fullerenes are a synthetic crystalline formation with a graphite-like structure, but in place of hexagons, fullerenes are formed of pentagons or even heptagons of carbon atoms.

ਗੁੰਮ ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ੀਟ ਨੂੰ ਗੋਲਿਆਂ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਜਾਂ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮੇਟਦੇ ਹਨ.
the missing or additional atoms warp the sheets into spheres, ellipses, or cylinders.

ਫੁਲਰੀਨੇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬੱਕੀਬਾਲਾਂ, ਬਕੀਟਿubਬਜ਼ ਅਤੇ ਨੈਨੋਬਡਸ ਵਿਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਜੇ ਤਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਨੋਮੈਟਰੀਅਲਜ਼ ਵਿਚ ਖੋਜ ਦੇ ਤੀਬਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the properties of fullerenes split into buckyballs, buckytubes, and nanobuds have not yet been fully analyzed and represent an intense area of research in nanomaterials.

"ਫੂਲਰੀਨ" ਅਤੇ "ਬਕੀਬਾਲ" ਨਾਮ ਰਿਓਲਡ ਬਕਮਿੰਸਟਰ ਫੁੱਲਰ, ਜੀਓਡਸਿਕ ਗੁੰਬਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਫੁਲਰੀਨਜ਼ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਰਗਾ ਹੈ.
the names "fullerene" and "buckyball" are given after richard buckminster fuller, popularizer of geodesic domes, which resemble the structure of fullerenes.

ਬਕੀਬੌਲ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਅਣੂ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਬਨ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤ੍ਰਿਏਕ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਟੀਰੌਇਡਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਲ ਸਰਕੋਲਬਾਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ c60 ਬਕਮਿਨਸਟਰਫੁੱਲਰਿਨ ਹੈ.
the buckyballs are fairly large molecules formed completely of carbon bonded trigonally, forming spheroids the best-known and simplest is the soccerball-shaped c60 buckminsterfullerene .

ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿesਬ ਬਣਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਕੀਬੱਲਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਰੇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਕਰਵ ਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ ਸਿਲੰਡਰ ਬਣਦਾ ਹੈ.
carbon nanotubes are structurally similar to buckyballs, except that each atom is bonded trigonally in a curved sheet that forms a hollow cylinder.

ਨੈਨੋਬਡਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2007 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਬਕੀ ਟਿ .ਬ ਹਨ ਬਕੀਬਾਲ ਸਮੱਗਰੀ ਬਕੀਬੌਲ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੈਨੋਟਿ ofਬ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ structureਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ.
nanobuds were first reported in 2007 and are hybrid bucky tube buckyball materials buckyballs are covalently bonded to the outer wall of a nanotube that combine the properties of both in a single structure.

ਹੋਰ ਖੋਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਫੋਮ 1997 ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਫੇਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਐਲੋਟਰੋਪ ਹੈ.
of the other discovered allotropes, carbon nanofoam is a ferromagnetic allotrope discovered in 1997.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਕਲੱਸਟਰ-ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ looseਿੱਲੇ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਵੈੱਬ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਤਿਕੋਣੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੇ- ਅਤੇ ਸੱਤ ਝਿੱਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
it consists of a low-density cluster-assembly of carbon atoms strung together in a loose three-dimensional web, in which the atoms are bonded trigonally in six- and seven-membered rings.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕੇ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਘੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਘਣਤਾ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋ ਐਮ 3 ਹੈ.
it is among the lightest known solids, with a density of about 2 kg m3.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਲਾਸੀ ਕਾਰਬਨ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਪੋਰੋਸਿਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਉਲਟ, ਗ੍ਰਾਫਿਟਿਕ ਪਰਤਾਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ butੱਕੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ.
similarly, glassy carbon contains a high proportion of closed porosity, but contrary to normal graphite, the graphitic layers are not stacked like pages in a book, but have a more random arrangement.

ਲੀਨੀਅਰ ਏਸੀਟੀਲੇਨਿਕ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ structureਾਂਚਾ ਹੈ - ਸੀਸੀ ਐਨ-.
linear acetylenic carbon has the chemical structure - c c n-.

ਇਸ ਸੋਧ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਐਸਪੀ bਰਬਿਟਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰੇਖਿਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਪਲ ਬਾਂਡਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੌਲੀਮਰ ਹੈ.
carbon in this modification is linear with sp orbital hybridization, and is a polymer with alternating single and triple bonds.

ਇਹ ਕਾਰਬੀਨ ਨੈਨੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਯੰਗ ਮਾਡਿusਲਸ ਸਭ ਤੋਂ estਖੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਚਾਲੀ ਗੁਣਾ ਹੈ.
this carbyne is of considerable interest to nanotechnology as its young's modulus is forty times that of the hardest known material diamond.

2015 ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿ d-ਕਾਰਬਨ ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਕ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਘੱਟ ਅਵਧੀ ਦੇ ਲੇਜ਼ਰ ਪਲਸ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕਾਰਬਨ ਧੂੜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ.
in 2015, a team at the north carolina state university announced the development of another allotrope they have dubbed q-carbon, created by a high energy low duration laser pulse on amorphous carbon dust.

ਕਿ q-ਕਾਰਬਨ ਵਿਚ ਫਰੂਮੈਗੇਟਿਜ਼ਮ, ਫਲੋਰੋਸੈਂਸ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਕਠੋਰਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ.
q-carbon is reported to exhibit ferromagetism, fluorescence, and a hardness superior to diamonds.

ਹਾਵੀਡ੍ਰੋਜਨ ਐਡੀਟ ਕਾਰਬਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ.
occurrenceedit carbon is the fourth most abundant chemical element in the universe by mass after hydrogen, helium, and oxygen.

ਕਾਰਬਨ ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ, ਧੂਮਕੁੰਮਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
carbon is abundant in the sun, stars, comets, and in the atmospheres of most planets.

ਕੁਝ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਹੀਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਣਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਟੈਪਲੇਨੇਟਰੀ ਡਿਸਕ ਸੀ.
some meteorites contain microscopic diamonds that were formed when the solar system was still a protoplanetary disk.

ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਹੀਰੇ ਗਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
microscopic diamonds may also be formed by the intense pressure and high temperature at the sites of meteorite impacts.

2014 ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਸਾਈਕਲਿਕ ਐਰੋਮੇਟਿਡ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਕਾਰਬਨ ਪੀਏਐਚ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡਡ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
in 2014 nasa announced a greatly upgraded database for tracking polycyclic aromatic hydrocarbons pahs in the universe.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚਲੇ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਬਨ ਪੀਏਐਚਐਸ, ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
more than 20% of the carbon in the universe may be associated with pahs, complex compounds of carbon and hydrogen without oxygen.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪੀਏਐਚ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਬੀਓਜਨੇਸਿਸ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these compounds figure in the pah world hypothesis where they are hypothesized to have a role in abiogenesis and formation of life.

ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬੈਂਗ ਦੇ ਬਾਅਦ "ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ" ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਲੇਨੇਟਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
pahs seem to have been formed "a couple of billion years" after the big bang, are widespread throughout the universe, and are associated with new stars and exoplanets.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਠੋਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 730 ਪੀਪੀਐਮ ਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਰ ਵਿੱਚ 2000 ਪੀਪੀਐਮ ਅਤੇ ਜੋੜ ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਵਿੱਚ 120 ਪੀਪੀਐਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it has been estimated that the solid earth as a whole contains 730 ppm of carbon, with 2000 ppm in the core and 120 ppm in the combined mantle and crust.

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੰਜ 5. ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 4360 ਮਿਲੀਅਨ ਗੀਗਾਟੋਨ ਕਾਰਬਨ.
since the mass of the earth is 5. kg, this would imply 4360 million gigatonnes of carbon.

ਇਹ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ.
this is much more than the amount of carbon in the oceans or atmosphere below .

ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 810 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਕਾਰਬਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 36,000 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਲ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਭੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in combination with oxygen in carbon dioxide, carbon is found in the earth's atmosphere approximately 810 gigatonnes of carbon and dissolved in all water bodies approximately 36,000 gigatonnes of carbon .

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1,900 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਕਾਰਬਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
around 1,900 gigatonnes of carbon are present in the biosphere.

ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲਾ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
hydrocarbons such as coal, petroleum, and natural gas contain carbon as well.

ਕੋਲਾ '' ਨਹੀਂ, '' ਸਰੋਤ '' ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ਾਇਦ ਤਕਰੀਬਨ 900 ਗੀਗਾਟੋਨਜ਼ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ 18,000 ਗ੍ਰਾਟ ਸਰੋਤ ਹਨ.
coal "reserves" not "resources" amount to around 900 gigatonnes with perhaps 18,000 gt of resources.

ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 150 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਹਨ.
oil reserves are around 150 gigatonnes.

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਰੋਤ ਤਕਰੀਬਨ 175 1012 ਕਿicਬਿਕ ਮੀਟਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 105 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਕਾਰਬਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਹੋਰ 90091212 ਕਿicਬਿਕ ਮੀਟਰ "ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ" ਜਮ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੈੱਲ ਗੈਸ, ਲਗਭਗ 540 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
proven sources of natural gas are about 175 1012 cubic metres containing about 105 gigatonnes of carbon , but studies estimate another 900 1012 cubic metres of "unconventional" deposits such as shale gas, representing about 540 gigatonnes of carbon.

ਕਾਰਬਨ ਪੋਲਰ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੀਥੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon is also found in methane hydrates in polar regions and under the seas.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ 500, 2500 ਗ੍ਰਾਟ ਜਾਂ 3,000 ਜੀ.ਟੀ.
various estimates put this carbon between 500, 2500 gt, or 3,000 gt.

ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਸੀ.
in the past, quantities of hydrocarbons were greater.

ਇਕ ਸਰੋਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1751 ਤੋਂ 2008 ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 347 ਗੀਗਾਟੋਨਸ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਜੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
according to one source, in the period from 1751 to 2008 about 347 gigatonnes of carbon were released as carbon dioxide to the atmosphere from burning of fossil fuels.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਨੇ 1750 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਈ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨੂੰ 879 ਜੀ.ਟੀ. ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕੁੱਲ ਤਕਰੀਬਨ 2,000 ਜੀ.ਟੀ.
another source puts the amount added to the atmosphere for the period since 1750 at 879 gt, and the total going to the atmosphere, sea, and land such as peat bogs at almost 2,000 gt.

ਕਾਰਬਨੇਟ ਚੱਟਾਨ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਡੋਲੋਮਾਈਟ, ਸੰਗਮਰਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 12% ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
carbon is a constituent about 12% by mass of the very large masses of carbonate rock limestone, dolomite, marble and so on .

ਕੋਲਾ ਕਾਰਬਨ ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖਣਿਜ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਇਹ 4,000 ਗੀਗਾਟੋਨਜ ਜਾਂ 80% ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਲਈ ਹੈ.
coal is very rich in carbon anthracite contains % and is the largest commercial source of mineral carbon, accounting for 4,000 gigatonnes or 80% of fossil fuel.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਰਬਨ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਲਈ, ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਟੈਕਸਸ, ਰੂਸ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as for individual carbon allotropes, graphite is found in large quantities in the united states mostly in new york and texas , russia, mexico, greenland, and india.

ਕੁਦਰਤੀ ਹੀਰੇ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਕਿਮਬਰਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ "ਗਰਦਨ" ਜਾਂ "ਪਾਈਪਾਂ" ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
natural diamonds occur in the rock kimberlite, found in ancient volcanic "necks", or "pipes".

ਹੀਰੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੰਡਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਨਾਮੀਬੀਆ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਕਾਂਗੋ ਗਣਰਾਜ, ਅਤੇ ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ.
most diamond deposits are in africa, notably in south africa, namibia, botswana, the republic of the congo, and sierra leone.

ਹੀਰਾ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਅਰਕੈਨਸਸ, ਕਨੇਡਾ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਆਰਕਟਿਕ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।
diamond deposits have also been found in arkansas, canada, the russian arctic, brazil, and in northern and western australia.

ਕੇਪ ਆਫ਼ ਗੁੱਡ ਹੋਪ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਹੀਰੇ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
diamonds are now also being recovered from the ocean floor off the cape of good hope.

ਹੀਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ 30% ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੀਰੇ ਹੁਣ ਨਿਰਮਿਤ ਹਨ.
diamonds are found naturally, but about 30% of all industrial diamonds used in the u.s. are now manufactured.

ਕਾਰਬਨ -14 ਟ੍ਰੋਸਪੋਫੀਅਰ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਟ੍ਰੈਟੋਸਫੀਅਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
carbon-14 is formed in upper layers of the troposphere and the stratosphere at altitudes of km by a reaction that is precipitated by cosmic rays.

ਥਰਮਲ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ -14 ਦੇ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਾਰਬਨ -14 ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
thermal neutrons are produced that collide with the nuclei of nitrogen-14, forming carbon-14 and a proton.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ 1.21010% ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ -14 ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
as such, 1.2 1010% of atmospheric carbon dioxide contains carbon-14.

ਸਾਡੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚਲੇ ਗ੍ਰੈਸਟ ਬੈਲਟ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
carbon-rich asteroids are relatively preponderant in the outer parts of the asteroid belt in our solar system.

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਤਤੁਰੋਸ਼ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਮੂਨਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these asteroids have not yet been directly sampled by scientists.

ਐਸਟਰਾਇਡਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਸਪੇਸ-ਅਧਾਰਤ ਕਾਰਬਨ ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
the asteroids can be used in hypothetical space-based carbon mining, which may be possible in the future, but is currently technologically impossible.

ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਈਡੀਟ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਕਈ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 2 ਤੋਂ 16 ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
isotopesedit isotopes of carbon are atomic nuclei that contain six protons plus a number of neutrons varying from 2 to 16 .

ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਦੋ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਈਸੋਟੋਪਸ.
carbon has two stable, naturally occurring isotopes.

ਆਈਸੋਟੋਪ ਕਾਰਬਨ -12 12 ਸੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦਾ 98.93% ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਾਰਬਨ -13 13 ਸੀ ਬਾਕੀ ਬਚੇ 1.07% ਬਣਦਾ ਹੈ.
the isotope carbon-12 12c forms 98.93% of the carbon on earth, while carbon-13 13c forms the remaining 1.07%.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ 12 ਸੀ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ 13 ਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the concentration of 12c is further increased in biological materials because biochemical reactions discriminate against 13c.

1961 ਵਿਚ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ pਫ ਪੀਅਰ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਆਈਯੂਪੀਏਸੀ ਨੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਕਾਰਬਨ -12 ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ.
in 1961, the international union of pure and applied chemistry iupac adopted the isotope carbon-12 as the basis for atomic weights.

ਪਰਮਾਣੂ ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਐਨਐਮਆਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਈਸੋਟੋਪ 13 ਸੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
identification of carbon in nuclear magnetic resonance nmr experiments is done with the isotope 13c.

ਕਾਰਬਨ -14 14 ਸੀ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰੇਡੀਓਿਓਸੋਟੌਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਹੇਠਲੇ ਸਟਰੈਟੋਸਪਿਅਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰੋਸਪੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon-14 14c is a naturally occurring radioisotope, created in the upper atmosphere lower stratosphere and upper troposphere by interaction of nitrogen with cosmic rays.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਰੇਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ 1 ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ 0.0000000001% ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਤਹੀ ਜਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is found in trace amounts on earth of up to 1 part per trillion 0.0000000001% , mostly confined to the atmosphere and superficial deposits, particularly of peat and other organic materials.

ਇਹ ਆਈਸੋਟੋਪ 0.158 ਮੀ.ਵੀ. ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਹੈ.
this isotope decays by 0.158 mev ˆ’ emission.

5730 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਅੱਧੇ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, 14 ਸੀ ਪੁਰਾਣੀ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ.
because of its relatively short half-life of 5730 years, 14c is virtually absent in ancient rocks.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਜੀਵਿਤ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ 14 ਸੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਗਭਗ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the amount of 14c in the atmosphere and in living organisms is almost constant, but decreases predictably in their bodies after death.

ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਰੇਡੀਓ ਕਾਰਬਨ ਡੇਟਿੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1949 ਵਿਚ ਕਾted ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਭਗ 40,000 ਸਾਲ ਤਕ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨੋਸ਼ੀਅਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
this principle is used in radiocarbon dating, invented in 1949, which has been used extensively to determine the age of carbonaceous materials with ages up to about 40,000 years.

ਇੱਥੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ 15 ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ 8 ਸੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਾ ਵਿਗਾੜ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਮਰ 1. ਹੈ. ਵਿਦੇਸ਼ੀ 19 ਸੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮੰਦਿਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ ਜੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਨਿਰੰਤਰ ਘਣਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ.
there are 15 known isotopes of carbon and the shortest-lived of these is 8c which decays through proton emission and alpha decay and has a half-life of 1. s. the exotic 19c exhibits a nuclear halo, which means its radius is appreciably larger than would be expected if the nucleus were a sphere of constant density.

ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਬਣਤਰ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਜਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਿਥੀਅਮ -5 ਅਤੇ ਬੇਰੀਲੀਅਮ -8 ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਤੁਰੰਤ ਛੋਟੇ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
formation in starsedit formation of the carbon atomic nucleus requires a nearly simultaneous triple collision of alpha particles helium nuclei within the core of a giant or supergiant star which is known as the triple-alpha process, as the products of further nuclear fusion reactions of helium with hydrogen or another helium nucleus produce lithium-5 and beryllium-8 respectively, both of which are highly unstable and decay almost instantly back into smaller nuclei.

ਇਹ 100 ਮੈਗਾਕੇਲਵਿਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁ universeਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਕੂਲਿੰਗ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਬਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this happens in conditions of temperatures over 100 megakelvin and helium concentration that the rapid expansion and cooling of the early universe prohibited, and therefore no significant carbon was created during the big bang.

ਮੌਜੂਦਾ ਭੌਤਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਬਨ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਹਿੱਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀ ਦੀ ਟੱਕਰ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
according to current physical cosmology theory, carbon is formed in the interiors of stars in the horizontal branch by the collision and transformation of three helium nuclei.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਾਰੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਾਰਬਨ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when those stars die as supernova, the carbon is scattered into space as dust.

ਇਹ ਧੂੜ ਦੂਸਰੇ ਜਾਂ ਤੀਜੀ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਤਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this dust becomes component material for the formation of second or third-generation star systems with accreted planets.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਿਤਾਰਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ.
the solar system is one such star system with an abundance of carbon, enabling the existence of life as we know it.

ਸੀ ਐਨ ਓ ਚੱਕਰ ਇਕ ਅਤਿਰਿਕਤ ਫਿusionਜ਼ਨ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the cno cycle is an additional fusion mechanisms that powers stars, wherein carbon operates as a catalyst.

ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 12 ਸੀਸੀਓ, 13 ਸੀਸੀਓ, ਅਤੇ 18 ਸੀਓ ਸਬਮਿਲੀਮੀਟਰ ਵੇਵ ਵੇਲਿਥੈਂਥ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਖੋਜਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਣੂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਬਣ ਰਹੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
rotational transitions of various isotopic forms of carbon monoxide for example, 12co, 13co, and 18co are detectable in the submillimeter wavelength range, and are used in the study of newly forming stars in molecular clouds.

ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ ਚੱਕਰਵਾਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਤੱਤ ਦਾ ਦੂਸਰੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
carbon cycleedit under terrestrial conditions, conversion of one element to another is very rare.

ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ constantੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ.
therefore, the amount of carbon on earth is effectively constant.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
thus, processes that use carbon must obtain it from somewhere and dispose of it somewhere else.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the paths of carbon in the environment form the carbon cycle.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਫੋਟੋਸੈਂਥੇਟਿਕ ਪੌਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਕੱ drawਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਇਓਮਾਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲਵਿਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਬਨ ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ.
for example, photosynthetic plants draw carbon dioxide from the atmosphere or seawater and build it into biomass, as in the calvin cycle, a process of carbon fixation.

ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬਾਇਓਮਾਸ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਕਾਰਬਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਜੋਂ ਕੱledੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
some of this biomass is eaten by animals, while some carbon is exhaled by animals as carbon dioxide.

ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ ਇਸ ਛੋਟੇ ਲੂਪ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੁਝ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਪਟਰੌਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਜਾਂ ਕੋਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾੜੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
the carbon cycle is considerably more complicated than this short loop for example, some carbon dioxide is dissolved in the oceans if bacteria do not consume it, dead plant or animal matter may become petroleum or coal, which releases carbon when burned.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਾਰਬਨ ਅੰਤਰ-ਕਨੈਕਟਿੰਗ ਬਾਂਡ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਸੰਗਲਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਾਇਦਾਦ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਟੇਨਟੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
compoundsedit organic compoundsedit carbon can form very long chains of interconnecting bonds, a property that is called catenation.

ਕਾਰਬਨ-ਕਾਰਬਨ ਬਾਂਡ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
carbon-carbon bonds are strong and stable.

ਕੈਟੀਨੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ, ਕਾਰਬਨ ਅਣਗਿਣਤ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਬਣਦਾ ਹੈ.
through catenation, carbon forms a countless number of compounds.

ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੋ.
a tally of unique compounds shows that more contain carbon that those that do not.

ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a similar claim can be made for hydrogen because most organic compounds also contain hydrogen.

ਜੈਵਿਕ ਅਣੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਰੂਪ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the simplest form of an organic molecule is the large family of organic molecules that are composed of hydrogen atoms bonded to a chain of carbon atoms.

ਚੇਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਸਾਈਡ ਚੇਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
chain length, side chains and functional groups all affect the properties of organic molecules.

ਕਾਰਬਨ ਸਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜੈਵਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
carbon occurs in all known organic life and is the basis of organic chemistry.

ਜਦੋਂ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਫਰਿੱਜ, ਲੁਬਰੀਕੈਂਟਸ, ਸੌਲਵੈਂਟਸ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਰਸਾਇਣਕ ਫੀਡਸਟਾਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਵਜੋਂ.
when united with hydrogen, it forms various hydrocarbons that are important to industry as refrigerants, lubricants, solvents, as chemical feedstock for the manufacture of plastics and petrochemicals, and as fossil fuels.

ਜਦੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਰਬਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ, ਲਿਗਨਨ, ਚਿੱਟੀਨ, ਅਲਕੋਹਲ, ਚਰਬੀ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਏਸਟਰ, ਕੈਰੋਟਿਨੋਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਟੇਰਪੈਨਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
when combined with oxygen and hydrogen, carbon can form many groups of important biological compounds including sugars, lignans, chitins, alcohols, fats, and aromatic esters, carotenoids and terpenes.

ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਇਹ ਐਲਕਾਲਾਇਡਜ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਧਕ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ, ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ.
with nitrogen it forms alkaloids, and with the addition of sulfur also it forms antibiotics, amino acids, and rubber products.

ਇਹਨਾਂ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਸਫੋਰਸ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਆਰਐਨਏ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ-ਕੋਡ ਕੈਰੀਅਰ, ਅਤੇ ਐਡੀਨੋਸਾਈਨ ਟ੍ਰਾਈਫੋਫੇਟ ਏਟੀਪੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਣ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ energyਰਜਾ-ਤਬਾਦਲਾ ਅਣੂ.
with the addition of phosphorus to these other elements, it forms dna and rna, the chemical-code carriers of life, and adenosine triphosphate atp , the most important energy-transfer molecule in all living cells.

ਅਮੈਰੌਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਬਨ-ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜੋ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਜਾਂ ਫਲੋਰਾਈਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਪਰੋਕਤ ਸੰਦਰਭ ਲੇਖ ਦੇਖੋ.
inorganic compoundsedit commonly carbon-containing compounds which are associated with minerals or which do not contain hydrogen or fluorine, are treated separately from classical organic compounds the definition is not rigid see reference articles above .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਆਕਸਾਈਡ ਹਨ.
among these are the simple oxides of carbon.

ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਸਾਈਡ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ 2 ਹੈ.
the most prominent oxide is carbon dioxide co2 .

ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪਾਲੀਓਟੋਮਿਥਮਿਅਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
this was once the principal constituent of the paleoatmosphere, but is a minor component of the earth's atmosphere today.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਰਬੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਐਚ 2 ਸੀਓ 3 ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕੋ ਕਾਰਬਨ ਤੇ ਮਲਟੀਪਲ ਸਿੰਗਲ-ਬਾਂਡਡ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
dissolved in water, it forms carbonic acid h 2co 3 , but as most compounds with multiple single-bonded oxygens on a single carbon it is unstable.

ਇਸ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੁਆਰਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੂੰਜ-ਸਥਿਰ ਕਾਰਬਨੇਟ ਆਯਨਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
through this intermediate, though, resonance-stabilized carbonate ions are produced.

ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜ ਕਾਰਬਨੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੈਲਸਾਈਟ.
some important minerals are carbonates, notably calcite.

ਕਾਰਬਨ ਡਿਸਲਫਾਈਡ ਸੀਐਸ 2 ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ.
carbon disulfide cs 2 is similar.

ਦੂਜਾ ਆਮ ਆਕਸਾਈਡ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ ਹੈ.
the other common oxide is carbon monoxide co .

ਇਹ ਅਧੂਰੇ ਜਲਣ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੰਗਹੀਣ, ਗੰਧਹੀਣ ਗੈਸ ਹੈ.
it is formed by incomplete combustion, and is a colorless, odorless gas.

ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੀਹਰਾ ਬੰਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਧਰੁਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਨੀਵਾਂ ਬੰਧਨ ਵਾਲਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ.
the molecules each contain a triple bond and are fairly polar, resulting in a tendency to bind permanently to hemoglobin molecules, displacing oxygen, which has a lower binding affinity.

ਸਾਈਨਾਇਡ, ਦੀ ਇਕ ਸਮਾਨ structureਾਂਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਲੀਡ ਆਇਨ ਸੂਡੋਹੋਲੋਜਨ ਵਰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
cyanide , has a similar structure, but behaves much like a halide ion pseudohalogen .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇਹ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਸਾਇਨੋਜੈਨ ਅਣੂ ਸੀ ਐਨ 2 ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਇਟੋਮਿਕ ਹੈਲੀਡਜ਼ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
for example, it can form the nitride cyanogen molecule cn 2 , similar to diatomic halides.

ਹੋਰ ਅਸਧਾਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਕਾਰਬਨ ਸਬ ਆਕਸਾਈਡ ਸੀ 3 ਓ 2, ਅਸਥਿਰ ਡਾਈਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਸੀ 2 ਓ, ਕਾਰਬਨ ਟ੍ਰਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ 3, ਸਾਈਕਲੋਪੈਂਟੇਨੇਪੈਂਟੋਨ ਸੀ 5 ਓ 5, ਸਾਈਕਲੋਹੇਕਸਨੇਹੈਕਸੋਨ ਸੀ 6 ਓ 6, ਅਤੇ ਮੇਲਿਟਿਕ ਐਨਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ ਸੀ 12 ਓ 9 ਹਨ.
other uncommon oxides are carbon suboxide c 3o 2 , the unstable dicarbon monoxide c2o , carbon trioxide co3 , cyclopentanepentone c5o5 , cyclohexanehexone c6o6 , and mellitic anhydride c12o9 .

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੰਗਸਟਨ, ਕਾਰਬਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਾਰਬਾਈਡ ਜਾਂ ਐਸੀਟਾਈਲਾਈਡਜ਼ 2 ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਚ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
with reactive metals, such as tungsten, carbon forms either carbides or acetylides 2 to form alloys with high melting points.

ਇਹ ਐਨਿਓਨਜ਼ ਮਿਥੇਨ ਅਤੇ ਐਸੀਟਲਿਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਐਸਿਡ.
these anions are also associated with methane and acetylene, both very weak acids.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੋਗੇਟਿਵਿਟੀ 2.5 ਦੇ ਨਾਲ, ਕਾਰਬਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਾਂਡ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
with an electronegativity of 2.5, carbon prefers to form covalent bonds.

ਕੁਝ ਕਾਰਬਾਈਡ ਸਹਿਭਾਗੀ ਜਾਲੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬੋਰੰਡਮ ਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈ.
a few carbides are covalent lattices, like carborundum sic , which resembles diamond.

ਫਿਰ ਵੀ, ਕਾਰਬਾਈਡਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਰੁਵੀ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵਰਗੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਓਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਹਨ.
nevertheless, even the most polar and salt-like of carbides are not completely ionic compounds.

ਓਰਗੇਨੋਮੈਟਾਲਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਓਰਗੇਨੋਮੈਟਾਲਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ-ਧਾਤੂ ਬੰਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
organometallic compoundsedit organometallic compounds by definition contain at least one carbon-metal bond.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਅਲਕੀਲ-ਮੈਟਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਟੈਟ੍ਰੈਥਾਈਲਾਈਲਡ, -ਲਕਨੇਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜ਼ੀਸ ਦਾ ਲੂਣ, ਅਤੇ -ਅਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਐਲਿਪਲਪਲੇਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਡਾਈਮਰ ਮੈਟਲੋਸਿਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲੋਪੈਂਟਾਡੀਨੇਲ ਲਿਗਾਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫੇਰੂਸੀਨ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਧਾਤ ਕਾਰਬਾਈਨ ਕੰਪਲੈਕਸ.
a wide range of such compounds exist major classes include simple alkyl-metal compounds for example, tetraethyllead , -alkene compounds for example, zeise's salt , and -allyl compounds for example, allylpalladium chloride dimer metallocenes containing cyclopentadienyl ligands for example, ferrocene and transition metal carbene complexes.

ਕਈਂ ਮੈਟਲ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਟੈਟਰਾਕਾਰਬੋਨਿਕਲਨਿਕਲ ਕੁਝ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਲਿਗੈਂਡ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜੀਵ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਿਕ.
many metal carbonyls exist for example, tetracarbonylnickel some workers consider the carbon monoxide ligand to be purely inorganic, and not organometallic.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ taਕਟਾਹੇਡ੍ਰਲ ਹੈਕਸਾਕਓਆਰਡੀਨੇਟਡ ਕਾਰਬਨ ਐਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
while carbon is understood to exclusively form four bonds, an interesting compound containing an octahedral hexacoordinated carbon atom has been reported.

ਕੰਪਾਉਂਡ ਦਾ ਕੇਟੇਸ਼ਨ 2 ਹੈ.
the cation of the compound is 2 .

ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਿਗਾਂਡਾਂ ਦੀ ਆਓਰਫਿਲਿਕਤਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
this phenomenon has been attributed to the aurophilicity of the gold ligands.

2016 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਹੇਕਸਾਮੇਥਾਈਲਬੇਨਜ਼ੇਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੇ ਬਾਂਡਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਾਰਬਨ ਐਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in 2016, it was confirmed that hexamethylbenzene contains a carbon atom with six bonds, rather than the usual four.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ ਕਾਰਬਨ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਕੋਠੇ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਕਾਰਬੋ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਚਾਰਬਨ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੋਕਲਾ.
history and etymologyedit the english name carbon comes from the latin carbo for coal and charcoal, whence also comes the french charbon, meaning charcoal.

ਜਰਮਨ, ਡੱਚ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਵਿਚ, ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਨਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੋਹਲੇਨਸਟੋਫ, ਕੂਲਸਟੋਫ ਅਤੇ ਕੁਲਸਟੋਫ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਕੋਲਾ-ਪਦਾਰਥ ਹੈ.
in german, dutch and danish, the names for carbon are kohlenstoff, koolstof and kulstof respectively, all literally meaning coal-substance.

ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਮੁੱotਲੇ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਕੋਠੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
carbon was discovered in prehistory and was known in the forms of soot and charcoal to the earliest human civilizations.

ਹੀਰੇ ਸ਼ਾਇਦ ਚੀਨ ਵਿਚ 2500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚਾਰਕੋਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਰੋਮਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਉਸੇ ਰਸਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ toਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਪਿਰਾਮਿਡ ਵਿਚ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ.
diamonds were known probably as early as 2500 bce in china, while carbon in the form of charcoal was made around roman times by the same chemistry as it is today, by heating wood in a pyramid covered with clay to exclude air.

1722 ਵਿਚ, ਐਂਟੋਇਨ ਫੇਰਚਾਲਟ ਡੀ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੁਆਰਾ ਸਟੀਲ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਾਰਬਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1722, antoine ferchault de demonstrated that iron was transformed into steel through the absorption of some substance, now known to be carbon.

1772 ਵਿਚ, ਐਂਟੋਇਨ ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਹੀਰੇ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਚਾਰਕੋਲ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਸਾੜੇ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਇਕੋ ਮਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
in 1772, antoine lavoisier showed that diamonds are a form of carbon when he burned samples of charcoal and diamond and found that neither produced any water and that both released the same amount of carbon dioxide per gram.

1779 ਵਿਚ, ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੈਲਮ ਸ਼ੀਲੇ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਕੋਠੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਲਈ ਉਸਦਾ ਨਾਮ "ਏਰੀਅਲ ਐਸਿਡ" ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ.
in 1779, carl wilhelm scheele showed that graphite, which had been thought of as a form of lead, was instead identical with charcoal but with a small admixture of iron, and that it gave "aerial acid" his name for carbon dioxide when oxidized with nitric acid.

1786 ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਲਾਉਡ ਲੂਯਿਸ ਬਰਥੋਲੇਟ, ਗੈਸਪਾਰਡ ਮੋਂਗੇ ਅਤੇ ਸੀਏ ਵਾਂਡਰਮੋਨਡੇ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਬਨ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਚ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਨੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in 1786, the french scientists claude louis berthollet, gaspard monge and c. a. vandermonde confirmed that graphite was mostly carbon by oxidizing it in oxygen in much the same way lavoisier had done with diamond.

ਕੁਝ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ structureਾਂਚੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ.
some iron again was left, which the french scientists thought was necessary to the graphite structure.

ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਵਿਚਲੇ ਤੱਤ ਦੇ ਲਈ ਕਾਰਬੋਨ ਲਾਤੀਨੀ ਕਾਰਬਨਮ ਨਾਮ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਸਾੜਨ ਤੇ ਗੈਸ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in their publication they proposed the name carbone latin carbonum for the element in graphite which was given off as a gas upon burning graphite.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਂਟੋਇਨ ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੀ 1789 ਦੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ.
antoine lavoisier then listed carbon as an element in his 1789 textbook.

ਕਾਰਬਨ, ਫੂਲਰੀਨ, ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1985 ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਚ ਨੈਨੋਸਟਰਕਚਰਡ ਫਾਰਮ ਜਿਵੇਂ ਬਕੀਬਾਲਸ ਅਤੇ ਨੈਨੋਟਿesਬਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
a new allotrope of carbon, fullerene, that was discovered in 1985 includes nanostructured forms such as buckyballs and nanotubes.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਜ਼ ਰਾਬਰਟ ਕਰਲ, ਹੈਰੋਲਡ ਕ੍ਰੋਟੋ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਸਮੈਲੀ ਨੂੰ 1996 ਵਿਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ.
their discoverers robert curl, harold kroto and richard smalley received the nobel prize in chemistry in 1996.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਗਲਾਸੀ ਕਾਰਬਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ "ਅਮੋਰਫਸ ਕਾਰਬਨ" ਸਖਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the resulting renewed interest in new forms lead to the discovery of further exotic allotropes, including glassy carbon, and the realization that "amorphous carbon" is not strictly amorphous.

ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਐਡੀਟ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਐਡਿਟ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਭੰਡਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਹਨ.
productionedit graphiteedit commercially viable natural deposits of graphite occur in many parts of the world, but the most important sources economically are in china, india, brazil and north korea.

ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਚਕ ਮੂਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਆਰਟਜ਼, ਮੀਕਾ ਅਤੇ ਫੀਲਡਸਪਾਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਕਿਸਟ, ਗਨੀਸਿਸ ਅਤੇ ਮੈਟਾਮੋਰਫੋਜ਼ਡ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਜ਼ ਜਾਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਟਾਈ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
graphite deposits are of metamorphic origin, found in association with quartz, mica and feldspars in schists, gneisses and metamorphosed sandstones and limestone as lenses or veins, sometimes of a metre or more in thickness.

ਬੋਰਨਡੇਲ, ਕੰਬਰਲੈਂਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਸਨ ਕਿ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਪੈਨਸਿਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਪੱਟਿਆਂ ਨੂੰ .ੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ ਨੂੰ ਸਟਰਿੱਪਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
deposits of graphite in borrowdale, cumberland, england were at first of sufficient size and purity that, until the 19th century, pencils were made simply by sawing blocks of natural graphite into strips before encasing the strips in wood.

ਅੱਜ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਭੰਡਾਰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਚੱਟਾਨ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਗ੍ਰਾਫਟ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ by ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
today, smaller deposits of graphite are obtained by crushing the parent rock and floating the lighter graphite out on water.

ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ, ਫਲੇਕ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਾਈਨ ਫਲੇਕ, ਅਤੇ ਨਾੜੀ ਜਾਂ ਗੁੰਦ ਹਨ.
there are three types of natural , flake or crystalline flake, and vein or lump.

ਅਮੈਰੋਫਸ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
amorphous graphite is the lowest quality and most abundant.

ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ "ਅਮਾਰਫੌਸ" ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਾਟ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
contrary to science, in industry "amorphous" refers to very small crystal size rather than complete lack of crystal structure.

ਅਮੋਰਫੌਸ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
amorphous is used for lower value graphite products and is the lowest priced graphite.

ਚੀਨ, ਯੂਰਪ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਭੰਡਾਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
large amorphous graphite deposits are found in china, europe, mexico and the united states.

ਫਲੈਕ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਘੱਟ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੂਪਾਂਤਰਕਾਰੀ ਚਟਾਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
flake graphite is less common and of higher quality than amorphous it occurs as separate plates that crystallized in metamorphic rock.

ਫਲੈਕ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
flake graphite can be four times the price of amorphous.

ਚੰਗੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਫਲੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਫੈਲਾਉਣ ਯੋਗ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲਦੀ retardants.
good quality flakes can be processed into expandable graphite for many uses, such as flame retardants.

ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਆਸਟਰੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕਨੇਡਾ, ਚੀਨ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the foremost deposits are found in austria, brazil, canada, china, germany and madagascar.

ਨਾੜੀ ਜਾਂ ਇਕਲੌਤਾ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਆਲਟੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
vein or lump graphite is the rarest, most valuable, and highest quality type of natural graphite.

ਇਹ ਠੋਸ ਗਠੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it occurs in veins along intrusive contacts in solid lumps, and it is only commercially mined in sri lanka.

ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2010 ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ 1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ 800,000 ਟੀ, ਭਾਰਤ ਨੇ 130,000 ਟੀ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 76,000 ਟੀ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ 30,000 ਟੀ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 25,000 ਟੀ. ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੀ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ 118,000 ਟੀ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਮੁੱਲ 998 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ ਜੋ 2009 ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
according to the usgs, world production of natural graphite was 1.1 million tonnes in 2010, to which china contributed 800,000 t, india 130,000 t, brazil 76,000 t, north korea 30,000 t and canada 25,000 t. no natural graphite was reported mined in the united states, but 118,000 t of synthetic graphite with an estimated value of 998 million was produced in 2009.

ਡਾਇਮੰਡ ਐਡਿਟ ਡਾਇਮੰਡ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚਿੱਤਰ ਦੇਖੋ.
diamondedit the diamond supply chain is controlled by a limited number of powerful businesses, and is also highly concentrated in a small number of locations around the world see figure .

ਹੀਰੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਹੀਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
only a very small fraction of the diamond ore consists of actual diamonds.

ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਹੀਰੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਣ ਘਣਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the ore is crushed, during which care has to be taken in order to prevent larger diamonds from being destroyed in this process and subsequently the particles are sorted by density.

ਅੱਜ, ਹੀਰੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਫਲੋਰੈਂਸੈਂਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘਣਤਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਅੰਤਮ ਛਾਂਟੀ ਦੇ ਕਦਮ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
today, diamonds are located in the diamond-rich density fraction with the help of x-ray fluorescence, after which the final sorting steps are done by hand.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਐਕਸ-ਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੋ ਗਈ, ਗਰੀਸ ਬੈਲਟਸ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਹੀਰੇ ਵਿਚ ਧਾਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਗਰੀਸ 'ਤੇ ਟਿਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਰੁਝਾਨ ਹੈ.
before the use of x-rays became commonplace, the separation was done with grease belts diamonds have a stronger tendency to stick to grease than the other minerals in the ore.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀਰੇ ਸਿਰਫ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂੰਜੀ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
historically diamonds were known to be found only in alluvial deposits in southern india.

ਲਗਭਗ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਲਗਭਗ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਹਨਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸੰਭਾਵਨਾ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜਿਥੇ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੀਰੇ 1725 ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਸਨ.
india led the world in diamond production from the time of their discovery in approximately the 9th century bc to the mid-18th century ad, but the commercial potential of these sources had been exhausted by the late 18th century and at that time india was eclipsed by brazil where the first non-indian diamonds were found in 1725.

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਕਿਮਬਰਲਾਈਟਸ ਅਤੇ ਲੈਂਪਰੋਇਟਸ ਦਾ ਹੀਰਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੀਰਾ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
diamond production of primary deposits kimberlites and lamproites only started in the 1870s after the discovery of the diamond fields in south africa.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 4.5 ਅਰਬ ਕੈਰੇਟ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
production has increased over time and now an accumulated total of 4.5 billion carats have been mined since that date.

ਇਸ ਰਕਮ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 20% ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ 9 ਨਵੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 4 ਹੋਰ ਜਲਦੀ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
about 20% of that amount has been mined in the last 5 years alone, and during the last ten years 9 new mines have started production while 4 more are waiting to be opened soon.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਾਣਾਂ ਕਨੇਡਾ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਇਕ ਰੂਸ ਵਿਚ ਹਨ.
most of these mines are located in canada, zimbabwe, angola, and one in russia.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਹੀਰੇ ਅਰਕਾਨਸਾਸ, ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਅਤੇ ਮੋਂਟਾਨਾ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
in the united states, diamonds have been found in arkansas, colorado and montana.

2004 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਹੀਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ ਮੋਂਟਾਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦੁਰੇਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਮਬਰਲਾਈਟ ਪਾਈਪਾਂ ਦੇ ਬਲਕ-ਨਮੂਨੇ ਲਿਆ ਗਿਆ.
in 2004, a startling discovery of a microscopic diamond in the united states led to the january 2008 bulk-sampling of kimberlite pipes in a remote part of montana.

ਅੱਜ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਹੀਰੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਰੂਸ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ ਵਿੱਚ ਹਨ.
today, most commercially viable diamond deposits are in russia, botswana, australia and the democratic republic of congo.

ਸਾਲ 2005 ਵਿਚ, ਰੂਸ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਹੀਰੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in 2005, russia produced almost one-fifth of the global diamond output, reports the british geological survey.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਡਾਈਮੈਂਟੀਫੈਰਸ ਪਾਈਪ ਹੈ ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ met 42 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ long 41 ਲੰਬੇ ਟਨ short 46 ਛੋਟਾ ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ.
australia has the richest diamantiferous pipe with production reaching peak levels of 42 metric tons 41 long tons 46 short tons per year in the 1990s.

ਇੱਥੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯਕੁਤੀਆ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮੀਰ ਪਾਈਪ ਅਤੇ ਉਦਾਚਨਿਆ ਪਾਈਪ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮਾਈਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
there are also commercial deposits being actively mined in the northwest territories of canada, siberia mostly in yakutia territory for example, mir pipe and udachnaya pipe , brazil, and in northern and western australia.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਡਿਟ ਕਾਰਬਨ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਜੀਵਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਵਿਕਲਪਕ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟ੍ਰੀ ਵੇਖੋ.
applicationsedit carbon is essential to all known living systems, and without it life as we know it could not exist see alternative biochemistry .

ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਵਰਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਾਸੀ ਬਾਲਣ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ.
the major economic use of carbon other than food and wood is in the form of hydrocarbons, most notably the fossil fuel methane gas and crude oil petroleum .

ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਵਿਚ ਗੈਸੋਲੀਨ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
crude oil is distilled in refineries by the petrochemical industry to produce gasoline, kerosene, and other products.

ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ, ਕਾਰਬਨ-ਵਾਲਾ ਪੌਲੀਮਰ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਕੜ, ਸੂਤੀ, ਲਿਨਨ ਅਤੇ ਭੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
cellulose is a natural, carbon-containing polymer produced by plants in the form of wood, cotton, linen, and hemp.

ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
cellulose is used primarily for maintaining structure in plants.

ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਕਾਰਬਨ ਪਾਲੀਮਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਉੱਨ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
commercially valuable carbon polymers of animal origin include wool, cashmere and silk.

ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਕਾਰਬਨ ਪੋਲੀਮਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਮੁੱਖ ਪਾਲੀਮਰ ਚੇਨ ਵਿਚ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
plastics are made from synthetic carbon polymers, often with oxygen and nitrogen atoms included at regular intervals in the main polymer chain.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the raw materials for many of these synthetic substances come from crude oil.

ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
the uses of carbon and its compounds are extremely varied.

ਇਹ ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਐਲੋਏ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਬਨ ਸਟੀਲ ਹੈ.
it can form alloys with iron, of which the most common is carbon steel.

ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਨੂੰ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੈਨਸਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
graphite is combined with clays to form the 'lead' used in pencils used for writing and drawing.

ਇਹ ਇੱਕ ਲੁਬਰੀਕ੍ਰੈਂਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੰਗਮੰਚ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਮੋਲਡਿੰਗ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫੋਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਲਈ ਬੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸੰਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also used as a lubricant and a pigment, as a molding material in glass manufacture, in electrodes for dry batteries and in electroplating and electroforming, in brushes for electric motors and as a neutron moderator in nuclear reactors.

ਚਾਰਕੋਲ ਨੂੰ ਕਲਾਕਾਰੀ, ਬਾਰਬਿਕਯੂ ਗਰਿਲਿੰਗ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਦਬੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਡਰਾਇੰਗ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
charcoal is used as a drawing material in artwork, barbecue grilling, iron smelting, and in many other applications.

ਲੱਕੜ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਤੇਲ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਹੀਟਿੰਗ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
wood, coal and oil are used as fuel for production of energy and heating.

ਰਤਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੀਰੇ ਮਟਰਿੰਗ ਧਾਤ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਲਈ ਡ੍ਰਿਲਿੰਗ, ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
gem quality diamond is used in jewelry, and industrial diamonds are used in drilling, cutting and polishing tools for machining metals and stone.

ਪਲਾਸਟਿਕ ਜੈਵਿਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਪੋਲੀਏਸਟਰ ਰੇਸ਼ੇ ਦੇ ਪਾਈਰੋਲਿਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਨਤ, ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸਮਗਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
plastics are made from fossil hydrocarbons, and carbon fiber, made by pyrolysis of synthetic polyester fibers is used to reinforce plastics to form advanced, lightweight composite materials.

ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰ ਪੋਲੀਆਕਰੀਲੋਨੀਟਰਾਇਲ ਪੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਖਿੱਚੇ ਤੰਦਾਂ ਦੇ ਪਾਈਰੋਲਿਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon fiber is made by pyrolysis of extruded and stretched filaments of polyacrylonitrile pan and other organic substances.

ਕ੍ਰਿਸਟਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ structureਾਂਚਾ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਗਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the crystallographic structure and mechanical properties of the fiber depend on the type of starting material, and on the subsequent processing.

ਪੈਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰਾਂ ਵਿੱਚ structureਾਂਚਾ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਤੰਗ ਤੰਦਾਂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਲਡ ਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ reਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਰਡਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
carbon fibers made from pan have structure resembling narrow filaments of graphite, but thermal processing may re-order the structure into a continuous rolled sheet.

ਨਤੀਜਾ ਸਟੀਲ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਿਤ ਖਾਸ ਤਣਾਅ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the result is fibers with higher specific tensile strength than steel.

ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਸਿਆਹੀ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਰੰਗਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ, ਕਾਰਬਨ ਪੇਪਰ, ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਫਿਨਿਸ਼, ਇੰਡੀਆ ਇੰਕ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਟੋਨਰ ਵਿਚ ਬਲੈਕ ਪਿੰਗਮੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon black is used as the black pigment in printing ink, artist's oil paint and water colours, carbon paper, automotive finishes, india ink and laser printer toner.

ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ ਨੂੰ ਰਬੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon black is also used as a filler in rubber products such as tyres and in plastic compounds.

ਐਕਟੀਵੇਟਿਡ ਚਾਰਕੋਲ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਸਮਗਰੀ ਵਿਚ ਗੈਸ ਮਾਸਕ, ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਕੱractਣ ਵਾਲੇ ਹੁੱਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜ਼ਹਿਰ, ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
activated charcoal is used as an absorbent and adsorbent in filter material in applications as diverse as gas masks, water purification, and kitchen extractor hoods, and in medicine to absorb toxins, poisons, or gases from the digestive system.

ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
carbon is used in chemical reduction at high temperatures.

ਕੋਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਦਬੂ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
coke is used to reduce iron ore into iron smelting .

ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੇਸ ਕਠੋਰ ਕਰਨਾ ਕਾਰਬਨ ਪਾ powderਡਰ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
case hardening of steel is achieved by heating finished steel components in carbon powder.

ਸਿਲਿਕਨ, ਟੰਗਸਟਨ, ਬੋਰਾਨ ਅਤੇ ਟਾਈਟੈਨਿਅਮ ਦੇ ਕਾਰਬਾਈਡ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਪੀਸਣ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
carbides of silicon, tungsten, boron and titanium, are among the hardest known materials, and are used as abrasives in cutting and grinding tools.

ਕਾਰਬਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਗਲਾਸ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਧਾਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਤਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
carbon compounds make up most of the materials used in clothing, such as natural and synthetic textiles and leather, and almost all of the interior surfaces in the built environment other than glass, stone and metal.

ਹੀਰੇ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਹੀਰਾ ਉਦਯੋਗ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਗਹਿਣੇ-ਗਰੇਡ ਦੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
diamondsedit the diamond industry falls into two categories one dealing with gem-grade diamonds and the other, with industrial-grade diamonds.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੀਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਦੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਟਕੀ differentੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
while a large trade in both types of diamonds exists, the two markets act in dramatically different ways.

ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਪਲੈਟੀਨਮ ਵਰਗੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਹੀਰੇ ਹੀਰੇ ਇਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਰਕ-ਅਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਮਾਰਕੀਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.
unlike precious metals such as gold or platinum, gem diamonds do not trade as a commodity there is a substantial mark-up in the sale of diamonds, and there is not a very active market for resale of diamonds.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੀਰੇ ਦੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਚਲਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਆਦਾਤਰ reੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
industrial diamonds are valued mostly for their hardness and heat conductivity, with the gemological qualities of clarity and color being mostly irrelevant.

ਲਗਭਗ 80% ਖੁਦਾਈ ਹੀਰੇ ਲਗਭਗ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਰੇਟ ਜਾਂ 20 ਟਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰਤਨ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬੋਰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
about 80% of mined diamonds equal to about 100 million carats or 20 tonnes annually are unsuitable for use as gemstones are relegated for industrial use known as bort .

ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹੀਰੇ, 1950 ਵਿੱਚ ਕਾven, ਲਗਭਗ ਤੁਰੰਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਰਜ ਪਾਇਆ 3 ਅਰਬ ਕੈਰੇਟ 600 ਟਨ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹੀਰਾ ਸਾਲਾਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
synthetic diamonds, invented in the 1950s, found almost immediate industrial applications 3 billion carats 600 tonnes of synthetic diamond is produced annually.

ਹੀਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਕੱਟਣ, ਡਿਰਲ ਕਰਨ, ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the dominant industrial use of diamond is in cutting, drilling, grinding, and polishing.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਤਨ-ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੀਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
most of these applications do not require large diamonds in fact, most diamonds of gem-quality except for their small size can be used industrially.

ਹੀਰੇ ਡ੍ਰਿਲ ਸੁਝਾਆਂ ਜਾਂ ਆਰਾ ਬਲੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾ powderਡਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ.
diamonds are embedded in drill tips or saw blades, or ground into a powder for use in grinding and polishing applications.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਡਾਇਮੰਡ ਐਨੀਵੈਲ ਸੈੱਲ, ਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬੇਅਰਿੰਗਸ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ.
specialized applications include use in laboratories as containment for high pressure experiments see diamond anvil cell , high-performance bearings, and limited use in specialized windows.

ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹੀਰੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਵੇਂ ਉਪਯੋਗ ਸੰਭਵ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ.
with the continuing advances in the production of synthetic diamonds, new applications are becoming feasible.

ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣਾ ਹੀਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਰੋਚਿਪਸ ਲਈ suitableੁਕਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਦੇ ਅਨੌਖੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਚਲਣ ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
garnering much excitement is the possible use of diamond as a semiconductor suitable for microchips, and because of its exceptional heat conductance property, as a heat sink in electronics.

ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ - ਸੰਪੂਰਣ ਕਾਰਬਨ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਜਾਂ ਚਾਰਕੋਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ safelyੰਗ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
precautionsedit pure carbon has extremely low toxicity to humans and can be handled and even ingested safely in the form of graphite or charcoal.

ਇਹ ਭੰਗ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਾਚਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ.
it is resistant to dissolution or chemical attack, even in the acidic contents of the digestive tract.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਥੇ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
consequently, once it enters into the body's tissues it is likely to remain there indefinitely.

ਟੈਟੂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ ਅਤੇ ਆਈਸਮੈਨ ਨੂੰ ਕਾਰਬਨ ਟੈਟੂ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 5200 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ.
carbon black was probably one of the first pigments to be used for tattooing, and the iceman was found to have carbon tattoos that survived during his life and for 5200 years after his death.

ਕੋਲਾ ਧੂੜ ਜਾਂ ਸੂਟ ਕਾਰਬਨ ਬਲੈਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਜਲੂਣ ਅਤੇ ਕੋਨਜੈਕਟਿਵ ਫੇਫੜੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਕੋਲਾ ਵਰਕਰ ਦੇ ਨਮੂਕੋਨੀਓਸਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
inhalation of coal dust or soot carbon black in large quantities can be dangerous, irritating lung tissues and causing the congestive lung disease, coalworker's pneumoconiosis.

ਘਿਣਾਉਣੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੀਰੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲਿਆ ਜਾਵੇ.
diamond dust used as an abrasive can harmful if ingested or inhaled.

ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪਾਰਿਟਿਕਸ ਡੀਜਲ ਇੰਜਣ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਫੂਮਜ਼ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
microparticles of carbon are produced in diesel engine exhaust fumes, and may accumulate in the lungs.

ਇਹਨਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਬਨ ਤੋਂ ਬਜਾਏ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣਾਂ, ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in these examples, the harm may result from contaminants e.g., organic chemicals, heavy metals rather than from the carbon itself.

ਕਾਰਬਨ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਘੱਟ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਸ ਡ੍ਰੋਸੋਫਿਲਾ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹਨ.
carbon generally has low toxicity to life on earth but carbon nanoparticles are deadly to drosophila.

ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
carbon may burn vigorously and brightly in the presence of air at high temperatures.

ਕੋਲੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਲਾ ਖਾਣ ਦੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਸੁਝਾਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਬੰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਡੰਪਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਵੈਚਲਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
large accumulations of coal, which have remained inert for hundreds of millions of years in the absence of oxygen, may spontaneously combust when exposed to air in coal mine waste tips, ship cargo holds and coal bunkers, and storage dumps.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸੰਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਗਨਰ energyਰਜਾ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ, ਅਚਾਨਕ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in nuclear applications where graphite is used as a neutron moderator, accumulation of wigner energy followed by a sudden, spontaneous release may occur.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ 250 ਨੂੰ ਐਨਲਿੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ safelyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ releaseੰਗ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿੰਡਸੈਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਗਲਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਐਕਟਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਹੋ ਗਿਆ.
annealing to at least 250 can release the energy safely, although in the windscale fire the procedure went wrong, causing other reactor materials to combust.

ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਟ੍ਰੋਡੋਟੌਕਸਿਨ ਵਰਗੇ ਮਾਰੂ ਜ਼ਹਿਰਾਂ, ਕੈਰਟਰ ਤੇਲ ਦੇ ਪੌਦੇ ਰੀਕਿਨਸ ਕਮਿ communਨਿਸ, ਸਾਈਨਾਇਡ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਲੈਕਟਿਨ ਰਿਕਿਨ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਰਗੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the great variety of carbon compounds include such lethal poisons as tetrodotoxin, the lectin ricin from seeds of the castor oil plant ricinus communis, cyanide , and carbon monoxide and such essentials to life as glucose and protein.

ਕਾਰਬਨ ਐਡਿਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਈਡਿਟ ਕਾਰਬਨ ਚੌਵੀਨੀਜ਼ਮ ਕਾਰਬਨ ਵਿਸਫੋਟ ਕਾਰਬਨ ਫੁਟਪ੍ਰਿੰਟ ਕਾਰਬਨ ਸਟਾਰ ਲੋ-ਕਾਰਬਨ ਆਰਥਿਕਤਾ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਲਾਈਨ ਕਾਰਬਨ ਨੈਨੋਟਿesਬਜ਼ ਹਵਾਲੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਿਤਾਬਚਾ ਐਡੀਟ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ, ਨੌਰਮਨ ਐਨ. ਅਰਨਸ਼ੌ, ਐਲਨ 1997.
bonding to carbonedit see alsoedit carbon chauvinism carbon detonation carbon footprint carbon star low-carbon economy timeline of carbon nanotubes referencesedit bibliographyedit greenwood, norman n. earnshaw, alan 1997 .

ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
chemistry of the elements 2nd ed.

ਬਟਰਵਰਥ-ਹੀਨੇਮੈਨ.
butterworth-heinemann.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-08-037941-9.
isbn 0-08-037941-9.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਐਡੀਟ ਕਾਰਬਨ ਆਨ ਇਨ ਟਾਈਮ ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਖੇ.
external linksedit carbon on in our time at the bbc.

ਕਾਰਬਨ ਸਟੱਫ ਦੇ asu.edu ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਉਪਯੋਗਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨਿਕਾ ਐਕਸਟੈਂਸਿਡ ਕਾਰਬਨ ਪੇਜ ਤੇ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਾਟਿੰਘਮ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਟੇਬਲ ਤੇ ਹੁਣ ਕਾਰਬਨ ਸੁਣੋ.
listen now carbon at the periodic table of videos university of nottingham carbon on britannica extensive carbon page at asu.edu electrochemical uses of carbon stuff.

ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ 3 ਡੀ-ਮਾੱਡਲਾਂ ਨਾਲ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ.
animation with sound and interactive 3d-models.

ਆਕਸੀਜਨ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 8 ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
oxygen is a chemical element with symbol o and atomic number 8.

ਇਹ ਆਵਰਤੀ ਟੇਬਲ ਤੇ ਚਲਾਕੋਜਨ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਗੈਰ-ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤੇ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is a member of the chalcogen group on the periodic table and is a highly reactive nonmetal and oxidizing agent that readily forms oxides with most elements as well as other compounds.

ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ, ਆਕਸੀਜਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ.
by mass, oxygen is the third-most abundant element in the universe, after hydrogen and helium.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ, ਤੱਤ ਦੇ ਦੋ ਪਰਮਾਣੂ ਡਾਈਆਕਸੀਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਰੰਗ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਗੰਧਹੀਣ ਡਾਇਟੋਮਿਕ ਗੈਸ, ਫਾਰਮੂਲੇ o 2 ਨਾਲ.
at standard temperature and pressure, two atoms of the element bind to form dioxygen, a colorless and odorless diatomic gas with the formula o 2.

ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਟੋਮਿਕ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ 20.8% ਬਣਦੀ ਹੈ.
this is an important part of the atmosphere and diatomic oxygen gas constitutes 20.8% of the earth's atmosphere.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤੱਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਪਗ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
additionally, as oxides the element makes up almost half of the earth's crust.

ਜੀਵਾਣੂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਡਾਈਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਨਿ nucਕਲੀਕ ਐਸਿਡ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ, ਅਤੇ ਚਰਬੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਲ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਨਰਗੇਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ.
dioxygen is used in cellular respiration and many major classes of organic molecules in living organisms contain oxygen, such as proteins, nucleic acids, carbohydrates, and fats, as do the major constituent inorganic compounds of animal shells, teeth, and bone.

ਜੀਵਿਤ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁੰਜ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
most of the mass of living organisms is oxygen as a component of water, the major constituent of lifeforms.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਆਕਸੀਜਨ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ theਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
conversely, oxygen is continuously replenished by photosynthesis, which uses the energy of sunlight to produce oxygen from water and carbon dioxide.

ਆਕਸੀਜਨ ਬਹੁਤ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਫਤ ਤੱਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਿਨਾ ਜੀਵਤ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਭਰਪੂਰ.
oxygen is too chemically reactive to remain a free element in air without being continuously replenished by the photosynthetic action of living organisms.

ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ, ਓਜ਼ੋਨ ਓ 3, ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਯੂਵੀਬੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ bsੰਗ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
another form allotrope of oxygen, ozone o 3 , strongly absorbs ultraviolet uvb radiation and the high-altitude ozone layer helps protect the biosphere from ultraviolet radiation.

ਪਰ ਓਜ਼ੋਨ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧੂੰਆਂ ਦਾ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
but ozone is a pollutant near the surface where it is a by-product of smog.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੱਟ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਖੋਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪਰਮਾਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
at low earth orbit altitudes, sufficient atomic oxygen is present to cause corrosion of spacecraft.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੈਲਮ ਸ਼ੀਲੀ, ਅਪਸਲਾ ਵਿਚ, 1773 ਵਿਚ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਲਟਸ਼ਾਇਰ ਵਿਚ ਜੋਸੇਫ ਪ੍ਰਾਇਸਟਲੀ, ਨੇ 1774 ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
oxygen was discovered independently by carl wilhelm scheele, in uppsala, in 1773 or earlier, and joseph priestley in wiltshire, in 1774, but priestley is often given priority because his work was published first.

ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਮ 1777 ਵਿਚ ਐਂਟੋਇਨ ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਲੌਗਿਸਟਨ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਲਨ ਅਤੇ ਖੋਰ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
the name oxygen was coined in 1777 by antoine lavoisier, whose experiments with oxygen helped to discredit the then-popular phlogiston theory of combustion and corrosion.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਯੂਨਾਨਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਲਦਾਂ, "ਐਸਿਡ", ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਤਿੱਖੀ", ਤੇਜ਼ਾਬ ਅਤੇ - -ਜਨਜ, "ਨਿਰਮਾਤਾ", ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਬੀਜਟਰ" ਦੇ ਖੱਟੇ ਸੁਆਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਮਕਰਨ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਐਸਿਡਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
its name derives from the greek roots ‚ oxys, "acid", literally "sharp", referring to the sour taste of acids and - ‚ -genes, "producer", literally "begetter", because at the time of naming, it was mistakenly thought that all acids required oxygen in their composition.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਹੀਟਿੰਗ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ, ਸਟੀਲ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਬਰੇਜ਼ਿੰਗ, ਵੇਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਕਟੌਤੀ, ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਪੈਲੈਂਟ, ਆਕਸੀਜਨ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਪਣਡੁੱਬੀ, ਸਪੇਸਫਲਾਈਟ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
common use of oxygen includes residential heating, internal combustion engines, production of steel, plastics and textiles, brazing, welding and cutting of steels and other metals, rocket propellant, oxygen therapy, and life support systems in aircraft, submarines, spaceflight and diving.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਰੰਭਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੂਸ਼ਣ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਫਿਲੋ ਆਫ ਬਾਇਜ਼ੈਂਟੀਅਮ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਬਲਣ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ।
history early experiments one of the first known experiments on the relationship between combustion and air was conducted by the 2nd century bce greek writer on mechanics, philo of byzantium.

ਫਿਲੋਮੇਟਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ, ਫਿਲੋ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਮੋਮਬੱਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਬਰਤਨ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਰਤਨ ਦੇ ਗਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਗਰਦਨ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ.
in his work pneumatica, philo observed that inverting a vessel over a burning candle and surrounding the vessel's neck with water resulted in some water rising into the neck.

ਫਿਲੋ ਨੇ ਗਲਤ surੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੱਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚਲੇ ਟੋਇਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
philo incorrectly surmised that parts of the air in the vessel were converted into the classical element fire and thus were able to escape through pores in the glass.

ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਨੇ ਫਿਲੋ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਹਵਾ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਬਲਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ ਖਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
many centuries later leonardo da vinci built on philo's work by observing that a portion of air is consumed during combustion and respiration.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਲਕੀਮਿਸਟ ਸੇਂਡਿਵੋਗੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦਾ ਪੱਥਰ ਮੰਨਦਾ ਸੀ.
oxygen was discovered by the polish alchemist sendivogius, who considered it the philosopher's stone.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਰਾਬਰਟ ਬੋਇਲ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਲਣ ਲਈ ਹਵਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
in the late 17th century, robert boyle proved that air is necessary for combustion.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਨ ਮਯੋ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੀ ਕਿ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਟਰਿusਸ ਨਾਈਟ੍ਰੋਏਅਰਸ ਕਿਹਾ।
english chemist john mayow refined this work by showing that fire requires only a part of air that he called spiritus nitroaereus.

ਇਕ ਤਜਰਬੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਾ containerਸ ਜਾਂ ਲਾਈਟ ਮੋਮਬੱਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਬੰਦ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਾ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in one experiment, he found that placing either a mouse or a lit candle in a closed container over water caused the water to rise and replace one-fourteenth of the air's volume before extinguishing the subjects.

ਇਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਏਰੀਅਸ ਸਾਹ ਅਤੇ ਬਲਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
from this he surmised that nitroaereus is consumed in both respiration and combustion.

ਮੇਓਵ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗਰਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਐਂਟੀਮਨੀ ਭਾਰ ਵਿਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਏਰਸ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
mayow observed that antimony increased in weight when heated, and inferred that the nitroaereus must have combined with it.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਫੇਫੜੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਏਰੀਅਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਏਰੀਅਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
he also thought that the lungs separate nitroaereus from air and pass it into the blood and that animal heat and muscle movement result from the reaction of nitroaereus with certain substances in the body.

ਇਹਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਜੋੜੇ 1668 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਟਰੈਕਟੈਟਸ ਜੋੜੀ ਵਿਚ "ਡੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ" ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
accounts of these and other experiments and ideas were published in 1668 in his work tractatus duo in the tract "de respiratione".

ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਸਿਧਾਂਤ ਰੌਬਰਟ ਹੂਕੇ, ਓਲੇ ਬੋਰਚ, ਮਿਖਾਇਲ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਅਤੇ ਪਿਅਰੇ ਬਾਏਨ ਨੇ ਸਭ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ।
phlogiston theory robert hooke, ole borch, mikhail lomonosov, and pierre bayen all produced oxygen in experiments in the 17th and the 18th century but none of them recognized it as a chemical element.

ਇਹ ਕੁਝ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਲਗੀਸਨ ਥਿ calledਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਲਨ ਅਤੇ ਖੋਰ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੀ.
this may have been in part due to the prevalence of the philosophy of combustion and corrosion called the phlogiston theory, which was then the favored explanation of those processes.

ਜਰਮਨ ਅਲਕੀਮਿਸਟ ਜੇ ਜੇ becher ਦੁਆਰਾ 1667 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਰਜ ਅਰਨਸਟ ਸਟਾਹਲ ਦੁਆਰਾ 1731 ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ, ਫੌਲੋਜੀਸਟਨ ਥਿ statedਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
established in 1667 by the german alchemist j. j. becher, and modified by the chemist georg ernst stahl by 1731, phlogiston theory stated that all combustible materials were made of two parts.

ਇਕ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿਚਲਾ ਪਦਾਰਥ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਿਪਲੋਜੀਸਟੇਟਡ ਹਿੱਸਾ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਜਾਂ ਕੈਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
one part, called phlogiston, was given off when the substance containing it was burned, while the dephlogisticated part was thought to be its true form, or calx.

ਬਹੁਤ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਜਿਹੜੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਕੋਲਾ, ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਗੈਰ-ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਹੇ ਵਰਗੇ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
highly combustible materials that leave little residue, such as wood or coal, were thought to be made mostly of phlogiston non-combustible substances that corrode, such as iron, contained very little.

ਹਵਾ ਨੇ ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਥਿ theoryਰੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਮੁ initialਲੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸਾੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਲਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗੁਆਚਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ.
air did not play a role in phlogiston theory, nor were any initial quantitative experiments conducted to test the idea instead, it was based on observations of what happens when something burns, that most common objects appear to become lighter and seem to lose something in the process.

ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੱਕੜ ਵਰਗਾ ਪਦਾਰਥ ਬਲਣ ਵਿਚ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਬਲਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the fact that a substance like wood gains overall weight in burning was hidden by the buoyancy of the gaseous combustion products.

ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਸੀ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this theory, while it was on the right track, was unfortunately set up backwards.

ਬਲੌਗਸਟਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਹਵਾ ਦੇ ਗੁੰਮ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੱਤ ਵਿਚ ਫੁੱਟਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਲਨ ਜਾਂ ਖੋਰ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਆਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਾਰ ਤੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
rather than combustion or corrosion occurring as a result of the decomposition of phlogiston compounds into their base elements with the phlogiston being lost to the air, it is in fact the result of oxygen from the air combining with the base elements to produce oxides.

ਦਰਅਸਲ, ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਗ਼ਲਤ ਸੀ, ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਹਿਲਾ ਸੁਰਾਗ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਧਾਤੂਆਂ ਨੇ ਜੰਗਾਲਬੰਦੀ ਵਿਚ ਭਾਰ ਵਧਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਫਾਲੋਗਿਸਟਨ ਗਵਾ ਰਹੇ ਸਨ.
indeed, one of the first clues that the phlogiston theory was incorrect was that metals gain weight in rusting when they were supposedly losing phlogiston .

ਡਿਸਕਵਰੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਕਾਰਲ ਵਿਲਹੈਲਮ ਸ਼ੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
discovery oxygen was first discovered by swedish pharmacist carl wilhelm scheele.

ਉਸਨੇ ਮੇਰੂਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ.
he had produced oxygen gas by heating mercuric oxide and various nitrates in .

ਸ਼ੀਹੀਲ ਨੇ ਗੈਸ ਨੂੰ “ਅੱਗ ਦੀ ਹਵਾ” ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਬਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਇਕ ਖਰੜਾ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸ ਨੇ ਟਰੀਡੀਜ਼ ਆਨ ਏਅਰ ਐਂਡ ਫਾਇਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਨੂੰ 1775 ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।
scheele called the gas "fire air" because it was the only known supporter of combustion, and wrote an account of this discovery in a manuscript he titled treatise on air and fire, which he sent to his publisher in 1775.

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 1777 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
that document was published in 1777.

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, 1 ਅਗਸਤ, 1774 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਦਰੀਆਂ ਜੋਸੇਫ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਇੱਕ ਗਲਾਸ ਦੀ ਟਿ mercਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਿurਰਿਕ ਆੱਕਸਾਈਡ ਐਚ ਜੀ ਓ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸਨੇ "ਡਿਪਲੋਜੀਸਟੇਟਿਡ ਏਅਰ" ਰੱਖਿਆ.
in the meantime, on august 1, 1774, an experiment conducted by the british clergyman joseph priestley focused sunlight on mercuric oxide hgo inside a glass tube, which liberated a gas he named "dephlogisticated air".

ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਗੈਸ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਕ ਚੂਹਾ ਵਧੇਰੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ.
he noted that candles burned brighter in the gas and that a mouse was more active and lived longer while breathing it.

ਗੈਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਮੇਰੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਮ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਜੀਬ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਸੌਖੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ."
after breathing the gas himself, he wrote "the feeling of it to my lungs was not sensibly different from that of common air, but i fancied that my breast felt peculiarly light and easy for some time afterwards."

ਪ੍ਰਾਇਸਟਲੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ 1775 ਵਿਚ “ਏਨ ਅਕਾਉਂਟ furtherਰ ਅਗੇਅਰ ਡਿਸਕਵਰੀਜ਼ ਇਨ ਏਅਰ” ਨਾਮਕ ਇਕ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਅਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨਜ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ।
priestley published his findings in 1775 in a paper titled "an account of further discoveries in air" which was included in the second volume of his book titled experiments and observations on different kinds of air.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਸਟਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
because he published his findings first, priestley is usually given priority in the discovery.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਕੈਮਿਸਟ ਐਂਟੋਇਨ ਲੌਰੇਂਟ ਲਵੋਸਾਈਅਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਪਦਾਰਥ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਭਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
the french chemist antoine laurent lavoisier later claimed to have discovered the new substance independently.

ਪ੍ਰੀਸਟਲੇ ਅਕਤੂਬਰ 1774 ਵਿਚ ਲਵੋਸਾਈਅਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਗੈਸ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤੀ.
priestley visited lavoisier in october 1774 and told him about his experiment and how he liberated the new gas.

ਸ਼ੀਲੇ ਨੇ 30 ਸਤੰਬਰ, 1774 ਨੂੰ ਲਵੋਇਸਾਇਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲਾਵੋਸਾਈਅਰ ਨੇ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪੱਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾੱਪੀ ਸ਼ੀਲੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।
scheele also posted a letter to lavoisier on september 30, 1774 that described his discovery of the previously unknown substance, but lavoisier never acknowledged receiving it a copy of the letter was found in scheele's belongings after his death .

ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਲਵੋਸਾਈਅਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸੀ ਆਕਸੀਕਰਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ quantੁਕਵੇਂ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਬਲਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lavoisier's contribution what lavoisier did although this was disputed at the time was to conduct the first adequate quantitative experiments on oxidation and give the first correct explanation of how combustion works.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ 1774 ਵਿੱਚ ਫਲੋਜੀਸਟਨ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕਿ ਪ੍ਰੀਸਟਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਗਈ ਪਦਾਰਥ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਸੀ.
he used these and similar experiments, all started in 1774, to discredit the phlogiston theory and to prove that the substance discovered by priestley and scheele was a chemical element.

ਇਕ ਤਜਰਬੇ ਵਿਚ, ਲਵੋਸਾਈਅਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਮੁੱਚਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟਿਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in one experiment, lavoisier observed that there was no overall increase in weight when tin and air were heated in a closed container.

ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਵਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੜਕ ਉੱਠੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕੰਟੇਨਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਕਿ ਫਸੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਖਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
he noted that air rushed in when he opened the container, which indicated that part of the trapped air had been consumed.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੀਨ ਦਾ ਭਾਰ ਵਧਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਧਾ ਹਵਾ ਦੇ ਭਾਰ ਜਿੰਨਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ.
he also noted that the tin had increased in weight and that increase was the same as the weight of the air that rushed back in.

ਇਹ ਅਤੇ ਬਲਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਸੁਰ ਲਾ ਕੰਬਸ਼ਨ ਐਨ' ਵਿਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ 1777 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।
this and other experiments on combustion were documented in his book sur la combustion en , which was published in 1777.

ਉਸ ਕੰਮ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਵਾ ਦੋ ਗੈਸਾਂ 'ਹਵਾ ਦੀ ਹਵਾ' ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਲਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜ਼ੋਟ ਜੀ.ਕੇ.
in that work, he proved that air is a mixture of two gases 'vital air', which is essential to combustion and respiration, and azote gk.

"ਬੇਜਾਨ", ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
"lifeless" , which did not support either.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਜ਼ੋਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਬਣ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੇ ਫਰੈਂਚ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ.
azote later became nitrogen in english, although it has kept the name in french and several other european languages.

ਲਵੋਸਾਈਅਰ ਨੇ 1777 ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਆਕਸੀਸ ਐਸਿਡ, ਐਸਿਡਜ਼ ਦੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ - - ਨਿਰਮਾਤਾ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਜੀਏਟਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ "ਤਿੱਖੀ" ਹੋਣ ਕਰਕੇ 'ਜੀਵਨੀ ਹਵਾ' ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਸਾਰੇ ਐਸਿਡਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
lavoisier renamed 'vital air' to in 1777 from the greek roots ‚ oxys acid, literally "sharp", from the taste of acids and - ‚ - producer, literally begetter , because he mistakenly believed that oxygen was a constituent of all acids.

1812 ਵਿਚ ਸਰ ਹਮਫਰੀ ਡੇਵੀ ਵਰਗੇ ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੇਵੋਸਾਈਅਰ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਗਲਤ ਸੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਸਿਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
chemists such as sir humphry davy in 1812 eventually determined that lavoisier was wrong in this regard hydrogen forms the basis for acid chemistry , but by then the name was too well established.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਪ੍ਰਿੰਸਟਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ.
oxygen entered the english language despite opposition by english scientists and the fact that the englishman priestley had first isolated the gas and written about it.

ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ ਦੇ ਦਾਦਾ ਈਰਸਮਸ ਡਾਰਵਿਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨ 1791 ਵਿਚ "ਆਕਸੀਜਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
this is partly due to a poem praising the gas titled "oxygen" in the popular book the botanic garden 1791 by erasmus darwin, grandfather of charles darwin.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੌਹਨ ਡਾਲਟਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪਰਮਾਣੂ ਅਨੁਮਾਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਇਕਸਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਲ ਪਰਮਾਣੂ ਅਨੁਪਾਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ.
later history john dalton's original atomic hypothesis presumed that all elements were monatomic and that the atoms in compounds would normally have the simplest atomic ratios with respect to one another.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਡਾਲਟਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ho ਸੀ, ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਦੇਣਾ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲੋਂ 8 ਗੁਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਗਭਗ 16 ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁੱਲ.
for example, dalton assumed that water's formula was ho, giving the atomic mass of oxygen was 8 times that of hydrogen, instead of the modern value of about 16.

1805 ਵਿਚ, ਜੋਸਫ਼ ਲੂਯਿਸ ਗੇ-ਲੂਸੈਕ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਨ ਹਮਬੋਲਟ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1811 ਤਕ ਐਮੀਡੋ ਐਵੋਗਾਡਰੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੁਣ ਅਵੋਗਾਡਰੋ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੈਸਾਂ ਵਿਚ ਡਾਇਟੋਮਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਅਣੂ.
in 1805, joseph louis gay-lussac and alexander von humboldt showed that water is formed of two volumes of hydrogen and one volume of oxygen and by 1811 amedeo avogadro had arrived at the correct interpretation of water's composition, based on what is now called avogadro's law and the diatomic elemental molecules in those gases.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਹਵਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਠੰ .ਾ ਕਰਕੇ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
by the late 19th century scientists realized that air could be liquefied and its components isolated by compressing and cooling it.

ਕੈਸਕੇਡ ਦੇ methodੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਵਿਸ ਕੈਮਿਸਟ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਓਲ ਪਿਅਰੇ ਪਿਕਟ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਤਰਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰਲ ਗੰਧਕ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਭਾਫ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਠੰ oxygenਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ.
using a cascade method, swiss chemist and physicist raoul pierre pictet evaporated liquid sulfur dioxide in order to liquefy carbon dioxide, which in turn was evaporated to cool oxygen gas enough to liquefy it.

ਉਸਨੇ 22 ਦਸੰਬਰ, 1877 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿਚ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਤਾਰ ਭੇਜਿਆ.
he sent a telegram on december 22, 1877 to the french academy of sciences in paris announcing his discovery of liquid oxygen.

ਸਿਰਫ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੂਯਿਸ ਪੌਲ ਕੈਲਲੀਟ ਨੇ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਤਰਲ ਦੇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ methodੰਗ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
just two days later, french physicist louis paul cailletet announced his own method of liquefying molecular oxygen.

ਹਰ ਕੇਸ ਵਿਚ ਤਰਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਬੂੰਦਾਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਾਰਥਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ.
only a few drops of the liquid were produced in each case and no meaningful analysis could be conducted.

ਜੈਜੀਲੋਨੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੈਗਮੁੰਟ ਅਤੇ ਕੈਰੋਲ ਓਲਸੇਵਸਕੀ ਨੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 29 ਮਾਰਚ, 1883 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਰਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
oxygen was liquified in a stable state for the first time on march 29, 1883 by polish scientists from jagiellonian university, zygmunt and karol olszewski.

1891 ਵਿਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੇਮਜ਼ ਦਿਵਾਰ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ.
in 1891 scottish chemist james dewar was able to produce enough liquid oxygen for study.

ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕਾਰਲ ਵਾਨ ਲਿੰਡੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਂਪਸਨ ਨੇ 1895 ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the first commercially viable process for producing liquid oxygen was independently developed in 1895 by german engineer carl von linde and british engineer william hampson.

ਦੋਵਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਉਦੋਂ ਤਕ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਹ ਤਰਲ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਕੈਪਚਰ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰਿਆ.
both men lowered the temperature of air until it liquefied and then distilled the component gases by boiling them off one at a time and capturing them.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, 1901 ਵਿਚ, xyਕਸੀਅਸਟੀਲੀਨ ਵੈਲਡਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਸੀਟਾਈਲਨ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਓ 2 ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
later, in 1901, oxyacetylene welding was demonstrated for the first time by burning a mixture of acetylene and compressed o 2.

ਵੈਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ.
this method of welding and cutting metal later became common.

1923 ਵਿਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੌਬਰਟ ਐਚ.ਗੌਡਾਰਡ ਇਕ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਤਰਲ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਇੰਜਨ ਨੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਲਈ ਪਟਰੋਲ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
in 1923, the american scientist robert h. goddard became the first person to develop a rocket engine that burned liquid fuel the engine used gasoline for fuel and liquid oxygen as the oxidizer.

ਗੌਡਡਾਰਡ ਨੇ 16 ਮਾਰਚ, 1926 ਨੂੰ ubਬਰਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ, ਯੂ.ਐੱਸ. ਵਿੱਚ 97 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਤਰਲ ਬਾਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕੇਟ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਡਾਇਆ।
goddard successfully flew a small liquid-fueled rocket 56 m at 97 km h on march 16, 1926 in auburn, massachusetts, us.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਾਸੀ ਬਾਲਣ ਦੇ ਬਲਣ ਕਾਰਨ.
oxygen levels in the atmosphere are trending slightly downward globally, possibly because of fossil-fuel burning.

ਗੁਣ ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਣੂ ਬਣਤਰ ਮਿਆਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ, ਆਕਸੀਜਨ ਇਕ ਰੰਗਹੀਣ, ਗੰਧਹੀਣ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਗੈਸ ਹੈ ਜੋ ਅਣੂ ਫਾਰਮੂਲਾ o 2 ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਈਆਕਸੀਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
characteristics properties and molecular structure at standard temperature and pressure, oxygen is a colorless, odorless, and tasteless gas with the molecular formula o 2, referred to as dioxygen.

ਡਾਈਕਸੀਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੋ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
as dioxygen, two oxygen atoms are chemically bound to each other.

ਬਾਂਡ ਨੂੰ ਥਿ ofਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਵਾਜਬ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਕ ਸਹਿਭਾਗੀ ਦੋਹਰੇ ਬੰਧਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ bitਰਬਿਟਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਅਣੂ orਰਬਿਟਲਾਂ ਦੇ ਭਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ. ਦੋ ਦਾ ਕ੍ਰਮ.
the bond can be variously described based on level of theory, but is reasonably and simply described as a covalent double bond that results from the filling of molecular orbitals formed from the atomic orbitals of the individual oxygen atoms, the filling of which results in a bond order of two.

ਹੋਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੋਹਰਾ ਬੰਧਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਉੱਚ energyਰਜਾ, ਜਾਂ ufਫਬਾਉ, bitਰਬਿਟ ਨੂੰ ਭਰਨਾ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 2 ਐੱਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ, ਦੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਅਤੇ alsਰਬਿਟ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਭਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ 2 ਪੀ bitਰਬਿਟਸ ਜੋ oo ਅਣੂ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ oo ਅਣੂ ਧੁਰੇ ਦੇ ਲੰਬੇ ਪਰਮਾਣੂ 2p bitਰਬਿਟ ਦੇ ਦੋ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਅਤੇ bitਰਬਿਟਜ਼ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ si x 2p ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਹੈ .
more specifically, the double bond is the result of sequential, low-to-high energy, or aufbau, filling of orbitals, and the resulting cancellation of contributions from the 2s electrons, after sequential filling of the low and orbitals overlap of the two atomic 2p orbitals that lie along the o-o molecular axis and overlap of two pairs of atomic 2p orbitals perpendicular to the o-o molecular axis, and then cancellation of contributions from the remaining two of the six 2p electrons after their partial filling of the lowest and orbitals.

ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਦਾ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਨ ਡਾਇਓਕਸੀਜਨ ਦੇ ਡਬਲ ਬਾਂਡ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਤੇ ਇਕ ਟ੍ਰਿਪਲੈਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗਰਾਉਂਡ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
this combination of cancellations and and overlaps results in dioxygen's double bond character and reactivity, and a triplet electronic ground state.

ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਈਓਕਸੀਨ orਰਬਿਟਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਡਾਇਗਰਾਮ ਵਿਚ ਭਰੇ bitਰਬਿਟਸ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ .e. ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ., ਇਕ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਪਿਨ ਟ੍ਰਿਪਲੈਟ ਸਟੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an electron configuration with two unpaired electrons, as is found in dioxygen orbitals see the filled orbitals in the diagram that are of equal .e., a configuration termed a spin triplet state.

ਇਸ ਲਈ, ਓ 2 ਅਣੂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਟ੍ਰਿਪਲੈਟ ਆਕਸੀਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hence, the ground state of the o 2 molecule is referred to as triplet oxygen.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ energyਰਜਾ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰੀ bitਰਬਿਟ ਐਂਟੀਬੌਂਡਿੰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਰਨਾ ਬਾਂਡ ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਦੋ ਤੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the highest energy, partially filled orbitals are antibonding, and so their filling weakens the bond order from three to two.

ਇਸ ਦੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਟ੍ਰਿਪਲੇਟ ਆਕਸੀਜਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜੋੜਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਸਪਿਨਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
because of its unpaired electrons, triplet oxygen reacts only slowly with most organic molecules, which have paired electron spins this prevents spontaneous combustion.

ਟ੍ਰਿਪਲੇਟ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਓ 2 ਅਣੂ ਪੈਰਾ ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਹਨ.
in the triplet form, o 2 molecules are paramagnetic.

ਭਾਵ, ਉਹ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਚਰਿੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਣੂ ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਸਪਿਨ ਚੁੰਬਕੀ ਪਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ o 2 ਅਣੂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਕਾਰਨ.
that is, they impart magnetic character to oxygen when it is in the presence of a magnetic field, because of the spin magnetic moments of the unpaired electrons in the molecule, and the negative exchange energy between neighboring o 2 molecules.

ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਇੰਨਾ ਚੁੰਬਕੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਲ ਸਮਰਥਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
liquid oxygen is so magnetic that, in laboratory demonstrations, a bridge of liquid oxygen may be supported against its own weight between the poles of a powerful magnet.

ਸਿੰਗਲਟ ਆਕਸੀਜਨ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਅਣੂ o 2 ਦੀਆਂ ਕਈ ਉੱਚ-speciesਰਜਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਸਪਿਨ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
singlet oxygen is a name given to several higher-energy species of molecular o 2 in which all the electron spins are paired.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਆਮ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is much more reactive with common organic molecules than is molecular oxygen per se.

ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ, ਇਕੱਲੇ ਆਕਸੀਜਨ ਸੂਰਜ ਦੀ theਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ.
in nature, singlet oxygen is commonly formed from water during photosynthesis, using the energy of sunlight.

ਇਹ ਟ੍ਰੋਸਪੋਫੀਅਰ ਵਿਚ ਓਜ਼ੋਨ ਦੇ ਫੋਟੋਲੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਛੋਟੀ ਤਰੰਗ-ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also produced in the troposphere by the photolysis of ozone by light of short wavelength, and by the immune system as a source of active oxygen.

ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸੰਵੇਦਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਕੈਰੋਟਿਨੋਇਡਜ਼ ਇਕੱਲੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ.
carotenoids in photosynthetic organisms and possibly animals play a major role in absorbing energy from singlet oxygen and converting it to the unexcited ground state before it can cause harm to tissues.

ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਜ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਆਮ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ ਨੂੰ ਡਾਈਓਕਸਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓ 2, ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
allotropes the common allotrope of elemental oxygen on earth is called dioxygen, o 2, the major part of the earth's atmospheric oxygen see occurrence .

ਓ 2 ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਂਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 121 ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਂਡ energyਰਜਾ 498 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਡਬਲ ਬਾਂਡਾਂ ਜਾਂ ਸਿੰਗਲ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲੋਂ andਰਜਾ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂ ਦੇ ਨਾਲ ਓ 2 ਦੀ ਐਕਸੋਡੋਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
o2 has a bond length of 121 pm and a bond energy of 498 , which is smaller than the energy of other double bonds or pairs of single bonds in the biosphere and responsible for the exothermic reaction of o2 with any organic molecule.

ਇਸ ਦੀ contentਰਜਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਓ 2 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਨਵਰ, ਸੈਲੂਲਰ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
due to its energy content, o2 is used by complex forms of life, such as animals, in cellular respiration see biological role .

ਓ 2 ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
other aspects of o 2 are covered in the remainder of this article.

ਟ੍ਰਾਈਓਕਸਿਗੇਨ ਓ 3 ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਓਜ਼ੋਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਐਲੋਟਰੋਪ ਹੈ ਜੋ ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ.
trioxygen o 3 is usually known as ozone and is a very reactive allotrope of oxygen that is damaging to lung tissue.

ਓਜ਼ੋਨ ਉਪਰੋਕਤ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓ 2 ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਯੂਵੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਓ 2 ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
ozone is produced in the upper atmosphere when o 2 combines with atomic oxygen made by the splitting of o 2 by ultraviolet uv radiation.

ਕਿਉਂਕਿ ਓਜ਼ੋਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਯੂਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਹੈ, ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ieldਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
since ozone absorbs strongly in the uv region of the spectrum, the ozone layer of the upper atmosphere functions as a protective radiation shield for the planet.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ ਜੋ ਵਾਹਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
near the earth's surface, it is a pollutant formed as a by-product of automobile exhaust.

metastable ਅਣੂ ਟੇਟਰਾਓਕਸਯੋਜਨ ਓ 4 2001 ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਠੋਸ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਛੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
the metastable molecule tetraoxygen o 4 was discovered in 2001, and was assumed to exist in one of the six phases of solid oxygen.

2006 ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੜਾਅ, ਓ 2 ਤੋਂ 20 ਜੀਪੀਏ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਹਬਹੇਡਰਲ ਓ 8 ਸਮੂਹ ਹੈ.
it was proven in 2006 that this phase, created by pressurizing o 2 to 20 gpa, is in fact a rhombohedral o 8 cluster.

ਇਹ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਓ 2 ਜਾਂ ਓ 3 ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਕੇਟ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this cluster has the potential to be a much more powerful oxidizer than either o 2 or o 3 and may therefore be used in rocket fuel.

1990 ਵਿਚ ਇਕ ਧਾਤੂ ਪੜਾਅ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਠੋਸ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ 96 ਜੀਪੀਏ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1998 ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ, ਇਹ ਪੜਾਅ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a metallic phase was discovered in 1990 when solid oxygen is subjected to a pressure of above 96 gpa and it was shown in 1998 that at very low temperatures, this phase becomes superconducting.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
physical properties oxygen dissolves more readily in water than nitrogen, and in freshwater more readily than seawater.

ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1 4 ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਐਨ 2 1 2 ਦੇ ਹਰੇਕ 2 ਅਣੂਆਂ ਲਈ ਭੰਗ ਓ 2 ਦੇ ਲਗਭਗ 1 ਅਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
water in equilibrium with air contains approximately 1 molecule of dissolved o 2 for every 2 molecules of n 2 1 2 , compared with an atmospheric ratio of approximately 1 4.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤਾਪਮਾਨ-ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਦੁਗਣਾ 14.6 20 7.6 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 0 ਤੇ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the solubility of oxygen in water is temperature-dependent, and about twice as much 14.6 dissolves at 0 than at 20 7.6 .

25 ਅਤੇ 1 ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ 101.3 ਕੇ.ਪੀ.ਏ. ਦੀ ਹਵਾ ਵਿਚ, ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 6.04 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਐਮ.ਐਲ. ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 4.95 ਮਿ.ਲੀ. ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at 25 and 1 standard atmosphere 101.3 kpa of air, freshwater contains about 6.04 milliliters ml of oxygen per liter, and seawater contains about 4.95 ml per liter.

5 ਤੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪਾਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਲੋਂ 9.0 ਮਿ.ਲੀ. 50% ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ 7.2 ਮਿ.ਲੀ. 45% ਵਧੇਰੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
at 5 the solubility increases to 9.0 ml 50% more than at 25 per liter for water and 7.2 ml 45% more per liter for sea water.

90.20 ਕੇ .95, .31 ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਸੰਘਣਾ, ਅਤੇ 54.36 ਕੇ .79, .82 ਤੇ ਠੰ free ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
oxygen condenses at 90.20 k .95 , .31 , and freezes at 54.36 k .79 , .82 .

ਤਰਲ ਅਤੇ ਠੋਸ ਓ 2 ਦੋਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਲਾਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਅਸਮਾਨ-ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਦਾਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੇਲੇਅ ਖਿੰਡੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੈ.
both liquid and solid o 2 are clear substances with a light sky-blue color caused by absorption in the red in contrast with the blue color of the sky, which is due to rayleigh scattering of blue light .

ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤਰਲ o 2 ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਲ ਹਵਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਭੰਡਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
high-purity liquid o 2 is usually obtained by the fractional distillation of liquefied air.

ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਠੰ .ਾ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
liquid oxygen may also be condensed from air using liquid nitrogen as a coolant.

ਆਕਸੀਜਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
oxygen is a highly reactive substance and must be segregated from combustible materials.

ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਓਰੋਰਾ, ਏਅਰਗਲੋ ਅਤੇ ਨਾਈਟग्ਲੋ ਦੀਆਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ.
the spectroscopy of molecular oxygen is associated with the atmospheric processes of aurora, airglow and nightglow.

ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਵਿਚ ਹਰਜ਼ਬਰਗ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
the absorption in the herzberg continuum and bands in the ultraviolet produces atomic oxygen that is important in the chemistry of the middle atmosphere.

ਉਤੇਜਿਤ ਸਟੇਟ ਸਿੰਲੇਟ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਘੋਲ ਵਿਚ ਲਾਲ ਕੈਮੀਲੀਮੀਨੇਸੈਂਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
excited state singlet molecular oxygen is responsible for red chemiluminescence in solution.

ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਅਤੇ ਸਟਾਰਲ ਆਰਜੀਸਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਕਸੀਜਨ ਤਿੰਨ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪਸ, 16 ਓ, 17 ਓ ਅਤੇ 18 ਓ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, 16 ਓ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 99.762% ਕੁਦਰਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ.
isotopes and stellar origin naturally occurring oxygen is composed of three stable isotopes, 16o, 17o, and 18o, with 16o being the most abundant 99.762% natural abundance .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 16o ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀਲੀਅਮ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਨਿਯੋਨ ਜਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most 16o is synthesized at the end of the helium fusion process in massive stars but some is made in the neon burning process.

17 ਓ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਐਨਓ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਸਾੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਲਦੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਆਈਸੋਟੋਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
17o is primarily made by the burning of hydrogen into helium during the cno cycle, making it a common isotope in the hydrogen burning zones of stars.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 18 ਓ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੀ ਐਨ ਓ ਬਲਨਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਭਰਪੂਰ 14n ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ 4he ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, 18o ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੀਲੀਅਮ-ਅਮੀਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
most 18o is produced when 14n made abundant from cno burning captures a 4he nucleus, making 18o common in the helium-rich zones of evolved, massive stars.

ਚੌਦਾਂ ਰੇਡੀਓਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
fourteen radioisotopes have been characterized.

ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ 152 ਹਨ 122.24 ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ 14o 70.606 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਅੱਧ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ.
the most stable are 15o with a half-life of 122.24 seconds and 14o with a half-life of 70.606 seconds.

ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਵਿਚ ਅੱਧ-ਜੀਵਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 27 ਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਅੱਧੇ-ਜੀਵਨ ਹਨ ਜੋ 83 ਮਿਲੀ ਸੈਕਿੰਡ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ.
all of the remaining radioactive isotopes have half-lives that are less than 27 s and the majority of these have half-lives that are less than 83 milliseconds.

ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਦਾ ਹਲਕਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 16 ਓ ਤੋਂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਦਾ ਭਾਰ 18o ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਲੋਰਾਈਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੀਟਾ ਡੀਸੈਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the most common decay mode of the isotopes lighter than 16o is decay to yield nitrogen, and the most common mode for the isotopes heavier than 18o is beta decay to yield fluorine.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ, ਹਵਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਆਕਸੀਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ.
occurrence oxygen is the most abundant chemical element by mass in the earth's biosphere, air, sea and land.

ਆਕਸੀਜਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ.
oxygen is the third most abundant chemical element in the universe, after hydrogen and helium.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੰਜ ਦਾ 0.9% ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
about 0.9% of the sun's mass is oxygen.

ਆਕਸੀਜਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ mass .2.%% ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਆਕਸਾਈਡ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲਿਕਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ.
oxygen constitutes 49.2% of the earth's crust by mass as part of oxide compounds such as silicon dioxide and is the most abundant element by mass in the earth's crust.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 88.8% ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਵੀ ਹੈ.
it is also the major component of the world's oceans 88.8% by mass .

ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 20.8% ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ 23.1% ਤਕਰੀਬਨ 1015 ਟਨ ਹੈ.
oxygen gas is the second most common component of the earth's atmosphere, taking up 20.8% of its volume and 23.1% of its mass some 1015 tonnes .

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਦੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ 0.1% o 2 ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
earth is unusual among the planets of the solar system in having such a high concentration of oxygen gas in its atmosphere mars with 0.1% o 2 by volume and venus have much less.

ਓ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਓ 2 ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲੇ ਅਣੂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਤੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the o 2 surrounding those planets is produced solely by ultraviolet radiation on oxygen-containing molecules such as carbon dioxide.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਆਕਸੀਜਨ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
the unusually high concentration of oxygen gas on earth is the result of the oxygen cycle.

ਇਹ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਚੱਕਰ ਚੱਕਰਵਾਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਲਿਥੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਗਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
this biogeochemical cycle describes the movement of oxygen within and between its three main reservoirs on earth the atmosphere, the biosphere, and the lithosphere.

ਆਕਸੀਜਨ ਚੱਕਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the main driving factor of the oxygen cycle is photosynthesis, which is responsible for modern earth's atmosphere.

ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਹ, ਸੜਨ ਅਤੇ ਬਲਨ ਇਸਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
photosynthesis releases oxygen into the atmosphere, while respiration, decay, and combustion remove it from the atmosphere.

ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 1 2000 ਵੇਂ ਦੀ ਉਸੇ ਦਰ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the present equilibrium, production and consumption occur at the same rate of roughly 1 2000th of the entire atmospheric oxygen per year.

ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
free oxygen also occurs in solution in the world's water bodies.

ਓ 2 ਦੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵੇਖੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਣ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੋਲਰ ਸਮੁੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਣਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the increased solubility of o 2 at lower temperatures see physical properties has important implications for ocean life, as polar oceans support a much higher density of life due to their higher oxygen content.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ ਜਾਂ ਫਾਸਫੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਐਲਟ੍ਰੋਫਿਕਸਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਐਲਗੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਇਓਮੈਟਰੀਅਲਸ ਦੇ ਪਤਣ ਨਾਲ ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕ ਜਲਘਰ ਵਿਚ ਓ 2 ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
water polluted with plant nutrients such as nitrates or phosphates may stimulate growth of algae by a process called eutrophication and the decay of these organisms and other biomaterials may reduce the o 2 content in eutrophic water bodies.

ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਿਚ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਓ 2 ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘੋਖਦੇ ਹਨ.
scientists assess this aspect of water quality by measuring the water's biochemical oxygen demand, or the amount of o 2 needed to restore it to a normal concentration.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪਾਲੀਓਕਲੀਮੇਟੋਲੋਜਿਸਟ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਪਿੰਜਰ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ -18 ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ -16 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ.
analysis paleoclimatologists measure the ratio of oxygen-18 and oxygen-16 in the shells and skeletons of marine organisms to determine the climate millions of years ago see oxygen isotope ratio cycle .

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਲਕਾ ਆਈਸੋਟੋਪ, ਆਕਸੀਜਨ -16 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਤੇਜ਼ ਰੇਟ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ 12% ਭਾਰੀ ਆਕਸੀਜਨ -18 ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਸਮਾਨਤਾ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
seawater molecules that contain the lighter isotope, oxygen-16, evaporate at a slightly faster rate than water molecules containing the 12% heavier oxygen-18, and this disparity increases at lower temperatures.

ਘੱਟ ਗਲੋਬਲ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਭਾਫ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਰਫ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਆਕਸੀਜਨ -16 ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਪਿੱਛੇ ਆਕਸੀਜਨ -18 ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
during periods of lower global temperatures, snow and rain from that evaporated water tends to be higher in oxygen-16, and the seawater left behind tends to be higher in oxygen-18.

ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਣੂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਜਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਆਕਸੀਜਨ -18 ਨੂੰ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
marine organisms then incorporate more oxygen-18 into their skeletons and shells than they would in a warmer climate.

ਪੈਲੇਓਕਲੀਮੇਟੋਲੋਜਿਸਟ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਬਰਫ ਕੋਰ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਪਦੇ ਹਨ.
paleoclimatologists also directly measure this ratio in the water molecules of ice core samples as old as hundreds of thousands of years.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ, ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਆਈਸੋਟੋਪ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਸਨ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਦਿ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਸੂਰਜੀ ਨੀਬੂਲਾ.
planetary geologists have measured the relative quantities of oxygen isotopes in samples from the earth, the moon, mars, and meteorites, but were long unable to obtain reference values for the isotope ratios in the sun, believed to be the same as those of the primordial solar nebula.

ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਏ ਅਤੇ ਇਕ ਕਰੈਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੇਫਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਆਕਸੀਜਨ -16 ਦਾ ਵੱਧ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ.
analysis of a silicon wafer exposed to the solar wind in space and returned by the crashed genesis spacecraft has shown that the sun has a higher proportion of oxygen-16 than does the earth.

ਮਾਪ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਧੂੜ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਸੀਜਨ -16 ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੈਪਲੇਨੈਟਰੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ.
the measurement implies that an unknown process depleted oxygen-16 from the sun's disk of protoplanetary material prior to the coalescence of dust grains that formed the earth.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੋ ਸਪੈਕਟਰੋਫੋਟੋਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸੋਖਣ ਬੈਂਡ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੇਵ ਵੇਲੰਥ 687 ਅਤੇ 760 ਐਨ.ਐਮ.
oxygen presents two spectrophotometric absorption bands peaking at the wavelengths 687 and 760 nm.

ਕੁਝ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਕੈਨੋਪੀਜ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚਮਕ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
some remote sensing scientists have proposed using the measurement of the radiance coming from vegetation canopies in those bands to characterize plant health status from a satellite platform.

ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਫਲੋਰੋਸੈਸੈਂਸ ਤੋਂ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ.
this approach exploits the fact that in those bands it is possible to discriminate the vegetation's reflectance from its fluorescence, which is much weaker.

ਘੱਟ ਸੰਕੇਤ ਤੋਂ ਸ਼ੋਰ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ physicalਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਾਪ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕ ਸੰਭਵ methodੰਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the measurement is technically difficult owing to the low signal-to-noise ratio and the physical structure of vegetation but it has been proposed as a possible method of monitoring the carbon cycle from satellites on a global scale.

ਓ 2 ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਜੀਵ-ਭੂਮਿਕਾ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ, ਆਕਸੀਜਨਕ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਲਕੀ-ਫਸੀਲੀ ਫੁੱਟ ਦੁਆਰਾ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
biological role of o2 photosynthesis and respiration in nature, free oxygen is produced by the light-driven splitting of water during oxygenic photosynthesis.

ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਸਾਈਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ 70% ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
according to some estimates, green algae and cyanobacteria in marine environments provide about 70% of the free oxygen produced on earth, and the rest is produced by terrestrial plants.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧੇਰੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨ ਘੱਟ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਹਰ ਸਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ 45% ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
other estimates of the oceanic contribution to atmospheric oxygen are higher, while some estimates are lower, suggesting oceans produce 45% of earth's atmospheric oxygen each year.

ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਲ ifiedੰਗ ਵਾਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ 6 ਸੀਓ 2 6 ਐਚ 2 ਓ ਫੋਟੌਨਸ ਸੀ 6 ਐਚ 12 ਓ 6 6 ਓ 2 ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਡਾਈਕਸੀਜਨ ਫੋਟੋਲੀਟਿਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਕਾਸ ਫੋਟੋਸਨੈਥੇਟਿਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਥਾਈਲੋਕਾਈਡ ਝਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਫੋਟੋਨਜ਼ ਦੀ requiresਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a simplified overall formula for photosynthesis is 6 co2 6 h 2o photons c 6h 12o 6 6 o 2 or simply carbon dioxide water sunlight glucose dioxygen photolytic oxygen evolution occurs in the thylakoid membranes of photosynthetic organisms and requires the energy of four photons.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਨਤੀਜਾ ਥਾਈਲੋਕਾਈਡ ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਪਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਗਰੇਡੀਐਂਟ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫੋਟੋਫੋਸਫੋਰੀਲੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਐਡੀਨੋਸਾਈਨ ਟ੍ਰਾਈਫੋਫੇਟ ਏਟੀਪੀ ਨੂੰ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many steps are involved, but the result is the formation of a proton gradient across the thylakoid membrane, which is used to synthesize adenosine triphosphate atp via photophosphorylation.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਓ 2 ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the o 2 remaining after production of the water molecule is released into the atmosphere.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੀਟੋਕੌਂਡਰੀਆ ਵਿਚ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਫਾਸਫੋਰੀਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਏਟੀਪੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
oxygen is used in mitochondria to generate atp during oxidative phosphorylation.

ਐਰੋਬਿਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ c 6h 12o 6 6 o 2 6 co2 6 h 2o 2880 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੜਵੱਲ ਵਿੱਚ, ਓ 2 ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਝਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
the reaction for aerobic respiration is essentially the reverse of photosynthesis and is simplified as c 6h 12o 6 6 o 2 6 co2 6 h 2o 2880 in vertebrates, o 2 diffuses through membranes in the lungs and into red blood cells.

ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਓ 2 ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨੀਲੇ ਲਾਲ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਸੀਓ 2 ਵਿਚ ਰੰਗ ਬਦਲਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਹੜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hemoglobin binds o 2, changing color from bluish red to bright red co 2 is released from another part of hemoglobin through the bohr effect .

ਦੂਸਰੇ ਜਾਨਵਰ ਹੇਮੋਸਿਆਨਿਨ ਮੋਲਕਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਰਥਰੋਪਡਸ ਜਾਂ ਹੇਮੇਰੀਥਰਿਨ ਮੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਂਗਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
other animals use hemocyanin molluscs and some arthropods or hemerythrin spiders and lobsters .

ਇਕ ਲੀਟਰ ਲਹੂ 200 ਸੈ .3 ਓ 2 ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a liter of blood can dissolve 200 cm3 of o 2.

ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਮੈਟਾਜੋਆ ਦੀ ਖੋਜ ਹੋਣ ਤਕ, ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
until the discovery of anaerobic metazoa, oxygen was thought to be a requirement for all complex life.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਰ ਆਕਸਾਈਡ ਆਇਨ 2 ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ ਐਚ 2 ਓ 2 ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਹਨ.
reactive oxygen species, such as superoxide ion 2 and hydrogen peroxide h 2o 2 , are reactive by-products of oxygen use in organisms.

ਉੱਚ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਇਮਿ .ਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਆਕਸਾਈਡ, ਸੁਪਰ ਆਕਸਾਈਡ, ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਆਕਸੀਜਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
parts of the immune system of higher organisms create peroxide, superoxide, and singlet oxygen to destroy invading microbes.

ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਜਰਾਸੀਮ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
reactive oxygen species also play an important role in the hypersensitive response of plants against pathogen attack.

ਆਕਸੀਜਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁ earlyਲੇ ਜੀਵਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਓ 2 ਜੀਵ ਆਕਸੀਜਨਕਰਣ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ billionਾਈ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣਾ ਅਰੰਭ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਾਲ ਬਾਅਦ.
oxygen is damaging to obligately anaerobic organisms, which were the dominant form of early life on earth until o 2 began to accumulate in the atmosphere about 2.5 billion years ago during the great oxygenation event, about a billion years after the first appearance of these organisms.

ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਮਨੁੱਖ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ 1.8 ਤੋਂ 2.4 ਗ੍ਰਾਮ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
an adult human at rest inhales 1.8 to 2.4 grams of oxygen per minute.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 6 ਅਰਬ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਮਾਨਵਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this amounts to more than 6 billion tonnes of oxygen inhaled by humanity per year.

ਜੀਵਤ ਜੀਵਾਣੂ ਇਕ ਜੀਵਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜੀਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਮਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
living organisms the free oxygen partial pressure in the body of a living vertebrate organism is highest in the respiratory system, and decreases along any arterial system, peripheral tissues, and venous system, respectively.

ਅੰਸ਼ਿਕ ਦਬਾਅ ਉਹ ਦਬਾਅ ਹੈ ਜੋ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ.
partial pressure is the pressure that oxygen would have if it alone occupied the volume.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਸੋਸਾਇਟੈਟਿਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਲਗਭਗ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਲਗਭਗ 3.5 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ.
build-up in the atmosphere free oxygen gas was almost nonexistent in earth's atmosphere before photosynthetic archaea and bacteria evolved, probably about 3.5 billion years ago.

ਫ੍ਰੀ ਆਕਸੀਜਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 3.0 ਅਤੇ 2.3 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਲੀਓਪ੍ਰੋਟੀਰੋਜ਼ੋਇਕ ਈਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ.
free oxygen first appeared in significant quantities during the paleoproterozoic eon between 3.0 and 2.3 billion years ago .

ਪਹਿਲੇ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
for the first billion years, any free oxygen produced by these organisms combined with dissolved iron in the oceans to form banded iron formations.

ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਆਕਸੀਜਨ ਡੁੱਬਦੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ .7 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਗਭਗ 1.7 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਦੇ 10% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
when such oxygen sinks became saturated, free oxygen began to outgas from the oceans .7 billion years ago, reaching 10% of its present level around 1.7 billion years ago.

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਭੰਗ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 2.4 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਆਕਸੀਜਨ ਈਵੈਂਟ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਤਬਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the presence of large amounts of dissolved and free oxygen in the oceans and atmosphere may have driven most of the extant anaerobic organisms to extinction during the great oxygenation event oxygen catastrophe about 2.4 billion years ago.

ਓ 2 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਲੂਲਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਐਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਣੂ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏਟੀਪੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cellular respiration using o 2 enables aerobic organisms to produce much more atp than anaerobic organisms.

ਓ 2 ਦੀ ਸੈਲਿularਲਰ ਸਾਹ ਸਾਰੇ ਯੂਕੇਰੀਓਟਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਲਟੀਸੈਲਿਯੂਲਰ ਜੀਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ.
cellular respiration of o 2 occurs in all eukaryotes, including all complex multicellular organisms such as plants and animals.

ਕੈਂਬਰਿਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 540 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਓ 2 ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿਚ 15% ਅਤੇ 30% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਲਯੂਮਟਿ .ਟ ਹੋਏ ਹਨ.
since the beginning of the cambrian period 540 million years ago, atmospheric o 2 levels have fluctuated between 15% and 30% by volume.

ਤਕਰੀਬਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਬੋਨੀਫੇਰਸ ਅਵਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਓ 2 ਦੇ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਕੇ 35% ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਅਤੇ ਆਂਭੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ.
towards the end of the carboniferous period about 300 million years ago atmospheric o 2 levels reached a maximum of 35% by volume, which may have contributed to the large size of insects and amphibians at this time.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਅਤੀਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
variations of oxygen shaped the climates of the past.

ਜਦੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘਟ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਤਹ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਇਆ.
when oxygen declined, atmospheric density dropped and this in turn increased surface evaporation, and led to precipitation increases and warmer temperatures.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਦਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਓ 2 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 2,000 ਸਾਲ ਲੱਗਣਗੇ.
at the current rate of photosynthesis it would take about 2,000 years to regenerate the entire o 2 in the present atmosphere.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਇਕ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਓ 2 ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਦੋ ਮੁ primaryਲੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਕੱ fromਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
industrial production one hundred million tonnes of o 2 are extracted from air for industrial uses annually by two primary methods.

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ methodੰਗ ਹੈ ਤਰਲ ਹਵਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਭੰਡਾਰਨ, ਐਨ 2 ਵਾਸ਼ਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਸਟਿਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ o 2 ਤਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the most common method is fractional distillation of liquefied air, with n 2 distilling as a vapor while o 2 is left as a liquid.

ਓ 2 ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ methodੰਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਜ਼ੀਓਲਾਇਟ ਅਣੂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸੁੱਕੀ ਹਵਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਗੈਸ ਧਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ 90% ਤੋਂ 93% ਓ 2 ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the other primary method of producing o 2 is passing a stream of clean, dry air through one bed of a pair of identical zeolite molecular sieves, which absorbs the nitrogen and delivers a gas stream that is 90% to 93% o 2.

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਜ਼ੀਓਲਾਇਟ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
simultaneously, nitrogen gas is released from the other nitrogen-saturated zeolite bed, by reducing the chamber operating pressure and diverting part of the oxygen gas from the producer bed through it, in the reverse direction of flow.

ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੈਸੋ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
after a set cycle time the operation of the two beds is interchanged, thereby allowing for a continuous supply of gaseous oxygen to be pumped through a pipeline.

ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸਵਿੰਗ ਐਡਸੋਰਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is known as pressure swing adsorption.

ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਗੈਰ-ਕ੍ਰਾਇਓਜੈਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਬੰਧਤ ਵੈੱਕਯੁਮ ਸਵਿੰਗ ਐਡਸੋਰਪਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਦੀ ਹੈ.
oxygen gas is increasingly obtained by these non-cryogenic technologies see also the related vacuum swing adsorption .

ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
oxygen gas can also be produced through electrolysis of water into molecular oxygen and hydrogen.

ਡੀ ਸੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਏ ਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿਚਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਅਨੁਪਾਤ 2 1 ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
dc electricity must be used if ac is used, the gases in each limb consist of hydrogen and oxygen in the explosive ratio 2 1.

ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਐਸਿਡਫਾਈਡ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡੀਸੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ 2 1 ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ h2o ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਣੂ ਫਾਰਮੂਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ.
contrary to popular belief, the 2 1 ratio observed in the dc electrolysis of acidified water does not prove that the empirical formula of water is h2o unless certain assumptions are made about the molecular formulae of hydrogen and oxygen themselves.

ਇਕ ਅਜਿਹਾ idesੰਗ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਅਤੇ ਆਕਸੋਐਕਸਿਡਜ਼ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਾਟੈਲੇਟਿਕ ਓ 2 ਵਿਕਾਸ ਹੈ.
a similar method is the electrocatalytic o 2 evolution from oxides and oxoacids.

ਰਸਾਇਣਕ ਕੈਟਾਲਿਸਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਆਕਸੀਜਨ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਜਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ-ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
chemical catalysts can be used as well, such as in chemical oxygen generators or oxygen candles that are used as part of the life-support equipment on submarines, and are still part of standard equipment on commercial airliners in case of depressurization emergencies.

ਇਕ ਹੋਰ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰਕੋਨਿਅਮ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰੀਮਿਕ ਝਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਓ 2 ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ.
another air separation method is forcing air to dissolve through ceramic membranes based on zirconium dioxide by either high pressure or an electric current, to produce nearly pure o 2 gas.

ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ, 2001 ਵਿਚ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 0.21 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ.
in large quantities, the price of liquid oxygen in 2001 was approximately 0.21 kg.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਮੁ costਲੀ ਲਾਗਤ ਹਵਾ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ ਦੀ costਰਜਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ costਰਜਾ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੱਖਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ.
since the primary cost of production is the energy cost of liquefying the air, the production cost will change as energy cost varies.

ਸਟੋਰੇਜ਼ ਆਕਸੀਜਨ ਸਟੋਰੇਜ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਆਕਸੀਜਨ ਟੈਂਕਸ, ਕ੍ਰਾਇਓਜੀਨਿਕਸ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
storage oxygen storage methods include high pressure oxygen tanks, cryogenics and chemical compounds.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਅਕਸਰ ਆਕਸੀਜਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਇੰਸੂਲੇਟਡ ਟੈਂਕਰਾਂ ਵਿਚ ਤਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋਕ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਲੀਟਰ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ 840 ਲੀਟਰ ਵਾਧੂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਅਤੇ 20% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for reasons of economy, oxygen is often transported in bulk as a liquid in specially insulated tankers, since one liter of liquefied oxygen is equivalent to 840 liters of gaseous oxygen at atmospheric pressure and 20 68 .

ਅਜਿਹੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਲਕ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਸਟੋਰੇਜ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
such tankers are used to refill bulk liquid oxygen storage containers, which stand outside hospitals and other institutions that need large volumes of pure oxygen gas.

ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਤਰਲ ਨੂੰ ਗੈਸ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
liquid oxygen is passed through heat exchangers, which convert the cryogenic liquid into gas before it enters the building.

ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਪੋਰਟੇਬਲ ਮੈਡੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਆਕਸੀ-ਫਿ fuelਲ ਵੈਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਕੱਟਣ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
oxygen is also stored and shipped in smaller cylinders containing the compressed gas a form that is useful in certain portable medical applications and oxy-fuel welding and cutting.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਹਵਾ ਤੋਂ ਓ 2 ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਟੇਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪੂਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
applications medical uptake of o 2 from the air is the essential purpose of respiration, so oxygen supplementation is used in medicine.

ਇਲਾਜ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੋਗੀ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦੁਖੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਦਿਲ 'ਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
treatment not only increases oxygen levels in the patient's blood, but has the secondary effect of decreasing resistance to blood flow in many types of diseased lungs, easing work load on the heart.

ਆਕਸੀਜਨ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਂਫਿਸੀਮਾ, ਨਮੂਨੀਆ, ਕੁਝ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕੰਜੈਸਟੀਵ ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਲਮਨਰੀ ਨਾੜੀਆਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਿਹੜੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੈਸੀ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ.
oxygen therapy is used to treat emphysema, pneumonia, some heart disorders congestive heart failure , some disorders that cause increased pulmonary artery pressure, and any disease that impairs the body's ability to take up and use gaseous oxygen.

ਇਲਾਜ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੋਰਟੇਬਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਦੀ ਲਚਕੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
treatments are flexible enough to be used in hospitals, the patient's home, or increasingly by portable devices.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਤੰਬੂ ਇਕ ਸਮੇਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਪੂਰਕ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਕਸੀਜਨ ਮਾਸਕ ਜਾਂ ਨੱਕ ਦੇ ਨਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
oxygen tents were once commonly used in oxygen supplementation, but have since been replaced mostly by the use of oxygen masks or nasal cannulas.

ਹਾਈਪਰਬਰਿਕ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਓ 2 ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਕਸੀਜਨ ਚੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਦੋਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਡਾਕਟਰੀ ਅਮਲਾ.
hyperbaric high-pressure medicine uses special oxygen chambers to increase the partial pressure of o 2 around the patient and, when needed, the medical staff.

ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਜ਼ਹਿਰ, ਗੈਸ ਗੈਂਗਰੇਨ, ਅਤੇ ਡੀਕਮਪ੍ਰਸਨ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ 'ਮੋੜ' ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon monoxide poisoning, gas gangrene, and decompression sickness the 'bends' are sometimes addressed with this therapy.

ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਓ 2 ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਹੇਮ ਸਮੂਹ ਵਿਚੋਂ ਕੱlaceਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
increased o 2 concentration in the lungs helps to displace carbon monoxide from the heme group of hemoglobin.

ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੈ ਜੋ ਗੈਸ ਗੈਂਗਰੇਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
oxygen gas is poisonous to the anaerobic bacteria that cause gas gangrene, so increasing its partial pressure helps kill them.

ਡਿਕੋਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਿਮਾਰੀ ਅਜਿਹੇ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਗੋਤਾਖੋਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਟੱਲ ਗੈਸ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ, ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ.
decompression sickness occurs in divers who decompress too quickly after a dive, resulting in bubbles of inert gas, mostly nitrogen and helium, forming in the blood.

ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਓ 2 ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣਾ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
increasing the pressure of o 2 as soon as possible helps to redissolve the bubbles back into the blood so that these excess gasses can be exhaled naturally through the lungs.

ਆਕਸੀਜਨ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਹਵਾਦਾਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ 21% ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਤਵੱਜੋ ਤੇ.
oxygen is also used for people who require mechanical ventilation, often at concentrations above the 21% found in ambient air.

ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਓ 2 ਦੀ ਇੱਕ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਲਾੜ ਸੂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਹਨ.
life support and recreational use an application of o 2 as a low-pressure breathing gas is in modern space suits, which surround their occupant's body with pressurized air.

ਇਹ ਉਪਕਰਣ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਆਮ ਦਬਾਅ ਤੇ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਓ 2 ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਖੂਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
these devices use nearly pure oxygen at about one third normal pressure, resulting in a normal blood partial pressure of o 2.

ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਲਈ ਉੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦਾ ਇਹ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਸੂਟ ਲਚਕਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
this trade-off of higher oxygen concentration for lower pressure is needed to maintain suit flexibility.

ਸਕੂਬਾ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਵੀ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਓ 2' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਕਸਰ ਆਮ ਦਬਾਅ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
scuba divers and submariners also rely on artificially delivered o 2, but most often use normal pressure, and or mixtures of oxygen and air.

ਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਓ 2 ਸਮੁੰਦਰੀ-ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ, ompਹਿਣ, ਜਾਂ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜੀ ਡੂੰਘਾਈ 6 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾਈ, ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ.
pure or nearly pure o 2 use in diving at higher-than-sea-level pressures is usually limited to rebreather, decompression, or emergency treatment use at relatively shallow depths 6 meters depth, or less .

ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਡਾਈਵਿੰਗ ਲਈ ਹੋਰ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਜਾਂ ਹੀਲੀਅਮ ਨਾਲ ਓ 2 ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਤਲੇਪਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
deeper diving requires significant dilution of o 2 with other gases, such as nitrogen or helium, to prevent oxygen toxicity.

ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਚਤ-ਵਿੰਗ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡਾਣ ਭਰਦੇ ਹਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰਕ ਓ 2 ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people who climb mountains or fly in non-pressurized fixed-wing aircraft sometimes have supplemental o 2 supplies.

ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਓ 2 ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਕਟਕਾਲੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਬਿਨ ਦਬਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
pressurized commercial airplanes have an emergency supply of o 2 automatically supplied to the passengers in case of cabin depressurization.

ਅਚਾਨਕ ਕੈਬਿਨ ਦਬਾਅ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਸਾਇਣਕ ਆਕਸੀਜਨ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਕਸੀਜਨ ਮਾਸਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
sudden cabin pressure loss activates chemical oxygen generators above each seat, causing oxygen masks to drop.

ਕੈਬਿਨ ਸੇਫਟੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ "ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ" ਮਾਸਕ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣਾ, ਡੱਬੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰੇਟ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
pulling on the masks "to start the flow of oxygen" as cabin safety instructions dictate, forces iron filings into the sodium chlorate inside the canister.

ਫੇਰ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਧਾਰਾ ਐਕਸੋਥੋਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a steady stream of oxygen gas is then produced by the exothermic reaction.

ਆਕਸੀਜਨ, ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਕਸੀਜਨ ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ.
oxygen, as a supposed mild euphoric, has a history of recreational use in oxygen bars and in sports.

ਆਕਸੀਜਨ ਬਾਰਾਂ 1990 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਜਾਪਾਨ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਅਤੇ ਲਾਸ ਵੇਗਾਸ, ਨੇਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਫੀਸ ਲਈ ਆਮ ਓ 2 ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
oxygen bars are establishments found in japan, california, and las vegas, nevada since the late 1990s that offer higher than normal o 2 exposure for a fee.

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਥਲੀਟ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਵਿਚ, ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਮਾਸਕ ਡੌਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
professional athletes, especially in american football, sometimes go off-field between plays to don oxygen masks to boost performance.

ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਪਲੇਸਬੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ.
the pharmacological effect is doubted a placebo effect is a more likely explanation.

ਉਪਲਬਧ ਅਧਿਐਨ ਸਿਰਫ 2 obਰਜਾ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਇਹ ਐਰੋਬਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
available studies support a performance boost from enriched o 2 mixtures only if it is breathed during aerobic exercise.

ਹੋਰ ਮਨੋਰੰਜਕ ਵਰਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਾਇਰੋਟੈਕਨਿਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਰਜ ਗੋਬਲ ਦੁਆਰਾ ਬਾਰਬਿਕਯੂ ਗਰਿਲਜ਼ ਦੀ ਪੰਜ-ਸੈਕਿੰਡ ਅਗਨੀ.
other recreational uses that do not involve breathing include pyrotechnic applications, such as george goble's five-second ignition of barbecue grills.

ਸਟੀਲ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੰਧਲਾਪਣ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ 55% ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
industrial smelting of iron ore into steel consumes 55% of commercially produced oxygen.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਓ 2 ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਲੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਵਿਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੰਧਕ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਆਕਸਾਈਡਾਂ, ਐਸਓ 2 ਅਤੇ ਸੀਓ 2 ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in this process, o 2 is injected through a high-pressure lance into molten iron, which removes sulfur impurities and excess carbon as the respective oxides, so 2 and co 2.

ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਐਕਸੋਰਥੈਮਿਕ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਤਾਪਮਾਨ 1700 ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the reactions are exothermic, so the temperature increases to 1,700 .

ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ 25% ਹੋਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
another 25% of commercially produced oxygen is used by the chemical industry.

ਈਥਲੀਨ ਨੂੰ ਈਥਲੀਨ ਆਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਓ 2 ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਐਥੀਲੀਨ ਗਲਾਈਕੋਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਫੀਡਰ ਸਮੱਗਰੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਂਟੀਫ੍ਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਪੋਲੀਏਸਟਰ ਪੋਲੀਮਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਲਾਸਟਿਕਾਂ ਅਤੇ ਫੈਬਰਿਕਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ethylene is reacted with o 2 to create ethylene oxide, which, in turn, is converted into ethylene glycol the primary feeder material used to manufacture a host of products, including antifreeze and polyester polymers the precursors of many plastics and fabrics .

ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਾਕੀ 20% ਆਕਸੀਜਨ ਮੈਡੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਮੈਟਲ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਵੇਲਡਿੰਗ, ਰਾਕੇਟ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most of the remaining 20% of commercially produced oxygen is used in medical applications, metal cutting and welding, as an oxidizer in rocket fuel, and in water treatment.

ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਓਕਸੀਐਸਟੀਲੀਨ ਵੇਲਡਿੰਗ ਜਲਣ ਵਾਲੇ ਐਸੀਟਲਿਨ ਨੂੰ ਓ 2 ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਲਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
oxygen is used in oxyacetylene welding burning acetylene with o 2 to produce a very hot flame.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, 60 ਸੈ.ਮੀ. 24 ਮੋਟੀ ਤੱਕ ਦੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਛੋਟੇ ਆਕਸੀ-ਐਸੀਟੀਲੀਨ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਓ 2 ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਧਾਰਾ ਦੁਆਰਾ ਜਲਦੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in this process, metal up to 60 cm 24 in thick is first heated with a small oxy-acetylene flame and then quickly cut by a large stream of o 2.

ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ.
compounds the oxidation state of oxygen is in almost all known compounds of oxygen.

ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਕੁਝ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਆਕਸਾਈਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the oxidation state is found in a few compounds such as peroxides.

ਦੂਜੇ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਹੁਤ ਅਸਧਾਰਨ 2 ਸੁਪਰ ਆਕਸਾਈਡ, 3 ਓਜ਼ੋਨਾਇਡਜ਼, 0 ਐਲੀਮੈਂਟਲ, ਹਾਈਪੋਫਲੋਰਸ ਐਸਿਡ, 1 2 ਡਾਈਆਕਸਾਈਜਨੀਲ, 1 ਡਾਈਕਸੀਜਨ ਡੀਫਲੂਓਰਾਈਡ, ਅਤੇ 2 ਆਕਸੀਜਨ ਡਿੱਲੇਫਲੋਰਾਇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
compounds containing oxygen in other oxidation states are very uncommon 2 superoxides , 3 ozonides , 0 elemental, hypofluorous acid , 1 2 dioxygenyl , 1 dioxygen difluoride , and 2 oxygen difluoride .

ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜੀਵ ਸੰਯੋਜਨ ਵਾਟਰ ਐਚ 2 ਓ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਇਕ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
oxides and other inorganic compounds water h 2o is an oxide of hydrogen and the most familiar oxygen compound.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਅਣੂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਆਕਸੀਜਨ ਐਟਮ ਪ੍ਰਤੀ 23.3 ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਵਾਧੂ ਖਿੱਚ ਹੈ.
hydrogen atoms are covalently bonded to oxygen in a water molecule but also have an additional attraction about 23.3 per hydrogen atom to an adjacent oxygen atom in a separate molecule.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 15% ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਵੈਨ ਡੇਰ ਵਾਲਜ਼ ਫੋਰਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
these hydrogen bonds between water molecules hold them approximately 15% closer than what would be expected in a simple liquid with just van der waals forces.

ਇਸ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੋਗੇਟਿਵਿਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਕਸੀਜਨ ਅਨੁਸਾਰੀ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
due to its electronegativity, oxygen forms chemical bonds with almost all other elements to give corresponding oxides.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਸਤਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਟਾਈਟਨੀਅਮ, ਹਵਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਪਤਲੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਲੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਾਤ ਨੂੰ ਪਾਰਿਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the surface of most metals, such as aluminium and titanium, are oxidized in the presence of air and become coated with a thin film of oxide that passivates the metal and slows further corrosion.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਕਸਾਈਡ ਗੈਰ-ਸਟੋਚਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਸਾਇਣਕ ਫਾਰਮੂਲੇ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਧਾਤ ਦੇ ਨਾਲ.
many oxides of the transition metals are non-stoichiometric compounds, with slightly less metal than the chemical formula would show.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਖਣਿਜ feo ਨੂੰ fe 1 xo ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ x ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 0.05 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, the mineral feo is written as fe 1 xo, where x is usually around 0.05.

ਆਕਸੀਜਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ 2 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਰੇਸ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
oxygen is present in the atmosphere in trace quantities in the form of carbon dioxide co 2 .

ਧਰਤੀ ਦੀ ਕ੍ਰਸਟਲ ਚਟਾਨ ਸਿਲਿਕਨ ਸਿਲਿਕਾ ਸੀਓ 2 ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਅਲ 2 ਓ 3, ਬਾਕਸਾਈਟ ਅਤੇ ਕੋਰੰਡਮ ਵਿੱਚ, ਆਇਰਨ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ ਫੇ 2 ਓ 3, ਹੇਮੇਟਾਈਟ ਅਤੇ ਜੰਗਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ.
the earth's crustal rock is composed in large part of oxides of silicon silica sio 2, as found in granite and quartz , aluminium aluminium oxide al 2o 3, in bauxite and corundum , iron iron iii oxide fe 2o 3, in hematite and rust , and calcium carbonate in limestone .

ਧਰਤੀ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਿਲਿਕੇਟ ਸੇਲੀਕੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ.
the rest of the earth's crust is also made of oxygen compounds, in particular various complex silicates in silicate minerals .

ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਦਾ, ਛਾਲੇ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਵੱਡੇ ਪੁੰਜ ਦਾ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸਿਲਸਿਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the earth's mantle, of much larger mass than the crust, is largely composed of silicates of magnesium and iron.

ਨਾ 4sio 4, na 2sio 3, ਅਤੇ na 2si 2o 5 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਸਿਲਿਕੇਟਸ ਨੂੰ ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਅਤੇ ਚਿਪਕਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water-soluble silicates in the form of na 4sio 4, na 2sio 3, and na 2si 2o 5 are used as detergents and adhesives.

ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤਾਂ ਲਈ ਲਿਗੈਂਡ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੈਟਲ ਡਾਈਕਸੀਜਨ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 2 ਹੈ.
oxygen also acts as a ligand for transition metals, forming transition metal dioxygen complexes, which feature 2.

ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਅਤੇ ਮਾਇਓਗਲੋਬਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
this class of compounds includes the heme proteins hemoglobin and myoglobin.

ਪੀਟੀਐਫ 6 ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਓ 2 ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
an exotic and unusual reaction occurs with ptf 6, which oxidizes oxygen to give o2 .

ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਬਾਇਓਮੋਲਿਕੂਲਸ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ “ਆਰ” ਇਕ ਜੈਵਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਲਕੋਹੋਲ ਆਰ-ਓਐਚ ਈਥਰਜ਼ ਆਰਓਆਰ ਕੇਟੋਨਸ ਆਰ-ਸੀਓ-ਆਰ ਐਲਡੀਹਾਈਡਜ਼ ਆਰ-ਸੀਓ-ਐਚ ਕਾਰਬੋਕਸਾਈਲਿਕ ਐਸਿਡ ਆਰ-ਸੀਓਐਚ ਐੱਸਟਰ ਆਰ- ਸੀਓਓ-ਆਰ ਐਸਿਡ ਐਨਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡਜ਼ ਆਰ-ਸੀਓ-ਓ-ਸੀਓ-ਆਰ ਅਤੇ ਆਰਸੀ ਓ-ਐਨਆਰਆਰ 2 ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
organic compounds and biomolecules among the most important classes of organic compounds that contain oxygen are where "r" is an organic group alcohols r-oh ethers r-o-r ketones r-co-r aldehydes r-co-h carboxylic acids r-cooh esters r-coo-r acid anhydrides r-co-o-co-r and amides r-c o -nr 2 .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੈਵਿਕ ਘੋਲਨਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸੀਟੋਨ, ਮਿਥੇਨੋਲ, ਈਥੇਨੌਲ, ਆਈਸੋਪ੍ਰੋਪਾਨੋਲ, ਫੁਰਾਨ, ਟੀਐਚਐਫ, ਡਾਈਥਾਈਲ ਈਥਰ, ਡਾਈਆਕਸਨ, ਈਥਾਈਲ ਐਸੀਟੇਟ, ਡੀਐਮਐਫ, ਡੀਐਮਐਸਓ, ਐਸੀਟਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਫਾਰਮਿਕ ਐਸਿਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are many important organic solvents that contain oxygen, including acetone, methanol, ethanol, isopropanol, furan, thf, diethyl ether, dioxane, ethyl acetate, dmf, dmso, acetic acid, and formic acid.

ਐਸੀਟੋਨ ਸੀਐਚ 3 2 ਸੀਓ ਅਤੇ ਫੀਨੋਲ ਸੀ 6 ਐਚ 5 ਓ ਐਚ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਫੀਡਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
acetone ch 3 2co and phenol c 6h 5oh are used as feeder materials in the synthesis of many different substances.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹਨ ਗਲਾਈਸਰੋਲ, ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ, ਗਲੂਟਰਾਲਡੀਹਾਈਡ, ਸਿਟਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਐਸੀਟਿਕ ਐਨਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ ਅਤੇ ਐਸੀਟਾਮਾਈਡ.
other important organic compounds that contain oxygen are glycerol, formaldehyde, glutaraldehyde, citric acid, acetic anhydride, and acetamide.

ਇਪੋਕਸਾਈਡਸ ਈਥਰਸ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਐਟਮ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
epoxides are ethers in which the oxygen atom is part of a ring of three atoms.

ਆਕਸੀਜਨ ਕਈ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਆਟੋਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
oxygen reacts spontaneously with many organic compounds at or below room temperature in a process called autoxidation.

ਆਕਸੀਜਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਓ 2 ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ.
most of the organic compounds that contain oxygen are not made by direct action of o 2.

ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਵਿੱਚ ਈਥੀਲੀਨ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪੈਰੇਸੀਟਿਕ ਐਸਿਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
organic compounds important in industry and commerce that are made by direct oxidation of a precursor include ethylene oxide and peracetic acid.

ਤੱਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਮੋਲਿਕੂਲਸ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the element is found in almost all biomolecules that are important to or generated by life.

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਆਮ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਾਇਓਮੋਲਿਕੂਲਸ, ਜਿਵੇਂ ਸਕੁਲੇਨ ਅਤੇ ਕੈਰੋਟਿਨ, ਵਿਚ ਕੋਈ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
only a few common complex biomolecules, such as squalene and the carotenes, contain no oxygen.

ਜੈਵਿਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
of the organic compounds with biological relevance, carbohydrates contain the largest proportion by mass of oxygen.

ਸਾਰੀਆਂ ਚਰਬੀ, ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ, ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਆਕਸੀਜਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਸਿਡਾਂ ਵਿਚ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਸਟਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
all fats, fatty acids, amino acids, and proteins contain oxygen due to the presence of carbonyl groups in these acids and their ester residues .

ਆਕਸੀਜਨ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ energyਰਜਾ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਣੂ ਏਟੀਪੀ ਅਤੇ ਏਡੀਪੀ ਵਿਚ ਫਾਸਫੇਟ 4 ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ, ਆਰ ਐਨ ਏ ਅਤੇ ਡੀ ਐਨ ਏ ਦੇ ਐਡੀਨਾਈਨ ਅਤੇ ਪਾਈਰੀਮੀਡਾਈਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਕੈਲਸੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸੀਲੇਪਟਾਈਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
oxygen also occurs in phosphate 4 groups in the biologically important energy-carrying molecules atp and adp, in the backbone and the purines except adenine and pyrimidines of rna and dna, and in bones as calcium phosphate and hydroxylapatite.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਪੀ.ਏ. 704 ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੇਟ ਸੰਕੁਚਿਤ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ, ਗੈਰ-ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ, ਪਰ ਇੱਕ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
safety and precautions the nfpa 704 standard rates compressed oxygen gas as nonhazardous to health, nonflammable and nonreactive, but an oxidizer.

ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਿਡ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਐਲਓਐਕਸ ਨੂੰ ਕੰਨਡੇਨਡ ਭਾਫਾਂ ਤੋਂ ਹਾਈਪਰੌਕਸਿਆ ਦੇ ਵੱਧਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਲਈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਓਜੈਨਿਕ ਤਰਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰੌਸਟਬਾਈਟ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਟਿੰਗਾਂ ਸੰਕੁਚਿਤ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਲਈ ਸਿਹਤ ਖਤਰੇ ਦੀ ਦਰ 3 ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
refrigerated liquid oxygen lox is given a health hazard rating of 3 for increased risk of hyperoxia from condensed vapors, and for hazards common to cryogenic liquids such as frostbite , and all other ratings are the same as the compressed gas form.

ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਆਕਸੀਜਨ ਗੈਸ ਓ 2 ਉੱਚੇ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
toxicity oxygen gas o 2 can be toxic at elevated partial pressures, leading to convulsions and other health problems.

ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 50 ਕਿੱਲੋਪਾਸਕਲ ਕੇਪੀਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅਾਂ ਤੇ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 50% ਆਕਸੀਜਨ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਆਮ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ 2 ਗੁਣਾ 21 ਕੇਪੀਏ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਰਾਬਰ.
oxygen toxicity usually begins to occur at partial pressures more than 50 kilopascals kpa , equal to about 50% oxygen composition at standard pressure or 2.5 times the normal sea-level o 2 partial pressure of about 21 kpa.

ਇਹ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰਾਂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਮਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਗੈਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ 30% ਓ 2 ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ' ਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਕੇ.ਪੀ.ਏ.
this is not a problem except for patients on mechanical ventilators, since gas supplied through oxygen masks in medical applications is typically composed of only 30% % o 2 by volume about 30 kpa at standard pressure .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪਾਂਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਮਾਸਕ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
although this figure also is subject to wide variation, depending on type of mask .

ਇਕ ਸਮੇਂ, ਅਚਨਚੇਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਓ 2-ਅਮੀਰ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਇਨਕਿubਬੇਟਰਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
at one time, premature babies were placed in incubators containing o 2-rich air, but this practice was discontinued after some babies were blinded by the oxygen content being too high.

ਪੁਲਾੜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਓ 2 ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਲਾੜ ਸੂਟਾਂ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਪੋਲੋ ਵਿਚ, ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁਲ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
breathing pure o 2 in space applications, such as in some modern space suits, or in early spacecraft such as apollo, causes no damage due to the low total pressures used.

ਸਪੇਸਸੂਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਵਿਚ ਓ 2 ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਲਗਭਗ 30 ਕੇਪੀਏ 1.4 ਗੁਣਾ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਓ 2 ਦੇ ਖਗੋਲ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿਚ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਦਬਾਅ ਆਮ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਓ 2 ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ, ਸਪੇਸ ਸੂਟ ਅਤੇ ਨਾੜੀ ਬਲੱਡ ਗੈਸ ਵੇਖੋ.
in the case of spacesuits, the o 2 partial pressure in the breathing gas is, in general, about 30 kpa 1.4 times normal , and the resulting o 2 partial pressure in the astronaut's arterial blood is only marginally more than normal sea-level o 2 partial pressure for more information on this, see space suit and arterial blood gas .

ਫੇਫੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਨ ਡੂੰਘੀ ਸਕੂਬਾ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਅਤੇ ਸਤਹ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
oxygen toxicity to the lungs and central nervous system can also occur in deep scuba diving and surface supplied diving.

ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਓ ਕੇ 2 ਅੰਸ਼ਿਕ ਦਬਾਅ 60 ਕੇਪੀਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਪਲਮਨਰੀ ਫਾਈਬਰੋਸਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
prolonged breathing of an air mixture with an o 2 partial pressure more than 60 kpa can eventually lead to permanent pulmonary fibrosis.

160 ਕੇਪੀਏ ਤੋਂ ਵੱਧ 1.6 ਏਟੀਐਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਓ 2 ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
exposure to a o 2 partial pressures greater than 160 kpa about 1.6 atm may lead to convulsions normally fatal for divers .

ਤੇਜ਼ ਆਕਸੀਜਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਕਾਰਨ ਦੌਰੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 21% ਓ 2 ਦੇ ਨਾਲ 66 ਮੀਟਰ 217 ਫੁੱਟ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕੋ ਚੀਜ਼ 100% ਓ 2 ਨੂੰ ਸਿਰਫ 6 ਐਮ 20 ਫੁੱਟ 'ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ. .
acute oxygen toxicity causing seizures, its most feared effect for divers can occur by breathing an air mixture with 21% o 2 at 66 m 217 ft or more of depth the same thing can occur by breathing 100% o 2 at only 6 m 20 ft .

ਬਲਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਤਰੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਣੇ ਸਰੋਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਲਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
combustion and other hazards highly concentrated sources of oxygen promote rapid combustion.

ਅੱਗ ਅਤੇ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਖਤਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੰਘਣੇ ਆਕਸੀਡੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਣਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਤਾ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਜਲਣ ਘਟਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਚੰਗਿਆੜੀ, ਨੂੰ ਬਲਣ ਲਈ ਬਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
fire and explosion hazards exist when concentrated oxidants and fuels are brought into close proximity an ignition event, such as heat or a spark, is needed to trigger combustion.

ਆਕਸੀਜਨ ਇਕ ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਹੈ, ਬਾਲਣ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਰਸਾਇਣਕ energyਰਜਾ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰੋਤ ਹੈ.
oxygen is the oxidant, not the fuel, but nevertheless the source of most of the chemical energy released in combustion.

ਜਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਸੰਭਾਵਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਾਕਸਾਈਡਜ਼, ਕਲੋਰੇਟਸ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟਸ, ਪਰਕਲੋਰੇਟਸ ਅਤੇ ਡਾਈਕਰੋਮੈਟਸ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
combustion hazards also apply to compounds of oxygen with a high oxidative potential, such as peroxides, chlorates, nitrates, perchlorates, and dichromates because they can donate oxygen to a fire.

ਸੰਘਣੇ ਓ 2 ਜਲਣ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ rapidlyਰਜਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇਵੇਗਾ.
concentrated o 2 will allow combustion to proceed rapidly and energetically.

ਸਟੀਲ ਪਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਓ 2 ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਇਗਨੀਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
steel pipes and storage vessels used to store and transmit both gaseous and liquid oxygen will act as a fuel and therefore the design and manufacture of o 2 systems requires special training to ensure that ignition sources are minimized.

ਲੌਂਗ ਪੈਡ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਅਪੋਲੋ 1 ਦੇ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਪਸੂਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਓ 2 ਨਾਲ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰ, ਦਬਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਇਕ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the fire that killed the apollo 1 crew in a launch pad test spread so rapidly because the capsule was pressurized with pure o 2 but at slightly more than atmospheric pressure, instead of the normal pressure that would be used in a mission.

ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੱਕੜ, ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਅਤੇ ਐਸਫਲਟ ਵਿਚ ਭਿੱਜਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਮੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਸਫੋਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
liquid oxygen spills, if allowed to soak into organic matter, such as wood, petrochemicals, and asphalt can cause these materials to detonate unpredictably on subsequent mechanical impact.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as with other cryogenic liquids, on contact with the human body it can cause frostbites to the skin and the eyes.

ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਕੁੱਕ, ਗੇਰਹਾਰਡ ਏ. ਲਾਉਰ, ਕੈਰਲ ਐਮ. 1968 ਵੀ ਦੇਖੋ.
see also notes citations references cook, gerhard a. lauer, carol m. 1968 .

"ਆਕਸੀਜਨ".
"oxygen".

ਕਲਿਫੋਰਡ ਏ. ਹੈਂਪੈਲ ਵਿਚ.
in clifford a. hampel.

ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼.
the encyclopedia of the chemical elements.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਰੀਨਹੋਲਡ ਬੁੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
new york reinhold book corporation.

ਪੀਪੀ.
pp.

ਐਲ ਸੀ ਸੀ ਐਨ 68-29938.
lccn 68-29938.

ਐਮਸਲੇ, ਜੌਨ 2001.
emsley, john 2001 .

"ਆਕਸੀਜਨ".
"oxygen".

ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲੌਕਸ ਇਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ az ਗਾਈਡ.
nature's building blocks an a-z guide to the elements.

ਆਕਸਫੋਰਡ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford, england oxford university press.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0-19-850340-7.
isbn 0-19-850340-7.

ਰੇਵੇਨ, ਪੀਟਰ ਐਚ. ਈਵਰਟ, ਰੇ ਐਫ. ਆਈਚੋਰਨ, ਸੁਜ਼ਨ ਈ. 2005.
raven, peter h., evert, ray f., & eichhorn, susan e. 2005 .

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ 7 ਵੀਂ ਐਡੀ.
biology of plants 7th ed.

ਨਿ new ਯਾਰਕ
new york w.h.

ਫ੍ਰੀਮੈਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਪਬਿਲਸ਼ਰ.
freeman and company publishers.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0-7167-1007-2.
isbn 0-7167-1007-2.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਦੀ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਟੇਬਲ ਤੇ ਨੋਟੀਗਨਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ ਆਕਸੀਜਨ ਆਕਸੀਜਨ ਓ 2 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਉਪਯੋਗਤਾ, ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਰੋਅਲਡ ਹਾਫਮੈਨ ਲੇਖ "ਓ ਦੀ ਕਹਾਣੀ" ਦੇ ਲੇਖ 'ਤੇ ਵੈਬਐਲੀਮੈਂਟਸ ਡਾਟ ਆਕਸੀਜਨ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੱਤ ਪੋਡਕਾਸਟ mp3 ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ. ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਖੇ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਆਕਸੀਜਨ.
external links oxygen at the periodic table of videos university of nottingham oxidizing agents oxygen oxygen o2 properties, uses, applications roald hoffmann article on "the story of o" webelements.com oxygen chemistry in its element podcast mp3 from the royal society of chemistry's chemistry world oxygen oxygen on in our time at the bbc.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਸਕ੍ਰਿਪਸ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਆਕਸੀਜਨ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਆਇਰਨ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਲੈਟਿਨ ਫਰੂਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 26 ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਫੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
listen now scripps institute atmospheric oxygen has been dropping for 20 years iron is a chemical element with symbol fe from latin ferrum and atomic number 26.

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਧਾਤ ਹੈ.
it is a metal in the first transition series.

ਇਹ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੱਤ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is by mass the most common element on earth, forming much of earth's outer and inner core.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੱਤ ਹੈ.
it is the fourth most common element in the earth's crust.

ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਚਟਾਨੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿusionਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇੱਕ ਅਪਰਨੋਵਾ ਦੇ ਹਿੰਸਕ collapseਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ energyਰਜਾ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਤੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਾਉਂਦਾ ਹੈ.
its abundance in rocky planets like earth is due to its abundant production by fusion in high-mass stars, where it is the last element to be produced with release of energy before the violent collapse of a supernova, which scatters the iron into space.

ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਦੇ 8 ਤੱਤ, ਰੱਤੇਨੀਅਮ ਅਤੇ osਸਮੀਅਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਇਰਨ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ 6 ਤਕ ਲੋਹੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ 2 ਅਤੇ 3 ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ.
like the other group 8 elements, ruthenium and osmium, iron exists in a wide range of oxidation states, to 6, although 2 and 3 are the most common.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਆਇਰਨ ਮੀਟਰੋਇਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
elemental iron occurs in meteoroids and other low oxygen environments, but is reactive to oxygen and water.

ਤਾਜ਼ੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਿਲਵਰ-ਸਲੇਟੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇਣ ਲਈ ਆਮ ਹਵਾ ਵਿਚ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੰਗਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
fresh iron surfaces appear lustrous silvery-gray, but oxidize in normal air to give hydrated iron oxides, commonly known as rust.

ਉਸ ਧਾਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਪੈਸਿਵਟਿੰਗ ਆਕਸਾਈਡ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਧਾਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖੰਡ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੜਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖੋਰ ਲਈ ਤਾਜ਼ਾ ਸਤਹ ਕੱ .ਦੀਆਂ ਹਨ.
unlike the metals that form passivating oxide layers, iron oxides occupy more volume than the metal and thus flake off, exposing fresh surfaces for corrosion.

ਲੋਹੇ ਦੀ ਧਾਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਣ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
iron metal has been used since ancient times, although copper alloys, which have lower melting temperatures, were used even earlier in human history.

ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਰਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਰਮ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਗੰਧਕ ਦੁਆਰਾ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁੰਗੜਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਬਨ ਵਿਚ, ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਖਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
pure iron is relatively soft, but is unobtainable by smelting because it is significantly hardened and strengthened by impurities, in particular carbon, from the smelting process.

0.002% ਅਤੇ 2.1% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਅਨੁਪਾਤ ਸਟੀਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ 1000 ਗੁਣਾ ਸਖਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a certain proportion of carbon between 0.002% and 2.1% produces steel, which may be up to 1000 times harder than pure iron.

ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਧਾਤ ਧਮਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਅੌਰਕ ਨੂੰ ਕੋਕ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰ ਆਇਰਨ ਵਿਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
crude iron metal is produced in blast furnaces, where ore is reduced by coke to pig iron, which has a high carbon content.

ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੁਧਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਹੀ ਅਨੁਪਾਤ ਤੱਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
further refinement with oxygen reduces the carbon content to the correct proportion to make steel.

ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਲਾਅ ਸਟੀਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਉਦਯੋਗਿਕ ਧਾਤ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਟਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
steels and iron alloys formed with other metals alloy steels are by far the most common industrial metals because they have a great range of desirable properties and iron-bearing rock is abundant.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਹਨ.
iron chemical compounds have many uses.

ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਪਾ powderਡਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ, ਥਰਮਾਈਟ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
iron oxide mixed with aluminium powder can be ignited to create a thermite reaction, used in welding and purifying ores.

ਆਇਰਨ ਹੈਲੋਜੇਨਜ਼ ਅਤੇ ਚੈਲਕੋਜਨਸ ਨਾਲ ਬਾਈਨਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
iron forms binary compounds with the halogens and the chalcogens.

ਇਸਦੇ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਲਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਫੇਰੂਸੀਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਂਡਵਿਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਿਲਿਆ.
among its organometallic compounds is ferrocene, the first sandwich compound discovered.

ਆਇਰਨ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਅਤੇ ਮਯੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿਚ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟਰੇਟ ਵਿਚ ਆਮ ਆਕਸੀਜਨ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹਨ.
iron plays an important role in biology, forming complexes with molecular oxygen in hemoglobin and myoglobin these two compounds are common oxygen transport proteins in vertebrates.

ਆਇਰਨ ਸੈਲੂਲਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੈਡੌਕਸ ਪਾਚਕਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵੀ ਧਾਤ ਹੈ.
iron is also the metal at the active site of many important redox enzymes dealing with cellular respiration and oxidation and reduction in plants and animals.

heightਸਤਨ ਕੱਦ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4 ਗ੍ਰਾਮ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ femaleਰਤ ਲਗਭਗ 3.5 ਗ੍ਰਾਮ.
a human male of average height has about 4 grams of iron in his body, a female about 3.5 grams.

ਇਹ ਲੋਹਾ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ, ਟਿਸ਼ੂਆਂ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਬੋਨ ਮੈਰੋ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਪਾਚਕ, ਫੇਰੀਟਿਨ, ਹੀਮੋਸਾਈਡਰਿਨ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this iron is distributed throughout the body in hemoglobin, tissues, muscles, bone marrow, blood proteins, enzymes, ferritin, hemosiderin, and transport in plasma.

ਗੁਣ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਦੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਈਨਲ ਟੈਸਟ, ਰੌਕਵੈਲ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਵਿਕਰਜ਼ ਸਖਤੀ ਟੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
characteristics mechanical properties the mechanical properties of iron and its alloys can be evaluated using a variety of tests, including the brinell test, rockwell test and the vickers hardness test.

ਲੋਹੇ 'ਤੇ ਅੰਕੜੇ ਇੰਨੇ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਘਣਨ ਲਈ ਜਾਂ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the data on iron is so consistent that it is often used to calibrate measurements or to compare tests.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਇਰਨ ਦੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਇਰਨ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਆਇਰਨ 99.99% ਬ੍ਰਾਈਨਲ ਦੀ ਸਖਤਤਾ ਹੈ.
however, the mechanical properties of iron are significantly affected by the sample's purity pure, single crystals of iron are actually softer than aluminium, and the purest industrially produced iron 99.99% has a hardness of brinell.

ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਾਧਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ.
an increase in the carbon content will cause a significant increase in the hardness and tensile strength of iron.

65 ਆਰਸੀ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਠੋਰਤਾ 0.6% ਕਾਰਬਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਲਾਇਡ ਵਿਚ ਘੱਟ ਤਣਾਅ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
maximum hardness of 65 rc is achieved with a 0.6% carbon content, although the alloy has low tensile strength.

ਆਇਰਨ ਦੀ ਨਰਮਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦੇ ਭਾਰੀ ਕੰਜਾਈਨਰ ਰੁਡੇਨੀਅਮ ਅਤੇ ਓਸਮੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ.
because of the softness of iron, it is much easier to work with than its heavier congeners ruthenium and osmium.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
because of its significance for planetary cores, the physical properties of iron at high pressures and temperatures have also been studied extensively.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ca ਤੱਕ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the form of iron that is stable under standard conditions can be subjected to pressures up to ca.

ਅਗਲੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15 ਜੀਪੀਏ.
15 gpa before transforming into a high-pressure form, as described in the next section.

ਪੜਾਅ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਆਇਰਨ ਇੱਕ ਧਾਤ ਵਿੱਚ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
phase diagram and allotropes iron represents an example of allotropy in a metal.

ਇੱਥੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਚਾਰ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਿਕ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ,, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ, ਸਥਿਰ ਪੜਾਅ ਲਈ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
there are at least four allotropic forms of iron, known as , , , and at very high pressures and temperatures, some controversial experimental evidence exists for a stable phase.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਘਲਾ ਲੋਹਾ ਇਸ ਦੇ ਠੰ .ੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ 1538 ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸਦੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਿ cubਬਿਕ ਬੀਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚਾ ਹੈ.
as molten iron cools past its freezing point of 1538 , it crystallizes into its allotrope, which has a body-centered cubic bcc crystal structure.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ 1394 ਤੇ ਠੰ .ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਸਦੇ-ਅਰੀਨ ਐਲੋਟਰੋਪ, ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਿicਬਿਕ ਐਫਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚਾ, ਜਾਂ ਆੱਸਟਾਈਨਾਈਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as it cools further to 1394 , it changes to its -iron allotrope, a face-centered cubic fcc crystal structure, or austenite.

912 ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ. - ਐਰੋਨ ਐਲੋਟਰੋਪ ਜਾਂ ਫੇਰਾਈਟ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at 912 and below, the crystal structure again becomes the bcc -iron allotrope, or ferrite.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 770 ਕਿ curਰੀ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ, ਟੀਸੀ ਆਇਰਨ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਕ੍ਰਮ ਪੈਰਾ ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਤੋਂ ਫੇਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
finally, at 770 the curie point, tc iron's magnetic ordering changes from paramagnetic to ferromagnetic.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਰੀ ਕਰੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਾਈਨ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ "ਡੋਮੇਨ domainਾਂਚੇ" ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਪਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਮਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
as the iron passes through the curie temperature there is no change in crystalline structure, but there is a change in "domain structure", where each domain contains iron atoms with a particular electronic spin.

ਅਣ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਲੋਹੇ ਵਿਚ, ਇਕ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਪਿਨ ਇਕੋ ਧੁਰਾ ਰੁਖ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੁਆਂ .ੀ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਆਪਸੀ ਰੱਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ.
in unmagnetized iron, all the electronic spins of the atoms within one domain have the same axis orientation however, the electrons of neighboring domains have other orientations with the result of mutual cancellation and no magnetic field.

ਚੁੰਬਕੀ ਲੋਹੇ ਵਿਚ, ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਪਿਨ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in magnetized iron, the electronic spins of the domains are aligned and the magnetic effects are reinforced.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰੇਕ ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 10 ਮਾਈਕਰੋਮੀਟਰ ਪਾਰ.
although each domain contains billions of atoms, they are very small, about 10 micrometres across.

ਇਹ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤੇ ਦੋ ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਡੀਜ਼ 2 ਅਤੇ ਡੀਐਕਸ 2 ਵਾਈ 2 bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਰੀਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਿicਬਿਕ ਜਾਲੀ ਵਿਚਲੇ ਨੇੜਲੇ ਗੁਆਂ neighborsੀਆਂ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਧਾਤੂ ਬਾਂਡਿੰਗ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚੁੰਬਕੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ
this happens because the two unpaired electrons on each iron atom are in the dz2 and dx2 y2 orbitals, which do not point directly at the nearest neighbors in the body-centered cubic lattice and therefore do not participate in metallic bonding thus, they can interact magnetically with each other so that their spins align.

ਲਗਭਗ 10 ਜੀਪੀਏ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੌ ਕੈਲਵਿਨ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ, -ਰੋਨ ਇਕ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪੈਕ ਐਚਸੀਪੀ structureਾਂਚੇ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ--ਇੱਕ-ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ-ਪੜਾਅ ਵੀ -ਇਰੋਨ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵੱਧ ਦਬਾਅ 'ਤੇ.
at pressures above approximately 10 gpa and temperatures of a few hundred kelvin or less, -iron changes into a hexagonal close-packed hcp structure, which is also known as -iron the higher-temperature -phase also changes into -iron, but does so at higher pressure.

-ਫੇਜ, ਜੇ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50 ਜੀਪੀਏ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1500 ਕੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਆਰਥੋੋਰੋਮਬਿਕ ਜਾਂ ਡਬਲ ਐਚਸੀਪੀ structureਾਂਚਾ ਹੈ.
the -phase, if it exists, would appear at pressures of at least 50 gpa and temperatures of at least 1500 k and have an orthorhombic or a double hcp structure.

ਆਇਰਨ ਦੇ ਇਹ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਦੇ ਪੜਾਅ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਮਾਡਲ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ.
these high-pressure phases of iron are important as endmember models for the solid parts of planetary cores.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ironਾਂਚਾ ਜਾਂ withਾਂਚਾ ਵਾਲਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਨਿਕਲ ਹੈ.
the inner core of the earth is generally presumed to be an iron-nickel alloy with or structure.

ਕੁਝ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ "-ਇਰਨ" ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਕਯੂਰੀ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਉਪਰ -32 ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਫੇਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤੋਂ ਪੈਰਾ ਮੈਗਨੇਟਿਕ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ.
somewhat confusingly, the term " -iron" is sometimes also used to refer to -iron above its curie point, when it changes from being ferromagnetic to paramagnetic, even though its crystal structure has not changed.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ 50 ਜੀਪੀਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਲਈ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the melting point of iron is experimentally well defined for pressures less than 50 gpa.

ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਲਈ, ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ - - ਟ੍ਰਿਪਲ ਪੁਆਇੰਟ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਗੀਗਾਪਾਸਕਲ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਵਿਚ 1000 ਕੇ ਨਾਲ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
for greater pressures, studies put the - -liquid triple point at pressures that differ by tens of gigapascals and 1000 k in the melting point.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਆਇਰਨ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਸਦਮਾ ਵੇਵ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਅਣੂ ਡਾਇਨਮਿਕਸ ਕੰਪਿ simਟਰ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਉੱਚੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਐਨੀਵੈਲ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਿਘਲਦੇ ਕਰਵ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ slਲਾਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
generally speaking, molecular dynamics computer simulations of iron melting and shock wave experiments suggest higher melting points and a much steeper slope of the melting curve than static experiments carried out in diamond anvil cells.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਅਤੇ ਉਬਲਦੇ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਕੈਨਡੀਅਮ ਤੋਂ ਕਰੋਮੀਅਮ ਤੱਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 3 ਡੀ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, 3 ਡੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਧਾਤੂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਨਿ howeverਕਲੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਕੋਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤੱਤ ਮੈਂਗਨੀਜ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਧਾ ਭਰੇ 3 ਡੀ ਸਬਸ਼ੈਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸਦੇ ਡੀ-ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਡੀਕੋਕਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
the melting and boiling points of iron, along with its enthalpy of atomization, are lower than those of the earlier 3d elements from scandium to chromium, showing the lessened contribution of the 3d electrons to metallic bonding as they are attracted more and more into the inert core by the nucleus however, they are higher than the values for the previous element manganese because that element has a half-filled 3d subshell and consequently its d-electrons are not easily delocalized.

ਇਹੋ ਰੁਝਾਨ ruthenium ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਾ ਕਿ osmium.
this same trend appears for ruthenium but not osmium.

ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਇਰਨ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 54fe ਦੇ 5.845%, 56fe ਦੇ 91.754%, 57fe ਦੇ 2.119% ਅਤੇ 58fe ਦੇ 0.282% ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
isotopes naturally occurring iron consists of four stable isotopes 5.845% of 54fe, 91.754% of 56fe, 2.119% of 57fe and 0.282% of 58fe.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਿਰਫ 57fe ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਪਿਨ ਹੈ.
of these stable isotopes, only 57fe has a nuclear spin .

ਨਿ nucਕਲਾਈਡ 54 ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ 54cr ਤੱਕ ਦੋਹਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਕੈਪਚਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਅਤੇ 3. ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੱਧ-ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਘੱਟ ਸੀਮਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the nuclide 54fe theoretically can undergo double electron capture to 54cr, but the process has never been observed and only a lower limit on the half-life of 3. years has been established.

60fe ਲੰਬੇ ਅਰਧ-ਜੀਵਣ ਦੇ 2.6 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਲੋਪ ਹੋਇਆ ਰੇਡੀਓਨੁਕਲਾਈਡ ਹੈ.
60fe is an extinct radionuclide of long half-life 2.6 million years .

ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਅਖੀਰਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਤਪਾਦ ਇਸ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ, ਸਥਿਰ ਨਿlਕਲਾਈਡ 60 ਐਨ.
it is not found on earth, but its ultimate decay product is its granddaughter, the stable nuclide 60ni.

ਆਇਰੋਟੋਪ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਕੰਮ ਨੇ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਅਤੇ ਓਰ ਗਠਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੁਆਰਾ 60fe ਦੇ ਨਿleਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
much of the past work on isotopic composition of iron has focused on the nucleosynthesis of 60fe through studies of meteorites and ore formation.

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਪੁੰਜ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਿੰਟ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ.
in the last decade, advances in mass spectrometry have allowed the detection and quantification of minute, naturally occurring variations in the ratios of the stable isotopes of iron.

ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਉਪਯੋਗ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਹਨ.
much of this work is driven by the earth and planetary science communities, although applications to biological and industrial systems are emerging.

ਅਲਮਾਰਕ ਸੇਮਰਕੋਨਾ ਅਤੇ ਚੈਰਵਨੀ ਕੁਟ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, 60ni ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ, 60fe ਦੀ ਪੋਤੀ, ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਸਮੇਂ 60fe ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ.
in phases of the meteorites semarkona and chervony kut, a correlation between the concentration of 60ni, the granddaughter of 60fe, and the abundance of the stable iron isotopes provided evidence for the existence of 60fe at the time of formation of the solar system.

ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 60 ਐਫ ਦੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ energyਰਜਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 26 ਏ ਐਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 4.6 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
possibly the energy released by the decay of 60fe, along with that released by 26al, contributed to the remelting and differentiation of asteroids after their formation 4.6 billion years ago.

ਬਾਹਰੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ 60ni ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱ origin ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਹੋਰ ਸੂਝ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the abundance of 60ni present in extraterrestrial material may bring further insight into the origin and early history of the solar system.

ਆਇਰੋਟੋਪ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਪਤੀ 56f ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the most abundant iron isotope 56fe is of particular interest to nuclear scientists because it represents the most common endpoint of nucleosynthesis.

ਕਿਉਕਿ 56ni 14 ਅਲਫਾ ਕਣਾਂ ਅਲਫਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਨਿ nucਕਲੀ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਬਲਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਿusionਜ਼ਨ ਚੇਨਜ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣ ਦਾ ਜੋੜ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 60zn ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਮਹਾਨ ਸੌਦਾ ਵਧੇਰੇ energyਰਜਾ.
since 56ni 14 alpha particles is easily produced from lighter nuclei in the alpha process in nuclear reactions in supernovae see silicon burning process , it is the endpoint of fusion chains inside extremely massive stars, since addition of another alpha particle, resulting in 60zn, requires a great deal more energy.

ਇਹ 56ni, ਜਿਸਦਾ ਲਗਭਗ 6 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਬਚੇ ਹੋਏ ਗੈਸ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਡੈਸਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਲਗਾਤਾਰ ਪੋਸੀਟ੍ਰੋਨ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ 56co ਤੋਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ. 56fe.
this 56ni, which has a half-life of about 6 days, is created in quantity in these stars, but soon decays by two successive positron emissions within supernova decay products in the supernova remnant gas cloud, first to radioactive 56co, and then to stable 56fe.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਲਾਲ ਦੈਂਤ ਦੇ ਮੂਲ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਇਰਨ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੀ ਧਾਤ ਕੋਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਧਾਤ ਹੈ.
as such, iron is the most abundant element in the core of red giants, and is the most abundant metal in iron meteorites and in the dense metal cores of planets such as earth.

ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਥਿਰ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
it is also very common in the universe, relative to other stable metals of approximately the same atomic weight.

ਆਇਰਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਰੀ ਤੱਤ ਹੈ.
iron is the sixth most abundant element in the universe, and the most common refractory element.

ਹਾਲਾਂਕਿ 62ni ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਹੋਰ ਛੋਟੀ energyਰਜਾ ਲਾਭ ਕੱractedਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 56fe ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਉੱਚਿਤ ਬਾਈਡਿੰਗ energyਰਜਾ ਹੈ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ.
although a further tiny energy gain could be extracted by synthesizing 62ni, which has a marginally higher binding energy than 56fe, conditions in stars are unsuitable for this process.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ inਸ਼ਨ ਵਿਚ ਤੱਤ ਉਤਪਾਦਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, 56 ਫੀ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿnਕਲੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਨਿnਕਲੀਅਨ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੇ ਉੱਚ ਹਿੱਸੇ ਕਾਰਨ.
element production in supernovas and distribution on earth greatly favor iron over nickel, and in any case, 56fe still has a lower mass per nucleon than 62ni due to its higher fraction of lighter protons.

ਇਸ ਲਈ, ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੇ ਤੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਲਈ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ 56fe ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
hence, elements heavier than iron require a supernova for their formation, involving rapid neutron capture by starting 56fe nuclei.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦੂਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਟੁੱਟਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕੁਆਂਟਮ ਟਨਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਠੰ fੀ ਫਿusionਜ਼ਨ ਕਾਰਨ ਆਮ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਨੂੰ 56fe ਨਿ fਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਫਿ .ਜ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ.
in the far future of the universe, assuming that proton decay does not occur, cold fusion occurring via quantum tunnelling would cause the light nuclei in ordinary matter to fuse into 56fe nuclei.

ਭਿੱਜਣਾ ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਾ-ਕਣ ਨਿਕਾਸ, ਤੌਹਲੇ ਪੁੰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਰਨ ਦੇ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੇ ਭਾਰੀ ਤਾਲੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ.
fission and alpha-particle emission would then make heavy nuclei decay into iron, converting all stellar-mass objects to cold spheres of pure iron.

ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਆਇਰਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਘੱਟ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁ primaryਲੇ ਧੁਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
occurrence metallic or native iron is rarely found on the surface of the earth because it tends to oxidize, but its oxides are pervasive and represent the primary ores.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਥਰਾਟ ਦਾ ਲਗਭਗ 5% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੋਵਾਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ 35% ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਲੋਹੇ-ਨਿਕਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
while it makes up about 5% of the earth's crust, both the earth's inner and outer core are believed to consist largely of an iron-nickel alloy constituting 35% of the mass of the earth as a whole.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਆਇਰਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ, ਪਰ ਆਕਸੀਜਨ, ਸਿਲਿਕਨ ਅਤੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਤ ਹੈ.
iron is consequently the most abundant element on earth, but only the fourth most abundant element in the earth's crust, after oxygen, silicon, and aluminium.

ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਇਰਨ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਖਣਿਜ ਜਿਵੇਂ ਹੇਮੇਟਾਈਟ ਫੇ 2 ਓ 3, ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਫੇ 3 ਓ 4, ਅਤੇ ਸਾਈਡਰਾਈਟ ਫੇਕੋ 3.
most of the iron in the crust is found combined with oxygen as iron oxide minerals such as hematite fe2o3 , magnetite fe3o4 , and siderite feco3 .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਫਾਈਡ ਖਣਿਜ ਪਾਈਰੋਹੋਟਾਈਟ ਅਤੇ ਪੈਂਟਲੈਂਡਾਈਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
many igneous rocks also contain the sulfide minerals pyrrhotite and pentlandite.

ਪੇਰੀਕਲੇਸ ਐਮ.ਜੀ.ਓ ਅਤੇ ਫੇਓ ਦਾ ਇਕ ਠੋਸ ਹੱਲ ਫੇਰੋਪ੍ਰਿਕਲੇਜ ਐਮ.ਜੀ., ਫੇ ਓ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਰਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 20% ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਿਲੀਕੇਟ ਪਰੋਵਸਕਾਈਟ ਐਮ.ਜੀ., ਫੇ ਸਿਓ 3 ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਪੂਰ ਖਣਿਜ ਪੜਾਅ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵੀ ਹੈ.
ferropericlase mg,fe o, a solid solution of periclase mgo and feo , makes up about 20% of the volume of the lower mantle of the earth, which makes it the second most abundant mineral phase in that region after silicate perovskite mg,fe sio3 it also is the major host for iron in the lower mantle.

ਪਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ - ਐਮ.ਜੀ., ਫੇ 2 ਸਿਓ 4 ਐਮ.ਜੀ., ਫੇ ਸਿਓ 3 ਐਮ.ਜੀ., ਫੇ ਓ ਓਲੀਵਰਾਈਨ ਨੂੰ ਪਰੋਵਸਕਾਈਟ ਅਤੇ ਫੇਰੋਪ੍ਰਿਕਲੇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ.
at the bottom of the transition zone of the mantle, the reaction - mg,fe 2 sio4 mg,fe sio3 mg,fe o transforms -olivine into a mixture of perovskite and ferropericlase and vice versa.

ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਲੇ ਪਰਦੇ ਦਾ ਇਹ ਖਣਿਜ ਪੜਾਅ ਵੀ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the literature, this mineral phase of the lower mantle is also often called .

ਸਿਲੀਕੇਟ ਪਰੋਵਸਕਾਈਟ ਹੇਠਲੇ ਪਰਦੇ ਦਾ 93% ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਆਇਰਨ ਰੂਪ, ਐਮਜੀ, ਫੇ ਸੀਓ 3, ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਖਣਿਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ 38% ਬਣਦਾ ਹੈ.
silicate perovskite may form up to 93% of the lower mantle, and the magnesium iron form, mg,fe sio3, is considered to be the most abundant mineral in the earth, making up 38% of its volume.

ਬੰਨ੍ਹੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
large deposits of iron are found in banded iron formations.

ਇਹ ਭੂ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਰੂਪ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਹਨ ਜੋ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਪਤਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਇਰਨ-ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ੈੱਲ ਅਤੇ ਚੈਰਟ ਦੇ ਬੈਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these geological formations are a type of rock consisting of repeated thin layers of iron oxides alternating with bands of iron-poor shale and chert.

ਪੱਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ 3,,00०० ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 8800 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the banded iron formations were laid down in the time between 3,700 million years ago and 1,800 million years ago.

ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਬਣਤਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
the mentioned iron compounds have been used as pigments compare ochre since historical time and contribute as well to the color of various geological formations, e.g.

ਬੁੰਡਸੈਂਡਸਟਿਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੰਟਰ, ਰੰਗ ਦਾ ਰੇਤਲਾ.
the bundsandstein british bunter, colored sandstein .

ਆਈਸਨਸੈਂਡਸਟੀਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਜੁਰਾਸਿਕ 'ਆਇਰਨ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ', ਜਿਵੇਂ ਕਿ
in the case of the eisensandstein a jurassic 'iron sandstone', e.g.

ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਡੋਨਜ਼ਡੋਰਫ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਬਾਥ ਸਟੋਨ ਤੋਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ.
from donzdorf in germany and bath stone in the uk, iron pigments contribute to the yellowish color of large amounts of historical buildings and sculptures.

ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਕਹਾਵਤ ਲਾਲ ਰੰਗ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੈਗੂਲਿਥ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the proverbial red color of the surface of mars is derived from an iron oxide-rich regolith.

ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਤਰਾ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਲਫਾਈਡ ਖਣਿਜ ਪਾਈਰਾਈਟ ਫੇਸ 2 ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਲੋਹਾ ਕੱ ironਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
significant amounts of iron occur in the iron sulfide mineral pyrite fes2 , but it is difficult to extract iron from it and it is therefore not used.

ਦਰਅਸਲ, ਆਇਰਨ ਇੰਨਾ ਆਮ ਹੈ ਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਚਾਈਆਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in fact, iron is so common that production generally focuses only on ores with very high quantities of it.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਇਰਨ ਸਲਫੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਿਲਿਕੇਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਈਕਰੋਬਨੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
during weathering, iron tends to leach from sulfide deposits as the sulfate and from silicate deposits as the bicarbonate.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਲਮਈ ਘੋਲ ਵਿਚ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਲਕੇ ਉੱਚੇ ਪੀ ਐਚ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
both of these are oxidized in aqueous solution and precipitate in even mildly elevated ph as iron iii oxide.

ਲਗਭਗ 20 ਵਿੱਚੋਂ 1 ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਆਇਰਨ-ਨਿਕਲ ਖਣਿਜ ਟਾਇਨਾਈਟ% ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਕਾਮਾਸੀਟ% ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
about 1 in 20 meteorites consist of the unique iron-nickel minerals taenite % iron and kamacite % iron .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ, ਆਇਰਨ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਧਾਤੂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹਨ.
although rare, iron meteorites are the main form of natural metallic iron on the earth's surface.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸੋਰਸ ਪੈਨਲ ਦੇ ਮੈਟਲ ਸਟਾਕਸ ਇਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਸਟਾਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ 2200 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ.
according to the international resource panel's metal stocks in society report, the global stock of iron in use in society is 2200 kg per capita.

ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਹੈ।
much of this is in more-developed countries kg per capita rather than less-developed countries 2000 kg per capita .

ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਇਰਨ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਫੇਰੂਸੀਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ ਜੋ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਣ ਗਈ. ਬਾਅਦ ਦਾ ਖੇਤਰ 1950 ਵਿਚ.
chemistry and compounds iron shows the characteristic chemical properties of the transition metals, namely the ability to form variable oxidation states differing by steps of one and a very large coordination and organometallic chemistry indeed, it was the discovery of an iron compound, ferrocene, that revolutionalized the latter field in the 1950s.

ਆਇਰਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਬਲਾਕ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਥਾਹ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਕਾਰਨ.
iron is sometimes considered as a prototype for the entire block of transition metals, due to its abundance and the immense role it has played in the technological progress of humanity.

ਇਸ ਦੇ 26 ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ 3d64s2 ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 3 ਡੀ ਅਤੇ 4s ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ energyਰਜਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ionization ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣ ਜਾਵੇ.
its 26 electrons are arranged in the configuration 3d64s2, of which the 3d and 4s electrons are relatively close in energy, and thus it can lose a variable number of electrons and there is no clear point where further ionization becomes unprofitable.

ਆਇਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 2 ਅਤੇ 3 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
iron forms compounds mainly in the 2 and 3 oxidation states.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਇਰਨ ii ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਫੇਰਸ ਅਤੇ ਆਇਰਨ iii ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
traditionally, iron ii compounds are called ferrous, and iron iii compounds ferric.

ਆਇਰਨ ਉੱਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਜਾਮਨੀ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਫੇਰੇਟ ਕੇ 2 ਫਿਓ 4 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ 6 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਹੈ.
iron also occurs in higher oxidation states, an example being the purple potassium ferrate k2feo4 which contains iron in its 6 oxidation state, although this is very easily reduced.

ਆਇਰਨ iv ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਆਮ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਹੈ.
iron iv is a common intermediate in many biochemical oxidation reactions.

ਅਣਗਿਣਤ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 1, 0, ਜਾਂ ਇੱਥੋ ਤੱਕ ਰਸਮੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
numerous organometallic compounds contain formal oxidation states of 1, 0, , or even .

ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਕਸਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the oxidation states and other bonding properties are often assessed using the technique of spectroscopy.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਵੈਲੈਂਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ii ਅਤੇ ਆਇਰਨ iii ਦੋਵੇਂ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੂਸੀਅਨ ਨੀਲੀ ਫੇ 4 ਫੇ ਸੀਐਨ 6 3.
there are also many mixed valence compounds that contain both iron ii and iron iii centers, such as magnetite and prussian blue fe4 fe cn 6 3 .

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ "ਨੀਲੇ" ਵਜੋਂ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟਸ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the latter is used as the traditional "blue" in blueprints.

ਆਇਰਨ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਸਥਿਤੀ 8 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਭਾਰਦਾਰ ਕੰਜਰਅਰਜ਼ ਰੁਥੇਨੀਅਮ ਅਤੇ mਸਮੀਅਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਰੂਥਨੀਅਮ ਨੂੰ mਸਮੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
iron is the first of the transition metals that cannot reach its group oxidation state of 8, although its heavier congeners ruthenium and osmium can, with ruthenium having more difficulty than osmium.

ਰੂਥਨੀਅਮ ਇਸ ਦੇ ਘੱਟ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਜਲਮਈ ਕੈਟੀਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਓਸਮੀਅਮ ਉੱਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਐਨਿਓਨਿਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਦਾ ਹੈ.
ruthenium exhibits an aqueous cationic chemistry in its low oxidation states similar to that of iron, but osmium does not, favoring high oxidation states in which it forms anionic complexes.

ਦਰਅਸਲ, 3 ਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਇਸ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੰਬਕਾਰੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਗੁਆਂ neighborsੀ ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਖਿਤਿਜੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਫੇਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in fact, in this second half of the 3d transition series, vertical similarities down the groups compete with the horizontal similarities of iron with its neighbors cobalt and nickel in the periodic table, which are also ferromagnetic at room temperature and share similar chemistry.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਆਇਰਨ, ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤਿਕੋਣੇ ਵਜੋਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as such, iron, cobalt, and nickel are sometimes grouped together as the iron triad.

ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਇਰਨ ii ਸਲਫੇਟ ਅਤੇ ਆਇਰਨ iii ਕਲੋਰਾਈਡ ਫੇਸੀਐਲ 3 ਹਨ.
the iron compounds produced on the largest scale in industry are iron ii sulfate and iron iii chloride fecl3 .

ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਰਨ ii ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਮੋਹਰ ਦੇ ਲੂਣ ਐਨਐਚ 4 2fe ਐਸਓ 4 ਨਾਲੋਂ ਹਵਾਈ ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹੈ.
the former is one of the most readily available sources of iron ii , but is less stable to aerial oxidation than mohr's salt nh4 2fe so4 .

ਆਇਰਨ ii ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ iii ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
iron ii compounds tend to be oxidized to iron iii compounds in the air.

ਕਈ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਲੋਹਾ ਪਾਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ.
unlike many other metals, iron does not form amalgams with mercury.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪਾਰਾ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਣੇ 34 ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ 76 ਪੌਂਡ ਫਲੈਕਸ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as a result, mercury is traded in standardized 76 pound flasks 34 kg made of iron.

ਆਇਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਹੈ ਇਹ ਪਾਇਰੋਫੋਰਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਾਰੀਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਤਲੀ ਐਸਿਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੇ 2 ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
iron is by far the most reactive element in its group it is pyrophoric when finely divided and dissolves easily in dilute acids, giving fe2 .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇਕ ਅਤਿ ਆਕਸੀਡ ਪਰਤ ਦੇ ਗਠਨ ਕਾਰਨ ਸੰਘਣੇ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਡ ਐਸਿਡਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, it does not react with concentrated nitric acid and other oxidizing acids due to the formation of an impervious oxide layer, which can nevertheless react with hydrochloric acid.

ਬਾਇਨਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਇਰਨ ਹਵਾ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ ਆਇਰਨ ii, iii ਆਕਸਾਈਡ ਫੇ 3 ਓ 4, ਅਤੇ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ ਫੇ 2 ਓ 3.
binary compounds iron reacts with oxygen in the air to form various oxide and hydroxide compounds the most common are iron ii,iii oxide fe3o4 , and iron iii oxide fe2o3 .

ਆਇਰਨ ii ਆਕਸਾਈਡ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ.
iron ii oxide also exists, though it is unstable at room temperature.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਸਟੋਚਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਭਿੰਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
despite their names, they are actually all non-stoichiometric compounds whose compositions may vary.

ਇਹ ਆਕਸਾਈਡ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਲੂਮਰੀ ਅਤੇ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਭੱਠੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
these oxides are the principal ores for the production of iron see bloomery and blast furnace .

ਇਹ ਕੰਪਿ ferਟਰਾਂ ਵਿਚ ਫਰੈਟੀਜ, ਉਪਯੋਗੀ ਚੁੰਬਕੀ ਸਟੋਰੇਜ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are also used in the production of ferrites, useful magnetic storage media in computers, and pigments.

ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਲਫਾਈਡ ਆਇਰਨ ਪਾਈਰਾਈਟ ਫੇਸ 2 ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕ ਕਾਰਨ ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਸੋਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the best known sulfide is iron pyrite fes2 , also known as fool's gold owing to its golden luster.

ਇਹ ਇਕ ਆਇਰਨ iv ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਆਇਰਨ ii ਪੋਲੀਸਫਾਈਡ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਭੰਗ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਬਣਤਰ ਵਿਚ fe2 ਅਤੇ 2 ਆਇਨਾਂ ਹਨ.
it is not an iron iv compound, but is actually an iron ii polysulfide containing fe2 and 2 ions in a distorted sodium chloride structure.

ਫੇਨਰੀ ਆਇਓਡਾਈਡ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਈਨਰੀ ਫੇਰਸ ਅਤੇ ਫੇਰਿਕ ਹਲਾਈਡਜ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the binary ferrous and ferric halides are well-known, with the exception of ferric iodide.

ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਹਾਲਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the ferrous halides typically arise from treating iron metal with the corresponding hydrohalic acid to give the corresponding hydrated salts.

ਫੇ 2 ਐਚਐਕਸ ਫੇਐਕਸ 2 ਐਚ 2 ਐਕਸ ਐੱਫ, ਕਲ, ਬ੍ਰ, ਆਈ ਆਇਰਨ ਫਲੋਰਿਨ, ਕਲੋਰੀਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰੋਮਾਈਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਫਰਿਕ ਹੈਲੀਡਜ਼, ਫੇਰਿਕ ਕਲੋਰਾਈਡ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ.
fe 2 hx fex2 h2 x f, cl, br, i iron reacts with fluorine, chlorine, and bromine to give the corresponding ferric halides, ferric chloride being the most common.

2 ਫੇ 3 ਐਕਸ 2 2 ਫੇਐਕਸ 3 ਐਕਸਐਫ, ਸੀ ਐਲ, ਬ੍ਰ ਫੇਰਿਕ ਆਇਓਡਾਈਡ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ fe3 ਦੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ 2 2 fe3 i2 2 fe2 e0 0.23 v ਦੀ ਉੱਚ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ, ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਫੇਰਿਕ ਆਇਓਡਾਈਡ, ਇਕ ਕਾਲਾ ਠੋਸ, ਅਜੇ ਵੀ ਆਇਓਡੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਲ ਹੋਇਆ ਹੈ.
2 fe 3 x2 2 fex3 x f, cl, br ferric iodide is an exception, being thermodynamically unstable due to the oxidizing power of fe3 and the high reducing power of 2 2 fe3 i2 2 fe2 e0 0.23 v nevertheless, milligram amounts of ferric iodide, a black solid, may still be prepared through the reaction of iron pentacarbonyl with iodine and carbon monoxide in the presence of hexane and light at the temperature of , making sure that the system is well sealed off from air and water.

ਘੋਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਕੁਝ ਆਮ ਲੋਹੇ ਦੇ ਆਇਨਾਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ਾਬ ਜਲਮਈ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਕਮੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਲਾਲ-ਜਾਮਨੀ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਫਰੇਟ vi ਐਨੀਅਨ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬ ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੀ. ਹੱਲ 4 4 10 ਐਚ 2 ਓ 4 ਫੇ 3 20 3 ਓ 2 ਫੀ 3 ਆਇਨ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਧਾਰਣ ਕੈਟੀਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀਲਾ-ਵਾਇਲਟ ਹੈਕਸਾਕਾਓ ਆਇਨ 3 ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੀਐਚ 0 ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਐਚ 0 ਉਪਰਲੀ ਪੀਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਾਈਜ਼ਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਲਾਲ-ਭੂਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰਸ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ ਹੱਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ.
solution chemistry the standard reduction potentials in acidic aqueous solution for some common iron ions are given below the red-purple tetrahedral ferrate vi anion is such a strong oxidizing agent that it oxidizes nitrogen and ammonia at room temperature, and even water itself in acidic or neutral solutions 4 4 10 h 2o 4 fe3 20 3 o2 the fe3 ion has a large simple cationic chemistry, although the pale-violet hexaquo ion 3 is very readily hydrolyzed when ph increases above 0 as follows as ph rises above 0 the above yellow hydrolyzed species form and as it rises above , reddish-brown hydrous iron iii oxide precipitates out of solution.

ਹਾਲਾਂਕਿ fe3 ਦੀ ਡੀ 5 ਕੌਨਫਿਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸੋਖਣ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਇਸ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸਪਿਨ-ਵਰਜਿਤ ਬੈਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ mn2 ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ fe3 ਦਾ ਉੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਲਿਗਾਂਡ ਤੋਂ ਮੈਟਲ ਚਾਰਜ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
although fe3 has an d5 configuration, its absorption spectrum is not like that of mn2 with its weak, spin-forbidden bands, because fe3 has higher positive charge and is more polarizing, lowering the energy of its ligand-to-metal charge transfer absorptions.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇਕਸਾਰ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਹੈਕਸਾਓ ਆਯੋਨੀਅਨ ਦੇ ਬਜਾਏ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋ ਤਕ ਕਿ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਰਜ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ.
thus, all the above complexes are rather strongly colored, with the single exception of the hexaquo ion and even that has a spectrum dominated by charge transfer in the near ultraviolet region.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਫ਼ਿੱਕੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਆਇਰਨ ii ਹੈਕਸਾਕਾਓ ਆਇਨ 2 ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲਾਇਸਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ.
on the other hand, the pale green iron ii hexaquo ion 2 does not undergo appreciable hydrolysis.

ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਦੋਂ ਕਾਰੋਨੇਟ ਐਨਿਓਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚਿੱਟੇ ਆਇਰਨ ii ਦੇ ਕਾਰਬਨੇਟ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon dioxide is not evolved when carbonate anions are added, which instead results in white iron ii carbonate being precipitated out.

ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਵਿਚ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਬਾਈਕਾਰਬੋਨੇਟ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਭੂਰੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਣਦਾ ਹੈ.
in excess carbon dioxide this forms the slightly soluble bicarbonate, which occurs commonly in groundwater, but it oxidises quickly in air to form iron iii oxide that accounts for the brown deposits present in a sizeable number of streams.

ਤਾਲਮੇਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਲਮੇਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
coordination compounds many coordination compounds of iron are known.

ਇਕ ਆਮ ਛੇ-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਐਨਿਓਨ ਹੈਕਸਾਕਲੋਰੋਫਰੇਟ iii ਹੈ, ਜੋ ਮਿਕਸਡ ਲੂਣ ਟੈਟਰਾਕਿਸ ਮੇਥੀਲਾਮੋਨਿਅਮ ਹੈਕਸਾਚਲੋਰੋਫਰੇਟ iii ਕਲੋਰਾਈਡ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a typical six-coordinate anion is hexachloroferrate iii , , found in the mixed salt tetrakis methylammonium hexachloroferrate iii chloride.

ਮਲਟੀਪਲ ਬਿਅਸਟੈਂਟ ਲਿਗਾਂਡਾਂ ਦੇ ਕੰਪੋਲੇਕਸ ਵਿਚ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਆਈਸੋਮਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
complexes with multiple bidentate ligands have geometric isomers.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਲੋਰੋਹਾਈਡ੍ਰਿਡੋਬਿਸ ਬੀ.ਆਈ.ਸੀ.-1,2- ਡਿਫੇਨੀਲਫੋਸਫਿਨੋ ਐਥੇਨ ਆਇਰਨ ii ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਫੇ ਡੀਪੀਪੀ 2 ਮੂਏਟੀ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, the trans-chlorohydridobis bis-1,2- diphenylphosphino ethane iron ii complex is used as a starting material for compounds with the fe dppe 2 moiety.

ਤਿੰਨ ਆਕਸਲੇਟ ਲਿਗਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੇਰੀਓਕਸਾਲਟ ਆਇਨ ਆਈਓਪੀਏਸੀ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪੇਚ ਦੇ ਧੁਰੇ ਲਈ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪੇਚ ਦੇ ਧੁਰੇ ਲਈ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਲੇਬਲ ਵਾਲੇ, ਇਸਦੇ ਦੋ ਗੈਰ-ਸੁਪਰਪੋਸੇਬਲ ਜਿਓਮੈਟਰੀਸ ਨਾਲ ਹੇਲਿਕਲ ਚਿਰਾਲਿਟੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the ferrioxalate ion with three oxalate ligands shown at right displays helical chirality with its two non-superposable geometries labelled lambda for the left-handed screw axis and delta for the right-handed screw axis, in line with iupac conventions.

ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਫੇਰਿਓਕਸਾਲੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਐਕਟਿਨੋਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸੋਡੀਅਮ ਨਮਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫੋਟੋਰੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
potassium ferrioxalate is used in chemical actinometry and along with its sodium salt undergoes photoreduction applied in old-style photographic processes.

ਆਇਰਨ ii ਆਕਸਲੇਟ ਦਾ ਡੀਹਾਈਡਰੇਟ ਇਕ ਪੌਲੀਮਿਕ structureਾਂਚਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਹਿ-ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਆਕਸਲੇਟ ਆਇਨਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਅਸ਼ਟਹੇਡਰੋਨ ਦੀਆਂ ਕੈਪਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the dihydrate of iron ii oxalate has a polymeric structure with co-planar oxalate ions bridging between iron centres with the water of crystallisation located forming the caps of each octahedron, as illustrated below.

ਪ੍ਰੂਸੀਅਨ ਨੀਲਾ, ਫੇ 4 ਫੇ ਸੀਐਨ 6 3, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਾਇਨਾਈਡ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
prussian blue, fe4 fe cn 6 3, is the most famous of the cyanide complexes of iron.

ਇਸ ਦੇ ਬਣਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਗਿੱਲੇ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਟੈਸਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ fe2 ਅਤੇ fe3 ਦੇ ਜਲਮਈ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਫੇਰੀਕਾਈਨਾਇਡ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਫੇਰਰੋਸਾਇਨਾਈਡ ਨਾਲ ਪਰੂਸੀਅਨ ਨੀਲੇ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ.
its formation can be used as a simple wet chemistry test to distinguish between aqueous solutions of fe2 and fe3 as they react respectively with potassium ferricyanide and potassium ferrocyanide to form prussian blue.

ਆਇਰਨ iii ਕੰਪਲੈਕਸ ਐਨ-ਦਾਨੀ ਲਿਗਾਂਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਓ-ਦਾਨੀ ਲਈ ਆਇਰਨ iii ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਮਿਅਮ iii ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮਾਨ ਹਨ.
iron iii complexes are quite similar to those of chromium iii with the exception of iron iii 's preference for o-donor instead of n-donor ligands.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਇਰਨ -2 ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the latter tend to be rather more unstable than iron ii complexes and often dissociate in water.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤੀਬਰ ਰੰਗ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਨੋਲ ਜਾਂ ਐਨੋਲਜ਼ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many complexes show intense colors and are used as tests for phenols or enols.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਫੇਰਿਕ ਕਲੋਰਾਈਡ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਫਿਨੋਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਇਰਨ iii ਕਲੋਰਾਈਡ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਵਾਇਲਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੇਨੋਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ 3 ਏਰੋਓਐਚ ਫੇਸੀਐਲ 3 ਫੇ ਓਏਆਰ 3 3 ਐਚਸੀਐਲ ਐਰ ਆਰਲ ਹੈਲੀਡ ਅਤੇ ਸੂਡੋਹਾਲੀਡ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਲੋਰੋ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ. ਆਇਰਨ iii ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੰਗਹੀਣ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, in the ferric chloride test, used to determine the presence of phenols, iron iii chloride reacts with a phenol to form a deep violet complex 3 aroh fecl3 fe oar 3 3 hcl ar aryl among the halide and pseudohalide complexes, fluoro complexes of iron iii are the most stable, with the colorless being the most stable in aqueous solution.

ਕਲੋਰੋ ਕੰਪਲੈਕਸ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਾਂਗ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ii ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
chloro complexes are less stable and favor tetrahedral coordination as in finally, and reduce themselves easily to iron ii .

ਥਿਓਸਾਈਨੇਟ ਆਇਰਨ iii ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਇਕ ਆਮ ਟੈਸਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਹੂ-ਲਾਲ 2 ਬਣਦਾ ਹੈ.
thiocyanate is a common test for the presence of iron iii as it forms the blood-red 2 .

ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ii ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਇਰਨ iii ਕੰਪਲੈਕਸ ਉੱਚ-ਸਪਿਨ ਹਨ, ਅਪਵਾਦ ਅਪਵਾਦ ਲਿਗਾਂਡਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਲੜੀ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਈਨਾਇਡ.
like manganese ii , most iron iii complexes are high-spin, the exceptions being those with ligands that are high in the spectrochemical series such as cyanide.

ਘੱਟ ਸਪਿਨ ਆਇਰਨ iii ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
an example of a low-spin iron iii complex is .

ਸਾਈਨਾਇਡ ਲਿਗਾਂਡ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ, ਪਰੂਸੀ ਨੀਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਾਇਨਾਈਡ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਿਵਾਏ ਜਦੋਂ ਪਤਲਾ ਐਸਿਡ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the cyanide ligands may easily be detached in , and hence this complex is poisonous, unlike the iron ii complex found in prussian blue, which does not release hydrogen cyanide except when dilute acids are added.

ਆਇਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਪਿਨ ਸਟੇਟਸ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੀ-ਬਲਾਕ ਤੱਤ ਲਈ ਹਰੇਕ ਸਪਿਨ ਕੁਆਂਟਮ ਨੰਬਰ ਦਾ ਮੁੱਲ 0 ਡਾਇਮੇਗਨੇਟਿਕ ਤੋਂ 5 ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਸ ਸਮੇਤ.
iron shows a great variety of electronic spin states, including every possible spin quantum number value for a d-block element from 0 diamagnetic to 5 unpaired electrons .

ਇਹ ਮੁੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਣ-ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this value is always half the number of unpaired electrons.

ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਦੋ ਅਣਪਛਾਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਵਾਲੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਘੱਟ-ਸਪਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਵਾਲੇ ਉੱਚ-ਸਪਿਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
complexes with zero to two unpaired electrons are considered low-spin and those with four or five are considered high-spin.

ਆਇਰਨ ii ਕੰਪਲੈਕਸ ਆਇਰਨ iii ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹਨ ਪਰ ਓ-ਡੋਨਰ ਲਿਗਾਂਡਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ 2 ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ 3 ਨਹੀਂ.
iron ii complexes are less stable than iron iii complexes but the preference for o-donor ligands is less marked, so that for example 2 is known while 3 is not.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਇਰਨ iii ਵਿਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪੀਐਚ ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਖਾਸ ਲਿਗਾਂਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
they have a tendency to be oxidized to iron iii but this can be moderated by low ph and the specific ligands used.

ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਲਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਾਇਨਾਈਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਗੋਮੋਮੈਟਿਕ ਹਨ ਪਰ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਸੈਂਡਵਿਚ ਅਤੇ ਅੱਧ-ਸੈਂਡਵਿਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ.
organometallic compounds cyanide complexes are technically organometallic but more important are carbonyl complexes and sandwich and half-sandwich compounds.

ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਆਇਰਨ 0 ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਆਇਰਨ ਪੇਂਟਾਕਾਰਬੋਨੀਲ, ਫੇ ਸੀਓ 5 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਆਇਰਨ ਪਾ powderਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਾਤੂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਹੈ.
the premier iron 0 compound is iron pentacarbonyl, fe co 5, which is used to produce carbonyl iron powder, a highly reactive form of metallic iron.

ਆਇਰਨ ਪੇਂਟਾਕਾਰਬੋਨੀਲ ਦਾ ਥਰਮੋਲਾਇਸਿਸ ਟ੍ਰਾਇਨਕਲੀਅਰ ਕਲੱਸਟਰ, ਟ੍ਰਾਇਰੋਨ ਡੋਡੇਕਾਰਬੋਨੈਲ ​​ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
thermolysis of iron pentacarbonyl gives the trinuclear cluster, triiron dodecacarbonyl.

ਕੋਲਮੈਨ ਦਾ ਰੀਐਜੈਂਟ, ਡਿਸਿਡਿ .ਮ ਟੈਟਰਾਕਾਰਬੋਨੀਫੈਰਟ, ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਲਈ ਇਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰੀਐਜੈਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
collman's reagent, disodium tetracarbonylferrate, is a useful reagent for organic chemistry it contains iron in the oxidation state.

ਸਾਈਕਲੋਪੈਂਟਾਡਿਨੀਲੋਇਰਨ ਡਾਈਕਾਰਬੋਨੀਲ ਡਾਈਮਰ ਵਿਚ ਦੁਰਲੱਭ 1 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
cyclopentadienyliron dicarbonyl dimer contains iron in the rare 1 oxidation state.

ਫੇਰੋਸੀਨ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਲਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਤ ਹੈ.
ferrocene was an extremely important compound in the early history of the branch of organometallic chemistry, and to this day iron is still one of the most important metals in this field.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1951 ਵਿਚ ਸਾਈਕਲੋਪੈਂਟਾਡੀਨੇਨ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨਤਮਕ dimeriization ਦੁਆਰਾ ਫੁਲਵੇਲੀਨ c10h8 ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਅਣੂ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੀ 10 ਐੱਚ 10 ਐਫ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ "ਕਮਾਲ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ" ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was first synthesised in 1951 during an attempt to prepare the fulvalene c10h8 by oxidative dimerization of cyclopentadiene the resultant product was found to have molecular formula c10h10fe and reported to exhibit "remarkable stability".

ਖੋਜ ਨੇ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਿਕਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਉਂਕਿ ਪੌਸਨ ਅਤੇ ਕੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ structureਾਂਚਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬੌਡਿੰਗ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਚਾਨਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the discovery sparked substantial interest in the field of organometallic chemistry, in part because the structure proposed by pauson and kealy shown at right was inconsistent with then-existing bonding models and did not explain its unexpected stability.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੁਣੌਤੀ ਫਰੋਸੀਨ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਏਗਾ.
consequently, the initial challenge was to definitively determine the structure of ferrocene in the hope that its bonding and properties would then be understood.

1952 ਵਿਚ ਰੌਬਰਟ ਬਰਨਜ਼ ਵੁੱਡਵਰਡ ਅਤੇ ਜੈਫਰੀ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਨੇ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਫੇਰੋਸਿਨ ਇਕ ਆਮ ਸੁਗੰਧਕ ਅਣੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਜਿਨ, ਅਰਨਸਟ ਓਟੋ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1952 ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਸ਼ਰ ਨੇ ਸੈਂਡਵਿਚ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੋਬਲਟੋਸੀਨ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੈਪਿੰਸਕੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਧਾਤੂਆਂ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਂਡਵਿਚ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਐਕਸ-ਰੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the shockingly novel sandwich structure, , was deduced and reported independently by three groups in 1952 robert burns woodward and geoffrey wilkinson investigated the reactivity in order to determine the structure and demonstrated that ferrocene undergoes similar reactions to a typical aromatic molecule such as benzene , ernst otto fischer deduced the sandwich structure and also began synthesising other metallocenes including cobaltocene eiland and pepinsky provided x-ray crystallographic confirmation of the sandwich structure.

ਫੇਲੈਂਸ ਬੌਂਡ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਫੇ 2 ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਈਕਲੋਪੈਂਟਾਡੀਨੇਡ ਐਨਿਓਨਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਨੂੰ ਅਣੂ ਦੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀ ਸਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਸਮਝ ਕੇ ਫਰੌਕਸਿਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ.
applying valence bond theory to ferrocene by considering an fe2 centre and two cyclopentadienide anions , which are known to be aromatic according to 's rule and hence highly stable, allowed correct prediction of the geometry of the molecule.

ਇਕ ਵਾਰ ਅਣੂ orਰਬਿਟਲ ਥਿ .ਰੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੀਵਾਰ-ਚੱਟ-ਡਨਕਨਸਨ ਮਾਡਲ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਫੇਰੋਸੀਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ.
once molecular orbital theory was successfully applied and the dewar-chatt-duncanson model proposed, the reasons for ferrocene's remarkable stability became clear.

ਫੇਰੋਸਿਨ ਪਹਿਲਾ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਲੀਕਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ੀਸ ਦੇ ਲੂਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕੇ ਪੀਟੀਸੀਐਲ 3 ਸੀ 2 ਐਚ 4 ਨੂੰ 1831 ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੋਂਡ ਦੀ ਨੀ ਸੀਓ 4 ਦੀ ਖੋਜ 1888 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਫੇਰੋਸਿਨ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਰਗੋਮੋਮੈਟਿਕ ਰਸਾਇਣ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
ferrocene was not the first organometallic compound known zeise's salt, k ptcl3 c2h4 was reported in 1831 and mond's discovery of ni co 4 occurred in 1888, but it was ferrocene's discovery that began organometallic chemistry as a separate area of chemistry.

ਇਹ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ ਕਿ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਰ ਨੇ 1973 ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ "ਆਪਣੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਕਾਰਜ ਲਈ, ਸੁਤੰਤਰ ,ੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਲਿਕ, ਅਖੌਤੀ ਸੈਂਡਵਿਚ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ" ਦੀ ਰਸਾਇਣ 'ਤੇ.
it was so important that wilkinson and fischer shared the 1973 nobel prize for chemistry "for their pioneering work, performed independently, on the chemistry of the organometallic, so called sandwich compounds".

ਫੇਰੋਸੀਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਲਿਗੈਂਡ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਾ.
ferrocene itself can be used as the backbone of a ligand, e.g.

1,1'-ਬਿਸ ਡਿਫੇਨੀਲਫੋਸਫਿਨੋ ਫੇਰੋਸਿਨ ਡੀਪੀਪੀਐਫ.
1,1'-bis diphenylphosphino ferrocene dppf .

ਫੇਰੋਸੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਫੇਰੋਸਿਨਿਅਮ ਕੇਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ fc ਫੇਰੋਸਿਨ ਫੇਰੋਸਿਨਿਅਮ ਜੋੜਾ ਅਕਸਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਕੈਮਿਸਟ੍ਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ferrocene can itself be oxidized to the ferrocenium cation fc the ferrocene ferrocenium couple is often used as a reference in electrochemistry.

ਫੇਰੂਸੀਨ ਵਰਗੇ ਮੈਟੋਲੋਸਿਨ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ii ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ੇ-ਫੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਾਈਕਲੋਪੇਂਟੇਡੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
metallocenes like ferrocene can be prepared by reaction of freshly-cracked cyclopentadiene with iron ii chloride and a weak base.

ਇਹ ਇਕ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲੋਪੈਂਟੇਡੀਨੇਲ ਲਿਗਾਂਡਾਂ 'ਤੇ ਜੋੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
it is an aromatic substance and undergoes substitution reactions rather than addition reactions on the cyclopentadienyl ligands.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਐਸੀਟਿਕ ਐਨਾਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ ਨਾਲ ਫ੍ਰੋਡੇਲ-ਕ੍ਰਾਫਟ ਐਸੀਲੇਸ਼ਨ ਐਸੀਟੈਲਫੇਰਰੋਸੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਂਜਿਨ ਦੇ ਐਕਸੀਲੇਸ਼ਨ ਏਸੀਟੋਫੋਨੋਨ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
for example, friedel-crafts acylation of ferrocene with acetic anhydride yields acetylferrocene just as acylation of benzene yields acetophenone under similar conditions.

ਆਇਰਨ-ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron-centered organometallic species are used as catalysts.

ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕੇਟੋਨਸ ਲਈ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਨੇਸ਼ਨ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਹੈ.
the complex, for example, is a transfer hydrogenation catalyst for ketones.

ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਹੇ ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਹਨ.
etymology as iron has been in use for such a long time, it has many different names in different languages.

ਇਸਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਫੇ ਦਾ ਲੈਟਨੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਫਰੂਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਫਰੈਂਚ ਫਰ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਹੈਰੋ, ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫੇਰੋ.
the source of its chemical symbol fe is the latin word ferrum, and its descendants are the names of the element in the romance languages for example, french fer, spanish hierro, and italian and portuguese ferro .

ਫਰੂਮ ਸ਼ਬਦ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਮਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਏਟਰਸਕਨ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਜੜ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ "ਪਿੱਤਲ" ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
the word ferrum itself possibly comes from the semitic languages, via etruscan, from a root that also gave rise to old english "brass".

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਆਇਰਨ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਈਸਾਰਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਰਮਨ ਨਾਮ ਆਈਸਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੈ.
the english word iron derives ultimately from proto-germanic isarnan, which is also the source of the german name eisen.

ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਲਟਿਕ ਆਈਸਾਰਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ "ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ" ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਤਾਕਤਵਰ" ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਾਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it was most likely borrowed from celtic isarnon, which ultimately comes from proto-indo-european is- e ro- "powerful, holy" and finally eis "strong", referencing iron's strength as a metal.

ਕਲੂਗ ਆਈਰਿਕ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਇਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, 'ਕ੍ਰੋਧ' iron ਆਇਰਨ ਲਈ ਬਾਲਟੂ-ਸਲੈਵਿਕ ਨਾਮ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰੂਸੀ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਗੈਲਗ- "ਆਇਰਨ" ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ.
kluge relates isarnon to illyric and latin ira, 'wrath' 4 the balto-slavic names for iron for example, russian are the only ones to come directly from the proto-indo-european ghelgh- "iron".

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਜਾਂ ਲਾਖਣਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਾਤ ਦੀ ਸਖ਼ਤਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
in many of these languages, the word for iron may also be used to denote other objects made of iron or steel, or figuratively because of the hardness and strength of the metal.

ਚੀਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਸਿਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਹਿੱਲੀਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੈਟਸੂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਕੁਰੋਗਨ “ਬਲੈਕ ਮੈਟਲ” ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸ਼ਬਦ ਲੁਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the chinese traditional simplified derives from proto-sino-tibetan hliek, and was borrowed into japanese as tetsu, which also has the native reading kurogane "black metal" similar to how iron is referenced in the english word blacksmith .

ਇਤਿਹਾਸ ਲੱਕੜ ਦਾ ਲੋਹਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
history wrought iron iron belongs to the elements undoubtedly known to the ancient world.

ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it has been worked, or wrought, for millennia.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੋਰੋਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, iron objects of great age are much rarer than objects made of gold or silver due to the ease with which iron corrodes.

3500 ਸਾ.ਯੁਪੂ.ਪੂ. ਵਿਚ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮਣਕੇ ਜੀ. ਏ. ਵੈਨਰਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰ ਦੇ ਗੇਰਜ਼ਾਹ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ.
beads made from meteoric iron in 3500 bce or earlier were found in gerzah, egypt by g. a. wainwright.

ਮਣਕਿਆਂ ਵਿਚ 7.5% ਨਿਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲੋਹਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕਲ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the beads contain 7.5% nickel, which is a signature of meteoric origin since iron found in the earth's crust generally has only minuscule nickel impurities.

ਮੀਟੋਰਿਕ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
meteoric iron was highly regarded due to its origin in the heavens and was often used to forge weapons and tools.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਟੂਟਨਖਮੂਨ ਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਮੀਟਰਿਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਖੰਜਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ, ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਅਲਕਾ ਸ਼ਾਵਰ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
for example, a dagger made of meteoric iron was found in the tomb of tutankhamun, containing similar proportions of iron, cobalt, and nickel to a meteorite discovered in the area, deposited by an ancient meteor shower.

ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸਰ ਦੁਆਰਾ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ 3000 ਤੋਂ 2500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
items that were likely made of iron by egyptians date from 3000 to 2500 bce.

ਮੀਟਰੋਇਰਟਿਕ ਆਇਰਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਕਲ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਕਾਰਨ ਗਰਮ ਹੋਣ' ਤੇ ਇਹ ਭੁਰਭੁਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
meteoritic iron is comparably soft and ductile and easily forged by cold working but may get brittle when heated because of the nickel content.

ਪਹਿਲੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮੱਧ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਥਲ ਹੋਏ ਕਾਂਸੀ ਤੋਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਲਿਆ.
the first iron production started in the middle bronze age but it took several centuries before iron displaced bronze.

ਉੱਤਰੀ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅਸਮਰ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਟੱਲ ਚਾਗੜ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਆਏ ਬਦਬੂ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ 3000 ਅਤੇ 2700 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
samples of smelted iron from asmar, mesopotamia and tall chagar bazaar in northern syria were made sometime between 3000 and 2700 bce.

ਹਿੱਟੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਕੇਂਦਰੀ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਵਿੱਚ 1600 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the hittites established an empire in north-central anatolia around 1600 bce.

ਉਹ ਇਸਦੇ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਪਦੇ ਹਨ.
they appear to be the first to understand the production of iron from its ores and regard it highly in their society.

ਹੱਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1500 ਅਤੇ 1200 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਹਾ ਗੰਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਅਭਿਆਸ 1180 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਿਆ।
the hittites began to smelt iron between 1500 and 1200 bce and the practice spread to the rest of the near east after their empire fell in 1180 bce.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the subsequent period is called the iron age.

ਗੰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ 1800 ਤੋਂ 1200 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਲੈਵੈਂਟ ਵਿਚ ਐਨਾਟੋਲੀਆ ਜਾਂ ਕਾਕੇਸਸ ਵਿਚ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
artifacts of smelted iron are found in india dating from 1800 to 1200 bce, and in the levant from about 1500 bce suggesting smelting in anatolia or the caucasus .

ਕਥਿਤ ਹਵਾਲੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਭਾਰਤੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
alleged references compare history of metallurgy in south asia to iron in the indian vedas have been used for claims of a very early usage of iron in india respectively to date the texts as such.

ਕਠੋਰ ਵੇਦ ਅਯਸ ਧਾਤ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਅਯਾਸ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਾਲੀ ਧਾਤ", ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਥਰਵਵੇਦ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the rigveda term ayas metal probably refers to copper and bronze, while iron or ayas, literally "black metal", first is mentioned in the post-rigvedic atharvaveda.

ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਹਨ।
there is some archaeological evidence of iron being smelted in zimbabwe and southeast africa as early as the eighth century bce.

ਆਇਰਨ ਵਰਕਿੰਗ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ।
iron working was introduced to greece in the late 11th century bce, from which it spread quickly throughout europe.

ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਫੈਲਣਾ ਸੇਲਟਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the spread of ironworking in central and western europe is associated with celtic expansion.

ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਸੀ.
according to pliny the elder, iron use was common in the roman era.

ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਆਇਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 84750 ਟੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹਾਨ ਚੀਨ ਨੇ ਲਗਭਗ 5000 ਟੀ. ਚੀਨ ਵਿਚ, ਲੋਹਾ ਸਿਰਫ ਲਗਭਗ ਲਗਭਗ bce ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the annual iron output of the roman empire is estimated at 84750 t, while the similarly populous and contemporary han china produced around 5000 t. in china, iron only appears circa bce.

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਰਨ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ.
iron smelting may have been introduced into china through central asia.

ਚੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਭੱਠੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਪੋਲਾ ਭੱਠੀਆਂ ਵਰਲਿੰਗ ਸਟੇਟਸ ਪੀਸੀਈ ਈਸਵੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the earliest evidence of the use of a blast furnace in china dates to the 1st century ad, and cupola furnaces were used as early as the warring states period bce .

ਸੋਂਗ ਅਤੇ ਟਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਕਪੋਲਾ ਭੱਠੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੈਲੀ ਰਹੀ.
usage of the blast and cupola furnace remained widespread during the song and tang dynasties.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹੈਨਰੀ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸੂਰ ਦੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਬਾਰ ਆਇਰਨ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
during the industrial revolution in britain, henry cort began refining iron from pig iron to wrought iron or bar iron using innovative production systems.

1783 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਛੱਪੜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ.
in 1783 he patented the puddling process for refining iron ore.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚ ਜੋਸੇਫ ਹਾਲ ਸਮੇਤ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
it was later improved by others, including joseph hall.

ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਮੱਧਯੁਗ ਅਵਧੀ ਤਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
cast iron cast iron was first produced in china during 5th century bce, but was hardly in europe until the medieval period.

ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਸਟ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕ ਲੂਹੇ ਕਾਉਂਟੀ, ਚੀਨ ਦੇ ਜਿਆਂਗਸੁ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the earliest cast iron artifacts were discovered by archaeologists in what is now modern luhe county, jiangsu in china.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੁੱਧ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
cast iron was used in ancient china for warfare, agriculture, and architecture.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਾਧਨ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਸੂਖ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during the medieval period, means were found in europe of producing wrought iron from cast iron in this context known as pig iron using finery forges.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਕੋਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
for all these processes, charcoal was required as fuel.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਧਮਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਲਗਭਗ 10 ਫੁੱਟ 3.0 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਾਇਰਪ੍ਰੂਫ ਇੱਟ ਨਾਲ ਮਜਬੂਰ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੱਥ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਕਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
medieval blast furnaces were about 10 feet 3.0 m tall and made of fireproof brick forced air was usually provided by hand-operated bellows.

ਆਧੁਨਿਕ ਧਮਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਲੋਹਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ.
modern blast furnaces have grown much bigger, with hearths fourteen meters in diameter that allow them to produce thousands of tons of iron each day, but essentially operate in much the same way as they did during medieval times.

1709 ਵਿਚ, ਅਬਰਾਹਿਮ ਡਰਬੀ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਪਥਰਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਕ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਭੱਠੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਮਾਕੇ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
in 1709, abraham darby i established a coke-fired blast furnace to produce cast iron, replacing charcoal, although continuing to use blast furnaces.

ਸਸਤਾ ਲੋਹੇ ਦੀ ਅਗਾਮੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
the ensuing availability of inexpensive iron was one of the factors leading to the industrial revolution.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ, ਕਾਸਟ ਲੋਹੇ ਨੇ ਕੁਝ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਗੰਨੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਸਤਾ ਸੀ.
toward the end of the 18th century, cast iron began to replace wrought iron for certain purposes, because it was cheaper.

ਲੋਹੇ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਕੱਚੇ ਆਇਰਨ, ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
carbon content in iron was not implicated as the reason for the differences in properties of wrought iron, cast iron, and steel until the 18th century.

ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਹਾ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, 1778 ਵਿਚ ਨਵੀਨਤਮ ਪਹਿਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੁਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਕ ਵੱਡਾ uralਾਂਚਾਗਤ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ.
since iron was becoming cheaper and more plentiful, it also became a major structural material following the building of the innovative first iron bridge in 1778.

ਇਹ ਪੁਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
this bridge still stands today as a monument to the role iron played in the industrial revolution.

ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਰੇਲ, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਜਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
following this, iron was used in rails, boats, ships, aqueducts, and buildings, as well as in iron cylinders in steam engines.

ਰੇਲਵੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
railways have been central to the formation of modernity and ideas of progress and various languages e.g.

ਫ੍ਰੈਂਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
french, spanish, italien and german refer to railways as iron road.

ਸਟੀਲ ਸਟੀਲ ਸੂਰ ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਸਮਗਰੀ ਵਾਲਾ ਬਲਕਿ ਪਿਘਲਾ ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇਪਣ ਵਿਚ ਬਲੂਮਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
steel steel with smaller carbon content than pig iron but more than wrought iron was first produced in antiquity by using a bloomery.

ਪੱਛਮੀ ਪਰਸੀਆ ਵਿਚ ਲੂਰੀਸਤਾਨ ਵਿਚ ਲੁਹਾਰ 1000 ਬੀ ਸੀ ਈ ਦੁਆਰਾ ਵਧੀਆ ਸਟੀਲ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ.
blacksmiths in luristan in western persia were making good steel by 1000 bce.

ਫਿਰ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਸੰਸਕਰਣਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵੂਟਜ਼ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਦਮਾਸਕ ਸਟੀਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 300 ਬੀ ਸੀ ਈ ਅਤੇ 500 ਸੀਈ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ.
then improved versions, wootz steel by india and damascus steel were developed around 300 bce and 500 ce respectively.

ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਟੀਲ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਬਣ ਗਈ.
these methods were specialized, and so steel did not become a major commodity until the 1850s.

ਸੀਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕਾਰਬ੍ਰਿਜ਼ ਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਵੇਂ methodsੰਗਾਂ ਨੂੰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
new methods of producing it by carburizing bars of iron in the cementation process were devised in the 17th century.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿਚ, ਬਿਨਾ ਕੋਲੇ ਦੇ ਬਾਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਨਵੇਂ devੰਗਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਸਟੀਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in the industrial revolution, new methods of producing bar iron without charcoal were devised and these were later applied to produce steel.

1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਹੈਨਰੀ ਬੇਸਮਰ ਨੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਸੂਰ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
in the late 1850s, henry bessemer invented a new steelmaking process, involving blowing air through molten pig iron, to produce mild steel.

ਇਸਨੇ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਥਿਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this made steel much more economical, thereby leading to wrought iron no longer being produced in large quantities.

ਆਧੁਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 1774 ਵਿਚ, ਐਂਟੋਇਨ ਲਾਵੋਸੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਭੜਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਟਿ insideਬ ਵਿਚ ਧਾਤੂ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪੁੰਜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਗੁਣਾਤਮਕ ਵਿਗਿਆਨ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ. ਇੱਕ ਗਿਣਾਤਮਕ.
foundations of modern chemistry in 1774, antoine lavoisier used the reaction of water steam with metallic iron inside an incandescent iron tube to produce hydrogen in his experiments leading to the demonstration of the conservation of mass, which was instrumental in changing chemistry from a qualitative science to a quantitative one.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਆਇਰਨ ਨੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਪਾਈਆਂ ਹਨ.
symbolic role iron plays a certain role in mythology and has found various usage as a metaphor and in in folklore.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਕਵੀ ਹੇਸੀਓਡਜ਼ ਵਰਕਸ ਐਂਡ ਡੇਅ ਲਾਈਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the greek poet hesiod's works and days lines lists different ages of man named after metals like gold, silver, bronze and iron to account for successive ages of humanity.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਯੁੱਗ ਰੋਮ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਓਵਿਡ ਦੇ ਮੈਟਮੋਰਫੋਸਸ ਦਿ ਵਰਚਿ .ਜ਼, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the iron age was closely related with rome, and in ovid's metamorphoses the virtues, in despair, quit the earth and the depravity of man becomes universal and complete.

ਹਾਰਡ ਸਟੀਲ ਫਿਰ ਸਫਲ ਹੋਇਆ.
hard steel succeeded then.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ ਉਦਾ.
the symbolic role was important e.g.

1813 ਦੀ ਜਰਮਨ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ.
for the german campaign of 1813.

ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਿਲੀਅਮ iii ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੌਜੀ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਆਇਰਨ ਕਰਾਸ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਦਿੱਤਾ.
frederick william iii commissioned then the first iron cross as military decoration.

ਬਰਲਿਨ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੇ 1813 ਅਤੇ 1815 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੂਸੀਅਨ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਫੰਡਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ.
berlin iron jewellery reached its peak production between 1813 and 1815, when the prussian royal family urged citizens to donate gold and silver jewellery for military funding.

ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਗੋਲਡ ਗੈਬ ਆਈਚ ਆਈਸਨ ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the inscription gold gab ich eisen i gave gold for iron was used as well in later war efforts.

ਧਾਤੂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਾਰਗ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
production of metallic iron industrial routes the production of iron or steel is a process consisting of two main stages.

ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਸੂਰ ਲੋਹਾ ਇਕ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the first stage pig iron is produced in a blast furnace.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
alternatively, it may be directly reduced.

ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਸੂਰ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਲੋਹੇ, ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the second stage, pig iron is converted to wrought iron, steel, or cast iron.

ਕੁਝ ਸੀਮਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹਾਈ ਆਕਸਾਈਡ ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲ ਘਟਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਆਇਰਨ ਪੇਂਟਾਕਾਰਬੋਨੀਲ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ 250 ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾ powderਡਰ ਬਣਨ ਲਈ ਘੁਲ ਜਾਵੇ.
for a few limited purposes when it is needed, pure iron is produced in the laboratory in small quantities by reducing the pure oxide or hydroxide with hydrogen, or forming iron pentacarbonyl and heating it to 250 so that it decomposes to form pure iron powder.

ਇਕ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੈਥੋਡ ਉੱਤੇ ਫੇਰਸ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਇਸਿਸ.
another method is electrolysis of ferrous chloride onto an iron cathode.

ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਭੱਠੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਇਰਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਅਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਮੇਟਾਈਟ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮਾ ਫਾਰਮੂਲਾ fe2o3 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ, ਫਾਰਮੂਲਾ fe3o4 ਦੇ ਨਾਲ.
blast furnace processing industrial iron production starts with iron ores, principally hematite, which has a nominal formula fe2o3, and magnetite, with the formula fe3o4.

ਇਹ ਧਾਤੂ ਇੱਕ ਕਾਰਬੋਥਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ.
these ores are reduced to the metal in a carbothermic reaction, i.e.

ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਦੁਆਰਾ.
by treatment with carbon.

ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 2000 ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the conversion is typically conducted in a blast furnace at temperatures of about 2000 .

ਕਾਰਬਨ ਕੋਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
carbon is provided in the form of coke.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਾਤ ਵਿੱਚ ਸਿਲੀਕੇਸੀਅਸ ਖਣਿਜਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਭੱਠੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ.
the process also contains a flux such as limestone, which is used to remove silicaceous minerals in the ore, which would otherwise clog the furnace.

ਕੋਕ ਅਤੇ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 900 ਦੇ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਧਮਾਕੇ, ਲਗਭਗ 4 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਲੋਹਾ, ਤਲ' ਤੇ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the coke and limestone are fed into the top of the furnace, while a massive blast of air heated to 900 , about 4 tons per ton of iron, is forced into the furnace at the bottom.

ਭੱਠੀ ਵਿਚ, ਕੋਕ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ 2 ਸੀ ਓ 2 2 ਸੀਓ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਵਾ ਧਮਾਕੇ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਹੇਠਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇਮੇਟਾਈਟ ਤੋਂ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ fe2o3 3 co 2 ਫੇ 3 ਸੀਓ 2 ਭੱਠੀ ਦੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਇਰਨ ਸਿੱਧੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕੋਕ 2 ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ 2 fe2o3 3 c 4 fe 3 co2 ਧਾਤ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਪਿਘਲਣ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਵਾਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਕੈਲਸੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਅਤੇ ਡੋਲੋਮਾਈਟ ਕੈਲਸੀਅਮ-ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the furnace, the coke reacts with oxygen in the air blast to produce carbon monoxide 2 c o2 2 co the carbon monoxide reduces the iron ore in the chemical equation below, hematite to molten iron, becoming carbon dioxide in the process fe2o3 3 co 2 fe 3 co2 some iron in the high-temperature lower region of the furnace reacts directly with the coke 2 fe2o3 3 c 4 fe 3 co2 the flux present to melt impurities in the ore is principally limestone calcium carbonate and dolomite calcium-magnesium carbonate .

ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਾਤ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
other specialized fluxes are used depending on the details of the ore.

ਭੱਠੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦਾ ਫਲੱਸ਼ ਕੈਲਸੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਭੜਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਇੱਕਲਾਈਮ caco3 cao co2 ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਫਿਰ ਕੈਲਸੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਸਿਲੀਕਾਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਤਰਲ ਸਲੈਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in the heat of the furnace the limestone flux decomposes to calcium oxide also known as quicklime caco3 cao co2 then calcium oxide combines with silicon dioxide to form a liquid slag.

cao sio2 casio3 ਸਲੈਗ ਭੱਠੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
cao sio2 casio3 the slag melts in the heat of the furnace.

ਭੱਠੀ ਦੇ ਤਲ ਵਿਚ, ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਸਲੈਗ ਸਜਾਏ ਗਏ ਪਨੀਰ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤੈਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੱਠੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਐਪਰਚਰ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸਲੈਗ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the bottom of the furnace, the molten slag floats on top of the denser molten iron, and apertures in the side of the furnace are opened to run off the iron and the slag separately.

ਇਕ ਵਾਰ ਠੰਡਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਲੋਹਾ ਨੂੰ ਸੂਰ ਦਾ ਲੋਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਲੈਗ ਨੂੰ ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਲਈ ਖਣਿਜ-ਮਾੜੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the iron, once cooled, is called pig iron, while the slag can be used as a material in road construction or to improve mineral-poor soils for agriculture.

ਸਿੱਧੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ methodsੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
direct iron reduction owing to environmental concerns, alternative methods of processing iron have been developed.

"ਸਿੱਧੀ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ" ਲੋਹੇ ਦੇ ਧਾਤ ਨੂੰ "ਸਪੰਜ" ਆਇਰਨ ਜਾਂ "ਸਿੱਧਾ" ਆਇਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ suitableੁਕਵਾਂ ਹੈ.
"direct iron reduction" reduces iron ore to a powder called "sponge" iron or "direct" iron that is suitable for steelmaking.

ਦੋ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸਿੱਧੀ ਕਟੌਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ 2 ਸੀਐਚ 4 ਓ 2 2 ਸੀਓ 4 ਐਚ 2 ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਠੋਸ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ fe2o3 co 2 h2 2 fe co2 2 h2o ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵਹਾਅ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਲਿਕਾ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
two main reactions comprise the direct reduction process natural gas is partially oxidized with heat and a catalyst 2 ch4 o2 2 co 4 h2 these gases are then treated with iron ore in a furnace, producing solid sponge iron fe2o3 co 2 h2 2 fe co2 2 h2o silica is removed by adding a limestone flux as described above.

ਅਗਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪਿਗ ਆਇਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ% ਕਾਰਬਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦੂਜੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਘੁਲਕ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਮੈਂਗਨੀਜ ਨਾਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
further processes pig iron is not pure iron, but has % carbon dissolved in it with small amounts of other impurities like sulfur, magnesium, phosphorus and manganese.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਵੱਡੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੂਰ ਲੋਹਾ ਭੁਰਭੁਰਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the carbon is the major impurity, the iron pig iron becomes brittle and hard.

ਹੋਰ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫਾਉਂਡੇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲੇਖ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੋਵਜ਼, ਪਾਈਪਾਂ, ਰੇਡੀਏਟਰਾਂ, ਲੈਂਪ ਪੋਸਟਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ.
removing the other impurities results in cast iron, which is used to cast articles in foundries such as stoves, pipes, radiators, lamp-posts and rails.

ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 2% ਤੱਕ ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਸਟੀਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਆਇਰਨ.
alternatively pig iron may be made into steel with up to about 2% carbon or wrought iron commercially pure iron .

ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਾਈਨਰੀ ਫੋਰਜਜ਼, ਪੁਡਿੰਗ ਫਰਨੇਸਜ, ਬੇਸਮਰ ਕਨਵਰਟਰਸ, ਖੁੱਲੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਭੱਠੀਆਂ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਭੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਆਰਕ ਭੱਠੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
various processes have been used for this, including finery forges, puddling furnaces, bessemer converters, open hearth furnaces, basic oxygen furnaces, and electric arc furnaces.

ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਦੇਸ਼ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ.
in all cases, the objective is to oxidize some or all of the carbon, together with other impurities.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
on the other hand, other metals may be added to make alloy steels.

ਐਨਲਿੰਗ ਵਿਚ ਸਟੀਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਗਰਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਠੰingਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
annealing involves the heating of a piece of steel to for several hours and then gradual cooling.

ਇਹ ਸਟੀਲ ਨਰਮ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it makes the steel softer and more workable.

ਉਪਯੋਗਤਾ ਧਾਤ ਧਾਤ ਆਇਰਨ ਸਾਰੇ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਧਾਤ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾ ਹੈ.
applications metallurgical iron is the most widely used of all the metals, accounting for over 90% of worldwide metal production.

ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਕਤ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਵਾਹਨ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਲ, ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ structਾਂਚਾਗਤ ਭਾਗ.
its low cost and high strength make it indispensable in engineering applications such as the construction of machinery and machine tools, automobiles, the hulls of large ships, and structural components for buildings.

ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਆਇਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since pure iron is quite soft, it is most commonly combined with alloying elements to make steel.

ਫੇਰਾਈਟ-ਆਇਰਨ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਨਰਮ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ 910 ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨੂੰ 0.021% ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ferrite -iron is a fairly soft metal that can dissolve only a small concentration of carbon no more than 0.021% by mass at 910 .

usਸਟੇਨਾਈਟ-ਆਇਰੋਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਮ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਹੈ ਪਰ 1146 'ਤੇ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ 2.04% ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
austenite -iron is similarly soft and metallic but can dissolve considerably more carbon as much as 2.04% by mass at 1146 .

ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਕਟਲਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਟੀਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this form of iron is used in the type of stainless steel used for making cutlery, and hospital and food-service equipment.

ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
commercially available iron is classified based on purity and the abundance of additives.

ਸੂਰ ਲੋਹੇ ਕੋਲ 3 ਹੈ.
pig iron has 3.

.5% ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਫਰ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
.5% carbon and contains varying amounts of contaminants such as sulfur, silicon and phosphorus.

ਸੂਰ ਦਾ ਲੋਹਾ ਇਕ ਵਿਕਾ. ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕਦਮ ਹੈ.
pig iron is not a saleable product, but rather an intermediate step in the production of cast iron and steel.

ਸੂਰ ਦੇ ਆਇਰਨ ਵਿਚਲੀਆਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਜੋ ਕਿ ਪਦਾਰਥਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ, ਵਿਚ% ਕਾਰਬਨ,% ਸਿਲਿਕਨ, ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮੈਗਨੀਜ ਵਾਲਾ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the reduction of contaminants in pig iron that negatively affect material properties, such as sulfur and phosphorus, yields cast iron containing % carbon, % silicon, and small amounts of manganese.

ਕੇਗ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਪਿਗ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਿਘਲਣ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਹੋਣ ਤੇ ਪਿਘਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
pig iron has a melting point in the range of k, which is lower than either of its two main components, and makes it the first product to be melted when carbon and iron are heated together.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਾਰਬਨ ਅਲਾਇਡ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
its mechanical properties vary greatly and depend on the form the carbon takes in the alloy.

"ਚਿੱਟੇ" ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਬਨ ਸੀਮੇਨਾਈਟ, ਜਾਂ ਆਇਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਫੇ 3 ਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
"white" cast irons contain their carbon in the form of cementite, or iron carbide fe3c .

ਇਹ ਸਖਤ, ਭੁਰਭੁਰਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਚਿੱਟੇ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਦੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
this hard, brittle compound dominates the mechanical properties of white cast irons, rendering them hard, but unresistant to shock.

ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸਤਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ-ਕਾਰਬਾਈਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫ਼ਿੱਕੇ, ਚਾਂਦੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਮੱਗਰੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲ.
the broken surface of a white cast iron is full of fine facets of the broken iron-carbide, a very pale, silvery, shiny material, hence the appellation.

0.8% ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 723 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੀਮੈਂਟਾਈਟ ਅਤੇ ਫੇਰਾਈਟ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ, ਜੋ ਨਰਮ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਮੋਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
cooling a mixture of iron with 0.8% carbon slowly below 723 to room temperature results in separate, alternating layers of cementite and ferrite, which is soft and malleable and is called pearlite for its appearance.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੈਪਿਡ ਕੂਲਿੰਗ ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਸਖਤ ਅਤੇ ਭੁਰਭੁਰਾ ਮਾਰਨਸਾਈਟ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
rapid cooling, on the other hand, does not allow time for this separation and creates hard and brittle martensite.

ਫਿਰ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਮਾਰਟੇਨਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the steel can then be tempered by reheating to a temperature in between, changing the proportions of pearlite and martensite.

0.8% ਕਾਰਬਨ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਅੰਤ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਇੱਕ ਮੋਤੀ-ਫਰਾਈਟ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 0.8% ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕਾਰਬਨ ਸਮਗਰੀ ਇੱਕ ਮੋਤੀ-ਸੀਮੇਂਟਾਈਟ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
the end product below 0.8% carbon content is a pearlite-ferrite mixture, and that above 0.8% carbon content is a pearlite-cementite mixture.

ਸਲੇਟੀ ਲੋਹੇ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ ਦੇ ਵੱਖਰੇ, ਵਧੀਆ ਫਲੇਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਧੱਫੜ ਵਾਲੇ ਤੰਦਾਂ ਕਾਰਨ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਭੁਰਭੁਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਣਾਅ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in gray iron the carbon exists as separate, fine flakes of graphite, and also renders the material brittle due to the sharp edged flakes of graphite that produce stress concentration sites within the material.

ਸਲੇਟੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੱਚਟਾਈਲ ਆਇਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਗ੍ਰੈਫਾਈਟ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਗੋਲਾ ਜਾਂ ਨੋਡਿ alਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਤਣਾਅ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ.
a newer variant of gray iron, referred to as ductile iron is specially treated with trace amounts of magnesium to alter the shape of graphite to spheroids, or nodules, reducing the stress concentrations and vastly increasing the toughness and strength of the material.

ਕੱਚੇ ਆਇਰਨ ਵਿਚ 0.25% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਲੈਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਗੁਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
wrought iron contains less than 0.25% carbon but large amounts of slag that give it a fibrous characteristic.

ਇਹ ਇਕ ਸਖ਼ਤ, ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰ ਲੋਹੇ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ.
it is a tough, malleable product, but not as fusible as pig iron.

ਜੇ ਇਕ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
if honed to an edge, it loses it quickly.

ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਧਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸਲੈਗ ਦੇ ਵਧੀਆ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
wrought iron is characterized by the presence of fine fibers of slag entrapped within the metal.

ਸੱਕੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਸਟੀਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖੋਰ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
wrought iron is more corrosion resistant than steel.

ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ "ਗਰਮ ਲੋਹੇ" ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਲੋਹਾਰਾਂ ਲਈ ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it has been almost completely replaced by mild steel for traditional "wrought iron" products and blacksmithing.

ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
mild steel corrodes more readily than wrought iron, but is cheaper and more widely available.

ਕਾਰਬਨ ਸਟੀਲ ਵਿਚ ਮੈਗਨੀਜ, ਸਲਫਰ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ 2.0% ਕਾਰਬਨ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
carbon steel contains 2.0% carbon or less, with small amounts of manganese, sulfur, phosphorus, and silicon.

ਅਲੌਇਲ ਸਟੀਲ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੋਮੀਅਮ, ਵੈਨਡੀਅਮ, ਮੋਲੀਬਡੇਨਮ, ਨਿਕਲ, ਟੰਗਸਟਨ, ਆਦਿ.
alloy steels contain varying amounts of carbon as well as other metals, such as chromium, vanadium, molybdenum, nickel, tungsten, etc.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਲੋਏ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਮਾਹਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
their alloy content raises their cost, and so they are usually only employed for specialist uses.

ਇਕ ਆਮ ਐਲਾਇਲ ਸਟੀਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਟੀਲ ਹੈ.
one common alloy steel, though, is stainless steel.

ਫੇਰਸ ਧਾਤੂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਅਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਾਲੇ ਸਟੀਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਧ ਰਹੀ ਰੇਂਜ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਐਚਐਸਐਲਏ' ਜਾਂ ਉੱਚ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਘੱਟ ਐਲੋਏਲ ਸਟੀਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਤਾਕਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਛੋਟੇ ਵਾਧੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਠੋਰਤਾ.
recent developments in ferrous metallurgy have produced a growing range of microalloyed steels, also termed 'hsla' or high-strength, low alloy steels, containing tiny additions to produce high strengths and often spectacular toughness at minimal cost.

ਰਵਾਇਤੀ ਉਪਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਇਯਨਾਈਜ਼ਿੰਗ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
apart from traditional applications, iron is also used for protection from ionizing radiation.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ, ਲੀਡ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ.
although it is lighter than another traditional protection material, lead, it is much stronger mechanically.

energyਰਜਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਗ੍ਰਾਫ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the attenuation of radiation as a function of energy is shown in the graph.

ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਹਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਸ਼ਰਤ, ਜੰਗਾਲ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕੀਮਤ.
the main disadvantage of iron and steel is that pure iron, and most of its alloys, suffer badly from rust if not protected in some way, a cost amounting to over 1% of the world's economy.

ਪੇਂਟਿੰਗ, ਗੈਲੈਵਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਪੈਸੀਵੀਏਸ਼ਨ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਪਰਤ ਅਤੇ ਝੁਲਸਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ or ਕੇ ਜਾਂ ਕੈਥੋਡਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਜੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
painting, galvanization, passivation, plastic coating and bluing are all used to protect iron from rust by excluding water and oxygen or by cathodic protection.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਗਾਲਣ ਦਾ theੰਗ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ ਕੈਥੋਡ 3 ਓ 2 6 ਐਚ 2 ਓ 12 12 ਐਨੋਡ 4 ਫੇ 4 ਫੇ 2 8 4 ਫੇ 2 4 ਫੇ 3 4 ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 4 ਫੇ 3 ਓ 2 6 ਐਚ 2 ਓ 4 ਫੇਈ 12 4 ਫੀ ਓਹ 3 ਜਾਂ 4 ਫੀ ਓ ਓ 4 ਐਚ 2 ਓ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰideੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗੰਧਕ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਆਇਰਨ, ਅਤੇ ਲੂਣ ਦੇ ਕਣਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ii ਸਲਫੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the mechanism of the rusting of iron is as follows cathode 3 o2 6 h2o 12 12 anode 4 fe 4 fe2 8 4 fe2 4 fe3 4 overall 4 fe 3 o2 6 h2o 4 fe3 12 4 fe oh 3 or 4 feo oh 4 h2o the electrolyte is usually iron ii sulfate in urban areas formed when atmospheric sulfur dioxide attacks iron , and salt particles in the atmosphere in seaside areas.

ਆਇਰਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਵਰਤੋਂ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ.
iron compounds although the dominant use of iron is in metallurgy, iron compounds are also pervasive in industry.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਰ-ਟ੍ਰੋਪਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
iron catalysts are traditionally used in the haber-bosch process for the production of ammonia and the fischer-tropsch process for conversion of carbon monoxide to hydrocarbons for fuels and lubricants.

ਐਸਿਡਿਕ ਘੋਲ ਵਿਚ ਪਾderedਡਰ ਆਇਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੇਚੈਮ ਨਾਈਟ੍ਰੋਬੇਨਜੀਨ ਦੀ ਐਨਲੀਨ ਵਿਚ ਕਮੀ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
powdered iron in an acidic solvent was used in the bechamp reduction the reduction of nitrobenzene to aniline.

ਆਇਰਨ iii ਕਲੋਰਾਈਡ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਇਲਾਜ਼ ਵਿਚ, ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਿਚ, ਪੇਂਟ ਵਿਚ ਰੰਗਣ ਵਾਲੀ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਇਕ ਜੋੜਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ.
iron iii chloride finds use in water purification and sewage treatment, in the dyeing of cloth, as a coloring agent in paints, as an additive in animal feed, and as an etchant for copper in the manufacture of printed circuit boards.

ਇਸ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਦੇ ਰੰਗੋ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਲਕੋਹਲ ਵਿਚ ਵੀ ਭੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਨਰੀਆਂ ਵਿਚ ਖੂਨ ਵਗਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it can also be dissolved in alcohol to form tincture of iron, which is used as a medicine to stop bleeding in canaries.

ਆਇਰਨ ii ਸਲਫੇਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron ii sulfate is used as a precursor to other iron compounds.

ਇਹ ਸੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਮੈਟ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is also used to reduce chromate in cement.

ਇਹ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਨੀਮੀਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is used to fortify foods and treat iron deficiency anemia.

ਆਇਰਨ iii ਸਲਫੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟੈਂਕੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿੰਟ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸੈਟਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
iron iii sulfate is used in settling minute sewage particles in tank water.

ਆਇਰਨ ii ਕਲੋਰਾਈਡ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਫਲੌਕੁਲੇਟਿੰਗ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron ii chloride is used as a reducing flocculating agent, in the formation of iron complexes and magnetic iron oxides, and as a reducing agent in organic synthesis.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਪੈਥੋਲੋਜੀਕਲ ਭੂਮਿਕਾ ਆਇਰਨ ਕਈ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
biological and pathological role iron is involved in numerous biological processes.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਧਾਤ ਹੈ.
it is the most important transition metal in all living organisms.

ਆਇਰਨ-ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਣੂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ, ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕਰਿਓਟਸ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
iron-proteins are found in all living organisms archaeans, bacteria and eukaryotes, including humans.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਲਹੂ ਦਾ ਰੰਗ ਇਕ ਆਇਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, the color of blood is due to hemoglobin, an iron-containing protein.

ਜਿਵੇਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਇਰਨ ਅਕਸਰ ਕੋਫੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਮਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਧਾਤ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
as illustrated by hemoglobin, iron is often bound to cofactors, such as hemes, which are non-protein compounds, often involving metal ions, that are required for a protein's biological activity to happen.

ਆਇਰਨ-ਗੰਧਕ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ, ਜੈਵਿਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪਾਚਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the iron-sulfur clusters are pervasive and include nitrogenase, the enzymes responsible for biological nitrogen fixation.

ਆਇਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ transportੋਆ .ੁਆਈ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਵੀ ਹਨ.
the main roles of iron-containing proteins are the transport and storage of oxygen, as well as the transfer of electrons.

ਆਇਰਨ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਟਰੇਸ ਤੱਤ ਹੈ.
iron is a necessary trace element found in nearly all living organisms.

ਆਇਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਚਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਅਕਸਰ ਹੀਮ ਪ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
iron-containing enzymes and proteins, often containing heme prosthetic groups, participate in many biological oxidations and in transport.

ਉੱਚ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ, ਸਾਇਟੋਕ੍ਰੋਮ ਹਾਈ-ਵੈਲੇਂਟ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਕੈਟਾਲੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples of proteins found in higher organisms include hemoglobin, cytochrome see high-valent iron , and catalase.

adultਸਤਨ ਬਾਲਗ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 0.005% ਲੋਹੇ ਦਾ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗ੍ਰਾਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਧਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਆਪਣੇ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਲੋਹੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ.
the average adult human contains about 0.005% body weight of iron, or about four grams, of which three quarters is in hemoglobin a level that remains constant despite only about one milligram of iron being absorbed each day, because the human body recycles its hemoglobin for the iron content.

ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਆਇਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਏਅਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੇਰਿਕ ਆਇਰਨ ਨਿਰਪੱਖ ਪੀਐਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘੱਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
biochemistry iron acquisition poses a problem for aerobic organisms because ferric iron is poorly soluble near neutral ph.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੇ developedੰਗ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਫੇਰਿਕ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦਾ ਲੋਹਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
thus, these organisms have developed means to absorb iron as complexes, sometimes taking up ferrous iron before oxidising it back to ferric iron.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਜੀਵਾਣੂ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ-ਉਚਿੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਏਜੰਟ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਈਡਰੋਫੋਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
in particular, bacteria have evolved very high-affinity sequestering agents called siderophores.

ਮਨੁੱਖੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੱਤ ਕਦੇ ਵੀ "ਮੁਕਤ" ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
after uptake in human cells, iron storage is carefully regulated iron ions are never "free".

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਫਤ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਆਇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਦੀ ਉੱਚ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this is because free iron ions have a high potential for biological toxicity.

ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਘਣ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a major component of this regulation is the protein transferrin, which binds iron ions absorbed from the duodenum and carries it in the blood to cells.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਰਰੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਗਾੜਿਆ ਅੱਕਟੇਡ੍ਰੋਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ fe3 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਤਿੰਨ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਇਕ ਚੀਲੇਟਿੰਗ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਐਨਿਓਨ ਜੋ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ fe3 ਆਇਨ ਨੂੰ ਫਸਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਥਿਰ ਤੋਂ ਵੀ fe3 ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕੰਪਲੈਕਸ.
transferrin contains fe3 in the middle of a distorted octahedron, bonded to one nitrogen, three oxygens and a chelating carbonate anion that traps the fe3 ion it has such a high stability constant that it is very effective at taking up fe3 ions even from the most stable complexes.

ਬੋਨ ਮੈਰੋ 'ਤੇ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਰਿਨ ਨੂੰ fe3 ਅਤੇ fe2 ਤੋਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਫੇਰਿਟਿਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at the bone marrow, transferrin is reduced from fe3 and fe2 and stored as ferritin to be incorporated into hemoglobin.

ਬਾਇਓਨੋਰਗੈਨਿਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜੈਵਿਕ ਆਇਰਨ ਦੇ ਅਣੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੀਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ, ਮਾਇਓਗਲੋਬਿਨ, ਅਤੇ ਸਾਇਟੋਕ੍ਰੋਮ ਪੀ 450.
the most commonly known and studied bioinorganic iron compounds biological iron molecules are the heme proteins examples are hemoglobin, myoglobin, and cytochrome p450.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ingੋਆ .ੁਆਈ, ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
these compounds participate in transporting gases, building enzymes, and transferring electrons.

ਮੈਟੋਲੋਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਧਾਤ ਦੇ ਆਇਨ ਕੋਫੇਕਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
metalloproteins are a group of proteins with metal ion cofactors.

ਆਇਰਨ ਮੈਟੋਲੋਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਫੇਰਿਟਿਨ ਅਤੇ ਰੁਬੇਡਰੌਕਸਿਨ ਹਨ.
some examples of iron metalloproteins are ferritin and rubredoxin.

ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਚਕ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਟਾਲੇਜ਼, ਲਿਪੋਕਸੀਗੇਨੇਸਸ ਅਤੇ ਆਈਆਰਈ-ਬੀਪੀ.
many enzymes vital to life contain iron, such as catalase, lipoxygenases, and ire-bp.

ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਇਕ ਆਕਸੀਜਨ ਕੈਰੀਅਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਲ ਲਹੂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਮਾਇਓਗਲੋਬਿਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਸਟੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਪਾਚਕ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ. .ਰਜਾ.
hemoglobin is an oxygen carrier that occurs in red blood cells and contributes their color, transporting oxygen in the arteries from the lungs to the muscles where it is transferred to myoglobin, which stores it until it is needed for the metabolic oxidation of glucose, which generates energy.

ਇੱਥੇ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਇਕਾਰੋਨੇਟ ਐਨਿਓਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਨਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
here the hemoglobin binds to carbon dioxide, produced when glucose is oxidized, which is transported through the veins by hemoglobin predominantly as bicarbonate anions back to the lungs where it is exhaled.

ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿਚ, ਲੋਹਾ ਚਾਰ ਹੀਮ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਸੰਭਵ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਚਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪੋਰਫਰੀਨ ਰਿੰਗ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਵੀਂ ਹੀਮ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਚੇਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਿਟੀਡਾਈਨ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਇਮੀਡਾਜ਼ੋਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੁਆਰਾ. , ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਅਣੂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਉਲਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in hemoglobin, the iron is in one of four heme groups and has six possible coordination sites four are occupied by nitrogen atoms in a porphyrin ring, the fifth by an imidazole nitrogen in a histidine residue of one of the protein chains attached to the heme group, and the sixth is reserved for the oxygen molecule it can reversibly bind to.

ਜਦੋਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਡੀਓਕਸਿਹੈਮੋਗਲੋਬਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਬਿਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੇਮ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਫੇ 2 ਆਇਨ ਉੱਚ-ਸਪਿਨ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when hemoglobin is not attached to oxygen and is then called deoxyhemoglobin , the fe2 ion at the center of the heme group in the hydrophobic protein interior is in a high-spin configuration.

ਇਹ ਪੋਰਫਰੀਨ ਰਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਿੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ 55 ਪਿਕੋਮੀਟਰਾਂ ਦੇ ਫੇ 2 ਆਯੋਨ ਨਾਲ ਇਕ ਗੁੰਬਦ ਵਿਚ ਝੁਕਦਾ ਹੈ.
it is thus too large to fit inside the porphyrin ring, which bends instead into a dome with the fe2 ion about 55 picometers above it.

ਇਸ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਆਕਸੀਜਨ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਛੇਵੀਂ ਤਾਲਮੇਲ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਹਿਸਟਿਡਾਈਨ ਅਵਸ਼ੂ ਦੁਆਰਾ ਬਲੌਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in this configuration, the sixth coordination site reserved for the oxygen is blocked by another histidine residue.

ਜਦੋਂ ਡੀਓਕਸਾਈਮੋਗਲੋਬਿਨ ਇਕ ਆਕਸੀਜਨ ਅਣੂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਿਸਟਿਡਾਈਨ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ attachedੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
when deoxyhemoglobin picks up an oxygen molecule, this histidine residue moves away and returns once the oxygen is securely attached to form a hydrogen bond with it.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਫੇ 2 ਆਇਨ ਘੱਟ ਸਪਿਨ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਇਯੋਨਿਕ ਰੇਡੀਅਸ ਵਿੱਚ 20% ਦੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੁਣ ਇਹ ਪੋਰਫਰੀਨ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋ ਸਕੇ, ਜੋ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this results in the fe2 ion switching to a low-spin configuration, resulting in a 20% decrease in ionic radius so that now it can fit into the porphyrin ring, which becomes planar.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਧਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਅਣੂ ਦੇ ਝੁਕਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬੌਂਡ ਐਂਗਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਫੇ 2 ਤੋਂ ਫੇ 3 ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
additionally, this hydrogen bonding results in the tilting of the oxygen molecule, resulting in a bond angle of around that avoids the formation of or bridges that would lead to electron transfer, the oxidation of fe2 to fe3 , and the destruction of hemoglobin.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਚੇਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਬਨੀਅਟਸ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
this results in a movement of all the protein chains that leads to the other subunits of hemoglobin changing shape to a form with larger oxygen affinity.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਡੀਓਕਸਾਈਮੋਗਲੋਬਿਨ ਆਕਸੀਜਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਆਕਸੀਜਨ ਲਈ ਇਸਦਾ ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ.
thus, when deoxyhemoglobin takes up oxygen, its affinity for more oxygen increases, and vice versa.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਯੋਗਲੋਬਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀਮ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
myoglobin, on the other hand, contains only one heme group and hence this cooperative effect cannot occur.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਉੱਚ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਘੱਟ ਅੰਸ਼ਕ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਮਾਇਓਗਲੋਬਿਨ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
thus, while hemoglobin is almost saturated with oxygen in the high partial pressures of oxygen found in the lungs, its affinity for oxygen is much lower than myoglobin in the low partial pressures of oxygen found in muscle tissue, resulting in oxygen transfer.

ਇਹ ਅੱਗੇ ਨੀਲੀ ਬੋਹੜ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਬੋਹੜ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੋਹੜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ph ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is further enhanced by the concomitant bohr effect named after christian bohr, the father of niels bohr , in which lowered ph as occurs when carbon dioxide is released in the muscles further lowers the oxygen affinity of hemoglobin.

ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਟ੍ਰਾਈਫਲੋਰਾਈਡ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਂਗ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
carbon monoxide and phosphorus trifluoride are poisonous to humans because they bind to hemoglobin similarly to oxygen, but with much more strength, so that oxygen can no longer be transported throughout the body.

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਇਨਾਈਡ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਾਇਟੋਕ੍ਰੋਮ ਏ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਦਖਲ ਹੈ.
this effect also plays a minor role in the toxicity of cyanide, but there the major effect is by far its interference with the proper functioning of the electron transport protein cytochrome a.

ਸਾਇਟੋਕ੍ਰੋਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿਚ ਹੀਮ ਸਮੂਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੁਆਰਾ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਪਾਚਕ ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the cytochrome proteins also involve heme groups and are involved in the metabolic oxidation of glucose by oxygen.

ਛੇਵੇਂ ਤਾਲਮੇਲ ਸਾਈਟ ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਮੀਡਾਜ਼ੋਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਜਾਂ ਮੈਥਿਓਨਾਈਨ ਸਲਫਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਇਨਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the sixth coordination site is then occupied by either another imidazole nitrogen or a methionine sulfur, so that these proteins are largely inert to oxygen with the exception of cytochrome a, which bonds directly to oxygen and thus is very easily poisoned by cyanide.

ਇੱਥੇ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਹਾ ਘੱਟ ਸਪਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ 2 ਅਤੇ 3 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
here, the electron transfer takes place as the iron remains in low spin but changes between the 2 and 3 oxidation states.

ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਕਦਮ ਦੀ ਕਮੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ stepਰਜਾ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਡੀਨੋਸਾਈਨ ਟ੍ਰਾਈਫੋਸਫੇਟ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
since the reduction potential of each step is slightly greater than the previous one, the energy is released step-by-step and can thus be stored in adenosine triphosphate.

ਸਾਇਟੋਕ੍ਰੋਮ ਏ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਅਲ ਝਿੱਲੀ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਧੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ 4 cytc2 o2 8h ਦੇ ਅੰਦਰ 4 cytc3 2 h2o 4h ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੇਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾਸ ਹਨ. ਆਇਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਆਇਰਨ-ਸਲਫਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਇਰਨ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੋ ਜਾਂ 3 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cytochrome a is slightly distinct, as it occurs at the mitochondrial membrane, binds directly to oxygen, and transports protons as well as electrons, as follows 4 cytc2 o2 8h inside 4 cytc3 2 h2o 4h outside although the heme proteins are the most important class of iron-containing proteins, the iron-sulfur proteins are also very important, being involved in electron transfer, which is possible since iron can exist stably in either the 2 or 3 oxidation states.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ, ਦੋ, ਚਾਰ ਜਾਂ ਅੱਠ ਆਇਰਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਇਕ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸਲਫਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉੱਚ-ਸਪਿਨ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
these have one, two, four, or eight iron atoms that are each approximately tetrahedrally coordinated to four sulfur atoms because of this tetrahedral coordination, they always have high-spin iron.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਰੁਪਰੇਡੌਕਸਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੇਪਟਾਇਡ ਚੇਨਜ਼ ਵਿਚ ਸਿਸਟੀਨ ਦੇ ਖੂੰਹਦ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the simplest of such compounds is rubredoxin, which has only one iron atom coordinated to four sulfur atoms from cysteine residues in the surrounding peptide chains.

ਆਇਰਨ-ਸਲਫਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਫੇਰੇਡੌਕਸਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਆਇਰਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹਨ.
another important class of iron-sulfur proteins is the ferredoxins, which have multiple iron atoms.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਰਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
transferrin does not belong to either of these classes.

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਆਇਰਨ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਆਇਰਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਮੀਟ, ਦਾਲ, ਬੀਨਜ਼, ਪੋਲਟਰੀ, ਮੱਛੀ, ਪੱਤੇ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਵਾਟਰਕ੍ਰੈਸ, ਟੂਫੂ, ਛੋਲਿਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਮਟਰ ਅਤੇ ਬਲੈਕਸਟ੍ਰਾਪ ਗੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
health and diet iron is pervasive, but particularly rich sources of dietary iron include red meat, lentils, beans, poultry, fish, leaf vegetables, watercress, tofu, chickpeas, black-eyed peas, and blackstrap molasses.

ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
bread and breakfast cereals are sometimes specifically fortified with iron.

ਗੁੜ, ਟੇਫ ਅਤੇ ਫੋਰਿਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron in low amounts is found in molasses, teff, and farina.

ਖੁਰਾਕ ਪੂਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤਾ ਆਇਰਨ ਅਕਸਰ ਆਇਰਨ ii ਫੂਮਰੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਇਰਨ ii ਸਲਫੇਟ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ absorੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron provided by dietary supplements is often found as iron ii fumarate, although iron ii sulfate is cheaper and is absorbed equally well.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਆਇਰਨ, ਜਾਂ ਘੱਟ ਆਇਰਨ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਇਰਨ ਸਲਫੇਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਕਸਰ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ ਵਰਗੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
elemental iron, or reduced iron, despite being absorbed at only one-third to two-thirds the efficiency relative to iron sulfate , is often added to foods such as breakfast cereals or enriched wheat flour.

ਆਇਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਪੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਆਇਰਨ ਪੂਰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
iron is most available to the body when chelated to amino acids and is also available for use as a common iron supplement.

ਗਲਾਈਸਾਈਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਆਮ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ ਅਕਸਰ ਆਇਰਨ ਗਲਾਈਸੀਨਟ ਪੂਰਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
glycine, the cheapest and most common amino acid is most often used to produce iron glycinate supplements.

ਆਇਰਨ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ੀ ਡਾਈਟਰੀ ਅਲਾanceਂਸ ਆਰਡੀਏ ਦੀ ਉਮਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਹੇਮ-ਅਧਾਰਤ ਆਇਰਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਬਾਇਓਵਿਲਿਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the recommended dietary allowance rda for iron varies considerably depending on age, sex, and source of dietary iron for example, heme-based iron has higher bioavailability.

ਵਾਧੂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੇਵਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ ofਣ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ meansੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
excess iron uptake is tightly regulated by the human body, which has no regulated physiological means of excreting iron.

ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਮਿosalਕੋਸਲ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਉਪਕਰਣ ਸੈੱਲ ਸਲੌਸਿੰਗ ਕਾਰਨ ਗਵਾਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਇਰਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
only small amounts of iron are lost daily due to mucosal and skin epithelial cell sloughing, so control of iron levels is primarily accomplished by regulating uptake.

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਨੁਕਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਇਰਨ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ 6 ਤੇ ਐਚਐਲਏ-ਐਚ ਜੀਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਪਸੀਡਿਨ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਿਯਮਕ ਹੈ. ਥਣਧਾਰੀ.
regulation of iron uptake is impaired in some people as a result of a genetic defect that maps to the hla-h gene region on chromosome 6 and leads to abnormally low levels of hepcidin, a key regulator of the entry of iron into the circulatory system in mammals.

ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਇਰਨ ਓਵਰਲੋਡ ਵਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀਮੋਕ੍ਰੋਮੈਟੋਸਿਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in these people, excessive iron intake can result in iron overload disorders, known medically as hemochromatosis.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਰ ਬਾਰੇ ਅਣਜਾਣ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
many people have an undiagnosed genetic susceptibility to iron overload, and are not aware of a family history of the problem.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਦੀ ਪੂਰਕ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ.
for this reason, people should not take iron supplements unless they suffer from iron deficiency and have consulted a doctor.

ਹੇਮੋਕ੍ਰੋਮੇਟੋਸਿਸ ਕਾਕੇਸੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਚਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ 0.3 ਤੋਂ 0.8% ਕਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hemochromatosis is estimated to be the a cause of 0.3 to 0.8% of all metabolic diseases of caucasians.

ਗ੍ਰਸਤ ਆਇਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੁਫਤ ਆਇਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
overdoses of ingested iron can cause excessive levels of free iron in the blood.

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸੁਤੰਤਰ ਰੈਡੀਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖੂਨ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪਰਆਕਸਾਈਡਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਡੀ ਐਨ ਏ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਲਿਪਿਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੈਲੂਲਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
high blood levels of free ferrous iron react with peroxides to produce highly reactive free radicals that can damage dna, proteins, lipids, and other cellular components.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਮੁਫਤ ਆਇਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੱਧਰੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰਿਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
iron toxicity occurs when the cell contains free iron, which generally occurs when iron levels exceed the availability of transferrin to bind the iron.

ਗੈਸਟਰ੍ੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
damage to the cells of the gastrointestinal tract can also prevent them from regulating iron absorption, leading to further increases in blood levels.

ਆਇਰਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਲ, ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਮਾ, ਪਾਚਕ ਐਸਿਡੋਸਿਸ, ਸਦਮਾ, ਜਿਗਰ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣਾ, ਕੋਗੂਲੋਪੈਥੀ, ਬਾਲਗ ਸਾਹ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੌਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
iron typically damages cells in the heart, liver and elsewhere, causing adverse effects that include coma, metabolic acidosis, shock, liver failure, coagulopathy, adult respiratory distress syndrome, long-term organ damage, and even death.

ਮਨੁੱਖ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਹਾ ਹਰੇਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪੁੰਜ ਲਈ 20 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 60 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ.
humans experience iron toxicity when the iron exceeds 20 milligrams for every kilogram of body mass 60 milligrams per kilogram is considered a lethal dose.

ਆਇਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ, ਅਕਸਰ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਫੈਰਸ ਸਲਫੇਟ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ, ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
overconsumption of iron, often the result of children eating large quantities of ferrous sulfate tablets intended for adult consumption, is one of the most common toxicological causes of death in children under six.

ਡਾਈਟਰੀ ਰੈਫਰੈਂਸ ਇਨਟੈਕ ਡੀਆਰਆਈ 45 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਦਿਨ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਪਰ ਇਨਟੇਕ ਲੈਵਲ ul ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the dietary reference intake dri sets the tolerable upper intake level ul for adults at 45 mg day.

ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ul 40 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਦਿਨ ਹੈ.
for children under fourteen years old the ul is 40 mg day.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱelਣ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਚੀਲੇਟਿੰਗ ਏਜੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੀਫੇਰੋਕਸਮੀਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the medical management of iron toxicity is complicated, and can include use of a specific chelating agent called deferoxamine to bind and expel excess iron from the body.

ਘਾਟ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮੀ ਹੈ.
deficiency iron deficiency is the most common nutritional deficiency in the world.

ਜਦੋਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਖੁਰਾਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਤਕ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਖੂਨ ਦੇ ਲਾਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ. ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੀ.
when loss of iron is not adequately compensated by adequate dietary iron intake, a state of latent iron deficiency occurs, which over time leads to iron-deficiency anemia if left untreated, which is characterised by an insufficient number of red blood cells and an insufficient amount of hemoglobin.

ਬੱਚੇ, ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਖੁਰਾਕ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
children, pre-menopausal women women of child-bearing age , and people with poor diet are most susceptible to the disease.

ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਨੀਮੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੇਸ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਅਨਿਯਮਿਤ ਧੜਕਣ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
most cases of iron-deficiency anemia are mild, but if not treated can cause problems like fast or irregular heartbeat, complications during pregnancy, and delayed growth in infants and children.

ਬੋਲੀਵੀਆ ਵਿਚ ਏਲ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 10% ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਥਿਤ ਹੈ.
see also el in bolivia, where 10% of the world's accessible iron ore is located.

ਲੋਹੇ ਦੇ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਨੇ ਫਾਈਟੋਪਲਾਕਟਨ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਚਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਸਟਪ੍ਰੂਫ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸਟੀਲ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ, ਨੌਰਮਨ ਐਨ. ਅਰਨਸ਼ੌ, ਐਲਨ 1997.
iron fertilization proposed fertilization of oceans to stimulate phytoplankton growth list of countries by iron production pelletising process of creation of iron ore pellets rustproof iron steel references bibliography greenwood, norman n. earnshaw, alan 1997 .

ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
chemistry of the elements 2nd ed.

ਬਟਰਵਰਥ-ਹੀਨੇਮੈਨ.
butterworth-heinemann.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-08-037941-9.
isbn 0-08-037941-9.

ਵੀਕਸ, ਮੈਰੀ ਐਲਵੀਰਾ ਲੀਚੇਸਟਰ, ਹੈਨਰੀ ਐਮ. 1968.
weeks, mary elvira leichester, henry m. 1968 .

"ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣੇ ਵਾਲੇ ਤੱਤ".
"elements known to the ancients".

ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ.
discovery of the elements.

ਈਸਟਨ, ਕੈਮੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਰਨਲ ਪੀ.ਏ.
easton, pa journal of chemical education.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0-7661-3872-0.
isbn 0-7661-3872-0.

ਐਲ ਸੀ ਸੀ ਐਨ 68-15217.
lccn 68-15217.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਐਚਆਰ ਸ਼ੂਬਰਟ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਇਰਨ ਐਂਡ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ... ਤੋਂ 1775 ਈ. ਰਾoutਟਜ, ਲੰਡਨ, 1957 ਆਰ.ਐਫ. ਟਾਈਲਕੋੋਟ, ਮੈਟਰਲਗਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ materialਫ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼, ਲੰਡਨ 1992.
further reading h. r. schubert, history of the british iron and steel industry ... to 1775 ad routledge, london, 1957 r. f. tylecote, history of metallurgy institute of materials, london 1992 .

ਆਰ.ਐਫ. ਟਾਈਲਕੋੋਟ, "ਆਇਰਨ ਇਨ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਰੈਵੋਲਿਯੂਸ਼ਨ" ਜੇ.
r. f. tylecote, "iron in the industrial revolution" in j.

ਡੇਅ ਅਤੇ ਆਰ.ਐਫ. ਟਾਈਲਕੋੋਟ, ਮੈਟਲਸ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ materialਫ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ 1991 ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ.
day and r. f. tylecote, the industrial revolution in metals institute of materials 1991 , .

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇਹ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਆਇਰਨ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਆਪਣੇ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਪੋਡਕਾਸਟ mp3 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਰਲਡ ਆਇਰਨ ਆਇਰਨ ਦੀ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿਖੇ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਾਟਿੰਘਮ ਮੈਟਲੌਰਜੀ ਦੇ ਗੈਰ-ਧਾਤੂ ਧਾਤ ਦੇ ਲੋਹੇ ਲਈ ਜੇ.
external links it's elemental iron chemistry in its element podcast mp3 from the royal society of chemistry's chemistry world iron iron at the periodic table of videos university of nottingham metallurgy for the non-metallurgist iron by j.

ਬੀ. ਕੈਲਵਰਟ ਲਿਥੀਅਮ ਯੂਨਾਨੀ é ਲਿਥੋਜ਼ ਤੋਂ, "ਪੱਥਰ" ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕ ਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 3 ਵਾਲਾ ਹੈ.
b. calvert lithium from greek ‚ lithos, "stone" is a chemical element with the symbol li and atomic number 3.

ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਨਰਮ, ਚਾਂਦੀ-ਚਿੱਟੀ ਧਾਤ ਹੈ.
it is a soft, silver-white metal belonging to the alkali metal group of chemical elements.

ਮਿਆਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਧਾਤ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਤੱਤ ਹੈ.
under standard conditions, it is the lightest metal and the least dense solid element.

ਸਾਰੀਆਂ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੀਥੀਅਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ.
like all alkali metals, lithium is highly reactive and flammable.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਣਿਜ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for this reason, it is typically stored in mineral oil.

ਜਦੋਂ ਖੁੱਲਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਧਾਤੂ ਚਮਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਸਤ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗ ਦੇ ਸਲੇਟੀ, ਫਿਰ ਕਾਲਾ ਧੱਬਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
when cut open, it exhibits a metallic luster, but contact with moist air corrodes the surface quickly to a dull silvery gray, then black tarnish.

ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਿਥੀਅਮ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿਰਫ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਇਯਨਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
because of its high reactivity, lithium never occurs freely in nature, and instead, appears only in compounds, which are usually ionic.

ਲਿਥੀਅਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਗਮੈਟਿਕ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਆਯਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਈਨ ਅਤੇ ਕਲੇਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
lithium occurs in a number of pegmatitic minerals, but due to its solubility as an ion, is present in ocean water and is commonly obtained from brines and clays.

ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਲਿਥੀਅਮ ਨੂੰ ਲੀਥੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on a commercial scale, lithium is isolated electrolytically from a mixture of lithium chloride and potassium chloride.

ਲਿਥਿਅਮ ਐਟਮ ਦਾ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਅਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਖੜਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸਥਿਰ ਲੀਥੀਅਮ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਸਾਰੇ ਸਥਿਰ ਨਿ nucਕਲਾਇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿ nucਕਲੀਅਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਾਈਡਿੰਗ giesਰਜਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the nucleus of the lithium atom verges on instability, since the two stable lithium isotopes found in nature have among the lowest binding energies per nucleon of all stable nuclides.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਿਥਿਅਮ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ 32 ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ 25 ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਨਿomicਕਲੀ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
because of its relative nuclear instability, lithium is less common in the solar system than 25 of the first 32 chemical elements even though the nuclei are very light in atomic weight.

ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਬੰਧ ਹਨ.
for related reasons, lithium has important links to nuclear physics.

1932 ਵਿਚ ਲਿਥੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ -6 ਡਿideਟਰਾਈਡ ਸਟੇਜਡ ਥਰਮੋਨੂਕਲੀਅਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਾਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the transmutation of lithium atoms to helium in 1932 was the first fully man-made nuclear reaction, and lithium-6 deuteride serves as a fusion fuel in staged thermonuclear weapons.

ਲਿਥੀਅਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕੋਲ ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਪਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ-ਰੋਧਕ ਕੱਚ ਅਤੇ ਵਸਰਾਵਿਕ, ਲਿਥੀਅਮ ਗਰੀਸ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟਸ, ਆਇਰਨ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਲਿਸ਼ਿਅਮ ਬੈਟਰੀ, ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
lithium and its compounds have several industrial applications, including heat-resistant glass and ceramics, lithium grease lubricants, flux additives for iron, steel and aluminium production, lithium batteries, and lithium-ion batteries.

ਇਹ ਵਰਤੋ ਲਿਥਿਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these uses consume more than three quarters of lithium production.

ਲਿਥਿਅਮ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਤੱਤ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lithium is found in variable amounts in foods primary food sources are grains and vegetables in some areas, the drinking water also provides significant amounts of the element.

ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਲੀਥੀਅਮ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
human dietary lithium intakes depend on location and the type of foods consumed and vary over a wide range.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁ earlyਲੇ ਸੁਝਾਅ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਖਾਸ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ.
traces of lithium were detected in human organs and fetal tissues already in the late 19th century, leading to early suggestions as to possible specific functions in the organism.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਜਰੂਰੀਤਾ ਲਈ ਸਬੂਤ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਸਦੀ ਲੱਗ ਗਈ.
however, it took another century until evidence for the essentiality of lithium became available.

1970 ਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਘੱਟ ਲੀਥੀਅਮ ਰਾਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਚੂਹਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
in studies conducted from the 1970s to the 1990s, rats and goats maintained on low-lithium rations were shown to exhibit higher mortalities as well as reproductive and behavioral abnormalities.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਘਾਟ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਿਥਿਅਮ ਦਾ ਸੇਵਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ, ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
in humans defined lithium deficiency diseases have not been characterized, but low lithium intakes from water supplies were associated with increased rates of suicides, homicides and the arrest rates for drug use and other crimes.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭਰੂਣ ਦੇ ਉੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਸਮੱਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੀਥੀਅਮ ਇੱਕ ਖਾਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ.
lithium appears to play an especially important role during the early fetal development as evidenced by the high lithium contents of the embryo during the early gestational period.

ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣਕ multiਾਂਚੇ ਮਲਟੀਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਪਾਚਕ, ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the biochemical mechanisms of action of lithium appear to be multifactorial and are intercorrelated with the functions of several enzymes, hormones and vitamins, as well as with growth and transforming factors.

ਉਪਲਬਧ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਬੂਤ ਹੁਣ ਲਿਥੀਅਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ 1000 ਦਿਨ ਦੇ 70 ਕਿਲੋ ਬਾਲਗ ਲਈ ਆਰਜ਼ੀ ਆਰਡੀਏ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the available experimental evidence now appears to be sufficient to accept lithium as essential a provisional rda for a 70 kg adult of 1,000 day is suggested.

ਲਿਥੀਅਮ ਆਇਨ ਲੀ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਲੀਥੀਅਮ ਲੂਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਡ-ਸਥਿਰਤਾ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the lithium ion li administered as any of several lithium salts has proven to be useful as a mood-stabilizing drug in the treatment of bipolar disorder in humans.

ਗੁਣ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦੂਜੀਆਂ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਿਥੀਅਮ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕੋ ਇਕ ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਕੇਟੇਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
properties atomic and physical like the other alkali metals, lithium has a single valence electron that is easily given up to form a cation.

ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਿਥੀਅਮ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਚਾਲਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਤੱਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਹੈ.
because of this, lithium is a good conductor of heat and electricity as well as a highly reactive element, though it is the least reactive of the alkali metals.

ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਇਸ ਦੇ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਬਾਕੀ ਦੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ 1s ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, energyਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ.
lithium's low reactivity is due to the proximity of its valence electron to its nucleus the remaining two electrons are in the 1s orbital, much lower in energy, and do not participate in chemical bonds .

ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਲਈ ਲਿਥੀਅਮ ਧਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਨਰਮ ਹੈ.
lithium metal is soft enough to be cut with a knife.

ਕੱਟਣ 'ਤੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਚਾਂਦੀ-ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਲੇਟੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਿਥੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਵਿਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when cut, it possesses a silvery-white color that quickly changes to gray as it oxidizes to lithium oxide.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ 180 ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਿਘਲਣ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਘਲਣਾ ਅਤੇ ਉਬਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਹਨ.
while it has one of the lowest melting points among all metals 180 , it has the highest melting and boiling points of the alkali metals.

ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘਣਤਾ 0.534 g ਸੈਮੀ .3 ਹੈ, ਪਾਈਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ.
lithium has a very low density 0.534 g cm3 , comparable with pine wood.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੰਘਣਾ ਹੈ ਜੋ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਠੋਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਗਲਾ ਹਲਕਾ ਠੋਸ ਤੱਤ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, 0.862 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 'ਤੇ 60% ਤੋਂ ਘੱਟ ਘਟਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is the least dense of all elements that are solids at room temperature the next lightest solid element potassium, at 0.862 g cm3 is more than 60% denser.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿਲਿਅਮ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਲ ਤੱਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹੀ ਤਰਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ 0.808 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ .3 ਵਾਂਗ ਸੰਘਣੀ ਹੈ.
furthermore, apart from helium and hydrogen, it is less dense than any liquid element, being only two thirds as dense as liquid nitrogen 0.808 g cm3 .

ਲਿਥੀਅਮ ਹਲਕੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਤੇਲਾਂ 'ਤੇ ਤੈਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਧਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ' ਤੇ ਤੈਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦੋ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹੈ.
lithium can float on the lightest hydrocarbon oils and is one of only three metals that can float on water, the other two being sodium and potassium.

ਲਿਥਿਅਮ ਦਾ ਥਰਮਲ ਪਸਾਰ ਦਾ ਗੁਣਾਂਕ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਦੁਗਣਾ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ.
lithium's coefficient of thermal expansion is twice that of aluminium and almost four times that of iron.

ਲੀਥੀਅਮ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਤੇ 400 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੁਪਰਕੌਨਡੈਕਟਿਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ 9 ਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ 20 ਜੀਪੀਏ.
lithium is superconductive below 400 at standard pressure and at higher temperatures more than 9 k at very high pressures 20 gpa .

70 ਕੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ, ਲੀਥੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ ਵਾਂਗ, ਫੈਲਾਏ ਰਹਿਤ ਪੜਾਅ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
at temperatures below 70 k, lithium, like sodium, undergoes diffusionless phase change transformations.

4.2 ਕੇ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਮਬੋਹੇਡ੍ਰਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਨੌ-ਪਰਤ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਚਿਹਰੇ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਿ cubਬਿਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰੀਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਿicਬਿਕ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
at 4.2 k it has a rhombohedral crystal system with a nine-layer repeat spacing at higher temperatures it transforms to face-centered cubic and then body-centered cubic.

ਤਰਲ-ਹੀਲੀਅਮ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ 4 ਕੇ ਰੋਮਬੋਹੇਡ੍ਰਲ structureਾਂਚਾ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ.
at liquid-helium temperatures 4 k the rhombohedral structure is prevalent.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐੱਲੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਲਈ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
multiple allotropic forms have been identified for lithium at high pressures.

ਲੀਥੀਅਮ ਵਿਚ 3.58 ਕਿੱਲੋਜੂਲ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ-ਕੈਲਵਿਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੋਲ ਹੈ.
lithium has a mass specific heat capacity of 3.58 kilojoules per kilogram-kelvin, the highest of all solids.

ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ, ਲਿਥੀਅਮ ਧਾਤ ਅਕਸਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕੂਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
because of this, lithium metal is often used in coolants for heat transfer applications.

ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਿਥੀਅਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਅਲਕੀ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਨਾਲ.
chemistry and compounds lithium reacts with water easily, but with noticeably less energy than other alkali metals.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਜਲ-ਘੋਲ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the reaction forms hydrogen gas and lithium hydroxide in aqueous solution.

ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਲਿਥੀਅਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਸੀਲੈਂਟ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਜੈਲੀ.
because of its reactivity with water, lithium is usually stored in a hydrocarbon sealant, often petroleum jelly.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰੀ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਣਿਜ ਤੇਲ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲਿਥਿਅਮ ਇੰਨਾ ਸੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰਲਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਜਾਏ.
though the heavier alkali metals can be stored in more dense substances, such as mineral oil, lithium is not dense enough to be fully submerged in these liquids.

ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਿਚ, ਲੀਥੀਅਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਲਿਓਐਚ ਅਤੇ, ਲਿਥੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਲਿ 3 ਐਨ ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਕਾਰਬਨੇਟ ਲਿ 2co3 ਦਾ ਕਾਲਾ ਪਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੀਓਐਚ ਅਤੇ ਸੀਓ 2 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
in moist air, lithium rapidly tarnishes to form a black coating of lithium hydroxide lioh and , lithium nitride li3n and lithium carbonate li2co3, the result of a secondary reaction between lioh and co2 .

ਜਦੋਂ ਬਲਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਿਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਲਦੀ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਸਿਲਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
when placed over a flame, lithium compounds give off a striking crimson color, but when it burns strongly the flame becomes a brilliant silver.

ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਲੀਥੀਅਮ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ.
lithium will ignite and burn in oxygen when exposed to water or water vapors.

ਲਿਥੀਅਮ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹਵਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਸਰੀਆਂ ਅਲਕੀ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ.
lithium is flammable, and it is potentially explosive when exposed to air and especially to water, though less so than the other alkali metals.

ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਲਿਥੀਅਮ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਪਰ ਹਿੰਸਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਭੜਕਦਾ.
the lithium-water reaction at normal temperatures is brisk but nonviolent because the hydrogen produced does not ignite on its own.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਿਥੀਅਮ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਕ ਪਾ powderਡਰ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲਾਸ ਡੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
as with all alkali metals, lithium fires are difficult to extinguish, requiring dry powder fire extinguishers class d type .

ਲਿਥੀਅਮ ਇਕੋ ਧਾਤੂ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ.
lithium is the only metal which reacts with nitrogen under normal conditions.

ਲਿਥਿਅਮ ਦਾ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲ ਇਕ ਝਗੜਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਆਇਨਿਕ ਘੇਰੇ ਦਾ ਇਕ ਤੱਤ ਹੈ.
lithium has a diagonal relationship with magnesium, an element of similar atomic and ionic radius.

ਦੋ ਧਾਤਾਂ ਵਿਚ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮਾਨਤਾ ਵਿਚ ਐਨ 2 ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਕੇ ਇਕ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਦਾ ਗਠਨ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਓੱਕਸਾਈਡ ਲੀ 2 ਓ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਸਾਈਡ ਲੀ 2 ਓ 2 ਦਾ ਗਠਨ ਜਦੋਂ ਓ 2 ਵਿਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਨ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੂਣ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨੇਟ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡਾਂ ਦੀ ਥਰਮਲ ਅਸਥਿਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
chemical resemblances between the two metals include the formation of a nitride by reaction with n2, the formation of an oxide li 2o and peroxide li 2o 2 when burnt in o2, salts with similar solubilities, and thermal instability of the carbonates and nitrides.

ਲਿਥਿਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡ ਲੀਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਾਤ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the metal reacts with hydrogen gas at high temperatures to produce lithium hydride lih .

ਹੋਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਈਨਰੀ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਡਜ਼ ਲੀਐਫ, ਲੀਸੀਐਲ, ਲਿਬੀਆਰ, ਲੀਆਈ, ਸਲਫਾਈਡ ਲੀ 2 ਐਸ, ਸੁਪਰ ਆਕਸਾਈਡ ਲਿਓ 2, ਅਤੇ ਕਾਰਬਾਈਡ ਲੀ 2 ਸੀ 2 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other known binary compounds include halides lif, licl, libr, lii , sulfide li 2s , superoxide lio 2 , and carbide li 2c 2 .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਅਕਾਰਗਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੀਥੀਅਮ ਐਨੀਓਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੂਣ ਦੇ ਬੂਟੇ, ਅਮਾਈਡਜ਼, ਕਾਰਬਨੇਟ, ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਜਾਂ ਬੋਰੋਹਾਈਡਰਾਇਡ libh 4 ਬਣਦੇ ਹਨ.
many other inorganic compounds are known in which lithium combines with anions to form salts borates, amides, carbonate, nitrate, or borohydride libh 4 .

ਲਿਥਿਅਮ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡ ਲੀਅਲ 4 ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium aluminium hydride lialh 4 is commonly used as a reducing agent in organic synthesis.

ਮਲਟੀਪਲ ਓਰਗਨੋਲਿਥਿਅਮ ਰੀਐਜੈਂਟਸ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਬੰਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਸਰਦਾਰ aੰਗ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨਿਅਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
multiple organolithium reagents are known in which there is a direct bond between carbon and lithium atoms, effectively creating a carbanion.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਨਿ baseਕਲੀਓਫਾਈਲ ਹਨ.
these are extremely powerful bases and nucleophiles.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ organਰਗਨੋਲੀਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਿਥੀਅਮ ਆਇਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਸਮਰੂਪ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਰੀ ਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਆਮ ਹੈ.
in many of these organolithium compounds, the lithium ions tend to aggregate into high-symmetry clusters by themselves, which is relatively common for alkali cations.

lihe, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੈਨ ਡੇਰ ਵੈਲਜ਼ ਮਿਸ਼ਰਨ, ਦਾ ਪਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
lihe, a very weakly interacting van der waals compound, has been detected at very low temperatures.

ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਲੀਥੀਅਮ ਦੋ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ, 6 ਲੀ ਅਤੇ 7 ਲੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ 92.5% ਕੁਦਰਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ.
isotopes naturally occurring lithium is composed of two stable isotopes, 6li and 7li, the latter being the more abundant 92.5% natural abundance .

ਦੋਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਈਸੋਪਾਂ ਵਿਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬਾਈਡਿੰਗ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿleਕਲੀਓਨ ਹੈ ਜੋ ਆਵਰਤੀ ਟੇਬਲ, ਹਿਲਿਅਮ ਅਤੇ ਬੇਰੀਲੀਅਮ ਲਿਥੀਅਮ ਵਿਚਲੇ ਇਕੋ ਇਕ ਨਿਚੋੜ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ produceਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
both natural isotopes have anomalously low nuclear binding energy per nucleon compared to the neighboring elements on the periodic table, helium and beryllium lithium is the only low numbered element that can produce net energy through nuclear fission.

ਦੋ ਲਿਥੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਡਿ nucਟੀਰੀਅਮ ਅਤੇ ਹਿਲਿਅਮ -3 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਿਰ ਨਿ nucਕਲਾਈਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿ nucਕਲੀਅਨ ਘੱਟ ਬਾਈਡਿੰਗ giesਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the two lithium nuclei have lower binding energies per nucleon than any other stable nuclides other than deuterium and helium-3.

ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਲਿਥਿਅਮ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ 32 ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 25 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ.
as a result of this, though very light in atomic weight, lithium is less common in the solar system than 25 of the first 32 chemical elements.

ਸੱਤ ਰੇਡੀਓਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ 8 ਲੀਲੀਅਨ 838 ਐਮਐਸ ਦੀ ਅੱਧੀ-ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ 9 ਲੀਲੀਅਨ ਦੀ ਅੱਧ-ਜੀਵ 178 ਮਿਲੀਸ. ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਜੋ 8.6 ਮਿ.ਸ. ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
seven radioisotopes have been characterized, the most stable being 8li with a half-life of 838 ms and 9li with a half-life of 178 ms. all of the remaining radioactive isotopes have half-lives that are shorter than 8.6 ms.

ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਆਈਸੋਟੋਪ 4 ਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਮਰ ਅੱਧ-ਉਮਰ 7.6 ਹੈ. 7li ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੈ ਜਾਂ, ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ bigੰਗ ਨਾਲ, ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਅਰੰਭਕ ਨਿ nucਕਲਾਈਡ.
the shortest-lived isotope of lithium is 4li, which decays through proton emission and has a half-life of 7.6 s. 7li is one of the primordial elements or, more properly, primordial nuclides produced in big bang nucleosynthesis.

ਦੋਵਾਂ 6li ਅਤੇ 7li ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨੂੰ "ਸਾੜ" ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a small amount of both 6li and 7li are produced in stars, but are thought to be "burned" as fast as produced.

6li ਅਤੇ 7li ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 7 ਬੀ ਅਤੇ 10 ਬੀ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਕੜਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
additional small amounts of lithium of both 6li and 7li may be generated from solar wind, cosmic rays hitting heavier atoms, and from early solar system 7be and 10be radioactive decay.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੀਥੀਅਮ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਟੀਲਰ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while lithium is created in stars during stellar nucleosynthesis, it is further burned.

7li ਕਾਰਬਨ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
7li can also be generated in carbon stars.

ਖਣਿਜ ਬਣਤਰ ਰਸਾਇਣਕ ਬਰਸਾਤ, ਪਾਚਕ ਅਤੇ ਆਇਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਿਥੀਅਮ ਆਈਸੋਪੋਪਸ ਭੰਡਾਰਨਸ਼ੀਲ ਹੈ.
lithium isotopes fractionate substantially during a wide variety of natural processes, including mineral formation chemical precipitation , metabolism, and ion exchange.

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਅਕਥਾਡ੍ਰਲ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਮੈਥਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਲਈ ਲਿਥਿਅਮ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ 6li ਨੂੰ 7li ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਾਈਪਰਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਟਾਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਈਸੋਟੋਪ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰੱਕੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
lithium ions substitute for magnesium and iron in octahedral sites in clay minerals, where 6li is preferred to 7li, resulting in enrichment of the light isotope in processes of hyperfiltration and rock alteration.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ 11li ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the exotic 11li is known to exhibit a nuclear halo.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲੇਜ਼ਰ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਿਥੀਅਮ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 6li ਤੋਂ 7li.
the process known as laser isotope separation can be used to separate lithium isotopes, in particular 7li from 6li.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਾਰਜ ਨਕਲੀ ਲੀਥੀਅਮ ਭੰਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਲਕੇ ਆਈਸੋਟੌਪ 6 ਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ 6li ਤੋਂ 7li ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰ ਮਾਪਣਯੋਗ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ. ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਦੀਆਂ.
nuclear weapons manufacture and other nuclear physics applications are a major source of artificial lithium fractionation, with the light isotope 6li being retained by industry and military stockpiles to such an extent that it has caused slight but measurable change in the 6li to 7li ratios in natural sources, such as rivers.

ਇਸ ਨਾਲ ਲੀਥੀਅਮ ਦੇ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਵਿਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਆਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਥਿਰ ਲੀਥੀਅਮ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਲਿਥੀਅਮ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
this has led to unusual uncertainty in the standardized atomic weight of lithium, since this quantity depends on the natural abundance ratios of these naturally-occurring stable lithium isotopes, as they are available in commercial lithium mineral sources.

ਘਟਨਾ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਲਿਥੀਅਮ -6 ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ -7 ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਲੇਸ਼ਿਤ 3 ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
occurrence astronomical according to modern cosmological theory, both stable isotopes lithium-6 and lithium-7 one of the 3 elements synthesized in the big bang.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰੀਅਨ ਫੋਟੋਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਲ ਲੀਥੀਅਮ ਅੰਤਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੀਥੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ.
though the amount of lithium generated in big bang nucleosynthesis is dependent upon the number of photons per baryon, for accepted values the lithium abundance can be calculated, and there is a "cosmological lithium discrepancy" in the universe older stars seem to have less lithium than they should, and some younger stars have much more.

ਬੁੱ starsੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਘਾਟ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਦੇ "ਮਿਲਾਉਣ" ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the lack of lithium in older stars is apparently caused by the "mixing" of lithium into the interior of stars, where it is destroyed, while lithium is produced in younger stars.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀਲੀਅਮ ਦੇ ਦੋ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਗਣਨਾ ਨਾਲੋਂ ਲੀਥੀਅਮ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
though it transmutes into two atoms of helium due to collision with a proton at temperatures above 2.4 million degrees celsius most stars easily attain this temperature in their interiors , lithium is more abundant than current computations would predict in later-generation stars.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਿਗ ਬੈਂਗ, ਲਿਥੀਅਮ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਬੇਰੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਬੋਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹਨ.
though it was one of the three first elements to be synthesized in the big bang, lithium, together with beryllium and boron are markedly less abundant than other elements.

ਇਹ ਲੀਥੀਅਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
this is a result of the low temperature necessary to destroy lithium, and a lack of common processes to produce it.

ਲਿਥੀਅਮ ਭੂਰੇ ਬੌਨੇ ਦੇ ਸਬਸਟੇਲਰ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਤਰੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium is also found in brown dwarf substellar objects and certain anomalous orange stars.

ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਥਿਅਮ ਕੂਲਰ, ਘੱਟ ਭਰੇ ਭੂਰੇ ਬਨਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਗਰਮ ਲਾਲ ਬੌਨੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਲਈ "ਲਿਥੀਅਮ ਟੈਸਟ" ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹਨ. .
because lithium is present in cooler, less-massive brown dwarfs, but is destroyed in hotter red dwarf stars, its presence in the stars' spectra can be used in the "lithium test" to differentiate the two, as both are smaller than the sun.

ਕੁਝ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
certain orange stars can also contain a high concentration of lithium.

ਉਹ ਸੰਤਰੇ ਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਂਟੌਰਸ ਐਕਸ -4 bitਰਬਿਟ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਗਰੇਵਿਟੀ ਨਾਲੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਈਡਰੋਜਨ-ਹੀਲੀਅਮ ਤਾਰੇ ਦੀ ਸਤਹ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ ਲਿਥਿਅਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
those orange stars found to have a higher than usual concentration of lithium such as centaurus x-4 orbit massive stars or black gravity evidently pulls heavier lithium to the surface of a hydrogen-helium star, causing more lithium to be observed.

ਟੈਰੇਸਟ੍ਰੀਅਲ ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਿਥੀਅਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁ elementਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
terrestrial although lithium is widely distributed on earth, it does not naturally occur in elemental form due to its high reactivity.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਿਥੀਅਮ ਸਮੱਗਰੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 230 ਬਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਤ 0.14 ਤੋਂ 0.25 ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਪੀਪੀਐਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਥਿਰ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਾਂ 25 ਮਾਈਕਰੋਮੋਲਰ ਉੱਚ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ 7 ਪੀਪੀਐਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਥਰਮਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the total lithium content of seawater is very large and is estimated as 230 billion tonnes, where the element exists at a relatively constant concentration of 0.14 to 0.25 parts per million ppm , or 25 micromolar higher concentrations approaching 7 ppm are found near hydrothermal vents.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਕ੍ਰਸਟਲ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਭਾਰ ਦੁਆਰਾ 20 ਤੋਂ 70 ਪੀਪੀਐਮ ਤੱਕ ਹੈ.
estimates for the earth's crustal content range from 20 to 70 ppm by weight.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਲੀਥੀਅਮ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਗਨੀਸ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
in keeping with its name, lithium forms a minor part of igneous rocks, with the largest concentrations in granites.

ਗ੍ਰੈਨੀਟਿਕ ਪੇਗਮੈਟਾਈਟਸ ਲਿਥਿਅਮ ਵਾਲੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਪੋਡਿumeਮਿਨ ਅਤੇ ਪੈਟਲਾਈਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
granitic pegmatites also provide the greatest abundance of lithium-containing minerals, with spodumene and petalite being the most commercially viable sources.

ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖਣਿਜ ਹੈ ਲੈਪੀਡੋਲਾਈਟ.
another significant mineral of lithium is lepidolite.

ਲਿਥੀਅਮ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ ਹੈਕੋਰਾਈਟ ਮਿੱਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕੋ ਸਰਗਰਮ ਵਿਕਾਸ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਲਿਥੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a newer source for lithium is hectorite clay, the only active development of which is through the western lithium corporation in the united states.

20 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਲਿਥਿਅਮ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ, ਲੀਥੀਅਮ 25 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹੈ.
at 20 mg lithium per kg of earth's crust, lithium is the 25th most abundant element.

ਲਿਥਿਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਲੀਥੀਅਮ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੱਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਇਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਿੱਚ.
according to the handbook of lithium and natural calcium, "lithium is a comparatively rare element, although it is found in many rocks and some brines, but always in very low concentrations.

ਇੱਥੇ ਲਿਥੀਅਮ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਈਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਪਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਅਸਲ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਵਪਾਰਕ ਕੀਮਤ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
there are a fairly large number of both lithium mineral and brine deposits but only comparatively few of them are of actual or potential commercial value.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ”
many are very small, others are too low in grade."

ਯੂਐਸ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ, ਚਿਲੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾ reserੇ 7.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ 8,800 ਟਨ ਸੀ।
the us geological survey estimates that in 2010, chile had the largest reserves by far 7.5 million tonnes and the highest annual production 8,800 tonnes .

ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੇਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਸਲਾਰ ਡੀ ਯੂਯਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 5.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ.
one of the largest reserve bases of lithium is in the salar de uyuni area of bolivia, which has 5.4 million tonnes.

ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other major suppliers include australia, argentina and china.

2015 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਓਲੌਜੀਕਲ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਓਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲਿਥੀਅਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮੰਨਿਆ.
as of 2015 czech geological survey considered the entire ore mountains in the czech republic as lithium province.

ਪੰਜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ, ਇਕ ਨੇੜੇ 160,000 ਟਨ ਲਿਥੀਅਮ ਵਾਲੀ ਸੰਭਾਵਤ ਆਰਥਿਕ ਜਮ੍ਹਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
five deposits are registered, one near is considered as potentially economic deposit with 160 000 tonnes of lithium.

ਜੂਨ 2010 ਵਿਚ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸੁੱਕੇ ਨਮਕ ਝੀਲਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿਥਿਅਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਉਥੇ ਹਨ.
in june 2010, the new york times reported that american geologists were conducting ground surveys on dry salt lakes in western afghanistan believing that large deposits of lithium are located there.

"ਪੈਂਟਾਗੋਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਜ਼ਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਲਿਥਿਅਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਲੀਥੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।"
"pentagon officials said that their initial analysis at one location in ghazni province showed the potential for lithium deposits as large as those of bolivia, which now has the world's largest known lithium reserves."

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ "ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ".
these estimates are "based principally on old data, which was gathered mainly by the soviets during their occupation of afghanistan from ".

ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਖਣਿਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸਟੀਫਨ ਪੀਟਰਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ।
stephen peters, the head of the usgs's afghanistan minerals project, said that he was unaware of usgs involvement in any new surveying for minerals in afghanistan in the past two years.

“ਅਸੀਂ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।
'we are not aware of any discoveries of lithium,' he said."

ਲੀਥੀਆ "ਲਿਥੀਅਮ ਬ੍ਰਾਈਨ" ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੋਰਨਵਾਲ ਵਿੱਚ ਟਿਨ ਮਾਈਨਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 400 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੇ ਟੈਸਟ ਬੋਰਹੋਲੇਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
lithia "lithium brine" is associated with tin mining areas in cornwall, england and an evaluation project from 400-metre deep test boreholes is under consideration.

ਜੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਗਰਮ ਬ੍ਰਾਈਨ ਲਿਥਿਅਮ ਕੱractionਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭੂਮਿਕਲ .ਰਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ.
if successful the hot brines will also provide geothermal energy to power the lithium extraction and refining process.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੀਥੀਅਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ, ਪਲੈਂਕਟਨ ਅਤੇ ਇਨਵਰਟੇਬਰੇਟਸ ਵਿਚ, ਟਰੇਸ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ 69 ਤੋਂ 5,760 ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਬ ਪੀਪੀਬੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biological lithium is found in trace amount in numerous plants, plankton, and invertebrates, at concentrations of 69 to 5,760 parts per billion ppb .

ਵਰਟੀਬਰੇਟਸ ਵਿਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਟਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ 21 ਤੋਂ 763 ਪੀਪੀਬੀ ਦੇ ਲਿਥੀਅਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in vertebrates the concentration is slightly lower, and nearly all vertebrate tissue and body fluids contain lithium ranging from 21 to 763 ppb.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਲਿਥਿਅਮ ਨੂੰ ਬਾਇਓਕੈਮਕੁਲੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
marine organisms tend to bioaccumulate lithium more than terrestrial organisms.

ਕੀ ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
whether lithium has a physiological role in any of these organisms is unknown.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੇਟਲਾਈਟ ਲੀਅਲ ਐਸ 4 ਓ 10 ਨੂੰ 1800 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕੈਮਿਸਟ ਅਤੇ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਡੀ ਅੰਡਰਡਾ ਈ ਸਿਲਵਾ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
history petalite lialsi4o10 was discovered in 1800 by the brazilian chemist and statesman de andrada e silva in a mine on the island of , sweden.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 1817 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋਹਨ ਅਗਸਟ ਆਰਫਵੈਡਸਨ, ਤਦ ਕੈਮਿਸਟ ਜੈਕੋਬ ਬਰਜ਼ਲੀਅਸ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇ ਪੈਟਲਾਈਟ ਧਾਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
however, it was not until 1817 that johan august arfwedson, then working in the laboratory of the chemist jakob berzelius, detected the presence of a new element while analyzing petalite ore.

ਇਹ ਤੱਤ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਬਨੇਟ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
this element formed compounds similar to those of sodium and potassium, though its carbonate and hydroxide were less soluble in water and more alkaline.

ਬਰਜ਼ਲਿਯੁਸ ਨੇ ਖਾਰੀ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਯੂਨਿਟ ਸ਼ਬਦ "ਲਿਥਿਅਨ ਲੀਥੀਨਾ" ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਿਥੋਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੱਥਰ", ਇਸਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਠੋਸ ਖਣਿਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜੋ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜੋ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਜੋ ਕਿ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
berzelius gave the alkaline material the name "lithion lithina", from the greek word ‚ transliterated as lithos, meaning "stone" , to reflect its discovery in a solid mineral, as opposed to potassium, which had been discovered in plant ashes, and sodium which was known partly for its high abundance in animal blood.

ਉਸਨੇ ਧਾਤ ਦਾ ਨਾਮ "ਲਿਥੀਅਮ" ਰੱਖਿਆ.
he named the metal inside the material "lithium".

ਅਰਫਵੈਡਸਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਤੱਤ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਸਪੋਡਿneਮਿਨ ਅਤੇ ਲੇਪੀਡੋਲਾਈਟ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
arfwedson later showed that this same element was present in the minerals spodumene and lepidolite.

1818 ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਗਮੇਲਿਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲਿਥੀਅਮ ਲੂਣ ਬਲਦੀ ਨੂੰ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in 1818, christian gmelin was the first to observe that lithium salts give a bright red color to flame.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਰਫਵੈਡਸਨ ਅਤੇ ਗਮੇਲਿਨ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੂਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਤੱਤ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
however, both arfwedson and gmelin tried and failed to isolate the pure element from its salts.

ਇਸ ਨੂੰ 1821 ਤਕ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਲੀਅਮ ਥਾਮਸ ਬ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲਿਥੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਮਿਸਟ ਸਰ ਹਮਫਰੀ ਡੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਅਲਕਲੀ ਧਾਤ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was not isolated until 1821, when william thomas brande obtained it by electrolysis of lithium oxide, a process that had previously been employed by the chemist sir humphry davy to isolate the alkali metals potassium and sodium.

ਬ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁੱਧ ਲੂਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲੋਰਾਈਡ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲਿਥੀਆ ਲਿਥੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 55% ਧਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਿਥਿਅਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 9.8 ਜੀ ਮੋਲ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁੱਲ 6.94 ਜੀ ਮੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
brande also described some pure salts of lithium, such as the chloride, and, estimating that lithia lithium oxide contained about 55% metal, estimated the atomic weight of lithium to be around 9.8 g mol modern value 6.94 g mol .

1855 ਵਿਚ, ਲੀਬਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲਿਥਿਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਬਰਟ ਬੂਨਸਨ ਅਤੇ ਆਗਸਟਸ ਮੈਥੀਸਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 1855, larger quantities of lithium were produced through the electrolysis of lithium chloride by robert bunsen and augustus matthiessen.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1923 ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਕੰਪਨੀ ਮੈਟਲਗੇਸੈਲਸ਼ੈਫਟ ਏਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੀਥੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਤਰਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਸਿਸ ਕੀਤਾ.
the discovery of this procedure led to commercial production of lithium in 1923 by the german company metallgesellschaft ag, which performed an electrolysis of a liquid mixture of lithium chloride and potassium chloride.

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ।
the production and use of lithium underwent several drastic changes in history.

ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਲਈ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਲੀਥੀਅਮ ਗਰੀਸਾਂ ਵਿਚ ਸੀ.
the first major application of lithium was in high-temperature lithium greases for aircraft engines and similar applications in world war ii and shortly after.

ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਲਿਥਿਅਮ ਅਧਾਰਤ ਸਾਬਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖਾਰੀ ਸਾਬਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਿਘਲਣ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਅਧਾਰਤ ਸਾਬਣ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this use was supported by the fact that lithium-based soaps have a higher melting point than other alkali soaps, and are less corrosive than calcium based soaps.

ਲਿਥੀਅਮ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਲੁਬਰੀਕੇਟ ਗਰੀਸਾਂ ਲਈ ਛੋਟੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਛੋਟੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the small market for lithium soaps and lubricating greases was supported by several small mining operations mostly in the united states.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿusionਜ਼ਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਟਕੀ increasedੰਗ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ.
the demand for lithium increased dramatically during the cold war with the production of nuclear fusion weapons.

ਦੋਵੇਂ ਲਿਥੀਅਮ -6 ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ -7 ਜਦੋਂ ਟਿ .ਟਿਅਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟ੍ਰਿਟਿਅਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਥਿਅਮ ਡਿuterਟਰਾਈਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਠੋਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਾਲਣ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ.
both lithium-6 and lithium-7 produce tritium when irradiated by neutrons, and are thus useful for the production of tritium by itself, as well as a form of solid fusion fuel used inside hydrogen bombs in the form of lithium deuteride.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ।
the united states became the prime producer of lithium in the period between the late 1950s and the mid-1980s.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 42,000 ਟਨ ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਸੀ.
at the end, the stockpile of lithium was roughly 42,000 tonnes of lithium hydroxide.

ਭੰਡਾਰਿਤ ਲਿਥੀਅਮ ਨੂੰ 75% ਦੁਆਰਾ ਲੀਥੀਅਮ -6 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰਸਾਇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਦੇ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਆਇਨ ਦੇ ਕੁਝ "ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੀਥੀਅਮ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਜੋ "ਦੂਸ਼ਿਤ" ਹੋਇਆ ਸੀ "ਲੀਥੀਅਮ ਲੂਣ ਦੁਆਰਾ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪਾਇਆ.
the stockpiled lithium was depleted in lithium-6 by 75%, which was enough to affect the measured atomic weight of lithium in many standardized chemicals, and even the atomic weight of lithium in some "natural sources" of lithium ion which had been "contaminated" by lithium salts discharged from isotope separation facilities, which had found its way into ground water.

ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹਾਲ- ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
lithium was used to decrease the melting temperature of glass and to improve the melting behavior of aluminium oxide when using the hall- process.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਰਤੋਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ ਮਾਰਕੀਟ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹੀ.
these two uses dominated the market until the middle of the 1990s.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਮੰਗ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇ energyਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ.
after the end of the nuclear arms race, the demand for lithium decreased and the sale of department of energy stockpiles on the open market further reduced prices.

ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਈਨ ਤੋਂ ਲੀਥੀਅਮ ਕੱ toਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਖੁੱਲੇ ਪੇਟ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗਾ methodੰਗ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ.
but in the mid-1990s, several companies started to extract lithium from brine which proved to be a less expensive method than underground or even open-pit mining.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਾਣਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਦੂਜੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ੋਨਡ ਪੇਗਮੈਟਾਈਟਸ ਤੋਂ ਸਿਰਫ अयस्क ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕੀਮਤ ਲਈ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
most of the mines closed or shifted their focus to other materials because only the ore from zoned pegmatites could be mined for a competitive price.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਿੰਗਸ ਮਾਉਂਟੇਨ, ਨੌਰਥ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯੂਐਸ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ.
for example, the us mines near kings mountain, north carolina closed before the turn of the 21st century.

ਲਿਥਿਅਮ ਆਇਨ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2007 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਗਈ.
the development of lithium ion batteries increased the demand for lithium and became the dominant use in 2007.

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰੋਨ ਕੱ extਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
with the surge of lithium demand in batteries in the 2000s, new companies have expanded brine extraction efforts to meet the rising demand.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬਹੁਤ ਵਧਿਆ ਹੈ.
production lithium production has greatly increased since the end of world war ii.

ਧਾਤ ਨੂੰ ਗਰਮ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the metal is separated from other elements in igneous minerals.

ਲਿਥੀਅਮ ਲੂਣ ਖਣਿਜ ਝਰਨੇ, ਬ੍ਰਾਈਨ ਪੂਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਈਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ fromੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
lithium salts are extracted from water in mineral springs, brine pools, and brine deposits.

ਧਾਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 450 'ਤੇ ਫਿ .ਜ਼ਡ 55% ਲਿਥੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ 45% ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the metal is produced through electrolysis from a mixture of fused 55% lithium chloride and 45% potassium chloride at about 450 .

1998 ਵਿਚ, ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 95 ਡਾਲਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ 43 ਡਾਲਰ ਐਲ ਬੀ ਸੀ.
in 1998, the price of lithium was about 95 usd kg or 43 usd lb .

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਯੂਐਸ ਜੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਦੁਆਰਾ 13 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਲੀਥੀਅਮ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
reserves worldwide identified reserves in 2008 were estimated by the us geological survey usgs to be 13 million tonnes, though an accurate estimate of world lithium reserves is difficult.

ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਐਂਡੀਜ਼ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
deposits are found in south america throughout the andes mountain chain.

ਚਿਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਹੈ.
chile is the leading producer, followed by argentina.

ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਈਨ ਪੂਲ ਤੋਂ ਲੀਥੀਅਮ ਬਰਾਮਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
both countries recover lithium from brine pools.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਲਿਥਿਅਮ ਨੇਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਈਨ ਪੂਲਾਂ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in the united states, lithium is recovered from brine pools in nevada.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅੱਧੇ ਜਾਣੇ ਭੰਡਾਰ ਐਂਡੀਜ਼ ਦੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ opeਲਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਲੀਵੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
however, half the world's known reserves are located in bolivia along the central eastern slope of the andes.

2009 ਵਿੱਚ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਨੇ ਕੱ japaneseਣ ਲਈ ਜਾਪਾਨੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ.
in 2009, bolivia negotiated with japanese, french, and korean firms to begin extraction.

ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੇ ਯੂਯਨੀ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ 5.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਲੀਥੀਅਮ ਹੈ.
according to usgs, bolivia's uyuni desert has 5.4 million tonnes of lithium.

ਵੋਮਿੰਗ ਦੇ ਰਾਕ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਅਪਲਿਫਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲੱਭੀ ਗਈ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਿੱਚ 228,000 ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
a newly discovered deposit in wyoming's rock springs uplift is estimated to contain 228,000 tons.

ਇਕੋ ਗਠਨ ਵਿਚ ਅਤਿਰਿਕਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 18 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸੀ.
additional deposits in the same formation were estimated to be as much as 18 million tons.

ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
opinions differ about potential growth.

ਇੱਕ 2008 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ "ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਯੋਗ ਲੀਥੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਉਤਪਾਦਨ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪੀਐਚਈਵੀ ਅਤੇ ਈਵੀ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ", "ਪੋਰਟੇਬਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸੈਕਟਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਜ਼ਬ ਕਰੇਗੀ" , ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਲੀਥੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਯੋਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਏਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਲਿਓਨ ਪ੍ਰਪੋਜ਼ਨ 'ਗ੍ਰੀਨ ਕਾਰ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ".
a 2008 study concluded that "realistically achievable lithium carbonate production will be sufficient for only a small fraction of future phev and ev global market requirements", that "demand from the portable electronics sector will absorb much of the planned production increases in the next decade", and that "mass production of lithium carbonate is not environmentally sound, it will cause irreparable ecological damage to ecosystems that should be protected and that liion propulsion is incompatible with the notion of the 'green car'".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲਾਰੈਂਸ ਬਰਕਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੇਸ ਬਿਜਲੀ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬੈਟਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1 ਅਰਬ 40 ਕਿਲੋਵਾਟ ਲੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਬੈਟਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ - ਪ੍ਰਤੀ ਕਾਰ 10 ਲਿਟਰ ਲਿਥੀਅਮ.
however, according to a 2011 study conducted at lawrence berkeley national laboratory and the university of california, berkeley, the currently estimated reserve base of lithium should not be a limiting factor for large-scale battery production for electric vehicles because an estimated 1 billion 40 kwh li-based batteries could be built with current reserves - about 10 kg of lithium per car.

ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਫੋਰਡ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ supportੋਆ-theੁਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲਿਥਿਅਮ ਸਮੇਤ 2100 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ sufficientੁਕਵੇਂ ਸਰੋਤ ਮਿਲੇ ਹਨ.
another 2011 study by researchers from the university of michigan and ford motor company found sufficient resources to support global demand until 2100, including the lithium required for the potential widespread transportation use.

ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਭੰਡਾਰ 39 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹਨ, ਅਤੇ 90 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the study estimated global reserves at 39 million tons, and total demand for lithium during the 90-year period analyzed at million tons, depending on the scenarios regarding economic growth and recycling rates.

9 ਜੂਨ, 2014 ਨੂੰ, ਵਿੱਤਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਿਡਿਅਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੂਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 12 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਦਰ ਅਨੁਮਾਨਤ ਉਪਲਬਧਤਾ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ.
on june 9, 2014, the financialist stated that demand for lithium was growing at more than 12 percent a year according to credit suisse, this rate exceeds projected availability by 25 percent.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੇ 2014 ਦੇ ਲਿਥਿਅਮ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਤੇਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ "ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਰੇਤ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ" ਯਾਨੀ, ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਹਿੰਗੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਜੋ ਕੁੱਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਾ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ.
the publication compared the 2014 lithium situation with oil, whereby "higher oil prices spurred investment in expensive deepwater and oil sands production techniques" that is, the price of lithium will continue to rise until more expensive production methods that can boost total output receive the attention of investors.

ਕੀਮਤ 2007 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਪਲਾਇਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸਿਡੈਡ ਯ ਮਿਨੀਰਾ ਐਸਕਿਯੂਐਮ ਨੇ ਲਿਥੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ 20% ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ.
pricing after the 2007 financial crisis, major suppliers such as sociedad y minera sqm dropped lithium carbonate pricing by 20%.

2012 ਵਿਚ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧੀਆਂ.
prices rose in 2012.

ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਲੇਖ ਨੇ ਲਿਥੀਅਮ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਓਲੀਗੋਪੋਲੀ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ "ਐਸਕਿqਐਮ, ਅਰਬਪਤੀ ਜੂਲੀਓ ਪੋਂਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੌਕਵੁੱਡ, ਜਿਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈਨਰੀ ਕੇਕੇਆਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਅਧਾਰਤ ਐਫਐਮਸੀ" ਹੈ।
a 2012 business week article outlined the oligopoly in the lithium space "sqm, controlled by billionaire julio ponce, is the second-largest, followed by rockwood, which is backed by henry kkr & co., and philadelphia-based fmc".

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਲਿਥਿਅਮ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 2020 ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 300,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਿਥਿਅਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ.
global consumption may jump to 300,000 metric tons a year by 2020 from about 150,000 tons in 2012, to match the demand for lithium batteries that has been growing at about 25 percent a year, outpacing the 4 percent to 5 percent overall gain in lithium production.

ਕੱ extਣਾ 2015 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੀਥੀਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲਿਥਿਅਮ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਈਨ ਭੂਮੀਗਤ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱractedਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਭਾਫਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
extraction as of 2015 most of the world's lithium production is in south america, where lithium-containing brine is extracted from underground pools and concentrated by solar evaporation.

ਮਿਆਰੀ ਕੱractionਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਬ੍ਰਾਈਨ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ ਲੈਣਾ ਹੈ.
the standard extraction technique is to evaporate water from brine.

ਹਰ ਬੈਚ ਵਿਚ 18 ਤੋਂ 24 ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
each batch takes from 18 to 24 months.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੀਥੀਅਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੱractionਣ ਦੇ ableੰਗਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ.
seawater lithium is present in seawater, but commercially viable methods of extraction have yet to be developed.

ਜਿਓਥਰਮਲ ਖੂਹ ਲਿਥਿਅਮ ਦਾ ਇਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਰੋਤ ਜਿਓਥਰਮਲ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਲੀਕੇਟਸ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਹ 'ਤੇ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
geothermal wells one potential source of lithium is the leachates of geothermal wells, which are carried to the surface.

ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
recovery of lithium has been demonstrated in the field.

ਲਿਥੀਅਮ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the lithium is separated by simple filtration.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਖਰਚੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਚੰਗੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the process and environmental costs are primarily those of the already-operating well net environmental impacts may thus be positive.

ਵਸਰਾਵਿਕ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਿਥੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਲਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਲੇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਘੱਟ ਗੁਣਾਤਮਕ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਧਾਰੀ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਲੇਜ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
uses ceramics and glass lithium oxide is widely used as a flux for processing silica, reducing the melting point and viscosity of the material and leading to glazes with improved physical properties including low coefficients of thermal expansion.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ, ਇਹ ਲਿਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਯੋਗ ਹੈ.
worldwide, this is the single largest use for lithium compounds.

ਓਵਨਵੇਅਰ ਲਈ ਲਿਥੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਵਾਲੇ ਗਲੇਜ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
glazes containing lithium oxides are used for ovenware.

ਲਿਥੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ li2co3 ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਉਪਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਮ ਹੋਣ ਤੇ ਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
lithium carbonate li2co3 is generally used in this application because it converts to the oxide upon heating.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਲੀਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
electrical and electronics late in the 20th century, lithium became an important component of battery electrolytes and electrodes, because of its high electrode potential.

ਇਸਦੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦਾ ਉੱਚ ਚਾਰਜ- ਅਤੇ ਪਾਵਰ-ਟੂ-ਵਜ਼ਨ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ.
because of its low atomic mass, it has a high charge- and power-to-weight ratio.

ਇਕ ਆਮ ਲੀਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈੱਲ ਤਕਰੀਬਨ 3 ਵੋਲਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਲੀਡ-ਐਸਿਡ ਲਈ 2.1 ਵੋਲਟ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਕ-ਕਾਰਬਨ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ 1.5 ਵੋਲਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a typical lithium-ion battery can generate approximately 3 volts per cell, compared with 2.1 volts for lead-acid or 1.5 volts for zinc-carbon cells.

ਲਿਥਿਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਰੀਚਾਰਜ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਲੀਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਲਿਥਿਅਮ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਨੋਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬੈਟਰੀਆਂ ਹਨ.
lithium-ion batteries, which are rechargeable and have a high energy density, should not be confused with lithium batteries, which are disposable primary batteries with lithium or its compounds as the anode.

ਹੋਰ ਰੀਚਾਰਜਬਲ ਬੈਟਰੀਆਂ ਜੋ ਲੀਥੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਪੋਲੀਮਰ ਬੈਟਰੀ, ਲਿਥੀਅਮ ਆਇਰਨ ਫਾਸਫੇਟ ਬੈਟਰੀ, ਅਤੇ ਨੈਨੋਵਾਇਰ ਬੈਟਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other rechargeable batteries that use lithium include the lithium-ion polymer battery, lithium iron phosphate battery, and the nanowire battery.

ਲਿਬਰੀਕੇਟ ਗਰੀਸੀਆਂ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਗਰੀਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
lubricating greases the third most common use of lithium is in greases.

ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ, ਜਦੋਂ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਿਥੀਅਮ ਸਟੀਰੇਟ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਾਬਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lithium hydroxide is a strong base and, when heated with a fat, produces a soap made of lithium stearate.

ਲੀਥੀਅਮ ਸਾਬਣ ਵਿਚ ਤੇਲ ਸੰਘਣੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਬ ਉਦੇਸ਼, ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਲੁਬਰੀਕੇਟ ਗਰੀਸਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
lithium soap has the ability to thicken oils, and it is used to manufacture all-purpose, high-temperature lubricating greases.

ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਲਿਥੀਅਮ ਉਦਾਹਰਣ
metallurgy lithium e.g.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਥੀਅਮ ਕਾਰਬਨੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਸਟਿੰਗ ਮੋਲਡ ਫਲੈਕਸ ਸਲੈਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਰਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦੇ ਲਿਥਿਅਮ 2011 ਦੇ ਵਰਤਣ ਦੇ 5% ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
as lithium carbonate is used as an additive to continuous casting mould flux slags where it increases fluidity, a use which accounts for 5% of global lithium use 2011 .

ਨਾੜੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੋਥ ਕਾਸਟਿੰਗ ਲਈ ਫਾਉਂਡਰੀ ਰੇਤ ਲਈ ਲੀਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਐਡਟੀਵਿਜ ਫਲੈਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium compounds are also used as additives fluxes to foundry sand for iron casting to reduce veining.

ਲੀਥੀਅਮ ਫਲੋਰਾਈਡ ਵਜੋਂ ਐਲਥਮੀਨੀਅਮ ਬਦਬੂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਜੋੜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਘਲਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਟਾਕਰੇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਪਯੋਗ ਜੋ 2011 ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 3% ਲਈ ਹੈ.
lithium as lithium fluoride is used as an additive to aluminium smelters process , reducing melting temperature and increasing electrical resistance, a use which accounts for 3% of production 2011 .

ਜਦੋਂ ਵੈਲਡਿੰਗ ਜਾਂ ਸੋਲਡਿੰਗ ਲਈ ਫਲੈਕਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਾਤੂ ਲੀਥੀਅਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਫਿ .ਜਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਕੇ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when used as a flux for welding or soldering, metallic lithium promotes the fusing of metals during the process and eliminates the forming of oxides by absorbing impurities.

ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਕੈਡਮੀਅਮ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਮੈਂਗਨੀਜ ਦੇ ਨਾਲ ਧਾਤ ਦੇ ਅਲੌਏ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲਿਥੀਅਮ-ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਵੇਖੋ.
alloys of the metal with aluminium, cadmium, copper and manganese are used to make high-performance aircraft parts see also lithium-aluminium alloys .

ਸਿਲੀਕਾਨ ਨੈਨੋ-ਵੇਲਡਿੰਗ ਲਿਥੀਅਮ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਲੀਕਾਨ ਨੈਨੋ-ਵੇਲਡਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
silicon nano-welding lithium has been found effective in assisting the perfection of silicon nano-welds in electronic components for electric batteries and other devices.

ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਪਾਇਰੋਟੈਕਨਿਕ ਲਿਥਿਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਰੋਟੈਕਨਿਕ ਕਲੋਰਾਂਟਸ ਅਤੇ ਲਾਲ ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਫਲੇਅਰਾਂ ਵਿਚ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other chemical and industrial uses pyrotechnics lithium compounds are used as pyrotechnic colorants and oxidizers in red fireworks and flares.

ਹਵਾ ਸ਼ੁੱਧਕਰਨ ਲੀਥੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਬਰੋਮਾਈਡ ਹਾਈਗ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਗੈਸ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਈ ਡੈਸੀਕੈਂਟਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
air purification lithium chloride and lithium bromide are hygroscopic and are used as desiccants for gas streams.

ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਲਿਥੀਅਮ ਪਰਆਕਸਾਈਡ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹਵਾ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲੂਣ ਹਨ.
lithium hydroxide and lithium peroxide are the salts most used in confined areas, such as aboard spacecraft and submarines, for carbon dioxide removal and air purification.

ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਲਿਥੀਅਮ ਕਾਰਬਨੇਟ ਬਣਾ ਕੇ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਘੱਟ ਭਾਰ ਲਈ ਅਲਕਲੀਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
lithium hydroxide absorbs carbon dioxide from the air by forming lithium carbonate, and is preferred over other alkaline hydroxides for its low weight.

ਨਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਲੀਥੀਅਮ ਪਰਆਕਸਾਈਡ ਲੀ 2 ਓ 2 ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਲਿਥਿਅਮ ਕਾਰਬਨੇਟ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lithium peroxide li2o2 in presence of moisture not only reacts with carbon dioxide to form lithium carbonate, but also releases oxygen.

ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ 2 ਲੀ 2 ਓ 2 2 ਸੀਓ 2 2 ਲੀ 2 ਸੀ 3 ਓ 2 ਹੈ.
the reaction is as follows 2 li2o2 2 co2 2 li2co3 o2.

ਕੁਝ ਉਪਰੋਕਤ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਥੀਅਮ ਪਰਕਲੋਰੇਟ, ਆਕਸੀਜਨ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some of the aforementioned compounds, as well as lithium perchlorate, are used in oxygen candles that supply submarines with oxygen.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬੋਰਨ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸਿਲੀਕਾਨ, ਟਾਈਟਨੀਅਮ, ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these can also include small amounts of boron, magnesium, aluminum, silicon, titanium, manganese, and iron.

ਆਪਟੀਕਸ ਲਿਥੀਅਮ ਫਲੋਰਾਈਡ, ਜੋ ਕਿ ਨਕਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਫ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਈਆਰ, ਯੂਵੀ ਅਤੇ ਵੀਯੂਵੀ ਵੈਕਿumਮ ਯੂਵੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮਾਹਰ ਆਪਟੀਕਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
optics lithium fluoride, artificially grown as crystal, is clear and transparent and often used in specialist optics for ir, uv and vuv vacuum uv applications.

ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੀਫਰੇਕਟਿਵ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਮ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਯੂਵੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੀਮਾ ਹੈ.
it has one of the lowest refractive indexes and the farthest transmission range in the deep uv of most common materials.

ਬਾਰੀਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਲੀਥੀਅਮ ਫਲੋਰਾਈਡ ਪਾ powderਡਰ ਥਰਮੋਲਿਮੀਨੇਸੈਂਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਡੋਸੀਮੈਟਰੀ ਟੀਐਲਡੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਨਮੂਨਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੁਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗਰਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਜਜ਼ਬ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਕਰਨ ਲਈ.
finely divided lithium fluoride powder has been used for thermoluminescent radiation dosimetry tld when a sample of such is exposed to radiation, it accumulates crystal defects which, when heated, resolve via a release of bluish light whose intensity is proportional to the absorbed dose, thus allowing this to be quantified.

ਲੀਥੀਅਮ ਫਲੋਰਾਈਡ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਫੋਕਲ ਲੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
lithium fluoride is sometimes used in focal lenses of telescopes.

ਲੀਥੀਅਮ ਨਾਈਓਬੇਟ ਦੀ ਉੱਚ ਗੈਰ-ਲੀਨੀਅਰਿਟੀ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਲੀਨੀਅਰ ਆਪਟੀਕਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the high non-linearity of lithium niobate also makes it useful in non-linear optics applications.

ਇਹ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਮੋਡੀulaਲੇਟਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੂੰਜਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is used extensively in telecommunication products such as mobile phones and optical modulators, for such components as resonant crystals.

ਲਿਥੀਅਮ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
lithium applications are used in more than 60% of mobile phones.

ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਪੌਲੀਮਰ ਰਸਾਇਣ ਆਰਗਨੋਲੀਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਲੀਮਰ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ-ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
organic and polymer chemistry organolithium compounds are widely used in the production of polymer and fine-chemicals.

ਪੌਲੀਮਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਪਤਕਾਰ ਹੈ, ਅਲਕਾਈਲ ਲਿਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹਨ.
in the polymer industry, which is the dominant consumer of these reagents, alkyl lithium compounds are catalysts initiators.

ਅਨਫੰਕਸ਼ਨਲ ਓਲੇਫਿਨਜ਼ ਦੇ ਐਨੀਓਨਿਕ ਪੋਲੀਮਾਈਰਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਚ.
in anionic polymerization of unfunctionalized olefins.

ਜੁਰਮਾਨਾ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ, ਓਰਗਨੋਲੀਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ-ਕਾਰਬਨ ਬਾਂਡਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਲਈ ਅਭਿਆਸਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for the production of fine chemicals, organolithium compounds function as strong bases and as reagents for the formation of carbon-carbon bonds.

ਆਰਗੇਨੋਲੀਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਿਥੀਅਮ ਧਾਤ ਅਤੇ ਐਲਕਾਈਲ ਹੈਲੀਡਜ਼ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
organolithium compounds are prepared from lithium metal and alkyl halides.

ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਲੀਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਭਿਆਸਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many other lithium compounds are used as reagents to prepare organic compounds.

ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ ਲੀਅਐਲਐਚ 4, ਲਿਥੀਅਮ ਟ੍ਰਾਈਥਾਈਲਬਰੋਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ, ਐਨ-ਬੁਟੀਲੀਥੀਅਮ ਅਤੇ ਟਾਰਟ-ਬੁਟੀਲੀਥੀਅਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰਬੇਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
some popular compounds include lithium aluminium hydride lialh4 , lithium triethylborohydride, n-butyllithium and tert-butyllithium are commonly used as extremely strong bases called superbase.

ਮਿਲਟਰੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਮੈਟਲਿਕ ਲਿਥੀਅਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀ ਐਲਐਚ 4, ਨੂੰ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਪੈਲੈਂਟਸ ਲਈ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
military applications metallic lithium and its complex hydrides, such as li alh4 , are used as high-energy additives to rocket propellants.

ਲਿਥੀਅਮ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
lithium aluminum hydride can also be used by itself as a solid fuel.

ਮਾਰਕ 50 ਟਾਰਪੀਡੋ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਰਸਾਇਣਕ propਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਐਸਸੀਈਪੀਐਸ ਸਲਫਰ ਹੈਕਸਾਫਲੋਰਾਈਡ ਗੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਟੈਂਕੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਠੋਸ ਲੀਥੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the mark 50 torpedo stored chemical energy propulsion system sceps uses a small tank of sulfur hexafluoride gas, which is sprayed over a block of solid lithium.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਦ ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਟਾਰਪੀਡੋ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਭਾਫ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the reaction generates heat, creating steam to propel the torpedo in a closed rankine cycle.

ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ ਲਿਥੀਅਮ -6 ਥਰਮੋਨਿlearਕਲੀਅਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬੰਬ ਦੇ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ.
lithium hydride containing lithium-6 is used in thermonuclear weapons, where it encases the core of the bomb.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਲਿਥੀਅਮ -6 ਟ੍ਰਟੀਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਇਕ ਸਰੋਤ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ fਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸਮਾਈਕਰਣ ਵਜੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
nuclear lithium-6 is valued as a source material for tritium production and as a neutron absorber in nuclear fusion.

ਕੁਦਰਤੀ ਲਿਥਿਅਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7.5% ਲਿਥੀਅਮ -6 ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਥੀਅਮ -6 ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
natural lithium contains about 7.5% lithium-6 from which large amounts of lithium-6 have been produced by isotope separation for use in nuclear weapons.

ਲਿਥੀਅਮ -7 ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਕੂਲੈਂਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
lithium-7 gained interest for use in nuclear reactor coolants.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਡਿuterਟਰਾਈਡ ਪਸੰਦ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਾਲਣ ਸੀ.
lithium deuteride was the fusion fuel of choice in early versions of the hydrogen bomb.

ਜਦੋਂ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 6li ਅਤੇ 7li ਦੋਵੇਂ ਟ੍ਰੀਟਿਅਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬੰਬਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੈਸਲ ਬ੍ਰਾਵੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਿਆ ਦੇ ਭੱਜੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ.
when bombarded by neutrons, both 6li and 7li produce tritium this reaction, which was not fully understood when hydrogen bombs were first tested, was responsible for the runaway yield of the castle bravo nuclear test.

ਟ੍ਰਿਟੀਅਮ ਡਿuterਟੀਰੀਅਮ ਨਾਲ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਫਿ .ਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਅਸਾਨ ਹੈ.
tritium fuses with deuterium in a fusion reaction that is relatively easy to achieve.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੇਰਵੇ ਗੁਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਲੀਥੀਅਮ -6 ਡਿuterਟਰਾਈਡ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿusionਜ਼ਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
although details remain secret, lithium-6 deuteride apparently still plays a role in modern nuclear weapons as a fusion material.

ਲੀਥੀਅਮ ਫਲੋਰਾਈਡ, ਜਦੋਂ ਲੀਥੀਅਮ -7 ਆਈਸੋਟੌਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਲੋਰਾਈਡ ਲੂਣ ਮਿਸ਼ਰਣ lif-bef2 ਦਾ ਮੁ .ਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਰਲ ਫਲੋਰਾਈਡ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium fluoride, when highly enriched in the lithium-7 isotope, forms the basic constituent of the fluoride salt mixture lif-bef2 used in liquid fluoride nuclear reactors.

ਲਿਥੀਅਮ ਫਲੋਰਾਈਡ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਐਫ-ਬੀਐਫ 2 ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਣ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਘੱਟ ਹਨ.
lithium fluoride is exceptionally chemically stable and lif-bef2 mixtures have low melting points.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 7li, be, ਅਤੇ f ਉਹਨਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਨਿ nucਕਲਾਇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜੋ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿਜ਼ਨ ਰਿਐਕਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਛੋੜ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾ ਦੇਣ.
in addition, 7li, be, and f are among the few nuclides with low enough thermal neutron capture cross-sections not to poison the fission reactions inside a nuclear fission reactor.

ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਪਰਮਾਣੂ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਲਿਥਿਅਮ ਨੂੰ ਡਿuterਟੀਰੀਅਮ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਟੀਅਮ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਚੁੰਬਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਟਿਅਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਏਗਾ.
in conceptualized hypothetical nuclear fusion power plants, lithium will be used to produce tritium in magnetically confined reactors using deuterium and tritium as the fuel.

ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਟ੍ਰੀਟਿਅਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ 'ਕੰਬਲ' ਵਾਲੇ ਲਿਥਿਅਮ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿਚ ਡਿuterਟਰੀਅਮ-ਟ੍ਰੀਟਿਅਮ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਲਿਥਿਅਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਟ੍ਰਿਟਿਅਮ 6 ਲੀ ਐਨ 4 ਹ 3 ਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ.
naturally occurring tritium is extremely rare, and must be synthetically produced by surrounding the reacting plasma with a 'blanket' containing lithium where neutrons from the deuterium-tritium reaction in the plasma will fission the lithium to produce more tritium 6li n 4he 3t.

ਲਿਥੀਅਮ ਨੂੰ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ, ਜਾਂ ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀ ਲਈ ਵੀ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium is also used as a source for alpha particles, or helium nuclei.

ਜਦੋਂ 7li ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 8 ਬੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫਿਜ਼ਨ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
when 7li is bombarded by accelerated protons 8be is formed, which undergoes fission to form two alpha particles.

ਉਸ ਸਮੇਂ “ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਪਹਿਲੀ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੀ।
this feat, called "splitting the atom" at the time, was the first fully man-made nuclear reaction.

ਇਹ 1932 ਵਿਚ ਕਾੱਕਰਾਫਟ ਅਤੇ ਵਾਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was produced by cockroft and walton in 1932.

2013 ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦਫਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਿਥਿਅਮ -7 ਦੀ ਘਾਟ 100 ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 65 ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
in 2013, the us government accountability office said a shortage of lithium-7 critical to the operation of 65 out of 100 american nuclear reactors their ability to continue to provide electricity at some .

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੁਨਿਆਦੀ ofਾਂਚੇ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ.
the problem stems from the decline of us nuclear infrastructure.

ਲਿਥੀਅਮ -6 ਨੂੰ ਲੀਥੀਅਮ -7 ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਣ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the equipment needed to separate lithium-6 from lithium-7 is mostly a cold war leftover.

ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 1963 ਵਿਚ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਖਪਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
the us shut down most of this machinery in 1963, when it had a huge surplus of separated lithium, mostly consumed during the twentieth century.

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੀਥੀਅਮ -6 ਨੂੰ ਲੀਥੀਅਮ -7 ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ.
the report said it would take five years and 10 million to 12 million to reestablish the ability to separate lithium-6 from lithium-7.

ਰਿਐਕਟਰ ਜੋ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲਿਥੀਅਮ -7 ਗਰਮੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਖੋਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਨ.
reactors that use lithium-7 heat water under high pressure and transfer heat through heat exchangers that are prone to corrosion.

ਰਿਐਕਟਰ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਖਰਾਬ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਧੂ ਨਿrਟ੍ਰੋਨਜ਼ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the reactors use lithium to counteract the corrosive effects of boric acid, which is added to the water to absorb excess neutrons.

ਦਵਾਈ ਲਿਥੀਅਮ ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ.
medicine lithium is useful in the treatment of bipolar disorder.

ਲਿਥੀਅਮ ਲੂਣ ਸਬੰਧਤ ਨਿਦਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕਾਈਜੋਐਫੈਕਟਿਵ ਡਿਸਆਰਡਰ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ.
lithium salts may also be helpful for related diagnoses, such as schizoaffective disorder and cyclic major depression.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੂਣਾਂ ਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਥੀਅਮ ਆਇਨ ਲੀ ਹੈ.
the active part of these salts is the lithium ion li .

ਉਹ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਲਿਥਿਅਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਐਬਸਟਾਈਨ ਦੇ ਖਿਰਦੇ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they may increase the risk of developing ebstein's cardiac anomaly in infants born to women who take lithium during the first trimester of pregnancy.

ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਕਲੱਸਟਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੇ ਸੰਭਵ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
lithium has also been researched as a possible treatment for cluster headaches.

ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਲਿਥੀਅਮ ਤੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
precautions lithium is corrosive and requires special handling to avoid skin contact.

ਲੀਥੀਅਮ ਧੂੜ ਜਾਂ ਲਿਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਲਕਾਲੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨੱਕ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪੱਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਲਮਨਰੀ ਐਡੀਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
breathing lithium dust or lithium compounds which are often alkaline initially irritate the nose and throat, while higher exposure can cause a buildup of fluid in the lungs, leading to pulmonary edema.

ਧਾਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਮੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਸਟਿਕ ਲਿਥੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the metal itself is a handling hazard because contact with moisture produces the caustic lithium hydroxide.

ਲਿਥੀਅਮ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਫਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ .ੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lithium is safely stored in non-reactive compounds such as naphtha.

ਨਿਯਮ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਲੀਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੀਥੀਅਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤ ਹਨ.
regulation some jurisdictions limit the sale of lithium batteries, which are the most readily available source of lithium for ordinary consumers.

ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬ੍ਰਿਚ ਘਟਾਉਣ ਦੇ inੰਗ ਵਿੱਚ ਪਥਰੂਫੈਡਰਾਈਨ ਅਤੇ ਐਫੇਡਰਾਈਨ ਨੂੰ ਮੇਥਾਮੈਫੇਟਾਮਾਈਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਐਨੀਹਾਈਡ੍ਰਸ ਅਮੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਭਾਂਕਿਤ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.
lithium can be used to reduce pseudoephedrine and ephedrine to methamphetamine in the birch reduction method, which employs solutions of alkali metals dissolved in anhydrous ammonia.

ਕੁਝ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਿਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੇ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਲਿਜਾਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ transportationੋਆ-fullyੁਆਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਥਰਮਲ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਭਜ ਜਾਣਾ.
carriage and shipment of some kinds of lithium batteries may be prohibited aboard certain types of transportation particularly aircraft because of the ability of most types of lithium batteries to fully discharge very rapidly when short-circuited, leading to overheating and possible explosion in a process called thermal runaway.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲੀਥੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥਰਮਲ ਓਵਰਲੋਡ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ਾਰਟ-ਸਰਕਟ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
most consumer lithium batteries have built-in thermal overload protection to prevent this type of incident, or are otherwise designed to limit short-circuit currents.

ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਨੁਕਸ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਾਰਟਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਥਰਮਲ ਭੱਜ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
internal shorts from manufacturing defect or physical damage can lead to spontaneous thermal runaway.

ਡਿਲੀਥੀਅਮ ਲਿਥੀਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਲਿਥੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲਿਥੀਅਮ ਸਾਬਣ ਲਿਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀ ਬੈਟਰੀ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਲਿਥਿਅਮ ਦੀ ਵੀਡਿਓ ਟੇਬਲ videosਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਨਾਟਿੰਘਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਥੀਅਮ ਅਲਾਇੰਸ ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਲਿਥੀਅਮ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਐਂਡ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ 2009 ਆਈਐਮ ਕਾਨਫਰੰਸ 2009 ਟਿਕਾ market ਮਾਰਕੀਟ ਵਾਧੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਾਉਥੈਮਪਟਨ, ਮਾ mountਂਟਬੈਟਨ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਨਿucਕਲੀਅਰ ਹਿਸਟਰੀ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ ਨੰ .5 ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਟਿਕਾ through ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 2020 ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
see also dilithium list of countries by lithium production lithium compounds lithium medication lithium soap lithium-ion battery battery notes references external links lithium at the periodic table of videos university of nottingham international lithium alliance usgs lithium statistics and information lithium supply & markets 2009 im conference 2009 sustainable lithium supplies through 2020 in the face of sustainable market growth university of southampton, mountbatten centre for international studies, nuclear history working paper no5.

ਬੋਰਨ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 5 ਹੈ.
boron is a chemical element with symbol b and atomic number 5.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰੇ ਸਪੈਲਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਤਾਰਿਕ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਕੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਬਹੁਤਾਤ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਹੈ.
produced entirely by cosmic ray spallation and supernovae and not by stellar nucleosynthesis, it is a low-abundance element in the solar system and in the earth's crust.

ਬੋਰਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਬੋਰੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ.
boron is concentrated on earth by the water-solubility of its more common naturally occurring compounds, the borate minerals.

ਇਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਵਰਪੋਰਾਈਟਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਰੈਕਸ ਅਤੇ ਕੇਰਨਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these are mined industrially as evaporites, such as borax and kernite.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬੋਰਾਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਟਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੋਰਾਨ ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the largest known boron deposits are in turkey, the largest producer of boron minerals.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਇਕ ਮੈਟਲੋਇਡ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੀਟੀਓਰਾਈਡਜ਼ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬੋਰਾਨ ਹੋਰ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ.
elemental boron is a metalloid that is found in small amounts in meteoroids but chemically uncombined boron is not otherwise found naturally on earth.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰਬਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੂ ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ.
industrially, very pure boron is produced with difficulty because of refractory contamination by carbon or other elements.

ਬੋਰੋਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਸ ਅਮੋਰਫਸ ਬੋਰਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਇੱਕ ਭੂਰਾ ਪਾ powderਡਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਬੋਰਨ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੋਹਜ਼ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 9.5 ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਬਿਜਲੀ ਚਾਲਕ ਹੈ.
several allotropes of boron exist amorphous boron is a brown powder crystalline boron is silvery to black, extremely hard about 9.5 on the mohs scale , and a poor electrical conductor at room temperature.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਦੀ ਮੁ useਲੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਉੱਚ-ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਫਾਈਬਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਰਨ ਫਿਲੇਮੈਂਟਸ ਹੈ.
the primary use of elemental boron is as boron filaments with applications similar to carbon fibers in some high-strength materials.

ਬੋਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boron is primarily used in chemical compounds.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਖਪਤ, ਬੋਰੋਨ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ structਾਂਚਾਗਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਬੋਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੇ ਕੱਚ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦੇ ਵਾਧੂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
about half of all consumption globally, boron is used as an additive in glass fibers of boron-containing fiberglass for insulation and structural materials.

ਅਗਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਉੱਚ ਤਾਕਤ, ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਵਾਲੇ .ਾਂਚਾਗਤ ਅਤੇ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਮਰ ਅਤੇ ਸਿਰਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the next leading use is in polymers and ceramics in high-strength, lightweight structural and refractory materials.

ਬੋਰੋਸਿਲਿਕੇਟ ਗਲਾਸ ਆਮ ਸੋਡਾ ਚੂਨਾ ਗਲਾਸ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੀ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਸਦਮਾ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ.
borosilicate glass is desired for its greater strength and thermal shock resistance than ordinary soda lime glass.

ਬੋਰੋਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਪਰਬੋਰੇਟ ਬਲੀਚਾਂ ਵਿਚ ਖਾਦਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
boron compounds are used as fertilizers in agriculture and in sodium perborate bleaches.

ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬੋਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਪੈਂਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਜੁਰਮਾਨਾ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਰੀਐਜੈਂਟ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟਸ.
a small amount of boron is used as a dopant in semiconductors, and reagent intermediates in the synthesis of organic fine chemicals.

ਕੁਝ ਬੋਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਹਨ.
a few boron-containing organic pharmaceuticals are used or are in study.

ਕੁਦਰਤੀ ਬੋਰਾਨ ਦੋ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੋਰਾਨ -10 ਵਿਚ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ-ਕੈਪਚਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਤੋਂ ਹਨ.
natural boron is composed of two stable isotopes, one of which boron-10 has a number of uses as a neutron-capturing agent.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਬੋਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਥਣਧਾਰੀ ਵਿੱਚ ਟੇਬਲ ਲੂਣ ਵਾਂਗ ਘੱਟ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਠੀਏ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in biology, borates have low toxicity in mammals similar to table salt , but are more toxic to arthropods and are used as insecticides.

ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਹਲਕੇ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਕੁਦਰਤੀ ਬੋਰਾਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜੈਵਿਕ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
boric acid is mildly antimicrobial, and several natural boron-containing organic antibiotics are known.

ਬੋਰਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
boron is essential to life.

ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੋਰਾਨ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
small amounts of boron compounds play a strengthening role in the cell walls of all plants, making boron a necessary plant nutrient.

ਬੋਰਨ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਪਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
boron is involved in the metabolism of calcium in both plants and animals.

ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੋਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਓਸਟੀਓਪਰੋਸਿਸ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is considered an essential nutrient for humans, and boron deficiency is implicated in osteoporosis.

ਇਤਿਹਾਸ ਬੋਰੋਨ ਸ਼ਬਦ ਬੋਰੇਕਸ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਣਿਜ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਾਰਬਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਰਾਨ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ.
history the word boron was coined from borax, the mineral from which it was isolated, by analogy with carbon, which boron resembles chemically.

ਬੋਰਾਕਸ, ਇਸਦਾ ਖਣਿਜ ਰੂਪ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੰਕਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ gla 300 gla ਤੋਂ ਗਲੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੱਚੇ ਬੋਰੈਕਸ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਥੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਅਲਕੀਮਿਸਟ ਇਬਨ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਈ. 700 700 in ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
borax, its mineral form then known as tincal, glazes were used in china from ad 300, and some crude borax reached the west, where the persian alchemist ibn apparently mentioned it in ad 700.

ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗਲੇਜ਼ ਇਟਲੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ.
marco polo brought some glazes back to italy in the 13th century.

ਐਗਰੋਕੋਲਾ, ਲਗਭਗ 1600, ਧਾਤੂਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਰੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
agricola, around 1600, reports the use of borax as a flux in metallurgy.

1777 ਵਿਚ, ਫਲੋਰੈਂਸ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਸੋਫੀਓਨੀ ਵਿਚ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਸੈਡੇਟਵਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1777, boric acid was recognized in the hot springs soffioni near florence, italy, and became known as sal sedativum, with primarily medical uses.

ਦੁਰਲੱਭ ਖਣਿਜ ਨੂੰ ਸੈਸੋਲਾਇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਟਲੀ ਦੇ ਸਾਸੋ ਵਿਖੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the rare mineral is called sassolite, which is found at sasso, italy.

ਸੰਸੋ 1827 ਤੋਂ 1872 ਤੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੋਰੈਕਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ.
sasso was the main source of european borax from 1827 to 1872, when american sources replaced it.

ਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਰੀਅਨ ਸਮਿਥ ਦੀ ਪੈਸੀਫਿਕ ਕੋਸਟ ਬੋਰੈਕਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
boron compounds were relatively rarely used until the late 1800s when francis marion smith's pacific coast borax company first popularized and produced them in volume at low cost.

ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰ ਹਮਫਰੀ ਡੇਵੀ ਅਤੇ ਜੋਸੇਫ ਲੂਯਿਸ ਗੇ-ਲੂਸਾਕ ਅਤੇ ਲੂਈ ਜੈਕ ਦੁਆਰਾ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
boron was not recognized as an element until it was isolated by sir humphry davy and by joseph louis gay-lussac and louis jacques .

1808 ਵਿਚ ਡੇਵੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬੌਰਟ ਦੇ ਘੋਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਤੂਫਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
in 1808 davy observed that electric current sent through a solution of borates produced a brown precipitate on one of the electrodes.

ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ.
in his subsequent experiments, he used potassium to reduce boric acid instead of electrolysis.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਬੋਰਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੱਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬੌਰਸ਼ੀਅਮ ਰੱਖਿਆ.
he produced enough boron to confirm a new element and named the element boracium.

ਗੇ-ਲੂਸੈਕ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gay-lussac and used iron to reduce boric acid at high temperatures.

ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਬੋਰਾਨ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
by oxidizing boron with air, they showed that boric acid is an oxidation product of boron.

ਜਾਕੋਬ ਬਰਜ਼ਲੀਅਸ ਨੇ 1824 ਵਿਚ ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
jakob berzelius identified boron as an element in 1824.

ਪੁਣੇ ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1909 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਿਜ਼ਕੀਲ ਵੇਨਟਰੌਬ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
pure boron was arguably first produced by the american chemist ezekiel weintraub in 1909.

ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਬੋਰਨ ਦੇ ਮੁtਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਜਾਂ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬੋਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਕਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
preparation of elemental boron in the laboratory the earliest routes to elemental boron involved the reduction of boric oxide with metals such as magnesium or aluminium.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਤਪਾਦ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬੋਰਾਈਡਜ਼ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
however, the product is almost always contaminated with borides of those metals.

ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਥਿਰ ਬੋਰਾਨ ਹੈਲੀਡਜ਼ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਰਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
pure boron can be prepared by reducing volatile boron halides with hydrogen at high temperatures.

ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਅਲਟਰਾਪਯੋਰ ਬੋਰਨ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਡਾਈਬੋਰੇਨ ਦੇ ਗੰਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ੋਨ ਪਿਘਲਣ ਜਾਂ ਜ਼ੋਕੋਰਲਸਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ultrapure boron for use in the semiconductor industry is produced by the decomposition of diborane at high temperatures and then further purified with the zone melting or czochralski processes.

ਬੋਰੋਨ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਦਾ ਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਬੋਰਟਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the production of boron compounds does not involve the formation of elemental boron, but exploits the convenient availability of borates.

ਗੁਣ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਜ਼ ਬੋਰਨ ਸਥਿਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬਾਂਡਡ ਅਣੂ ਨੈਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
characteristics allotropes boron is similar to carbon in its capability to form stable covalently bonded molecular networks.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਾਮਾਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਅਮੋਰਫਸ ਬੋਰਨ ਵਿਚ ਨਿਯਮਤ ਬੋਰਨ ਆਈਕੋਸਾਹੇਡਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੰਬੇ ਸੀਮਾ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦੇ ਬਗੈਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
even nominally disordered amorphous boron contains regular boron icosahedra which are, however, bonded randomly to each other without long-range order.

ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਬੋਰਨ 2000 ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖਤ, ਕਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ.
crystalline boron is a very hard, black material with a melting point of above 2000 .

ਇਹ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਹੁ-ਰੂਪ ਬਣਦਾ ਹੈ- ਰੋਮਬੋਹੇਡ੍ਰਲ ਅਤੇ -ਰੋਮਬੋਹੇਡ੍ਰਲ-ਆਰ ਅਤੇ -ਆਰ, ਅਤੇ -ਟੈਟਰਗੋਨਲ-ਟੀ-ਟੈਟਰਾਗੋਨਲ ਪੜਾਅ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ -ਟੀ, ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
it forms four major polymorphs -rhombohedral and -rhombohedral -r and -r , and -tetragonal -t -tetragonal phase also exists -t , but is very difficult to produce without significant contamination.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੜਾਅ ਬੀ 12 ਆਈਕੋਸਾਹੇਡਰਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ-ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਆਈਕੋਸਾਹੇਡਰਾ ਅਤੇ ਬੀ 2 ਪਰਮਾਣੂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਰੌਕਸਲਟ-ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
most of the phases are based on b12 icosahedra, but the -phase can be described as a rocksalt-type arrangement of the icosahedra and b2 atomic pairs.

ਇਹ ਜੀਪੀਏ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬੋਰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
it can be produced by compressing other boron phases to gpa and heating to it remains stable after releasing the temperature and pressure.

ਟੀ ਪੜਾਅ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ.
the t phase is produced at similar pressures, but higher temperatures of .

ਅਤੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ.
as to the and phases, they might both coexist at ambient conditions with the phase being more stable.

160 ਜੀਪੀਏ ਤੋਂ ਉਪਰਲੇ ਬੋਰੋਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਣਜਾਣ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੋਰਨ ਪੜਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੜਾਅ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਕੰਡਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕੇ. ਬੋਰੋਫੇਰੀਨ ਫੁੱਲਰੀਨ-ਵਰਗੇ ਬੀ 40 ਅਣੂ ਅਤੇ ਬੋਰੋਫੇਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਗ੍ਰਾਫਿਨ ਜਿਹੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
compressing boron above 160 gpa produces a boron phase with an as yet unknown structure, and this phase is a superconductor at temperatures k. borospherene fullerene-like b40 molecules and borophene proposed graphene-like structure have been described in 2014.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਤੱਤ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
chemistry of the element elemental boron is rare and poorly studied because the pure material is extremely difficult to prepare.

"ਬੋਰਾਨ" ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੂਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
most studies of "boron" involve samples that contain small amounts of carbon.

ਬੋਰਾਨ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਤੀਰਾ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਸਿਲੀਕਨ ਵਰਗਾ ਹੈ.
the chemical behavior of boron resembles that of silicon more than aluminium.

ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਬੋਰਨ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਬਾਲ ਕੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਲੋਰਿਕ ਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਹਮਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹੈ.
crystalline boron is chemically inert and resistant to attack by boiling hydrofluoric or hydrochloric acid.

ਜਦੋਂ ਬਾਰੀਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ' ਤੇ ਗਰਮ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ, ਗਰਮ ਸੰਘਣਾ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਗਰਮ ਸਲਫਰਿਕ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਸਲਫਰਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਮਿਕ ਐਸਿਡਾਂ ਦਾ ਗਰਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when finely divided, it is attacked slowly by hot concentrated hydrogen peroxide, hot concentrated nitric acid, hot sulfuric acid or hot mixture of sulfuric and chromic acids.

ਬੋਰਾਨ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲੈਨੀਟੀ, ਕਣ ਅਕਾਰ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the rate of oxidation of boron depends on the crystallinity, particle size, purity and temperature.

ਬੋਰਨ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇਹ ਬੋਰਨ ਟ੍ਰਾਈਆਕਸਾਈਡ ਬਣਨ ਲਈ ਲਿਖਦਾ ਹੈ 4 ਬੀ 3 ਓ 2 2 ਬੀ 2 ਓ 3 ਬੋਰਨ ਟ੍ਰਾਈਹਲਾਈਡਸ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, 2 ਬੀ 3 ਬ੍ਰ 2 2 ਬੀਬੀਆਰ 3 ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਈਕਲੋਰਾਇਡ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਕਸਾਈਡ.
boron does not react with air at room temperature, but at higher temperatures it burns to form boron trioxide 4 b 3 o2 2 b2o3 boron undergoes halogenation to give trihalides for example, 2 b 3 br2 2 bbr3 the trichloride in practice is usually made from the oxide.

ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ, ਬੋਰਨ ਦੀ ਰਸਮੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ iii ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
chemical compounds in the most familiar compounds, boron has the formal oxidation state iii.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਕਸਾਈਡ, ਸਲਫਾਈਡ, ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਅਤੇ ਹੈਲੀਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include oxides, sulfides, nitrides, and halides.

ਟ੍ਰਾਈਹਲਾਈਡਜ਼ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਤਿਕੋਣੀ structureਾਂਚਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the trihalides adopt a planar trigonal structure.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲੇਵਿਸ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ-ਜੋੜੀ ਦਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਈਸ ਬੇਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these compounds are lewis acids in that they readily form adducts with electron-pair donors, which are called lewis bases.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਫਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਬੋਰਨ ਟ੍ਰਾਈਫਲੋਰਾਈਡ ਬੀਐਫ 3 ਜੋੜ ਕੇ ਟੈਟ੍ਰਫਲੂਓਰੋਬਰੇਟ ਐਨੀਓਨ,.
for example, fluoride and boron trifluoride bf3 combined to give the tetrafluoroborate anion, .

ਬੋਰਨ ਟ੍ਰਾਈਫਲੋਰਾਈਡ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
boron trifluoride is used in the petrochemical industry as a catalyst.

ਹਾਲੀਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the halides react with water to form boric acid.

ਬੋਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀ iii ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
boron is found in nature on earth entirely as various oxides of b iii , often associated with other elements.

ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਰਾਜ 3 ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਰੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
more than one hundred borate minerals contain boron in oxidation state 3.

ਇਹ ਖਣਿਜ ਕੁਝ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਿਲਿਕੇਟਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੋਰਨ ਅਕਸਰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਤਿਕੋਣੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these minerals resemble silicates in some respect, although boron is often found not only in a tetrahedral coordination with oxygen, but also in a trigonal planar configuration.

ਸਿਲੀਕੇਟ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਬੋਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਬੋਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
unlike silicates, the boron minerals never contain boron with coordination number greater than four.

ਆਮ ਖਣਿਜ ਬੋਰਾਕਸ ਦੇ ਟੈਟਰਾਬੋਰਟ ਐਨਿਓਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਿਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a typical motif is exemplified by the tetraborate anions of the common mineral borax, shown at left.

ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਬੋਰੇਟ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਰਸਮੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਧਾਤੂ ਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਰੇਕਸ ਵਿਚ ਸੋਡੀਅਮ ਨਾ.
the formal negative charge of the tetrahedral borate center is balanced by metal cations in the minerals, such as the sodium na in borax.

ਬੋਰੇਨਜ਼ ਬੋਰਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ, bxhy ਦੇ ਆਮ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਨਾਲ.
boranes are chemical compounds of boron and hydrogen, with the generic formula of bxhy.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
these compounds do not occur in nature.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਰਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹਿੰਸਕ.
many of the boranes readily oxidise on contact with air, some violently.

ਮਾਪੇ ਮੈਂਬਰ ਬੀਐਚ 3 ਨੂੰ ਬੋਰੇਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਗੈਸਿਓ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਈਮੇਰਿਸਸ, ਡਾਈਬੋਰੇਨ, ਬੀ 2 ਐਚ 6 ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
the parent member bh3 is called borane, but it is known only in the gaseous state, and dimerises to form diborane, b2h6.

ਵੱਡੇ ਬੋਰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਬੋਰਨ ਕਲੱਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੌਲੀਹੇਡ੍ਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਆਈਸੋਮਰਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the larger boranes all consist of boron clusters that are polyhedral, some of which exist as isomers.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬੀ 20 ਐਚ 26 ਦੇ ਆਈਸੋਮਰਜ਼ ਦੋ 10-ਐਟਮ ਕਲੱਸਟਰਾਂ ਦੇ ਫਿusionਜ਼ਨ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
for example, isomers of b20h26 are based on the fusion of two 10-atom clusters.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬੋਰਨਜ਼ ਡਾਈਬੋਰੇਨ ਬੀ 2 ਐਚ 6 ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋ ਪਾਈਰੋਲਿਸਸ ਉਤਪਾਦ, ਪੇਂਟਾਬਰੋਨ ਬੀ 5 ਐਚ 9 ਅਤੇ ਡੈਕਾਬੋਰਨ ਬੀ 10 ਐਚ 14 ਹਨ.
the most important boranes are diborane b2h6 and two of its pyrolysis products, pentaborane b5h9 and decaborane b10h14.

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਐਨੀਓਨਿਕ ਬੋਰਨ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
a large number of anionic boron hydrides are known, e.g.

boranes ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੰਬਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਧਾਤ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the formal oxidation number in boranes is positive, and is based on the assumption that hydrogen is counted as as in active metal hydrides.

ਬੋਰਨਾਂ ਲਈ ਮੀਡ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੰਬਰ ਤਦ ਹੀ ਅਣੂ ਵਿਚ ਬੋਰਨ ਤੋਂ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the mean oxidation number for the borons is then simply the ratio of hydrogen to boron in the molecule.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਡਾਈਬੋਰੇਨ ਬੀ 2 ਐਚ 6 ਵਿੱਚ, ਬੋਰਾਨ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਸਥਿਤੀ 3 ਹੈ, ਪਰ ਡੈਸੀਬੋਰੇਨ ਬੀ 10 ਐਚ 14 ਵਿੱਚ, ਇਹ 7 5 ਜਾਂ 1.4 ਹੈ.
for example, in diborane b2h6, the boron oxidation state is 3, but in decaborane b10h14, it is 7 5 or 1.4.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਾਨ ਦੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਕਸਰ ਪੂਰੀ ਸੰਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
in these compounds the oxidation state of boron is often not a whole number.

ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡਸ ਉਨ੍ਹਾਂ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the boron nitrides are notable for the variety of structures that they adopt.

ਉਹ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ exਾਂਚੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਨੈਨੋਟਿubਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
they exhibit structures analogous to various allotropes of carbon, including graphite, diamond, and nanotubes.

ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ structureਾਂਚਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ cubਬਿਕ ਬੋਰਾਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਟ੍ਰਾਡੇਨੈਮ ਬੋਰਾਜ਼ੋਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ, ਬੋਰਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਟੇਟਰਹੈਡਰਲ inਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਚਾਰ ਬੀ ਐਨ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਕੋਵਲੈਂਟ ਬਾਂਡ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਨ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ, ਜੋ ਕਿ ਲੇਵਿਸ ਐਸਿਡਿਕ ਬੋਰਾਨ iii ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਂਡ ਲਈ ਲੁਈਸ ਅਧਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the diamond-like structure, called cubic boron nitride tradename borazon , boron atoms exist in the tetrahedral structure of carbons atoms in diamond, but one in every four b-n bonds can be viewed as a coordinate covalent bond, wherein two electrons are donated by the nitrogen atom which acts as the lewis base to a bond to the lewis acidic boron iii centre.

ਕਿ applicationsਬਿਕ ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ, ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਘਿਨਾਉਣੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀਰੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕਠੋਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਦੋਵੇਂ ਪਦਾਰਥ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਖੁਰਚ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cubic boron nitride, among other applications, is used as an abrasive, as it has a hardness comparable with diamond the two substances are able to produce scratches on each other .

ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਦੇ ਬੀ ਐਨ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਐਨਾਲਾਗ ਵਿੱਚ, ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਬੋਰਾਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਐਚ-ਬੀ ਐਨ, ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਬੋਰਾਨ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਅਗਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
in the bn compound analogue of graphite, hexagonal boron nitride h-bn , the positively charged boron and negatively charged nitrogen atoms in each plane lie adjacent to the oppositely charged atom in the next plane.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਅਤੇ ਐਚ-ਬੀ ਐਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
consequently, graphite and h-bn have very different properties, although both are lubricants, as these planes slip past each other easily.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਚ-ਬੀ ਐਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਕੰਡਕਟਰ ਹੈ.
however, h-bn is a relatively poor electrical and thermal conductor in the planar directions.

ਆਰਗੇਨੋਬੋਰਨ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਆਰਗੇਨੋਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
organoboron chemistry a large number of organoboron compounds are known and many are useful in organic synthesis.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਬ੍ਰੇਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਬੋਰਨ ਰਸਾਇਣ, ਡਾਈਬੋਰੇਨ, ਬੀ 2 ਐਚ 6 ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
many are produced from hydroboration, which employs diborane, b2h6, a simple borane chemical.

ਆਰਗੇਨੋਬੋਰਨ iii ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਗੋਨਲ ਪਲਾਨਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਟੈਟ੍ਰੈਫਨੀਲਬੋਰੇਟ, ਬਨਾਮ ਟ੍ਰਿਫਿਨਾਈਲਬਰਨ, ਬੀ ਸੀ 6 ਐਚ 5 3.
organoboron iii compounds are usually tetrahedral or trigonal planar, for example, tetraphenylborate, vs. triphenylborane, b c6h5 3.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁ-ਬੋਰੀਨ ਪਰਮਾਣੂ ਬੌਰਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਿਤ, ਜਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਬਨ ਹੇਟਰੋਆਟੋਮਸ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਵਲ ਡੋਡੇਕਹੇਡ੍ਰਲ 12-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਆਈਕੋਸਾਹੇਡ੍ਰਲ 20-ਪੱਖੀ structuresਾਂਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
however, multiple boron atoms reacting with each other have a tendency to form novel dodecahedral 12-sided and icosahedral 20-sided structures composed completely of boron atoms, or with varying numbers of carbon heteroatoms.

ਆਰਗੇਨੋਬੋਰਨ ਕੈਮੀਕਲ ਨੂੰ ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਣ ਜਿੰਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੋਰੋਨ-ਕਾਰਬਨ ਕਲੱਸਟਰ ਐਨਿ andਨਜ਼ ਅਤੇ ਕੈਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਸੈਰਾਮਿਕ, ਕਾਰਬੋਰਨ, ਕਾਰਬਨ-ਬੋਰਨ ਕਲੱਸਟਰ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਾਰਬੋਰੇਨ ਐਸਿਡ ਸਮੇਤ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ structuresਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. , ਇੱਕ ਅਪਰਸਾਈਡ.
organoboron chemicals have been employed in uses as diverse as boron carbide see below , a complex very hard ceramic composed of boron-carbon cluster anions and cations, to carboranes, carbon-boron cluster chemistry compounds that can be halogenated to form reactive structures including carborane acid, a superacid.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਾਰਬੋਰੇਨਸ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਣੂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੋਰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਲਈ ਬੋਰਨ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਥੈਰੇਪੀ ਲਈ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
as one example, carboranes form useful molecular moieties that add considerable amounts of boron to other biochemicals in order to synthesize boron-containing compounds for boron neutron capture therapy for cancer.

ਬੀ ਅਤੇ ਬੀ ii ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਬੋਰਨ ਕਈਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਿਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
compounds of b i and b ii although these are not found on earth naturally, boron forms a variety of stable compounds with formal oxidation state less than three.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਸਮੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਬੋਰਨ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਟਲ ਬੋਰਾਈਡਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਅਰਥ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
as for many covalent compounds, formal oxidation states are often of little meaning in boron hydrides and metal borides.

ਅੱਧੇ ਬੀ ਅਤੇ ਬੀ ii ਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਵੀ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the halides also form derivatives of b i and b ii .

ਬੀਐਫ, ਐਨ 2 ਨਾਲ ਆਈਸੋਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ, ਸੰਘਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ b2f4 ਅਤੇ b4cl4 ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
bf, isoelectronic with n2, cannot be isolated in condensed form, but b2f4 and b4cl4 are well characterized.

ਬਾਈਨਰੀ ਮੈਟਲ-ਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਬੋਰਾਈਡਜ਼, ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਬੋਰਾਨ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
binary metal-boron compounds, the metal borides, contain boron in negative oxidation states.

ਇਲਸਟਰੇਟਿਵ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਡਾਈਬੋਰਾਈਡ ਐਮਜੀਬੀ 2 ਹੈ .
illustrative is magnesium diboride mgb2 .

ਹਰੇਕ ਬੋਰਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਨੂੰ 2 ਦਾ ਰਸਮੀ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each boron atom has a formal charge and magnesium is assigned a formal charge of 2.

ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚ, ਬੋਰਨ ਸੈਂਟਰ ਹਰ ਬੋਰਨ ਲਈ ਵਾਧੂ ਡਬਲ ਬਾਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਕੋਣੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਵਾਂਗ ਸ਼ੀਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in this material, the boron centers are trigonal planar with an extra double bond for each boron, forming sheets akin to the carbon in graphite.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੇਕੈਗਸੋਨਲ ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਡਾਈਬਰਾਈਡ ਵਿਚਲੇ ਡੀਲੋਕੈਲਾਇਜ਼ਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਇਸ ਨੂੰ ਆਈਸੋਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
however, unlike hexagonal boron nitride, which lacks electrons in the plane of the covalent atoms, the delocalized electrons in magnesium diboride allow it to conduct electricity similar to isoelectronic graphite.

2001 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲਾ ਸੁਪਰ ਕੰਡਕਟਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
in 2001, this material was found to be a high-temperature superconductor.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੈਟਲ ਬੋਰਾਈਡ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਲਈ ਸਖਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
certain other metal borides find specialized applications as hard materials for cutting tools.

ਅਕਸਰ ਬੋਰਾਈਡਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਰਨ ਵਿਚ ਭਿੰਜਨ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹੈਕਸਾਬੋਰਾਈਡ cab6 ਵਿਚ 3.
often the boron in borides has fractional oxidation states, such as 3 in calcium hexaboride cab6 .

structਾਂਚਾਗਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਬੋਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡਜ਼ ਹਨ.
from the structural perspective, the most distinctive chemical compounds of boron are the hydrides.

ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਲੱਸਟਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਡੋਡੇਕੈਬੋਰੇਟ, ਡੇਕਾਬੋਰੇਨ ਬੀ 10 ਐਚ 14, ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਰੇਨਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ c2b10h12 ਹਨ.
included in this series are the cluster compounds dodecaborate , decaborane b10h14 , and the carboranes such as c2b10h12.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
characteristically such compounds contain boron with coordination numbers greater than four.

ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਬੋਰਨ ਦੇ ਦੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਹਨ, 11 ਬੀ 80.1% ਅਤੇ 10 ਬੀ 19.9%.
isotopes boron has two naturally occurring and stable isotopes, 11b 80.1% and 10b 19.9% .

ਵਿਆਪਕ ਅੰਤਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 11 ਬੀ ਅਤੇ 10 ਬੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਿਕ ਅੰਤਰ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ 59 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 59 ਤੱਕ.
the mass difference results in a wide range of values, which are defined as a fractional difference between the 11b and 10b and traditionally expressed in parts per thousand, in natural waters ranging from to 59.

ਇੱਥੇ ਬੋਰੋਨ ਦੇ 13 ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਆਈਸੋਟੌਪ 7 ਬੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਾ ਨਿਘਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
there are 13 known isotopes of boron, the shortest-lived isotope is 7b which decays through proton emission and alpha decay.

ਇਸ ਵਿਚ 3. ਐੱਸ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ. ਬੋਰਾਨ ਦਾ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਭੰਡਾਰਨ ਬੋਰਨ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬੀ ਓਐਚ 3 ਅਤੇ ਦੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it has a half-life of 3. s. isotopic fractionation of boron is controlled by the exchange reactions of the boron species b oh 3 and .

ਬੋਰਨ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਖਣਿਜ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਥਰਮਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਐਚ 2 ਓ ਪੜਾਅ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਟਾਨ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਥਰਮਲ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਭੰਜਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
boron isotopes are also fractionated during mineral crystallization, during h2o phase changes in hydrothermal systems, and during hydrothermal alteration of rock.

ਬਾਅਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿੱਟੀ 'ਤੇ ਆਯੂਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹੀ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ.
the latter effect results in preferential removal of the ion onto clays.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 11 ਬੀ ਓਏਚ 3 ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ 11 ਬੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਹ ਅੰਤਰ ਇਕ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਦਸਤਖਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it results in solutions enriched in 11b oh 3 and therefore may be responsible for the large 11b enrichment in seawater relative to both oceanic crust and continental crust this difference may act as an isotopic signature.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ 17 ਬੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ
the exotic 17b exhibits a nuclear halo, i.e.

ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤਰਲ ਬੂੰਦ ਮਾੱਡਲ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤੁਲਨਾ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੱਡਾ ਹੈ.
its radius is appreciably larger than that predicted by the liquid drop model.

10 ਬੀ ਆਈਸੋਟੌਪ ਥਰਮਲ ਨਿrਟ੍ਰੋਨਜ਼ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਨਿronਟ੍ਰੋਨ ਕਰਾਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਆਮ ਕ੍ਰਾਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇਖੋ.
the 10b isotope is useful for capturing thermal neutrons see neutron cross section typical cross sections .

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਉਦਯੋਗ ਕੁਦਰਤੀ ਬੋਰਾਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ 10 ਬੀ ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the nuclear industry enriches natural boron to nearly pure 10b.

ਘੱਟ-ਕੀਮਤੀ ਬਾਈ-ਉਤਪਾਦ, ਖਤਮ ਹੋਏ ਬੋਰਾਨ, ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ 11 ਬੀ ਹਨ.
the less-valuable by-product, depleted boron, is nearly pure 11b.

ਵਪਾਰਕ ਆਈਸੋਟੌਪ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ ਉੱਚ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੋਰਾਨ -10 ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿissionਜ਼ਨ ਨੂੰ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ-ਕੈਪਚਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
commercial isotope enrichment because of its high neutron cross-section, boron-10 is often used to control fission in nuclear reactors as a neutron-capturing substance.

ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ ਬੋਰਨ ਟ੍ਰਾਈਫਲੋਰਾਇਡ ਡੀਐਮਈ-ਬੀਐਫ 3 ਦੇ ਡਾਈਮੇਥਾਈਲ ਈਥਰ ਐਡਕਟ ਅਤੇ ਫਰੂਟ ਦੀ ਕਾਲਮ ਕ੍ਰੋਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਖੰਡਿਤ ਵੈਕਿumਮ ਡਿਸਟੀਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
several industrial-scale enrichment processes have been developed however, only the fractionated vacuum distillation of the dimethyl ether adduct of boron trifluoride dme-bf3 and column chromatography of borates are being used.

ਅਮੀਰ ਹੋਏ ਬੋਰਾਨ ਬੋਰਾਨ -10 ਅਮੀਰ ਬੋਰਨ ਜਾਂ 10 ਬੀ ਦੋਵਾਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਨਿ nucਕਲਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
enriched boron boron-10 enriched boron or 10b is used in both radiation shielding and is the primary nuclide used in neutron capture therapy of cancer.

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ "ਬੋਰਾਨ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਥੈਰੇਪੀ" ਜਾਂ ਬੀ ਐਨ ਸੀ ਟੀ ਵਿੱਚ, 10 ਬੀ ਵਾਲਾ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਇਕ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਖਤਰਨਾਕ ਟਿorਮਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the latter "boron neutron capture therapy" or bnct , a compound containing 10b is incorporated into a pharmaceutical which is selectively taken up by a malignant tumor and tissues near it.

ਫਿਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਸ਼ਤੀਰ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the patient is then treated with a beam of low energy neutrons at a relatively low neutron radiation dose.

ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, enerਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਲੀਥੀਅਮ -7 ਭਾਰੀ ਆਇਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੋਰਨ ਨਿronਟ੍ਰੋਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਇਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟਿorਮਰ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਟਿorਮਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੋਂ.
the neutrons, however, trigger energetic and short-range secondary alpha particle and lithium-7 heavy ion radiation that are products of the boron neutron nuclear reaction, and this ion radiation additionally bombards the tumor, especially from inside the tumor cells.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ, 10 ਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸ਼ਟਡਾਉਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in nuclear reactors, 10b is used for reactivity control and in emergency shutdown systems.

ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬੋਰੋਸਿਲਿਕੇਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਡੰਡੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can serve either function in the form of borosilicate control rods or as boric acid.

ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿਚ, ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਰਿਐਕਟਰ ਕੂਲੈਂਟ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਨ ਲਈ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in pressurized water reactors, boric acid is added to the reactor coolant when the plant is shut down for refueling.

ਇਹ ਫਿਰ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਸ਼ਿਲ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is then slowly filtered out over many months as fissile material is used up and the fuel becomes less reactive.

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ, 10 ਬੀ ਦੀ ਬੋਰੋਨ ਫਾਈਬਰ ਜਾਂ ਬੀ ਐਨ ਨੈਨੋਟਿ materialਬ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ structਾਂਚਾਗਤ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ੀਲਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ.
in future manned interplanetary spacecraft, 10b has a theoretical role as structural material as boron fibers or bn nanotube material which would also serve a special role in the radiation shield.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਹਨ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੈਕੰਡਰੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਦੇ ਸਪੈਲਲੇਸ਼ਨ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਹਨ.
one of the difficulties in dealing with cosmic rays, which are mostly high energy protons, is that some secondary radiation from interaction of cosmic rays and spacecraft materials is high energy spallation neutrons.

ਅਜਿਹੇ ਨਿrਟ੍ਰੋਨ ਪੌਲੀਥੀਲੀਨ ਵਰਗੇ ਹਲਕੇ ਤੱਤ ਦੀ ਉੱਚ ਪਦਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਜਮੀ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਇਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ activeਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
such neutrons can be moderated by materials high in light elements such as polyethylene, but the moderated neutrons continue to be a radiation hazard unless actively absorbed in the shielding.

ਹਲਕੇ ਤੱਤ ਜੋ ਥਰਮਲ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ 6li ਅਤੇ 10 ਬੀ ਸੰਭਾਵਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ uralਾਂਚਾਗਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
among light elements that absorb thermal neutrons, 6li and 10b appear as potential spacecraft structural materials which serve both for mechanical reinforcement and radiation protection.

ਡਿਪਲੇਟਡ ਬੋਰਾਨ ਬੋਰਾਨ -11 ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ-ਸਖ਼ਤ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰਸ
depleted boron boron-11 radiation-hardened semiconductors cosmic radiation will produce secondary neutrons if it hits spacecraft structures.

ਉਹ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ 10 ਬੀ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜੇ ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਕ ਗਾਮਾ ਰੇ, ਇਕ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣ ਅਤੇ ਇਕ ਲਿਥੀਅਮ ਆਇਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
those neutrons will be captured in 10b, if it is present in the spacecraft's semiconductors, producing a gamma ray, an alpha particle, and a lithium ion.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸੜੇ ਉਤਪਾਦ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ "ਚਿੱਪ" irਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਟਾ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਪਲਟਣਾ ਜਾਂ ਇਕੋ ਘਟਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
those resultant decay products may then irradiate nearby semiconductor "chip" structures, causing data loss bit flipping, or single event upset .

ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ-ਸਖਤ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ, ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਡਿਪਲੇਟਡ ਬੋਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਕਿ 11 ਬੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਕੋਈ 10 ਬੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
in radiation-hardened semiconductor designs, one countermeasure is to use depleted boron, which is greatly enriched in 11b and contains almost no 10b.

ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 11 ਬੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਛੋਟਾ ਹੈ.
this is useful because 11b is largely immune to radiation damage.

ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਬੋਰਾਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਭ ਹੈ.
depleted boron is a byproduct of the nuclear industry.

ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਬੋਰਾਨ ਫਿusionਜ਼ਨ 11 ਬੀ ਐਨੀਟ੍ਰੋਨਿਕ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵੀ ਇਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ.
proton-boron fusion 11b is also a candidate as a fuel for aneutronic fusion.

ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਕੇਵੀ ਦੀ withਰਜਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ ਅਤੇ 8.7 ਮੇਵ energyਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when struck by a proton with energy of about 500 kev, it produces three alpha particles and 8.7 mev of energy.

ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ਼ੀਲ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਿਐਕਟਰ structuresਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵਿਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਅਮਲੇ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most other fusion reactions involving hydrogen and helium produce penetrating neutron radiation, which weakens reactor structures and induces long-term radioactivity, thereby endangering operating personnel.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 11 ਬੀ ਫਿusionਜ਼ਨ ਤੋਂ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਿਐਕਟਰ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
however, the alpha particles from 11b fusion can be turned directly into electric power, and all radiation stops as soon as the reactor is turned off.

ਐਨ ਐਮ ਆਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ 10 ਬੀ ਅਤੇ 11 ਬੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਪਿਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ.
nmr spectroscopy both 10b and 11b possess nuclear spin.

10 ਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਪਿਨ 3 ਹੈ ਅਤੇ 11 ਬੀ ਦਾ 3 2 ਹੈ.
the nuclear spin of 10b is 3 and that of 11b is 3 2.

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜ ਸਪੈਕਟਰੋਸਕੋਪੀ ਅਤੇ ਬੋਰਨ -11 ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
these isotopes are, therefore, of use in nuclear magnetic resonance spectroscopy and spectrometers specially adapted to detecting the boron-11 nuclei are available commercially.

10 ਬੀ ਅਤੇ 11 ਬੀ ਨਿ nucਕਲੀ ਵੀ ਜੁੜੇ ਨਿ nucਕਲੀ ਦੇ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the 10b and 11b nuclei also cause splitting in the resonances of attached nuclei.

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬੋਰਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਵਿਚ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਟਰੇਸ ਬਣਨ ਦੇ ਕਾਰਨ.
occurrence boron is rare in the universe and solar system due to trace formation in the big bang and in stars.

ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰੇ ਸਪੈਲਲੇਸ਼ਨ ਨਿleਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਮੀਟੀਓਰਾਈਡ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿਚ ਬੇਮੌਸਮ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is formed in minor amounts in cosmic ray spallation nucleosynthesis and may be found uncombined in cosmic dust and meteoroid materials.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ, ਬੋਰਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਸੀਕਰਨ ਲਈ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the high oxygen environment of earth, boron is always found fully oxidized to borate.

ਬੋਰਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁalਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
boron does not appear on earth in elemental form.

ਚੰਦਰ ਰੈਗੂਲਿਥ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੋਰਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦੁਰਲੱਭ ਤੱਤ ਹੈ, ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਸਿਰਫ 0.001% ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੂਟੇ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ.
extremely tiny elemental boron was detected in lunar regolith although boron is a relatively rare element in the earth's crust, representing only 0.001% of the crust mass, it can be highly concentrated by the action of water, in which many borates are soluble.

ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਰਾਕਸ ਅਤੇ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is found naturally combined in compounds such as borax and boric acid sometimes found in volcanic spring waters .

ਲਗਭਗ ਸੌ ਬੋਰੇਟ ਖਣਿਜ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
about a hundred borate minerals are known.

ਉਤਪਾਦਨ ਬੋਰੋਨ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਖਣਿਜ ਕੋਲੈਮਨੀਟ, ਰਸੋਰਾਈਟ ਕੇਰਨਾਈਟ, ਯੂਲੇਕਸਾਈਟ ਅਤੇ ਸਿੰਕੇਲ ਹਨ.
production economically important sources of boron are the minerals colemanite, rasorite kernite , ulexite and tincal.

ਇਹ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਈਨਡ ਬੋਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਧਾਤ ਦਾ 90% ਬਣਦੇ ਹਨ.
together these constitute 90% of mined boron-containing ore.

ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਲੋਬਲ ਬੋਰਾਕਸ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਉਚਿਤ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਸਮੇਤ.
the largest global borax deposits known, many still untapped, are in central and western turkey, including the provinces of , and .

ਗਲੋਬਲ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬੋਰਾਨ ਖਣਿਜ ਖਣਨ ਭੰਡਾਰ ਇਕ ਬਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ, ਇਕ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ ਟਨ ਹੈ.
global proven boron mineral mining reserves exceed one billion metric tonnes, against a yearly production of about four million tonnes.

ਟਰਕੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਬੋਰਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ.
turkey and the united states are the largest producers of boron products.

ਤੁਰਕੀ ਈਟੀ ਮਾਈਨ ਵਰਕਸ ਤੁਰਕੀ ਏਟੀ ਮਡੇਨ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਕੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਬੋਰਨ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮੰਗ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
turkey produces about half of the global yearly demand, through eti mine works turkish eti maden a turkish state-owned mining and chemicals company focusing on boron products.

ਇਹ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਬੋਰੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ 'ਤੇ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ 72% ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
it holds a government monopoly on the mining of borate minerals in turkey, which possesses 72% of the world's known deposits.

2012 ਵਿਚ, ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਰੀਓ ਟਿੰਟੋ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਗਲੋਬਲ ਬੋਰੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ 47% ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
in 2012, it held a 47% share of production of global borate minerals, ahead of its main competitor, rio tinto group.

ਲਗਭਗ ਚੌਥਾਈ 23% ਗਲੋਬਲ ਬੋਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਇਕੋ ਰੀਓ ਟਿੰਟੋ ਬੋਰੈਕਸ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੂਐਸ ਬੋਰੈਕਸ ਬੋਰਨ ਮਾਈਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
almost a quarter 23% of global boron production comes from the single rio tinto borax mine also known as the u.s. borax boron mine .

ਬੋਰਨ ਨੇੜੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ.
near boron, california.

ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਬੋਰਨ ਦੀ costਸਤਨ ਕੀਮਤ 5 ਜੀ. ਮੁਫਤ ਬੋਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਰਨ ਰੇਸ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਭਾਫ਼ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਟੰਗਸਟਨ ਕੋਰ ਤੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ.
market trend the average cost of crystalline boron is 5 g. free boron is chiefly used in making boron fibers, where it is deposited by chemical vapor deposition on a tungsten core see below .

ਬੋਰਨ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਚ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਟੇਪਾਂ.
boron fibers are used in lightweight composite applications, such as high strength tapes.

ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਕੁਲ ਬੋਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
this use is a very small fraction of total boron use.

ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਅਰਮੀ-ਕੰਡਕਟਰਸ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
boron is introduced into semiconductors as boron compounds, by ion implantation.

ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਰਾਨ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖਪਤ 2012 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਬੀ 2 ਓ 3 ਸੀ.
estimated global consumption of boron almost entirely as boron compounds was about 4 million tonnes of b2o3 in 2012.

ਬੋਰਨ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boron mining and refining capacities are considered to be adequate to meet expected levels of growth through the next decade.

ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੋਰਾਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the form in which boron is consumed has changed in recent years.

ਆਰਸੈਨਿਕ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਲੈਮਨੀਟ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
the use of ores like colemanite has declined following concerns over arsenic content.

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸਮਗਰੀ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਫਾਈਂਡ ਬੋਰੇਟਸ ਅਤੇ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਹੈ.
consumers have moved toward the use of refined borates and boric acid that have a lower pollutant content.

ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਕ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ ਹਨ.
increasing demand for boric acid has led a number of producers to invest in additional capacity.

ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਏਟੀ ਮਾਈਨ ਵਰਕਸ ਨੇ 2003 ਵਿਚ ਏਮਟ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 100,000 ਟਨ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਪਲਾਂਟ ਖੋਲ੍ਹਿਆ.
turkey's state-owned eti mine works opened a new boric acid plant with the production capacity of 100,000 tonnes per year at emet in 2003.

ਰੀਓ ਟਿੰਟੋ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਰਾਨ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 2003 ਵਿਚ 260,000 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ਮਈ 2005 ਤਕ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 310,000 ਟਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ 2006 ਵਿਚ ਵਧਾ ਕੇ 366,000 ਟਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ.
rio tinto group increased the capacity of its boron plant from 260,000 tonnes per year in 2003 to 310,000 tonnes per year by may 2005, with plans to grow this to 366,000 tonnes per year in 2006.

ਚੀਨੀ ਬੋਰਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਬੂਟਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹੇ ਹਨ.
chinese boron producers have been unable to meet rapidly growing demand for high quality borates.

ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਡੀਅਮ ਟੈਟਰਾਬੋਰੇਟ ਬੋਰੇਕਸ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 2000 ਅਤੇ 2005 ਦਰਮਿਆਨ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 28% ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਵਧੀ ਹੈ.
this has led to imports of sodium tetraborate borax growing by a hundredfold between 2000 and 2005 and boric acid imports increasing by 28% per year over the same period.

ਗਲੋਬਲ ਮੰਗ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਫਾਈਬਰ, ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਅਤੇ ਬੋਰੋਸਿਲਿਕੇਟ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਉੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the rise in global demand has been driven by high growth rates in glass fiber, fiberglass and borosilicate glassware production.

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਨ-ਗ੍ਰੇਡ ਬੋਰਾਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਨੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ-ਮੁਕਤ ਮਜਬੂਤ-ਗਰੇਡ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
a rapid increase in the manufacture of reinforcement-grade boron-containing fiberglass in asia, has offset the development of boron-free reinforcement-grade fiberglass in europe and the usa.

energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਬੋਰਨ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ-ਗਰੇਡ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the recent rises in energy prices may lead to greater use of insulation-grade fiberglass, with consequent growth in the boron consumption.

ਰੋਸਕਿਲ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 3.4% ਵਧ ਕੇ 2010 ਤਕ 21 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ.
roskill consulting group forecasts that world demand for boron will grow by 3.4% per year to reach 21 million tonnes by 2010.

ਮੰਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਮੰਗ anਸਤਨ 5.7% ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the highest growth in demand is expected to be in asia where demand could rise by an average 5.7% per year.

ਉਪਯੋਗਤਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕੱractedੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬੋਰਨ ਧਾਤੂਆਂ ਨੂੰ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਟੈਟ੍ਰਬੋਰੇਟ ਪੈਂਟਾਹਾਈਡਰੇਟ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
applications nearly all boron ore extracted from the earth is destined for refinement into boric acid and sodium tetraborate pentahydrate.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, 70% ਬੋਰਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੱਚ ਅਤੇ ਵਸਰਾਵਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the united states, 70% of the boron is used for the production of glass and ceramics.

ਬੋਰੋਨ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਲਮੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 46% ਬੋਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੰਸੂਲੇਟਿੰਗ ਅਤੇ structਾਂਚਾਗਤ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਗਲਾਸ ਲਈ ਗਲਾਸ ਫਾਈਬਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ.
the major global industrial-scale use of boron compounds about 46% of end-use is in production of glass fiber for boron-containing insulating and structural fiberglasses, especially in asia.

ਕੱਚ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਭੜਾਸ ਕੱ qualitiesਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਬੋਰੇਕਸ ਪੈਂਟਾਹਾਈਡਰੇਟ ਜਾਂ ਬੋਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boron is added to the glass as borax pentahydrate or boron oxide, to influence the strength or fluxing qualities of the glass fibers.

ਗਲੋਬਲ ਬੋਰਾਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ 10% ਬੋਰੋਸਿਲਕੇਟ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲਈ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਚ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
another 10% of global boron production is for borosilicate glass as used in high strength glassware.

ਗਲੋਬਲ ਬੋਰਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 15% ਬੋਰਾਨ ਸਿਰੇਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੁਪਰ ਹਾਰਡ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
about 15% of global boron is used in boron ceramics, including super-hard materials discussed below.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਲੋਬਲ ਬੋਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 11%, ਅਤੇ ਬਲੀਚ ਅਤੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟਸ ਦੀ ਲਗਭਗ 6% ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
agriculture consumes 11% of global boron production, and bleaches and detergents about 6%.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ ਫਾਈਬਰ ਬੋਰਨ ਫਾਈਬਰਸ ਬੋਰਨ ਫਿਲੇਮੈਂਟਸ ਉੱਚ ਤਾਕਤ, ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਿਤ ਐਰੋਸਪੇਸ structuresਾਂਚਿਆਂ ਲਈ ਸੰਮਿਲਤ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਉਤਪਾਦਕ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਡੰਡੇ.
elemental boron fiber boron fibers boron filaments are high-strength, lightweight materials that are used chiefly for advanced aerospace structures as a component of composite materials, as well as limited production consumer and sporting goods such as golf clubs and fishing rods.

ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਰਸਾਇਣਕ ਭਾਫ ਬੋਰਨ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the fibers can be produced by chemical vapor deposition of boron on a tungsten filament.

ਬੋਰਨ ਫ਼ਾਇਬਰ ਅਤੇ ਸਬ-ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਾਈਨ ਬੋਰਨ ਸਪ੍ਰਿੰਗਸ ਲੇਜ਼ਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਵਾਲੀ ਰਸਾਇਣਕ ਭਾਫ ਜਮ੍ਹਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
boron fibers and sub-millimeter sized crystalline boron springs are produced by laser-assisted chemical vapor deposition.

ਫੋਕਸਡ ਲੇਜ਼ਰ ਬੀਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪੇਚੀਦਾ structuresਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
translation of the focused laser beam allows to produce even complex helical structures.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਚਕੀਲਾ ਮਾਡਿusਲਸ 450 ਜੀਪੀਏ, ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਤਣਾਅ 3.7%, ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਤਣਾਅ 17 ਜੀਪੀਏ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਸਰਾਵਿਕ ਮਜਬੂਤ ਜਾਂ ਮਾਈਕਰੋਮੀਕਨਿਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
such structures show good mechanical properties elastic modulus 450 gpa, fracture strain 3.7%, fracture stress 17 gpa and can be applied as reinforcement of ceramics or in micromechanical systems.

ਬੋਰੋਨੇਟਿਡ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਫਾਈਬਰ ਰੀਨਫੋਰਸਡ ਪੋਲੀਮਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੱਚ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮਜਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਟਾਈ ਵਿੱਚ ਬੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boronated fiberglass fiberglass is a fiber reinforced polymer made of plastic reinforced by glass fibers, commonly woven into a mat.

ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕੱਚ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਗਲਾਸ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the glass fibers used in the material are made of various types of glass depending upon the fiberglass use.

ਇਹ ਗਲਾਸ ਸਾਰੇ ਕੈਲਸੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬੋਰਨ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਲਿਕਾ ਜਾਂ ਸਿਲੀਕੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these glasses all contain silica or silicate, with varying amounts of oxides of calcium, magnesium, and sometimes boron.

ਬੋਰੋਨ ਬੋਰੋਸਿਲਕੇਟ, ਬੋਰੈਕਸ, ਜਾਂ ਬੋਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਲਿਕਾ ਦੇ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਏਜੰਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੱਚ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਬਣਾਉ.
the boron is present as borosilicate, borax, or boron oxide, and is added to increase the strength of the glass, or as a fluxing agent to decrease the melting temperature of silica, which is too high to be easily worked in its pure form to make glass fibers.

ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਗਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਰਨੇਟੇਡ ਗਲਾਸ ਈ-ਗਲਾਸ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ" ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਹਨ.
the highly boronated glasses used in fiberglass are e-glass named for "electrical" use, but now the most common fiberglass for general use .

ਈ-ਗਲਾਸ ਅਲੂਮਿਨੋ-ਬੋਰੋਸਿਲਿਕੇਟ ਗਲਾਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ ਐਲਕਲੀ ਆਕਸਾਈਡ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੱਚ-ਪੱਕਾ ਕੀਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
e-glass is alumino-borosilicate glass with less than 1% w w alkali oxides, mainly used for glass-reinforced plastics.

ਹੋਰ ਆਮ ਉੱਚ-ਬੋਰਨ ਗਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੀ-ਗਲਾਸ, ਉੱਚ ਬੋਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਾਰੀ-ਚੂਨਾ ਵਾਲਾ ਗਲਾਸ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਟੈਪਲ ਰੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੀ-ਗਲਾਸ, ਇੱਕ ਬੋਰੋਸਿਲਕੇਟ ਗਲਾਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੇ ਘੱਟ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other common high-boron glasses include c-glass, an alkali-lime glass with high boron oxide content, used for glass staple fibers and insulation, and d-glass, a borosilicate glass, named for its low dielectric constant .

ਸਾਰੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਬੋਰਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
not all fiberglasses contain boron, but on a global scale, most of the fiberglass used does contain it.

ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਗਲਾਸ ਦੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ, ਬੋਰਾਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਬੋਰਨ ਦੇ ਅੱਧੇ ਗਲੋਬਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕੋ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਬੋਰਾਨ ਮਾਰਕੀਟ ਹਨ.
because the ubiquitous use of fiberglass in construction and insulation, boron-containing fiberglasses consume half the global production of boron, and are the single largest commercial boron market.

ਬੋਰੋਸਿਲਕੇਟ ਗਲਾਸ ਬੋਰੋਸਿਲਿਕੇਟ ਗਲਾਸ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ% b2o3, 80% sio2, ਅਤੇ 2% al2o3 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਸਾਰ ਦਾ ਘੱਟ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਥਰਮਲ ਸਦਮੇ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਟਾਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
borosilicate glass borosilicate glass, which is typically % b2o3, 80% sio2, and 2% al2o3, has a low coefficient of thermal expansion giving it a good resistance to thermal shock.

ਸਕੌਟ ਏਜੀ ਦੇ "ਦੁਰਾਨ" ਅਤੇ ਓਵੰਸ-ਕੌਰਨਿੰਗ ਦੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕਡ ਪਾਈਰੇਕਸ ਇਸ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮ ਹਨ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਕੁੱਕਵੇਅਰ ਅਤੇ ਬੇਕਵੇਅਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਲਈ.
schott ag's "duran" and owens-corning's trademarked pyrex are two major brand names for this glass, used both in laboratory glassware and in consumer cookware and bakeware, chiefly for this resistance.

ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਵਸਰਾਵਿਕ ਕਈ ਬੋਰਾਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
boron carbide ceramic several boron compounds are known for their extreme hardness and toughness.

ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਇਕ ਵਸਰਾਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਕਿ b2o3 ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਭੱਠੀ 2 ਬੀ 2 ਓ 3 7 ਸੀ ਬੀ 4 ਸੀ 6 ਸੀਓ ਵਿਚ ਘੋਲ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਿਰਫ ਲਗਭਗ b4c ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਸਟੋਚਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਨੁਪਾਤ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
boron carbide is a ceramic material which is obtained by decomposing b2o3 with carbon in the electric furnace 2 b2o3 7 c b4c 6 co boron carbide's structure is only approximately b4c, and it shows a clear depletion of carbon from this suggested stoichiometric ratio.

ਇਹ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ toਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
this is due to its very complex structure.

ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਜਨਿਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਬੀ 12 ਸੀ 3 ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀ 12 ਡੋਡੇਕਹੇਡਰਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਸੀ 3 ਯੂਨਿਟ ਸੀਬੀਸੀ ਚੇਨ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਬੀ 6 ਓਕਟਾਹੇਡਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ uralਾਂਚਾ ਲਈ ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ.
the substance can be seen with empirical formula b12c3 i.e., with b12 dodecahedra being a motif , but with less carbon, as the suggested c3 units are replaced with c-b-c chains, and some smaller b6 octahedra are present as well see the boron carbide article for structural analysis .

ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਦਾ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੌਲੀਮਰ ਪਲੱਸ ਅਰਧ-ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ structਾਂਚਾਗਤ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the repeating polymer plus semi-crystalline structure of boron carbide gives it great structural strength per weight.

ਇਹ ਟੈਂਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ ਵੇਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ structਾਂਚਾਗਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is used in tank armor, bulletproof vests, and numerous other structural applications.

ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੇਡੀਓਨਕਲਾਈਡ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਵਾਧੂ ਬੋਰਨ -10 ਨਾਲ ਡੋਪ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰਮਾਣੂ plantsਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਿronਟ੍ਰੋਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
boron carbide's ability to absorb neutrons without forming long-lived radionuclides especially when doped with extra boron-10 makes the material attractive as an absorbent for neutron radiation arising in nuclear power plants.

ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
nuclear applications of boron carbide include shielding, control rods and shut-down pellets.

ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਸਲਾਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਸਦੇ ਸਤਹ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਅਕਸਰ ਪਾ powਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
within control rods, boron carbide is often powdered, to increase its surface area.

ਉੱਚ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬੋਰਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਅਤੇ ਕਿ cubਬਿਕ ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਪਾdਡਰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
high-hardness and abrasive compounds boron carbide and cubic boron nitride powders are widely used as abrasives.

ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਕਾਰਬਨ ਤੋਂ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਆਈਸੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹੈ.
boron nitride is a material isoelectronic to carbon.

ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਨਰਮ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ-ਵਰਗੇ ਐਚ-ਬੀ ਐਨ ਅਤੇ ਕਿ cubਬਿਕ ਸਖ਼ਤ, ਹੀਰੇ ਵਰਗੇ ਸੀ-ਬੀ ਐਨ ਫਾਰਮ ਹਨ.
similar to carbon, it has both hexagonal soft graphite-like h-bn and cubic hard, diamond-like c-bn forms.

ਐਚ-ਬੀਐਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
h-bn is used as a high temperature component and lubricant.

ਸੀ-ਬੀ ਐਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਨਾਮ ਬੋਰਾਜ਼ੋਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਘ੍ਰਿਣਾਯੋਗ ਹੈ.
c-bn, also known under commercial name borazon, is a superior abrasive.

ਇਸਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਥੋੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਸਥਿਰਤਾ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ.
its hardness is only slightly smaller than, but its chemical stability is superior, to that of diamond.

ਹੇਟਰੋਡੀਅਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੀ ਸੀ ਐਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਹੀਰੇ ਵਰਗਾ ਬੋਰੋਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
heterodiamond also called bcn is another diamond-like boron compound.

ਬੋਰਨ ਮੈਟਲ ਕੋਟਿੰਗਸ ਮੈਟਲ ਬੋਰਾਈਡਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਸਾਇਣਕ ਭਾਫ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਭਾਫ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀ ਕੋਟਿੰਗ ਟੂਲ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
boron metal coatings metal borides are used for coating tools through chemical vapor deposition or physical vapor deposition.

ਬੋਨਨ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਧਾਤ ਅਤੇ ਅਲਾਇਸ ਵਿੱਚ ਅਯੋਗਾਣ, ਆਇਨ ਬੀਜ ਜਾਂ ਆਇਨ ਬੀਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀ, ਸਤਹ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਰਡਨੇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
implantation of boron ions into metals and alloys, through ion implantation or ion beam deposition, results in a spectacular increase in surface resistance and microhardness.

ਲੇਜ਼ਰ ਅਲਾਇੰਗਿੰਗ ਵੀ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ.
laser alloying has also been successfully used for the same purpose.

ਇਹ ਬੋਰਾਈਡਸ ਹੀਰੇ ਲਪੇਟੇ ਸੰਦਾਂ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤੇ ਸਤਹ ਬਲਕ ਬੋਰਾਈਡ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗੁਣ ਹਨ.
these borides are an alternative to diamond coated tools, and their treated surfaces have similar properties to those of the bulk boride.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਰੈਨੀਅਮ ਡਾਈਬੋਰਾਈਡ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਨੀਅਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ.
for example, rhenium diboride can be produced at ambient pressures, but is rather expensive because of rhenium.

ਰੇਬੀ 2 ਦੀ ਸਖਤੀ ਇਸ ਦੇ ਹੇਕਸਾਗੋਨਲ ਲੇਅਰਡ structureਾਂਚੇ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਐਨੀਸੋਟ੍ਰੋਪੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the hardness of reb2 exhibits considerable anisotropy because of its hexagonal layered structure.

ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਟੰਗਸਟਨ ਕਾਰਬਾਈਡ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਕਾਰਬਾਈਡ, ਟਾਈਟਨੀਅਮ ਡਾਈਬੋਰਾਈਡ ਜਾਂ ਜ਼ੀਰਕਨੀਅਮ ਡਾਈਬੋਰਾਈਡ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ.
its value is comparable to that of tungsten carbide, silicon carbide, titanium diboride or zirconium diboride.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਲਐਮਜੀਬੀ 14 ਟੀਬੀ 2 ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਉੱਚ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਥੋਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਂ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਕੋਟਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
similarly, almgb14 tib2 composites possess high hardness and wear resistance and are used in either bulk form or as coatings for components exposed to high temperatures and wear loads.

ਡਿਟਰਜੈਂਟ ਫਾਰਮੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਬਲੀਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਬੋਰੈਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਘਰੇਲੂ ਲਾਂਡਰੀ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "20 ਖੱਚਰ ਟੀਮ ਬੋਰੇਕਸ" ਲਾਂਡਰੀ ਬੂਸਟਰ ਅਤੇ "ਬੋਰਾਕਸੋ" ਪਾ powਡਰ ਹੈਂਡ ਸਾਬਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
detergent formulations and bleaching agents borax is used in various household laundry and cleaning products, including the "20 mule team borax" laundry booster and "boraxo" powdered hand soap.

ਇਹ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਬਲੀਚ ਕਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
it is also present in some tooth bleaching formulas.

ਸੋਡੀਅਮ ਪਰਬੋਰੇਟ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਟਰਜੈਂਟਾਂ, ਲਾਂਡਰੀ ਡੀਟਰਜੈਂਟਾਂ, ਸਫਾਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਲਾਂਡਰੀ ਬਲੀਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
sodium perborate serves as a source of active oxygen in many detergents, laundry detergents, cleaning products, and laundry bleaches.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, "ਬੋਰੇਟਿਮ" ਲਾਂਡਰੀ ਬਲੀਚ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਬੋਰਨਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਸੋਡੀਅਮ ਪਰਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੋਈ ਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
however, despite its name, "borateem" laundry bleach no longer contains any boron compounds, using sodium percarbonate instead as a bleaching agent.

ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੀੜੀਆਂ, ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਕਰੋਚਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ।
insecticides boric acid is used as an insecticide, notably against ants, fleas, and cockroaches.

ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਸ ਬੋਰਨ ਅਜਿਹੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲਿਕਨ, ਜਰਮਿਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਕਾਰਬਾਈਡ ਲਈ ਇਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਡੋਪੈਂਟ ਹੈ.
semiconductors boron is a useful dopant for such semiconductors as silicon, germanium, and silicon carbide.

ਹੋਸਟ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਇੱਕ ਛੇਕ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੀ-ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ.
having one fewer valence electron than the host atom, it donates a hole resulting in p-type conductivity.

ਬੋਰਾਨ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ methodੰਗ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੈ.
traditional method of introducing boron into semiconductors is via its atomic diffusion at high temperatures.

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਤਾਂ ਠੋਸ b2o3, ਤਰਲ ਬੀਬੀਆਰ 3, ਜਾਂ ਗੈਸੀ ਬੋਰਨ ਸਰੋਤਾਂ b2h6 ਜਾਂ bf3 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this process uses either solid b2o3 , liquid bbr3 , or gaseous boron sources b2h6 or bf3 .

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਇਨ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ bf3 'ਤੇ ਬੋਰਾਨ ਸਰੋਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, after the 1970s, it was mostly replaced by ion implantation, which relies mostly on bf3 as a boron source.

ਬੋਰਨ ਟ੍ਰਾਈਕਲੋਰਾਇਡ ਗੈਸ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਸਾਇਣਕ ਵੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੋਪਿੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡਾਂ ਦੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਐਚਿੰਗ ਲਈ.
boron trichloride gas is also an important chemical in semiconductor industry, however not for doping but rather for plasma etching of metals and their oxides.

ਟਰਾਈਥਾਈਲਬਰਨ ਨੂੰ ਬੋਰਨ ਸਰੋਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
triethylborane is also injected into vapor deposition reactors as a boron source.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਬੋਰਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸਖਤ ਕਾਰਬਨ ਫਿਲਮਾਂ, ਸਿਲੀਕਾਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ-ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਫਿਲਮਾਂ, ਅਤੇ ਬੋਰਨ ਨਾਲ ਹੀਰਾ ਫਿਲਮ ਦੇ ਡੋਪਿੰਗ ਲਈ.
examples are the plasma deposition of boron-containing hard carbon films, silicon nitride-boron nitride films, and for doping of diamond film with boron.

ਮੈਗਨੈਟਸ ਬੋਰਨ ਨਿਓਡੀਮੀਅਮ ਮੈਗਨੇਟ ਐਨਡੀ 2fe14 ਬੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਈ ਚੁੰਬਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ.
magnets boron is a component of neodymium magnets nd2fe14b , which are among the strongest type of permanent magnet.

ਇਹ ਚੁੰਬਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਕਨਿਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀ ਗੂੰਜਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਐਮਆਰਆਈ ਮੈਡੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਐਕਟਿ actਟਰਾਂ ਵਿੱਚ.
these magnets are found in a variety of electromechanical and electronic devices, such as magnetic resonance imaging mri medical imaging systems, in compact and relatively small motors and actuators.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਐਚ ਡੀ ਡੀਜ਼ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡ੍ਰਾਇਵਜ਼, ਸੀ ਡੀ ਸੰਖੇਪ ਡਿਸਕ ਅਤੇ ਡੀਵੀਡੀ ਡਿਜੀਟਲ ਬਹੁਮੁਖੀ ਡਿਸਕ ਪਲੇਅਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਪੈਕਟ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਰੋਟਰੀ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਓਡੀਮੀਅਮ ਮੈਗਨਟ ਮੋਟਰਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as examples, computer hdds hard disk drives , cd compact disk and dvd digital versatile disk players rely on neodymium magnet motors to deliver intense rotary power in a remarkably compact package.

ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਵਿਚ 'ਨੀਓ' ਮੈਗਨੇਟ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਛੋਟੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਆਡੀਓ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in mobile phones 'neo' magnets provide the magnetic field which allows tiny speakers to deliver appreciable audio power.

ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸਮਾਈਕਰਣ ਬੋਰਨ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਲਈ ਇਸਦੇ ਉੱਚ ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
shielding and neutron absorber in nuclear reactors boron shielding is used as a control for nuclear reactors, taking advantage of its high cross-section for neutron capture.

ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿਚ, ਠੰ waterੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬੋਰੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਇਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਲਣ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਡੰਡੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੋਰੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਧਿਕਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਘਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in pressurized water reactors a variable concentration of boronic acid in the cooling water is used to compensate the variable reactivity of the fuel when new rods are inserted the concentration of boronic acid is maximal, and then reduced during the lifetime.

ਹੋਰ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਹਰੇ ਭਾਂਬੜ ਕਾਰਨ, ਅਮੋਰਫਸ ਬੋਰਨ ਪਾਇਰੋਟੈਕਨਿਕ ਭੜਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
other nonmedical uses because of its distinctive green flame, amorphous boron is used in pyrotechnic flares.

ਸਟਾਰਚ ਅਤੇ ਕੇਸਿਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਡੈਸਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਡੀਅਮ ਟੈਟ੍ਰਬੋਰੇਟ ਡੈਕਾਹਾਈਡਰੇਟ ਐਚ 2 ਓ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕੁਝ ਐਂਟੀ-ਖੋਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬੋਰੈਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
starch and casein-based adhesives contain sodium tetraborate decahydrate h2o some anti-corrosion systems contain borax.

ਸੋਡੀਅਮ ਬੋਰੇਟਸ ਨੂੰ ਸਿਲਵਰਿੰਗ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਲਈ ਅਤੇ ਫਲੌਨ ਧਾਤ ਨੂੰ ਵੇਲਡ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮੋਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sodium borates are used as a flux for soldering silver and gold and with ammonium chloride for welding ferrous metals.

ਉਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹਨ.
they are also fire retarding additives to plastics and rubber articles.

ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਨੂੰ thਰਥੋਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ h3bo3 ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਪੈਨਲ ਡਿਸਪਲੇਅ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੀਵੀਏਸੀ- ਅਤੇ ਪੀਵੀਓਐਚ-ਅਧਾਰਤ ਐਡਸਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boric acid also known as orthoboric acid h3bo3 is used in the production of textile fiberglass and flat panel displays and in many pvac- and pvoh-based adhesives.

ਟ੍ਰਾਈਥਾਈਲਬਰਨ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਲਾੱਕਹੀਡ ਐੱਸ.ਆਰ.-71 ਬਲੈਕਬਰਡ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੈਟ ਐਂਡ ਵਿਟਨੀ ਜੇ 578 ਟਰਬੋਜੈੱਟ ਰੈਮਜੈਟ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਜੇਪੀ -7 ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ.
triethylborane is a substance which ignites the jp-7 fuel of the pratt & whitney j58 turbojet ramjet engines powering the lockheed sr-71 blackbird.

ਇਹ 1967 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਨਾਸਾ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਅਤੇ ਸਕਾਈਲਾਬ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੈਟਰਨ ਵੀ ਰਾਕੇਟ ਉੱਤੇ ਐਫ -1 ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it was also used to ignite the f-1 engines on the saturn v rocket utilized by nasa's apollo and skylab programs from 1967 until 1973.

ਟਰਾਈਥਾਈਲਬਰਨ ਇਸ ਦੇ ਪਾਇਰੋਫੋਰਿਕ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੈ.
triethylborane is suitable for this because of its pyrophoric properties, especially the fact that it burns with a very high temperature.

ਟਰਾਈਥਾਈਲਬਰਨ ਰੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
triethylborane is an industrial initiator in radical reactions, where it is effective even at low temperatures.

boates ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਲੱਕੜ ਦੇ preservatives ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ.
borates are used as environmentally benign wood preservatives.

ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਵਿਚ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ, ਐਂਟੀਫੰਗਲ ਅਤੇ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਗੁਣ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਵਾਟਰ ਸਪਲਾਈਰ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pharmaceutical and biological applications boric acid has antiseptic, antifungal, and antiviral properties and for these reasons is applied as a water clarifier in swimming pool water treatment.

ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹੱਲ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
mild solutions of boric acid have been used as eye antiseptics.

ਬੋਰਟੇਜ਼ੋਮਿਬ ਨੇ ਵੇਲਕੇਡ ਅਤੇ ਸਾਇਟੋਮਿਬ ਵਜੋਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੀ.
bortezomib marketed as velcade and cytomib .

ਬੋਰਨ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਬੋਰਟੇਜ਼ੋਮਿਬ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਜੈਵਿਕ ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਗਰਮ ਤੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਟੀਓਸੋਮ ਇਨਿਹਿਬਟਰਜ਼ ਨਾਮਕ ਦਵਾਈ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਈਲੋਮਾ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਲਿਮਫੋਮਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਿਮਫੋਮਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੈ. .
boron appears as an active element in its first-approved organic pharmaceutical in the pharmaceutical bortezomib, a new class of drug called the proteasome inhibitors, which are active in myeloma and one form of lymphoma it is in currently in experimental trials against other types of lymphoma .

ਬੋਰਟੇਜ਼ੋਮਿਬ ਵਿਚ ਬੋਰਾਨ ਐਟਮ 26 ਐੱਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਓਸੋਮ ਦੀ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ.
the boron atom in bortezomib binds the catalytic site of the 26s proteasome with high affinity and specificity.

ਬੋਰਾਨ -10 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਬੋਰਨੇਟੇਡ ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ, ਬੋਰਾਨ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਥੈਰੇਪੀ ਬੀ ਐਨ ਸੀ ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
a number of potential boronated pharmaceuticals using boron-10, have been prepared for use in boron neutron capture therapy bnct .

ਕੁਝ ਬੋਰੋਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਗਠੀਏ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਵਾਅਦਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
some boron compounds show promise in treating arthritis, though none have as yet been generally approved for the purpose.

ਟੇਵਾਬੋਰੋਲ ਮਾਰਕੀਟ ਹੋਇਆ ਕੈਰੀਡਿਨ ਇੱਕ ਐਮਿਨੋਆਸਿਲ ਟੀਆਰਐਨਏ ਸਿੰਥੇਟੇਜ ਇਨਿਹਿਬਟਰ ਹੈ ਜੋ ਟੋਨੇਲ ਫੰਗਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tavaborole marketed as kerydin is a aminoacyl trna synthetase inhibitor which is used to treat toenail fungus.

ਇਸ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਐਫਡੀਏ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ.
it gained fda approval in july 2014.

ਡਾਈਓਕਸਬੋਰੋਲੇਨ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਜਾਂ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਫਲੋਰਾਈਡ 18 ਐਫ ਲੇਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੋਸੀਟ੍ਰੋਨ ਐਮੀਸ਼ਨ ਟੋਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪੀਈਟੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ.
dioxaborolane chemistry enables radioactive fluoride 18f labeling of antibodies or red blood cells, which allows for positron emission tomography pet imaging of cancer and hemorrhages, respectively.

ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਡਾਈਬੋਰਾਈਡ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਤਾਪਮਾਨ 39 ਕੇ. ਐਮ.ਜੀ.ਬੀ 2 ਤਾਰਾਂ ਪਾ theਡਰ-ਇਨ-ਟਿ processਬ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਪਰਕੰਡਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
research areas magnesium diboride is an important superconducting material with the transition temperature of 39 k. mgb2 wires are produced with the powder-in-tube process and applied in superconducting magnets.

ਅਮੋਰਫਸ ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਨਿਕਲ-ਕ੍ਰੋਮਿਅਮ ਬ੍ਰੈਜ਼ ਅਲੋਏਜ਼ ਵਿਚ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਉਦਾਸੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
amorphous boron is used as a melting point depressant in nickel-chromium braze alloys.

ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਬੋਰਨ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਡ ਐਟਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗ੍ਰੈਫਨੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hexagonal boron nitride forms atomically thin layers, which have been used to enhance the electron mobility in graphene devices.

ਇਹ ਨੈਨੋਟਿularਲਰ ਬਣਤਰ ਬੀ ਐਨ ਐਨ ਟੀ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਚ ਤਾਕਤ, ਉੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਥਰਮਲ ਸੰਚਾਲਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
it also forms nanotubular structures bnnts , which have with high strength, high chemical stability, and high thermal conductivity, among its list of desirable properties.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਭੂਮਿਕਾ ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ.
biological role boron is needed by life.

2013 ਵਿਚ, ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਸੀ ਕਿ ਬੋਰਨ ਅਤੇ ਮੋਲੀਬਡੇਨਮ ਨੇ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਆਰ ਐਨ ਏ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 3 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2013, a hypothesis suggested it was possible that boron and molybdenum catalyzed the production of rna on mars with life being transported to earth via a meteorite around 3 billion years ago.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬੋਰਾਨ-ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤੀ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
there exist several known boron-containing natural antibiotics.

ਮਿਲਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਰੋਮਾਈਸਿਨ ਸੀ, ਸਟ੍ਰੈਪਟੋਮੀਅਸ ਤੋਂ ਅਲੱਗ.
the first one found was boromycin, isolated from streptomyces.

ਬੋਰਨ ਪੌਦੇ ਦਾ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
boron is an essential plant nutrient, required primarily for maintaining the integrity of cell walls.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1.0 ਪੀਪੀਐਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੰਘਣੇਪਨ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਗੈਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, high soil concentrations of greater than 1.0 ppm lead to marginal and tip necrosis in leaves as well as poor overall growth performance.

0.8 ਪੀਪੀਐਮ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
levels as low as 0.8 ppm produce these same symptoms in plants that are particularly sensitive to boron in the soil.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੋਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਝ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਵੀ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬੋਰਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਦੇ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਉਣਗੇ ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬੋਰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 1.8 ਪੀਪੀਐਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
nearly all plants, even those somewhat tolerant of soil boron, will show at least some symptoms of boron toxicity when soil boron content is greater than 1.8 ppm.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀ 2.0 ਪੀਪੀਐਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ.
when this content exceeds 2.0 ppm, few plants will perform well and some may not survive.

ਜਦੋਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ ਦਾ ਪੱਧਰ 200 ਪੀਪੀਐਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੋਰਨ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
when boron levels in plant tissue exceed 200 ppm, symptoms of boron toxicity are likely to appear.

ਅਲਟਰੇਟਰੇਸ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬੋਰਨ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
as an ultratrace element, boron is necessary for the optimal health of rats.

ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਚੂਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਲਟਰਾਪਾਰਫਾਈਡ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਧੂੜ ਫਿਲਟਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
boron deficiency in rats is not easy to produce, since boron is needed by rats in such small amounts that ultrapurified foods and dust filtration of air are required.

ਬੋਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਕੋਟ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
boron deficiency manifests in rats as poor coat or hair quality.

ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਰਨ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
presumably boron is necessary to other mammals.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ.
no deficiency syndrome in humans has been described.

ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬੋਰਨ ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਚੂਹੇਦਾਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
small amounts of boron occur widely in the diet, and the amounts needed in the diet would, by extension from rodent studies, be very small.

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੋਰੋਨ ਦੀ ਸਹੀ ਸਰੀਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the exact physiological role of boron in the animal kingdom is poorly understood.

ਬੋਰਨ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
boron occurs in all foods produced from plants.

1989 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
since 1989 its nutritional value has been argued.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is thought that boron plays several biochemical roles in animals, including humans.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਮੇਨੋਪੌਸਲ womenਰਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 3 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਬੋਰਨ ਲਿਆ.
the united states department of agriculture conducted an experiment in which postmenopausal women took 3 mg of boron a day.

ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪੂਰਕ ਬੋਰਨ ਨੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ 44% ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਸਟੀਓਪਰੋਰੋਸਿਸ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the results showed that supplemental boron reduced excretion of calcium by 44%, and activated estrogen and vitamin d, suggesting a possible role in the suppression of osteoporosis.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੀ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ, ਜਾਂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਨ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ.
however, whether these effects were conventionally nutritional, or medicinal, could not be determined.

ਯੂਐਸ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਆਫ ਹੈਲਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਰਾਕਾਂ ਵਿਚ ਕੁਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੋਰਨ ਦਾ ਸੇਵਨ 2 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the u.s. national institutes of health states that "total daily boron intake in normal human diets ranges from 2.

.3 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਬੋਰਨ ਦਿਨ. "
.3 mg boron day."

ਜਮਾਂਦਰੂ ਐਂਡੋਥੈਲੀਅਲ ਡਿਸਸਟ੍ਰੋਫੀ ਟਾਈਪ 2, ਕੋਰਨੀਅਲ ਡਿਸਸਟ੍ਰੋਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਰੂਪ, ਐਸਐਲਸੀ 4 ਏ 11 ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਇੰਤਕਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰ ਨੂੰ ਇੰਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਰਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
congenital endothelial dystrophy type 2, a rare form of corneal dystrophy, is linked to mutations in slc4a11 gene that encodes a transporter reportedly regulating the intracellular concentration of boron.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਮਾਤਰਾ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਣ ਲਈ ਰੰਗਾਈਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਕੁਮਿਨ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
analytical quantification for determination of boron content in food or materials the colorimetric curcumin method is used.

ਬੋਰਨ ਨੂੰ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਬੋਰੇਟਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਕਰਕੁਮਿਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੋਣ ਤੇ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਬੋਰਨ-ਚੇਲੇਟ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਰੋਸੋਸਾਇਨਾਈਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
boron is converted to boric acid or borates and on reaction with curcumin in acidic solution, a red colored boron-chelate complex, rosocyanine, is formed.

ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਬੋਰਨ, ਬੋਰਨ ਆਕਸਾਈਡ, ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਬੂਰੇਟਸ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਓਰਗੈਨੋਬੋਰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਟੇਬਲ ਲੂਣ ਵਾਂਗ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ.
health issues and toxicity elemental boron, boron oxide, boric acid, borates, and many organoboron compounds are relatively nontoxic to humans and animals with toxicity similar to that of table salt .

ਐਲ ਡੀ 50 ਖੁਰਾਕ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ 50% ਮੌਤ ਦਰ ਹੈ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ 6 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ.
the ld50 dose at which there is 50% mortality for animals is about 6 g per kg of body weight.

ਐਲ ਡੀ 50 ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ 2 ਜੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
substances with ld50 above 2 g are considered nontoxic.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਘਾਤਕ ਖੁਰਾਕ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the minimum lethal dose for humans has not been established.

ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ 4 ਗ੍ਰਾਮ ਦਿਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਖੁਰਾਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an intake of 4 g day of boric acid was reported without incident, but more than this is considered toxic in more than a few doses.

ਹਰ ਰੋਜ਼ 0.5 ਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 50 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾਮੂਲੀ ਪਾਚਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
intakes of more than 0.5 grams per day for 50 days cause minor digestive and other problems suggestive of toxicity.

ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਥੈਰੇਪੀ ਲਈ 20 g ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਇਕੋ ਮੈਡੀਕਲ ਖੁਰਾਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ.
single medical doses of 20 g of boric acid for neutron capture therapy have been used without undue toxicity.

ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਬੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ 30 ਮਿੰਟ ਲਈ ਬਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੋਰੇਕਸ ਦੇ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੀ ਸਕਦੀ ਹੈ.
fish have survived for 30 min in a saturated boric acid solution and can survive longer in strong borax solutions.

ਬੋਰੀਕ ਐਸਿਡ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
boric acid is more toxic to insects than to mammals, and is routinely used as an insecticide.

ਬੋਰੇਨਜ਼ ਬੋਰਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਗੈਸਿਓ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ.
the boranes boron hydrogen compounds and similar gaseous compounds are quite poisonous.

ਆਮ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਇਕ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਣ structureਾਂਚੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as usual, it is not an element that is intrinsically poisonous, but their toxicity depends on structure.

ਬੋਰੇਨਜ਼ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the boranes are toxic as well as highly flammable and require special care when handling.

ਸੋਡੀਅਮ ਬੋਰੋਹਾਈਡਰਾਇਡ ਅੱਗ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਐਸਿਡ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਹੈ.
sodium borohydride presents a fire hazard owing to its reducing nature and the liberation of hydrogen on contact with acid.

ਬੋਰਨ ਹਾਲੀਡੇਸ ਖਰਾਬ ਹਨ.
boron halides are corrosive.

ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬੋਰਨ ਦੀ ਵੀਡਿਓ ਟੇਬਲਿਕ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਾਟਿੰਘਮ ਬੋਰਨ, ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਪੰਜਾਬੀ calendar, ਕੈਲੰਡਰ ਇਕ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸੂਰਜ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
see also references external links boron at the periodic table of videos university of nottingham boron the nanakshahi punjabi €, calendar is a tropical solar calendar that was adopted by the shiromani gurdwara prabhandak committee to determine the dates for important sikh events.

ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋ: ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੌਰਾਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the calendar was implemented during the sgpc presidency of eminent sikh scholar prof. kirpal singh badungar at takhat sri damdama sahib in the presence of sikh leadership.

ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਨੇ ਸਾਕਾ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 1998 ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
it was designed by pal singh purewal to replace the saka calendar and has been in use since 1998.

ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਯੁੱਗ 1469 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈ।
the epoch of this calendar is the birth of the first sikh guru, nanak dev in 1469.

ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
new year's day falls annually on what is march 14 in the gregorian western calendar.

ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ 90% ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the calendar is accepted in about 90% of the gurdwaras throughout the world.

ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਦੇ ਕੁਝ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦ ਹੈ.
there is some controversy about the acceptance of the calendar among certain orthodox sectors of the sikh world.

ਕੁਝ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਧੜਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ, ਬੁੱ dalਾ ਦਲ ਨਿਹੰਗਾਂ, ਤਖ਼ਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some orthodox organizations and factions have not accepted it including many orders dating from the time of the gurus such as damdami taksal, buddha dal nihangs, takhats etc.

ਨਵੇਂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਖੰਡੀ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਈ.
features of the new calendar a tropical solar calendar called nanakshahi after guru nanak founder of sikhism year one is the year of guru nanak's birth 1469 ce .

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਾਰਚ 2017 ਸੀਈ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ 9 549 ਹੈ. ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਕੈਨਿਕ ਵਰਤਦੇ ਹਨ western 365 ਦਿਨ hours ਘੰਟੇ minutes 31 ਮਿੰਟ seconds 45 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ days ਮਹੀਨੇ ਦੇ months ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 7 ਮਹੀਨੇ ਦੇ months ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹਰ 4 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਫੱਗਣ ਦਾ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 2003 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਹੀਨੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਮਹੀਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਲੰਡਰ ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਡਾਟਵਰਕ, ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ੍ਰੀ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ਇਸ ਸਾਈਟ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਖੇ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਲੇਖ ਹਨ।api ਅਤੇ ਸਿਲ੍ਵਰ ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਗੁਰਪੁਰਬ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ javascript ਨੂੰ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਦਿਵਸ holidays ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ag ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 47 ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਧਾਤੂ ਤੱਤ ਹੈ.
as an example, march 2017 ce is nanakshahi 549. uses most of the mechanics of the western calendar year length is same as western calendar 365 days 5 hours 48 minutes 45 seconds contains 5 months of 31 days followed by 7 months of 30 days leap year every 4 years in which the last month phagun has an extra day approved by akal takht in 2003 but later amended months the months in the nanakshahi calendar are see also bengali calendar hindu calendar indian national calendar punjabi calendar bikrami calendar references external links nanakshahi.net, website of mr. pal singh purewal, the creator of the nanakshahi calendar, this site contains detailed articles about this calendar nanakshahi calendar at sgpc.net nanakshahi calendar at bbc gurpurab nanakshahi calendar nanakshahi calendar javascript nanakshahi day with holidays and api silver is a metallic element with symbol ag and atomic number 47.

ਐਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਲਾਤੀਨੀ ਆਰਗੇਨਟਮ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਚਮਕਦਾਰ" ਜਾਂ "ਚਿੱਟਾ", ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ, "ਸਲੇਟੀ" ਜਾਂ "ਚਮਕਦਾਰ" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ.
the symbol ag stems from latin argentum, derived from the greek ‚ literally "shiny" or "white" , and ultimately from a proto-indo-european language root reconstructed as -, "grey" or "shining".

ਇਕ ਨਰਮ, ਚਿੱਟਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੀ ਧਾਤ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਲਨ, ਥਰਮਲ ਚਾਲਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
a soft, white, lustrous transition metal, it exhibits the highest electrical conductivity, thermal conductivity, and reflectivity of any metal.

ਇਹ ਧਾਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ, ਮੁਕਤ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿਚ "ਦੇਸੀ ਚਾਂਦੀ" ਵਿਚ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਜੈਂਟਾਈਟ ਅਤੇ ਕਲੋਰਗੈਰਾਈਟ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the metal is found in the earth's crust in the pure, free elemental form "native silver" , as an alloy with gold and other metals, and in minerals such as argentite and chlorargyrite.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਾਂਦੀ ਤਾਂਬੇ, ਸੋਨਾ, ਲੀਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
most silver is produced as a byproduct of copper, gold, lead, and zinc refining.

ਚਾਂਦੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਧਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
silver is more abundant than gold, but it is much less abundant as a native metal.

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਲ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ 94% ਸ਼ੁੱਧ ਅਲਾਇਡ "0.940 ਜੁਰਮਾਨਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
its purity is typically measured on a per mille basis a 94%-pure alloy is described as "0.940 fine".

ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਧਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਨੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਥਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ.
as one of the seven metals of antiquity, silver has had an enduring role in most human cultures.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ.
silver has long been valued as a precious metal.

ਸਿਲਵਰ ਮੈਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸਦੀਵੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰਾਸੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ.
silver metal is used in many premodern monetary systems in bullion coins, sometimes alongside gold.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੰਸੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਉੱਚੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਟੇਬਲ ਅਤੇ ਬਰਤਨ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸਰਾਫਾ ਵਜੋਂ.
silver is used in numerous applications other than currency, such as solar panels, water filtration, jewelry, ornaments, high-value tableware and utensils hence the term silverware , and as an investment medium coins and bullion .

ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿੰਡੋ ਕੋਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
silver is used industrially in electrical contacts and conductors, in specialized mirrors, window coatings, and in catalysis of chemical reactions.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਐਕਸਰੇ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
silver compounds are used in photographic film and x-rays.

ਪਤਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਘੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਸਾਈਡਜ਼ ਓਲੀਗੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਡਰੈਸਿੰਗਜ਼, ਕੈਥੀਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
dilute silver nitrate solutions and other silver compounds are used as disinfectants and microbiocides oligodynamic effect , added to bandages and wound-dressings, catheters, and other medical instruments.

ਗੁਣ ਚਾਂਦੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਸਾਰਣੀ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਮੂਹ 11 ਵਿਚਲੇ ਇਸਦੇ ਦੋ ਲੰਬਕਾਰੀ ਗੁਆਂ .ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
characteristics silver is similar in its physical and chemical properties to its two vertical neighbours in group 11 of the periodic table, copper and gold.

ਇਸ ਦੇ 47 ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਨ 4d105s1 ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂਬੇ ਆਰ 3d104s1 ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ xe 4f145d106s1 ਸਮੂਹ 11 ਡੀ-ਬਲਾਕ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮੂਹ ਹੈ.
its 47 electrons are arranged in the configuration 4d105s1, similarly to copper ar 3d104s1 and gold xe 4f145d106s1 group 11 is one of the few groups in the d-block which has a completely consistent set of electron configurations.

ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਕੌਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਭਰੇ ਡੀ ਸਬਸ਼ੇਲ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਸਬਸੈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਾਤੂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਵੰਜਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
this distinctive electron configuration, with a single electron in the highest occupied s subshell over a filled d subshell, accounts for many of the singular properties of metallic silver.

ਚਾਂਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਰਮ, ਨਚਲੀ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੀ ਧਾਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਖਰਾਬ ਹੈ.
silver is an extremely soft, ductile and malleable transition metal, though it is slightly less malleable than gold.

ਚਾਂਦੀ ਬਲਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 12 ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਿicਬਿਕ ਜਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ 5s ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਡੀਲਕੈਲਾਇਜਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਲਈ.
silver crystallizes in a face-centered cubic lattice with bulk coordination number 12, where only the single 5s electron is delocalized, similarly to copper and gold.

ਅਧੂਰੇ ਡੀ-ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਧਾਤੂ ਬਾਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਸਹਿਜ ਪਾਤਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
unlike metals with incomplete d-shells, metallic bonds in silver are lacking a covalent character and are relatively weak.

ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਘੱਟ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
this observation explains the low hardness and high ductility of single crystals of silver.

ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਿੱਟੀ ਧਾਤੂ ਚਮਕ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਉੱਚ ਪਾਲਿਸ਼ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਤ ਦਾ ਨਾਮ ਇਕ ਰੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
silver has a brilliant white metallic luster that can take a high polish, and which is so characteristic that the name of the metal itself has become a colour name.

ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਭਰੇ ਡੀ ਬੈਂਡ ਤੋਂ ਐਸ ਪੀ ਕੰਡਕਸ਼ਨ ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ 38ਰਜਾ 385 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਦਿੱਖ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਬਲਕਿ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਇਸ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਰੰਗੀ ਧਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
unlike copper and gold, the energy required to excite an electron from the filled d band to the s-p conduction band in silver is large enough around 385 kj mol that it no longer corresponds to absorption in the visible region of the spectrum, but rather in the ultraviolet hence silver is not a coloured metal.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਅਲੱਗ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ 4ਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ 450 ਐਨ.ਐਮ.
protected silver has greater optical reflectivity than aluminium at all wavelengths longer than 450 nm.

ਵੇਵ ਲੰਬਾਈ 450 ਐੱਨ.ਐੱਮ.ਐੱਮ. ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 310 ਐੱਨ.ਐੱਮ.ਐੱਮ. ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਫ਼ਰ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
at wavelengths shorter than 450 nm, silver's reflectivity is inferior to that of aluminium and drops to zero near 310 nm.

ਸਮੂਹ 11 ਵਿਚਲੇ ਤੱਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਚਾਲਕਤਾ ਆਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਮੁਫਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰੇ ਡੀ ਸਬਸੈਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੈਟਲਜ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
very high electrical and thermal conductivity is common to the elements in group 11, because their single s electron is free and does not interact with the filled d subshell, as such interactions which occur in the preceding transition metals lower electron mobility.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਧਾਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
the electrical conductivity of silver is the greatest of all metals, greater even than copper, but it is not widely used for this property because of the higher cost.

ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਰੇਡੀਓ-ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ vhf ਅਤੇ ਉੱਚ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਿਲਵਰ ਪਲੇਟਿੰਗ ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ.
an exception is in radio-frequency engineering, particularly at vhf and higher frequencies where silver plating improves electrical conductivity because those currents tend to flow on the surface of conductors rather than through the interior.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, 13540 ਟਨ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟ ਵਿਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ.
during world war ii in the us, 13540 tons of silver were used in electromagnets for enriching uranium, mainly because of the wartime shortage of copper.

ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਰਮਲ ਚਾਲਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੀਰੇ ਦੇ ਅਲਾਟ੍ਰੋਪ ਅਤੇ ਸੁਪਰਫਲਾਈਡ ਹਿਲਿਅਮ -4 ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਦੀ ਚਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ.
pure silver has the highest thermal conductivity of any metal, although the conductivity of carbon in the diamond allotrope and superfluid helium-4 are even higher.

ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
silver also has the lowest contact resistance of any metal.

ਚਾਂਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅਲੌਏ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
silver readily forms alloys with copper and gold, as well as zinc.

ਜਿੰਕ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਲਾਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜ਼ਿੰਕ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਘਣ ਘੋਲ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦਾ largeਾਂਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤਵੱਜੋ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਜਿੰਕ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
zinc-silver alloys with low zinc concentration may be considered as face-centred cubic solid solutions of zinc in silver, as the structure of the silver is largely unchanged while the electron concentration rises as more zinc is added.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਿicਬਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਇਕਾਗਰਤਾ 1.5, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਘਣ 1.615, ਅਤੇ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਨੇੜੇ-ਪੈਕ ਪੜਾਵਾਂ 1.75 ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
increasing the electron concentration further leads to body-centred cubic electron concentration 1.5 , complex cubic 1.615 , and hexagonal close-packed phases 1.75 .

ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਦੋ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ, 107 ਏ.ਜੀ. ਅਤੇ 109 ਏ.ਜੀ. ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, 107 ਏ.ਜੀ. ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਧੇਰੇ 51.839% ਕੁਦਰਤੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਹੈ.
isotopes naturally occurring silver is composed of two stable isotopes, 107ag and 109ag, with 107ag being slightly more abundant 51.839% natural abundance .

ਇਹ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਬਹੁਤਾਤ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this almost equal abundance is rare in the periodic table.

ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 107.8682 2 u ਇਹ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੈਵੀਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੱਧਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ.
the atomic weight is 107.8682 2 u this value is very important because of the importance of silver compounds, particularly halides, in gravimetric analysis.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਆਈਸੋਟੋਪ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਐਸ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੌਲੀ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਪਰਨੋਵਾਸ ਵਿਚ ਆਰ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਦੁਆਰਾ.
both isotopes of silver are produced in stars via the s-process slow neutron capture , as well as in supernovas via the r-process rapid neutron capture .

ਅਠਾਈ ਰੇਡੀਓਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ 41a9 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ 105 ਏ.ਜੀ., 7.45 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ 111 ਏ.ਜੀ. ਅਤੇ 3.13 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ 112 ਏ.ਜੀ.
twenty-eight radioisotopes have been characterized, the most stable being 105ag with a half-life of 41.29 days, 111ag with a half-life of 7.45 days, and 112ag with a half-life of 3.13 hours.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਆਈਸੋਮਰ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ 108mag t1 2 418 ਸਾਲ, 110mag t1 2 249.79 ਦਿਨ ਅਤੇ 106mag t1 2 8.28 ਦਿਨ.
silver has numerous nuclear isomers, the most stable being 108mag t1 2 418 years , 110mag t1 2 249.79 days and 106mag t1 2 8.28 days .

ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
all of the remaining radioactive isotopes have half-lives of less than an hour, and the majority of these have half-lives of less than three minutes.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਸ 92.950 ਯੂ 93 ਏਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 129.950 ਯੂ 130 ਏ.ਜੀ. ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ, 107 ਏਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ decਹਿਣ modeੰਗ ਹੈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਕੈਪਚਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਡੀਸੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੋਡ ਹੈ.
isotopes of silver range in relative atomic mass from 92.950 u 93ag to 129.950 u 130ag the primary decay mode before the most abundant stable isotope, 107ag, is electron capture and the primary mode after is beta decay.

107 ਏ.ਜੀ. ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁ .ਲੇ ਸੜੇ ਉਤਪਾਦ ਪੈਲੈਡਿਅਮ ਤੱਤ 46 ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁ productsਲੇ ਉਤਪਾਦ ਕੈਡਮੀਅਮ ਤੱਤ 48 ਆਈਸੋਟੋਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the primary decay products before 107ag are palladium element 46 isotopes, and the primary products after are cadmium element 48 isotopes.

ਪੈਲੇਡਿਅਮ ਆਈਸੋਟੋਪ 107 ਪੀਡੀ ਬੀਟਾ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ 6.5 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ 107 ਏਗ ਤੱਕ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the palladium isotope 107pd decays by beta emission to 107ag with a half-life of 6.5 million years.

ਆਇਰਨ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟਸ ਇਕਲੌਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਪੈਲੇਡਿਅਮ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 107 ਏਗ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਾਪਣਯੋਗ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
iron meteorites are the only objects with a high-enough palladium-to-silver ratio to yield measurable variations in 107ag abundance.

ਰੇਡੀਓਜੈਨਿਕ 107 ਏਗ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1978 ਵਿੱਚ ਸਾਂਤਾ ਕਲਾਰਾ ਮੀਟੀਓਰਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
radiogenic 107ag was first discovered in the santa clara meteorite in 1978.

ਵਿਵਾਦਕ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਨਿleਕਲੀਓਸੈਂਥੇਟਿਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਇਰਨ-ਕੋਰਡ ਛੋਟੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਅਤੇ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ.
the discoverers suggest the coalescence and differentiation of iron-cored small planets may have occurred 10 million years after a nucleosynthetic event.

ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਘਲ ਰਹੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਅਸਥਿਰ ਨਿlਕਲਾਈਡਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
correlations observed in bodies that have clearly been melted since the accretion of the solar system must reflect the presence of unstable nuclides in the early solar system.

ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਸਿਲਵਰ ਇਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਧਾਤ ਹੈ.
chemistry silver is a rather unreactive metal.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਭਰਿਆ 4 ਡੀ ਸ਼ੈੱਲ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ 5s ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਲੜੀ e0 ag ag 0.799 v ਦੇ ਤਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
this is because its filled 4d shell is not very effective in shielding the electrostatic forces of attraction from the nucleus to the outermost 5s electron, and hence silver is near the bottom of the electrochemical series e0 ag ag 0.799 v .

ਸਮੂਹ 11 ਵਿੱਚ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਹਿਲੀ ionization energyਰਜਾ 5s bਰਬਿਟਲ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ionization hasਰਜਾ 4 ਡੀ bitਰਬਿਟਲਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 1 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ, ਸੰਕਰਮਣ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਸੀਮਤ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਡੀ-orਰਬਿਟਲ ਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in group 11, silver has the lowest first ionization energy showing the instability of the 5s orbital , but has higher second and third ionization energies than copper and gold showing the stability of the 4d orbitals , so that the chemistry of silver is predominantly that of the 1 oxidation state, reflecting the increasingly limited range of oxidation states along the transition series as the d-orbitals fill and stabilize.

ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਲਈ ਕਿ c ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੀਯੂ 2 ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ energyਰਜਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਜਲੂਣ ਘੋਲ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਘੋਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਥਿਰ ਭਰੇ ਡੀ-ਸਬਸੈਲ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚਾਂਦੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਕ ਹੈ. ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ionisation energyਰਜਾ ਤਾਂਬੇ ਲਈ ਵੱਧ ਹੈ.
unlike copper, for which the larger hydration energy of cu2 as compared to cu is the reason why the former is the more stable in aqueous solution and solids despite lacking the stable filled d-subshell of the latter, silver is large enough that this factor has a much smaller effect, and furthermore the second ionisation energy of silver is greater than that for copper.

ਇਸ ਲਈ, ਜਾਲੀ ਜਲ ਦੇ ਘੋਲ ਅਤੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ag2 ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹੈ.
hence, ag is the stable species in aqueous solution and solids, with ag2 being much less stable as it oxidizes water.

ਉਪਰੋਕਤ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ionization energyਰਜਾ 730.8 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਹਿਜ ਪਾਤਰ ਹਨ.
it must be noted despite the above formulations that most silver compounds have significant covalent character due to the small size and high first ionization energy 730.8 kj mol of silver.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪੌਲਿੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੇਗਿਟੀਵਿਟੀ 1.93 ਲੀਡ 1.87 ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ 72.8 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ 141.0 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.
furthermore, silver's pauling electronegativity of 1.93 is higher than that of lead 1.87 , and its electron affinity of 125.6 kj mol is much higher than that of hydrogen 72.8 kj mol and not much less than that of oxygen 141.0 kj mol .

ਇਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਡੀ-ਸਬਸੈਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ 1 ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ 4 ਤੋਂ 10 ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਸਥਿਰ ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰੇਖਾਤਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2 ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਲਮੇਲ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ. ਐਮਫੋਟਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਟਲ ਪੜਾਅ ਜਿਵੇਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ.
due to its full d-subshell, silver in its main 1 oxidation state exhibits relatively few properties of the transition metals proper from groups 4 to 10, forming rather unstable organometallic compounds, forming linear complexes showing very low coordination numbers like 2, and forming an amphoteric oxide as well as zintl phases like the post-transition metals.

ਪਿਛਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ 1 ਆਕਸੀਕਰਨ ਸਥਿਤੀ--ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਿਗਾਂਡ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਵੀ ਸਥਿਰ ਹੈ.
unlike the preceding transition metals, the 1 oxidation state of silver is stable even in the absence of -acceptor ligands.

ਚਾਂਦੀ ਲਾਲ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਕੀਮਿਸਟਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਨੇਕ ਧਾਤ ਵੀ ਮੰਨਿਆ.
silver does not react with air, even at red heat, and thus was considered by alchemists as a noble metal along with gold.

ਇਸ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤਾਂਬੇ i ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਲਾਲ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
its reactivity is intermediate between that of copper which forms copper i oxide when heated in air to red heat and gold.

ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਗੰਧਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰੀ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾਗ਼ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਕਾਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਲਫਾਈਡ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਲਫੇਟ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
like copper, silver reacts with sulfur and its compounds in their presence, silver tarnishes in air to form the black silver sulfide copper forms the green sulfate instead, while gold does not react .

ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਬਦਨਾਮ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਫਲੋਰਾਈਨ ਗੈਸ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੈਲੋਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
unlike copper, silver will not react with the halogens, with the exception of the notoriously reactive fluorine gas, with which it forms the difluoride.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਨਾਨ-ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਐਸਿਡਜ਼ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਧਾਤ ਗਰਮ ਗਾੜ੍ਹਾ ਗੰਧਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਤਲਾ ਜਾਂ ਸੰਘਣਾ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
while silver is not attacked by non-oxidizing acids, the metal dissolves readily in hot concentrated sulfuric acid, as well as dilute or concentrated nitric acid.

ਹਵਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਸਾਇਨਾਇਡ ਦੇ ਜਲਮਈ ਘੋਲ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the presence of air, and especially in the presence of hydrogen peroxide, silver dissolves readily in aqueous solutions of cyanide.

ਸਿਲਵਰ ਮੈਟਲ ਉੱਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਪਰਮਾਂਗਨੇਟ ਕੇ ਐਮ ਐਨ ਓ 4 ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਡਾਈਕਰੋਮੈਟ ਕੇ 2 ਸੀਆਰ 2 ਓ 7, ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਬਰੋਮਾਈਡ ਕੇਬੀਆਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver metal is attacked by strong oxidizers such as potassium permanganate kmno 4 and potassium dichromate k 2cr 2o 7 , and in the presence of potassium bromide kbr .

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਲਵਰ ਬ੍ਰੋਮਾਈਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਥਿਓਸੈਲਫੇਟ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਸਲ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these compounds are used in photography to bleach silver images, converting them to silver bromide that can either be fixed with thiosulfate or redeveloped to intensify the original image.

ਸਿਲਵਰ ਸਾਈਨਾਇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿਲਾਈਡ ਸਾਈਨਾਇਡ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਇਨਾਇਡ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
silver forms cyanide complexes silver cyanide that are soluble in water in the presence of an excess of cyanide ions.

ਸਿਲਵਰ ਸਾਇਨਾਈਡ ਘੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
silver cyanide solutions are used in electroplating of silver.

ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਗੜਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਿਲਵਰ ਸਲਫਾਈਡ ਦਾਗ਼ ਦੀ ਇਕ ਕਾਲੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ.
silver artifacts undergo three forms of deterioration, the most common of which is the formation of a black film of silver sulfide tarnish.

ਤਾਜ਼ਾ ਸਿਲਵਰ ਕਲੋਰਾਈਡ, ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਮਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁਬੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਜਾਮਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
fresh silver chloride, formed when silver objects are immersed for long periods in salt water, is pale yellow colored, becoming purplish on exposure to light and projects slightly from the surface of the artifact or coin.

ਪੁਰਾਣੀ ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਲਈ ਮਿਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the precipitation of copper in ancient silver can be used to date artifacts.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, agno3 2, ਸਿਲਵਰ ii ਫਲੋਰਾਈਡ, ਐਜੀਐਫ 2 3 ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਟੈਟਰਾਫਲੂਓਰਜੈਂਟੇਟ iii, kagf4 ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ 4 ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹੈਕਸਾਫਲੂਓਰਜੈਂਟੇਟ iv, k2agf6.
the common oxidation states of silver are in order of commonness 1 for example, silver nitrate, agno3 2 for example, silver ii fluoride, agf2 3 for example, potassium tetrafluoroargentate iii , kagf4 and even occasionally 4 for example, potassium hexafluoroargentate iv , k2agf6 .

1 ਰਾਜ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ 2 ਰਾਜ ਘਟੇਗਾ.
the 1 state is by far the most common, followed by the reducing 2 state.

3 ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਲੋਰਾਈਨ ਜਾਂ ਪੈਰੋਕਸੋਡਿਸਲਫੇਟ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਾਂਦੀ iii ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the 3 state requires very strong oxidising agents to attain, such as fluorine or peroxodisulfate, and some silver iii compounds react with atmospheric moisture and attack glass.

ਦਰਅਸਲ, ਸਿਲਵਰ iii ਫਲੋਰਾਈਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ, ਕ੍ਰਿਪਟਨ ਡੀਫਲੋਰਾਈਡ ਨਾਲ ਸਿਲਵਰ ਜਾਂ ਸਿਲਵਰ ਮੋਨੋਫਲੋਰਾਇਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
indeed, silver iii fluoride is usually obtained by reacting silver or silver monofluoride with the strongest known oxidizing agent, krypton difluoride.

ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਚਲਕੋਜੀਨਾਈਡਜ਼ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘੱਟ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਂਬੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਲਵਰ ਆਕਸਾਈਡ ਥਰਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਥਿਰ ਹਨ.
compounds oxides and chalcogenides silver and gold have rather low chemical affinities for oxygen, lower than copper, and it is therefore expected that silver oxides are thermally quite unstable.

ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲੂਣ ਗਿੱਟੇ-ਭੂਰੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਆੱਕਸਾਈਡ, ਐਗ 2 ਓ, ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅਲਕੋਲੀ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
soluble silver i salts precipitate dark-brown silver i oxide, ag2o, upon the addition of alkali.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ agoh ਸਿਰਫ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the hydroxide agoh exists only in solution otherwise it spontaneously decomposes to the oxide.

ਸਿਲਵਰ i ਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧਾਤੂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 160 ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver i oxide is very easily reduced to metallic silver, and decomposes to silver and oxygen above 160 .

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਂਦੀ i ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਬਲੈਕ ਐਗੋ, ਮਿਕਸਡ ਸਿਲਵਰ i, iii ਆਕਸਾਈਡ ਫਾਰਮੂਲਾ agiagiiio2 ਦੇ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ ਪਰੌਕਸੋਡਿਸਲਫੇਟ ਦੁਆਰਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this and other silver i compounds may be oxidized by the strong oxidizing agent peroxodisulfate to black ago, a mixed silver i,iii oxide of formula agiagiiio2.

ਗੈਰ-ਅਟੁੱਟ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਆੱਕਸਾਈਡ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ag2o3 ਅਤੇ ag3o4, ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ag3o ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਧਾਤੂ ਦੇ ਕੰਡਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
some other mixed oxides with silver in non-integral oxidation states, namely ag2o3 and ag3o4, are also known, as is ag3o which behaves as a metallic conductor.

ਸਿਲਵਰ i ਸਲਫਾਈਡ, ਐਗ 2 ਐਸ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸੰਘਣੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ.
silver i sulfide, ag2s, is very readily formed from its constituent elements and is the cause of the black tarnish on some old silver objects.

ਇਹ ਸਿਲਵਰ ਮੈਟਲ ਜਾਂ ਜਲਮਈ ਐਗ ਆਇਨਾਂ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it may also be formed from the reaction of hydrogen sulfide with silver metal or aqueous ag ions.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਸਟੋਚਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸੇਲੇਨਾਈਡਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਲੁਰਾਈਡਜ਼ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਐਗਟ 3 ਇੱਕ ਘੱਟ-ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਸੁਪਰਕੰਡਕਟਰ ਹੈ.
many non-stoichiometric selenides and tellurides are known in particular, agte 3 is a low-temperature superconductor.

ਹੈਲੀਡਜ਼ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਡਾਇਲਾਈਡ ਵੱਖਰਾ, ਐਜੀਐਫ 2 ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
halides the only known dihalide of silver is the difluoride, agf2, which can be obtained from the elements under heat.

ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਰ ਥਰਮਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਫਲੋਰੋਇਨੇਟਿੰਗ ਏਜੰਟ, ਸਿਲਵਰ ii ਫਲੋਰਾਈਡ ਅਕਸਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਲੋਰੋਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a strong yet thermally stable fluorinating agent, silver ii fluoride is often used to synthesize hydrofluorocarbons.

ਇਸਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in stark contrast to this, all four silver i halides are known.

ਫਲੋਰਾਈਡ, ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰੋਮਾਈਡ ਵਿਚ ਸੋਡੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਬਣਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਇਓਡਾਈਡ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਕਿ cubਬਿਕ ਜ਼ਿੰਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਤਰ ਹੈ.
the fluoride, chloride, and bromide have the sodium chloride structure, but the iodide has three known stable forms at different temperatures that at room temperature is the cubic zinc blende structure.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can all be obtained from their elements.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਲੋਜਨ ਸਮੂਹ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅੱਧ ਹੋਰ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪਾਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਘੁਲਣਸ਼ੀਲਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਕਲੋਰਾਈਡ ਤੋਂ ਪੀਲੇ ਆਇਓਡਾਈਡ ਵਿਚ ਰੰਗ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਗਾਂਡ-ਮੈਟਲ ਚਾਰਜ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਐਕਸਗ ਦੀ ਲੋੜ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
as the halogen group is descended, the silver halide gains more and more covalent character, solubility decreases, and the color changes from the white chloride to the yellow iodide as the energy required for ligand-metal charge transfer xag decreases.

ਫਲੋਰਾਈਡ ਅਸੰਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਲੋਰਾਈਡ ਆਇਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ energyਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀ- ਅਤੇ ਟੈਟ੍ਰਹਾਈਡਰੇਟ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the fluoride is anomalous, as the fluoride ion is so small that it has a considerable solvation energy and hence is highly water-soluble and forms di- and tetrahydrates.

ਦੂਸਰੇ ਤਿੰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹਲਾਈਡ ਜਲੂਣ ਘੋਲ ਵਿਚ ਅਤਿ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਵੀਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the other three silver halides are highly insoluble in aqueous solutions and are very commonly used in gravimetric analytical methods.

ਸਾਰੇ ਚਾਰੋ ਫੋਟੋਸੈਨਸਿਟਿਵ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੋਨੋਫਲੋਰਾਇਡ ਸਿਰਫ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਰੋਮਾਈਡ ਅਤੇ ਆਇਓਡਾਈਡ ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਧਾਤ ਦਾ ਫੋਟੋਪੇਕ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
all four are photosensitive though the monofluoride is so only to ultraviolet light , especially the bromide and iodide which photodecompose to silver metal, and thus were used in traditional photography.

ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੈਲੀਡ ਆਇਨ ਦਾ ਐਕਸ ਉਤੇਜਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਵਾਧੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਆਇਨ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਬੈਂਡ ਏ.ਜੀ. ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਲਟਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੁਕਸ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ energyਰਜਾ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ "ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ".
the reaction involved is x excitation of the halide ion, which gives up its extra electron into the conduction band ag ag liberation of a silver ion, which gains an electron to become a silver atom the process is not reversible because the silver atom liberated is typically found at a crystal defect or an impurity site, so that the electron's energy is lowered enough that it is "trapped".

ਹੋਰ ਅਜੀਵ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਐਗਨੋ 3, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੱਲਾਈਡਜ਼ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪੂਰਵਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ.
other inorganic compounds white silver nitrate, agno3, is a versatile precursor to many other silver compounds, especially the halides, and is much less sensitive to light.

ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰ ਕਾਸਟਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਲਕੀਮਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੂਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ.
it was once called lunar caustic because silver was called luna by the ancient alchemists, who believed that silver was associated with the moon.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਗਰੇਵਾਈਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾਤਾ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਹੈ.
it is often used for gravimetric analysis, exploiting the insolubility of the silver halides which it is a common precursor to.

ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
silver nitrate is used in many ways in organic synthesis, e.g.

ਘਟੀਆ ਅਤੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਲਈ.
for deprotection and oxidations.

ਏ.ਜੀ. ਐਲਕਨੇਸ ਨੂੰ ਉਲਟ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਲਕੀਨਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
ag binds alkenes reversibly, and silver nitrate has been used to separate mixtures of alkenes by selective absorption.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁਲ ਕੇ ਮੁਫਤ ਐਲਕਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the resulting adduct can be decomposed with ammonia to release the free alkene.

ਯੈਲੋ ਸਿਲਵਰ ਕਾਰਬਨੇਟ, ਐਗ 2 ਸੀਓ 3 ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਡੀਅਮ ਕਾਰਬਨੇਟ ਦੇ ਜਲਮਈ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
yellow silver carbonate, ag2co3 can be easily prepared by reacting aqueous solutions of sodium carbonate with a deficiency of silver nitrate.

ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਿਲਵਰ ਪਾ powderਡਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਹੈ.
its principal use is for the production of silver powder for use in microelectronics.

ਇਸ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਲਕੀਲੀ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ag2co3 ch2o 2 ag 2 co2 h2 ਸਿਲਵਰ ਕਾਰਬਨੇਟ ਵੀ ਕੋਇਨੀਗਸ-ਨੌਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਰਗੇ ਜੈਵਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਰੀਐਜੈਂਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is reduced with formaldehyde, producing silver free of alkali metals ag2co3 ch2o 2 ag 2 co2 h2 silver carbonate is also used as a reagent in organic synthesis such as the koenigs-knorr reaction.

ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਸੇਲੀਟ ਉੱਤੇ ਸਿਲਵਰ ਕਾਰਬਨੇਟ ਡਾਇਓਲਜ਼ ਤੋਂ ਲੈਕਟੋਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the oxidation, silver carbonate on celite acts as an oxidising agent to form lactones from diols.

ਇਹ ਅਲਕਾਈਲ ਬਰੋਮਾਈਡਜ਼ ਨੂੰ ਅਲਕੋਹਲਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also employed to convert alkyl bromides into alcohols.

ਸਿਲਵਰ ਫੁਲਮਿਨੇਟ, ਏ.ਸੀ.ਸੀ.ਐਨ.ਓ., ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਟੱਚ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸਫੋਟਕ, ਈਥਨੌਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਧਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver fulminate, agcno, a powerful, touch-sensitive explosive used in percussion caps, is made by reaction of silver metal with nitric acid in the presence of ethanol.

ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਸਫੋਟਕ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਿਲਵਰ ਐਜ਼ਾਈਡ, ਐਜੀਐਨ 3 ਹਨ, ਜੋ ਸੋਡੀਅਮ ਐਜ਼ਾਈਡ ਨਾਲ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਐਸੀਟਾਈਡ, ਐਗ 2 ਸੀ 2 ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਐਸੀਟੀਲੀਨ ਗੈਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
other dangerously explosive silver compounds are silver azide, agn3, formed by reaction of silver nitrate with sodium azide, and silver acetylide, ag2c2, formed when silver reacts with acetylene gas in ammonia solution.

ਤਾਲਮੇਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਿਲਵਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਇਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਸਮਲਿੰਗ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
coordination compounds silver complexes tend to be similar to those of its lighter homologue copper.

ਚਾਂਦੀ iii ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹੇਠਲੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂਬੇ iii ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜੇ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਹਨ.
silver iii complexes tend to be rare and very easily reduced to the more stable lower oxidation states, though they are slightly more stable than those of copper iii .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਵਰਗ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਪੀਰੀਅੇਟ ਅਤੇ ਟੂਲੇਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਲਕਲੀਨ ਪੈਰੋਕਸੋਡਿਸਫੇਟ ਨਾਲ ਸਿਲਵਰ i ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for instance, the square planar periodate and tellurate complexes may be prepared by oxidising silver i with alkaline peroxodisulfate.

ਪੀਲਾ ਡਾਇਗੈਗਨੈਟਿਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਭੜਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the yellow diamagnetic is much less stable, fuming in moist air and reacting with glass.

ਸਿਲਵਰ ii ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹਨ.
silver ii complexes are more common.

ਵੈਲੇਂਸ ਆਈਸੋਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕ ਕਾੱਪਰ ii ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਗ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੈਗਨੈਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 3 ਡੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ 4 ਡੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਫੁੱਟਣ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
like the valence isoelectronic copper ii complexes, they are usually square planar and paramagnetic, which is increased by the greater field splitting for 4d electrons than for 3d electrons.

ਓਜੋਨ ਦੁਆਰਾ ਏਜੀ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਐਕਸੀਅਸ ਐਗ 2 ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਏਜੰਟ ਹੈ, ਐਸਿਡਿਕ ਘੋਲ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਫਾਸਫੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
aqueous ag2 , produced by oxidation of ag by ozone, is a very strong oxidising agent, even in acidic solutions it is stabilized in phosphoric acid due to complex formation.

ਪੈਰੋਕਸੋਡਿਸਲਫੇਟ ਆਕਸੀਕਰਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਟਰੋਸਾਈਕਲਿਕ ਐਮਾਇਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2 ਅਤੇ 2 ਇਹ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਾ counterਰਿਸ਼ਨ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ 1 ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘਟਾ ਸਕਦੀ.
peroxodisulfate oxidation is generally necessary to give the more stable complexes with heterocyclic amines, such as 2 and 2 these are stable provided the counterion cannot reduce the silver back to the 1 oxidation state.

ਇਸ ਦੇ ਵਾਯੋਲੇਟ ਬੈਰਿਅਮ ਲੂਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨ- ਜਾਂ ਓ-ਡੋਨਰ ਲਿਗਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਈਰਡੀਨ ਕਾਰਬੋਆਕਾਈਲੈਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਿਲਵਰ ii ਕੰਪਲੈਕਸ ਹਨ.
is also known in its violet barium salt, as are some silver ii complexes with n- or o-donor ligands such as pyridine carboxylates.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ 1 ਹੈ.
however, the most important oxidation state for silver in complexes is 1.

ਏਜੀ ਕੈਟੀਸ਼ਨ ਡਾਇਗੈਗਨੈਟਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਕਿu ਅਤੇ ਏਯੂ ਇਸਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬੇਰੰਗ ਹਨ ਬਸ਼ਰਤੇ ਕਿ ਲਿਗਾਂਡ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ.
the ag cation is diamagnetic, like its homologues cu and au its complexes are colourless provided the ligands are not too easily polarized such as .

ਏਜੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਨਿਓਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲੂਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੂਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਪਵਾਦ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਪਰਕਲੋਰੇਟ ਅਤੇ ਫਲੋਰਾਈਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ag forms salts with most anions, but it is reluctant to coordinate to oxygen and thus most of these salts are insoluble in water the exceptions are the nitrate, perchlorate, and fluoride.

ਟੈਟਰਾਕੋਰਡੀਨੇਟ ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਐਕਸੀਅਨ ਆਇਨ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਏਜੀ ਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ 2-ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਲੀਨੀਅਰ ਹੈ.
the tetracoordinate tetrahedral aqueous ion is known, but the characteristic geometry for the ag cation is 2-coordinate linear.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕਲੋਰਾਈਡ ਵਧੇਰੇ ਜਲਮਈ ਅਮੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲੂਣ ਬਣਨ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਥਿਓਸੁਲਫਟ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਸਾਈਨਾਇਡ ਕੱractionਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
for example, silver chloride dissolves readily in excess aqueous ammonia to form silver salts are dissolved in photography due to the formation of the thiosulfate complex and cyanide extraction for silver and gold works by the formation of the complex .

ਸਿਲਵਰ ਸਾਈਨਾਇਡ ਦੀ ਇਕ ਲਕੀਰ ਪੋਲੀਮਰ ਬਣਦੀ ਹੈ í ਸਿਲਵਰ ਥਿਓਸਾਈਨੇਟ ਦੀ ਇਕ ਸਮਾਨ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ sp3- ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ਡ ਸਲਫਰ ਐਟਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਜਿਗਜ਼ੈਗ ਬਣਦਾ ਹੈ.
silver cyanide forms the linear polymer ’ silver thiocyanate has a similar structure, but forms a zigzag instead because of the sp3-hybridized sulfur atom.

ਚੇਲੇਟਿੰਗ ਲਿਗਾਂਡ ਲੀਨੀਅਰ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਲਵਰ i ਕੰਪਲੈਕਸ ਪੌਲੀਮਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਜ਼ਦੀਕੀ-ਟੈਟਰਾਹੇਡ੍ਰਲ ਡੀਫੋਸਫਾਈਨ ਅਤੇ ਡਾਇਰਸਿਨ ਕੰਪਲੈਕਸ.
chelating ligands are unable to form linear complexes and thus silver i complexes with them tend to form polymers a few exceptions exist, such as the near-tetrahedral diphosphine and diarsine complexes .

ਆਰਗੇਨੋਮੈਟਲਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਬੰਧਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਚਾਂਦੀ ਸਧਾਰਣ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ.
organometallic under standard conditions, silver does not form simple carbonyls, due to the weakness of the bond.

ਕੁਝ ਕੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰਾ, ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਪੈਰਾਮੈਗਨੈਟਿਕ ਏ.ਓ ਸੀਓ 3, ਜੋ ਕੇ 'ਤੇ ਡਾਇਮਰੀਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਂਡ ਬਣਾ ਕੇ.
a few are known at very low temperatures around k, such as the green, planar paramagnetic ag co 3, which dimerizes at k, probably by forming bonds.

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਲਵਰ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਬੀ otef5 4 ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
additionally, the silver carbonyl b otef5 4 is known.

ਅਲਕਿਨੇਸ ਅਤੇ ਐਲਕੀਨੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੋਲੀਮੈਰਿਕ ਐਗਐਲਐਕਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਪਲਾਟੀਨਮ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਨੌਖੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਰੁੱਪ 11 ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੰਧਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ. ਬੰਧਨ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਅਲਕੀਲਾਂ ਅਤੇ ਏਰੀਲਸ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਹਾਂ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
polymeric aglx complexes with alkenes and alkynes are known, but their bonds are thermodynamically weaker than even those of the platinum complexes though they are formed more readily than those of the analogous gold complexes they are also quite unsymmetrical, showing the weak bonding in group 11. bonds may also be formed by silver i , like copper i and gold i , but the simple alkyls and aryls of silver i are even less stable than those of copper i which tend to explode under ambient conditions .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਾੜੀ ਥਰਮਲ ਸਥਿਰਤਾ ਐਗਮੇ ਅਤੇ ਕਯੂਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੀਏਐਚ 74 ਅਤੇ ਪੀਐਚਸੀਯੂ 100 ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਹੈ.
for example, poor thermal stability is reflected in the relative decomposition temperatures of agme and cume as well as those of phag 74 and phcu 100 .

ਬਾਂਡ ਨੂੰ ਪਰਫਲੂਓਰੋਕਲਾਈਲ ਲਿਗਾਂਡ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਏਜੀਸੀਐਫ ਸੀਐਫ 3 2 ਵਿੱਚ.
the bond is stabilized by perfluoroalkyl ligands, for example in agcf cf3 2.

ਐਲਕੇਨਿਲਸਿਲਵਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਐਲਕਿਲਸਿਲਵਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਹਨ.
alkenylsilver compounds are also more stable than their alkylsilver counterparts.

ਸਿਲਵਰ-ਐਨਐਚਸੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੇਬਲ ਲਿਗਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਹੋਰ ਐਨਐਚਸੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
silver-nhc complexes are easily prepared, and are commonly used to prepare other nhc complexes by displacing labile ligands.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬਿਸ ਐਨਸੀਸੀ ਸਿਲਵਰ ਆਈ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਬਿਸ ਐਸੀਟੋਨਿਟਰਾਇਲ ਪੈਲੇਡਿਅਮ ਡਾਈਕਲੋਰਾਇਡ ਜਾਂ ਕਲੋਰੀਡੋ ਡਾਈਮੇਥਾਈਲ ਸਲਫਾਈਡ ਸੋਨੇ i ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿਲਵਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
for example, the reaction of the bis nhc silver i complex with bis acetonitrile palladium dichloride or chlorido dimethyl sulfide gold i applications silver is often used simply as a precious metal, including currency and decorative items.

ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
it has also long been used to confer high monetary value to objects such as silver coins and investment bars or make objects symbolic of high social or political rank.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚਲਾ ਫਰਕ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the contrast between the bright white color of silver and other materials makes silver useful to the visual arts.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਣ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਪੁਆਇੰਟ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਕਾਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ.
by contrast, fine silver particles form the dense black in photographs and in silverpoint drawings.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲੂਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਹੀ ਦਾਗ਼ੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਜਾਵਟੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਭੜਕਿਆ, ਭੱਠੇ ਜਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
silver salts have been used since the middle ages to produce a yellow or orange color in stained glass, and more complex decorative color reactions can be produced by incorporating silver metal in blown, kilnformed or torchworked glass.

ਕਰੰਸੀ ਸਿਲਵਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਲਿਡਿਅਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 700 ਬੀ.ਸੀ.
currency silver, in the form of electrum a alloy , was coined around 700 bc by the lydians.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰੀ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
later, silver was refined and coined in its pure form.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਲ ਦੀ ਮੁੱ unitਲੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
many nations used silver as the basic unit of monetary value.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ, ਸਿਲਵਰ ਬੁਲੇਅਨ ਵਿੱਚ ਆਈਐਸਓ ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ ਐਕਸਐਗ ਹੈ.
in the modern world, silver bullion has the iso currency code xag.

ਪੌਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਇਕ ਪੌਂਡ ਟਾਵਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ, ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਦਰਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲਿਵਰੇ, ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਾਨ ਹਨ.
the name of the pound sterling reflects the fact it originally represented the value of one pound tower weight of sterling silver the names of other historical currencies, such as the french livre, have similar origins.

ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਚਾਂਦੀ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in some languages, including sanskrit, spanish, french, and hebrew, the word for silver may be used to mean money.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚਰਮ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਡਰੋਂ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦੋਵੰਧਵਾਦ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ 1900 ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ.
during the 19th century, the bimetallism that prevailed in most countries was undermined by the discovery of large deposits of silver in the americas fearing a sharp decrease in the value of silver and inflation of the currency, most states moved to a gold standard by 1900.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫਿਏਟ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਰਕਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1971 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਪਣਾ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਪਰਕ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਆਖਰੀ ਮੁਦਰਾ ਸਵਿਸ ਫ੍ਰੈਂਕ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ 1 ਮਈ 2000 ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਫਿਏਟ ਮੁਦਰਾ 5 ਫ੍ਰੈਂਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਲਈ 1967 ਅਤੇ 1969 ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ 1967 ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਵਿਸ ਸਿੱਕੇ ਸਨ ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the 20th century saw a gradual movement to fiat currency, with most of the world monetary system losing its link to precious metals after the united states dollar came off the gold standard in 1971 the last currency backed by gold was the swiss franc, which became a pure fiat currency on 1 may 2000 the issues of 1967 and 1969 for the 5 franc piece and 1967 for the others were the last swiss coins minted with silver.

ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮਿਆਰ 1920 ਵਿਚ .925 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 500 ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
in the uk the silver standard was reduced from .925 to .500 in 1920.

1947 ਵਿਚ ਸਿੱਕੇ ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਕੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚਲਦੀ ਰਹਿ ਗਈ.
coins that had been made of silver were changed to cupro-nickel in 1947 existing coins were not withdrawn, but ceased circulating as the silver content came to exceed the face value.

ਸੰਨ 1964 ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਚੱਕਰ ਚਲ ਰਿਹਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ 1970 ਦਾ 40% ਅੱਧਾ-ਡਾਲਰ ਸੀ.
in 1964 the united states stopped minting the silver dime and quarter the last circulating silver coin was the 1970 40% half-dollar.

1968 ਵਿਚ, ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, 50% ਡਾਈਮ ਅਤੇ ਤਿਮਾਹੀ 'ਤੇ ਟਿਕੇ.
in 1968, canada minted its last circulating silver coins, the 50% dime and quarter.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਦੀ ਲਈ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਚਲੰਤ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, 1932 ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਨਦੀਰ ਤਕਰੀਬਨ .25 ਪ੍ਰਤੀ ounceਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ coinsੰਗ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਕੇ.
for most of the century after the civil war in the united states, the price of silver was less than the face value of circulating silver coins, reaching its nadir of about .25 per ounce in 1932, and the silver coins of the united states were effectively fiat coins for much of that history.

ਸੰਨ 1963 ਤੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 1.29 ਪ੍ਰਤੀ ounceਂਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ 1965 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਫੇਸ ਵੈਲਯੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ.
not until 1963 did the price of silver rise above the threshold of 1.29 per ounce, at which time the silver content of pre-1965 united states coins was equal in value to the face value of the coins themselves.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਜਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਗੇੜ ਲਈ ਨਹੀਂ.
silver coins are still minted by several countries as commemorative or collectible items, not intended for general circulation.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਟਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਰਮ ਹੈ.
silver is used as a currency by many individuals, and is legal tender in the us state of utah.

ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਅਤੇ ਸਰਾਫਾ ਇਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਾਹਨ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁਦਰਾਸਫਿਤੀ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver coin and bullion is an investment vehicle used by some people to guard against inflation and devaluation of the currency.

ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਿਲਵਰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸਿਲਵਰ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, 92.5% ਸਿਲਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ 7.5% ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ.
jewelry and silverware jewelry and silverware are traditionally made from sterling silver standard silver , an alloy of 92.5% silver with 7.5% copper.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਸਿਰਫ ਐਲੋਏਸ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 0.900-ਜੁਰਮਾਨਾ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ "ਚਾਂਦੀ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਕਸਰ ਮੋਹਰ 900 ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the us, only alloys at least 0.900-fine silver can be sold as "silver" frequently stamped 900 .

ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਿਲਵਰ 925 ਸਟੈਂਪਡ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲੋਂ ਸਖਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਤਾਂਬੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ 893 ਹੈ.
sterling silver stamped 925 is harder than pure silver and has a lower melting point 893 than either pure silver or pure copper.

ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਚਾਂਦੀ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ, ਹਾਲਮਾਰਕ-ਕੁਆਲਟੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 95.8% ਸਿਲਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 958% ਦੀ ਮੋਹਰ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਟੇਬਲ ਅਤੇ ਬੁਣੇ ਪਲੇਟ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
britannia silver is an alternative, hallmark-quality standard containing 95.8% silver stamped 958 , often used for silver tableware and wrought plate.

ਪੇਟੈਂਟ ਅਲਾਏਡ ਆਰਗੇਨਟੀਅਮ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਿਲਵਰ ਗਰਮਨੀਅਮ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਾਇਰਸਕੇਲ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਸਮੇਤ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the patented alloy argentium sterling silver is formed by the addition of germanium, having improved properties including resistance to firescale.

ਸਟਰਲਿੰਗ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ .999-ਜੁਰਮਾਨਾ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਤਲੇ ਕੋਟ ਨਾਲ ਪਲੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sterling silver jewelry is often plated with a thin coat of .999-fine silver to create a shiny finish.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ "ਫਲੈਸ਼ਿੰਗ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this process is called "flashing".

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਚਮਕਦਾਰ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਿਲਟ ਲਈ ਰੋਡਿਅਮ ਨਾਲ ਪਲੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
silver jewelry can also be plated with rhodium for a bright shine or gold silver gilt .

ਚਾਂਦੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰੰਗੀਨ ਕੈਰਟ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਤੇ ਕੈਰਟ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਲੋਇਸ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾਰ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
silver is a constituent of almost all colored carat gold alloys and carat gold solders, giving the alloys paler color and greater hardness.

ਵ੍ਹਾਈਟ 9 ਕੈਰਟ ਸੋਨੇ ਵਿਚ 62.5% ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 37.5% ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 22 ਕੈਰਟ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 91.7% ਸੋਨਾ ਅਤੇ 8.3% ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂਬਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
white 9-carat gold contains 62.5% silver and 37.5% gold, while 22-carat gold contains a minimum of 91.7% gold and 8.3% silver or copper or other metals.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਰਖਾਨੇ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਗਿਲਡ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ ਸਿਲਵਰਸਮਿਥ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਰਹਿ ਗਈਆਂ.
historically, the training and guild organization of goldsmiths included silversmiths, and the two crafts remain largely overlapping.

ਲੁਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਸਿਲਵਰਸਮਿਥਰ ਧਾਤ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਥੌੜੇ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੋ.
unlike blacksmiths, silversmiths do not shape the metal while it is softened with heat, but work it at room temperature with gentle and carefully placed hammer blows.

ਸਿਲਵਰਸਮਿਥੰਗ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਫਲੈਟ ਧਾਤ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਹਥੌੜੇ, ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਾਰਣ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਹੈ.
the essence of silversmithing is to transform a piece of flat metal into a useful object with hammers, stakes, and other simple tools.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਲਵਰਸਮਿਥਕ ਸਿਧਾਰਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਤਾਂਬਾ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਨਾਲ ਵੀ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ, ਫਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
while silversmiths specialize and work principally in silver, they also work with other metals, such as gold, copper, steel, and brass, to make jewelry, silverware, armor, vases, and other artistic items.

ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਸਿਲਵਰਸਮਿੱਥਾਂ ਕੋਲ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹਨ.
because silver is so malleable, silversmiths have many choices for working the metal.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਿਲਵਰਸਮਿਥਜ਼ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
historically, silversmiths are usually called goldsmiths and are usually members of the same guild.

ਪੱਛਮੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿਲਵਰਸਮਿਥਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਗਿਲਡ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਪਰ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਇਕ ਆਮ methodੰਗ ਹੈ.
the western canadian silversmith tradition does not include guilds but mentoring through colleagues is a common method of professional advancement.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਿਲਵਰਸਮਿਥਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ "ਸਿਲਵਰਵੇਅਰ" ਕਟਲਰੀ, ਟੇਬਲ ਦੇ ਸਾਮਾਨ, ਕਟੋਰੇ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
traditionally, silversmiths mostly made "silverware" cutlery, tableware, bowls, candlesticks and such .

ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਠੋਸ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਟੇਬਲਵੇਅਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਮ ਹਨ.
handmade solid silver tableware is now much less common.

ਸੌਰ energyਰਜਾ ਸਿਲਵਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਸੋਲਰ ਫੋਟੋਵੋਲਟੇਕ ਪੈਨਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
solar energy silver is used in the manufacture of crystalline solar photovoltaic panels.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਲਾਜ਼ਮੋਨਿਕ ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
silver is also used in plasmonic solar cells.

100 ਮਿਲੀਅਨ energyਂਸ 685,714.3 ਪੌਂਡ 311,034.8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਚਾਂਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ byਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਤ ਹੈ.
100 million ounces 685,714.3 pounds 311,034.8 kg of silver are projected for use by solar energy in 2015.

ਸਿਲਵਰ ਇਕਸਾਰ ਸੂਰਜੀ reflectਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਕ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪਰਤ ਹੈ.
silver is the reflective coating of choice for concentrated solar power reflectors.

2009 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਐਨਆਰਈਐਲ ਅਤੇ ਸਕਾਈਫਿ scientistsਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਰਵਡ ਸ਼ੀਟਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਘਣੀ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਅੱਜ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਾਂ ਨਾਲੋਂ 30% ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ. ਭਾਰੀ ਗਲਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਭਾਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨ.
in 2009, scientists at the national renewable energy laboratory nrel and skyfuel teamed to develop large curved sheets of metal that have the potential to be 30% less expensive than today's best collectors of concentrated solar power by replacing glass mirrors with a silver polymer sheet that has the same performance as the heavy glass, but at much less cost and weight, and much easier to deploy and install.

ਗਲੋਸੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪੋਲੀਮਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the glossy film uses several layers of polymers, with an inner layer of pure silver.

ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ 2014 ਵਿਚ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਰਗੇ ਪੈਨਲ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ ਜੋ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਇਮਾਰਤ ਤੇ ਚੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
air conditioning in 2014 researchers invented a mirror-like panel that, when mounted on a building, works as an air conditioner.

ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਵੇਫਰ-ਪਤਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the mirror is built from several layers of wafer-thin materials.

ਪਹਿਲੀ ਪਰਤ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਦਾਰਥ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the first layer is silver, the most reflective substance known.

ਇਸਦੇ ਉੱਪਰ ਸਿਲੀਕਾਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਾਫਨੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਹਨ.
above this are alternating layers of silicon dioxide and hafnium oxide.

ਇਹ ਪਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ.
these layers improve the reflectivity, but also turn the mirror into a thermal radiator.

ਜਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਣ ਵਿਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
water purification silver is used in water purifiers to prevent bacteria and algae from growing in the filters.

ਚਾਂਦੀ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the silver catalyzes oxygen and sanitizes the water, replacing chlorination.

ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਕਮਿ ਨਿਟੀ ਵਾਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਸਪਿਆਂ ਵਿਚ ਜਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਲੋਰੀਨੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿਲਵਰ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver ions are added to water purification systems in hospitals, community water systems, pools and spas, displacing chlorination.

ਦੰਦ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਭਰਾਈ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਪਾਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
dentistry previously, silver was alloyed with mercury at room temperature to make amalgams widely used for dental fillings.

ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਚੂਰਾਈ ਹੋਈ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਨ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਕ ਕਠੋਰ ਪੇਸਟ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਡ੍ਰਿਲਡ ਪਥਰ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
to make dental amalgam, a mixture of powdered silver and other metals, such as tin and gold, was mixed with mercury to make a stiff paste that could be shaped to fill a drilled cavity.

ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਏਮੈਲਗਮ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਖਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the dental amalgam achieves initial hardness within minutes and sets hard in a few hours.

ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਨੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਸਿਲਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਹੈਲੀਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਘਟ ਗਈ ਹੈ.
photography and electronics the use of silver nitrate and silver halides in photography has rapidly declined with the advent of digital technology.

ਸਾਲ 1999 ਵਿਚ 267,000,000,000 ਟ੍ਰਾਇ ਆਉਸ ਜਾਂ 8304.6 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਵਿਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਤੋਂ 2013 ਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤਕਰੀਬਨ 70% ਘੱਟ ਗਿਆ.
from the peak global demand for photographic silver in 1999 267,000,000 troy ounces or 8304.6 metric tonnes the market contracted almost 70% by 2013.

ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਦਾਗ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧੀਆ ਚਾਲ ਚਲਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਝ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਰ ਐੱਫ, ਵੀਐਚਐਫ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਟਿ qualityਨਡ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਵੀਟੀ ਫਿਲਟਰ ਜਿੱਥੇ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ. 6%.
because even when tarnished, silver has superior electrical conductivity, it is used in some electrical and electronic products, notably high quality connectors for rf, vhf, and higher frequencies, particularly in tuned circuits such as cavity filters where conductors cannot be scaled by more than 6%.

ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਸਰਕਟਾਂ ਅਤੇ ਆਰਐਫਆਈਡੀ ਐਂਟੀਨਾ ਸਿਲਵਰ ਪੇਂਟ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਕੀਬੋਰਡ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
printed circuits and rfid antennas are made with silver paints, and computer keyboards use silver electrical contacts.

ਸਿਲਵਰ ਕੈਡਮੀਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਈ-ਵੋਲਟੇਜ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਰਸਿੰਗ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ.
silver cadmium oxide is used in high-voltage contacts because it withstands arcing.

ਕੁਝ ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਡੀਓ ਕੁਨੈਕਟਰ ਕੇਬਲ, ਸਪੀਕਰ ਤਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਕੇਬਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਕਸਾਰ ਆਯਾਮ ਵਾਲੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ 6% ਵਧੇਰੇ ਚਾਲਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
some manufacturers produce audio connector cables, speaker wires, and power cables with silver conductors, which have a 6% higher conductivity than those of copper with identical dimensions, despite increased cost.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਬਹਿਸ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਈ-ਫਾਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਧੁਨੀ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
though the issue is debated, many hi-fi enthusiasts believe silver wires improve sound quality.

ਛੋਟੇ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਲਵਰ ਆਕਸਾਈਡ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਤੋਂ ਭਾਰ ਦਾ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
small devices, such as hearing aids and watches, commonly use silver oxide batteries because they have long life and a high energy-to-weight ratio.

ਇਹ ਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਸਿਲਵਰ-ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ-ਕੈਡਮੀਅਮ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is also used high-capacity silver-zinc and silver-cadmium batteries.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੇਖੋ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ.
in world war ii during a shortage of copper, silver was borrowed from the united states treasury for electrical windings by several production facilities, including those of the manhattan project see below under history, wwii.

ਕੱਚ ਦੇ ਪਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰਿਫਲੈਕਟਿਵ ਦੂਰਬੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵੈੱਕਯੁਮ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਕੋਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
glass coatings telescopic mirrors mirrors in almost all reflective telescopes use vacuum aluminium coatings.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਥਰਮਲ ਜਾਂ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪਰਤ ਵਾਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵੇਵ-ਲੰਬਾਈਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਵੀਂ ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਘੱਟ ਥਰਮਲ ਈਮੀਸੀਵਿਟੀ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ.
however thermal or infrared telescopes use silver coated mirrors because it reflects some wavelengths of infrared radiation more effectively than aluminium, and because silver emits very little new thermal radiation low thermal emissivity from the mirror material.

ਚਾਂਦੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਵਧੀਆਂ ਕੋਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਧਾਤ ਦਾ ਪਰਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
silver, in protected or enhanced coatings, is expected to be the next generation metal coating for reflective telescope mirrors.

ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਪਟਰਿੰਗ, ਸਿਲਵਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਪਟੀਕਲ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਚ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਇਨਸੂਲੇਟਿਡ ਗਲੇਜ਼ਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਘੱਟ ਈਮੀਸਿਵਟੀ ਪਰਤ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
windows using a process called sputtering, silver, along with other optically transparent layers, is applied to glass, creating low emissivity coatings used in high-performance insulated glazing.

ਪ੍ਰਤੀ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਪਰਤ ਸਿਰਫ ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਮੋਟਾਈ ਹੈ.
the amount of silver used per window is small because the silver layer is only nanometers thick.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ glassੱਕੇ ਹੋਏ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਖਪਤ 10 ਕਿicਬਿਕ ਮੀਟਰ ਜਾਂ 100 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
however, the amount of silver-coated glass worldwide is hundreds of millions of square meters per year, leading to silver consumption on the order of 10 cubic meters or 100 metric tons year.

ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸਿਲਵਰ ਕਲਰ ਸਪੱਟਡ ਕ੍ਰੋਮ, ਸਟੇਨਲੈਸ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਲੋਏ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver color seen in architectural glass and tinted windows on vehicles is produced by sputtered chrome, stainless steel or other alloys.

ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਿਲਵਰ-ਲੇਪਡ ਪੋਲੀਸਟਰ ਸ਼ੀਟ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਰੀਟਰੋਫਿਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ .ੰਗ ਹੈ.
silver-coated polyester sheets, used to retrofit windows, are another popular method for reducing window transparency.

ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਐਲੋਏ ਕੁਝ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕ ਹਵਾ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
other industrial and commercial applications silver and silver alloys are used in some high-quality musical wind instruments.

ਬੰਸਰੀਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਧਾਤੂ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਨੋਂ ਦਿੱਖ ਲਈ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਸਤਹ ਰਗੜ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ.
flutes, in particular, are commonly constructed of silver alloy or silver-plated, both for appearance and for the surface friction properties of silver.

ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਯੰਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਰ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਬੈਰੀਟੋਨ ਸਿੰਗ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
brass instruments, such as trumpets and baritone horns, are commonly plated in silver.

ਚਾਂਦੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 99.95% ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੀਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
silver is an ideal catalyst in oxidation reactions for example, formaldehyde is produced from methanol and air using silver screens or crystallites of a minimum 99.95% silver.

ਕੁਝ supportੁਕਵੇਂ ਸਮਰਥਨ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਜ ਸਿਰਫ ਇਕ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਹੈ ਜੋ ਈਥਲੀਨ ਨੂੰ ਈਥਲੀਨ ਆਕਸਾਈਡ ਸੀਐਚ 2-ਓ-ਸੀਐਚ 2 ਵਿਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਥਲੀਨ ਗਲਾਈਕੋਲ ਦੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੋਲੀਏਸਟਰ ਅਤੇ ਪੋਲੀਥੀਲੀਨ ਟੈਰੀਫੈਲੇਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
silver on some suitable support is probably the only catalyst available today that converts ethylene to ethylene oxide ch2-o-ch2 in the synthesis of ethylene glycol used to produce polyesters and polyethylene terephthalate.

ਇਹ ਓਡੀ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਨੀਲ ਸਲਫਾਈਡ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also used in the oddy test to detect reduced sulfur compounds and carbonyl sulfides.

ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ਨ ਚੇਨ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਐਲੋਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ 80% ਚਾਂਦੀ, 15% ਇੰਡੀਅਮ, ਅਤੇ 5% ਕੈਡਮੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
because silver readily absorbs free neutrons, it is commonly added to control rods to regulate the fission chain reaction in pressurized water nuclear reactors, generally in the form of an alloy containing 80% silver, 15% indium, and 5% cadmium.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਲਡਰ ਅਤੇ ਬਰੇਜ਼ਿੰਗ ਐਲੋਇਸ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੇਅਰਿੰਗ ਸਤਹ 'ਤੇ ਇਕ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਗੈਲਿੰਗ ਟਾਕਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਹੇਠ ਪਹਿਨਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ.
silver is used in solder and brazing alloys, and as a thin layer on bearing surfaces, it provides a significant increase in galling resistance, reducing wear under heavy load, particularly against steel.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਾਗ਼ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪੀ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਆਰਗੇਨੈਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਅਤੇ ਦਰਿਸ਼ਗੋਚਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
biology silver stains are used in biology to increase the contrast and visibility of cells and organelles in microscopy.

ਕੈਮੀਲੋ ਗੋਲਗੀ ਨੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਗੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਧੱਬਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
camillo golgi used silver stains to study cells of the nervous system and the golgi apparatus.

ਜੈੱਲ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫੋਰੇਸਿਸ ਅਤੇ ਪੋਲੀਆਕਰੀਲਾਈਡ ਜੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾਗਣ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਾਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੁ primaryਲੇ ਦਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕੋਲੋਇਡ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਗ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ.
silver stains are used to stain proteins in gel electrophoresis and polyacrylamide gels, either as primary stains or to enhance the visibility and contrast of colloidal gold stain.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖਮੀਰ ਬਾਇਓਕੈਮਕੁਲੇਟ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਿਲਵਰ ਆਇਨਾਂ ਦੇ.
yeasts from brazilian gold mines bioaccumulate free and complexed silver ions.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਉਗ ਰਹੀ ਫੰਗਸ ਐਸਪਰਗਿਲਸ ਨਾਈਗਰ ਵਿਚ ਸਾਈਨੋ ਮੈਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
the fungus aspergillus niger found growing in a gold mining solution was found to contain cyano metal complexes, such as gold, silver, copper, iron, and zinc.

ਉੱਲੀਮਾਰ ਭਾਰੀ ਧਾਤੂ ਸਲਫਾਈਡਾਂ ਦੇ ਘੁਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the fungus also plays a role in the solubilization of heavy metal sulfides.

ਦਵਾਈ ਦਵਾਈ ਵਿਚ, ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਡਰੈਸਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਕੋਟਿੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
medicine in medicine, silver is incorporated into wound dressings and used as an antibiotic coating in medical devices.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਲਫਾਡਿਆਜ਼ੀਨ ਜਾਂ ਸਿਲਵਰ ਨੈਨੋਮੈਟਰੀਅਲਸ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵਾਲੀਆਂ ਡਰੈਸਿੰਗਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਲਾਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
wound dressings containing silver sulfadiazine or silver nanomaterials are used to treat external infections.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਮੈਡੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਕੈਥੀਟਰ ਜਿੱਥੇ ਟੈਂਟੇਟਿਵ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੈਥੀਟਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲੀ ਦੀ ਲਾਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਡੋਟ੍ਰੈਸੀਅਲ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਟਿ .ਬਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਬੂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਮੂਨੀਆ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
silver is also used in some medical applications, such as urinary catheters where tentative evidence indicates it reduces catheter-related urinary tract infections and in endotracheal breathing tubes where evidence suggests it reduces ventilator-associated pneumonia .

ਸਿਲਵਰ ਆਇਨ ਐਜੀ ਬਾਇਓਐਕਟਿਵ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਵੱਜੋ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਟ੍ਰੋ ਵਿਚ ਬੈਕਟਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the silver ion ag is bioactive and in sufficient concentration readily kills bacteria in vitro.

ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਲਸ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਗਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
silver and silver nanoparticles are used as an antimicrobial in a variety of industrial, healthcare, and domestic applications.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸਰਾਫਾ ਲਗਾਉਣਾ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੈ.
investing silver coins and bullion are an investment vehicle.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟਾਂ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਨਿੰਗ, ਸਿਲਵਰ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ, ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ-ਬੈਕਡ ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡਡ ਫੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
silver investments of various types are available on stock markets, including mining, silver streaming, and silver-backed exchange-traded funds.

ਕੱਪੜੇ ਸਿਲਵਰ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੁਰਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੁਰਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਫੰਗਲ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
clothing silver inhibits the growth of bacteria and fungi on clothing such as socks and is sometimes added to reduce odors and the risk of bacterial and fungal infections.

ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿਲਵਰ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਲਸ ਨੂੰ ਪੌਲੀਮਰ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਧਾਗੇ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਲੇਪ ਕੇ.
it is incorporated into clothing or shoes either by integrating silver nanoparticles into the polymer from which yarns are made or by coating yarns with silver.

ਧੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the loss of silver during washing varies between textile technologies, and the effect on the environment is not yet fully known.

ਗੈਲਰੀ ਹਿਸਟਰੀ ਸਿਲਵਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ.
gallery history silver has been used for thousands of years for ornaments, utensils, and trade, and as the basis for many monetary systems.

ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
its value as a precious metal was long considered second only to gold.

ਸ਼ਬਦ "ਸਿਲਵਰ" ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਪੈਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੀਲਫੋਰ ਅਤੇ ਸਿਓਲਫੋਰ.
the word "silver" appears in anglo-saxon in various spellings, such as seolfor and siolfor.

ਪੁਰਾਣੀ ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਸਿਲਾਬਰ ਅਤੇ ਸਿਲਬੀਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
a similar form is seen throughout the germanic languages compare old high german silabar and silbir .

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਏਜ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ "ਚਾਂਦੀ" ਲਈ ਹੈ, ਆਰਜੈਂਟਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ç ਤੋਂ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਤੋਂ - ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ - ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚਿੱਟਾ" ਜਾਂ "ਚਮਕਦਾਰ".
the chemical symbol ag is from the latin word for "silver", argentum compare ancient greek ‚, , from the proto-indo-european root - formerly reconstructed as - , meaning "white" or "shining".

ਉਤਪਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
silver is mentioned in the book of genesis.

ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਏਜੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਸਲੈਗ ਦੇ indicateੇਰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀਸੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੀਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
slag heaps found in asia minor and on the islands of the aegean sea indicate silver was being separated from lead as early as the 4th millennium bc.

ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਕੱractionਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਰਲਦੀਨੀਆ ਅਰੰਭਕ ਚੈਲਕੋਲਿਥਿਕ ਵਿਚ ਸੀ.
one of the earliest silver extraction centres in europe was sardinia in early chalcolithic.

ਰੋਮਨ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸਿਲਵਰ ਸਰਾਫਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਮਨ ਮਾਈਨਰਾਂ ਨੇ ਨਿ world ਵਰਲਡ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
the stability of the roman currency relied to a high degree on the supply of silver bullion, which roman miners produced on a scale unparalleled before the discovery of the new world.

200 ਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉਤਪਾਦਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ, 10,000 ਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਤ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਉਪਲਬਧ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਕਮ ਤੋਂ ਪੰਜ ਤੋਂ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। 800 ਈ.
reaching a peak production of 200 t per year, an estimated silver stock of 10,000 t circulated in the roman economy in the middle of the second century ad, five to ten times larger than the combined amount of silver available to medieval europe and the caliphate around 800 ad.

ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਿਨਿਕਾ ਚੀਨ ਤੋਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਸੀ.
financial officials of the roman empire worried about the loss of silver to pay for silk from sinica china , which was in high demand.

483 ਬੀਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲੌਰੀਅਨ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
mines were worked in laureion during 483 bc.

ਇੰਜੀਲਾਂ ਵਿਚ ਯਿਸੂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਜੁਦਾਸ ਇਸਕਰਿਯੋਟ ਬਦਨਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ 30 ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਨਾਸਰਤ ਦੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਜਾਜਕ ਕੈਫ਼ਾਸ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in the gospels, jesus' disciple judas iscariot is infamous for having taken a bribe of 30 coins of silver from religious leaders in jerusalem to turn jesus of nazareth over to soldiers of the high priest caiaphas.

ਚੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the chinese empire during most of its history used primarily silver as a means of exchange.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਵਪਾਰੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਰੇਸ਼ਮ, ਅਤੇ ਪੋਰਸਿਲੇਨ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਤੋਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਖਤਰਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਫੀਮ ਨੂੰ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ .
in the 19th century, the threat to the balance of payments of the united kingdom from chinese merchants who required payment in silver for tea, silk, and porcelain led to the opium war britain addressed the imbalance of payments by selling opium from british india to china.

ਇਸਲਾਮ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਥ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
islam permits muslim men to wear silver rings on the little finger of either hand.

ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸਿਲਵਰ ਦੀ ਸਿਗਨੇਟ ਰਿੰਗ ਪਾਈ ਸੀ।
muhammad himself wore a silver signet ring.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੀ ਸਿਲਵਰ-ਲੀਡ ਕਪਲੀਲੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਇਨਕਾ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ad ਦੇ ​​ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in the americas, high temperature silver-lead cupellation technology was developed by pre-inca civilizations as early as ad .

ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਘਾਟ ਨੇ ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ.
world war ii during world war ii, the shortage of copper led to the substitution of silver in many industrial applications.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੈਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ.
the united states government loaned out silver from its massive reserve located in the west point vaults to a wide range of industries.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿਚ ਬੱਸ ਬਾਰ ਸੀ.
one important application was the bus bars in new aluminium plants for aircraft parts.

ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ-ਪਲੇਟਡ ਸਨ.
during the war, many electrical connectors and switches were silver-plated.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਰਾਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੀਅਰਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
silver was also used in aircraft master rod and other bearings.

ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਟੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਟੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ.
since silver can replace tin in solder, but in a smaller proportion, substitution of government silver freed a large quantity of tin for other uses.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਚ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਲਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਰਿਫਲੈਕਟਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
silver was also used for reflectors in searchlights and lights.

ਸਿਲਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਧਾਤ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਦੇ ਅਲਾਇਸ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
silver was used in nickels during the war to save that metal for use in steel alloys.

ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੇ ਓਕ ਰਿਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿਖੇ ਵਾਈ -12 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਕੈਲਟ੍ਰੋਨ ਵਿੰਡਿੰਗ ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਟ੍ਰੈਜਰੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਗਭਗ 14,700 ਟਨ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the manhattan project to develop the atomic bomb used about 14,700 tons of silver borrowed from the united states treasury for calutron windings for the electromagnetic separation process in the y-12 national security complex at the oak ridge national laboratory.

ਅੰਡਾਕਾਰ “ਰੇਸਟਰੈਕ” ਵਿਚ ਇਕ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੇ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਲਵਰ ਬੱਸ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਸਨ.
the oval "racetracks" had silver bus bars with a cross-section of one square foot.

ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਵੋਲਟ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
after the war ended, the silver was returned to the government vaults.

ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਕੱractionਣ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਆਰ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਹਲਕੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਨਿleਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਲੌਕਿਕ ਵਿਸਫੋਟਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿusionਜ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
occurrence and extraction silver is produced during certain types of supernova explosions by nucleosynthesis from lighter elements through the r-process, a form of nuclear fusion that produces many elements heavier than iron.

ਚਾਂਦੀ ਦੇਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਗੰਧਕ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਐਂਟੀਮਨੀ ਜਾਂ ਕਲੋਰੀਨ ਵਾਲੇ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
silver is found in native form, as an alloy with gold electrum , and in ores containing sulfur, arsenic, antimony, or chlorine.

ਓਰਸ ਵਿੱਚ ਅਰਜੈਂਟਾਈਟ ਐਗ 2 ਐਸ, ਕਲੋਰਾਰਜਾਈਟਰ ਐਗਸੀਐਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗ ਸਿਲਵਰ, ਅਤੇ ਪਾਈਰਗੈਰਾਈਟ ਐਜੀ 3 ਐਸ ਬੀ ਐਸ 3 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
ores include argentite ag2s , chlorargyrite agcl, which includes horn silver , and pyrargyrite ag3sbs3 .

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਪੇਰੂ, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਚੀਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਚਿਲੀ, ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਰਬੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਤਾਂਬੇ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਨਿਕਲ, ਲੀਡ, ਅਤੇ ਲੀਡ-ਜ਼ਿੰਕ ਦੇ ਖਣਿਜ ਹਨ.
the principal sources of silver are the ores of copper, copper-nickel, lead, and lead-zinc obtained from peru, bolivia, mexico, china, australia, chile, poland and serbia.

ਪੇਰੂ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ 1546 ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ.
peru, bolivia and mexico have been mining silver since 1546, and are still major world producers.

ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਕੈਨਿੰਗਟਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਫਰੈਸਨੀਲੋ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਸੈਨ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਐਂਟਮੀਨਾ ਪੇਰੂ, ਰੁਡਨਾ ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੇਨਾਸਕਿੱਤੋ ਮੈਕਸੀਕੋ ਹਨ.
top silver-producing mines are cannington australia , fresnillo mexico , san bolivia , antamina peru , rudna poland , and penasquito mexico .

ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਖਣਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸਕੁਆ ਲਾਮਾ ਚਿਲੀ, ਨਵੀਦਾਦ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਜੈਲਸਪਿਓ ਮੈਕਸੀਕੋ, ਮਾਲਕੂ ਖੋਤਾ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਅਤੇ ਹੈਕੇਟ ਰਿਵਰ ਕਨੇਡਾ ਹਨ.
top near-term mine development projects through 2015 are pascua lama chile , navidad argentina , jaunicipio mexico , malku khota bolivia , and hackett river canada .

ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਤਾਜਿਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in central asia, tajikistan is known to have some of the largest silver deposits in the world.

ਧਾਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਇਟਿਕ ਤਾਂਬੇ ਨੂੰ ਸੋਧਣ, ਸੋਨਾ, ਨਿਕਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਰਕਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਧਾਤ ਤੋਂ ਲੈਸ ਬੂਲਿਅਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the metal is primarily produced as a byproduct of electrolytic copper refining, gold, nickel, and zinc refining, and by application of the parkes process on lead bullion from ore that also contains silver.

ਵਪਾਰਕ-ਦਰਜੇ ਦੀ ਵਧੀਆ ਚਾਂਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 99.9% ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ 99.999% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
commercial-grade fine silver is at least 99.9% pure, and purities greater than 99.999% are available.

2014 ਵਿੱਚ, ਮੈਕਸੀਕੋ 5,000 ਟਨ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਸੀ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ 26,800 ਟੀ ਦੇ 18.7% ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ 4,060 ਟੀ ਅਤੇ ਪੇਰੂ 3,780 ਟੀ.
in 2014, mexico was the top producer of silver 5,000 tonnes or 18.7% of the world's total of 26,800 t , followed by china 4,060 t and peru 3,780 t .

ਕੀਮਤ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਤੱਕ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 482.42 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਯੂ.ਐੱਸ. 15.01 ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ ਂਸ ਸੀ.
price as of 4 april 2016, the price of silver was us 482.42 per kilogram us 15.01 per troy ounce .

ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
this equates to approximately the price of gold at that time.

ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਪਿਛਲੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
the ratio has varied from to in the past 100 years.

ਸਰੀਰਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਰਾਫਾ ਪੇਪਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੰਗ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
physical silver bullion is higher priced than the paper certificates, with premiums increasing when demand is high and local shortages occur.

ਸਾਲ 1980 ਵਿੱਚ, ਨੈਲਸਨ ਬੰਕਰ ਹੰਟ ਅਤੇ ਹਰਬਰਟ ਹੰਟ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ 144 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਾਰਨ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 49.45 ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ yਂਸ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
in 1980, the silver price rose to a peak for modern times of us 49.45 per troy ounce ozt due to market manipulation of nelson bunker hunt and herbert hunt equivalent to 144 in 2016 .

ਚਾਂਦੀ ਵੀਰਵਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੀਮਤ 10 zਸ ਟ੍ਰਾਈ ਤੇ ਵਾਪਸ ਗਈ.
some time after silver thursday, the price was back to 10 oz troy.

2001 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ, ਕੀਮਤ 4.37 ਤੋਂ 20.19 ਦੇ londonਸਤਨ ਲੰਡਨ ਯੂ.ਐੱਸ.
from 2001 to 2010, the price moved from 4.37 to 20.19 average london us oz .

ਸਿਲਵਰ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਲਾਭ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮਨਘੜਤ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹਨ.
according to the silver institute, silver's recent gains have greatly stemmed from a rise in investor interest and an increase in fabrication demand.

ਅਪਰੈਲ 2011 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ 49.76 ਓਜ਼ਟ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
in late april 2011, silver reached an all-time high of 49.76 ozt.

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ.
in earlier times, silver has commanded much higher prices.

15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 2011 ਡਾਲਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਂਸ 1200 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
in the early 15th century, the price of silver is estimated to have surpassed 1,200 per ounce, based on 2011 dollars.

ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਟਾਇਆ ਹੈ.
the discovery of massive silver deposits in the new world during the succeeding centuries has caused the price to diminish greatly.

ਯਹੂਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
the price of silver is important in judaic law.

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿੱਤੀ ਰਕਮ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਅਦਾਲਤ, ਜਾਂ ਬੈਥ ਦੀਨ, ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਬਾਬਲੀਅਨ ਪ੍ਰੂਟਾ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਵਾ ਪ੍ਰੂਟਾ ਮੁੱਲ ਹੈ.
the lowest fiscal amount over which a jewish court, or beth din, can convene is a shova pruta value of a babylonian pruta coin .

ਇਹ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ .025 ਗ੍ਰਾਮ 0.00088 zਂਸ ਸ਼ੁੱਧ, ਗੈਰ-ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਚਾਂਦੀ' ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this is fixed at .025 grams 0.00088 oz of pure, unrefined silver, at market price.

ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਮਦਿਨ ਤੇ, ਮਾਪੇ ਕੋਹੇਨ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸ਼ੁੱਧ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in a jewish tradition, still continuing today, on the first birthday of a first-born son, the parents pay the price of five pure-silver coins to a kohen priest .

ਅੱਜ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਪੁਦੀਨੇ 117 ਗ੍ਰਾਮ 4.1 zਂਸ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
today, the israel mint fixes the coins at 117 grams 4.1 oz of silver.

ਕੋਹੇਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the kohen will often give those silver coins back as a gift for the child to inherit.

ਮਨੁੱਖੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਅਤੇ ਖਪਤ ਸਿਲਵਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁਦਰਤੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ.
human exposure and consumption silver has no known natural biological function in humans, and possible health effects of silver are a disputed subject.

ਚਾਂਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲੂਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
silver itself is not toxic to humans, but most silver salts are.

ਵੱਡੀਆਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਜਜ਼ਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਰਗੀਰੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚਮੜੀ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਲੇਸਦਾਰ ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਨੀਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in large doses, silver and compounds containing it can be absorbed into the circulatory system and become deposited in various body tissues, leading to argyria, which results in a blue-grayish pigmentation of the skin, eyes, and mucous membranes.

ਅਰਗੀਰੀਆ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
argyria is rare, and so far as is known, does not otherwise harm a person's health, though it is disfiguring and usually permanent.

ਆਰਜੀਰੀਆ ਦੇ ਹਲਕੇ ਰੂਪ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਈਨੋਸਿਸ ਲਈ ਗਲਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
mild forms of argyria are sometimes mistaken for cyanosis.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਓਵਰਰੇਸਪੋਸੋਰ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਧਾਤੂ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਚਾਂਦੀ ਵਾਲੇ ਖੁਰਾਕ ਪੂਰਕ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਲਫਾਡੀਆਜ਼ਾਈਨ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਲੂਣ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
monitoring exposure overexposure to silver can occur in workers in the metallurgical industry, persons taking silver-containing dietary supplements, patients who have received silver sulfadiazine treatment, and individuals who accidentally or intentionally ingest silver salts.

ਪੂਰੇ ਖੂਨ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ, ਸੀਰਮ, ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਸ਼ੱਕੀ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਘਾਤਕ ਓਵਰਡੋਜ਼ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
silver concentrations in whole blood, plasma, serum, or urine may be monitored for safety in exposed workers, to confirm a diagnosis in suspected poisonings, or to assist the forensic investigation of a fatal overdose.

ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸਦਾ e174 ਅਹੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਮਨਜੂਰ ਹੈ.
use in food silver is used in food coloring it has the e174 designation and is approved in the european union.

ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸਜਾਵਟੀ ਸਿਲਵਰ ਫੁਆਇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਾਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੇਕ, ਕੂਕੀਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਠਆਈ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
traditional indian dishes sometimes include decorative silver foil known as vark, and in various other cultures, silver are used to decorate cakes, cookies, and other dessert items.

ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਵਾਸ, ਗ੍ਰਹਿਣ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ.
occupational safety and health people can be exposed to silver in the workplace by inhalation, ingestion, skin contact, and eye contact.

ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਓ.ਐੱਸ.ਐੱਚ.ਏ ਨੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀਮਾ 0.01 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਐਮ 3 'ਤੇ ਇਕ 8 ਘੰਟੇ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the occupational safety and health administration osha has set the legal limit permissible exposure limit for silver exposure in the workplace at 0.01 mg m3 over an 8-hour workday.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਆਕੁਪੇਸ਼ਨਲ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਐਨਆਈਓਐਸਐਚ ਨੇ 0.01 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਐਮ 3 ਦੀ 8 ਘੰਟੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਲਿਮਟ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the national institute for occupational safety and health niosh has set a recommended exposure limit rel of 0.01 mg m3 over an 8-hour workday.

10 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਐਮ 3 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਸਿਲਵਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ.
at levels of 10 mg m3, silver is immediately dangerous to life and health.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਮੁਫਤ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸਿਲਵਰਪੁਆਇੰਟ ਡਰਾਇੰਗ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹਵਾਲੇ ਗ੍ਰੀਨਵੁੱਡ, ਨੌਰਮਨ ਐਨ. ਅਰਨਸ਼ੌ, ਐਲਨ 1997.
see also free silver list of countries by silver production list of silver compounds silverpoint drawing references bibliography greenwood, norman n. earnshaw, alan 1997 .

ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
chemistry of the elements 2nd ed.

ਬਟਰਵਰਥ-ਹੀਨੇਮੈਨ.
butterworth-heinemann.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-08-037941-9.
isbn 0-08-037941-9.

ਨਾਟਿੰਘਮ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਲਵਰਸਮਿਥਜ਼ ਦੀ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਦੇ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਟੇਬਲ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿਲਵਰ, ਸਿਲਵਰ ਇੰਸਟੀਚਿ websiteਟ ਇੱਕ ਸਿਲਵਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸੀਡੀਸੀ ਨਿਓਸ਼ ਪਾਕੇਟ ਗਾਈਡ ਟੂ ਕੈਮੀਕਲ ਹੈਜ਼ਰਜ਼. ਐਲੀਮੈਂਟ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹੇਨਰਿਕ ਪਨੀਓਕ ਗੋਲਡ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ urਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 79 ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਏਯੂ ਨਾਲ ਹੈ.
external links silver at the periodic table of videos university of nottingham society of american silversmiths the silver institute a silver industry website a collection of silver items samples of silver transport, fate and effects of silver in the environment cdc niosh pocket guide to chemical hazards silver picture in the element collection from heinrich pniok gold is a chemical element with symbol au from latin aurum and atomic number 79.

ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਪੀਲਾ, ਸੰਘਣੀ, ਨਰਮ, ਖਰਾਬ ਅਤੇ ਧੁੰਦਲੀ ਧਾਤ ਹੈ.
in its purest form, it is a bright, slightly reddish yellow, dense, soft, malleable, and ductile metal.

ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਾਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹ 11 ਤੱਤ ਹੈ.
chemically, gold is a transition metal and a group 11 element.

ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਸ਼ੀਲ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਠੋਸ ਹੈ.
it is one of the least reactive chemical elements and is solid under standard conditions.

ਸੋਨਾ ਅਕਸਰ ਮੁ elementਲੇ ਮੁ nativeਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਕਿੱਲ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਨਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gold often occurs in free elemental native form, as nuggets or grains, in rocks, in veins, and in alluvial deposits.

ਇਹ ਇਕ ਠੋਸ ਘੋਲ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਦੇਸੀ ਤੱਤ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਪੈਲੇਡੀਅਮ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
it occurs in a solid solution series with the native element silver as electrum and also naturally alloyed with copper and palladium.

ਘੱਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਟੇਲੂਰੀਅਮ ਗੋਲਡ ਟੈਲਰਾਇਡਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ.
less commonly, it occurs in minerals as gold compounds, often with tellurium gold tellurides .

ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਗਿਣਤੀ 79 ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
gold's atomic number of 79 makes it one of the higher numbered, naturally occurring elements.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
it is thought to have been produced in supernova nucleosynthesis, from the collision of neutron stars, and to have been present in the dust from which the solar system formed.

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਠਨ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਪਿਘਲ ਗਈ ਸੀ, ਮੁ theਲੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ ਗ੍ਰਹਿ-ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ.
because the earth was molten when it was formed, almost all of the gold present in the early earth probably sank into the planetary core.

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਨਾ ਲਗਭਗ 4 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰਗੀ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
therefore, most of the gold that is present today in the earth's crust and mantle is thought to have been delivered to earth later, by asteroid impacts during the late heavy bombardment, about 4 billion years ago.

ਸੋਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਸਿਡਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਐਕਵਾ ਰੈਜੀਆ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਜੋ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਟੈਟਰਾਕਲੋਰੋਆਰੇਟ ਐਨਿਓਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
gold is resistant to most acids, though it does dissolve in aqua regia, a mixture of nitric acid and hydrochloric acid, which forms a soluble tetrachloroaurate anion.

ਸੋਨਾ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਅਧਾਰ ਧਾਤ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਾਇਦਾਦ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਸਿਡ ਟੈਸਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
gold is insoluble in nitric acid, which dissolves silver and base metals, a property that has long been used to refine gold and to confirm the presence of gold in metallic objects, giving rise to the term acid test.

ਸੋਨਾ ਸਾਇਨਾਇਡ ਦੇ ਖਾਰੀ ਘੋਲ ਵਿਚ ਵੀ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਣਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
gold also dissolves in alkaline solutions of cyanide, which are used in mining and electroplating.

ਸੋਨਾ ਪਾਰਾ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਮਲਗਮ ਅਲਾਇਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਈ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ.
gold dissolves in mercury, forming amalgam alloys, but this is not a chemical reaction.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁੱਲ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦੁਰਲੱਭਤਾ, ਅਸਾਨ ਪਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਟਕਸਾਲ, ਸੌਖੀ ਗੰਧਲਾਪਣ ਅਤੇ ਮਨਘੜਤ, ਖੋਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਾਕਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੰਗ ਵਿਚ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ.
historically, the value of gold was rooted in its relative rarity, easy handling and minting, easy smelting and fabrication, resistance to corrosion and other chemical reactions nobility , and distinctive color.

ਇਕ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਵਜੋਂ, ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੱਕੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
as a precious metal, gold has been used for coinage, jewelry, and other arts throughout recorded history.

ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਿਆਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਲੰਤ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟਾਲਿਆ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਿਆਰ 1976 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਫਿਏਟ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in the past, a gold standard was often implemented as a monetary policy, but gold coins ceased to be minted as a circulating currency in the 1930s, and the world gold standard was abandoned for a fiat currency system after 1976.

2015 ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਕੁੱਲ 186,700 ਟਨ ਸੋਨਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ।
a total of 186,700 tonnes of gold is in existence above ground, as of 2015.

ਨਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਖਪਤ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50%, ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 40%, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 10% ਹੈ.
the world consumption of new gold produced is about 50% in jewelry, 40% in investments, and 10% in industry.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਉੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਘਣਤਾ, ਖੋਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਾਕਰੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਾਲ ਚੱਲਣ ਕਾਰਨ ਕੰਪਿ typesਟਰਾਈਜ਼ਡ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਖੋਰ ਰੋਧਕ ਬਿਜਲਈ ਕੁਨੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
gold's high malleability, ductility, resistance to corrosion and most other chemical reactions, and conductivity of electricity have led to its continued use in corrosion resistant electrical connectors in all types of computerized devices its chief industrial use .

ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸ਼ੈਲਡਿੰਗ, ਰੰਗੀਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਣ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gold is also used in infrared shielding, colored-glass production, gold leafing, and tooth restoration.

ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੂਣ ਅਜੇ ਵੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਵਿਰੋਧੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
certain gold salts are still used as anti-inflammatories in medicine.

ਸਾਲ 2014 ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਉਤਪਾਦਕ ਚੀਨ 450 ਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ.
as of 2014, the world's largest gold producer by far was china with 450 tonnes.

ਪ੍ਰਮਾਣ-ਵਿਗਿਆਨ "ਗੋਲਡ" ਕਈ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ - "ਚਮਕਣ ਲਈ, ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਹਰੇ ਹੋਣ ਲਈ ਚਮਕਦਾਰ".
etymology "gold" is cognate with similar words in many germanic languages, deriving via proto-germanic from proto-indo-european - "to shine, to gleam to be yellow or green" .

ਪ੍ਰਤੀਕ ਏਯੂ ਲਾਤੀਨੀ urਰਮ ਦਾ ਹੈ, “ਸੋਨੇ” ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ।
the symbol au is from the latin aurum, the latin word for "gold".

urਰੂਮ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੂਰਵਜ ਸੀ - -ਓ-, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ "ਗਲੋ" ਹੈ.
the proto-indo-european ancestor of aurum was - -o-, meaning "glow".

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ - "ਸਵੇਰ ਤੋਂ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ urਰੋਰਾ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, "ਸਵੇਰ".
this word is derived from the same root proto-indo-european - "to dawn" as , the ancestor of the latin word aurora, "dawn".

ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਬੰਧ ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਕਸਰ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ shਰਮ ਦਾ ਅਰਥ "ਚਮਕਦੀ ਸਵੇਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this etymological relationship is presumably behind the frequent claim in scientific publications that aurum meant "shining dawn".

ਲੱਛਣ ਸੋਨਾ ਸਭ ਧਾਤੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਹੈ ਇਕ ਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ 1 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਚ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਐਡਰਿਡਡੂਪੋਇਸ ਰੰਚਕ 300 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਵਿਚ.
characteristics gold is the most malleable of all metals a single gram can be beaten into a sheet of 1 square meter, and an avoirdupois ounce into 300 square feet.

ਅਰਧ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਨ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਤਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
gold leaf can be beaten thin enough to become semi-transparent.

ਸੰਚਾਰਿਤ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨੀਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the transmitted light appears greenish blue, because gold strongly reflects yellow and red.

ਅਜਿਹੀ ਅਰਧ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸ਼ੀਟ ਵੀ ਇੰਫਰਾਰੈੱਡ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ reflectੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ-ਰੋਧਕ ਸੂਟ ਦੇ ਵਿਜ਼ੋਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸਪੇਸਸੁਟਸ ਲਈ ਸੂਰਜ-ਵਿਜ਼ੋਰ ਵਿਚ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਚਮਕਦਾਰ ਗਰਮੀ ieldਾਲ ਵਜੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
such semi-transparent sheets also strongly reflect infrared light, making them useful as infrared radiant heat shields in visors of heat-resistant suits, and in sun-visors for spacesuits.

ਸੋਨਾ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵਧੀਆ ਚਾਲਕ ਹੈ.
gold is a good conductor of heat and electricity.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਘਣਤਾ 19.3 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 ਹੈ, ਲਗਭਗ 19.25 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 ਦੇ ਟੰਗਸਟਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਟੰਗਸਟਨ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਟੰਗਸਟਨ ਬਾਰ ਲਗਾ ਕੇ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਡ੍ਰਿਲਿੰਗ ਛੇਕ, ਅਤੇ ਟੰਗਸਟਨ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਹਟਾਏ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ.
gold has a density of 19.3 g cm3, almost identical to that of tungsten at 19.25 g cm3 as such, tungsten has been used in counterfeiting of gold bars, such as by plating a tungsten bar with gold, or taking an existing gold bar, drilling holes, and replacing the removed gold with tungsten rods.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਲੀਡ ਦੀ ਘਣਤਾ 11.34 g ਸੈਮੀ 3 ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਤੱਤ, ਓਸਮੀਅਮ, 22.588 0.015 g ਸੈਮੀ .3 ਹੈ.
by comparison, the density of lead is 11.34 g cm3, and that of the densest element, osmium, is 22.588 0.015 g cm3.

ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨਾ ਉੱਤਮ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਭਿੰਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ.
chemistry although gold is the most noble of the noble metals, it still forms many diverse compounds.

ਇਸਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ 5 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 5 ਤੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਏਯੂ ਆਈ ਅਤੇ ਏਯੂ iii ਇਸਦੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹਾਵੀ ਹੈ.
the oxidation state of gold in its compounds ranges from to 5, but au i and au iii dominate its chemistry.

ਏਯੂ i, urਰਸ ਆਇਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਰਮ ਲਿਗਾਂਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਿਓਏਥਰਜ਼, ਥਿਓਲੇਟਸ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਫਾਸਫਾਈਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਹੈ.
au i , referred to as the aurous ion, is the most common oxidation state with soft ligands such as thioethers, thiolates, and tertiary phosphines.

ਆਓ ਮੈਂ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੀਨੀਅਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
au i compounds are typically linear.

ਇਕ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਣ ਏਯੂ ਸੀਐਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿਚ ਆਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਹੈ.
a good example is au cn , which is the soluble form of gold encountered in mining.

ਬਾਈਨਰੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿੱਲਾਈਡਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਯੂਸੀਐਲ, ਜ਼ਿਗਜ਼ੈਗ ਪੋਲੀਮਰਿਕ ਚੇਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਏਯੂ ਵਿਖੇ ਲੀਨੀਅਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the binary gold halides, such as aucl, form zigzag polymeric chains, again featuring linear coordination at au.

ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਬਹੁਤੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਏਯੂ ਆਈ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ ਹਨ.
most drugs based on gold are au i derivatives.

ਏਯੂ iii urਰਿਕ ਇਕ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ iii ਕਲੋਰਾਈਡ, au2cl6 ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
au iii auric is a common oxidation state, and is illustrated by gold iii chloride, au2cl6.

ਏਯੂ iii ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਐਟਮ ਸੈਂਟਰ, ਦੂਜੇ ਡੀ 8 ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਗ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਸਾਇਣਕ ਬਾਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ionic ਚਰਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the gold atom centers in au iii complexes, like other d8 compounds, are typically square planar, with chemical bonds that have both covalent and ionic character.

ਸੋਨਾ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਹ ਓਜ਼ੋਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
gold does not react with oxygen at any temperature similarly, it does not react with ozone.

ਕੁਝ ਮੁਫਤ ਹੈਲੋਜਨ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some free halogens react with gold.

ਸੁਨਹਿਰੀ ਲਾਲ ਗਰਮੀ ਤੇ ਫਲੋਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਨਾ iii ਫਲੋਰਾਈਡ ਬਣ ਸਕੇ.
gold is strongly attacked by fluorine at dull-red heat to form gold iii fluoride.

ਪਾderedਡ ਸੋਨਾ 180 ਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ aucl3 ਬਣਦਾ ਹੈ.
powdered gold reacts with chlorine at 180 to form aucl3.

ਸੋਨਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਬਰੋਮਾਈਡ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 140 ਤੇ ਬਰੋਮਾਈਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੋਨੋਆਡਾਈਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਇਓਡੀਨ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
gold reacts with bromine at 140 to form gold iii bromide, but reacts only very slowly with iodine to form the monoiodide.

ਸੋਨਾ ਗੰਧਕ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਲਫਾਈਡ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਕਲੋਰਾਈਡ ਜਾਂ ਕਲੋਰੂਰੀ ਐਸਿਡ ਦੇ ਪਤਲੇ ਘੋਲ ਦੁਆਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
gold does not react with sulfur directly, but gold iii sulfide can be made by passing hydrogen sulfide through a dilute solution of gold iii chloride or chlorauric acid.

ਸੋਨਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪਾਰਾ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਕ ਸੰਗਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gold readily dissolves in mercury at room temperature to form an amalgam, and forms alloys with many other metals at higher temperatures.

ਇਹ ਐਲੋਇਸ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ, ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these alloys can be produced to modify the hardness and other metallurgical properties, to control melting point or to create exotic colors.

ਸੋਨੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਰੂਬੀਡੀਅਮ, ਸੀਜ਼ੀਅਮ, ਜਾਂ ਟੇਟ੍ਰਾਮੈਥੀਲਾਮੋਨਿਅਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਇਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰੀ urਰਾਈਡ ਲੂਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
gold reacts with potassium, rubidium, caesium, or tetramethylammonium, to form the respective auride salts, containing the ion.

ਸੀਜ਼ੀਅਮ urਰਾਈਡ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
caesium auride is perhaps the most famous.

ਬਹੁਤੇ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
gold is unaffected by most acids.

ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਲੋਰੀਕ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਬਰੋਮਿਕ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਡਿਕ, ਸਲਫੂਰਿਕ, ਜਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
it does not react with hydrofluoric, hydrochloric, hydrobromic, hydriodic, sulfuric, or nitric acid.

ਇਹ ਐਕਵਾ ਰੇਜੀਆ, ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਅਤੇ ਸੇਲੇਨਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it does react with aqua regia, a mixture of nitric and hydrochloric acids, and with selenic acid.

ਐਕਵਾ ਰੈਜੀਆ, ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦਾ 1 3 ਮਿਸ਼ਰਣ, ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
aqua regia, a 1 3 mixture of nitric acid and hydrochloric acid, dissolves gold.

ਨਾਈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਿਡ ਧਾਤ ਨੂੰ 3 ਆਯੋਨੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸਿਰਫ ਮਿੰਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਐਸਿਡ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ.
nitric acid oxidizes the metal to 3 ions, but only in minute amounts, typically undetectable in the pure acid because of the chemical equilibrium of the reaction.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਇਡਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਲਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਯੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਲੋਰੋਉਰਿਕ ਐਸਿਡ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
however, the ions are removed from the equilibrium by hydrochloric acid, forming ions, or chloroauric acid, thereby enabling further oxidation.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੇਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
gold is similarly unaffected by most bases.

ਇਹ ਜਲ, ਠੋਸ, ਜਾਂ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਸੋਡੀਅਮ ਜਾਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
it does not react with aqueous, solid, or molten sodium or potassium hydroxide.

ਇਹ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖਾਲੀ ਹਾਲਤਾਂ ਅਧੀਨ ਸੋਡੀਅਮ ਜਾਂ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਸਾਈਨਾਈਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
it does however, react with sodium or potassium cyanide under alkaline conditions when oxygen is present to form soluble complexes.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਸੋਨਾ i ਜਾਂ aਰਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ 3 ਸੋਨੇ iii ਜਾਂ aਰਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common oxidation states of gold include 1 gold i or aurous compounds and 3 gold iii or auric compounds .

ਘੋਲ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gold ions in solution are readily reduced and precipitated as metal by adding any other metal as the reducing agent.

ਜੋੜੀ ਗਈ ਧਾਤ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਘੋਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ toਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਠੋਸ ਵਰਖਾ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the added metal is oxidized and dissolves, allowing the gold to be displaced from solution and be recovered as a solid precipitate.

ਘੱਟ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੱਟ ਆਮ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, 2, ਅਤੇ 5 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
less common oxidation states less common oxidation states of gold include , 2, and 5.

ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਨਿਓਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ urਰਾਈਡਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the oxidation state occurs in compounds containing the anion, called aurides.

ਸੀਜ਼ੀਅਮ ideਰਾਈਡ ਸੀਐਸਯੂ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
caesium auride csau , for example, crystallizes in the caesium chloride motif.

ਹੋਰ urਰਾਈਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀ, ਕੇ, ਅਤੇ ਟੇਟ੍ਰਾਮੈਥੀਲਾਮੋਨਿਅਮ ਸੀਐਚ 3 4 ਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other aurides include those of rb , k , and tetramethylammonium ch3 4n .

ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੌਲੀੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੇਟਿਵਿਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ 2.54 ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ideਰਾਈਡ ਐਨਿਓਨ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gold has the highest pauling electronegativity of any metal, with a value of 2.54, making the auride anion relatively stable.

ਗੋਲਡ ii ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 2cl2 ਵਰਗੇ ਬਾਂਡਾਂ ਨਾਲ ਡਾਇਗੈਗਨੈਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
gold ii compounds are usually diamagnetic with bonds such as 2cl2.

ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਐਚ 2 ਐਸਓ 4 ਵਿਚ ਏਯੂ ਓਐਚ 3 ਦੇ ਘੋਲ ਦਾ ਭਾਫ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ii ਸਲਫੇਟ, ਏਓ 2 ਐਸਓ 4 2 ਦੇ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the evaporation of a solution of au oh 3 in concentrated h 2so 4 produces red crystals of gold ii sulfate, au2 so4 2.

ਮੁallyਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਕਸਡ ਵੈਲੇਂਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਏਯੂ 4 2 ਕੇਟੀਅਨਜ਼ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਾਰਾ i ਆਯੋਨ, ਐਚ ਜੀ 2 2 ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
originally thought to be a mixed-valence compound, it has been shown to contain au4 2 cations, analogous to the better-known mercury i ion, hg2 2 .

ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਟੈਟਰਾੈਕਸਨੋਨੋਗੋਲਡ ii ਕੇਟੀਅਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ੇਨਨ ਇੱਕ ਲਿਗੈਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਐਸਬੀ 2 ਐਫ 11 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
a gold ii complex, the tetraxenonogold ii cation, which contains xenon as a ligand, occurs in sb2f11 2.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੇਂਟਾਫਲੋਰਾਈਡ, ਇਸਦੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਐਨਿਓਨ ਦੇ ਨਾਲ, 6, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੈਪਟਾਫਲੋਰਾਇਡ, ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕਮਾਤਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
gold pentafluoride, along with its derivative anion, 6, and its difluorine complex, gold heptafluoride, is the sole example of gold v , the highest verified oxidation state.

ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ urਰੋਫਿਲਿਕ ਬੌਂਡਿੰਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀਆਂ ਤੇ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਂਡ ਹੋਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਹੈ ਪਰ ਵੈਨ ਡੇਰ ਵਾਲਸ ਬਾਂਡਿੰਗ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ.
some gold compounds exhibit aurophilic bonding, which describes the tendency of gold ions to interact at distances that are too long to be a conventional bond but shorter than van der waals bonding.

ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the interaction is estimated to be comparable in strength to that of a hydrogen bond.

ਮਿਕਸਡ ਵੈਲੈਂਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਲੱਸਟਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਨ.
mixed valence compounds well-defined cluster compounds are numerous.

ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਭੰਡਾਰ ਆਕਸੀਕਰਨ ਰਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in such cases, gold has a fractional oxidation state.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਉਦਾਹਰਣ octahedral ਸਪੀਸੀਜ਼ au p c6h5 3 62 ਹੈ.
a representative example is the octahedral species au p c6h5 3 62 .

ਗੋਲਡ ਚਲਕੋਜੀਨਾਈਡਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਲਡ ਸਲਫਾਈਡ, ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਏਯੂ ਆਈ ਅਤੇ ਏਯੂ iii ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
gold chalcogenides, such as gold sulfide, feature equal amounts of au i and au iii .

ਰੰਗ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਤ ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੋਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
color whereas most metals are gray or silvery white, gold is slightly reddish yellow.

ਇਹ ਰੰਗ lyਿੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਇੱਕ ਸਮੂਹਕ "ਪਲਾਜ਼ਮਾ" ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲਾਜ਼ਮੋਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਮੂਹਕ "ਪਲਾਜ਼ਮਾ" ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ cਲਦੇ ਹਨ.
this color is determined by the density of loosely bound valence electrons those electrons oscillate as a collective "plasma" medium described in terms of a quasiparticle called a plasmon.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਬਹੁਤੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਲਈ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੂਖਮ ਰੀਲੇਟਿਵਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਿਸਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੁਆਲੇ theਰਬਿਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the frequency of these oscillations lies in the ultraviolet range for most metals, but it falls into the visible range for gold due to subtle relativistic effects that affect the orbitals around gold atoms.

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਧਾਤੂ ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
similar effects impart a golden hue to metallic caesium.

ਆਮ ਰੰਗ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਲੌਏ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਵੱਖਰਾ ਅਠਾਰਾਂ-ਕੈਰਟ ਦਾ ਸੋਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
common colored gold alloys include the distinctive eighteen-karat rose gold created by the addition of copper.

ਪੈਲੇਡਿਅਮ ਜਾਂ ਨਿਕਲ ਵਾਲੀ ਐਲੋਇਸ ਵਪਾਰਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
alloys containing palladium or nickel are also important in commercial jewelry as these produce white gold alloys.

ਚੌਦਾਂ-ਕੈਰਟ ਸੋਨੇ-ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਰੰਗ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੈਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
fourteen-karat gold-copper alloy is nearly identical in color to certain bronze alloys, and both may be used to produce police and other badges.

ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਲਾਇਡ ਪੈਲੇਡੀਅਮ ਜਾਂ ਨਿਕਲ ਨਾਲ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
white gold alloys can be made with palladium or nickel.

ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰਾਂ-ਕੈਰਟ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ-ਪੀਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਸੋਨੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
fourteen- and eighteen-karat gold alloys with silver alone appear greenish-yellow and are referred to as green gold.

ਨੀਲਾ ਸੋਨਾ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਅਲਾਇੰਗ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੈਂਗਣੀ ਸੋਨਾ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਨਾਲ ਅਲਾਇੰਗ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
blue gold can be made by alloying with iron, and purple gold can be made by alloying with aluminium.

ਘੱਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੈਂਗਨੀਜ਼, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਇੰਡੀਅਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
less commonly, addition of manganese, aluminium, indium and other elements can produce more unusual colors of gold for various applications.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ-ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕੋਲੋਇਡਲ ਸੋਨਾ ਲਾਲ ਹੈ, ਜੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਕਣ ਨੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
colloidal gold, used by electron-microscopists, is red if the particles are small larger particles of colloidal gold are blue.

ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਗੋਲਡ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਟੋਪ ਹੈ, 197 ਏਯੂ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਆਈਸੋਟੌਪ ਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੋਨਾ ਇਕ ਮੋਨੋਸਕਲੀਡਿਕ ਅਤੇ ਮੋਨੋਇਸੋਟੋਪਿਕ ਤੱਤ ਹੈ.
isotopes gold has only one stable isotope, 197au, which is also its only naturally occurring isotope, so gold is both a mononuclidic and monoisotopic element.

169 ਤੋਂ 205 ਤੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਵਿਚ ਛੱਤੀਸਾਂ ਰੇਡੀਓ-ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
thirty-six radioisotopes have been synthesized ranging in atomic mass from 169 to 205.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ 195au ਹੈ ਜਿਸਦੀ 186.1 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ.
the most stable of these is 195au with a half-life of 186.1 days.

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਥਿਰ 171 ਏਯੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 30 ਦੇ ਅੱਧ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the least stable is 171au, which decays by proton emission with a half-life of 30 .

ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨਿਕਾਸ, ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਨਿਘਾਰ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਐਟੋਮਿਕ ਪੁੰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਡੀਓ-ਆਈਸੋੱਪਸ 197 ਡੀ.
most of gold's radioisotopes with atomic masses below 197 decay by some combination of proton emission, decay, and decay.

ਅਪਵਾਦ 195au ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 196au, ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੈਪਚਰ ਦੁਆਰਾ 93% ਮਾਮੂਲੀ ay ਘਾਤਕ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the exceptions are 195au, which decays by electron capture, and 196au, which decays most often by electron capture 93% with a minor ˆ’ decay path 7% .

ਪਰਮਾਣੂ ਜਨਤਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓਆਈਸੋਟੋਪਸ dec ਚੜ ਕੇ dec ਕੇ.
all of gold's radioisotopes with atomic masses above 197 decay by ˆ’ decay.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ 32 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਆਈਸੋਮਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਵਿਚ 170 ਤੋਂ 200 ਤੱਕ.
at least 32 nuclear isomers have also been characterized, ranging in atomic mass from 170 to 200.

ਉਸ ਰੇਂਜ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਿਰਫ 178 ਏਯੂ, 180 ਏਯੂ, 181 ਏਯੂ, 182 ਏਯੂ, ਅਤੇ 188 ਏਯੂ ਦੇ ਆਈਸੋਮਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ.
within that range, only 178au, 180au, 181au, 182au, and 188au do not have isomers.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ isomer 198m2au ਹੈ ਜਿਸਦੀ 2.27 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ.
gold's most stable isomer is 198m2au with a half-life of 2.27 days.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਥਿਰ ਆਈਸੋਮਰ 177 ਐਮ 2 ਏਯੂ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ 7 ਐਨਐਸ ਦੀ ਅੱਧੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
gold's least stable isomer is 177m2au with a half-life of only 7 ns.

184 ਐੱਮ 1 ਏਯੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਤਲੇ ਮਾਰਗ ਸੜਨ, ਆਈਸੋਮ੍ਰਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਅਲਫ਼ਾ ਡੈਸਕ ਹਨ.
184m1au has three decay paths decay, isomeric transition, and alpha decay.

ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਈਸੋਮਰ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਈਸੋਟੌਪ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ.
no other isomer or isotope of gold has three decay paths.

ਆਧੁਨਿਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 50%, ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ 40%, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ 10% ਹੈ.
modern applications the world consumption of new gold produced is about 50% in jewelry, 40% in investments, and 10% in industry.

ਗਹਿਣੇ ਸ਼ੁੱਧ 24k ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੋਮਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਧਾਰ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਲਚਕਤਾ, ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
jewelry because of the softness of pure 24k gold, it is usually alloyed with base metals for use in jewelry, altering its hardness and ductility, melting point, color and other properties.

ਘੱਟ ਕੈਰੇਟ ਰੇਟਿੰਗ ਵਾਲੇ ਐਲੋਇਸ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 22 ਕੇ, 18 ਕੇ, 14 ਕੇ ਜਾਂ 10 ਕੇ, ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਧਾਰ ਧਾਤ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਪੈਲੇਡੀਅਮ ਦੀ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
alloys with lower karat rating, typically 22k, 18k, 14k or 10k, contain higher percentages of copper or other base metals or silver or palladium in the alloy.

ਨਿਕਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਇਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
nickel is toxic, and its release from nickel white gold is controlled by legislation in europe.

ਪੈਲੇਡੀਅਮ-ਸੋਨੇ ਦੇ ਐਲੋਏ ਨਿਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
palladium-gold alloys are more expensive than those using nickel.

ਉੱਚ ਕੈਰੇਟ ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸਟਰਲਿੰਗ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖੋਰ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹਨ.
high-karat white gold alloys are more resistant to corrosion than are either pure silver or sterling silver.

ਮੋਕਿumeਮ-ਗੇਨ ਦਾ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਸਜਾਵਟੀ ਲੱਕੜ-ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਮਨੇਟੇਡ ਰੰਗ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਲਾਇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੰਗ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the japanese craft of mokume-gane exploits the color contrasts between laminated colored gold alloys to produce decorative wood-grain effects.

2014 ਤੱਕ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
by 2014, the gold jewelry industry was escalating despite a dip in gold prices.

ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 2014 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ ਮੰਗ ਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ 23.7 ਅਰਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
demand in the first quarter of 2014 pushed turnover to 23.7 billion according to a world gold council report.

ਨਿਵੇਸ਼ ਸੋਨੇ ਦਾ iso 4217 ਮੁਦਰਾ ਕੋਡ xau ਹੈ.
investment the iso 4217 currency code of gold is xau.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਕ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੇਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਾਫਾ ਸਿੱਕੇ ਜਾਂ ਬਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many holders of gold store it in form of bullion coins or bars as a hedge against inflation or other economic disruptions.

ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਕੁਲੈਕਟਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰਾਫਾ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪਹਿਨਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 24k 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਗੋਲਡ ਈਗਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ 22k 0.92 ਧਾਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰੂਗਰੈਂਡ , ਪਹਿਲਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 22k 0.92 ਵੀ ਹੈ.
modern bullion coins for investment or collector purposes do not require good mechanical wear properties they are typically fine gold at 24k, although the american gold eagle and the british gold sovereign continue to be minted in 22k 0.92 metal in historical tradition, and the south african krugerrand, first released in 1967, is also 22k 0.92 .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁੱਦਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗੋਲਡ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਸਿੱਕੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਾਫਾ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 99.999% ਜਾਂ 0.99999 ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁੱਦਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗੋਲਡ ਮੈਪਲ ਲੀਫ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ 99.99% ਹੈ.
the special issue canadian gold maple leaf coin contains the highest purity gold of any bullion coin, at 99.999% or 0.99999, while the popular issue canadian gold maple leaf coin has a purity of 99.99%.

2006 ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਮਿੰਟ ਨੇ 99.99% ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੁਲਨ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in 2006, the united states mint began producing the american buffalo gold bullion coin with a purity of 99.99%.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਗੋਲਡ ਕਾਂਗੜੂਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1986 ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਗੋਲਡ ਨਗਟ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ 1989 ਵਿਚ ਉਲਟਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਦਲਿਆ.
the australian gold kangaroos were first coined in 1986 as the australian gold nugget but changed the reverse design in 1989.

ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਫਿਲਹਰਮੋਨਿਕ ਬੁਲਿਅਨ ਸਿੱਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਗੋਲਡ ਪਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other modern coins include the austrian vienna philharmonic bullion coin and the chinese gold panda.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਕੁਨੈਕਟਰ ਨਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਖਪਤ ਦਾ ਸਿਰਫ 10% ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਖੋਰ-ਮੁਕਤ ਬਿਜਲਈ ਕੁਨੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਹੈ.
electronics connectors only 10% of the world consumption of new gold produced goes to industry, but by far the most important industrial use for new gold is in fabrication of corrosion-free electrical connectors in computers and other electrical devices.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਆਮ ਸੈਲ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ 50 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ ਲਗਭਗ 50 ਸੈਂਟ ਹੈ.
for example, according to the world gold council, a typical cell phone may contain 50 mg of gold, worth about 50 cents.

ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਅਰਬ ਸੈਲ ਫ਼ੋਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹਰੇਕ ਫੋਨ ਵਿਚ 50 ਸੈਂਟ ਦੀ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
but since nearly one billion cell phones are produced each year, a gold value of 50 cents in each phone adds to 500 million in gold from just this application.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੁਫਤ ਕਲੋਰੀਨ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਲੋਰੀਨਾਈਡ ਐਸਿਡਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੋਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਮ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਟਰਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਦੇ ਪਰਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਚੰਗਾ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ.
though gold is attacked by free chlorine, its good conductivity and general resistance to oxidation and corrosion in other environments including resistance to non-chlorinated acids has led to its widespread industrial use in the electronic era as a thin-layer coating on electrical connectors, thereby ensuring good connection.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਕੇਬਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਡੀਓ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਯੂ ਐਸ ਬੀ ਕੇਬਲ ਦੇ ਕੁਨੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, gold is used in the connectors of the more expensive electronics cables, such as audio, video and usb cables.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਟੀਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕੁਨੈਕਟਰ ਧਾਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁਨੈਕਟਰ ਅਕਸਰ ਆਡੀਓ-ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਮਾਹਰ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬੇਲੋੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਚਾਲ ਹੈ.
the benefit of using gold over other connector metals such as tin in these applications has been debated gold connectors are often criticized by audio-visual experts as unnecessary for most consumers and seen as simply a marketing ploy.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਖਰਾਬ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਸੰਪਰਕਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਫਲਤਾ ਵਾਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕੰਪਿ computersਟਰ, ਸੰਚਾਰ ਉਪਕਰਣ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, ਜੈੱਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਇੰਜਣ ਬਹੁਤ ਖਰਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
however, the use of gold in other applications in electronic sliding contacts in highly humid or corrosive atmospheres, and in use for contacts with a very high failure cost certain computers, communications equipment, spacecraft, jet aircraft engines remains very common.

ਬਿਜਲਈ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿਸਕਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਖੋਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟਾਕਰੇ, ਬਿਜਲਈ ਚਾਲਕਤਾ, ਸੰਘਣੀਪਣ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਣ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
besides sliding electrical contacts, gold is also used in electrical contacts because of its resistance to corrosion, electrical conductivity, ductility and lack of toxicity.

ਸਵਿਚ ਸੰਪਰਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੀਬਰ ਖੋਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
switch contacts are generally subjected to more intense corrosion stress than are sliding contacts.

ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਕੇਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਾਇਰ ਬੌਂਡਿੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
fine gold wires are used to connect semiconductor devices to their packages through a process known as wire bonding.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ 5 ਹੈ.
the concentration of free electrons in gold metal is 5. .

ਸੋਨਾ ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਉੱਚ-highਰਜਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਿਰਫ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਚਾਲਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਖੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gold is highly conductive to electricity, and has been used for electrical wiring in some high-energy applications only silver and copper are more conductive per volume, but gold has the advantage of corrosion resistance .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਕੁਝ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕੈਲਟ੍ਰੋਨ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵੱਖਰੇ ਚੁੰਦਕ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
for example, gold electrical wires were used during some of the manhattan project's atomic experiments, but large high-current silver wires were used in the calutron isotope separator magnets in the project.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 16% ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 22% ਚਾਂਦੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ.
it's estimated that 16% of the world's gold and 22% of the world's silver is contained in electronic technology in japan.

ਗੈਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਦਯੋਗ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਸਖਤ ਸੋਲਡਿੰਗ ਜਾਂ ਬ੍ਰਜਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
non-electronic industry gold solder is used for joining the components of gold jewelry by high-temperature hard soldering or brazing.

ਜੇ ਕੰਮ ਹਾਲਮਾਰਕਿੰਗ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਲਾਇਡ ਫਾਰਮੂਲੇ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
if the work is to be of hallmarking quality, the gold solder alloy must match the fineness purity of the work, and alloy formulas are manufactured to color-match yellow and white gold.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਪਿਘਲਦੀ-ਬਿੰਦੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਸਖਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gold solder is usually made in at least three melting-point ranges referred to as easy, medium and hard.

ਪਹਿਲਾਂ ਸਖਤ, ਉੱਚ-ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਸੋਲਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲੇ ਸੋਲਡਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਸੌਲਡਡ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
by using the hard, high-melting point solder first, followed by solders with progressively lower melting points, goldsmiths can assemble complex items with several separate soldered joints.

ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕroਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
gold can be made into thread and used in embroidery.

ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ, ਤੀਬਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰੈਨਬੇਰੀ ਗਲਾਸ ਵਿੱਚ ਰੰਗਣ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gold produces a deep, intense red color when used as a coloring agent in cranberry glass.

ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੋਨਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਲਵਰ ਬ੍ਰੋਮਾਈਡ ਕਾਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਟੋਨ ਵੱਲ ਬਦਲਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in photography, gold toners are used to shift the color of silver bromide black-and-white prints towards brown or blue tones, or to increase their stability.

ਸੇਪੀਆ-ਟੌਨਡ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੋਨਰ ਲਾਲ ਟੋਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
used on sepia-toned prints, gold toners produce red tones.

ਕੋਡਕ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੋਨਰਾਂ ਲਈ ਫਾਰਮੂਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਕਲੋਰਾਈਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
kodak published formulas for several types of gold toners, which use gold as the chloride.

ਸੋਨਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਅਤੇ ਦਿਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਹੈ.
gold is a good reflector of electromagnetic radiation such as infrared and visible light, as well as radio waves.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੇ ਸੁਰਖਿਅਤ ਕੋਟਿੰਗਾਂ ਲਈ, ਥਰਮਲ-ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਸੂਟ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹੈਲਮੇਟ ਵਿਚ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ ਫੇਸ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਈ ਏ -6 ਬੀ ਪ੍ਰੋਲਰ ਵਰਗੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੁੱਧ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is used for the protective coatings on many artificial satellites, in infrared protective faceplates in thermal-protection suits and astronauts' helmets, and in electronic warfare planes such as the ea-6b prowler.

ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਉੱਚ-ਅੰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਡੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gold is used as the reflective layer on some high-end cds.

ਵਾਹਨ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
automobiles may use gold for heat shielding.

ਮੈਕਲਾਰੇਨ ਆਪਣੇ ਐਫ 1 ਮਾਡਲ ਦੇ ਇੰਜਨ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਫੁਆਇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
mclaren uses gold foil in the engine compartment of its f1 model.

ਸੋਨਾ ਇੰਨਾ ਪਤਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਧ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
gold can be manufactured so thin that it appears semi-transparent.

ਇਹ ਕੁਝ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾੱਕਪਿੱਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੀ-ਆਈਸਿੰਗ ਜਾਂ ਐਂਟੀ-ਆਈਸਿੰਗ ਲਈ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲੀ ਲੰਘ ਕੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is used in some aircraft cockpit windows for de-icing or anti-icing by passing electricity through it.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਰਮੀ ਬਰਫ ਨੂੰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the heat produced by the resistance of the gold is enough to deter ice from forming.

ਵਪਾਰਕ ਰਸਾਇਣ ਸੋਨੇ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਜਾਂ ਸੋਡੀਅਮ ਸਾਇਨਾਇਡ ਦੇ ਖਾਰੀ ਘੋਲ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੂਣ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਈਨਾਇਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਅਤਰਾਂ ਤੋਂ ਧਾਤੂ ਸੋਨਾ ਕੱ extਣ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
commercial chemistry gold is attacked by and dissolves in alkaline solutions of potassium or sodium cyanide, to form the salt gold technique that has been used in extracting metallic gold from ores in the cyanide process.

ਗੋਲਡ ਸਾਈਨਾਇਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫੋਰਮਿੰਗ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gold cyanide is the electrolyte used in commercial electroplating of gold onto base metals and electroforming.

ਗੋਲਡ ਕਲੋਰਾਈਡ ਕਲੋਰੋਉਰਿਕ ਐਸਿਡ ਘੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਇਟਰੇਟ ਜਾਂ ਐਸਕੋਰਬੇਟ ਆਇਨਾਂ ਨਾਲ ਘਟਾ ਕੇ ਕੋਲੋਇਡ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gold chloride chloroauric acid solutions are used to make colloidal gold by reduction with citrate or ascorbate ions.

ਗੋਲਡ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕ੍ਰੈਨਬੇਰੀ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਲਾਇਡਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁਅੱਤਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬਰਾਬਰ ਅਕਾਰ ਦੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
gold chloride and gold oxide are used to make cranberry or red-colored glass, which, like colloidal gold suspensions, contains evenly sized spherical gold nanoparticles.

ਚਿਕਿਤਸਕ ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
medicine metallic and gold compounds have long been used for medicinal purposes.

ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੈਮੈਨਿਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਸਕੋਰਾਇਡਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gold usually as the metal is perhaps the most anciently administered medicine apparently by shamanic practitioners and known to dioscorides.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸੋਨਾ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਕਿ ਇੰਨੀ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚੀਜ਼ ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ.
in medieval times, gold was often seen as beneficial for the health, in the belief that something so rare and beautiful could not be anything but healthy.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਤੂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
even some modern esotericists and forms of alternative medicine assign metallic gold a healing power.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ "ਨਰਵਾਈਨ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਸੀ, ਘਬਰਾਹਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਥੈਰੇਪੀ.
in the 19th century gold had a reputation as a "nervine," a therapy for nervous disorders.

ਉਦਾਸੀ, ਮਿਰਗੀ, ਮਾਈਗਰੇਨ, ਅਤੇ ਗਲੈularਲਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੋਨੇਰੀਆ ਅਤੇ ਨਪੁੰਸਕਤਾ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਕੇਲੀ, 1897.
depression, epilepsy, migraine, and glandular problems such as amenorrhea and impotence were treated, and most notably alcoholism keeley, 1897 .

ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਗਾੜ ਸਰੀਰ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਪਾੜੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the apparent paradox of the actual toxicology of the substance suggests the possibility of serious gaps in the understanding of the action of gold in physiology.

ਸਿਰਫ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੂਣ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓਆਈਸੋਟੋਪ ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀਕਲ ਮੁੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਮੈਟਲਿਕ ਸੋਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
only salts and radioisotopes of gold are of pharmacological value, since elemental metallic gold is inert to all chemicals it encounters inside the body i.e., ingested gold cannot be attacked by stomach acid .

ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੂਣ ਵਿਚ ਸੋਜਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਗਠੀਏ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਯੂਐਸ ਸੋਡੀਅਮ otਰੋਥੀਓਮਲੈਟ ਅਤੇ uਰਨੋਫਿਨ ਵਿਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some gold salts do have anti-inflammatory properties and at present two are still used as pharmaceuticals in the treatment of arthritis and other similar conditions in the us sodium aurothiomalate and auranofin .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗਠੀਏ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕ ਸਾਧਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਟੀ.ਬੀ. ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਰਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ.
these drugs have been explored as a means to help to reduce the pain and swelling of rheumatoid arthritis, and also historically against tuberculosis and some parasites.

ਗੋਲਡ ਐਲੋਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹਾਲੀ ਵਾਲੀ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਪੁਲਾਂ.
gold alloys are used in restorative dentistry, especially in tooth restorations, such as crowns and permanent bridges.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਦੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਖਰਾਬਤਾ ਹੋਰ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਗੁੜ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਤਹ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੋਰਸਿਲੇਨ ਤਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਹਨ.
the gold alloys' slight malleability facilitates the creation of a superior molar mating surface with other teeth and produces results that are generally more satisfactory than those produced by the creation of porcelain crowns.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਾਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਕਿਸਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the use of gold crowns in more prominent teeth such as incisors is favored in some cultures and discouraged in others.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਲਸ ਦੇ ਕੋਲੋਇਡ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਮੁਅੱਤਲ ਤੀਬਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਈਟੋਮੀਟਰ ਦੇ ਕੁਝ ਦਹਾਈ ਤੱਕ ਨਾਈਟੋਰੇਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿਟਰਟ ਜਾਂ ਐਸਕੋਰਬੇਟ ਆਇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਲੋਰਾਈਡ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ.
colloidal gold preparations suspensions of gold nanoparticles in water are intensely red-colored, and can be made with tightly controlled particle sizes up to a few tens of nanometers across by reduction of gold chloride with citrate or ascorbate ions.

ਕੋਲਾਇਡਲ ਸੋਨਾ ਦਵਾਈ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
colloidal gold is used in research applications in medicine, biology and materials science.

ਇਮਿogਨੋਗੋਲਡ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the technique of immunogold labeling exploits the ability of the gold particles to adsorb protein molecules onto their surfaces.

ਕੋਲੋਇਡਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਨਾਲ ਲੇਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਐਂਟੀਜੇਨਜ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
colloidal gold particles coated with specific antibodies can be used as probes for the presence and position of antigens on the surfaces of cells.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪੀ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅਲਟ੍ਰਾਥਿਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਇਮਿogਨੋਗੋਲਡ ਲੇਬਲ ਐਂਟੀਜੇਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਗੋਲ ਧੱਬੇ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in ultrathin sections of tissues viewed by electron microscopy, the immunogold labels appear as extremely dense round spots at the position of the antigen.

ਸੋਨਾ, ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਪੈਲੇਡੀਅਮ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਸੰਚਾਲਨ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਕੈਨਿੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਪਬੰਧਕ ਪਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
gold, or alloys of gold and palladium, are applied as conductive coating to biological specimens and other non-conducting materials such as plastics and glass to be viewed in a scanning electron microscope.

ਕੋਟਿੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਗੋਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨਾਲ ਫੁੱਟਣ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਤੀਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the coating, which is usually applied by sputtering with an argon plasma, has a triple role in this application.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਬਿਜਲੀ ਚਲਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕੱinsਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਣਤਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਬੀਮ ਵਿਚਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸ਼ਤੀਰ ਨਮੂਨੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
gold's very high electrical conductivity drains electrical charge to earth, and its very high density provides stopping power for electrons in the electron beam, helping to limit the depth to which the electron beam penetrates the specimen.

ਇਹ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੀ ਸਤਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸਥਾਨਿਕ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this improves definition of the position and topography of the specimen surface and increases the spatial resolution of the image.

ਸੋਨਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਬੀਮ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਸਕੈਨਿੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸਰੋਤ ਹਨ.
gold also produces a high output of secondary electrons when irradiated by an electron beam, and these low-energy electrons are the most commonly used signal source used in the scanning electron microscope.

ਆਈਸੋਟੋਪ ਗੋਲਡ-198 ਅੱਧ-ਜੀਵਨ 2.7 ਦਿਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦਵਾਈ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the isotope gold-198 half-life 2.7 days is used, in nuclear medicine, in some cancer treatments and for treating other diseases.

ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਦਾ ਸੋਨਾ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ e ਨੰਬਰ 175 ਹੈ.
food and drink gold can be used in food and has the e number 175.

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਈ 175 ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
in 2016, the european food safety authority published an opinion on the re-evaluation of gold e 175 as a food additive.

ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿੰਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਲਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨੈਨੋ ਪਾਰਟਿਕਲਜ਼ ਵਿਟਰੋ ਵਿੱਚ ਥਣਧਾਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਨੋਟੌਕਸਿਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
concerns included the possible presence of minute amounts of gold nanoparticles in the food additive, and that gold nanoparticles have been shown to be genotoxic in mammalian cells in vitro.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਪੱਤਾ, ਫਲੇਕ ਜਾਂ ਧੂੜ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਖਾਣੇ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਜਾਵਟੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ.
gold leaf, flake or dust is used on and in some gourmet foods, notably sweets and drinks as decorative ingredient.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਸਜਾਵਟ, ਪੱਤੇ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਧੂੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕੀਮਤੀ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ .
gold flake was used by the nobility in medieval europe as a decoration in food and drinks, in the form of leaf, flakes or dust, either to demonstrate the host's wealth or in the belief that something that valuable and rare must be beneficial for one's health.

ਡੈਨਜ਼ੀਗਰ ਗੋਲਡਵਾਸਰ ਜਰਮਨ ਡੈਨਜ਼ਿਗ ਜਾਂ ਗੋਲਡਵਾਸਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗੋਲਡ ਵਾਟਰ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਜਰਮਨ ਹਰਬਲ ਲਿਕੂਰ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ, ਪੋਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਵਾਬਾਚ, ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਫਲੈਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
danziger goldwasser german gold water of danzig or goldwasser english goldwater is a traditional german herbal liqueur produced in what is today , poland, and schwabach, germany, and contains flakes of gold leaf.

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਮਹਿੰਗੇ 1000 ਕਾਕਟੇਲ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਫਲੈਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
there are also some expensive 1000 cocktails which contain flakes of gold leaf.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਤੂ ਸੋਨਾ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
however, since metallic gold is inert to all body chemistry, it has no taste, it provides no nutrition, and it leaves the body unaltered.

ਵਰਕ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਕ ਫੁਆਲ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮਿਠਾਈਆਂ ਗਾਰਨਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
vark is a foil composed of a pure metal that is sometimes gold, and is used for garnishing sweets in south asian cuisine.

ਵਿੱਤੀ ਮੁਦਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੋਨਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਸਰਦਾਰ ਅਸਿੱਧੇ ਮੁਦਰਾ ਬਨਾਮ ਬਾਰਟਰ, ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
monetary exchange historical gold has been widely used throughout the world as money, for efficient indirect exchange versus barter , and to store wealth in hoards.

ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਪੁਦੀਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀਆਂ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰਾਣੇ ਸਿੱਕੇ, ਬਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for exchange purposes, mints produce standardized gold bullion coins, bars and other units of fixed weight and purity.

ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਕੇ ਲਗਭਗ 600 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਦੇ ਲੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ.
the first known coins containing gold were struck in lydia, asia minor, around 600 bc.

ਗ੍ਰੇਸੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਮਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਭਾਰ 8.42 ਅਤੇ 8.75 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ.
the talent coin of gold in use during the periods of grecian history both before and during the time of the life of homer weighed between 8.42 and 8.75 grams.

ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਤੋਂ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
from an earlier preference in using silver, european economies re-established the minting of gold as coinage during the thirteenth and fourteenth centuries.

ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋਏ ਬਿੱਲਾਂ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੈਸੇ ਦੇ ਗੇੜ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ.
bills that mature into gold coin and gold certificates convertible into gold coin at the issuing bank added to the circulating stock of gold standard money in most 19th century industrial economies.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ, ਲੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨ ਲਈ ਵਿੱਤ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਿਆਂ ਭੰਡਾਰੂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ.
in preparation for world war i the warring nations moved to fractional gold standards, inflating their currencies to finance the war effort.

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇਤੂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਰਾਮਦ ਬਿੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਹਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੁਵੱਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਬਦਲੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
post-war, the victorious countries, most notably britain, gradually restored gold-convertibility, but international flows of gold via bills of exchange remained embargoed international shipments were made exclusively for bilateral trades or to pay war reparations.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੇ ਦੀ ਥਾਂ ਬ੍ਰੈਟਨ ਵੁੱਡਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਥਿਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮਾਂਤਰਤ ਰੂਪਾਂਤਰਤ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
after world war ii gold was replaced by a system of nominally convertible currencies related by fixed exchange rates following the bretton woods system.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ 1971 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
gold standards and the direct convertibility of currencies to gold have been abandoned by world governments, led in 1971 by the united states' refusal to redeem its dollars in gold.

ਫਿਏਟ ਕਰੰਸੀ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁਦਰਾ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੈ.
fiat currency now fills most monetary roles.

ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1999 ਵਿੱਚ ਸਵਿਸ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ 40% ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੋਇਆ.
switzerland was the last country to tie its currency to gold it backed 40% of its value until the swiss joined the international monetary fund in 1999.

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਆਪਣੇ ਤਰਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਬੁਲਿਅਨ ਮਾਰਕੀਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੇ ਕਰਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
central banks continue to keep a portion of their liquid reserves as gold in some form, and metals exchanges such as the london bullion market association still clear transactions denominated in gold, including future delivery contracts.

ਅੱਜ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਉਟਪੁੱਟ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ.
today, gold mining output is declining.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸੋਨਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਕੀਟ ਸਾਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰਾਂ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਫਲੋਟਿੰਗ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ
with the sharp growth of economies in the 20th century, and increasing foreign exchange, the world's gold reserves and their trading market have become a small fraction of all markets and fixed exchange rates of currencies to gold have been replaced by floating prices for gold and gold future contract.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸਿਰਫ 1 ਜਾਂ 2% ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹੀ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਾਤ ਦੀ ਮਾੜੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
though the gold stock grows by only 1 or 2% per year, very little metal is irretrievably consumed.

ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਸਤੂ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ.
inventory above ground would satisfy many decades of industrial and even artisan uses at current prices.

ਅਲਾਇਸ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਰੈਟ ਕੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the gold proportion fineness of alloys is measured by karat k .

ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋਨੇ ਨੂੰ 24 ਕੈਰਟ ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ 24 ਕੇ.
pure gold commercially termed fine gold is designated as 24 karat, abbreviated 24k.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸੰਨ 1526 ਤੋਂ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚਲਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ 22 ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਲੋਏਡ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਜ ਸੋਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 1840 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕੁਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ 0.900 ਜੁਰਮਾਨਾ ਸੋਨਾ, ਜਾਂ 21.6 ਕੇ.ਟੀ.
english gold coins intended for circulation from 1526 into the 1930s were typically a standard 22k alloy called crown gold, for hardness american gold coins for circulation after 1837 contain an alloy of 0.900 fine gold, or 21.6 kt .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪਲੈਟੀਨਮ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ.
although the prices of some platinum group metals can be much higher, gold has long been considered the most desirable of precious metals, and its value has been used as the standard for many currencies.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਮੁੱਲ, ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ.
gold has been used as a symbol for purity, value, royalty, and particularly roles that combine these properties.

ਥੌਮਸ ਮੋਰੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਸੰਪਥਕ ਯਤੋਪੀਆ ਵਿਚ ਧਨ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
gold as a sign of wealth and prestige was ridiculed by thomas more in his treatise utopia.

ਇਸ ਕਲਪਨਾਵਾਦੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਸੋਨਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁਲਾਮਾਂ, ਮੇਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਲਵੈਟਰੀ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੇਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on that imaginary island, gold is so abundant that it is used to make chains for slaves, tableware, and lavatory seats.

ਜਦੋਂ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬੈਜਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਯੋਪੋਪੁਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
when ambassadors from other countries arrive, dressed in ostentatious gold jewels and badges, the utopians mistake them for menial servants, paying homage instead to the most modestly dressed of their party.

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਜ ਨਹਿਲ ਕਾਨਾ ਗੁਫਾ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੈਲਕੋਲਿਥਿਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਲੇਵੈਂਟ ਗੋਫਰ ਏਟ ਅਲ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਮੁੱ findਲੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
cultural history gold artifacts found at the nahal kana cave cemetery dated during the 1980s, showed these to be from within the chalcolithic, and considered the earliest find from the levant gopher et al.

1990.
1990 .

ਬਾਲਕਨ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਚੌਥੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਵਿਚ ਵਰਨਾ ਝੀਲ ਦੇ ਲਾਗੇ ਵਰਨਾ ਨੇਕਰੋਪੋਲਿਸ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਰੋਤ ਲਾ ਨੀਸ 2009 ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ "ਚੰਗੀ ਤਾਰੀਖ" ਸਮਝੀ ਗਈ ਸੀ.
gold artifacts in the balkans also appear from the 4th millennium bc, such as those found in the varna necropolis near lake varna in bulgaria, thought by one source la niece 2009 to be the earliest "well-dated" find of gold artifacts.

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਨਹਿਰੀ ਟੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਨੇਬਰਾ ਡਿਸਕ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀਸੀ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ.
gold artifacts such as the golden hats and the nebra disk appeared in central europe from the 2nd millennium bc bronze age.

ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਨਕਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਸਰ ਬੀਸੀਈ ਦੇ 19 ਵੇਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਿਖਤੀ ਹਵਾਲਾ 12 ਵੀਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ 1900 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the oldest known map of a gold mine was drawn in the 19th dynasty of ancient egypt bce , whereas the first written reference to gold was recorded in the 12th dynasty around 1900 bce.

ਈਸਵੀ ਦੇ 2600 ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਸਰੀ ਹਾਇਰੋਗਲਾਈਫਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਿਟਨੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੁਸ਼੍ਰਤਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ "ਮੈਲ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ" ਸੀ.
egyptian hieroglyphs from as early as 2600 bc describe gold, which king tushratta of the mitanni claimed was "more plentiful than dirt" in egypt.

ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੂਬੀਆ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸਨ.
egypt and especially nubia had the resources to make them major gold-producing areas for much of history.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਿinਰਿਨ ਪੈਪੀਰਸ ਮੈਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂਬੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
one of the earliest known maps, known as the turin papyrus map, shows the plan of a gold mine in nubia together with indications of the local geology.

ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਟਰੈਬੋ ਅਤੇ ਡਾਇਡੋਰਸ ਸਿਕੂਲਸ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the primitive working methods are described by both strabo and diodorus siculus, and included fire-setting.

ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ.
large mines were also present across the red sea in what is now saudi arabia.

ਸੁਨਹਿਰੀ fleeਨ ਦੀ ਕਥਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਲੇਸਰ ਜਮਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧੂੜ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਭੇਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the legend of the golden fleece may refer to the use of fleeces to trap gold dust from placer deposits in the ancient world.

ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਵੀਲਾਹ ਵਿਖੇ ਉਤਪਤ 2 11 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਿ ਗੋਲਡਨ ਵੱਛੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮੈਨਾਰਾਹ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵੇਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
gold is mentioned frequently in the old testament, starting with genesis 2 11 at havilah , the story of the golden calf and many parts of the temple including the menorah and the golden altar.

ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਮੈਗੀ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in the new testament, it is included with the gifts of the magi in the first chapters of matthew.

ਪਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੋਥੀ 21 21 ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਨਿਰਮਲ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਸਾਫ” ਹਨ।
the book of revelation 21 21 describes the city of new jerusalem as having streets "made of pure gold, clear as crystal".

ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਮਿਡਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੋਨਾ 610 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਲਗਭਗ ਲੀਡੀਆ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ.
exploitation of gold in the south-east corner of the black sea is said to date from the time of midas, and this gold was important in the establishment of what is probably the world's earliest coinage in lydia around 610 bc.

6 ਵੀਂ ਜਾਂ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ, ਚੂ ਰਾਜ ਨੇ ਯਿੰਗ ਯੁਆਨ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਰਗ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਵੰਡਿਆ.
from the 6th or 5th century bc, the chu state circulated the ying yuan, one kind of square gold coin.

ਰੋਮਨ ਧਾਤ ਵਿੱਚ, ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਨਾ ਕੱractਣ ਲਈ ਨਵੇਂ developedੰਗਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 25 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਹਿਸਪਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 106 ਈ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਕਿਆ ਵਿੱਚ.
in roman metallurgy, new methods for extracting gold on a large scale were developed by introducing hydraulic mining methods, especially in hispania from 25 bc onwards and in dacia from 106 ad onwards.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਣ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਪੇਨ ਦੇ ਲਾਸ ਮੈਡੂਲਸ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਲੰਬੇ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
one of their largest mines was at las medulas in spain , where seven long aqueducts enabled them to sluice most of a large alluvial deposit.

ਟ੍ਰਾਂਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਵੀ ਓਪਨਕਾਸਟ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the mines at in transylvania were also very large, and until very recently, still mined by opencast methods.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੋਲਾਕੋਠੀ ਵਿਖੇ ਪਲੇਸਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡ-ਰਾਕ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ.
they also exploited smaller deposits in britain, such as placer and hard-rock deposits at dolaucothi.

ਉਹ ਵਰਤਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਪਲੀਨੀ ਐਲਡਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਕੋਸ਼ ਨੈਚੁਰਲਿਸ ਹਿਸਟੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the various methods they used are well described by pliny the elder in his encyclopedia naturalis historia written towards the end of the first century ad.

1312 ਤੋਂ 1332 ਹਜ ਤੱਕ ਮਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਮੂਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਸਮੇਂ 1324 ਵਿਚ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਉਹ ਕੈਰੋ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ lਠ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸੌ lsਠ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਨੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਦਾਸੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਚ ਮੁਦਰਾਸਫਿਤੀ ਹੋਈ.
during mansa musa's ruler of the mali empire from 1312 to 1337 hajj to mecca in 1324, he passed through cairo in july 1324, and was reportedly accompanied by a camel train that included thousands of people and nearly a hundred camels where he gave away so much gold that it depressed the price in egypt for over a decade, causing high inflation.

ਇਕ ਸਮਕਾਲੀ ਅਰਬ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਤੇ ਸੀ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਉਸ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਆਏ.
a contemporary arab historian remarked gold was at a high price in egypt until they came in that year.

ਮਿਥਕਾਲ 25 ਦਰਹਮਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਪਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸਸਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਸਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the mithqal did not go below 25 dirhams and was generally above, but from that time its value fell and it cheapened in price and has remained cheap till now.

ਮਿਥਕਾਲ 22 ਦਰਹਮਾਂ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the mithqal does not exceed 22 dirhams or less.

ਇਹ ਅੱਜ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਹ ਮਿਸਰ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਬਿਤਾਇਆ.
this has been the state of affairs for about twelve years until this day by reason of the large amount of gold which they brought into egypt and spent there .

ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਸੋਆਮੇਰਿਕਾ, ਪੇਰੂ, ਇਕੂਏਟਰ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the european exploration of the americas was fueled in no small part by reports of the gold ornaments displayed in great profusion by native american peoples, especially in mesoamerica, peru, ecuador and colombia.

ਅਜ਼ਟੇਕ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਨੂਹੂਟਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਰੱਬ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਅ" ਟਿਓਕੁਇਟਟਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੋਕਟਿਜ਼ੁਮਾ ii ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਸੋਨੇ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਸਪੇਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the aztecs regarded gold as the product of the gods, calling it literally "god excrement" teocuitlatl in nahuatl , and after moctezuma ii was killed, most of this gold was shipped to spain.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੋਨਾ ਬੇਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਬਸੀਡਿਅਨ, ਚਪੇਖ ਅਤੇ ਸਲੇਟ.
however, for the indigenous peoples of north america gold was considered useless and they saw much greater value in other minerals which were directly related to their utility, such as obsidian, flint, and slate.

ਅਲ ਡੋਰਾਡੋ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ.
rumors of cities filled with gold fueled legends of el dorado.

ਸੋਨੇ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਵਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੰਪੈਲਸਟਲਸਕਿਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਧੀ ਪਰਾਗ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਮੁਰਗੀ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਜੈਕ ਅਤੇ ਬੀਨਸਟਾਲਕ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
gold played a role in western culture, as a cause for desire and of corruption, as told in children's fables such as rumpelstiltskin, where the peasant's daughter turns hay into gold, in return for giving up her child when she becomes a princess and the stealing of the hen that lays golden eggs in jack and the beanstalk.

ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਇਨਾਮ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਹੈ.
the top prize at the olympic games is the gold medal.

1910 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ 75% ਹਿੱਸਾ ਕੱractedਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
75% of the presently accounted for gold has been extracted since 1910.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ 8 ਮੀਟਰ 3 ਮੀਟਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਮੀਲ ਘਣ ਬਣਦੀ ਹੈ.
it has been estimated that the currently known amount of gold internationally would form a single cube 20 m 66 ft on a side equivalent to 8,000 m3 .

ਕੀਮੀਕੀਆ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਦੂਸਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੱਥਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲੀਡ.
one main goal of the alchemists was to produce gold from other substances, such as lead presumably by the interaction with a mythical substance called the philosopher's stone.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਯਤਨ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਅਲਮੀਕਲਿਸਟਾਂ ਨੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਅੱਜ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ.
although they never succeeded in this attempt, the alchemists did promote an interest in systematically finding out what can be done with substances, and this laid the foundation for today's chemistry.

ਸੋਨੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਚੱਕਰ ਸੀ, ਜੋ ਜੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਚਰਿੱਤਰ ਵੀ ਸੀ.
their symbol for gold was the circle with a point at its center , which was also the astrological symbol and the ancient chinese character for the sun.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਅਫਵਾਹ ਹੈ, ਵੈਟੀਕਨ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, 70 ਈ. ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਾਇਟੈਨਿਕ' ਤੇ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਟੁਕੜੀ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਜ਼ੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੇਲ।
golden treasures have been rumored to be found at various locations, following tragedies such as the jewish temple treasures in the vatican, following the temple's destruction in 70 ad, a gold stash on the titanic, the nazi gold train following world war ii.

ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਗੁੰਬਦ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਇਕ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਲੇਸ਼ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the dome of the rock on the jerusalem temple site is covered with an ultra-thin golden glasure.

ਸਿੱਖ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਇਕ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the sikh golden temple, the harmandir sahib, is a building covered with gold.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵਾਟ ਫਰਾ ਕੇਵ ਪੰਦਰ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ ਵਾਟ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਹਨ.
similarly the wat phra kaew emerald buddhist temple wat in thailand has ornamental gold-leafed statues and roofs.

ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਤਾਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਲਹਨ ਦੇ ਤਾਜ ਲਈ ਸੋਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
some european king and queen's crowns were made of gold, and gold was used for the bridal crown since antiquity.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਲਮੂਦਿਕ ਪਾਠ ਸਰਕਾ 100 ਈ. ਰੱਬੀ ਅਕੀਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਚੇਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਸੋਨੇ ਦਾ ਯਰੂਸ਼ਲਮ" ਦਾਦੇਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
an ancient talmudic text circa 100 ad describes rachel, wife of rabbi akiva, receiving a "jerusalem of gold" diadem .

ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਮੁਰਦਾ-ਤਾਜ 370 ਬੀ.ਸੀ.
a greek burial crown made of gold was found in a grave circa 370 bc.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਗਿਣਤੀ 79 ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
occurrence gold's atomic number of 79 makes it one of the higher atomic number elements that occur naturally.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਨਿ nucਕਲੀਓਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਆਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪੇਪਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰਾ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਵੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
traditionally, gold is thought to have formed by the r-process in supernova nucleosynthesis, but a relatively recent paper suggests that gold and other elements heavier than iron may also be produced in quantity by the collision of neutron stars.

ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਤੱਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ."
in both cases, satellite spectrometers only indirectly detect the resulting gold "we have no spectroscopic evidence that elements have truly been produced."

ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿleਕਲੀਓਜੀਨੇਸਿਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਏ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨੇ ਧਾਤ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਹੋਏ.
these gold nucleogenesis theories hold that the resulting explosions scattered metal-containing dusts including heavy elements such as gold into the region of space in which they later condensed into our solar system and the earth.

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੁਣੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ.
because the earth was molten when it was just formed, almost all of the gold present on earth sank into the core.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਛਾਵਟ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
most of the gold that is present today in the earth's crust and mantle is thought to have been delivered to earth later, by asteroid impacts during the late heavy bombardment.

ਵੈਸਟਰੋਫਟ ਕ੍ਰੈਟਰ ਨੇ 2.020 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਇਹ ਤੂਫਾਨ ਅਕਸਰ ਹੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰਾਂਡ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਬੀਜਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the asteroid that formed vredefort crater 2.020 billion years ago is often credited with seeding the witwatersrand basin in south africa with the richest gold deposits on earth.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਰੇਡਫੋਰਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ 700 ਤੋਂ 950 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
however, the gold-bearing witwatersrand rocks were laid down between 700 and 950 million years before the vredefort impact.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੈਨਟਰਸੌਰਪ ਲਾਵਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ ਅਤੇ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਵਾਲ ਸੁਪਰਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ beenੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
these gold-bearing rocks had furthermore been covered by a thick layer of ventersdorp lavas and the transvaal supergroup of rocks before the meteor struck.

ਵਰੇਡਫੋਰਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰਾਂਡ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜਨਾ ਸੀ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ roਰਜਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਲੈ ਗਈਆਂ, ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਤੇ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਖੱਡੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ. ਮੌਸਮੀ ਹੜਤਾਲ ਦੁਆਰਾ.
what the vredefort impact achieved, however, was to distort the witwatersrand basin in such a way that the gold-bearing rocks were brought to the present erosion surface in johannesburg, on the witwatersrand, just inside the rim of the original 300 km diameter crater caused by the meteor strike.

1886 ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਵਿਟਵਾਟਰਸੈਂਡ ਗੋਲਡ ਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
the discovery of the deposit in 1886 launched the witwatersrand gold rush.

ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੋਨਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 22% ਹਿੱਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕੱractedਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
some 22% of all the gold that is ascertained to exist today on earth has been extracted from these witwatersrand rocks.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀ ਚਟਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on earth, gold is found in ores in rock formed from the precambrian time onward.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਧਾਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਧਾਤ ਦੇ ਠੋਸ ਘੋਲ ਵਿੱਚ
it most often occurs as a native metal, typically in a metal solid solution with silver i.e.

ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
as a gold silver alloy .

ਅਜਿਹੇ ਐਲੋਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ% ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਲਵਰ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
such alloys usually have a silver content of %.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਮ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
electrum is elemental gold with more than 20% silver.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਮ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ-ਚਾਂਦੀ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
electrum's color runs from golden-silvery to silvery, dependent upon the silver content.

ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਂਦੀ, ਖਾਸ ਗੰਭੀਰਤਾ ਘੱਟ.
the more silver, the lower the specific gravity.

ਨੇਟਿਵ ਸੋਨਾ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸੂਖਮ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਜਾਂ ਸਲਫਾਈਡ ਖਣਿਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਫੂਲਜ਼ ਗੋਲਡ", ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਈਰਾਈਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
native gold occurs as very small to microscopic particles embedded in rock, often together with quartz or sulfide minerals such as "fool's gold", which is a pyrite.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these are called lode deposits.

ਇਕ ਮੂਲ ਰਾਜ ਵਿਚਲੀ ਧਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਫਤ ਫਲੈਕਸ, ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਟਕੇ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the metal in a native state is also found in the form of free flakes, grains or larger nuggets that have been eroded from rocks and end up in alluvial deposits called placer deposits.

ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਧੋਣ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਰ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਠਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵੇਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
such free gold is always richer at the surface of gold-bearing veins owing to the oxidation of accompanying minerals followed by weathering, and washing of the dust into streams and rivers, where it collects and can be welded by water action to form nuggets.

ਸੋਨਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਟੈਲੂਰੀਅਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਣਿਜ ਕੈਲਵਰਾਈਟ, ਕ੍ਰੇਨੇਰਾਈਟ, ਨਗਿਆਗਾਈਟ, ਪੇਟਜ਼ਾਈਟ ਅਤੇ ਸਿਲਵਨਾਇਟ ਟੈਲੂਰਾਈਡ ਖਣਿਜ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਬਿਸਮੂਥਾਈਡ ਮੈਲਡੋਨਾਇਟ 22 ਬੀ ਅਤੇ ਐਂਟੀਮੋਨਾਈਡ osਰੋਸਟਾਈਬਾਈਟ ਏਯੂਐਸਬੀ 2.
gold sometimes occurs combined with tellurium as the minerals calaverite, krennerite, nagyagite, petzite and sylvanite see telluride minerals , and as the rare bismuthide maldonite au2bi and antimonide aurostibite ausb2 .

ਸੋਨਾ ਦੁਰਲੱਭ ਧਾਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ, ਲੀਡ, ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖਣਿਜ auricupride cu3au, novodneprit aupb3 ਅਤੇ weishanite au, ag 3hg2 ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gold also occurs in rare alloys with copper, lead, and mercury the minerals auricupride cu3au , novodneprite aupb3 and weishanite au, ag 3hg2 .

ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਣੂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਬਣਾਉਣ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਗੱਠਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ingੋਆ-.ੁਆਈ ਅਤੇ precਿੱਡ ਭਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
recent research suggests that microbes can sometimes play an important role in forming gold deposits, transporting and precipitating gold to form grains and nuggets that collect in alluvial deposits.

ਇਕ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੁਚਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨਾ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਮੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
another recent study has claimed water in faults vaporizes during an earthquake, depositing gold.

ਜਦੋਂ ਭੁਚਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨੁਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ.
when an earthquake strikes, it moves along a fault.

ਪਾਣੀ ਅਕਸਰ ਨੁਕਸਾਂ ਨੂੰ ਲੁਬਰੀਕੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭੰਜਨ ਅਤੇ ਜੋਗਾਂ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ.
water often lubricates faults, filling in fractures and jogs.

ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਮੀਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ, ਪਾਣੀ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਸਿਲਿਕਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉੱਚ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
about 6 miles 10 kilometers below the surface, under incredible temperatures and pressures, the water carries high concentrations of carbon dioxide, silica, and gold.

ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨੁਕਸ ਦਾ ਧਾਗਾ ਅਚਾਨਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during an earthquake, the fault jog suddenly opens wider.

ਖੂਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕਦਮ ਭਾਫ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਫ ਵੱਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਲਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਣਿਜ ਕੁਆਰਟ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਤਰਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਤੇ.
the water inside the void instantly vaporizes, flashing to steam and forcing silica, which forms the mineral quartz, and gold out of the fluids and onto nearby surfaces.

ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
seawater the world's oceans contain gold.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਪੀ ਮਾਤਰਾ ਫੈਮਟੋਮੋਲ ਐਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀ.ਮੀ. ਹੈ.
measured concentrations of gold in the atlantic and northeast pacific are femtomol l or parts per quadrillion about g km3 .

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ 50 ਫੀਮਟੋਮੋਲ ਐਲ ਪਰ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਚਤ.
in general, gold concentrations for south atlantic and central pacific samples are the same 50 femtomol l but less certain.

ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੇਮਟੋਮੋਲ ਐਲ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਣੇਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ.
mediterranean deep waters contain slightly higher concentrations of gold femtomol l attributed to wind-blown dust and or rivers.

10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ 15,000 ਟਨ ਸੋਨਾ ਹੋਵੇਗਾ.
at 10 parts per quadrillion the earth's oceans would hold 15,000 tonnes of gold.

ਇਹ ਅੰਕੜੇ 1988 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਰਡਰ ਹਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਗੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these figures are three orders of magnitude less than reported in the literature prior to 1988, indicating contamination problems with the earlier data.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ ਸਭ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਰਾਦਤਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
a number of people have claimed to be able to economically recover gold from sea water, but so far they have all been either mistaken or acted in an intentional deception.

ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਜੈਰਨੇਗਨ ਨੇ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਕੜ ਬਣਾਈ.
prescott jernegan ran a gold-from-seawater swindle in the united states in the 1890s.

ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1900 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਘੁਟਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
a british fraudster ran the same scam in england in the early 1900s.

ਫਰਿੱਟਜ਼ ਹੈਬਰ, ਜਰਮਨ ਦੀ ਹੱਬਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਨਾ ਕੱractionਣ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
fritz haber the german inventor of the haber process did research on the extraction of gold from sea water in an effort to help pay germany's reparations following world war i.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ 64 ਪੀਪੀਬੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਕੱ extਣਾ ਸੰਭਵ ਜਾਪਦਾ ਸੀ.
based on the published values of 2 to 64 ppb of gold in seawater a commercially successful extraction seemed possible.

,000ਸਤਨ 0.004 ਪੀਪੀਬੀ ਪੈਦਾਵਾਰ 4,000 ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕੱ theਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ.
after analysis of 4,000 water samples yielding an average of 0.004 ppb it became clear that the extraction would not be possible and he stopped the project.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਕੱractionਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਹਾਰਕ mechanismੰਗ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ.
no commercially viable mechanism for performing gold extraction from sea water has yet been identified.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
gold synthesis is not economically viable and is unlikely to become so in the foreseeable future.

ਉਤਪਾਦਨ ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, "ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੋਂਦ ਵਿਚ 183,600 ਟਨ ਸਟਾਕ ਸਨ".
production the world gold council states that as of the end of 2014, "there were 183,600 tonnes of stocks in existence above ground".

ਇਸ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 21 ਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਕਿ cਬ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this can be represented by a cube with an edge length of about 21 meters.

ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਾਓ ਰੰਚਕ 1,075 'ਤੇ, 183,600 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 6.3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਹੋਵੇਗੀ.
at 1,075 per troy ounce, 183,600 metric tonnes of gold would have a value of 6.3 trillion.

ਸਾਲ 2014 ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਉਤਪਾਦਕ ਚੀਨ 450 ਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ 490 ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ.
as of 2014, the world's largest gold producer by far was china with 450 tonnes and it was expected to reach 490 in 2015.

ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਉਸੇ ਸਾਲ 274 ਟਨ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਨੇ 247 ਟਨ ਖਣਨ ਕੀਤਾ.
the second-largest producer, australia, mined 274 tonnes in the same year, followed by russia with 247 tonnes.

ਮਾਈਨਿੰਗ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50% ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
mining since the 1880s, south africa has been the source for a large proportion of the world's gold supply, with about 50% of the presently accounted for gold having come from south africa.

1970 ਵਿਚ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ 79% ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1,480 ਟਨ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਸੀ.
production in 1970 accounted for 79% of the world supply, producing about 1,480 tonnes.

2007 ਵਿਚ ਚੀਨ ਨੇ 276 ਟਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ, 1905 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
in 2007 china with 276 tonnes overtook south africa as the world's largest gold producer, the first time since 1905 that south africa has not been the largest.

ਸਾਲ 2014 ਤੱਕ, ਚੀਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਖਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਰੂਸ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
as of 2014, china was the world's leading gold-mining country, followed in order by australia, russia, the united states, canada, and peru.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਘਟ ਕੇ ਛੇਵੇਂ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਆ ਗਿਆ.
south africa, which had dominated world gold production for most of the 20th century, had declined to sixth place.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਘਾਨਾ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ, ਮਾਲੀ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਹਨ.
other major producers are the ghana, burkina faso, mali, indonesia and uzbekistan.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪਾਸਕੁਆ ਲਾਮਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚਿੱਲੀ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਅਟਾਕਾਮਾ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਹੈ.
in south america, the controversial project pascua lama aims at exploitation of rich fields in the high mountains of atacama desert, at the border between chile and argentina.

ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਆਰਟਿਸਨਲ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
today about one-quarter of the world gold output is estimated to originate from artisanal or small scale mining.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਗੋਲਡ ਰਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the city of johannesburg located in south africa was founded as a result of the witwatersrand gold rush which resulted in the discovery of some of the largest natural gold deposits in recorded history.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਚੀਅਨ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਫ੍ਰੀ ਸਟੇਟ, ਗੌਟੇਂਗ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘੇ ਹਨ.
the gold fields are confined to the northern and north-western edges of the witwatersrand basin, which is a km thick layer of archean rocks located, in most places, deep under the free state, gauteng and surrounding provinces.

ਇਹ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਚਟਾਨਾਂ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਇਕੱਲਿਆਂ ਪੈਚਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਡੇਫੋਰਟ ਡੋਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ. ਵਿਟਵਾਟਰਸ੍ਰੈਂਡ ਬੇਸਿਨ ਦਾ.
these witwatersrand rocks are exposed at the surface on the witwatersrand, in and around johannesburg, but also in isolated patches to the south-east and south-west of johannesburg, as well as in an arc around the vredefort dome which lies close to the center of the witwatersrand basin.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਤਹ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰਾਂ ਤੋਂ ਬੇਸਿਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 4000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ' ਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਾਵੋਕਾ ਅਤੇ ਟੌਟੋਨਾ ਖਾਣਾਂ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ.
from these surface exposures the basin dips extensively, requiring some of the mining to occur at depths of nearly 4000 m, making them, especially the savuka and tautona mines to the south-west of johannesburg, the deepest mines on earth.

ਸੋਨਾ ਸਿਰਫ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੇ "ਵਿਟਵਾਟਰਸੈਂਡ ਸਮੁੰਦਰ" ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਪਕ ਕੱਚੇ ਬਰੇਡ ਨਦੀ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਏ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਕੀ ਵਿਟਵਾਟਰਸੈਂਡ ਦੀਆਂ ਤਿਲਾਂ ਜਮਾਂ ਸਨ.
the gold is found only in six areas where archean rivers from the north and north-west formed extensive pebbly braided river deltas before draining into the "witwatersrand sea" where the rest of the witwatersrand sediments were deposited.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੇਨਰ ਬੋਅਰਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਜੀ ਬੋਅਰ ਯੁੱਧ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੰਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੀ.
the second boer war of between the british empire and the afrikaner boers was at least partly over the rights of miners and possession of the gold wealth in south africa.

ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਦੀਆਂ ਹਨ.
prospecting during the 19th century, gold rushes occurred whenever large gold deposits were discovered.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਖੋਜ 1803 ਵਿਚ ਨੌਰਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਜਾਰਜਵਿਲ ਨੇੜੇ ਰੀਡ ਗੋਲਡ ਮਾਈਨ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
the first documented discovery of gold in the united states was at the reed gold mine near georgeville, north carolina in 1803.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਹੜਤਾਲ ਉੱਤਰੀ ਜੌਰਜੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਡਾਹਲੋਨੇਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
the first major gold strike in the united states occurred in a small north georgia town called dahlonega.

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਕੋਲੋਰਾਡੋ, ਬਲੈਕ ਹਿਲਜ਼, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਓਟਾਗੋ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਿਟਵਾਟਰਸੈਂਡ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਲੋਨਾਈਡਿਕ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕੁੱਟਾਂ ਪਈਆਂ।
further gold rushes occurred in california, colorado, the black hills, otago in new zealand, australia, witwatersrand in south africa, and the klondike in canada.

ਬਾਇਓਮੀਮੀਡੀਏਸ਼ਨ ਉੱਲੀਮਾਰ ਐਸਪਰਗਿਲਸ ਨਾਈਜਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਘੋਲ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਨੋ ਮੈਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
bioremediation a sample of the fungus aspergillus niger was found growing from gold mining solution and was found to contain cyano metal complexes such as gold, silver, copper iron and zinc.

ਉੱਲੀਮਾਰ ਭਾਰੀ ਧਾਤੂ ਸਲਫਾਈਡਾਂ ਦੇ ਘੁਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the fungus also plays a role in the solubilization of heavy metal sulfides.

ਕੱractionਣਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੱractionਣ ਵੱਡੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਈਨਿੰਗ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੈ.
extraction gold extraction is most economical in large, easily mined deposits.

ਓਰ ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਪੀਪੀਐਮ ਦੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 0.5 ਹਿੱਸੇ ਆਰਥਿਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
ore grades as little as 0.5 parts per million ppm can be economical.

ਖੁੱਲੇ ਪਿਟ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅੌਰਡ ਗ੍ਰੇਡ ਭੂਮੀਗਤ ਜਾਂ ਸਖਤ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਪੀਐਮ ਗਰੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 3 ਪੀਪੀਐਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
typical ore grades in open-pit mines are ppm ore grades in underground or hard rock mines are usually at least 3 ppm.

ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਪੀਪੀਐਮ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਅਦਿੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
because ore grades of 30 ppm are usually needed before gold is visible to the naked eye, in most gold mines the gold is invisible.

goldਸਤਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕੱractionਣ ਦੀ ਲਾਗਤ 2007 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ 31ਂਸ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ 317 ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਖਣਨ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ अयस्क ਕੁਆਲਟੀ ਮਾਈਨ ਉਤਪਾਦਨ 2,471.1 ਟਨ ਹੈ.
the average gold mining and extraction costs were about 317 per troy ounce in 2007, but these can vary widely depending on mining type and ore quality global mine production amounted to 2,471.1 tonnes.

ਸੁਧਾਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਕਸਰ ਵੌਹਲਵਿਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਇਸਿਸ ਜਾਂ ਮਿਲਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਘਲਣ ਵਿੱਚ ਕਲੋਰੀਨੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
refining after initial production, gold is often subsequently refined industrially by the wohlwill process which is based on electrolysis or by the miller process, that is chlorination in the melt.

ਵੋਹਲਵਿਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਥਾਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the wohlwill process results in higher purity, but is more complex and is only applied in small-scale installations.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ methodsੰਗਾਂ ਵਿਚ ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਪੈਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਾਂ ਐਕੁਆ ਰੇਜੀਆ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੁਧਾਰੇ .ੰਗ.
other methods of assaying and purifying smaller amounts of gold include parting and inquartation as well as cupellation, or refining methods based on the dissolution of gold in aqua regia.

ਹੋਰ ਤੱਤ ਤੋਂ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਡ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਲਮੀਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਇਸ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ. 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਮਝ ਤਕ ਸੰਭਵ.
synthesis from other elements the production of gold from a more common element, such as lead, has long been a subject of human inquiry, and the ancient and medieval discipline of alchemy often focused on it however, the transmutation of the chemical elements did not become possible until the understanding of nuclear physics in the 20th century.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਜਪਾਨ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਾਂਤਰੋ ਨਾਗਾਓਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਿ24ਟ੍ਰੋਨ ਬੰਬਾਰੀ ਦੁਆਰਾ 1924 ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the first synthesis of gold was conducted by japanese physicist hantaro nagaoka, who synthesized gold from mercury in 1924 by neutron bombardment.

ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਮ, ਨਾਗਾਓਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ 1941 ਵਿਚ ਉਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹੋ ਨਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਸਾਰੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਸਨ.
an american team, working without knowledge of nagaoka's prior study, conducted the same experiment in 1941, achieving the same result and showing that the isotopes of gold produced by it were all radioactive.

ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟਿਨਮ ਜਾਂ ਪਾਰਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸੰਗਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
gold can currently be manufactured in a nuclear reactor by irradiation either of platinum or mercury.

ਸਿਰਫ ਪਾਰਾ ਆਈਸੋਟੋਪ 196 ਐਚਜੀ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਰਾ ਵਿਚ 0.15% ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨਸ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਕੈਪਚਰ-ਡੀਕੇਨ ਨੂੰ 197au ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
only the mercury isotope 196hg, which occurs with a frequency of 0.15% in natural mercury, can be converted to gold by neutron capture, and following electron capture-decay into 197au with slow neutrons.

ਹੋਰ ਪਾਰਾ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਉਦੋਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਹੌਲੀ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨਸ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਇਰੈਡਿਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਾਰਾ ਆਈਸੋਟੋਪਸ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੀਟਾ ਟਾਲ ਨੂੰ ਥੈਲੀਅਮ ਵਿਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
other mercury isotopes are converted when irradiated with slow neutrons into one another, or formed mercury isotopes which beta decay into thallium.

ਤੇਜ਼ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਾਰਾ ਆਈਸੋਟੋਪ 198 ਐਚਜੀ, ਜੋ ਕਿ 9.97% ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਅਤੇ 197 ਐਚ ਜੀ ਬਣ ਕੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਸਥਿਰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
using fast neutrons, the mercury isotope 198hg, which composes 9.97% of natural mercury, can be converted by splitting off a neutron and becoming 197hg, which then disintegrates to stable gold.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਐਕਟਿਵੇਸ਼ਨ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਗੈਰ-ਸੰਜਮੀ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ.
this reaction, however, possesses a smaller activation cross-section and is feasible only with un-moderated reactors.

197hg ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਪਾਰਾ ਵਾਲੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕਈ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਕੱjectਣੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹਨ.
it is also possible to eject several neutrons with very high energy into the other mercury isotopes in order to form 197hg.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਉੱਚ-neutਰਜਾ ਵਾਲੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸਿਰਫ ਕਣ ਐਕਸਰਲੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however such high-energy neutrons can be produced only by particle accelerators.

ਉਪਯੋਗਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਪਤ ਲਗਭਗ 50% ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, 40% ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 10% ਹੈ.
consumption the consumption of gold produced in the world is about 50% in jewelry, 40% in investments, and 10% in industry.

ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਕਲੌਤਾ ਖਪਤਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਦੀ ਖਪਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 32 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ 21 ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ.
according to world gold council, china is the world's largest single consumer of gold in 2013 and toppled india for the first time with chinese consumption increasing by 32 percent in a year, while that of india only rose by 13 percent and world consumption rose by 21 percent.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੀਨ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੂਨ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
unlike india where gold is used for mainly for jewellery, china uses gold for manufacturing and retail.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
pollution gold production is associated with contribution to hazardous pollution.

ਘੱਟ-ਗ੍ਰੇਡ ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੀਪੀਐਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਤ ਜ਼ਮੀਨਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਸਾਇਨਾਈਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
low-grade gold ore may contain less than one ppm gold metal such ore is ground and mixed with sodium cyanide dissolve the gold.

ਸਾਈਨਾਇਡ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਰਸਾਇਣਕ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੇ ਜੀਵਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cyanide is a highly poisonous chemical, which can kill living creatures when exposed in minute quantities.

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਈਨਾਇਡ ਡਿੱਗੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਲ-ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
many cyanide spills from gold mines have occurred in both developed and developing countries which killed aquatic life in long stretches of affected rivers.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
environmentalists consider these events major environmental disasters.

ਤੀਹ ਟਨ ਵਰਤੇ ਗਏ ਇਸ ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਕਬਾੜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਕ ਟਰਾ ਂ ਸੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
thirty tons of used ore is dumped as waste for producing one troy ounce of gold.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਧੌਣ ਦੇ ਡੰਪ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਡਮੀਅਮ, ਲੀਡ, ਜ਼ਿੰਕ, ਤਾਂਬਾ, ਆਰਸੈਨਿਕ, ਸੇਲੇਨੀਅਮ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ.
gold ore dumps are the source of many heavy elements such as cadmium, lead, zinc, copper, arsenic, selenium and mercury.

ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਇਰ ਡੰਪਾਂ ਵਿਚ ਸਲਫਾਈਡ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਣਿਜ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਲਫਾਈਡ ਸਲਫੁਰੀਕ ਐਸਿਡ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
when sulfide bearing minerals in these ore dumps are exposed to air and water, the sulfide transforms into sulfuric acid which in turn dissolves these heavy metals facilitating their passage into surface water and ground water.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਐਸਿਡ ਮਾਈਨ ਡਰੇਨੇਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this process is called acid mine drainage.

ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਧੌਂਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਰਨਾਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪਰਮਾਣੂ ਕੂੜੇ ਦੇ ਡੰਪਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਹਨ.
these gold ore dumps are long term, highly hazardous wastes second only to nuclear waste dumps.

ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਓਹਰੇ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਪਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਖਣਿਜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ.
it was once common to use mercury to recover gold from ore, but today the use of mercury is largely limited to small-scale individual miners.

ਪਾਰਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਜਲਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਧਾਤ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
minute quantities of mercury compounds can reach water bodies, causing heavy metal contamination.

ਬੁਧ ਫਿਰ ਮਿਥਾਈਲਮਰਕਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mercury can then enter into the human food chain in the form of methylmercury.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਣ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
mercury poisoning in humans causes incurable brain function damage and severe retardation.

ਸੋਨਾ ਕੱractionਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਵਾਲਾ ਤੀਬਰ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਡੂੰਘੀ ਖਾਨਾਂ ਤੋਂ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੱ andਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਕੱractionਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਪੀਸਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਗਭਗ 25 ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
gold extraction is also a highly energy intensive industry, extracting ore from deep mines and grinding the large quantity of ore for further chemical extraction requires nearly 25 of electricity per gram of gold produced.

ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਖਣ ਸ਼ੁੱਧ ਧਾਤੁ ਤੱਤ ਸੋਨਾ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖਾਣਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
toxicity pure metallic elemental gold is non-toxic and non-irritating when ingested and is sometimes used as a food decoration in the form of gold leaf.

ਧਾਤੂ ਸੋਨਾ ਅਲਕੋਹਲ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਗੋਲਡ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਅਤੇ ਗੋਲਡਵਾਸਰ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
metallic gold is also a component of the alcoholic drinks , gold strike, and goldwasser.

ਕੋਟਲੈਕਸ ਅਲੀਮੈਂਟੇਰੀਅਸ ਵਿੱਚ ਈਯੂ e175 ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
metallic gold is approved as a food additive in the eu e175 in the codex alimentarius .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਇਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਧਾਤ ਦੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਲੂਣ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਹੈ.
although the gold ion is toxic, the acceptance of metallic gold as a food additive is due to its relative chemical inertness, and resistance to being corroded or transformed into soluble salts gold compounds by any known chemical process which would be encountered in the human body.

ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੂਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਲਡ ਕਲੋਰਾਈਡ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
soluble compounds gold salts such as gold chloride are toxic to the liver and kidneys.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਮ ਸਾਈਨਾਇਡ ਲੂਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਗੋਲਡ ਸਾਇਨਾਈਡ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਈਨਾਇਡ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common cyanide salts of gold such as potassium gold cyanide, used in gold electroplating, are toxic by virtue of both their cyanide and gold content.

ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਗੋਲਡ ਸਾਇਨਾਈਡ ਤੋਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
there are rare cases of lethal gold poisoning from potassium gold cyanide.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਏਜੰਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਈਮਰਕੈਪ੍ਰੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਚੇਲੇਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
gold toxicity can be ameliorated with chelation therapy with an agent such as dimercaprol.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੰਪਰਕ ਡਰਮਾਟਾਇਟਿਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਤ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਐਲਰਗੇਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
gold metal was voted allergen of the year in 2001 by the american contact dermatitis society.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਦੀਆਂ ਐਲਰਜੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ affectਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
gold contact allergies affect mostly women.

ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਿਕਲ ਵਰਗੇ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਸੋਨਾ ਇੱਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਗੈਰ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਪਰਕ ਐਲਰਜੀਨ ਹੈ.
despite this, gold is a relatively non-potent contact allergen, in comparison with metals like nickel.

ਕੀਮਤ ਦਸੰਬਰ 2015 ਤੱਕ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 39 ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ 1,200 ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਾਓ ਰੰਚਕ ਹੈ.
price as at december 2015, gold is valued at around 39 per gram 1,200 per troy ounce .

ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਨਾ ਟ੍ਰਾਇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
like other precious metals, gold is measured by troy weight and by grams.

ਅਲੌਅ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਕਰਾਟ ਕੇ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 24 ਕੈਰਟ 24 ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਕਰਾਟ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਨੁਪਾਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the proportion of gold in the alloy is measured by karat k , with 24 karat 24k being pure gold, and lower karat numbers proportionally less.

ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਜਾਂ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ 0 ਤੋਂ 1 ਦੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਅੰਕੜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 0.995 ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ.
the purity of a gold bar or coin can also be expressed as a decimal figure ranging from 0 to 1, known as the millesimal fineness, such as 0.995 being nearly pure.

ਇਤਿਹਾਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਫਿਕਸਿੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸਤੰਬਰ 1919 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਾਪਦੰਡ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
history the price of gold is determined through trading in the gold and derivatives markets, but a procedure known as the gold fixing in london, originating in september 1919, provides a daily benchmark price to the industry.

ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਫਿਕਸਿੰਗ 1968 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਣ ਤੇ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the afternoon fixing was introduced in 1968 to provide a price when us markets are open.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਪੈਸਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਂ ਸਰਾਫਾ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸੀਦ ਸੀ.
historically gold coinage was widely used as currency when paper money was introduced, it typically was a receipt redeemable for gold coin or bullion.

ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਭਾਰ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in a monetary system known as the gold standard, a certain weight of gold was given the name of a unit of currency.

ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੂਐਸ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਏ ਰੰਚਕ 20.67 0.665 ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਪਰ 1934 ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 35.00 ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਓ ਰੰਚਕ 0.889 g ਹੋ ਗਈ.
for a long period, the united states government set the value of the us dollar so that one troy ounce was equal to 20.67 0.665 per gram , but in 1934 the dollar was devalued to 35.00 per troy ounce 0.889 g .

1961 ਤਕ, ਇਸ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਲਾਅ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਹੋਰ ਕਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ.
by 1961, it was becoming hard to maintain this price, and a pool of us and european banks agreed to manipulate the market to prevent further currency devaluation against increased gold demand.

17 ਮਾਰਚ 1968 ਨੂੰ, ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਲਾਬ ਦੇ collapseਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਕੀਮਤ ਸਕੀਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 35.00 ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ ਰੰਚਕ 1.13 g ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਨਿਜੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਹ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 1975 ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਫਤ-ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 17 march 1968, economic circumstances caused the collapse of the gold pool, and a two-tiered pricing scheme was established whereby gold was still used to settle international accounts at the old 35.00 per troy ounce 1.13 g but the price of gold on the private market was allowed to fluctuate this two-tiered pricing system was abandoned in 1975 when the price of gold was left to find its free-market level.

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਅਜੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੱਧਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
central banks still hold historical gold reserves as a store of value although the level has generally been declining.

ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿਚ ਯੂ.ਐੱਸ ਦੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਅੱਜ ਤਕ ਦਾ ਸੋਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਸਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੋਰਟ ਨੈਕਸ ਵਿਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਕ ਯੂ ਐਸ ਬੁਲੀਅਨ ਡਿਪਾਜ਼ਟਰੀ ਹੈ.
the largest gold depository in the world is that of the u.s. federal reserve bank in new york, which holds about 3% of the gold known to exist and accounted for today, as does the similarly laden u.s. bullion depository at fort knox.

2005 ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਕੁੱਲ ਗਲੋਬਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 3,859 ਟਨ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 3,754 ਟਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 105 ਟਨ ਦਾ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ।
in 2005 the world gold council estimated total global gold supply to be 3,859 tonnes and demand to be 3,754 tonnes, giving a surplus of 105 tonnes.

1970 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ 1968 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੀ, 21 ਜਨਵਰੀ 1980 ਨੂੰ 850 ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਾਓ ounceਂਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ, 252.90 ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਈ ਰੰਚਕ 8.13 g ਤੇ 21 ਜੂਨ 1999 ਲੰਡਨ ਗੋਲਡ ਫਿਕਸਿੰਗ.
sometime around 1970 the price began in trend to greatly increase, and between 1968 and 2000 the price of gold ranged widely, from a high of 850 per troy ounce 27.33 g on 21 january 1980, to a low of 252.90 per troy ounce 8.13 g on 21 june 1999 london gold fixing .

ਕੀਮਤਾਂ 2001 ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ, ਪਰ 1980 ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਨੂੰ 3 ਜਨਵਰੀ 2008 ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ ਰੰਚਕ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਧਿਕਤਮ 865.35 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
prices increased rapidly from 2001, but the 1980 high was not exceeded until 3 january 2008 when a new maximum of 865.35 per troy ounce was set.

ਇਕ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਮਤ 17 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ 1023.50 ਪ੍ਰਤੀ ਟਰਾਓ ਰੰਚਕ 32.91 ਜੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
another record price was set on 17 march 2008 at 1023.50 per troy ounce 32.91 g .

ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਵਧਣ ਅਤੇ ਯੂ ਐਸ ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ.
in late 2009, gold markets experienced renewed momentum upwards due to increased demand and a weakening us dollar.

2 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ, ਸੋਨਾ 1,217.23 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
on 2 december 2009, gold reached a new high closing at 1,217.23.

ਮਈ 2010 ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਇਦਾਦ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੋਰ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਨੇ ਨੇ ਹੋਰ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
gold further rallied hitting new highs in may 2010 after the european union debt crisis prompted further purchase of gold as a safe asset.

1 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ, ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਬਾਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸੋਨਾ 1432.57 ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵ-ਸਰਬੋਤਮ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
on 1 march 2011, gold hit a new all-time high of 1432.57, based on investor concerns regarding ongoing unrest in north africa as well as in the middle east.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2001 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2011 ਤੱਕ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁਇੰਟਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ, 23 ਅਗਸਤ, 2011 ਨੂੰ ਇਹ ਨਵੀਂ ਵਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਪੱਧਰ 1,913.50 ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਇਸ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੰਬੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਰਿੱਛ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਰਾਫਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ .
from april 2001 to august 2011, spot gold prices more than quintupled in value against the us dollar, hitting a new all-time high of 1,913.50 on 23 august 2011, prompting speculation that the long secular bear market had ended and a bull market had returned.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਰ ਕੀਮਤ 2014 ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ 1200 ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ ਰੰਚਿਸ ਵੱਲ ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
however, the price then began a slow decline towards 1200 per troy ounce in late 2014 and 2015.

ਪ੍ਰਤੀਕਤਾ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਟਰਾਫੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
symbolism great human achievements are frequently rewarded with gold, in the form of gold medals, golden trophies and other decorations.

ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
winners of athletic events and other graded competitions are usually awarded a gold medal.

ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣੇ ਹਨ.
many awards such as the nobel prize are made from gold as well.

ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ, ਐਮੀ ਅਵਾਰਡ, ਪਾਲੇ ਡੀ ਓਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ.
other award statues and prizes are depicted in gold or are gold plated such as the academy awards, the golden globe awards, the emmy awards, the palme d'or, and the british academy film awards .

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਹੁਣ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
aristotle in his ethics used gold symbolism when referring to what is now commonly known as the golden mean.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਨਾ ਸੰਪੂਰਣ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ.
similarly, gold is associated with perfect or divine principles, such as in the case of the golden ratio and the golden rule.

ਸੋਨਾ ਅਗਾਂਹ ਬੁ agingਾਪੇ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
gold is further associated with the wisdom of aging and fruition.

ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ golden ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ.
the fiftieth wedding anniversary is golden.

ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਾਲ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
our most valued or most successful latter years are sometimes considered "golden years".

ਕਿਸੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the height of a civilization is referred to as a "golden age".

ਈਸਾਈਅਤ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਸੋਨਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in some forms of christianity and judaism, gold has been associated both with holiness and evil.

ਕੂਚ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਵੱਛੇ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਤਪਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਅਬਰਾਹਾਮ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅਮੀਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਨੇਮ ਦੇ ਸੰਦੂਕ ਦੀ ਸੀਟ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇ। ਸੋਨਾ.
in the book of exodus, the golden calf is a symbol of idolatry, while in the book of genesis, abraham was said to be rich in gold and silver, and moses was instructed to cover the mercy seat of the ark of the covenant with pure gold.

ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਆਈਕਾਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ, ਮਸੀਹ, ਮਰਿਯਮ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਅਕਸਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in byzantine iconography the halos of christ, mary and the christian saints are often golden.

ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰਦੌਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪਦਾਰਥ ਸੀ.
according to christopher columbus, those who had something of gold were in possession of something of great value on earth and a substance to even help souls to paradise.

ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
wedding rings have long been made of gold.

ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁੱਖਣਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਵਿਆਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ.
it is long lasting and unaffected by the passage of time and may aid in the ring symbolism of eternal vows before god and the perfection the marriage signifies.

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਾਜ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪੂਜਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੇਲ.
in orthodox christian wedding ceremonies, the wedded couple is adorned with a golden crown though some opt for wreaths, instead during the ceremony, an amalgamation of symbolic rites.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਥ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਕਾਂ ਵਿਚ "ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ", "ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੈ!
in popular culture gold has many connotations but is most generally connected to terms such as good or great, such as in the phrases "has a heart of gold", "that's golden!

"," ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਲ "," ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੋ! "
", "golden moment", "then you're golden!"

ਅਤੇ "ਸੁਨਹਿਰਾ ਮੁੰਡਾ".
and "golden boy".

ਇਹ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਫਲਤਾ.
it remains a cultural symbol of wealth and through that, in many societies, success.

ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ਹਾਰਟ, ਮੈਥਿ., ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭੜਕਾ metal ਧਾਤ ਦੀ ਦੌੜ ", ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਾਇਮਨ ਐਂਡ ਸ਼ਸਟਰ, 2013 ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references further reading hart, matthew, gold the race for the world's most seductive metal", new york simon & schuster, 2013.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9781451650020 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਗੋਲਡ".
isbn 9781451650020 external links "gold".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ.
britannica.

11 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
11 11th ed.

1911.
1911 .

ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੱਤ ਪੋਡਕਾਸਟ mp3 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੀ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਰਲਡ ਗੋਲਡ www.rsc.org ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿਖੇ ਵਿਡਿਓਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨੌਟਿੰਗਮ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਬਾਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼. ਵੇਅਬੈਕ ਮਸ਼ੀਨ 'ਤੇ 7 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, www.epa.gov ਸਧਾਰਣ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ' ਤੇ ਸੋਗ ਹੈ.
chemistry in its element podcast mp3 from the royal society of chemistry's chemistry world gold www.rsc.org gold at the periodic table of videos university of nottingham getting gold 1898 book, www.lateralscience.co.uk technical document on extraction and mining of gold at the wayback machine archived 7 march 2008 , www.epa.gov mourning is, in the simplest sense, grief over someone's death.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ.
the word is also used to describe a cultural complex of behaviours in which the bereaved participate or are expected to participate.

ਰਿਵਾਜ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਵਿਵਹਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
customs vary between cultures and evolve over time, though many core behaviors remain constant.

ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
wearing black clothes is one practice followed in many countries, though other forms of dress are seen.

ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਗੁੰਮ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਸੋਗ ਦੀ ਅਵਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
those most affected by the loss of a loved one often observe a period of grieving, marked by withdrawal from social events and quiet, respectful behavior.

ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
people may follow religious traditions for such occasions.

ਸੋਗ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਵੇਂ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾ, ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਆਦਿ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਬਰਸੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mourning may apply to the death of, or anniversary of the death of, an important individual like a local leader, monarch, religious figure, etc.

ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
state mourning may occur on such an occasion.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਸਖਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਜਾਰੀ ਹੈ.
in recent years some traditions have given way to less strict practices, though many customs and traditions continue to be followed.

ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਫਰੀਕਾ ਈਥੋਪੀਆ ਈਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਐਡੀਰ ਵਰ.
social customs and dress africa ethiopia in ethiopia, an edir var.

ਐਡੀਡਿਰ, ਇਦਿਰ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੋਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
eddir, idir is a traditional community organization whose members assist each other during the mourning process.

ਮੈਂਬਰ ਐਡੀਰ ਦੇ ਫੰਡ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਿੱਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
members make monthly financial contributions forming the edir's fund.

ਉਹ ਇਸ ਫੰਡ ਤੋਂ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਕੁਝ ਰਕਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ.
they are entitled to receive a certain sum of money from this fund to help cover funeral and other expenses associated with deaths.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਡੀਰ ਮੈਂਬਰ ਸੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ femaleਰਤ ਮੈਂਬਰ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਅਸਥਾਈ ਟੈਂਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
additionally, edir members comfort the mourners female members take turns doing housework, such as preparing food for the mourning family, while male members usually take the responsibility to arrange the funeral and erect a temporary tent to shelter guests who come to visit the mourning family.

ਐਡੀਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਗ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
edir members are required to stay with the mourning family and comfort them for three full days.

ਏਸ਼ੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਡੀਗੋ, ਰੂਬੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ.
asia in asia many people dress in different colors such as indigo, ruby-red and many more.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੋਗ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
in india the members of the mourning family and the people who come to participate in mourning wear white clothes.

ਜਪਾਨ ਸੋਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਲਈ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਮੋਫੁਕੂ ਹੈ.
japan the japanese term for mourning dress is mofuku .

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰਸਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੇ ਪਹਿਨੇ ਕਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਪਾਨੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the term refers to either primarily black western-style formal wear or to black traditional japanese clothing worn at funerals and buddhist memorial services.

ਦੂਜੇ ਰੰਗ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ੇਡ, ਸੋਗ ਪੁਸ਼ਾਕ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
other colors, particularly reds and bright shades, are considered inappropriate for mourning dress.

ਜੇ ਪੱਛਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ whiteਰਤਾਂ ਚਿੱਟੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
if wearing western clothes, women may wear a single strand of white pearls.

forਰਤਾਂ ਲਈ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੋਗ ਵਾਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਪੰਜ-ਰੰਗੇ ਸਾਦੇ ਕਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮ ਕਿਮੋਨੋ, ਕਾਲੇ ਓਬੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਉਪਕਰਣ ਹਨ ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਰਗੇਰਮੈਂਟਸ, ਕਾਲੀ ਜ਼ੋਰੀ ਸੈਂਡਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤਬੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਬਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
japanese-style mourning dress for women consists of a five-crested plain black silk kimono, black obi and black accessories worn over white undergarments, black zori sandals and white tabi split-toe socks.

women'sਰਤਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀ ਕਿਮੋਨੋ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਸਿਰਫ ਸੋਗ ਲਈ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
women's mourning kimono and accessories are worn only for mourning.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਵਾਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਸਮੀ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਕਾਲਾ ਰੇਸ਼ਮ ਪੰਜ-ਸੀਸਿਤ ਕਿਮੋਨੋ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਰਗੇਰਮੈਂਟਸ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ ਵਾਲਾ ਹਾਕਮਾ ਟਰਾsersਜ਼ਰ, ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸਡ ਹੋਰੀ ਜੈਕਟ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤਬੀ.
men's mourning dress consists of clothing worn on extremely formal occasions a plain black silk five-crested kimono and black and white or gray and white striped hakama trousers over white undergarments, black crested haori jacket with a white closure, white or black zori and white tabi.

ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੋਗ ਵਾਲੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ ਜਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਰਸਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
it is customary for japanese-style mourning dress to be worn only by the immediate family and very close friends of the deceased other attendees wear western-style mourning dress or subdued western or japanese formal clothes.

ਥਾਈਲੈਂਡ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਪਹਿਨਣਗੇ.
thailand in thailand people will wear black when attending a funeral.

ਕਾਲੇ ਨੂੰ ਸੋਗ ਦਾ ਰੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
black is considered the mourning color.

ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਸੋਗ ਦੇ ਲਈ ਫਿਲਪੀਨੋ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਚੀਨੀ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
philippines the filipino practices for mourning have influences from chinese, japanese and folk catholic beliefs.

ਲੋਕ ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਪਹਿਨ ਸਕਦੇ ਹਨ.
people may wear white or black.

ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਉਛਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਾਲ ਪਹਿਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮਰ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਗੇ.
the color red is frowned upon in the time of mourning, it is believed that those who wear red within days will die or suffer illness.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਗ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਮੁਰਗੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the consumption of chicken during the wake and funeral is believed to bring death among the relatives.

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਸੀਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
there is an initial nine-day mourning practice called pasiyam, a novena is to be prayed by those who are mourning.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ.
during those days the spirit of the deceased is believed to be roaming.

40 ਦਿਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ 40 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
40 days is a catholic practice of commemorating the dead after 40 days from their death date.

40 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, 40 ਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a mass and a small feast are held to commemorate the dead during the 40-day period, the 40th day as their judgment day.

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕਾਲੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
the immediate family wear black.

ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਮੌਤ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ a ਇਕ ਦਾਅਵਤ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸੋਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਵੇਗਾ.
when the one-year period is over, the first death anniversary will signal the end of mourning celebrated by a feast.

ਯੂਰਪ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪ ਸੋਗ ਦੇ ਲਈ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੋਗ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਉੱਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਟੋਗਾ ਪਲਾਲਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
europe continental europe the custom of wearing unadorned black clothing for mourning dates back at least to the roman empire, when the toga pulla, made of dark-colored wool, was worn during mourning.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਹੁਗੁਏਨੋਟਸ ਦੇ ਸੇਂਟ ਬਾਰਥੋਲੋਮਿਵ ਦਿਵਸ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਲਤ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਾਜਦੂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੇ ਸੋਗ ਵਿਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰਾ ਸੋਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. .
through the middle ages and renaissance, distinctive mourning was worn for general as well as personal loss after the st. bartholomew's day massacre of huguenots in france, elizabeth i of england and her court are said to have dressed in full mourning to receive the french ambassador.

ਸੋਗ ਵਿੱਚ womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਖਾਸ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
women in mourning and widows wore distinctive black caps and veils, generally in a conservative version of the current fashion.

ਰੂਸ, ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ, ਸਲੋਵਾਕੀਆ, ਗ੍ਰੀਸ, ਇਟਲੀ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਾਲਾ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ।
in areas of russia, the czech republic, slovakia, greece, italy, mexico, portugal, and spain, widows wear black for the rest of their lives.

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਵਧੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
the immediate family members of the deceased wear black for an extended time.

1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਸ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਲਾ ਪਹਿਨਣਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ ਉਮਰ ਭਰ ਕਾਲਾ ਰਿਹਾ.
since the 1870s, mourning practices for some cultures, even those who have emigrated to the united states, are to wear black for at least two years, though lifelong black for widows remains in europe.

ਚਿੱਟਾ ਸੋਗ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੇ ਸੋਗ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਸੀ.
white mourning the color of deepest mourning among medieval european queens was white.

1393 ਵਿਚ, ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਰਮੀਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਿਓ ਵੀ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ, ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1393, parisians were treated to the unusual spectacle of a royal funeral carried out in white, for leo v, king of armenia, who died in exile.

ਇਹ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰਹੀ।
this royal tradition survived in spain until the end of the fifteenth century.

1934 ਵਿਚ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਲਹੈਮੀਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈਨਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਿੱਟੇ ਸੋਗ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in 1934, queen wilhelmina of the netherlands reintroduced white mourning after the death of her husband prince henry.

ਡੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ.
it has remained a tradition in the dutch royal family.

2004 ਵਿਚ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜੂਲੀਆਨਾ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੇਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਸਨ.
in 2004, the four daughters of queen juliana of the netherlands all wore white to their mother's funeral.

1993 ਵਿਚ, ਸਪੇਨ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਰਾਣੀ ਫਾਬੀਓਲਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬੌਦੌਈਨ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in 1993, the spanish-born queen fabiola introduced it in belgium for the funeral of her husband, king baudouin i of belgium.

ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕੁਈਨਜ਼ ਦਾ ਡਿuਲ ਬਲੈਂਕ ਪਹਿਨਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਵ੍ਹਾਈਟ ਅਲਮਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱ was ਸੀ ਜੋ 1938 ਵਿਚ ਨਾਰਮਨ ਹਾਰਟਨੇਲ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the custom for the queens of france to wear deuil blanc was the origin of the white wardrobe created in 1938 by norman hartnell for queen elizabeth later called queen mother .

ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਜ ਫੇਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
she was required to make a state visit to france while in mourning for her mother.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਅੱਜ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਰਾਵਾ ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
united kingdom today, no special dress or behaviour is obligatory for those in mourning in the general population, although ethnic and religious faiths have specific rituals, and black is typically worn at funerals.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
traditionally, however, there were strict social rules to be observed.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੋਗ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮੂਹ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ.
georgian and victorian eras by the 19th century, mourning behaviour in england had developed into a complex set of rules, particularly among the upper classes.

forਰਤਾਂ ਲਈ, ਭਾਰੂ, ਛੁਪਾਉਣ, ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਰਦੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
for women, the customs involved wearing heavy, concealing, black clothing, and the use of heavy veils of black .

ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵੇਦ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਇਕੱਠਾ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ "ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਬੂਟੀ", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਪੜੇ".
the entire ensemble was colloquially known as "widow's weeds" from the old english waed, meaning "garment" .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੈਪਸ ਅਤੇ ਬੋਨਟ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
special caps and bonnets, usually in black or other dark colours, went with these ensembles.

ਸੋਗ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਜੈੱਟ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
there was mourning jewelry, often made of jet.

ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
jewelry was also occasionally made from the hair of the deceased.

ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਕੈਮੋਟਸ ਜਾਂ ਲਾਕੇਟ ਪਹਿਨਣਗੇ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਤਾਲਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਨ.
the wealthy would wear cameos or lockets designed to hold a lock of the deceased's hair or some similar relic.

ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਪਹਿਨਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
widows were expected to wear special clothes to indicate that they were in mourning for up to four years after the death, although a widow could choose to wear such attire for the rest of her life.

ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ, ਜੇ ਵਿਧਵਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਸੀ.
to change the costume earlier was considered disrespectful to the deceased and, if the widow was still young and attractive, suggestive of potential sexual promiscuity.

ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਪੜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਜਿਹੇ ਪੜਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਪੂਰੇ ਸੋਗ", "ਅੱਧ ਸੋਗ", ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
those subject to the rules were slowly allowed to re-introduce conventional clothing at specific times such stages were known by such terms as "full mourning", "half mourning", and similar descriptions.

ਅੱਧੇ ਸੋਗ ਲਈ, ਚੁੱਪ ਕੀਤੇ ਰੰਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਲਾਕ, ਸਲੇਟੀ ਅਤੇ ਲਵੇਂਡਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
for half mourning, muted colours such as lilac, grey and lavender could be introduced.

ਦੋਸਤ, ਜਾਣੂ, ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਂ ਘੱਟ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ.
friends, acquaintances, and employees wore mourning to a greater or lesser degree depending on their relationship to the deceased.

ਭੈਣ-ਭਰਾ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸੋਗ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
mourning was worn for six months for a sibling.

ਮਾਪੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਲਈ ਸੋਗ ਰੱਖਦੇ ਹਨ "ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪਟਾਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ".
parents would wear mourning for a child for "as long as they feel so disposed".

ਇਕ ਵਿਧਵਾ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ.
a widow was supposed to wear mourning for two years and was not supposed to enter society for twelve months.

ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ inਰਤ ਜਾਂ ਸੱਜਣ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਸੋਗ ਦੌਰਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ.
no lady or gentleman in mourning was supposed to attend social events while in deep mourning.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਘਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋਣ' ਤੇ ਨੌਕਰ ਕਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਪਹਿਣੇ ਸਨ.
in general, servants wore black armbands when there had been a death in the household.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਕਾਲੇ ਅਰਮੈਂਡ ਦਾ ਪਹਿਨਣਾ ਸਿਰਫ ਫੌਜੀ ਆਦਮੀਆਂ ਲਈ ਹੀ appropriateੁਕਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕਸਾਰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ - ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਕਾਲੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ properੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਸਲੀਕੇ ਅਤੇ ਬਚਣ ਲਈ.
however, amongst polite company the wearing of a simple black armband was seen as appropriate only for military men, or others compelled to wear uniform in the course of their duties - a black arm band instead of proper mourning clothes was seen as a degradation of proper etiquette and to be avoided.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੋਗ ਵਾਲੀ ਸੂਟ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਟ੍ਰਾatsਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਮਰ ਕੋਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲੇ ਫ੍ਰੌਕ ਕੋਟ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੂਟ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇ.
in general, men were expected to wear mourning suits not to be confused with morning suits of black frock coats with matching trousers and waistcoats.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰੌਕ ਕੋਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਸੋਗ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰਕੋਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਕੋਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੂਟ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਰੂਪ. ਮੌਕਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕਮਰ ਕੋਟ ਅਤੇ ਧਾਰੀਦਾਰ ਜਾਂ ਚੈੱਕ ਕੀਤੇ ਟਰਾsersਜ਼ਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in the later interbellum period between world war i and world war ii, as the frock coat became increasingly rare, the mourning suit consisted of a black morning coat with black trousers and waistcoat, essentially a black version of the morning suit worn to weddings and other occasions, which would normally include colored waistcoats and striped or checked trousers.

ਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਧਾਰਣ ਸੋਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦੁੱਖ ਸੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ.
formal mourning culminated during the reign of queen victoria, whose long and conspicuous grief over the death of her husband, prince albert, may have had much to do with it.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਡਵਰਡਿਅਨਜ਼ ਦੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਲਈ ਫੈਸ਼ਨ ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ dressੁਕਵੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਿਆਦ ਲਈ.
although fashions began to be more functional and less restrictive for the succeeding edwardians, appropriate dress for men and that for the period of still strictly prescribed and rigidly adhered to.

ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ wereਿੱਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਸਾਲ ਤਕ ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਇਹ ਮੰਨਣਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਬਣ ਗਏ.
the rules were gradually relaxed, and it became acceptable practise for both sexes to dress in dark colours for up to a year after a death in the family.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਇਹ ਹੁਣ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਰੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
by the late 20th century, this no longer applied, and black had been widely adopted by women in cities as a fashionable colour.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸੋਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ.
north america united states mourning generally followed english forms into the 20th century.

ਕਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ ਉਚਿਤ ਆਦਰਸ਼ਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਵਧੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
black dress is still considered proper etiquette for attendance at funerals, but extended periods of wearing black dress is no longer expected.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਡੂੰਘੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, attendance at social functions such as weddings when a family is in deep mourning is frowned upon.

ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ "ਪਿਛੋਕੜ" ਵਰਗੇ ਪਿਛੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪਿਛੇਤਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
men who share their father's given name and use a suffix such as "junior" retain the suffix at least until the father's funeral is complete.

ਐਂਟੀਬੇਲਮ ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੋਗ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
in the antebellum south, with social mores that imitated those of england, mourning was just as strictly observed by the upper classes.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸਮੂਹ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ, ਮੌਜੂਦਾ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣਾ.
in the 19th century, mourning could be quite expensive, as it required a whole new set of clothes and accessories or, at the very least, overdying existing garments and taking them out of daily use.

ਇਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ, ਇਹ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਖਿੱਚ ਸੀ.
for a poorer family, this was a strain on the resources.

ਓਜ਼ ਦੇ ਵੈਂਡਰਫੁੱਲ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਡੋਰਥੀ ਨੇ ਗਿੰਡਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਚਾਚੀ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਉਸ ਲਈ ਸੋਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ.
at the end of the wonderful wizard of oz, dorothy explains to glinda that she must return home because her aunt and uncle cannot afford to go into mourning for her because it was too expensive.

ਟਾਂਗਾ ਵਿਚ ਪੈਸੀਫਿਕ ਟੋਂਗਾ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਵਧੇਰੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਾਲੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸਾਦੇ ਤਾਓਵਾਲਾ ਦੇ ਨਾਲ.
the pacific tonga in tonga, family members of deceased persons wear black for an extended time, with large plain ta'ovala.

ਅਕਸਰ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲਟਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
often, black bunting is hung from homes and buildings.

ਰਾਇਲਟੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਸੋਗ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦੀ ਛਪਾਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the case of the death of royalty, the entire country adopts mourning dress and black and purple bunting is displayed from most buildings.

ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸੋਗ ਰਾਜ ਸ਼ੋਕ ਜਾਂ, ਕਿਸੇ ਰਾਜਤੰਤਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸੋਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਸੋਗ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ.
state and official mourning state mourning or, in the case of a monarchy, court mourning refers to displays of mourning behavior on the death of a public figure or member of a royal family.

ਜਨਤਕ ਸੋਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਅਵਧੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the degree and duration of public mourning is generally decreed by a protocol officer.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਲਈ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨਾ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸੋਗ ਪਹਿਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੂਰਾ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਸੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
it was not unusual for the british court to declare that all citizens should wear full mourning for a specified period after the death of the monarch or that the members of the court should wear full- or half-mourning for an extended time.

22 ਜਨਵਰੀ, 1901 ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਗਜ਼ਟ ਨੇ ਇੱਕ "ਵਾਧੂ" ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੋਰਟ ਸੋਗ 24 ਜਨਵਰੀ, 1902 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
on the death of queen victoria january 22, 1901 , the canada gazette published an "extra" edition announcing that court mourning would continue until january 24, 1902.

ਇਸ ਨੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ 6 ਮਾਰਚ, 1901 ਤੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸੋਗ ਅਤੇ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1901 ਤੱਕ ਅੱਧਾ ਸੋਗ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ।
it directed the public to wear deep mourning until march 6, 1901 and half-mourning until april 17, 1901.

ਮਾਈ ਫੇਅਰ ਲੇਡੀ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਐਸਕੋਟ ਸੀਨ ਲਈ ਸੀਸਲ ਬੀਟਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਪੋਸ਼ਾਕ 1910 ਦੇ "ਬਲੈਕ ਐਸਕੋਟ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਬੇਟੇ ਐਡਵਰਡ ਸੱਤਵੇਂ ਲਈ ਸੋਗ ਵਿਚ ਸੀ.
the black-and-white costumes designed by cecil beaton for the royal ascot sequence in my fair lady were inspired by the "black ascot" of 1910, when the court was in mourning for victoria's son, edward vii.

ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਰਾਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ' ਸਰਕਾਰੀ ਸੋਗ 'ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all over the world, states usually declare a period of 'official mourning' after the death of a head of state.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਇਮਾਰਤਾਂ' ਤੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਅੱਧੇ-ਮਸਤ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the signs may vary but usually include the lowering or posting half-mast of flags on public buildings.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਰਾਇਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅੱਧ-ਮਸਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਉੱਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੱਦੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in contrast, the royal standard of the united kingdom is not flown at half-mast, because there is always a monarch on the throne.

ਜਨਵਰੀ 2006 ਵਿਚ, ਕੁਵੈਤ ਦੇ ਅਮੀਰ, ਜਾਬਰ ਅਲ-ਅਹਿਮਦ-ਅਲ-ਜਬਰ ਅਲ-ਸਬਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ, 40 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੋਗ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।
in january 2006, on the death of jaber al-ahmad al-jaber al-sabah, the emir of kuwait, a mourning period of 40 days was declared.

ਟੋਂਗਾ ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੋਗ ਇਕ ਸਾਲ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸ਼ਾਹੀ ਵਾਰਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਤਾਜ ਧਾਰਿਆ.
in tonga, the official mourning lasts for a year only afterwards is the royal heir crowned the new king.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
on the other hand, the principle of continuity of the state must be respected.

ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਫਰੈਂਚ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੈ ਕਿ "ਲੇ ਰੋਈ ਇਸਟ ਮਾਰਟ, ਵਿਵੇ ਲੇ ਰੋਇ!"
the principle is reflected in the french saying "le roi est mort, vive le roi!"

ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਰਸਮੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
regardless of the formalities of mourning, power must be handed on if the succession is uncontested, that is best done immediately.

ਫਿਰ ਵੀ, ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਕੰਮ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਦਿਨ.
yet, a short interruption of work in the civil service may result from one or more days of closing the offices, especially on the day of the state funeral.

ਧਰਮ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਕੰਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ ਕਨਫਿਸੀਅਨ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਗ੍ਰੇਡ ਹਨ.
religions and customs confucianism there are five grades of mourning obligations in the confucian code.

ਇਕ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ - ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
a man is expected to honor most of those descended from his great-great-grandfather, and most of their wives.

ਇਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ 27 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇਗੀ.
one's father and mother would merit 27 months.

ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਗ੍ਰੇਡ ਦੋ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਹੋਣਗੇ.
one's grandfather on the male side, as well as one's wife, would be grade two, or twelve months of austerities.

ਇੱਕ ਚਾਚੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਤਿੰਨ ਹੈ.
a paternal uncle is grade three at nine months.

ਗ੍ਰੇਡ ਚਾਰ ਇਕ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ, ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ.
grade four is reserved for one's father's first cousin, maternal grandparents, siblings and sister's children five months .

ਪਹਿਲਾਂ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਦੂਜਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਡ ਪੰਜ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਸੀ.
first cousins once removed, second cousins and a man's wife's parents were to get grade five three months .

ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਈਸਾਈ ਪੂਰਬੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਈਸਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
buddhism christianity eastern christianity orthodox christians usually hold the funeral either the day after death or on the third day, and always during the daytime.

ਰਵਾਇਤੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਛੜੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਧੋ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਰ ਵਿਚ ਤਾਬੂਤ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in traditional orthodox communities the body of the departed would be washed and prepared for burial by family or friends, and then placed in the coffin in the home.

ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਤਾਬੂਤ ਦੇ idੱਕਣ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਰਾਸ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਾਹਮਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
a house in mourning would be recognizable by the lid of the coffin, with a cross on it, and often adorned with flowers, set on the porch by the front door.

ਤੀਜੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਜਾਂ ਨੌਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਰਚਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ 40 ਵੇਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਤੀਸਰੇ, ਛੇਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
special prayers are held on the third, seventh or ninth number varies in different national churches , and 40th days after death the third, sixth and ninth or twelfth month and annually thereafter in a memorial service, for up to three generations.

ਕੋਲੀਵਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kolyva is ceremoniously used to honor the dead.

ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ.
sometimes men in mourning will not shave for the 40 days.

ਚਾਲੀ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੂਡੀਅਕ ਉਤਪੱਤੀ ਉਦਾਹਰਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ
forty seems to have recurring pre-judaic origins e.g.

ਪਰਸਫੋਨ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਚ.
in the rites of persephone.

ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੋਗ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in greece and other orthodox countries, it is not uncommon for widows to remain in mourning dress for the rest of their lives.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਬਿਸ਼ਪ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, 40 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦਾ ਰਾਜਧਾਨੀ "ਵਿਧਵਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when an orthodox bishop dies, a successor is not elected until after the 40 days of mourning are completed, during which period his diocese is said to be "widowed".

ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਰਮ ਵਿਚ 40 ਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ.
the 40th day has great significance in orthodox religion.

ਇਹ ਉਹ ਅਵਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੀ ਹੈ.
that is the period during which soul of deceased wanders on earth.

40 ਵੇਂ ਦਿਨ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
on the 40th day ascension of his soul occurs.

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਕਬਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
therefore, it's the most important day in mourning period, when special prayers should be held on grave site of deceased.

ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਪੁਰਾਣੇ ਸਲੈਵਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਲੈਵਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੇ ਈਸਾਈਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this custom originates from old slavic pagan religion it was incorporated into orthodox religion, during the christianization of old slavic nations.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ ਸੋਗ ਦਾ ਸੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as in the roman catholic rites, there can be symbolic mourning.

ਪਵਿੱਤਰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਚਰਚ ਦੇ ਕੁਝ ਮੰਦਿਰ ਆਈਕਾਨਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਕਾਲੇ ਪਰਦੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ.
during holy week, some temples in the church of cyprus draw black curtains across the icons.

ਗੁੱਡ ਫਰਾਈਡੇਅ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਤੇ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ.
the services of good friday and holy saturday morning are patterned in part on the orthodox christian burial service, and funeral lamentations.

ਪੱਛਮੀ ਈਸਾਈਅਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
western christianity the european social forms are, in general, forms of christian religious expression transferred to the greater community.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਵਿਚ, 1969 ਵਿਚ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਪੌਲਜ਼ vi ਦੇ ਮਾਸ, ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੈਸੇਜ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਲਿਟੁਰਗੀਕਲ ਰੰਗ ਲਈ ਕਈ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
in the roman catholic church, the mass of paul vi, adopted in 1969, allows several options for the liturgical color used in masses for the dead.

ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਲਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਧਾਰਣ ਰੰਗ ਸੀ ਸੋਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਮਾਸ, ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
before the liturgical reform, black was the ordinary color for funeral masses in the revised use, several options are available.

ਰੋਮਨ ਮਿਸਲ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਆਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਾਸ ਉੱਤੇ ਵਾਇਲਟ, ਚਿੱਟੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
according to the general instruction of the roman missal -e , violet, white, or black vestments may be worn at offices and masses for the dead.

ਯਿਸੂ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਚਰਚ ਦੇ ਚਰਚ ਅਕਸਰ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਅਕਸਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੋਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
christian churches often go into mourning symbolically during the period of lent to commemorate the sacrifice and death of jesus.

ਰਿਵਾਜ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਟੈਚੁਰੀ, ਆਈਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ coveringੱਕਣਾ ਜਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਥੁਰਗੀਲ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਇਲਟ ਜਾਮਨੀ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
customs vary among the denominations and include the covering or removal of statuary, icons and paintings, and use of special liturgical colors, such as violet purple, during lent and holy week.

ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਕਲੀਸਿਯਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਪੈਰੀਸ਼ੀਅਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਫਤੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਸ ਰੂਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੌਂਡੀ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਗੁੱਡ ਫ੍ਰਾਈਡੇ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਸੋਮਬਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦਾ ਜਾਮਨੀ ਪਹਿਨਣਾ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in more formal congregations, parishioners also dress according to specific forms during holy week, particularly on maundy thursday and good friday, when it is common to wear black or sombre dress or, as mentioned, the liturgical color purple.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਮੌਤ ਨੂੰ ਅੰਤਮ "ਅੰਤ" ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਰੀਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ "ਆਤਮ" ਜਾਂ ਰੂਹ ਦੀ ਅਨਾਦਿ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋੜ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hinduism death is not seen as the final "end", but is seen as a turning point in the seemingly endless journey of the indestructible "atman" or soul through innumerable bodies of animals and people.

ਇਸ ਲਈ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਮੌਤ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਗ ਜਾਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਛੜੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੱਲ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ "ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਲਕਿ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ. "
hence, hinduism prohibits excessive mourning or lamentation upon death, as this can hinder the passage of the departed soul towards its journey ahead "as mourners will not help the dead in this world, therefore the relatives should not weep, but perform the obsequies to the best of their power."

ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਸੋਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
hindu mourning is described in dharma shastras.

ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it begins immediately after the cremation of the body and ends on the morning of the thirteenth day.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਸਕਾਰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
traditionally the body is cremated within 24 hours after death however, cremations are not held after sunset or before sunrise.

ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਕੋਲ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੀਵਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
immediately after the death, an oil lamp is lit near the deceased, and this lamp is kept burning for three days.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਲਹੂ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਮੰਦਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਭੀਖ ਦੇਵੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਠ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਹ, ਧਿਰਾਂ, ਆਦਿ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
hinduism associates death with ritual impurity for the immediate blood family of the deceased, hence during these mourning days, the immediate family must not perform any religious ceremonies except funerals , must not visit temples or other sacred places, must not serve the sages holy men , must not give alms, must not read or recite from the sacred scriptures, nor can they attend social functions such as marriages, parties, etc.

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
the family of the deceased is not expected to serve any visiting guests food or drink.

ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿਮਾਨ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿਥੇ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ.
it is customary that the visiting guests do not eat or drink in the house where the death has occurred.

ਸੋਗ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਨਹਾਉਣ, ਇਕੋ ਸਧਾਰਣ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the family in mourning are required to bathe twice a day, eat a single simple vegetarian meal, and try to cope with their loss.

ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ.
on the day on which the death has occurred, the family do not cook hence usually close family and friends will provide food for the mourning family.

ਚਿੱਟੇ ਵਸਤਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਸੋਗ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚਿੱਟੇ ਪਹਿਨਣਗੇ.
white clothing the color of purity is the color of mourning, and many will wear white during the mourning period.

ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ੇਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ membersਰਤ ਮੈਂਬਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਧੋਂਦੀਆਂ.
the male members of the family do not cut their hair or shave, and the female members of the family do not wash their hair until the 10th day after the death.

10 ਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ membersਰਤ ਸਦੱਸ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਧੋ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
on the morning of the 10th day, all male members of the family shave and cut their hair, and female members wash their hair.

ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਸੈ ਜਾਂ ਦਸਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this day is called dasai or daswan.

"ਦਸਵਾਨ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
after "daswan", some vedic rituals are started.

ਜੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਸਨ, ਪੰਡਤਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਲੀ" ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
if the deceased was young and unmarried, the "narayan bali" is performed by the pandits.

“ਭੈਰੋਂ ਪਾਠ” ਦੇ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the mantras of "bhairon paath" are recited.

ਇਹ ਰਸਮ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇਣ ਦਾ ਮੁਖਗਨੀ ਰਸਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
this ritual is performed through the person who has given the mukhagni ritual of giving fire to the dead body .

ਤੇਰਵੇਂ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਇੱਕ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on the morning of the thirteenth day, a ceremony is performed.

ਮੁੱਖ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਅੱਗ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਮੌਤ ਹੈ.
the main ceremony involves a fire sacrifice, in which offerings are given to the ancestors and to gods, to ensure the deceased has a peaceful afterlife.

ਵਿਦਾਈ ਹੋਈ ਰੂਹ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਸੰਮੇਲਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
pind sammelan is performed to ensure the involvement of the departed soul with that of god.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਧੋਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ.
typically after the ceremony, the family cleans and washes all the idols in the family shrine and flowers, fruits, water and purified food are offered to the gods.

ਫਿਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ.
then, the family is ready to break the period of mourning and return to daily life.

ਇਸਲਾਮ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਮੁਹਰਰਾਮ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵ
islam in shia islam, examples of mourning practices are held annually in the month of muharram, i.e.

ਇਸਲਾਮੀ ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ.
the first month of islamic lunar calendar.

ਇਹ ਸੋਗ ਹੁਸੈਨ ਬਿਨ ਅਲੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਜ਼ੀਦ ਬਿਨ ਮੁਵੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ 72 ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
this mourning is held in the commemoration of husayn bin ali, who was martyred along with his 72 companions by yazid bin muawiyah.

ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ 'ਤੇ ਸੋਗ ਲਈ ਸੜਕ' ਤੇ ਜਲੂਸ ਕੱ outਦੇ ਹਨ।
shia muslims wear black clothes and take out processions on road to mourn on the tragedy of karbala.

ਸੋਗ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਸ਼ਰਧਾ, ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਸੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mourning is observed in islam by increased devotion, receiving visitors and condolences, and avoiding decorative clothing and jewelry.

ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਸ਼ੋਕ ਅਵਧੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ.
loved ones and relatives are to observe a three-day mourning period.

ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਕੁਰਾਨ 2 234 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਇੱਕ ਵਧਿਆ ਸੋਗ ਅਵਧੀ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ.
widows observe an extended mourning period iddah , four months and ten days long, in accordance with the qur'an 2 234.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਜਾਣਾ, ਜਾਂ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
during this time, she is not to remarry, move from her home, or wear decorative clothing or jewelry.

ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਸੋਗ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
grief at the death of a beloved person is normal, and weeping for the dead is allowed in islam.

ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ ਉਹ ਚੀਕ ਕੇ "ਸੋਗ ਕਰਨਾ" ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਕਰਨਾ, ਚੀਕਣਾ, ਵਾਲਾਂ ਜਾਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾੜਨਾ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ, ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਨਾ, ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਬੋਲਣਾ ਹੈ.
what is prohibited is to express grief by wailing "bewailing" refers to mourning in a loud voice , shrieking, tearing hair or clothes, breaking things, scratching faces, or uttering phrases that make a muslim lose faith.

ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੁਰਾਨ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਦੀ ਹੈ.
directives for widows the qur'an prohibits widows from engaging themselves for four lunar months and ten days after the death of their husbands.

ਕੁਰਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਹਦਾਇਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਸੋਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਸੁੱਰਖਿਆ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਈ।
according to qur'an islamic scholars consider this directive a balance between mourning a husband's death and protection of the widow from censure that she became interested in remarrying too soon after her death.

ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
this is also to ascertain whether or not she is pregnant.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਸੋਗ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
judaism judaism looks upon mourning as a process by which the stricken can re-enter into society, and so provides a series of customs that make this process gradual.

ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪੜਾਅ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਪਿਆਂ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਤ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the first stage, observed as all the stages are by immediate relatives parents, spouse, siblings and children is the shiva literally meaning seven , which consists of the first seven days after the funeral.

ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਸ਼ਲੋਸ਼ੀਮ ਤੀਹ ਹੈ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the second stage is the shloshim thirty , referring to the thirty days following the death.

ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਇਕ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
the period of mourning after the death of a parent lasts one year.

ਹਰ ਪੜਾਅ ਸਤਾਏ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕੇ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
each stage places lighter demands and restrictions than the previous one in order to reintegrate the bereaved into normal life.

ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੜਾਅ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਸੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਕ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the most known and central stage is shiva, which is a jewish mourning practice in which people adjust their behaviour as an expression of their bereavement for the week immediately after the burial.

ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ coveredੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅੱਥਰੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਅਰਥ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਰਸਾਈ ਜਾ ਸਕੇ.
in the west, typically, mirrors are covered and a small tear is made in an item of clothing to indicate a lack of interest in personal vanity.

ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਫਰਸ਼, ਛੋਟੇ ਟੱਟੀ ਜਾਂ ਬਕਸੇ 'ਤੇ ਬੈਠੋ.
the bereaved dress simply and sit on the floor, short stools or boxes rather than chairs when receiving the condolences of visitors.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਫਾਈ.
in some cases relatives or friends take care of the bereaved's house chores, as cooking and cleaning.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ "ਸ਼ਿਵਾ ਬੈਠਣ ਲਈ" ਸਮੀਕਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
english speakers use the expression "to sit shiva".

ਸ਼ਲੋਸ਼ੀਮ ਦੌਰਾਨ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
during the shloshim the mourners are no longer expected to sit on the floor or be taken care of cooking cleaning .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਰਿਵਾਜ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, some customs still apply.

ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there is a prohibition on getting married or attending any sort of celebrations and men refrain from shaving or cutting their hair.

ਸੋਗ ਦੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਨਾ ਪਾਉਣ, ਸੰਗੀਤ ਨਾ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
restrictions during the year of mourning include not wearing new clothes, not listening to music and not attending celebrations.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕੜਦੀਸ਼ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in addition, the sons of the deceased recite the kaddish prayer for the first eleven months of the year.

ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਚਾਰਲਸ ਸਪੈਂਸਰ, ਸੀਸਲ ਬੀਟਨ ਸਟੇਜ ਐਂਡ ਫਿਲਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਜ਼, ਲੰਡਨ ਅਕੈਡਮੀ ਐਡੀਸ਼ਨਜ਼, 1975 ਦੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਗਜ਼ਟ ਕਪੜੇ। ਕੋਈ ਆਈਐਸਬੀਐਨ ਕੈਰਨ ਰਾਏ ਮਹਿਫੀ, ਦਿ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਸਮ ਅਤੇ ਮਿਡ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ, ਲਾਸਰ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, 1993. ਕੋਈ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੋਰਬਿਡ ਆਉਟਲੁੱਕ 'ਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਸੋਗ ਦੀ ਪਕੜ ਨਹੀਂ.
see also references the canada gazette clothing of ancient rome charles spencer, cecil beaton stage and film designs, london academy editions, 1975. no isbn karen rae mehaffey, the after-life mourning rituals and the mid-victorians, lasar writers publishing, 1993. no isbn external links victorian mourning garb at morbid outlook.

ਮੌਰੀਸ ਲਾਮ ਦੁਆਰਾ ਯਹੂਦੀ ਮਾਰੂ ਅਤੇ ਸੋਗ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮੁਰਚ ਲੈਨਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਤੇ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮੈਕਿਸ ਹੇਂਡੇਲ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰੋਕਨ ਹਾਰਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੂਲੀ ਯਾਰਬ੍ਰੂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਨਜ਼ਰੀਆ ਮੌਤ, ਸੋਗ, ਕਦੀਸ਼, ਸ਼ਿਵਾ, ਯਾਰਟਜਿਲਟ, ਹਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਯਹੂਦੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁਫਤ ਜਾਣਕਾਰੀ. & ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੋਗ ਬਿਨਾ ਪਿਆਰ ਕੀ ਹੈ?
the jewish way in death and mourning by maurice lamm to those who mourn a christian view by max heindel beyond the broken heart a christian view by julie yarbrough free info on jewish customs related to death, mourning, kaddish, shiva, yahrtzeilt, the hil, & the afterlife what is love without mourning?

ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਅਤੇ ਘਾਟੇ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲੇਖ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਸਮਲਿੰਗੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਵੀ ਹੈ।
male intimacies and cultures of loss an article that considers the importance of mourning in respect of male same-sex intimate relationships surjit patar is a punjabi language writer and poet of punjab, india.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਹੈ।
his poems enjoy immense popularity with the general public and have won high acclaim from critics.he is famous poet.

ਜੀਵਨੀ ਡਾ: ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੱਤਰ ਕਲਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
biography dr surjit patar hails from village pattar kalan in jalandhar distt from where he got his surname.

ਉਸਨੇ ਰਣਧੀਰ ਕਾਲਜ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ “ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਾਣੀ ਵਿਚ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ” ਉੱਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕੀਤੀ।
he did his graduation from randhir college, kapurthala and then went on to do master's degree from punjabi university, patiala and then a phd in literature on "transformation of folklore in guru nanak vani" from guru nanak dev university, amritsar.

ਫਿਰ ਉਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ।
he then joined the academic profession and retired as professor of punjabi from punjab agricultural university, ludhiana.

ਉਸਨੇ ਸੱਠਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ।
he started writing poetry in mid-sixties.

ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ "ਹਵਾ ਵੀ ਲਿੱਖੇ ਹਰਫ" ਸ਼ਬਦ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰੱਖਤ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲੇਗੜੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਲਫਜ਼ਾਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਅਸਥਾਨ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਪਤਝੜ ਐਂਕਲੇਟ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਸੁਰਜਮੀਨ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਲੈਂਡ ਉਸਨੇ ਫੇਡਰਿਕੋ ਲੋਰਕਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਦੁਖਾਂਤਾਂ, ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਨਾਗ ਮੰਡਲਾ, ਅਤੇ ਬਰਟੋਲਟ ਬ੍ਰੈਚਟ ਅਤੇ ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
among his works of poetry are "hawa vich likhe harf" words written in the air , birkh arz kare thus spake the tree , hanere vich sulagdi varnmala words smouldering in the dark , lafzaan di dargah shrine of words , patjhar di pazeb anklet of autumn and surzameen music land he has translated into punjabi the three tragedies of federico lorca, the play nag mandala of girish karnad, and poems of bertolt brecht and pablo neruda.

ਉਸਨੇ ਜੀਨ ਗਿਰਦੌਕਸ, ਯੂਰਪੀਡਜ਼ ਅਤੇ ਰਸੀਨ ਦੇ ਨਾਟਕ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ.
he has also adapted plays from jean giradoux, euripides and racine.

ਉਸਨੇ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟੈਲੀ-ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।
he has written tele-scripts on punjabi poets from sheikh farid to shiv kumar batalvi.

ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।
he is the president of punjab sahit academy, chandigarh.

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
in the past he has held the office of the president, punjabi sahit akademi, ludhiana.

"ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ", "ਹਨੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਨਮਾਲਾ", "ਆਈਆ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ" ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਨੇ ਦੀਪ ਮਹਿਤਾ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਸਵਰਗ ਆਨ ਧਰਤੀ' ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪਾਂਤਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਹੀਦ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ ਹਨ।
well known poems "candles", "hanere vich sulagdi varanmala", "aiya nand kishore" filmography surjit patar has written dialogues of the punjabi movie shaheed uddham singh and videsh, the punjabi version of deepa mehta's movie heaven on earth.

ਪੁਰਸਕਾਰ 1979 ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1993 ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨੇਰਾ ਵੀ ਸੁਲਘਦੀ ਵਰਨਮਾਲਾ 1999 ਪੰਚਨਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ 1999 ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਕੋਲਕਾਤਾ 2007-2008 ਅਨਦ ਕਾਵ ਸੰਮਾਨ 2009 ਕੇ ਕੇ ਬਿਰਲਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ.
awards 1979 punjab sahitya akademi award 1993 sahitya akademi award for hanere vich sulghdi varnmala 1999 panchnad puruskar by bhartiya bhasha parishad, kolkata 1999 bhartiya bhasha prishad, kolkata 2007-2008 anad kav sanman 2009 saraswati samman by k.k.birla foundation.

2009 ਗੰਗਾਧਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਵਿਤਾ ਲਈ, ਸੰਬਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉੜੀਸਾ 2012 ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਾਰਡ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ 2014 ਕੁਸੁਮਾਗਰਾਜ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡ -2014 ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲੇਖਕ ਅਜੀਤ ਕੋਰ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੂਵੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਫੇਸਬੁਕ ਤੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਚਿਸ਼ਤੀ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
2009 gangadhar national award for poetry, sambalpur university, orissa 2012 padma shri award in the field of literature and education fourth highest civilian award in the republic of india 2014 kusumagraj literary award-2014 see also vir singh writer ajit cour references external links surjit patar at the internet movie database surjit patar on facebook waris shah punjabi shahmukhi , gurmukhi was a punjabi sufi poet of chishti order, renowned for his contribution to punjabi literature.

ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਜਨਮ ਅਜੋਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਮਵਰ ਸੱਯਦ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਸਯੀਦ ਬਦਰੂਦੀਨ ਰਾਹੀਂ ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਮੱਕੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ।
background waris shah was born in jandiala sher khan, punjab, present-day pakistan into a reputed sayyid family and was a descendant of sayyid muhammad al-makki through his son sayyid badruddin.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਲਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੀ।
his father's name was gulsher shah.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਿਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ.
waris's parents are said to have died when he was young.

ਵਾਰਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਸੂਰ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਮੰਨਿਆ, ਅਰਥਾਤ ਹਾਫਿਜ਼ ਗੁਲਾਮ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
waris acknowledged himself as a disciple of an ustad from kasur, namely hafiz ghulam murtaza from whom he received his education.

ਵਿੱਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰਿਸ ਪੱਕਪੱਟਨ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪਿੰਡ ਮਲਕਾ ਹੰਸ ਚਲੀ ਗਈ।
after completing education waris moved to malka hans, a village twelve kilometres north of pakpattan.

ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੈ.
here he resided in a small room, adjacent to a historic mosque now called masjid waris shah, until his death.

ਉਸ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਅੱਜ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।
his mausoleum is a place of pilgrimage today, especially for those in love.

ਇਹ ਮਕਬਰਾ ਕੰਪਲੈਕਸ 1978 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਸਕੂਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਤੁਗਲਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ।
the mausoleum complex was completed in 1978 and is a mixture of the lahore school architecture and tughlaq architecture.

ਵਰਕਸ ਸ਼ਾਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕਾਂਸ਼ਾਂ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ.
works waris shah is primarily known as the author of heer ranjha whose verse is a treasure-trove of punjabi phrases, idioms and sayings.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਹਰ ਵਿਸਥਾਰ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿਤਰਣ ਵਿਲੱਖਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਹੈ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
his minute and realistic depiction of each detail of punjabi life and the political situation in the 18th century, remains unique and the entire poem is an album of colourful and enchanting pictures of life in the punjab, of varied views but always deeply absorbing.

ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਇਕ ਸੂਝਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਸੂਫੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਧਾ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ.
waris shah was a consummate artiste, deeply learned in sufi and domestic cultural lore.

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੂਫੀਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹੱਸਵਾਦ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾ, ਰੱਬ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੈ.
it is said that the story of romantic love is a poetic expression of the mystical love of the human soul towards god the quintessential subject in sufism and a recurring theme in both muslim and hindu mysticism.

ਕੁਝ ਲੇਖਕ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਗ ਭਾਰ ਨਾਮਕ ਲੜਕੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬੇਲੋੜਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣ ਗਿਆ।
some authors also suggest that it was waris shah's own unrequited love towards a girl named bhag bhari that later became the foundation of the poem.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਨੈਤਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਨਾ ਅਦਾਤਿਆਂ ਜੰਡੀਆਂ ਨੇ, ਭਾਵੇ ਕਟੀਏ ਪੋਰੀਅਨ ਪੋਰੀਅਨ ਜੀ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰਸ ਰਨ, ਫਕੀਰ, ਤਲਵਾਰ, ਘੋੜਾ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਚਾਰੇ ਠੋਕ ਏ ਕਿਸ ਕਿਸ ਦੇ ਯਾਰ ਨਹੀਂ ਵਾਰਿਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ womanਰਤ, ਸੁਗੰਧਕ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜਾ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਦੀ ਏਕਲ ਪੱਥਰ ਇਸ ਪੱਟੀਅਨ ਇਸ ਪਦ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਫਕੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਬਕ ਲਵ ਏਹ ਰੂਹ ਕਲਬੁਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰਾ ਸਾਰਾ ਨਕਲ ਅਕਲ ਦੇ ਮੇਲ ਬੁਲਾਇਆ ਈ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਵਾਲਾ ਰੱਬੀ, ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਰੂਹ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ- ਭਾਸ਼ਾ ਫਿਲਮਾਂ.
examples many verses of waris shah are widely used in punjab in a moral context, for instance naa adataan jaandiyan ne, bhavein katiye poriyan poriyan ji a man never abandons his habits, even if he is hacked to pieces waris rann, faqir, talwar, ghora chare thok eh kisse de yar nahin waris says that woman, mendicant, sword and horse, these the four are never anyone's friends waris shah faqir di aqal kithe eh pattian ishq padhiyan hun it is beyond the wisdom of faqeer waris shah to write this verse , but these lessons are taught by love eh rooh qalboot da zikr sara nal aqal de mel bulaya ee this entire reference is about soul meeting with the divine, beloved which has been contrived with great wisdom portrayal in media waris shah's life has been fictionalised in punjabi-language films.

ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾਮੀ 1964 ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਨਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਭੱਟੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
a 1964 pakistani film titled waris shah featured inayat hussain bhatti in the title role.

ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਫਿਲਮ 2006 ਵਿਚ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
another movie on the life of waris shah waris shah ishq daa waaris was released in india in 2006 with gurdas mann as waris shah.

ਹਵਾਲੇ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੀਰ ਸੰਪੂਰਨ ਅਕਾਦਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ, 3 ਨਵੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
references see also list of punjabi language poets external links heer complete academy of the punjab in north america website, retrieved 3 november 2015 the reserve bank of india rbi is india's central banking institution, which controls the monetary policy of the indian rupee.

ਇਸ ਨੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1935 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1934 ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ।
it commenced its operations on 1 april 1935 during the british rule in accordance with the provisions of the reserve bank of india act, 1934.

ਅਸਲ ਸ਼ੇਅਰ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਦਾ ਕੀਤੇ 100 ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ.
the original share capital was divided into shares of 100 each fully paid, which were initially owned entirely by private shareholders.

15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1 ਜਨਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
following india's independence on 15 august 1947, the rbi was nationalised on 1 january 1949.

ਆਰਬੀਆਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the rbi plays an important part in the development strategy of the government of india.

ਇਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਬੈਂਕ ਹੈ.
it is a member bank of the asian clearing union.

ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸੁਪਰਡੈਂਟੈਂਸ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ 21 ਮੈਂਬਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਡਲ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, 4 ਉਪ ਰਾਜਪਾਲ, 2 ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ, 10 ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ 4 ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਬੋਰਡਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੈ.
the general superintendence and direction of the rbi is entrusted with the 21-member central board of directors the governor, 4 deputy governors, 2 finance ministry representatives, 10 government-nominated directors to represent important elements of india's economy, and 4 directors to represent local boards headquartered at mumbai, kolkata, chennai and new delhi.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਸਥਾਨਕ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ 5 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਹਿੱਤਾਂ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
each of these local boards consists of 5 members who represent regional interests, the interests of co-operative and indigenous banks.

ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਉੱਚ ਮੁਦਰਾ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ ਜੋ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ, ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਰਿਪੋਰਟ.
a central bank is an independent apex monetary authority which regulates banks and provides important financial services like storing of foreign exchange reserves, control of inflation, monetary policy report.

ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a central bank is known by different names in different countries.

ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁਦਰਾ ਸੰਬੰਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the functions of a central bank vary from country to country and are autonomous or quasi-autonomous body and perform or through another agency vital monetary functions in the country.

ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਇਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿੱਤੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਸਤੂ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a central bank is a vital financial apex institution of an economy and the key objects of central banks may differ from country to country still they perform activities and functions with the goal of maintaining economic stability and growth of an economy.

ਬੈਂਕ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਹੈ.
the bank also active in promoting financial inclusion policy and is a leading member of the alliance for financial inclusion afi .

ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਿੰਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the bank is often referred to by the name mint street.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮੁੱ functionsਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ "... ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।
preamble the preamble of the reserve bank of india describes the basic functions of the reserve bank as "...to regulate the issue of bank notes and keeping of reserves with a view to securing monetary stability in india and generally to operate the currency and credit system of the country to its advantage."

ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1935 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
history the reserve bank of india was founded on 1 april 1935 to respond to economic troubles after the first world war.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਐਕਟ 1934 ਵਜੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the reserve bank of india was conceptualized based on the guidelines presented by the central legislative assembly passed these guidelines as the rbi act 1934.

ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ, ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
rbi was conceptualized as per the guidelines, working style and outlook presented by dr b r ambedkar in his book.

ਇਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਮੁੱ origin ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਿਲਟਨ ਯੰਗ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
it was titled problem of the rupee its origin and its and presented to the hilton young commission.

ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1926 ਦੇ ਰਾਇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਬਾਰੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the bank was set up based on the recommendations of the 1926 royal commission on indian currency and finance, also known as the commission.

ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਮੋਹਰ ਦੀ ਅਸਲ ਚੋਣ ਦਿ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਡਬਲ ਮੋਹੂਰ ਸੀ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਪਾਮ ਟ੍ਰੀ ਦੇ ਸਕੈਚ ਦੇ ਨਾਲ.
the original choice for the seal of rbi was the east india company double mohur, with the sketch of the lion and palm tree.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, it was decided to replace the lion with the tiger, the national animal of india.

ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਹਿਤਾਂ ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੁ functionsਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the preamble of the rbi describes its basic functions to regulate the issue of bank notes, keep reserves to secure monetary stability in india, and generally to operate the currency and credit system in the best interests of the country.

ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਕਲਕੱਤਾ ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ 1937 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the central office of the rbi was established in calcutta now kolkata but was moved to bombay now mumbai in 1937.

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਵੀ ਬਰਮਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1947 ਤੱਕ ਏ ਦੇ ਜਾਪਾਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਰਮਾ 1937 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
the rbi also acted as burma's central bank, except during the years of the japanese occupation of a , until april 1947, even though burma seceded from the indian union in 1937.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੂਨ 1948 ਤਕ ਬੈਂਕ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
after the partition of india in 1947, the bank served as the central bank for pakistan until june 1948 when the state bank of pakistan commenced operations.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਰਬੀਆਈ 1949 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਰਿਹਾ ਹੈ.
though set up as a bank, the rbi has been fully owned by the government of india since its nationalization in 1949.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ.
in the 1950s, the indian government, under its first prime minister jawaharlal nehru, developed a centrally planned economic policy that focused on the agricultural sector.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1949 ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨਿਯਮ.
the administration nationalized commercial banks and established, based on the banking companies act of 1949 later called the banking regulation act , a central bank regulation as part of the rbi.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
furthermore, the central bank was ordered to support economic plan with loans.

ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਮ੍ਹਾ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
as a result of bank crashes, the rbi was requested to establish and monitor a deposit insurance system.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 7 ਦਸੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
meant to restore the trust in the national bank system, it was initialized on 7 december 1961.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ "ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਬੈਂਕਿੰਗ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the indian government founded funds to promote the economy, and used the slogan "developing banking".

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।
the government of india restructured the national bank market and nationalized a lot of institutes.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਇਸ ਜਨਤਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪਈ.
as a result, the rbi had to play the central part in controlling and supporting this public banking sector.

1969 ਵਿਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 14 ਵੱਡੇ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।
in 1969, the indira gandhi-headed government nationalized 14 major commercial banks.

1980 ਵਿਚ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ 6 ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
upon gandhi's return to in 1980, a further 6 banks were nationalized.

ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿੱਤੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
the regulation of the economy and especially the financial sector was reinforced by the government of india in the 1970s and 1980s.

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਕੇਂਦਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੱਤਾਂ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
the central bank became the central player and increased its policies for a lot of tasks like interests, reserve ratio and visible deposits.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਿਹਤਰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ.
these measures aimed at better economic development and had a huge effect on the company policy of the institutes.

ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਚੁਣੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਖੇਤੀ-ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
the banks lent money in selected sectors, like agri-business and small trade companies.

ਬ੍ਰਾਂਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਫਤਰ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੇਂ ਦਫ਼ਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the branch was forced to establish two new offices in the country for every newly established office in a town.

1973 ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the oil crises in 1973 resulted in increasing inflation, and the rbi restricted monetary policy to reduce the effects.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ 1985 ਅਤੇ 1991 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ.
a lot of committees analysed the indian economy between 1985 and 1991.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਰਬੀਆਈ 'ਤੇ ਪਿਆ।
their results had an effect on the rbi.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਬੋਰਡ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਸੁੱਰਖਿਆ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਬੋਰਡ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਬਿਹਤਰ methodsੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ. .
the board for industrial and financial reconstruction, the indira gandhi institute of development research and the security & exchange board of india investigated the national economy as a whole, and the security and exchange board proposed better methods for more effective markets and the protection of investor interests.

ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਤੀ ਮਾਰਕੀਟ ਅਖੌਤੀ "ਵਿੱਤੀ ਜਬਰ" ਮੈਕਿੰਨਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ.
the indian financial market was a leading example for so-called "financial repression" mackinnon and shaw .

ਛੂਟ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1988 ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾousingਸਿੰਗ ਬੈਂਕ, ਜੁਲਾਈ 1988 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਵਿੱਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ.
the discount and finance house of india began its operations in the monetary market in april 1988 the national housing bank, founded in july 1988, was forced to invest in the property market and a new financial law improved the versatility of direct deposit by more security measures and liberalisation.

ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਜੁਲਾਈ 1991 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the new century the national economy contracted in july 1991 as the indian rupee was devalued.

ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਦਰਾ ਨੇ 18% ਦੀ ਘਾਟ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘਮ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਰਜ਼ੀ ਘਟੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰਲਤਾ ਅਨੁਪਾਤ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ.
the currency lost 18% relative to the us dollar, and the narsimham committee advised restructuring the financial sector by a temporal reduced reserve ratio as well as the statutory liquidity ratio.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 1993 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
new guidelines were published in 1993 to establish a private banking sector.

ਇਹ ਮੋੜ ਬਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
this turning point was meant to reinforce the market and was often called neo-liberal.

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਬੈਂਕ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the central bank deregulated bank interests and some sectors of the financial market like the trust and property markets.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ownerਾਂਚੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ifyਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਕਰਨ ਲਈ 1998 ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ.
this first phase was a success and the central government forced a diversity liberalisation to diversify owner structures in 1998.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਜੂਨ 1994 ਵਿਚ ਇਹ ਵਪਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਣ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the national stock exchange of india took the trade on in june 1994 and the rbi allowed nationalized banks in july to interact with the capital market to reinforce their capital base.

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਮੁਦਰਾਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ 3 ਫਰਵਰੀ 1995 ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the central bank founded a subsidiary bharatiya reserve bank note mudran private 3 february 1995 to produce banknotes.

2000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1999 ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਕਟ ਜੂਨ 2000 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
since 2000 the foreign exchange management act from 1999 came into force in june 2000.

ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਫੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿਚ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
it should improve the item in national electronic fund transfer .

ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਐਂਡ ਮਿੰਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ, ਨੌਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਭੇਦ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2006 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the security printing & minting corporation of india ltd., a merger of nine institutions, was founded in 2006 and produces banknotes and coins.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਆਖਰੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ ਘੱਟ ਕੇ 5.8% ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the national economy's growth rate came down to 5.8% in the last quarter of and the central bank promotes the economic development.

ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ructureਾਂਚਾ ਕੇਂਦਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੋਰਡ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਮੇਟੀ ਹੈ.
structure of rbi the central board of directors is the main committee of the central bank.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the government of india appoints the directors for a 4-year term.

ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 4 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ, ਖੇਤਰੀ ਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ 4 ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ 2 ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 10 ਹੋਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
the board consists of a governor, and not more than 4 deputy governors, 4 directors to represent the regional boards, 2 from the ministry of finance and 10 other directors from various fields.

ਆਰਬੀਆਈ ਚੀਫ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਅਫਸਰ ਸੀਓਓ ਦਾ ਇਕ ਅਹੁਦਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਸੀਓਓ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅਲਾਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.
rbi wants to create a post of chief operating officer coo and re-allocate work between the five of them 4 deputy governor and coo .

ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਾਜਪਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ jitਰਜਿਤ ਪਟੇਲ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ।
the bank is headed by the governor and the post is currently held by economist urjit patel.

ਇੱਥੇ 4 ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਆਰ ਗਾਂਧੀ, ਐਸ ਐਸ ਮੁੰਦਰਾ, ਐਨ ਐਸ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਆਚਾਰਿਆ ਹਨ।
there are 4 deputy governors r gandhi, s s mundra, n s vishwanathan and viral acharya.

ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ।
two of the four deputy governors are traditionally from rbi ranks and are selected from the bank's executive directors.

ਇਕ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਿਚੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ।
one is nominated from among the chairpersons of public sector banks and the other is an economist.

ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਾਈ. ਵੇਨੂਗੋਪਾਲ ਰੈਡੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
an indian administrative service officer can also be appointed as deputy governor of rbi and later as the governor of rbi as with the case of y. venugopal reddy.

ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਡਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਡਾ: ਨਚਿਕੇਤ ਮੋੜ, ਵਾਈ ਸੀ ਸੀ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਮੋਦਰ ਅਚਾਰੀਆ, ਅਜੇ ਤਿਆਗੀ ਅਤੇ ਅੰਜੂਲੀ ਦੁੱਗਲ ਹਨ।
other persons forming part of the central board of directors of the rbi are dr. nachiket mor, y c deveshwar, prof damodar acharya, ajay tyagi and anjuly duggal.

ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਚੇਨਈ, ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਜ਼ੋਨਲ ਦਫਤਰ ਹਨ.
branches and support bodies the rbi has four zonal offices at chennai, delhi, kolkata and mumbai.

ਇਸ ਵਿੱਚ 19 ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰ ਅਤੇ 11 ਉਪ ਦਫ਼ਤਰ ਹਨ।
it has 19 regional offices and 11 sub-offices.

ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੰਗਲੌਰ, ਭੁਪਾਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਚੇਨਈ, ਦਿੱਲੀ, ਗੁਹਾਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਜੰਮੂ, ਕਾਨਪੁਰ, ਕੋਚੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨ lucknow, ਮੁੰਬਈ, ਨਾਗਪੁਰ, ਪਟਨਾ ਅਤੇ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਫ਼ਤਰ ਅਗਰਤਲਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ , ਆਈਜ਼ਾਵਾਲ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਗੰਗਟੋਕ, ਇੰਫਾਲ, ਪਣਜੀ, ਰਾਏਪੁਰ, ਰਾਂਚੀ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਹਨ।
regional offices are located in ahmedabad, bangalore, bhopal, bhubaneswar, chandigarh, chennai, delhi, guwahati, hyderabad, jaipur, jammu, kanpur, kochi, kolkata, lucknow, mumbai, nagpur, patna and thiruvananthapuram and sub-offices are located in agartala, aizawal, dehradun, gangtok, imphal, panaji, raipur, ranchi, shillong, shimla and srinagar.

ਆਰਬੀਆਈ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਖੇਤਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ, ਦੱਖਣ ਚੇਨਈ ਵਿਚ, ਪੂਰਬੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹਨ.
the rbi has four regional representations north in new delhi, south in chennai, east in kolkata and west in mumbai.

ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ.
the representations are formed by five members, appointed for four years by the central government and with the advice of the central board of directors serve as a forum for regional banks and to deal with delegated tasks from the central board.

ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦੋ ਸਿਖਲਾਈ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
it has two training colleges for its officers, viz.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਸਟਾਫ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਪੁਣੇ.
reserve bank staff college, chennai and college of agricultural banking, pune.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਤਿੰਨ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ bankਫ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਨਆਈਬੀਐਮ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਰਿਸਰਚ ਆਈਜੀਆਈਡੀਆਰ, ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਆਈ ਡੀ ਆਰ ਬੀ ਟੀ.
there are three autonomous institutions run by rbi namely national institute of bank management nibm , indira gandhi institute of development research igidr , institute for development and research in banking technology idrbt .

ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਜ਼ੋਨਲ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹਨ.
there are also four zonal training centres at mumbai, chennai, kolkata and new delhi.

ਵਿੱਤੀ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ ਬੀ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਬੋਰਡ, ਜੋ ਨਵੰਬਰ 1994 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ.ਸੀ.ਬੀ.ਡੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the board of financial supervision bfs , formed in november 1994, serves as a ccbd committee to control the financial institutions.

ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਾਹਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਡੀਟਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it has four members, appointed for two years, and takes measures to strength the role of statutory auditors in the financial sector, external monitoring and internal controlling systems.

ਤਾਰਾਪੁਰ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਐਸਐਸਟਰਪੋਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਗਠਿਤ ਖਾਤੇ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ “ਸੜਕ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ” ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the tarapore committee was set up by the reserve bank of india under the chairmanship of former rbi deputy governor s.s.tarapore to "lay the road map" to capital account convertibility.

ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਰੇਮ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ.
the five-member committee recommended a three-year time frame for complete convertibility by .

ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਵਿੱਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬੀ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਦਾ ਮੁ objectiveਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ, ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਕਜੁਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਹੈ.
main functions financial supervision the primary objective of bfs is to undertake consolidated supervision of the financial sector comprising commercial banks, financial institutions and non-banking finance companies.

ਬੋਰਡ ਦਾ ਗਠਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚਾਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਰਾਜਪਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the board is constituted by co-opting four directors from the central board as members for a term of two years and is chaired by the governor.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
the deputy governors of the reserve bank are ex-officio members.

ਇਕ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਦਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one deputy governor, usually, the deputy governor in charge of banking regulation and supervision, is nominated as the vice-chairman of the board.

ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the board is required to meet normally once every month.

ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it considers inspection reports and other supervisory issues placed before it by the supervisory departments.

ਆਡਿਟ ਸਬ-ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬੀ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਡਿਟ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨਾ ਹੈ.
bfs through the audit sub-committee also aims at upgrading the quality of the statutory audit and internal audit functions in banks and financial institutions.

ਆਡਿਟ ਸਬ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਗਵਰਨਰ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਦੋ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the audit sub-committee includes deputy governor as the chairman and two directors of the central board as members.

ਬੀਐਫਐਸ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ ਡੀਬੀਐਸ ਵਿਭਾਗ, ਗੈਰ-ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਪਰਵੀਜ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਡੀ ਐਨ ਬੀ ਐਸ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਐਫਆਈਡੀ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the bfs oversees the functioning of department of banking supervision dbs , department of non-banking supervision dnbs and financial institutions division fid and gives directions on the regulatory and supervisory issues.

ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਯਮਕ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਿਯਮਕ ਅਤੇ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
regulator and supervisor of the financial system the institution is also the regulator and supervisor of the financial system and prescribes broad parameters of banking operations within which the country's banking and financial system functions.

ਇਸਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਜਨਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ.
its objectives are to maintain public confidence in the system, protect depositors' interest and provide cost-effective banking services to the public.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲ ਲਈ ਬੈਂਕਿੰਗ ਓਮਬਡਸਮੈਨ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
the banking ombudsman scheme has been formulated by the reserve bank of india rbi for effective addressing of complaints by bank customers.

ਆਰਬੀਆਈ ਮੁਦਰਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਰਗੇ ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
the rbi controls the monetary supply, monitors economic indicators like the gross domestic product and has to decide the design of the rupee banknotes as well as coins.

ਐਕਸਚੇਂਜ ਕੰਟਰੋਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਕਟ, 1999 ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟੀਚਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
managerial of exchange control the central bank manages to reach different goals of the foreign exchange management act, 1999.

ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਿਵਸਥਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
objective to facilitate external trade and payment and promote orderly development and maintenance of foreign exchange market in india issue of currency the bank issues and exchanges currency notes and coins and destroys the same when they are not fit for circulation.

ਉਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਪਲਾਈ ਦੇਣਾ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਕਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਧੀਆ ਲਾਭ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ.
the objectives are to issue bank notes and give public adequate supply of the same, to maintain the currency and credit system of the country to utilize it in its best advantage, and to maintain the reserves.

ਆਰਬੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਹਨ.
rbi maintains the economic structure of the country so that it can achieve the objective of price stability as well as economic development because both objectives are diverse in themselves.

ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਲਈ, ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਐਂਡ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ indiaਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਐਸਪੀਐਮਸੀਆਈਐਲ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਨੇ ਨਾਸਿਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਸ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
for printing of notes, the security printing and minting corporation of india limited spmcil , a wholly owned company of the government of india, has set up printing presses at nashik, maharashtra and dewas, madhya pradesh.

ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਮੁਦਰਾਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਬੀਆਰਬੀਐਨਐਮਪੀਐਲ ਨੇ ਵੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮਾਇਸੂਰੂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਸੈਲਬੋਨੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the bharatiya reserve bank note mudran private limited brbnmpl , also has set up printing presses in mysuru in karnataka and salboni in west bengal.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਹਨ.
in all, there are four printing presses.

ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਲਈ, ਐਸਪੀਐਮਸੀਆਈਐਲ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ, ਨੋਇਡਾ ਯੂ ਪੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਟਕਸਾਲ ਹਨ.
and for the minting of coins, spmcil has four mints at mumbai, noida up , kolkata and hyderabad for coin production.

ਬੈਂਕਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਆਰਬੀਆਈ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
banker's bank rbi also works as a central bank where commercial banks are account holders and can deposit money.

ਆਰਬੀਆਈ ਸਾਰੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ.
rbi maintains banking accounts of all scheduled banks.

ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
commercial banks create credit.

ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੀਆਰਆਰ, ਬੈਂਕ ਰੇਟ ਅਤੇ ਓਪਨ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰੇ.
it is the duty of the rbi to control the credit through the crr, bank rate and open market operations.

ਬੈਂਕਰ ਦਾ ਬੈਂਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਆਰਬੀਆਈ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੈੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਬੈਂਕ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as banker's bank, the rbi facilitates the clearing of cheques between the commercial banks and helps the inter-bank transfer of funds.

ਇਹ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can grant financial accommodation to schedule banks.

ਇਹ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਦੇ ਕੇ ਆਖਰੀ ਰਿਜੋਰਟ ਦੇ ਰਿਣਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it acts as the lender of the last resort by providing emergency advances to the banks.

ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it supervises the functioning of the commercial banks and takes action against it if the need arises.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਫਰਜ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਜਾਅਲੀ ਨੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the rbi also advices the banks on various matters for example corporate social responsibility detection of fake currency in order to curb the fake currency menace, rbi has launched a website to raise awareness among masses about fake notes in the market.

www.paisaboltahai.rbi.org.in ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
www.paisaboltahai.rbi.org.in provides information about identifying fake currency.

22 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 31 ਮਾਰਚ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ 2005 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਜਾਵੇਗਾ।
on 22 january 2014 rbi gave a press release stating that after 31 march 2014, it will completely withdraw from circulation all banknotes issued prior to 2005.

1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੋਂ, ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਲਈ ਬੈਂਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ.
from 1 april 2014, the public will be required to approach banks for exchanging these notes.

ਅਗਲੇ ਸੰਚਾਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਬੈਂਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ.
banks will provide exchange facility for these notes until further communication.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 2005 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।
the reserve bank has also clarified that the notes issued before 2005 will continue to be legal tender.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਏਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੈਰ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
this would mean that banks are required to exchange the notes for their customers as well as for non-customers.

1 ਜੁਲਾਈ 2014 ਤੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, 500 ਅਤੇ 1000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁਕੜਿਆਂ ਲਈ, ਗੈਰ-ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਅਦਰਦਰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪਏਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.
from 1 july 2014, however, to exchange more than 15 pieces of 500 and 1000 notes, non-customers will have to furnish proof of identity and residence as well as show aadhar to the bank branch in which she he wants to exchange the notes.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਨਕਦੀ ਵਿਚ ਪਏ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
this move from the reserve bank is expected to unearth black money held in cash.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੇਂ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ.
as the new currency notes have added security features, they would help in curbing the menace of fake currency.

ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
developmental role the central bank has to perform a wide range of promotional functions to support national objectives and industries.

ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਸੈਕਟਰਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the rbi faces a lot of inter-sectoral and local inflation-related problems.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਨ.
some of these problems are results of the dominant part of the public sector.

ਸੰਬੰਧਿਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਆਰਬੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਂਕਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
related functions the rbi is also a banker to the government and performs merchant banking function for the central and the state governments.

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it also acts as their banker.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾousingਸਿੰਗ ਬੈਂਕ ਐਨਐਚਬੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1988 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the national housing bank nhb was established in 1988 to promote private real estate acquisition.

ਸੰਸਥਾ ਸਾਰੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the institution maintains banking accounts of all scheduled banks, too.

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 7 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੋਕੇ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਚਕੀਲਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ.
rbi on 7 august 2012 said that indian banking system is resilient enough to face the stress caused by the drought like situation because of poor monsoon this year.

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 8 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੂ.ਐੱਸ.
demonetisation on 8 november 2016, the government of india announced the demonetisation of all us 7.40 and ,000 us 15 banknotes of the mahatma gandhi series on the recommendation of the reserve bank of india rbi .

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਏਗੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਨਕਦੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਏਗੀ।
the government claimed that the action would curtail the shadow economy and crack down on the use of illicit and counterfeit cash to fund illegal activity and terrorism.

ਨੀਤੀਗਤ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਨੁਪਾਤ ਰੇਪੋ ਰੇਟ ਰੀਪੋਰਚੇਜ ਰੇਟ ਨੂੰ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਰ ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
policy rates and reserve ratios repo rate repo repurchase rate also known as the benchmark interest rate is the rate at which the rbi lends money to the banks for a short-term.

ਜਦੋਂ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਆਰਬੀਆਈ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when the repo rate increases, borrowing from rbi becomes more expensive.

ਜੇ ਆਰਬੀਆਈ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣਾ ਸਸਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ' t ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫੇ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰੇਪੋ ਰੇਟ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if rbi wants to make it more expensive for the banks to borrow money, it increases the repo rate similarly, if it wants to make it cheaper for banks to borrow money it reduces the repo rate.if the repo rate is increased, banks can't carry out their business at a profit whereas the very opposite happens when the repo rate is cut down.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰੈਪੋ ਰੇਟਾਂ ਵਿਚ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
generally, repo rates are cut down whenever the country needs to progress in banking and economy.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਨਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਸ੍ਰੀ ਉਰਜੀਤ ਪਟੇਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 6.25% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
currently, the new rbi governor sri urjit patel has cut the previous repo rate to 6.25% for facilitation of india's economy.

ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਆਰਆਰਆਰ ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਇਕ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਉਧਾਰ ਦਰ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
reverse repo rate rrr reverse repo rate is the short term borrowing rate at which rbi borrows money from banks.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਇਸ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਤੈਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the reserve bank uses this tool when it feels there is too much money floating in the banking system.

ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਤੋਂ ਉੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰ ਮਿਲੇਗੀ.
an increase in the reverse repo rate means that the banks will get a higher rate of interest from rbi.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬੈਂਕ ਆਰਬੀਆਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਦੇਣਾ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਲੋਕਾਂ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
as a result, banks prefer to lend their money to rbi which is always safe instead of lending it others people, companies etc.

ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੋਖਮ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
which is always risky.

ਰੇਪੋ ਰੇਟ ਦਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਤਰਲਤਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ ਦਰ ਉਸ ਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਤਰਲਤਾ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦਾ ਹੈ.
repo rate signifies the rate at which liquidity is injected into the banking system by rbi, whereas reverse repo rate signifies the rate at which the central bank absorbs liquidity from the banks.

ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ ਰੇਪੋ ਰੇਟ ਨਾਲ 0.5% ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
reverse repo rate is linked to repo rate with a difference of 0.5% between them.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰਲਤਾ ਅਨੁਪਾਤ ਐਸਐਲਆਰ ਸੀਆਰਆਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ, ਨਕਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
statutory liquidity ratio slr apart from the crr, banks are required to maintain liquid assets in the form of gold, cash and approved securities.

ਉੱਚ ਤਰਲਤਾ ਅਨੁਪਾਤ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
higher liquidity ratio forces commercial banks to maintain a larger proportion of their resources in liquid form and thus reduces their capacity to grant loans and advances, thus it is an anti-inflationary impact.

ਉੱਚ ਤਰਲਤਾ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਬੈਂਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਾਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
a higher liquidity ratio diverts thebank funds from loans and advances to investment in government and approved securities.

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਖੁੱਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਨਕਦ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. .
in well-developed economies, central banks use open market and selling of eligible securities by the central bank in the money influence the volume of cash reserves with commercial banks and thus influence the volume of loans and advances they can make to the commercial and industrial sectors.

ਖੁੱਲੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਮਾਰਕੀਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਆਜ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the open money market, government securities are traded at market-related rates of interest.

ਆਰਬੀਆਈ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the rbi is resorting more to open market operations in the more recent years.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਆਰਬੀਆਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
generally, rbi uses minimum margins for lending against specific securities.

ਕੁਝ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਛੱਤ.
ceiling on the amounts of credit for certain purposes.

ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਜ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਦਰ.
the discriminatory rate of interest charged on certain types of advances.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਵਿਆਜ ਦਰ structureਾਂਚੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਭਾਵ, ਛੋਟੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਫੰਡਾਂ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
direct credit controls in india are of three types part of the interest rate structure, i.e., on small savings and provident funds, are administratively set.

ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ 21.50% ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
banks are mandatory required to keep 21.50% of their deposits in the form of government securities.

ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੱਕੀ ਦੇ 40% ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
banks are required to lend to the priority sectors to the extent of 40% of their advances.

ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, “ਬੈਂਕਿੰਗ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ” ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1949 ਦੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।
publications a report titled "trend and progress of banking in india" is published annually, as required by the banking regulation act of 1949.

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ.
the report sums up trends and developments throughout the financial sector.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੋ-ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਨੀਤੀ ਅਪਡੇਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
starting in april 2014, the reserve bank of india publishes bi-monthly policy updates.

ਐਸਐਲਐਨ ਸਿਮਹਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ.
further reading s. l. n. simha.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਗ 1.
history of the reserve bank of india, volume 1 .

ਆਰਬੀਆਈ
rbi.

1970.
1970.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7596-247-ਐਕਸ.
isbn 81-7596-247-x.

2005 ਦੁਬਾਰਾ ਪੀ ਡੀ ਐੱਫ ਜੀ ਬਾਲਚੰਦਰਨ.
2005 reprint pdf g. balachandran.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਇੰਡੀਆ.
the reserve bank of india, .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

1998.
1998 .

isbn 0-19-564468-9.
isbn 0-19-564468-9.

ਪੀਡੀਐਫ ਏ ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਏਟ ਅਲ.
pdf a. vasudevan et al.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਖੰਡ 3.
the reserve bank of india, volume 3 .

ਆਰਬੀਆਈ
rbi.

2005.
2005 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7596-299-2.
isbn 81-7596-299-2.

ਕੇ. ਐਨ. ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪੀਡੀਐਫ ਸੀਸੀਲ ਕਿਸ਼ਚ "ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ" ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ.
pdf cecil kisch review "the monetary policy of the reserve bank of india" by k. n. raj.

ਆਰਥਿਕ ਜਰਨਲ ਵਿਚ.
in the economic journal.

ਵਾਲੀਅਮ
vol.

59, ਨੰ.
59, no.

235 ਸਤੰਬਰ, 1949, ਪੀਪੀ.
235 sep., 1949 , pp.

ਫੰਡਲੇ ਜੀ. ਸ਼ਿਰਸ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ.
findlay g. shirras the reserve bank of india.

ਆਰਥਿਕ ਜਰਨਲ ਵਿਚ.
in the economic journal.

ਵਾਲੀਅਮ
vol.

44, ਨੰ.
44, no.

174 ਜੂਨ., 1934, ਪੀਪੀ.
174 jun., 1934 , pp.

ਨਰੇਂਦਾ ਜਾਧਵ, ਪਾਰਥ ਰੇ, ਧਰਿਤਿਯੁਤੀ ਬੋਸ, ਇੰਦਰਨੀਲ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ ਅਤੇ ਡਾਇਨਮਿਕਸ ofਫ ਈਵੇਲੂਸ਼ਨ, ਨਵੰਬਰ 2004.
narenda jadhav, partha ray, dhritidyuti bose, indranil sen gupta the reserve bank of balance sheet analytics and dynamics of evolution, november 2004.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ -, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਲਿਟ ਮੂਨ ਵਾਹਨ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੰਦਰਮਾ ਪੜਤਾਲ ਸੀ.
references external links official website chandrayaan-1 sanskrit - , sanskrit lit moon vehicle pronunciation was india's first lunar probe.

ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2009 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
it was launched by the indian space research organisation in october 2008, and operated until august 2009.

ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੰਦਰ bitਰਬਿਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the mission included a lunar orbiter and an impactor.

ਭਾਰਤ ਨੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ, ਸ੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ, ਨੈਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ, 06 22 ist 00 52 utc ਵਿਖੇ, ਇੱਕ pslv-xl ਰਾਕੇਟ, ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ ਸੀ 11 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
india launched the spacecraft using a pslv-xl rocket, serial number c11, on 22 october 2008 from satish dhawan space centre, sriharikota, nellore district, andhra pradesh, about 80 km north of chennai, at 06 22 ist 00 52 utc .

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 2003 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
prime minister atal bihari vajpayee announced the project on course in his independence day speech on 15 august 2003.

ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
the mission was a major boost to india's space program, as india researched and developed its own technology in order to explore the moon.

8 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the vehicle was successfully inserted into lunar orbit on 8 november 2008.

14 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ, ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਚੰਦਰਯਾਨ bitਰਬਿਟਰ ਤੋਂ 20 06 ਵਜੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ inੰਗ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਦੇ ਖੰਭੇ 'ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ' ਤੇ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ.
on 14 november 2008, the moon impact probe separated from the chandrayaan orbiter at 20 06 and struck the south pole in a controlled manner, making india the fourth country to place its flag on the moon.

20 31 'ਤੇ ਕਰੈਟਰ ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਪ-ਸਤਹ ਮਿੱਟੀ ਕੱjectੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the probe hit near the crater shackleton at 20 31, ejecting sub-surface soil that could be analysed for the presence of lunar water ice.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ .86 ਬਿਲੀਅਨ 57 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ.
the estimated cost for the project was .86 billion us 57 million .

ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਚੰਦਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮੇਂ 1,380 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 3,040 lb ਅਤੇ ਚੰਦਰ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ 675 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 1,488 lb ਸੀ.
the remote sensing lunar satellite had a mass of 1,380 kg 3,040 lb at launch and 675 kg 1,488 lb in lunar orbit.

ਇਸ ਨੇ ਵੇਖਣਯੋਗ, ਨੇੜੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਸਖਤ ਐਕਸ-ਰੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਲਈ ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿ remoteਸ਼ਨ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਰੱਖੇ.
it carried high resolution remote sensing equipment for visible, near infrared, and soft and hard x-ray frequencies.

ਇੱਕ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨਾ ਸੀ.
over a two-year period, it was intended to survey the lunar surface to produce a complete map of its chemical characteristics and three-dimensional topography.

ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the polar regions are of special interest as they might contain ice.

ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਾਸਰਾ, ਈਐਸਏ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਏਰੋਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ ਸਣੇ ਹੋਰ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਰੋ ਦੇ ਪੰਜ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਛੇ ਤਨਖਾਹ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
the lunar mission carried five isro payloads and six payloads from other space agencies including nasa, esa, and the bulgarian aerospace agency, which were carried free of cost.

ਲਗਭਗ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, bitਰਬਿਟਰ ਸਟਾਰ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਸ਼ੀਲਡਿੰਗ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਚੰਦਰਯਾਨ ਨੇ 29 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ 01 30 ist 'ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲਾਂ ਭੇਜਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਇਸਰੋ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
after almost a year, the orbiter started suffering from several technical issues including failure of the star sensors and poor thermal shielding, chandrayaan stopped sending radio signals at 01 30 ist on 29 august 2009 shortly after which, the isro officially declared the mission over.

ਚੰਦਰਯਾਨ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ 312 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ 95% ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
chandrayaan operated for 312 days as opposed to the intended two years but the mission achieved 95% of its planned objectives.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ.
among its many achievements, the greatest achievement was the discovery of the widespread presence of water molecules in the lunar soil.

ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 2003 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਯਾਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
history prime minister atal bihari vajpayee announced the chandrayaan project on course in his independence day speech on 15 august 2003.

ਮਿਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਸੀ.
the mission was a major boost to india's space program.

ਚੰਦਰਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1999 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the idea of an indian scientific mission to the moon was first mooted in 1999 during a meeting of the indian academy of sciences.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ।
the astronautical society of india carried forward the idea in 2000.

ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਇਸਰੋ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਇਸਰੋ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਤੱਕ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ.
soon after, the indian space research organisation isro set up the national lunar mission task force which concluded that isro has the technical expertise to carry out an indian mission to the moon.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ, ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਘੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।
in april 2003 over 100 eminent indian scientists in the fields of planetary and space sciences, earth sciences, physics, chemistry, astronomy, astrophysics and engineering and communication sciences discussed and approved the task force recommendation to launch an indian probe to the moon.

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
six months later, in november, the indian government gave the nod for the mission.

ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਦੇਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਪੁਲਾੜ ਯੰਤਰ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਵਿਕਾਸ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਗੇ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ 'ਤੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ ਲਾਂਚ-ਵਾਹਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ - ਉੱਚ ਸਥਾਨਿਕ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਮੈਪਿੰਗ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਉੱਚ ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਯਾਮੀ ਅਟਲਸ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸਿਲਿਕਨ, ਕੈਲਸੀਅਮ, ਆਇਰਨ, ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਜਲ-ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਰਮ-ਲੈਂਡਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਅਗਾਮੀ ਦੌੜਾਕ ਵਜੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ' ਤੇ ਉਪ-ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਰੋਫੈਕਟ ਐਮਆਈਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਟਾਈਟਨੀਅਮ, ਰੈਡੋਨ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ, ਅਤੇ ਥੋਰੀਅਮ ਨਿਰਧਾਰਤਵਾਂ ਮਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ 1,380 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਤੇ 675 ਕਿਲੋ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 523 ਕਿਲੋ.
objectives the mission had the following stated scientific objectives to design, develop, launch and orbit a spacecraft around the moon using an indian-made launch-vehicle to conduct scientific experiments using instruments on the spacecraft which would yield data for the preparation of a three-dimensional atlas with high spatial and altitude resolution of m of both the near and far sides of the moon for chemical and mineralogical mapping of the entire lunar surface at high spatial resolution, mapping particularly the chemical elements magnesium, aluminium, silicon, calcium, iron, titanium, radon, uranium, and thorium to increase scientific knowledge to test the impact of a sub-satellite moon impact probe mip on the surface on the moon as a fore-runner to future soft-landing missions to detect water-ice on the moon specifications mass 1,380 kg at launch, 675 kg at lunar orbit, and 523 kg after releasing the impactor.

ਮਾਪਦੰਡ ਡੇਟਾ ਸੰਚਾਰਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 1.5 ਮੀਟਰ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਕਸ ਬੈਂਡ, 0.7 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੀ ਡਿualਲ ਜਿਮਬਲਡ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਮਾਪ ਮਾਪ.
dimensions cuboid in shape of approximately 1.5 m communications x band, 0.7 m diameter dual gimballed parabolic antenna for payload data transmission.

ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡ ਟੀਟੀਸੀ ਸੰਚਾਰ ਐਸ ਬੈਂਡ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the telemetry, tracking & command ttc communication operates in s band frequency.

ਪਾਵਰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੌਰ ਐਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 2.15 x 1.8 ਮੀਟਰ 750 ਡਬਲਯੂ ਚੋਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ 36 ਲਿਥੀਅਮ-ਆਇਨ ਬੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
power the spacecraft was mainly powered by its solar array, which included one solar panel covering a total area of 2.15 x 1.8 m generating 750 w of peak power, which was stored in a 36 lithium-ion battery for use during eclipses.

ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਅ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਈਪ੍ਰੋਪੈਲੈਂਟ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
propulsion the spacecraft used a bipropellant integrated propulsion system to reach lunar orbit as well as orbit and altitude maintenance while orbiting the moon.

ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 440 ਐਨ ਇੰਜਨ ਅਤੇ ਅੱਠ 22 ਐਨ ਥ੍ਰਸਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the power plant consisted of one 440 n engine and eight 22 n thrusters.

ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡਾਈਸਰ ਹਰੇਕ ਦੀਆਂ 390 ਲੀਟਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੈਂਕੀਆਂ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
fuel and oxidiser were stored in two tanks of 390 litres each.

ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ 3-ਧੁਰੇ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਟਾਰ ਸੈਂਸਰ, ਗਾਇਰੋਸ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪਹੀਏ ਸਨ.
navigation and control the craft was 3-axis stabilised with two star sensors, gyros and four reaction wheels.

ਕਰਾਫਟ ਵਿਚ ਰਵੱਈਆ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਸੈਂਸਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਐਂਟੀਨਾ ਓਰੀਐਂਟੇਸ਼ਨ ਆਦਿ ਲਈ ਡਿ dਲ ਰਿਡੰਡੈਂਟ ਬੱਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਯੂਨਿਟ ਸਨ.
the craft carried dual redundant bus management units for attitude control, sensor processing, antenna orientation, etc.

ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਉੱਤਰ- ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਸਤਹ ਜਾਂ ਉਪ-ਸਤਹ ਚੰਦਰ ਜਲ-ਬਰਫ਼ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੰਦਰ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ' ਤੇ ਚੰਦਰ ਉੱਚੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਸਾਇਣਕ ਸਟ੍ਰੈਟੀਗ੍ਰਾਫੀ. ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਐਟਕਨ ਰੀਜਨ ਸਪਾਰ ਦੇ, ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਰ ਦੁਆਰਾ ਚੰਦਰ ਛਾਲੇ, ਚੰਦਰ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 10 ਕੇਵੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ. ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ 5 ਮੀਟਰ ਰੈਜ਼ੋਲਿ steਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਵਰੇਜ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮੁੱ and ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਨਖਾਹ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 90 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
specific areas of study high-resolution mineralogical and chemical imaging of the permanently shadowed north- and south-polar regions searching for surface or sub-surface lunar water-ice, especially at the lunar poles identification of chemicals in lunar highland rocks chemical stratigraphy of the lunar crust by remote sensing of the central uplands of large lunar craters, and of the south pole aitken region spar , an expected site of interior material mapping the height variation of features of the lunar surface observation of x-ray spectrum greater than 10 kev and stereographic coverage of most of the moon's surface with 5 m resolution providing new insights in understanding the moon's origin and evolution payload the scientific payload had a total mass of 90 kg and contained five indian instruments and six instruments from other countries.

ਭਾਰਤੀ ਉਪਕਰਣ ਟੀ.ਐੱਮ.ਸੀ. ਜਾਂ ਟੇਰੇਨ ਮੈਪਿੰਗ ਕੈਮਰਾ ਇਕ ਸੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਐੱਸ ਕੈਮਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 5 ਮੀਟਰ ਰੈਜ਼ੋਲਿ andਸ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਚੋਰੋਮੈਟਿਕ ਬੈਂਡ ਵਿਚ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫੈਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਮੈਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
indian instruments tmc or the terrain mapping camera is a cmos camera with 5 m resolution and a 40 km swath in the panchromatic band and was used to produce a high-resolution map of the moon.

ਇਸ ਸਾਧਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਪ ਕਰਨਾ ਸੀ.
the aim of this instrument was to completely map the topography of the moon.

ਕੈਮਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਦਿੱਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਟੀਰੀਓ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the camera works in the visible region of the electromagnetic spectrum and captures black and white stereo images.

ਜਦੋਂ ਚੰਦਰ ਲੇਜ਼ਰ ਰੰਗਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਐਲਐਲਆਰਆਈ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਦਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when used in conjunction with data from lunar laser ranging instrument llri , it can help in better understanding of the lunar gravitational field as well.

ਟੀਐਮਸੀ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਸਪੇਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਐਸਏਸੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
tmc was built by the isro's space applications centre sac at ahmedabad.

29 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਟੀਐਮਸੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇਰਸਟ੍ਰਕ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਮਾਂਡਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the tmc was successfully tested on 29 october 2008 through a set of commands issued from istrac.

ਹਾਈਐਸਆਈ ਜਾਂ ਹਾਈਪਰ ਸਪੈਕਟਰਲ ਇਮੇਜਰ ਇਕ ਸੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਐੱਸ. ਕੈਮਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 15 ਐਨ.ਐਮ. ਦੇ ਸਪੈਕਟਰਲ ਰੈਜ਼ੋਲਿ .ਸ਼ਨ ਅਤੇ 80 ਮੀ. ਐਲ ਐਲ ਆਰ ਆਈ ਜਾਂ ਚੰਦਰ ਲੇਜ਼ਰ ਰੰਗਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਵੱਲ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਲੇਜ਼ਰ ਲਾਈਟ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਭੇਜ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਸਤਹ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
hysi or hyper spectral imager is a cmos camera, performed mineralogical mapping in the nm band with a spectral resolution of 15 nm and a spatial resolution of 80 m. llri or lunar laser ranging instrument determines the height of the surface topography by sending pulses of infrared laser light towards the lunar surface and detecting the reflected portion of that light.

ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ 10 ਮਾਪ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it operated continuously and collected 10 measurements per second on both the day and night sides of the moon.

ਐਲਐਲਆਰਆਈ ਨੂੰ ਇਸ਼ੋਰੋ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਆਪਟਿਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
llri was developed by laboratory for electro optics systems of isro, bangalore.

ਇਸ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ 16 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was successfully tested on 16 november 2008.

ਐਚਈਐਸ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਗਰਾ resolutionਂਡ ਰੈਜ਼ੋਲਿ withਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ 30 200 ਕੇਵੀ ਮਾਪ ਲਈ ਹਾਈ ਐਨਰਜੀ ਏਜ ਗਾਮਾ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਹੇਕਸ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਯੂ, ਥ, 210 ਪੀਬੀ, 222 ਆਰ ਐਨ ਡਿਗੈਸਿੰਗ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਤੱਤ.
hex is a high energy aj gamma x-ray spectrometer for 30 200 kev measurements with ground resolution of 40 km, the hex measured u, th, 210pb, 222rn degassing, and other radioactive elements.

ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਐਮਆਈਪੀ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੜਤਾਲ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਾਂਚ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਸੀ-ਬੈਂਡ ਰਾਡਾਰ ਅਲਟੀਮੇਟਰ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵੀਡੀਓ ਇਮੇਜਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਮਾਪਣ ਲਈ ਇਕ ਮਾਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਚੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ.
mip or the moon impact probe developed by the isro, is an impact probe which consisted of a c-band radar altimeter for measurement of altitude of the probe, a video imaging system for acquiring images of the lunar surface and a mass spectrometer for measuring the constituents of the lunar atmosphere.

ਇਸਨੂੰ 14 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ 20 00 ਵਜੇ ist ਤੇ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was ejected at 20 00 hours ist on 14 november 2008.

ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਰੈਸ਼ 14 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ 20 31 ਘੰਟਿਆਂ ਤੇ ਚੰਦਰ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਤਰੇ.
the moon impact probe successfully crash landed at the lunar south pole at 20 31 hours ist on 14 november 2008.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ।
it carried with it a picture of the indian flag.

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਚੌਥਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
india is now the fourth nation to place a flag on the moon after the soviet union, united states and japan.

ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਸੀ 1 ਐਕਸ ਐੱਸ ਜਾਂ ਐਕਸ-ਰੇ ਫਲੋਰੋਸੈਂਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਨੂੰ 1- 10 ਕੇ.ਵੀ. ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਐਮਜੀ, ਅਲ, ਸੀ, ਸੀ, ਟੀ, ਅਤੇ ਫੇ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਵਾਹ.
instruments from other countries c1xs or x-ray fluorescence spectrometer covering 1- 10 kev, mapped the abundance of mg, al, si, ca, ti, and fe at the surface with a ground resolution of 25 km, and monitored solar flux.

ਇਸ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਐਪਲਟਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਯੂ.ਕੇ., ਈਐਸਏ ਅਤੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this payload results from collaboration between rutherford appleton laboratory, u.k, esa and isro.

ਇਹ 23 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was activated on 23 november 2008.

ਸਰਾ, ਸਬ-ਕੇਵੀ ਐਟਮ ਰਿਫਲੈਕਟਰਿੰਗ ਐਨਾਲਾਈਜ਼ਰ ਨੇ ਈਐਸਏ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਖਣਿਜ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਤਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਪ ਕੀਤਾ.
sara, the sub-kev atom reflecting analyser from the esa mapped mineral composition using low energy neutral atoms emitted from the surface.

ਐਮ 3, ਬ੍ਰਾ universityਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਮੂਨ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੇਪੀਐਲ ਇਕ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਸਤਹ ਦੇ ਖਣਿਜ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
m3, the moon mineralogy mapper from brown university and jpl funded by nasa is an imaging spectrometer designed to map the surface mineral composition.

ਇਸ ਨੂੰ 17 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was activated on 17 december 2008.

ਐਸਆਈਆਰ -2, ਈਐਸਏ ਦਾ ਨੇੜੇ ਇਕ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ, ਮੋਲਸ ਪਲੈਂਕ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫੌਰ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਰਿਸਰਚ, ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਬਰਗਨ ਵਿਚ ਵੀ ਇਕ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਗ੍ਰੈਟਿੰਗ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਖਣਿਜ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
sir-2, a near infrared spectrometer from esa, built at the max planck institute for solar system research, polish academy of science and university of bergen, also mapped the mineral composition using an infrared grating spectrometer.

ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਸਮਾਰਟ -1 ਐਸਆਈਆਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the instrument is similar to that of the smart-1 sir.

ਇਹ 19 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਰੀਖਣ 20 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
it was activated on 19 november 2008 and scientific observations were successfully started on 20 november 2008.

ਮਿੰਨੀ-ਐਸਏਆਰ, ਨਾਸੋ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਵਲ ਏਅਰ ਵਾਰਫੇਅਰ ਸੈਂਟਰ, ਜਾਨਸ ਹਾਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉਪਯੋਗੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ, ਸੈਂਡਿਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼, ਰੇਥਿਓਨ ਅਤੇ ਨੌਰਥਰੋਪ ਗ੍ਰੂਮੈਨ, ਇਸਰੋ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
mini-sar, designed, built and tested for nasa by a large team that includes the naval air warfare center, johns hopkins university applied physics laboratory, sandia national laboratories, raytheon and northrop grumman, with outer support from isro.

ਮਿੰਨੀ-ਐਸਏਆਰ ਚੰਦਰ ਪੋਲਰ ਆਈਸ, ਵਾਟਰ-ਆਈਸ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਏਪਰਚਰ ਰੈਡਾਰ ਸਿਸਟਮ ਹੈ.
mini-sar is the active synthetic aperture radar system to search for lunar polar ice, water-ice.

ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਨੇ 2.5 ਗੀਗਾਹਰਟਜ਼ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ.
the instrument transmitted right polarised radiation with a frequency of 2.5 ghz and monitored scattered left and right polarised radiation.

ਫਰੈਸਲ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕੂਲਰ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਅਨੁਪਾਤ ਸੀਪੀਆਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਾਂ ਤੋਂ ਘਟਾਏ ਗਏ ਕੁੰਜੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹਨ.
the fresnel reflectivity and the circular polarisation ratio cpr are the key parameters deduced from these measurements.

ਆਈਸ ਕੋਆਰਨਟ ਬੈੱਕਸਕਟਰ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਅਤੇ ਸੀ ਪੀ ਆਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
ice shows the coherent backscatter opposition effect which results in an enhancement of reflections and cpr, so that water content of the moon's polar regions can be estimated.

ਰੇਡੋਮ -7, ਬਲਗੇਰੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਤੋਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਡੋਜ਼ ਮਾਨੀਟਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਨਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
radom-7, radiation dose monitor experiment from the bulgarian academy of sciences maps the radiation environment around the moon.

ਇਸ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ 16 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was successfully tested on 16 november 2008.

ਮਿਸ਼ਨ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 22 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 6.22 ਵਜੇ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਪੁਲਾੜ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਇਸਰੋ ਦੇ 44.4 ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਚਾਰ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪੀਐਸਐਲਵੀ ਲਾਂਚ ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
mission timeline chandrayaan-1 was launched on 22 october 2008 at 6.22 am ist from satish dhawan space centre using the isro's 44.4 metre tall four-stage pslv launch rocket.

ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਰਾਫਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ 21 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵੱਧ ਰਹੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
chandrayaan-1 was sent to the moon in a series of orbit-increasing manoeuvres around the earth over a period of 21 days as opposed to launching the craft on a direct trajectory to the moon.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਜੀਓਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ orਰਬਿਟ ਜੀ.ਟੀ.ਓ. ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਅਪਾਗੀ 22,860 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਪੈਰਿਜ ਸੀ।
at launch the spacecraft was inserted into geostationary transfer orbit gto with an apogee of 22,860 km and a perigee of 255 km.

ਅਪਾਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ 13 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ orਰਬਿਟ ਬਲਣ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the apogee was increased with a series of five orbit burns conducted over a period of 13 days after launch.

ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ, ਇਸਰੋ ਦੀ ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡ ਨੈਟਵਰਕ ਆਈ ਆਰ ਐਸ ਟੀ ਏ ਸੀ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਪੀਨਿਆ ਵਿਖੇ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
for the duration of the mission, isro's telemetry, tracking and command network istrac at peenya in bangalore, tracked and controlled chandrayaan-1.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ 100 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 29 ਜਨਵਰੀ, 2009 ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
scientists from india, europe, and the u.s. conducted a high-level review of chandrayaan-1 on 29 january 2009 after the spacecraft completed its first 100 days in space.

ਧਰਤੀ ਦਾ bitਰਬਿਟ ਬਲ਼ਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲੀ bitਰਬਿਟ ਸਾੜ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ bitਰਬਿਟ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚਾਲ 23 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 09 00 ਵਜੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ 440 ਨਿtonਟਨ ਲਿਕੁਇਡ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਕੰਟਰੋਲ ਸੈਂਟਰ ਐਸਸੀਸੀ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਕੇ ਲਗਭਗ 18 ਮਿੰਟ ਲਈ ਕੱ firedਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਰੋ ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡ ਨੈਟਵਰਕ ਆਈਐਸਆਰਟੀਏਸੀ ਪੀਨੀਆ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ.
earth orbit burns first orbit burn the first orbit-raising manoeuvre of chandrayaan-1 spacecraft was performed at 09 00 hrs ist on 23 october 2008 when the 440 newton liquid engine was fired for about 18 minutes by commanding the spacecraft from spacecraft control centre scc at isro telemetry, tracking and command network istrac at peenya, bangalore.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰਯਾਨ- ਆਪੋਜੀ ਨੂੰ 37,900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜਾ 305 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ.
with this chandrayaan- apogee was raised to 37,900 km, and its perigee to 305 km.

ਇਸ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 11 ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਗਏ.
in this orbit, chandrayaan-1 spacecraft took about 11 hours to go around the earth once.

ਦੂਜਾ burnਰਬਿਟ ਸਾੜਨਾ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ bitਰਬਿਟ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ 05 48 ist ਵਜੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 16 ਮਿੰਟ ਲਈ ਕੱ firedਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ 74,715 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ 336 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
second orbit burn the second orbit-raising manoeuvre of chandrayaan-1 spacecraft was carried out on 25 october 2008 at 05 48 ist when the engine was fired for about 16 minutes, raising its apogee to 74,715 km, and its perigee to 336 km, thus completing 20 percent of its journey.

ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਸਾ aboutੇ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਗਏ।
in this orbit, chandrayaan-1 spacecraft took about twenty-five and a half hours to go round the earth once.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਜਹਾਜ਼ 36,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ orਰਬਿਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ.
this is the first time an indian spacecraft has gone beyond the 36,000 km high geostationary orbit and reached an altitude more than twice that height.

ਤੀਜੀ bitਰਬਿਟ ਸਾੜਨਾ ਤੀਸਰੇ bitਰਬਿਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਚਾਲ 26 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ 07 08 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਸਾ engineੇ ਨੌਂ ਮਿੰਟ ਲਈ ਕੱ forਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
third orbit burn the third orbit raising manoeuvre was initiated on 26 october 2008 at 07 08 ist when the engine was fired for about nine and a half minutes.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਅਪਾਗੇਜੀ ਨੂੰ 164,600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਪੈਰਿਜੀ ਨੂੰ 348 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
with this its apogee was raised to 164,600 km, and the perigee to 348 km.

ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 73 ਘੰਟੇ ਲੱਗ ਗਏ.
in this orbit, chandrayaan-1 took about 73 hours to go around the earth once.

ਚੌਥਾ burnਰਬਿਟ ਸਾੜਨਾ ਚੌਥੇ orਰਬਿਟ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚਾਲ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ 07 38 ਵਜੇ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਲਈ ਫਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ 267,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੈਰਿਜ ਨੂੰ 465 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
fourth orbit burn the fourth orbit-raising manoeuvre took place on 29 october 2008 at 07 38 ist when the spacecraft's engine was fired for about three minutes, raising its apogee to 267,000 km and the perigee to 465 km.

ਇਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੱਧ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
this extended its orbit to a distance more than half the way to the moon.

ਇਸ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਛੇ ਦਿਨ ਲੱਗ ਗਏ.
in this orbit, the spacecraft took about six days to go around the earth once.

ਅੰਤਮ bitਰਬਿਟ ਸਾੜਨਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ bitਰਬਿਟ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਚਾਲ 4 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 56 ਵਜੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ twoਾਈ ਮਿੰਟ ਲਈ ਕੱ firedਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ 380,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। .
final orbit burn the fifth and final orbit raising manoeuvre was carried out on 4 november 2008 04 56 am ist when the engine was fired for about two and a half minutes resulting in chandrayaan-1 entering the lunar transfer trajectory with an apogee of about 380,000 km.

ਚੰਦਰ orਰਬਿਟ ਸੰਮਿਲਨ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ 8 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ 16 51 ਆਈਐਸਟੀ ਵਿਖੇ ਚੰਦਰ orਰਬਿਟ ਸੰਮਿਲਨ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
lunar orbit insertion chandrayaan-1 successfully completed the lunar orbit insertion operation on 8 november 2008 at 16 51 ist.

ਇਸ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1315 ਸਕਿੰਟ ਤਕ ਤਰਲ ਇੰਜਣ ਦੀ ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘਿਆ।
this manoeuvre involved firing of the liquid engine for 817 seconds about thirteen and half minutes when the spacecraft passed within 500 km from the moon.

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਿਆ ਸੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ 7502 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਪੋਸਲੀਨ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ 504 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਰੀਸਲਿਨ ਸੀ।
the satellite was placed in an elliptical orbit that passed over the polar regions of the moon, with 7502 km aposelene point farthest away from the moon and 504 km periselene, nearest to the moon .

bਰਬਿਟਲ ਅਵਧੀ ਲਗਭਗ 11 ਘੰਟਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the orbital period was estimated to be around 11 hours.

ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ कक्षा ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਛੇਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
with the successful completion of this operation, india became the sixth nation to put a vehicle in lunar orbit.

ਪਹਿਲੀ bitਰਬਿਟ ਕਟੌਤੀ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੰਦਰ orਰਬਿਟ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਚਾਲ 9 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ 20 03 ist ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
first orbit reduction first lunar orbit reduction manoeuvre of chandrayaan-1 was carried out successfully on 9 november 2008 at 20 03 ist.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 57 ਸੈਕਿੰਡ ਲਈ ਫਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
during this, the engine of the spacecraft was fired for about 57 seconds.

ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਰੀਸੀਲੀਨ ਨੂੰ 504 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਪੋਸਲੀਨ 7,502 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
this reduced the periselene from 504 km to 200 km while aposelene remained unchanged at 7,502 km.

ਇਸ ਅੰਡਾਕਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾ tenੇ ​​ਦਸ ਘੰਟੇ ਲਏ ਸਨ।
in this elliptical orbit, chandrayaan-1 took about ten and a half hours to circle the moon once.

ਦੂਜੀ bitਰਬਿਟ ਕਮੀ 10 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ 21 58 ist 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚੰਦਰਯਾਨ-ਅਪੋਸਲੀਨ 7,502 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਰਾਈਸਲੀਨ ਨੂੰ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 187 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਚਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਕੱ firedਿਆ ਗਿਆ ਲਗਭਗ 866 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਮਿੰਟ.
second orbit reduction this manoeuvre was carried out on 10 november 2008 at 21 58 ist, resulting in steep decrease in chandrayaan- aposelene from 7,502 km to 255 km and its periselene from 200 km to 187 km, during this manoeuvre, the engine was fired for about 866 seconds about fourteen and half minutes .

ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਦੋ ਘੰਟੇ ਅਤੇ 16 ਮਿੰਟ ਲਏ.
chandrayaan-1 took two hours and 16 minutes to go around the moon once in this orbit.

ਤੀਜੀ bitਰਬਿਟ ਕਟੌਤੀ ਤੀਜੀ ਚੰਦਰ bitਰਬਿਟ ਕਟੌਤੀ 11 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ 18 30 ist ਨੂੰ 31 ਸੈਕਿੰਡ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
third orbit reduction third lunar orbit reduction was carried out by firing the onboard engine for 31 seconds on 11 november 2008 at 18 30 ist.

ਇਸ ਨੇ ਪੈਰੀਸਲੀਨ ਨੂੰ 187 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 101 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਪੋਸਲੀਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੀ.
this reduced the periselene from 187 km to 101 km, while the aposelene remained constant at 255 km.

ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਦੋ ਘੰਟੇ 9 ਮਿੰਟ ਲਏ.
in this orbit chandrayaan-1 took two hours and 9 minutes to go around the moon once.

ਅੰਤਮ bitਰਬਿਟ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ 12 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਨ-ਅਧਾਰਤ ਚੰਦਰ ਧਰੁਵੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
final orbit chandrayaan-1 spacecraft was successfully placed into a mission-specific lunar polar orbit of 100 km above the lunar surface on 12 november 2008.

ਅੰਤਮ bitਰਬਿਟ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਯਾਨ-ਅਪੋਸਲੀਨ ਨੂੰ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੇਰੀਸੀਲਿਨ 101 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in the final orbit reduction manoeuvre, chandrayaan- aposelene was reduced from 255 km to 100 km while the periselene was reduced from 101 km to 100 km.

ਇਸ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
in this orbit, chandrayaan-1 takes about two hours to go around the moon once.

11 ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਪੇਲੋਡ, ਟੈਰੇਨ ਮੈਪਿੰਗ ਕੈਮਰਾ ਟੀਐਮਸੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਡੋਜ਼ ਮਾਨੀਟਰ ਰੈਡੋਮ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਏ.
two of the 11 payloads the terrain mapping camera tmc and the radiation dose monitor radom were successfully switched on.

ਟੀਐਮਸੀ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ.
the tmc successfully acquired images of both the earth and the moon.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਐਮਆਈਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੜਤਾਲ ਐਮਆਈਪੀ 14 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਯੂ ਟੀ ਸੀ 20 31 ਚੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ' ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਕਰੈਟਰ ਸ਼ੈਕਲਟਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਇਆ ਸੀ.
impact of the mip on the lunar surface the moon impact probe mip crash-landed on the lunar surface on 14 november 2008, 15 01 utc 20 31 indian standard time ist near the crater shackleton at the south pole.

ਐਮਆਈਪੀ ਬੋਰਡ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਉੱਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪੇਲੋਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
the mip was one of eleven scientific instruments payloads on board chandrayaan-1.

ਐਮਆਈਪੀ ਚੰਦਰਯਾਨ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 14 36 ਯੂਟੀਸੀ 20 06 ist ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਨੱਕੋ-ਨੱਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
the mip separated from chandrayaan at 100 km from lunar surface and began its nosedive at 14 36 utc 20 06 ist .

ਤੀਹ ਮਿੰਟ ਲਈ ਮੁਫਤ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ.
going into free fall for thirty minutes.

ਇਹ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੇਜਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ.
as it fell, it kept sending information back to the mother satellite which, in turn, beamed the information back to earth.

ਫੇਰ ਅਲਟਮੇਟਰ ਨੇ 2017 ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਦੂਜੇ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇਕ ਰੋਵਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਵੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ.
the altimeter then also began recording measurements to prepare for a rover to land on the lunar surface during a second moon mission planned for 2017.

ਐਮਆਈਪੀ ਦੀ ਸਫਲ ਤਾਇਨਾਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ.
following the successful deployment of the mip, the other scientific instruments were turned on, starting the next phase of the mission.

ਐਮਆਈਪੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੀ, ਮਾਧਵਨ ਨਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
after scientific analyses of the received data from the mip, the indian space research organisation confirmed the presence of water in the lunar soil and published the finding in a press conference addressed by its then chairman g. madhavan nair.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਇਸਰੋ ਨੇ 25 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 50 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕੜੀ ਵਿਚ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
rise of spacecraft's temperature isro had reported on 25 november 2008 that chandrayaan-1's temperature had risen above normal to 50 , scientists said that it was caused by higher than normal temperatures in lunar orbit.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਡਿਗਰੀ ਘੁਮਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਤਾਪਮਾਨ 10 ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the temperature was brought down by about 10 by rotating the spacecraft about 20 degrees and switching off some of the instruments.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਰੋ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
subsequently isro reported on 27 november 2008 that the spacecraft was operating under normal temperature conditions.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਇਸਰੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜਨਵਰੀ 2009 ਤਕ ਇਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਾਧਨ ਚਲਾਇਆ ਜਾਏਗਾ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in subsequent reports isro says, since the spacecraft was still recording higher than normal temperatures, it would be running only one instrument at a time until january 2009 when lunar orbital temperature conditions are said to stabilize.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ.
the spacecraft was experiencing high temperature because of radiation from the sun and infrared radiation reflected by the moon.

ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਮੈਪਿੰਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਨੀਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਐਮ 3 ਨਾਲ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ bitਰਬਿਟ' ਤੇ ਸਵਾਰ ਇੱਕ ਨਾਸਾ ਸਾਧਨ ਸੀ.
mapping of minerals the mineral content on the lunar surface was mapped with the moon mineralogy mapper m3 , a nasa instrument on board the orbiter.

ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਟਾਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the presence of iron was reiterated and changes in rock and mineral composition have been identified.

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਓਰੀਐਂਟਲ ਬੇਸਿਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਇਰੋਕਨ-ਪਦਾਰਥਾਂ, ਪਾਇਰੋਕਸਾਈਨ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the oriental basin region of the moon was mapped, and it indicates abundance of iron-bearing minerals such as pyroxene.

ਅਪੋਲੋ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਇਸਰੋ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ multipleਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਅਪੋਲੋ ਮੂਨ ਮਿਸ਼ਨ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਮੈਪਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਪਲ ਪੇਅਲੋਡਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
mapping of apollo landing sites isro announced in january 2009 the completion of the mapping of the apollo moon missions landing sites by the orbiter, using multiple payloads.

ਅਪੋਲੋ 15 ਅਤੇ ਅਪੋਲੋ 17 ਦੀਆਂ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਸਮੇਤ ਛੇ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
six of the sites have been mapped including landing sites of apollo 15 and apollo 17.

ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਫਟ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ 70000 ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 3000 ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਰੋ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
images acquisition the craft completed 3000 orbits acquiring 70000 images of the lunar surface, which many in isro believe is quite a record compared to the lunar flights of other nations.

ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਦੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ 75 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ 535 ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
isro officials estimated that if more than 40,000 images have been transmitted by chandrayaan's cameras in 75 days, it worked out to nearly 535 images being sent daily.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇੜੇ ਬਯਾਲਾਲੂ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਡੀਪ ਸਪੇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਐਂਡ ਕਮਾਂਡ ਨੈਟਵਰਕ ਆਈ.ਆਰ.ਐੱਸ.ਟੀ.ਸੀ.
they were first transmitted to indian deep space network at byalalu near bangalore, from where they were flashed to isro's telemetry tracking and command network istrac at bangalore.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਮਤਾ 5 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 100-ਮੀਟਰ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਸੀ.
some of these images have a resolution of down to 5 metres, providing a sharp and clear picture of the moon's surface, while many images sent by some of the other missions had only a 100-metre resolution.

26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਦੇਸੀ ਟੇਰੇਨ ਮੈਪਿੰਗ ਕੈਮਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 29 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਸਿਖਰਾਂ ਅਤੇ ਖੱਡੇ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ.
on 26 november, the indigenous terrain mapping camera, which was first activated on 29 october 2008, acquired images of peaks and craters.

ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this came as a surprise to isro officials because the moon consists mostly of craters.

ਐਕਸ-ਰੇ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਖੋਜ ਸੀ ਐਲ ਐਕਸ ਐਕਸ-ਰੇ ਕੈਮਰੇ ਦੁਆਰਾ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਦੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਹਸਤਾਖਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ.
detection of x-ray signals the x-ray signatures of aluminium, magnesium and silicon were picked up by the c1xs x-ray camera.

ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਭੜਕਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਕਸ-ਰੇ ਫਲੋਰੋਸੈਂਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ.
the signals were picked up during a solar flare that caused an x-ray fluorescence phenomenon.

ਫਲੋਰੋਸੈੱਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਭੜਕਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ 1 ਐਕਸ ਐਸ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ.
the flare that caused the fluorescence was within the lowest c1xs sensitivity range.

ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ 25 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ.
full earth image on 25 march 2009 chandrayaan beamed back its first images of the earth in its entirety.

ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਟੀਐਮਸੀ ਨਾਲ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
these images were taken with the tmc.

ਪਿਛਲੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
previous imaging was done on only one part of the earth.

ਨਵੀਂਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the new images show asia, parts of africa and australia with india being in the center.

bitਰਬਿਟ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਿਆ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਵੰਬਰ 2008 ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸੀ, ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
orbit raised to 200 km after the completion of all the major mission objectives, the orbit of chandrayaan-1 spacecraft, which was at a height of 100 km from the lunar surface since november 2008, was raised to 200 km.

raisingਰਬਿਟ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚਾਲ 19 ਮਈ 2009 ਨੂੰ 09 00 ਤੋਂ 10 00 ist ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the orbit raising manoeuvres were carried out between 09 00 and 10 00 ist on 19 may 2009.

ਇਸ ਉੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ orਰਬਿਟ ਅਨੁਮਾਨਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਵੈਥ ਨਾਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ.
the spacecraft in this higher altitude enabled further studies on orbit perturbations, gravitational field variation of the moon and also enabled imaging lunar surface with a wider swath.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ bitਰਬਿਟ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਜਾਂਚ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ.
it was later revealed that the true reason for the orbit change was that it was an attempt to keep the temperature of the probe down.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ... "ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 75 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਰਹੇਗਾ.
it was "...assumed that the temperature at 100 km above the moon's surface would be around 75 degrees celsius.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 75 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ.
however, it was more than 75 degrees and problems started to surface.

ਸਾਨੂੰ bitਰਬਿਟ ਨੂੰ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ। "
we had to raise the orbit to 200 km."

ਰਵੱਈਆ ਸੰਵੇਦਕ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਸਟਾਰ ਸੈਂਸਰ, ਰਵੱਈਆ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਕਰਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ, ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
attitude sensor failure the star sensors, a device used for pointing attitude determination orientation , failed in orbit after nine months of operation.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੰਦਰਯਾਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਇੱਕ ਦੋ-ਧੁਰਾ ਸੂਰਜ ਸੈਂਸਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੇਅਰਿੰਗ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਬੈਕ-ਅਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
afterward, the orientation of chandrayaan was determined using a back-up procedure using a two-axis sun sensor and taking a bearing from an earth station.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਧੁਰਾ ਜਾਇਰੋਸਕੋਪਾਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ.
this was used to update three axis gyroscopes which enabled spacecraft operations.

ਦੂਜੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ, ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਹੋਇਆ.
the second failure, detected on 16 may, was attributed to excessive radiation from the sun.

ਰਾਡਾਰ ਦਾ ਸਕੈਨ 21 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਿੰਨੀ-ਐਸਏਆਰ ਰਾਡਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਸਟੈਟਿਕ ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
radar scans on 21 august 2009 chandrayaan-1 along with the lunar reconnaissance orbiter attempted to perform a bistatic radar experiment using their mini-sar radars to detect the presence of water ice on the lunar surface.

ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਜਿਸਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਰਾਡਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
the attempt was a failure it turned out the chandrayaan-1 radar was not pointed at the moon during the experiment.

ਮਿਨੀ-ਐਸਏਆਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the mini-sar has imaged many of the permanently shadowed regions that exist at both poles of the moon.

ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਮਿਨੀ-ਐਸਏਆਰ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਨੇੜੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਗੱਡੇ ਲੱਭੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਪਾਣੀ-ਬਰਫ਼ ਹੈ।
on march 2010, it was reported that the mini-sar on board the chandrayaan-1 had discovered more than 40 permanently darkened craters near the moon's north pole which are hypothesized to contain an estimated 600 million metric tonnes of water-ice.

ਰਾਡਾਰ ਦਾ ਉੱਚ ਸੀਪੀਆਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਟਾਪੇ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਨਿਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚ ਸੀਪੀਆਰ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the radar's high cpr is not uniquely diagnostic of either roughness or ice the science team must take into account the environment of the occurrences of high cpr signal to interpret its cause.

ਇਹ ਦਸਤਖਤ ਦੇਣ ਲਈ ਬਰਫ਼ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਮੀਟਰ ਮੋਟੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
the ice must be relatively pure and at least a couple of meters thick to give this signature.

ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਮਾਤਰਾ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਾਸਕਟਰ ਦੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਡੇਟਾ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨਤ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੈ.
the estimated amount of water ice potentially present is comparable to the quantity estimated from the previous mission of lunar prospector's neutron data.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਤੀਜੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ mp3 ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋਰ ਨਾਸਾ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ਼ਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾਸਾ ਦੇ ਚੰਦਰ ਕਰੈਟਰ ਅਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੈਂਸਿੰਗ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਐਲ.ਸੀ.ਆਰ.ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰੈਗੂਲਿਥ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਗਏ ਬਰਫ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ, ਛੋਟੇ ਸੈਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
although the results are consistent with recent findings of other nasa instruments onboard chandrayaan-1 the moon mineralogy mapper mp3 discovered water molecules in the moon's polar regions, while water vapour was detected by nasa's lunar crater observation and sensing satellite, or lcross this observation is not consistent with the presence of thick deposits of nearly pure water ice within a few meters of the lunar surface, but it does not rule out the presence of small cm , discrete pieces of ice mixed in with the regolith.

ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
end of the mission the mission was launched on 22 october 2008 and expected to operate for 2 years.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 29 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ 09.02 utc ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਅਚਾਨਕ ਗੁੰਮ ਗਿਆ.
however, at 09.02 utc on 29 august 2009 communication with the spacecraft was suddenly lost.

ਪੜਤਾਲ 312 ਦਿਨ ਚੱਲੀ।
the probe had operated for 312 days.

ਇਹ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਲਗਭਗ ਹੋਰ 1000 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ.
the craft was expected to remain in orbit for approximately another 1000 days and to crash into the lunar surface in late 2012.

ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
a member of the science advisory board of chandrayaan-1 said that it is difficult to ascertain reasons for the loss of contact.

ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ -ਮਾਧਵਨ ਨਾਇਰ- ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਕਾਰਨ, ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਬੋਰਡ ਵਿਚਲੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਪਿ systemsਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਤੋੜ ਗਈਆਂ।
isro chairman -madhavan nair- said that due to very high radiation, power-supply units controlling both the computer systems on board failed, snapping the communication connectivity.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਐਮਡੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸਫਲ ਰਹੀ.
however, information released later showed that the power supply supplied by mdi failed due to overheating.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 2 ਸਾਲ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੀਖਿਆ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱ primaryਲੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ 95% ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ.
although the mission was less than 10 months in duration, and less than half the intended 2 years in length, a review by scientists termed the mission successful, as it had completed 95% of its primary objectives.

ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਚੰਦਰਯਾਨ ਦੇ ਮੂਨ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਨੇ ਮੈਗਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਇਕ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
analysis of collected data chandrayaan's moon mineralogy mapper has confirmed the magma ocean hypothesis, meaning that the moon was once completely molten.

ਬੋਰਡ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 'ਤੇ ਟੈਰਨ ਮੈਪਿੰਗ ਕੈਮਰਾ, 70,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿੰਨ आयाਮੀ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਪੋਲੋ 15 ਦੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the terrain mapping camera on board chandrayaan-1, besides producing more than 70,000 three dimensional images, has recorded images of the landing site of u.s. spacecraft apollo 15.

ਇਸਰੋ ਦੇ ਟੀਐਮਸੀ ਅਤੇ ਹਾਈਐਸਆਈ ਪੇਲੋਡਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਲਗਭਗ 70% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਮ 3 ਨੇ ਇਸ ਦੇ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਸਆਈਆਰ -2 ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖਣਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਸਪੈਕਟਰਲ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
tmc and hysi payloads of isro have covered about 70% of the lunar surface, while m3 covered more than 95% of the same and sir-2 has provided high-resolution spectral data on the mineralogy of the moon.

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੰਦਰ ਪੋਲਰ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਅੰਕੜਾ ਚੰਦਰ ਲੇਜ਼ਰ ਰੰਗੀਨ ਉਪਕਰਣ ਐਲਐਲਆਰਆਈ ਅਤੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਹਾਈ ਐਨਰਜੀ ਐਕਸਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਐਚਈਐਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਾਇਨੀਚਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਐਪਰਚਰ ਰੈਡਰ ਮਿੰਨੀ-ਐਸਏਆਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
indian space research organisation said interesting data on lunar polar areas was provided by lunar laser ranging instrument llri and high energy x-ray spectrometer hex of isro as well as miniature synthetic aperture radar mini-sar of the usa.

ਐਲਐਲਆਰਆਈ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੰਦਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ, ਐਚਈਐਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 200 ਚੱਕਰ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ-ਐਸਏਆਰ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੋਲਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
llri covered both the lunar poles and additional lunar regions of interest, hex made about 200 orbits over the lunar poles and mini-sar provided complete coverage of both north and south polar regions of the moon.

ਇਕ ਹੋਰ ਈਐਸਏ ਪੇਲੋਡ ਲੋਡ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਇਮੇਜਿੰਗ ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਸੀ 1 ਐਕਸ ਐਸ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੂਰਜੀ ਭੜਕਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
another esa payload chandrayaan-1 imaging x-ray spectrometer c1xs detected more than two dozen weak solar flares during the mission duration.

ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਡੋਜ਼ ਮਾਨੀਟਰ ਰੈਡੋਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਪੇਲੋਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ ਹੀ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the bulgarian payload called radiation dose monitor radom was activated on the day of the launch itself and worked until the mission's end.

ਇਸਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ.
isro said scientists from india and participating agencies expressed satisfaction on the performance of chandrayaan-1 mission as well as the high quality of data sent by the spacecraft.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡੇਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ.
they have started formulating science plans based on the data sets obtained from the mission.

ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਦਿਲਚਸਪ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
it is expected that in the next few months, interesting results about lunar topography, mineral and chemical contents of the moon and related aspects are expected to be published.

ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਤਨਖਾਹ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
the chandrayaan-1 payload has enabled scientists to study the interaction between the solar wind and a planetary body like the moon without a magnetic field.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਯਾਨ- ਐਕਸ-ਰੇ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਸੀ 1 ਐਕਸ ਐਸ ਨੇ ਟਾਈਟਨੀਅਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ, ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਦੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਮਾਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ.
in its 10-month orbit around the moon, chandrayaan- x-ray spectrometer c1xs detected titanium, confirmed the presence of calcium, and gathered the most accurate measurements yet of magnesium, aluminium and iron on the lunar surface.

ਚੰਦਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੋਜ 18 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62 ਮੀਲ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਮੂਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
lunar water discovery on 18 november 2008, the moon impact probe was released from chandrayaan-1 at a height of 100 km 62 mi .

ਆਪਣੀ 25 ਮਿੰਟ ਦੀ ਉਤਰਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਚੰਦਰ ਦੇ ਅਲਟੀਟੂਡਾਈਨਲ ਕੰਪੋਜ਼ਨ ਐਕਸਪਲੋਰਰ chace ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ 650 ਪੁੰਜ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਰੀਡਿੰਗਜ਼ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦਰਜ ਕੀਤੇ.
during its 25-minute descent, chandra's altitudinal composition explorer chace recorded evidence of water in 650 mass spectra readings gathered during this time.

24 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਸਾਇੰਸ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਸਥਿਤ ਮੂਨ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਐਮ 3 ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
on 24 september 2009 science journal reported that the moon mineralogy mapper m3 on chandrayaan-1 had detected water ice on the moon.

ਪਰ, 25 ਸਤੰਬਰ 2009 ਨੂੰ, ਇਸਰੋ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਮਆਈਪੀ, ਬੋਰਡ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਦੇ ਐਮ 3 ਤੋਂ 3 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੀ.
but, on 25 september 2009, isro announced that the mip, another instrument on board chandrayaan-1 had discovered water on the moon just before impact and had discovered it 3 months before nasa's m3.

ਇਸ ਖੋਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਾਸਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
the announcement of this discovery was not made until nasa confirmed it.

ਐਮ 3 ਨੇ 2 ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
m3 detected absorption features near 2.

.0 ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ.
.0 on the surface of the moon.

ਸਿਲਿਕੇਟ ਬਾਡੀਜ਼ ਲਈ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ- ਅਤੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ-ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
for silicate bodies, such features are typically attributed to hydroxyl- and or water-bearing materials.

ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸਮਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੰ highੇ ਉੱਚੇ ਵਿਥਵੇਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਾਜ਼ੇ ਫੀਲਡਸਪੈਥਿਕ ਕਰਟਰਾਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
on the moon, the feature is seen as a widely distributed absorption that appears strongest at cooler high latitudes and at several fresh feldspathic craters.

ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਐਚ ਭਰਪੂਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਲਿਟ ਐਮ 3 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਆਮ ਘਾਟ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਐਚ ਅਤੇ ਐਚ 2 ਓ ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਇਕ ਜਾਰੀ ਸਰਟੀਫਿਅਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ.
the general lack of correlation of this feature in sunlit m3 data with neutron spectrometer h abundance data suggests that the formation and retention of oh and h2o is an ongoing surficial process.

oh h2o ਉਤਪਾਦਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੋਲਰ ਠੰ traੇ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਰੈਗੋਲਿਥ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
oh h2o production processes may feed polar cold traps and make the lunar regolith a candidate source of volatiles for human exploration.

ਚੰਨ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਐਮ 3, ਇਕ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ, ਬੋਰਡ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੇ 11 ਯੰਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜੋ 29 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਅਚਨਚੇਤੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ.
the moon mineralogy mapper m3 , an imaging spectrometer, was one of the 11 instruments on board chandrayaan-i that came to a premature end on 29 august 2009.

ਐਮ 3 ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਣਿਜ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ.
m3 was aimed at providing the first mineral map of the entire lunar surface.

ਚੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਟਰ ਰਿਪੋਜ਼ਟਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਸੀ.
lunar scientists had discussed the possibility of water repositories for decades.

ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹਿਸ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
they are now increasingly "confident that the decades-long debate is over" a report says.

"ਦਰਅਸਲ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਤਹ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਬਲਾਕਾਂ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਵਿਚ."
"the moon, in fact, has water in all sorts of places not just locked up in minerals, but scattered throughout the broken-up surface, and, potentially, in blocks or sheets of ice at depth."

ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ "ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ."
the results from the chandrayaan mission are also "offering a wide array of watery signals."

ਚੰਦਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਈਐਸਏ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦਰਮਾ ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਧੂੜ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ looseਿੱਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿ nucਕਲੀ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lunar water production according to european space agency esa scientists, the lunar regolith a loose collection of irregular dust grains making up the surface absorbs hydrogen nuclei from solar winds.

ਧੂੜ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ h2o ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
an interaction between the hydrogen nuclei and oxygen present in the dust grains are expected to produce hydroxyl and water h2o .

ਈ ਐਸ ਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸਾਰਾ ਸਬ ਕੇਵੀ ਐਟਮ ਰਿਫਲੈਕਟਰਿੰਗ ਐਨਾਲਾਈਜ਼ਰ ਯੰਤਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ-ਹਵਾ ਸਤਹ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the sara sub kev atom reflecting analyser instrument developed by esa and the indian space research organisation was designed and used to study the moon's surface composition and solar-wind surface interactions.

ਸਰਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਹਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
sara's results highlight a mystery not every hydrogen nucleus is absorbed.

ਹਰ ਪੰਜ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ.
one out of every five rebounds into space, combining to form an atom of hydrogen.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਭੰਗ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hydrogen shoots off at speeds of around 200 km per second and escapes without being deflected by the moon's weak gravity.

ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਈ ਐੱਸ ਏ ਦੇ ਬੇਪੀ ਕੋਲੰਬੋ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੁਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੋ ਸਾਜ਼ ਸਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ.
this knowledge provides timely advice for scientists who are readying esa's bepicolombo mission to mercury, as that spacecraft will carry two instruments similar to sara.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਨੇ ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੀਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਲਾਵਾ ਟਿ .ਬ ਦੀ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਚੰਦ ਲਾਵਾ ਟਿ flowਬ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੁਫਾ.
lunar caves chandrayaan-1 imaged a lunar rille, formed by an ancient lunar lava flow, with an uncollapsed segment indicating the presence of a lunar lava tube, a type of large cave below the lunar surface.

ਸੁਰੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਦਰੇ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਟਿ isਬ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.2 ਮੀਲ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ 360 ਮੀਟਰ 1,180 ਫੁੱਟ ਹੈ.
the tunnel, which was discovered near the lunar equator, is an empty volcanic tube, measuring about 2 km 1.2 mi in length and 360 m 1,180 ft in width.

ਏ. ਆਰੀਆ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਸਪੇਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਐਸਏਸੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਸਐਫ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
according to a. s. arya, scientist sf of ahmedabad-based space application centre sac , this could be a potential site for human settlement on the moon.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਚੰਦਰ ਯਾਤਰੀ ਕਾਗੂਆ ਸੇਲੇਨੇ ਨੇ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਇਕ ਗੁਫਾ ਲੱਭ ਲਈ ਸੀ।
earlier, japanese lunar orbiter kaguya selene had also discovered a cave on moon.

ਚਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ envi ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਚੰਦਰਨਯਾਨ- 1 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਸੈਂਸਰ ਮਿੰਨੀ ਐਸਏਆਰ ਦੇ ਟੈਕਟੋਨਿਜ਼ਮ ਡੇਟਾ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਟੈਕਟੌਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
tectonism data from the microwave sensor minisar of the chandrayan- 1 satellite processed using the image analysis software envi, has revealed a good amount of past tectonic activity on the lunar surface.

ਖੋਜਕਰਤਾ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੋਜੇ ਗਏ ਨੁਕਸ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟੈਕਸਟੋਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the researchers think that the faults and fractures discovered could be features of past interior tectonic activity coupled with meteorite impacts.

ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਮੇਰਿਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਐਰੋਨੌਟਿਕਸ ਐਂਡ ਅਸਟ੍ਰੋਨਾਉਟਿਕਸ ਏਆਈਏਏ ਨੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਏਆਈਏਏ ਸਪੇਸ 2009 ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
awards for chandrayaan-1 the american institute of aeronautics and astronautics aiaa has selected isro's chandrayaan-1 mission as one of the recipients of its annual aiaa space 2009 awards, which recognises key contributions to space science and technology.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੰਦਰ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਵਰਕਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਟੀਮ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿ-ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ, 17 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ, ਯੂਐਸਏ ਅਤੇ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਸਮੇਤ 20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੰਦਰ ਪੇਲੋਡ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। .
the international lunar exploration working group awarded the chandrayaan-1 team the international co-operation award in 2008 for accommodation and tests of the most international lunar payload ever from 20 countries, including india, the european space agency of 17 countries, usa, and bulgaria .

ਯੂਐਸ-ਅਧਾਰਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੁਲਾੜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਇਸਰੋ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 2009 ਦਾ ਪੁਲਾੜ ਪਾਇਨੀਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
us-based national space society awarded isro the 2009 space pioneer award in the science and engineering category, for the chandrayaan-1 mission.

ਟੀਮ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨੇ ਗਏ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੀ. ਮਾਧਵਨ ਨਾਇਰ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਡਾ. ਟੀ ਕੇ ਐਲੈਕਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਈਐਸਏਸੀ ਇਸਰੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੈਂਟਰ ਡਾ. ਮਿਲਸਵਾਮੀ ਅੰਨਾਦੁਰਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਐਸ ਕੇ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਟੈਲੀਮੇਟਰੀ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਐਂਡ ਕਮਾਂਡ ਨੈਟਵਰਕ ਸ੍ਰੀ ਐਮ. ਪਿਟਚਾਈਮਾਨੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਜ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਸ੍ਰੀ. ਲਿਓ ਜੈਕਸਨ ਜਾਨ ਸਪੇਸਕ੍ਰਾਫਟ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਡਾ. ਕੇ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਵੀਐਸਐਸਸੀ ਜੋਰਜ ਕੋਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਪੀਐਸਐਲਵੀ-ਸੀ 11 ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਹੇਗੜੇ ਮਿਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੇ.ਐੱਨ ਗੋਸਵਾਮੀ ਸਰੀਰਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਮਾਧਵਨ ਚੰਦਰਦਾਥਨ - ਲਾਂਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ,ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਡੇਟਾ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਨਤਾ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
team the scientists considered instrumental to the success of the chandrayaan-1 project are g. madhavan nair chairman, indian space research organisation dr. t. k. alex director, isac isro satellite centre dr.mylswamy annadurai project director, chandrayan-1 s. k. shivkumar director telemetry, tracking and command network mr. m.pitchaimani operations director, chandrayan-1 mr. leo jackson john spacecraft operations manager, chandrayan-1 dr. k. radhakrishnan scientist director, vssc george koshy mission director, pslv-c11 srinivasa hegde mission director, chandrayaan-1 prof. j n goswami director of physical research laboratory and principal scientific investigator of chandrayaan-1 madhavan chandradathan - head, launch authorization board, chandrayan-1 public release of data data gathered by chandrayaan-i was made available to the public by the end of the year 2010.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ 2010 ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 2011 ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਜਨਤਕ ਹੋਵੇਗਾ.
the data was split into two seasons with the first season going public by the end of 2010 and the second going public by the mid of 2011.

ਡਾਟੇ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਮੈਪਿੰਗ ਦਾ ਡਾਟਾ ਵੀ ਸੀ.
the data contained pictures of the moon and also data of chemical and mineral mapping of the lunar surface.

ਚੰਦਰਯਾਨ -2 ਇਸਰੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਯਾਨ -2 ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
chandrayaan-2 isro is currently developing a second version of chandrayaan named chandrayaan-2 possibly to be launched in .

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਇਸਰੋ ਨੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ.
the indian space research organisation isro plans to include a robotic rover as a part of its second chandrayaan mission.

ਰੋਵਰ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੀਏ' ਤੇ ਜਾਣ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈਣ, ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -2 orਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਡੇਟਾ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਹੇਗਾ.
the rover will be designed to move on wheels on the lunar surface, pick up samples of soil or rocks, do on-site chemical analysis and send the data to the earth via the chandrayaan-2 orbiter, which will be orbiting the moon.

ਚੰਦਰ ਚੌਕੀ ਚੰਦਰਯਾਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਾਸਾ ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
lunar outpost chandrayaan's imagery will be used to identify regions of interest that will be explored in detail by the nasa lunar reconnaissance orbiter.

ਦਿਲਚਸਪੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੈ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚੰਦਰ ਚੌਕ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the interest lies in identifying lunar water on the surface that can be exploited in setting up a future lunar outpost.

ਮਿਨੀ-ਐਸਏਆਰ, ਚੰਦਰਯਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਪੇਲੋਡ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the mini-sar, one of the u.s. payloads on chandrayaan, was used to determine the presence of water ice.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵੀ ਕਰੋ isਰਬਿਟਲ ਵਾਹਨ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਨਕਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਚੰਦਰ ਜਲ ਇਸਰੋ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚੰਦਰਯਾਨ ਈਸਰੋ ਚਿੱਤਰ ਗੈਲਰੀ ਪਿਕਚਰ ਸਪੇਸਕੋਰਟ, ਭਾਗ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਤੀਜੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ ਚੰਦਰਯਾਨ ਫੋਰਮ ਇਸਰੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਚੰਦਰਯਾਨ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੋਡ ਫਾਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਚੇਂਜ iscii ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕੋਡਿੰਗ ਸਕੀਮ ਹੈ.
see also exploration of the moon isro orbital vehicle list of artificial objects on the moon list of current and future lunar missions list of indian satellites lunar water list of isro missions references external links chandrayaan isro image galleries pictures spacecraft, component and ground segment first results official homepage of chandrayaan-1 chandrayaan forum details of chandrayan from isro publications indian script code for information interchange iscii is a coding scheme for representing various writing systems of india.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਇੰਡਿਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਨੂੰ ਏਨਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it encodes the main indic scripts and a roman transliteration.

ਸਹਿਯੋਗੀ ਲਿਪੀ ਹਨ ਅਸਾਮੀਆ, ਬੰਗਾਲੀ ਬੰਗਲਾ, ਦੇਵਨਾਗਰੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਉੜੀਆ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ.
the supported scripts are assamese, bengali bangla , devanagari, gujarati, gurmukhi, kannada, malayalam, oriya, tamil, and telugu.

iscii ਅਰਬੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਏਨਕੋਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਕੋਡਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਸਿੰਧੀ, ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਪਸ਼ਤੋ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
iscii does not encode the writing systems of india based on arabic, but its writing system switching codes nonetheless provide for kashmiri, sindhi, urdu, persian, pashto and arabic.

ਅਰਬੀ ਅਧਾਰਤ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਸਕੀ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਏਨਕੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the arabic-based writing systems were subsequently encoded in the pascii encoding.

ਆਈਐਸਸੀਆਈਆਈ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
iscii has not been widely used outside of certain government institutions and has now been rendered largely obsolete by unicode.

ਯੂਨੀਕੋਡ ਹਰੇਕ ਇੰਡਿਕ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਬਲਾਕ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹਰੇਕ ਬਲਾਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਈਐਸਸੀਆਈਆਈ ਖਾਕਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
unicode uses a separate block for each indic writing system, and largely preserves the iscii layout within each block.

ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਬ੍ਰਹਮੀ-ਉਤਪੰਨ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ inਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
background the brahmi-derived writing systems are mostly rather similar in structure, but have different letter shapes.

ਇਸ ਲਈ ਆਈਐਸਸੀਆਈ ਇਕੋ ਫੋਨੇਟਿਕ ਵੈਲਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਕੋਡਪੌਇੰਟ ਤੇ ਏਨਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
so iscii encodes letters with the same phonetic value at the same codepoint, overlaying the various scripts.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, iscii ਕੋਡ 0xb3 0xdb ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for example, the iscii codes 0xb3 0xdb represent .

ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
this will be rendered as in devanagari, as in gurmukhi, and as in tamil.

ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਕਅਪ ਦੁਆਰਾ ਅਮੀਰ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਏ.ਟੀ.ਆਰ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਸਾਦੇ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the writing system can be selected in rich text by markup or in plain text by means of the atr code described below.

ਇਕੋ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿਚ ਆਸਾਨ ਲਿਪੀਅੰਤਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ.
one motivation for the use of a single encoding is the idea that it will allow easy transliteration from one writing system to another.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, there are enough incompatibilities that this is not really a practical idea.

iscii ਬਾਰੇ ਵੇਖੋ.
see about iscii.

ਆਈਐਸਸੀਆਈ ਇੱਕ 8-ਬਿੱਟ ਇੰਕੋਡਿੰਗ ਹੈ.
iscii is an 8-bit encoding.

ਹੇਠਲੇ 128 ਕੋਡਪੁਆਇੰਟ ਸਧਾਰਣ ascii ਹਨ, ਉੱਪਰਲੇ 128 ਕੋਡਪੁਆਇੰਟਸ iscii- ਸੰਬੰਧੀ ਹਨ.
the lower 128 codepoints are plain ascii, the upper 128 codepoints are iscii-specific.

ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੋਡਪੋਇੰਟਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਐਸਸੀਆਈਆਈ ਮੀਮੋਨਿਕ ਏਟੀਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਕੋਡਪੌਇੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਬਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
in addition to the codepoints representing characters, iscii makes use of a codepoint with mnemonic atr that indicates that the following byte contains one of two kinds of information.

ਮੁੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਅਗਲੀ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਕ ਜਾਂ ਅੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
one set of values changes the writing system until the next writing system indicator or end-of-line.

ਮੁੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਡਿਸਪਲੇਅ ਮੋਡਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਇਟੈਲਿਕ.
another set of values select display modes such as bold and italic.

ਆਈਐਸਸੀਆਈਆਈ ਡਿਫੌਲਟ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
iscii does not provide a means of indicating the default writing system.

ਕੋਡਪੇਜ ਲੇਆਉਟ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਈ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
codepage layout the following table shows the character set for devanagari.

ਕੋਡ ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਗੁਰਮੁਖੀ, ਕੰਨੜ, ਮਲਿਆਲਮ, ਉੜੀਆ, ਤਾਮਿਲ, ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦੇਵਨਗਰੀ ਫਾਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਲਿਖਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the code sets for assamese, bengali, gujarati, gurmukhi, kannada, malayalam, oriya, tamil, and telugu are similar, with each devanagari form replaced by the equivalent form in each writing system.

ਹਰੇਕ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਕੋਡ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each character is shown with its decimal code and its unicode equivalent.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਡ ਬਿੰਦੂ inv ਬਿੰਦੂ d9 217 inv ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੂਡੋ-ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
special code points inv point d9 217 the inv character is used as a pseudo-consonant to display combining elements in isolation.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅੱਧਾ inv ਹੈ.
for example, ka halant inv half ka .

ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਬਰੇਕ ਸਪੇਸ 00 ਏ0 ਜਾਂ ਬਿੰਦੀਦਾਰ ਸਰਕਲ 25 ਸੀਸੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the unicode equivalent is no break space 00a0 or dotted circle 25cc.

ਏ ਟੀ ਆਰ ਪੁਆਇੰਟ ਈ ਐੱਫ 239 ਬਾਏਟ ਕੋਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏ ਟੀ ਆਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਫੋਂਟ ਗੁਣ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਡ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਵੇਂ ਬੰਗਾਲੀ, ਅਗਲੇ ਏ ਟੀ ਆਰ ਸੀਨ ਜਾਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
atr point ef 239 the atr character followed by a byte code is used to switch to a different font attribute such as bold or language such as bengali , up to the next atr sequence or the end of the line.

ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਂਟ ਗੁਣ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੋਡ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this has no direct unicode equivalent, as font attributes are not part of unicode, and each script has a distinct set of code points.

ਐਕਸਟੀ ਪੁਆਇੰਟ f0 240 ਬਾਈਟ ਕੋਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਐਕਸਟੀ ਅੱਖਰ ਵੈਦਿਕ ਲਹਿਜ਼ਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
ext point f0 240 the ext character followed by a byte code indicates a vedic accent.

ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਯੂਨੀਕੋਡ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਦਿਕ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵੱਖਰੇ ਕੋਡ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
this has no direct unicode equivalent, as vedic accents are assigned to distinct code points.

ਹਲਾਲਟ ਪਾਤਰ ਬਿੰਦੂ e8 232 ਸੰਪੂਰਣ ਪਾਤਰ ਵਿਅੰਜਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਵਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
halant character point e8 232 the halant character removes the implicit vowel from a consonant and is used between consonants to represent conjunct consonants.

ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ.
for example, ka halant ta kta .

ਸੀਨਵੈਂਸ ਹੈਲੈਂਟ ਹੈਲੈਂਟ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੌਲੰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕਾ ਹੈਲੈਂਟ ਹੈਲਾਂਟ ਤਾ.
the sequence halant halant displays a conjunct with an explicit halant, for example ka halant halant ta .

ਸੀਨਵੈਂਸ ਹੈਲੰਟ ਨੁੱਕਟਾ ਅੱਧੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
the sequence halant nukta displays a conjunct with half consonants, if available, for example ka halant nukta ta .

nukta ਅੱਖਰ ਬਿੰਦੂ e9 233 ਇੱਕ ਹੋਰ iscii ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਾਅਦ nukta ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੁਰਲੱਭ ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ iscii ਸੈੱਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
nukta character point e9 233 the nukta character after another iscii character is used for a number of rarer characters which don't exist in the main iscii set.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕਾ ਨੁੱਕਤਾ ਕਿਆ।
for example ka nukta qa .

ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿਚ ਪੂਰਵ ਸੰਕੇਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these characters have precomposed forms in unicode, as shown in the following table.

iscii ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਕੋਡ ਪੇਜ ਯੂਨੀਕੋਡ utf-8 ਤੋਂ iscii ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫੋਂਟਾਂ ਤੋਂ iscii 1991 ਸਟੈਂਡਰਡ pdf ਪਦਮ - iscii ਨੂੰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਪਦਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੋਜ਼ੀਲਾ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ - iscii ਤੋਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ iscii ਲਈ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱ jiਾ ਜੀ ਤੋਂ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1506 8 ਸਤੰਬਰ 1631, ਜੋ ਮੁ earlyਲੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ।
code pages for iscii conversion to convert from unicode utf-8 to an iscii to iscii to from various fonts the iscii 1991 standard pdf padma - mozilla extension for transforming iscii to unicode padma - transformer from iscii to unicode for telugu php script for iscii to and from unicode baba buddha ji 6 october 1506 8 september 1631 , a prime figure in early sikhism.

ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮੁ disciplesਲੇ ਚੇਲੇ ਸਨ।
he was one of the earliest disciples of guru nanak.

ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਤਕ 5 ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਰਸਮੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਕੀਤੇ।
he performed the formal coronation ceremonies of 5 sikh gurus, till guru hargobind.

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱ meaningਾ ਅਰਥ ਰੱਖਿਆ - ਬੁ oldਾਪਾ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਕੋਮਲ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰਿਪੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ.
it is said that in his childhood, he was blessed with a long life by guru nanak, who named him as buddha meaning - old aged man after he was amused by his mature queries related to spirituality at such a tender age.

ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਇਕੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਬੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
it may be noted that while english spelling is same, the word buddha here is different than gautam buddha of buddhism.

ਬਾਬਾ ਬੁੱ jiਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ "ਡੀ" ਦਾ ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ, "ਡੀ" ਨੂੰ ਜੀਭ ਨਾਲ "ਦ" ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਜਨਕ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
with baba buddha ji, "d" in the word buddha is pronounced as it is, while with gautam buddha, "d" is pronounced with tongue touching the teeth prononced like "the" .

ਹਵਾਲੇ ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਛਵੀਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ।
references gurbilas chhevin patshahi.

ਪਟਿਆਲਾ, 1970 ਭੱਲਾ, ਸਰੂਪ ਦਾਸ, ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
patiala, 1970 bhalla, sarup das, mahima prakash.

ਪਟਿਆਲਾ, 1971 1971 1971 pad ਪਦਮ, ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਲ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ, ਐਡੀਸ., ਗੁਰੂ ਬਾਨ ਸਖਲਾਰੀ ਪਟਿਆਲਾ, 1986, ਭੰਗਾਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲੜਾਈ- ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਸਿਵਲਿਕ ਪਹਾੜੀ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇੜੇ ਭੰਗਾਣੀ ਵਿਖੇ 18 ਸਤੰਬਰ 1686 ਈ.
patiala, 1971 padam, piara singh, and gianl garja singh, eds.,guru ban sakhlari patiala, 1986 the battle of bhangani punjabi € was fought between guru gobind singh's army and the combined forces of many rajas of the sivalik hills pahari rajas , on 18 september 1686, at bhangani near paonta sahib.

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਸੀ ਜੋ 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ.
it was the first battle fought by guru gobind singh, the tenth sikh guru, at the age of 19.

ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ, ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵੇਰਵਾ ਹੈ.
bichitra natak, an autobiography generally attributed to guru gobind singh, contains a detailed description of the battle.

ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰਹੇ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਕਾਹਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ.
causes guru gobind singh resided at anandpur, which was located in the territory of raja bhim chand of bilaspur kahlur .

1680 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ.
by the 1680s, the guru's influence and power had increased greatly.

ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ.
his devotees came from distant places and brought him valuable gifts.

ਦੁਨੀ ਚੰਦ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਭਗਤ 1681 ਵਿਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਮਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਿਚ ਕਮੀਨੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਤੰਬੂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
a devotee called duni chand visited anandpur in 1681, and presented him a shamiana a royal canopy or tent embroidered in gold and silver, and was studded with pearls.

ਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਰਾਏ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਤਨ ਰਾਏ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅਨੰਦਪੁਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਤੋਹਫੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਜਾਂ ਪਰਸਾਦੀ ਨਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ ਵੀ ਸੀ।
ratan rai, the son of raja ram rai of assam, visited anandpur with his mother and several ministers, and presented several gifts to the guru, including an elephant called prasadi or parsadi .

1680 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਯੁੱਧ ਡਰੱਮ ਨਗਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
in mid-1680s, guru gobind singh ordered the construction of a war drum nagara to enthuse his army.

umੋਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨ, ਨੰਦ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ umੋਲ ਦਾ ਨਾਮ ਰਣਜੀਤ ਨਗਾਰਾ ਸੀ।
the job of constructing the drum was entrusted to the guru's dewan, nand chand, and the drum was named ranjit nagara.

ਅਜਿਹੇ ਜੰਗੀ drੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ.
the use of such a war drum was limited to the chieftains, within their territory.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
its use by the guru was considered a hostile act by raja bhim chand.

ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਇਕ ਬੈਠਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ.
on his prime minister's advice, the raja arranged a meeting with the guru, and visited his court in anandpur.

ਉਥੇ, ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪਈ.
there, his eyes fell on the valuable gifts presented to the guru by the devotees.

ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
some days later, bhim chand sent a message to anandpur, asking the guru to lend the prasadi elephant to him.

ਭੀਮ ਚੰਦ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇਵੇ।
bhim chand wanted the elephant to make a display of his wealth to the guests at his son's proposed wedding.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਭੀਮ ਚੰਦ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਥਾਈ ਕਬਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ।
the guru suspected that bhim chand wanted to gain permanent possession of the elephant, and declined the raja's demand.

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਗਤ ਜਿਸਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ.
he stated that the devotee who had presented the elephant didn't want it to be given away to anybody else.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਸਨ, ਅਖੀਰਲਾ ਉਹ ਜਸਵਾਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੇਸਰੀ ਚੰਦ ਸੀ।
bhim chand is said to have sent his emissaries thrice to the guru, the last one being raja kesari chand of jaswal.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, the guru didn't accept his demand, and refused to part with the elephant.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੇਣ, ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਘਬਰਾ ਗਿਆ।
the raja was perturbed by the guru's refusal to give away the elephant, his growing influence, and his interest in military exercises.

ਛੋਟੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ।
an atmosphere of confrontation developed between the two on small issues.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1685 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਮੌਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਰਫ ਮੇਦਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਵਾਸ ਪਾਉਂਟਾ ਨੂੰ ਸਿਰਮੂਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in april 1685, guru gobind singh shifted his residence paonta in sirmur state, at the invitation of raja mat prakash aka medni prakash of sirmur.

ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the reasons for the shift are not clear.

ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
the author of bichitra natak doesn't mention any reason for shifting his residence to paonta.

ਸਿਰਮੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਗਜ਼ਟਿਅਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਕਾਰਨ ਅਨਦਪੁਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਟੋਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।
according to the gazetteer of the sirmur state, the guru was compelled to quit anadpur due to differences with bhim chand, and went to toka.

ਟੋਕਾ ਤੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਮੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਮੂਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਹਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ.
from toka, he was brought to nahan the capital of sirmur by mat prakash.

ਨਾਹਨ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਾਉਂਟਾ ਚਲਾ ਗਿਆ.
from nahan, he proceeded to paonta.

ਅਜੈ ਐਸ ਰਾਵਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ.
according to ajay s. rawat, mat prakash invited the guru to his kingdom in order to strengthen his position against raja fateh shah of garhwal.

ਰਾਜਾ ਮੱਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪਾਉਂਟਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ।
at the request of raja mat prakash, the guru constructed a fort at paonta with help of his followers, in a short time.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ.
he continued to increase his army.

ਰਾਜਾ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
raja fateh shah also paid a visit to the guru, and was received with honor in his court.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ।
the guru established a peace treaty between the two rajas.

ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the marriage of bhim chand's son was arranged with the daughter of fateh shah.

ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਪਾਉਂਟਾ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ।
bhim chand had to go from bilaspur to srinagar the capital of garhwal for the marriage ceremony, and the shortest route passed through paonta.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੀਮ ਚੰਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਪੋਂਟਾ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, the guru had no faith in bhim chand, and he refused to let his heavily armed party pass through paonta.

ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿਰਫ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੇੜੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
after negotiations, the guru permitted only the bridegroom and a small number of his companions to cross the ferry near paonta.

ਭੀਮ ਚੰਦ ਸਣੇ ਬਾਕੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਪਿਆ।
the rest of the marriage party, including bhim chand, had to follow a circuitous route to srinagar.

ਇਸ ਨਾਲ ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੀ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵੱਧ ਗਈ।
this increased bhim chand's hostility towards the guru.

ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ।
fateh shah had invited the guru to the wedding celebrations.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਭਾਈ ਨੰਦ ਚੰਦ ਜਾਂ ਨਾਮਦ ਚੰਦ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦਇਆ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਭੇਜਿਆ.
the guru sent his representatives bhai nand chand or namd chand and bhai daya ram to the wedding celebrations.

ਉਸਨੇ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਭੇਜੇ.
he also sent jewellery worth approximately a hundred thousand rupees as a gift for the bride.

ਉਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ 500 ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਸਣੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਨ।
his representatives were accompanied by 500 horsemen to guard the gift.

ਜਦੋਂ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਉਪਹਾਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਪਹਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
when bhim chand came to know about this gift from the guru, he threatened to cancel the marriage if fateh shah accepted the gift.

ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਹਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ.
fateh shah, fearing for his daughter's future, refused to accept the gift, and sent back the guru's contingent.

ਪਾਉਂਟਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜੇਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
on their way back to paonta, the guru's horsemen were attacked by the rajas' forces.

ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
they managed to defend themselves, and told the guru about the incident.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
the guru, anticipating an attack from the rajas, made preparations for the war.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਦੁਆਰਾ, ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
according to another theory, by the historian harjinder singh dilgeer, bhim chand's son was not married to the daughter of fateh shah and there was no question of dispute with fateh shah on this ground.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਰਾਏ ਦੇ ਮਸੰਦ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਸੀ.
instead, fateh shah had been instigated by gurbakhsh a masand of raja ram rai of assam that the guru intended to attack his garhwal territory and occupy it.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
as a result, fateh shah decided to attack the guru.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਭੰਗਣੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿੱਥੋਂ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the guru got the news of attack before hand and reached bhangani, from where people usually crossed the yamuna river.

ਲੜਾਈ ਇਥੇ 18 ਸਤੰਬਰ 1688 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।
the battle was fought here on 18 september 1688.

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਰਚਨਾ ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਤਹਿ ਸ਼ਾਹ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਸੀ।
guru gobind singh in his autobiographical work bichitra natak wrote that fateh shah fought with him for no reason.

ਫ਼ੌਜਾਂ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਟੋਚ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਸ ਕਿਰਪਾਲ, ਗੁਲੇਰ ਜਾਂ ਗੁਲੇਰੀਆ ਦੇ ਗੋਪਾਲ, ਹਿੰਦੂਰ ਦੇ ਹਰੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਜਸਵਾਲ ਦੇ ਕੇਸਰੀ ਚੰਦ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ।
armies bhim chand and fateh shah formed an alliance with the other hill rajas kirpal of katoch, gopal of guler or guleria , hari chand of hindur and kesari chand of jaswal.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ, ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਾਸ ਸਣੇ ਕੁਝ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
the guru organized an army consisting of his disciples sikhs , and some udasis including mahant kirpal das.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ 'ਤੇ 500 ਪਠਾਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਉਂਟਾ ਨੇੜੇ ਸ sadੌਰਾ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
the guru had enlisted 500 pathans on the recommendation of pir budhu shah a fakir, who lived at sadhaura near paonta .

ਮੌਖਿਕ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 'ਪਠਾਣਾਂ' ਪੰਜ ਕਪਤਾਨ ਕਾਲੇ ਖਾਨ, ਭਿਕਨ ਖਾਨ, ਨਜਾਬਤ ਖ਼ਾਨ ਜਾਂ ਨਿਜਾਬਤ ਖਾਨ, ਹਿਆਤ ਖ਼ਾਨ ਜਾਂ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਸਨ।
according to oral folk tradition these 'pathans' were under the supposed command of five chieftains kale khan, bhikan khan, najabat khan or nijabat khan , hyat khan or hayat khan , and umar khan.

ਕਾਲੇ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਸੌ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਠਾਣਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
except the one hundred men under kale khan, all other pathans deserted the guru before the battle began.

ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਭੀਮ ਚੰਦ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਵਿਖੇ ਲੁੱਟ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ.
they were apprehensive of the scanty resources at the disposal of the guru, and joined bhim chand, who promised them a share of the loot at paonta.

ਮੁੱਖ ਮਹੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
most of the udasis, except the chief mahant kirpal and a few others, also deserted the guru.

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਦਾਰ ਪਠਾਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਪੀਰ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲਗਭਗ 700 ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜਿਆ।
when the guru informed the pir about the defected pathans, the pir rushed to assist the guru with his four sons, his brother, and around 700 of his followers.

ਹਰਜਿੰਦਰ ਦਿਲਗੀਰ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਠਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਲੀਲ ਹੈ।
according to harjinder dilgeer there was no pathan in the guru's army, and story of pir budhu shah sending his sons is a later concoction.

ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਪਾਉਂਟਾ ਤੋਂ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਾਧੌੜਾ ਵਿਖੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਠਾਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ।
pir budhu shah was at sadhaura, about 60 km from paonta it was not possible for him to receive the news of betrayal by pathan soldiers.

ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸੇ ਦਿਨ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸuraੌਰਾ ਤੋਂ ਭੰਗਾਨੀ ਭੇਜਦਾ ਸੀ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਲੜਾਈ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ.
even if it is accepted, there is no explanation for how he could get the news the same day and dispatch his son from sadhaura to bhangani it would mean that the battle continued for several days.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਬਹਿਸ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੀਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ 'ਅਪਰਾਧ' ਲਈ ਸ sadੌਰਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਉਸਮਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਪੀਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
thus, he concludes that pir budhu shah's story is a concoction however, there is no doubt that pir was an admirer of the guru and for this 'crime' usman khan the chief of sadhaura had punished killed the pir and his two sons.

ਲੜਾਈ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨੌਂ ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ।
the battle the battle of bhangani lasted for a day some historians argue that it lasted for nine hours.

ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਹਿਰ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਗਿਆ.
but it was fought with great fury.

ਜਦੋਂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਸ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਪਾਉਂਟਾ ਵੱਲ ਵਧੀਆਂ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ।
as the combined armies of the hill rajas marched towards paonta, guru gobind singh also marched towards them.

ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਪਾਉਂਟਾ ਤੋਂ miles. miles ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਭੰਗਨੀ ਵਿਖੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮਿਲੀਆਂ।
the opposing forces met on the banks of yamuna river, at bhangani, 6 miles 9.7 km away from paonta.

ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪੀਰ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪੀਰ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
the battle resulted in the death of several of the guru's and the pir's disciples, including the two sons of the pir.

ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
description in bichitra natak the author of bichitra natak, believed to be guru gobind singh, praises his own guru's soldiers, as well as those of the enemy forces.

ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂ ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਜੀਤ ਮੱਲ, ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ, ਮਹਿਰ ਚੰਦ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
according to him, the guru's soldiers included the five sons of bibi viro the daughter of guru har gobind sango shah, jit mall, gulab chand, mahri chand and ganga ram.

ਸੰਗੋ ਸ਼ਾਹ ਵਿਰੋਧੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਜਬਤ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
sango shah fell down after killing najbat khan of the opposing army.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਯਾ ਰਾਮ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the guru praises the heroism of daya ram, and equates him to dronacharya of mahabharata.

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਾਮੇ ਕਿਰਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਵਾਂਗ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਯਾਤ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੁਟਕ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
he also says that his maternal uncle kirpal fought like a true kshatriya and killed one hayat khan with his kutka mace .

ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੋਰ ਫੌਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਚੰਦ, ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ, ਮਹਾਰੂ, ਨੰਦ ਚੰਦ ਜਾਂ ਨਾਮਦ ਚੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਖੰਜਰ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਸੀ.
the other soldiers mentioned by the author include lal chand, sahib chand, maharu, nand chand or namd chand who fought with his dagger after his sword broke .

ਉਸਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲੇਰੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ, ਚੰਦੇਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਜਸਵਾਲ ਅਤੇ ਦਧਵਾਲ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the enemies mentioned by him include gopal the king of guleria , the raja of chandel, and the chiefs of jaswal and dadhwal.

ਲੇਖਕ ਹਰੀ ਚੰਦ ਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the author praises the archery skills of hari chand.

ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੇ ਜੀਤ ਮੱਲ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਇਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
hari chand killed jit mall in a duel, but himself fainted.

ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ਜੋ ਬਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
after coming to his senses, he fired arrows at the guru, who survived and killed hari chand with an arrow.

ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤੀਰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
the author said that he himself went into the battlefield when an arrow struck his body.

ਨਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਿਆ.
result guru gobind singh did not do well in the beginning but ultimately came out victorious, and won the battle.

ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈਆਂ ਸਨ।
the author of bichitra natak also mentions that the battle resulted in the victory of the guru's forces, and the enemy forces fled from the battlefield.

ਗੁਰੂ ਜੀ, ਭਾਵੇਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਹਾਰੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
the guru, though victorious, did not occupy the territory of defeated hill chiefs.

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਚ. ਰਤੂਰੀ, ਅਨਿਲ ਚੰਦਰ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਏ ਐਸ ਰਾਵਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਟੇ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਲੜਾਈ.
some historians such as h. raturi, anil chandra banerjee and a. s. rawat speculate that the battle must have ended without any conclusive result, since the guru's victory is not substantiated by any territorial annexations, and the guru entered into an understanding with bhim chand soon after the battle.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰੀ ਲਾਭ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵੇਲੇ ਕੀਤਾ ਸੀ.
however, this was most likely because the guru was not after any territorial gains, just as his grandfather, guru hargobind had done when winning his battles against the mughals.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੰਗਣੀ ਵਿਖੇ ਮੁਰਦਾ ਪਹਾੜੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
aftermath the tombs of the dead hill chieftains were constructed at bhangani.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭੰਗਾਣੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the guru is said to have pitched his flag of victory at bhangani, and today a gurdwara marks the spot.

ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਪਾਉਂਟਾ ਵਿਖੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ।
the author of bichitra natak states that after the battle, the guru didn't remain at paonta, and returned to anandpur.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲੜਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
those who fought in the battle were rewarded, and those who didn't were turned out of the town.

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।
sometime after the guru's return to anandpur, peace was established between raja bhim chand and guru gobind singh, after the former paid a visit to the guru with his minister.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬਿਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਅਧਿਆਇ 8 ਵਿੱਚ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ.
references external links description of the battle of bhangani in bichitra natak chapter 8 .

ਪੰਜਾਬੀ,,, ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ, ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਭਾਰਤੀ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
the punjabis punjabi , € , or punjabi people, are an ethno-linguistic group associated with the punjab, who speak punjabi, an indo-aryan language.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ "ਪੰਜ" "ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ".
punjab literally means the land of five waters persian panj "five" "waters" .

ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤੁਰਕੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਜੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ.
the name of the region was introduced by the turko-persian conquerors of south asia and more formally popularised during the mughal empire.

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਬਰੈੱਡ ਬਾਸਕਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
punjab is often referred to as the breadbasket in both pakistan and india.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਏਕਤਾ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਮ "ਪੰਜਾਬੀ" ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
the coalescence of the various tribes, castes and the inhabitants of the punjab into a broader common "punjabi" identity initiated from the onset of the 18th century ce.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ "ਪੰਜਾਬੀ" ਨਸਲੀ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਸ਼ਾਈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀਗਤ ਸਾਂਝਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਨ.
prior to that the sense and perception of a common "punjabi" ethno-cultural identity and community did not exist, even though the majority of the various communities of the punjab had long shared linguistic, cultural and racial commonalities.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈ.
traditionally, punjabi identity is primarily linguistic, geographical and cultural.

ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੂਲ ਜਾਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
its identity is independent of historical origin or religion, and refers to those who reside in the punjab region, or associate with its population, and those who consider the punjabi language their mother tongue.

ਏਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਏਕੀਕਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਗ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇਵਲ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
integration and assimilation are important parts of punjabi culture, since punjabi identity is not based solely on tribal connections.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ.
more or less all punjabis share the same cultural background.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਵਿਪਰੀਤ ਸਮੂਹ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਭਾਈਚਾਰਾ" ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਬੰਦੇ ਦੇ ਇੱਕ ਗੋਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
historically, the punjabi people were a heterogeneous group and were subdivided into a number of clans called biradari literally meaning "brotherhood" or tribes, with each person bound to a clan.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬੀ ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸਨ.
however, punjabi identity also included those who did not belong to any of the historical tribes.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਕਬੀਲੇ ਦੇ structuresਾਂਚੇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੁਹਿਰਦ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਥੰਮ ​​ਬਣਦੇ ਹਨ.
with the passage of time, tribal structures are coming to an end and are being replaced with a more cohesive and holistic society, as community building and group cohesiveness form the new pillars of punjabi society.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਵੰਡ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
geographic distribution independence and its aftermath the 1947 independence of india and pakistan, and the subsequent partition of punjab, is considered by historians to be the beginning of the end of the british empire.

ਯੂ.ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਸੀ.ਆਰ. ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਵੰਡ ਸਮੇਂ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
the unhcr estimates 14 million hindus, sikhs and muslims were displaced during the partition.

ਅੱਜ ਤਕ, ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹਕ ਪ੍ਰਵਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
to date, this is considered the largest mass migration in human history.

1947 ਤਕ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਉੱਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਸਿੱਖ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ।
until 1947, the province of punjab was ruled by a coalition comprising the indian national congress, the sikh-led shiromani akali dal and the unionist muslim league.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ 1946 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ।
however, the growth of muslim nationalism led to the all india muslim league becoming the dominant party in the 1946 elections.

ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੱਖਵਾਦ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਿਆ।
as muslim separatism increased, the opposition from punjabi hindus and sikhs increased substantially.

ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੀਗ ਦਾ ਸਫਲ ਮੰਤਰਾਲਾ ਬਹੁਮਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ।
communal violence on the eve of indian independence led to the dismissal of the coalition government, although the succeeding league ministry was unable to form a majority.

ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪੱਛਮੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪੂਰਬ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ।
along with the province of bengal, punjab was partitioned on religious lines the muslim-majority west becoming part of the new muslim state of pakistan, and the hindu and sikh east remaining in india.

ਵੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
partition was accompanied by massive violence on both sides, claiming the lives of hundreds of thousands of people.

ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਸਨ।
west punjab was virtually cleansed of its hindu and sikh populations, who were forced to leave for india, while east punjab and delhi were virtually cleansed of the muslim population.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਧ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
by the 1960s, indian punjab underwent reorganisation as demands for a linguistic punjabi state increased in line with the policy of linguistic states that had been applied in the rest of india .

ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ।
the hindi-speaking areas were formed into the states of himachal pradesh and haryana respectively, leaving a punjabi speaking majority in the state of punjab.

1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਵਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਜਬਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂਸਟਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਗੜਬੜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟੁੱਟ ਗਈ।
in the 1980s, sikh separatism combined with popular anger against the indian army's counter-insurgency operations especially operation bluestar led to violence and disorder in indian punjab, which only subsided in the 1990s.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਰਟੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ।
political power in indian punjab is contested between the secular congress party and the sikh religious party akali dal and its allies, the bharatiya janata party.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੋਟੀ” ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
indian punjab remains one of the most prosperous of india's states and is considered the "breadbasket of india."

ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ 40% ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ.
subsequent to partition, west punjabis made up a majority of the pakistani population, and the punjab province constituted 40% of pakistan's total land mass.

ਅੱਜ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
today, punjabis continue to be the largest ethnic group in pakistan, accounting for half of the country's population.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ, ਗੁਆਂ neighboringੀ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
they reside predominantly in the province of punjab, neighbouring azad kashmir in the region of jammu and kashmir and in islamabad capital territory.

ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
punjabis are also found in large communities in the largest city of pakistan, karachi, located in the sindh province.

ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
punjabis in india can be found in the states of punjab, haryana, himachal pradesh, delhi and the union territory of chandigarh.

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
large communities of punjabis are also found in the jammu region of jammu and kashmir and in rajasthan, uttarakhand and uttar pradesh.

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ.
in delhi, pakistani punjabis punjabis make up about half of the population of pakistan.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਿਰਦਰਿਸੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the punjabis found in pakistan belong to groups known as biradaris.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਰ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਕੁਮ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਨੇ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਹਨ.
in addition, punjabi society is divided into two divisions, the zamindar groups or qoums, traditionally associated with farming and the moeens, who are traditionally artisans.

ਕੁਝ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਮੁਗਲਾਂ, ਰਾਜਪੂਤਾਂ, ਜਾਟਾਂ, ਸ਼ੇਖਾਂ ਜਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਖੱਤਰੀਆਂ, ਗੁੱਜਰਾਂ, ਆਵਾਨਾਂ, ਅਰਾਈਆਂ, ਮਲਿਕਾਂ, ਗਖਰਾਂ ਅਤੇ ਡੋਗਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
some zamindars are further divided into groups such as the mughals, rajputs, jats, shaikhs or muslim khatris, gujjars, awans, arains, maliks, gakhars and dogars.

ਗੁਆਂ .ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਪਸ਼ਤੂਨ ਅਤੇ ਬਲੂਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
people from neighbouring regions, such as kashmiris, pashtun and baluch, also form important elements in the punjabi population.

ਮੁੱਖ ਮੋਇਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾਰ, ਖਤੇਕ, ਰਾਵਲ, ਛਿੰਬਾ ਦਰਜ਼ੀ, ਤੇਲੀ, ਕਸਾਬ, ਮੱਲਾਹ, ਧੋਬੀ, ਮੁਸਲਿਮ ਸੁਨਾਰਾਂ, ਮੀਰਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਜਾਂ ਕਿੱਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
major moeen groups include the lohar, khateek, rawal, chhimba darzi, teli, qassab, mallaah, dhobi, muslim sunars, mirasi, who are associated with a particular crafts or occupation.

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
punjabi people have traditionally and historically been farmers and soldiers, which has transferred into modern times with their dominance of agriculture and military fields in pakistan.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੰਸਦ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕਈ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
in addition, punjabis in pakistan have been quite prominent politically, having had many elected members of parliament.

ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਵਜੋਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ shownੰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸਲੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
as the most ardent supporters of a pakistani state, the punjabis in pakistan have shown a strong predilection towards the adoption of the urdu language but nearly all speak punjabi, and still identify themselves as ethnic punjabis.

ਧਾਰਮਿਕ ਇਕਜੁਟਤਾ ਅਹਿਮਦੀਆ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੁੰਨੀ-ਸ਼ੀਆ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੈ।
religious homogeneity remains elusive as a predominant islamic sunni-shia population with ahmadiyya and christian minority.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਖੇਤਰੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਰਾਇਕੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸਿੰਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸੰਚਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a variety of related sub-groups exist in pakistan and are often considered by many pakistani punjabis to be simply regional punjabis including the seraikis who overlap and are often considered transitional with the sindhis .

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਸਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ, ਸਾਂਝੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਜਾਂ ਅੰਤਮ ਵਿਆਹ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
the recent definition of punjabi people, in pakistani punjab, is not based on racial classification, common ancestry or endogamy, but based on geographical and cultural basis and thus makes it a unique definition.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕੋ ਬੋਲੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦਕੋ, ਸਰਾਇਕੀ, ਪੋਤਹਾਰੀ ਜਾਂ ਪਹਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
in pakistani punjab, there is not a great emphasis on a single dialect of the language and pakistani punjabis speak many distinct dialects, which include hindko, seraiki, potohari or pahari and still identify themselves as punjabis.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੀਆਂ ਹਨ।
people from a few provinces of pakistan have made punjab their home in recent times and now their consecutive generations identify themselves as punjabis.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਨਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ, ਸ਼ੇਖ ਰਸ਼ੀਦ, ਹਾਮਿਦ ਮੀਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the largest community to assimilate in punjabi culture and now identify themselves as punjabis are kashmiris which include noted personalities like nawaz sharif, sheikh rasheed, hamid mir and the most noted poet muhammad iqbal, to name a few.

ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
the second largest community after kashmiris are people of india, who identify themselves as punjabis.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਲੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਸ.
the other communities to assimilate in punjabis include baloch who can be found throughout punjab, and baltis.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਅ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਏਕੀਕਰਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ.
the welcoming nature of punjab have led to successful integration of almost all ethnic groups in punjab over time.

1947 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚੇ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੁਣ ਸਮਾ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਹਿਚਾਣਦੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਿੰਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
the urdu, punjabi and other language speakers who arrived in punjab in 1947 have now assimilated and their second and third generations identify themselves as punjabis even though it is not the same in sindh pakistan where they form distinct ethnic groups.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ 2001 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.83% ਬਣਦੇ ਹਨ।
indian punjabis the punjabi-speaking people make 2.83% of india's population as of 2001.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਨਸਲੀਅਤ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
the total number of indian punjabis is unknown due to the fact that ethnicity is not recorded in the census of india.

ਸਿੱਖ ਆਧੁਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ% form% ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ 38 38% ਬਣਦੀ ਹੈ।
the sikhs are largely concentrated in the modern-day state of punjab forming 58% of the population with hindus forming 38%.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸਲੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 35% ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਹਨ।
ethnic punjabis are believed to account for at least 35% of delhi's total population and are predominantly hindi-speaking punjabi hindus.

ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 13% ਹਨ.
muslims in delhi are 13% of the population.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ 80.78% ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ, 13.11% ਸਿੱਖ, 4.87% ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਈਸਾਈ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਹਨ।
in chandigarh, 80.78% people of the population are hindus, 13.11% are sikhs, 4.87% are muslims and minorities are christians, buddhists and jains.

ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
like the punjabi muslim society, these various castes are associated with particular occupations or crafts.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
indian punjab is also home to small groups of muslims and christians.

ਅੱਜ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ 1947 ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਸਨ।
most of the east punjab's muslims in today's states of punjab, haryana, himachal pradesh, delhi and chandigarh left for west punjab in 1947.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਕਾਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਸੱਤ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲੌਤਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਿਆਸਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਟਿਆਲੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਯੂਨੀਅਨ ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
however, a small community still exists today, mainly in malerkotla and qadian , the only muslim princely state among the seven that formed the erstwhile patiala and east punjab states union pepsu .

ਦੂਸਰੇ ਛੇ ਰਾਜ ਰਾਜ ਸਨ: ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ, ਜੀਂਦ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਕਲਸੀਆ।
the other six mostly sikh states were patiala, nabha, jind, faridkot, kapurthala and kalsia.

ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ, ਪਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਉਤਰ ਨਹੀਂ।
the indian censuses record the native languages, but not the descent of the citizens.

ਭਾਸ਼ਾਈ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਸਲੀਅਤ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਆਏ ਸਨ, ਹੁਣ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
linguistic data cannot accurately predict ethnicity for example, punjabis make up a large portion of delhi's population but many descendants of the punjabi hindu refugees who came to delhi following the partition of india now speak hindi as their first language.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਸਲੀ ਬਣਾਵਟ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹਨ.
thus, there is no concrete official data on the ethnic makeup of delhi and other indian states.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਝੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the punjab region within india maintains a strong influence on the perceived culture of india towards the rest of the world.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਆਪਣੇ ਗਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੰਗੜੇ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
numerous bollywood film productions use the punjabi language in their songs and dialogue as well as traditional dances such as bhangra.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਅਦਾਕਾਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ, ਧਰਮਿੰਦਰ, ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਕਬੀਰ ਬੇਦੀ, ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ, ਅਮਿਤਾਭ ਬਚਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ, ਪ੍ਰਣ, ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਪੜਾ, ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ, ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ, ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ, ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ, ਪੂਨਮ illਿੱਲੋਂ, ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ, ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ, ਗਾਇਕਾਂ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ, ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ, ਅਤੇ ਨਰਿੰਦਰ ਚੰਚਲ ਹਨ।
bollywood has been dominated by punjabi artists including actors prithviraj kapoor, raj kapoor, dev anand, vinod khanna, dharmendra, shammi kapoor, rishi kapoor, shashi kapoor, kabir bedi, rajesh khanna, amitabh bacchan from his mother's side , pran, prem chopra, vinod mehra, manoj kumar, akshay kumar sunny deol, anil kapoor, poonam dhillon, juhi chawla, hrithik roshan and kareena kapoor, singers mohammed rafi, mahendra kapoor, and narendra chanchal.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਜਾਰੀਲਲ ਨੰਦਾ, ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਅਤੇ ਡਾ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
punjabi prime ministers of india include gulzarilal nanda, inder kumar gujral and dr. manmohan singh.

ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਕਪਿਲ ਦੇਵ, ਮਹਿੰਦਰ ਅਮਰਨਾਥ, ਨਵਜੋਤ ਸਿੱਧੂ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਅਤੇ ਯੋਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are numerous players in the indian cricket team both past and present including bishen singh bedi, kapil dev, mohinder amarnath, navjot sidhu, harbhajan singh, yuvraj singh, virat kohli, and yograj singh.

ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ ਹਨ।
emigration and diaspora the punjabi people have emigrated in large numbers to many parts of the world.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਗੱਦਰ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਸਣੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in the early 20th century, many punjabis began settling in the united states, including independence activists who formed the ghadar party.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਹਨ.
the united kingdom has a significant number of punjabis from both pakistan and india.

ਲੰਡਨ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਅਤੇ ਗਲਾਸਗੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਹਨ.
the most populous areas being london, birmingham and glasgow.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਅਤੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਦੀ.
in canada specifically vancouver and toronto and the united states, specifically california's central valley .

ਸੰਨ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਯੂਏਈ, ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
in the 1970s, a large wave of emigration of punjabis predominately from pakistan began to the middle east, in places such as the uae, saudi arabia and kuwait.

ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕੀਨੀਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ ਅਤੇ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there are also large communities in east africa including the countries of kenya, uganda and tanzania.

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਸਮੇਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
punjabis have also emigrated to australia, new zealand and southeast asia including malaysia, thailand, singapore and hong kong.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬਵੀ ਇਟਲੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
of recent times many punjabis have also moved to italy.

ਪਿੱਪਾ ਵਿਰਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1947 ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਤਨ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਛਾਵਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
punjabi homeland according to pippa virdee, the 1947 partition of india and pakistan has shadowed the sense of loss of what used to be a homeland nation for the punjabi people in south asia and its diaspora.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਕਜੁੱਟਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੁਰਚੁਅਲ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ।
since the mid 1980s, there has been a drive for punjabi cultural revival, consolidation of punjabi ethnicity and a virtual punjabi nation.

ਜਾਰਜੀਓ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨਸਲੀ-ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਲਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਦੂਸਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
according to giorgio shani, this is predominantly a sikh ethno-nationalism movement led by some sikh organizations, and a view that is not shared by punjabi people organizations belonging to other religions.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਵੀਂ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਸਭਿਅਤਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਸੀ।
history of punjab indigenous population flourished in this region, leading to a developed civilisation in 5th to 4th millennium bc, the ancient indus valley civilization.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਕੀਆਲਾ ਵਰਗੇ ਵੀ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਬੋਧੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਟੈਕਸੀਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਕਈ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸੀਲਾ ਅਤੇ ਹੜੱਪਾ, ਪੰਜਾਬ ਲਗਭਗ 3300 ਬੀਸੀ ਤੋਂ ਅਰੰਭਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
also buddhism remnants have been found like mankiala which corroborate the buddhist background of this region as well.the remains of the ancient city of taxila, and many ornaments that have been found in this region,suggests that, one of the centres of indus valley civilization was established at many parts of punjab, most notably taxila and harappa, punjab became a center of early civilisation from around 3300 bc.

ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਮੁੱ theਲਾ ਪਾਠ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
during the vedic era the earliest text of rigveda were composed in greater punjab northwest india and pakistan region.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕਈ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ।
according to historians this region was ruled by many small kingdoms and tribes around 4th and 5th bce.

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਾ ਕਿੰਗ ਪੋਰਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਾਈਡਾਸਪਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੜਾਈ ਲੜੀ।
the earliest known notable local king of this region was known as king porus and he fought a famous battle of the hydaspes against alexander.

ਉਸਦਾ ਰਾਜ, ਜੋ ਪੌਰਵਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਈਡਾਸਪਸ ਆਧੁਨਿਕ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਐਸੀਸਾਈਨ ਆਧੁਨਿਕ ਚਨਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੀ.
his kingdom, known as pauravas, was situated between hydaspes modern jhelum and acesines modern day chenab .

ਇਹ ਰਾਜੇ ਹੋਰ ਜਮੀਨੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਦੇ ਸਨ। ਟੈਕਸਾਈਲ ਜਾਂ ਓਮਫਿਸ ਇਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਬੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪੌਰਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
these kings fought local battles to gain more ground.taxiles or omphis another local north indian king, wanted to defeat his eastern adversary porus in a turf war and he invited alexander the great to defeat porus.

ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ.
this marked the first intrusion of the west in the indian subcontinent and north india in general.

ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੋਰਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਜ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬਹਾਦਰੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹਾਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਹਾਨ ਸਿਕੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
but such was the valor of porus and his kingdom forces in punjab, that despite being defeated, he was appreciated by alexander the great for his skill and valor and he was granted further territories in the north.

ਦੂਜੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਤੱਥ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪੋਰਸ ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ।
the other indian kings did not like the fact that porus was now an ally of western forces.

ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਨੇ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਅਜੋਕੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕਾਬੁਲ ਨਦੀ ਤਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
in less than ten years another indian king chandragupta maurya defeated the forces and conquered the northern indian regions up to the kabul river in modern-day afghanistan .

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਰਸ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
alexander mostly ruled this land with the help of local allies like porus.

ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਜ਼ਨਵੀ, ਘੂਰੀਦੀਆਂ, ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
centuries later, areas of the punjab region were ruled by local kings followed by the ghaznavids, ghurids, mughals, and others.

ਇਸਲਾਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਉਮਯਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਹੀਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 711 ਈ.
islam arrived in punjab when the muslim umayyad army led by muhammad bin qasim conquered sindh in 711 ad, by defeating raja dahir.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
some of the muslims are said to have settled in the region and adopted the local culture.

ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ, ਗਜ਼ਨਵੀਡਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
centuries later, the ghaznavids introduced aspects of foreign persian and turkic culture in punjab.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਪੰਜਾਬੀ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਹੈ।
the earliest written punjabi dates back to the writing of sufi muslim poets of the 11th century.

ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ ਫੈਲਾਇਆ.
its literature spread punjab's unique voice of peace and spirituality to the entire civilisation of the region.

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਕੇ.
regions of north india and punjab were annexed into the afghan durrani empire later on in 1747, being a vulnerable target.

ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਜੋ ਗਾਖਰਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ.
but afghan rule in punjab was very short lived as many local tribal people like gakhars fought against afghan rule and took the lands back.

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਜ਼ਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
the grandson of ahmed shah durrani zaman shah durrani , lost it to ranjit singh, a punjabi sikh.

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1780 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was born in 1780 to maha singh and raj kaur in gujranwala, punjab.

ਰਣਜੀਤ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਿਲਿਅਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ranjit took a leading role in organising a sikh militia and got control of the punjab region from zaman shah durrani.

ਰਣਜੀਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੈਨਿਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ranjit started a punjabi military expedition to expand his territory.

ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੁਆਂ .ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
under his command the sikh army began invading neighbouring territories outside of punjab.

ਖੈਬਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਤੇ ਜਮਰੌਦ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the jamrud fort at the entry of khyber pass was built by ranjit singh.

1837 ਵਿਚ ਜਮਰੌਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
the sikh empire slowly began to weaken after the death of hari singh nalwa at the battle of jamrud in 1837.

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1839 ਵਿਚ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ।
two years later, in 1839, ranjit singh died and his son took over control of the empire.

1850 ਤਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
by 1850 the british took over control of the punjab region after defeating the sikhs in the anglo-sikh wars, establishing their rule over the region for around the next 100 years as a part of the british raj.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਸਿਪਾਹੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
many sikhs and punjabis later pledged their allegiance to the british, serving as sepoys native soldiers within the raj.

ਧਰਮ ਪੂਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੰਗਾਮਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
religions people of punjab remained tolerant throughout the history and that is why many different religious ideologies were tolerated there despite some uproar by some religious extremists.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕ ਏਕਤਾਵਾਦੀ ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the region of punjab is the birthplace of one monotheistic religion that is known as sikhism.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸੂਫੀਵਾਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਚੇਲੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ.
also many well known followers of sufism were born in punjab.

ਧਾਰਮਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
due to religious tensions, emigration between punjabi people started far before the partition and dependable records.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ, 1941 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 53.2% ਸੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਵਾਧਾ ਸੀ.
shortly prior to the partition of british india, punjab had a slight majority muslim population at about 53.2% in 1941, which was an increase from the previous years.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹਕ ਪਰਵਾਸ ਹੋਇਆ।
with the division of punjab and the subsequent independence of pakistan and later india, mass migrations of muslims from indian punjab to pakistan, and those of sikhs and hindus from pakistan to indian punjab occurred.

ਅੱਜ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਈਸਾਈ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
today, the majority of pakistani punjabis follow islam with a small christian minority, while the majority of indian punjabis are either sikhs or hindus with a muslim minority.

ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਅਹਿਮਦੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।
punjab is also the birthplace of sikhism and the islamic reform movement ahmadiyya.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1947 ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
following the independence of pakistan and the subsequent partition of british india, a process of population exchange took place in 1947 as muslims began to leave india and headed to the newly created pakistan and hindus and sikhs left pakistan for the newly created state of india.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਗ ਹੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ.
as a result of these population exchanges, both parts are now relatively homogeneous, where religion is concerned.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਧੀਨ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
population trends for major religious groups in the punjab province of british india punjabi muslims a variety of muslim dynasties and kingdoms ruled the punjab region, including ghaznavids under mahmud of ghazni, the delhi sultanate, the mughal empire and finally the durrani empire.

ਇਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਤੁਰਕ ਗਜ਼ਨਵੀਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
the province became an important centre and lahore was made into a second capital of the turk ghaznavid empire.

ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
the delhi sultanate and later mughal empire ruled the region.

ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
missionary sufi saints whose dargahs dot the landscape of punjab region also played the dominant role in bringing about conversion.

ਸੂਫੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
sufis also comprised the educated elites of the punjab for many centuries.

ਮੁ classਲੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਜਿਵੇਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਆਦਿ.
early classical punjabi epics, such as heer ranjha, mirza sahiban, etc.

ਸੂਫੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਵਰਗੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ.
were written by the sufis like waris shah.

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਿਪੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਕਲਾ, ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
muslims established punjabi literature, utilised shahmukhi as the predominant script of the punjab, as well as made major contributions to the music, art, cuisine and culture of the region.

ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ 1524 ਤੋਂ 1739 ਤਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਵਰਗੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
the mughals controlled the region from 1524 until 1739 and would also lavish some parts of the province with building projects such as the shalimar gardens and the badshahi mosque, both situated in lahore.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਚੱਲੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵੰਡ ਤਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।
the muslim establishment in the punjab occurred over a period of several centuries lasting until towards the end of the british raj and the division of the punjab province between pakistan and india in august 1947.

1947 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਏ।
after the independence of pakistan in 1947, the minority hindus and sikhs migrated to india while the muslim refugees from india settled in the pakistan.

ਅੱਜ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਰਫ 1.53% ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
today muslims constitute only 1.53% of eastern punjab in india as now the majority of muslims live in western punjab in pakistan.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
the vast majority of pakistan's population are native speakers of the punjabi language and it is the most spoken language in pakistan.

ਬਹੁਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਮਾਝੀ ਦੀ ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਰਗ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਹਿੰਦਾ ਸਮੇਤ ਹਿੰਦਕੋ ਅਤੇ ਸਰਾਇਕੀ।
the majority of pakistani punjabis speak the standard punjabi dialect of majhi, which is considered the punjabi dialect of the educated class, as well as lahnda including hindko and saraiki .

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
muslim punjabis in pakistan use the persian script to write the punjabi language.

ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।
punjabi hindus today punjabi hindus are mostly found in indian punjab and in neighboring states like haryana, himachal pradesh and delhi, which together forms a part of the historical greater punjab region.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬਸੀ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।
many of the hindu punjabis from the indian capital delhi are immigrants and their descendants, from various parts of western pakistani punjab.

ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some punjabi hindus can also be found in the surrounding areas as well as the recent cosmopolitan migrants in other big cities like mumbai.

ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਰਗੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਪਰਵਾਸ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
there has also been continuous migration of punjabi hindus to western countries like usa, canada, australia, new zealand, european union, uae and uk.

ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਮਾਝੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਜਿਵੇਂ ਦੋਆਬੀ ਅਤੇ ਮਾਲਵੀ.
the hindu punjabis speak different dialects including lahnda, as well as majhi standard punjabi and others like doabi and malwi.

ਕੁਝ ਅਜੇ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵੀ ਅਪਣਾ ਲਈ ਹੈ।
some still have managed to retain the punjabi dialects spoken in western punjab, but many have also adopted hindi.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਂ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the hindu punjabis in india use the gurmukhi or script to write the punjabi language.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਨ।
punjabi sikhs the people of the punjab were mainly muslims and hindus prior to the establishment of the sikh rule during an early portion of the 19th century.

ਸਿੱਖ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ, ਭਾਵ "ਚੇਲਾ", ਜਾਂ "ਸਿੱਖਿਅਕ", ਇੱਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕੌਮ ਹੈ ਜੋ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
sikhi from sikh, meaning a "disciple", or a "learner", is a monotheistic religion and nation originated in the punjab region of south asia during the 15th century.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ, ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। , ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਮਾਲਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ.
the fundamental beliefs of sikhi, articulated in the sacred scripture guru granth sahib, include faith and meditation on the name of the one creator, unity and equality of all humankind, engaging in selfless service, striving for social justice for the benefit and prosperity of all, and honest conduct and livelihood while living a householder's life.

ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ 25-28 ਮਿਲੀਅਨ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਖੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ।
being one of the youngest amongst the major world religions, with 25-28 million adherents worldwide, sikhi is the ninth-largest religion in the world.

ਗੁਰਮੁਖੀ ਉਹ ਲਿਖਤ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gurmukhi is the writing script used by sikhs and for scriptures of sikhism.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is used in official documents in parts of india and elsewhere.

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਜੀਵਿਤ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1666 1708 ਨੇ ਖਾਲਸਾਈ ਯੋਧੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ।
the tenth living guru of sikhs, guru gobind singh 1666 1708 established khalsa warriors, and set for them a code of conduct.

ਇਸ ਫ਼ਤਵਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਤਲੇ ਹੋਏ ਮੀਟ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਵਰਜਿਤ ਸੀ।
according to this mandate, eating meat slaughtered according to muslim ritual and sex with muslims were forbidden.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in the 19th century, maharaja ranjit singh of punjab established abpunjabi sikh empire based around the punjab.

ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪੱਛਮ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਖੈਬਰ ਪਾਸ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤਿੱਬਤ ਸੀ।
the main geographical footprint of the empire was the punjab region to khyber pass in the west, to kashmir in the north, to sindh in the south, and tibet in the east.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਮੁਸਲਮਾਨ 70%, ਸਿੱਖ 17%, ਹਿੰਦੂ 13% ਸੀ।
the religious demography of the sikh empire was muslim 70% , sikh 17% , hindu 13% .

ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਿ ਆਖਰੀ ਸਨਸੈੱਟ ਦਿ ਰਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਫਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਸੰਖਿਆ 3.5 3.5 ਲੱਖ ਸੀ।
the population was 3.5 million, according to amarinder singh s the last sunset the rise and fall of the lahore durbar.

1799 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਤੋਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1763 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 1799 ranjit singh moved the capital to lahore from gujranwala, where it had been established in 1763 by his grandfather, charat singh.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸੀ।
the punjab region was a region straddling india and the afghan durrani empire.

ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੰਡਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਜੰਮੂ, ਭਾਰਤ ਕਸ਼ਮੀਰ, 1818, ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਾਈਨਾਗਿਲਗਿਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the following modern-day political divisions made up the historical sikh empire punjab region till multan in south punjab, pakistan parts of punjab, india parts of himachal pradesh, india jammu, india kashmir, conquered in 1818, india pakistan chinagilgit, , pakistan.

1842 ਤੋਂ 1846 ਤੱਕ ਲੱਦਾਖ, ਇੰਡੀਆ ਖੈਬਰ ਪਾਸ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀ.ਐੱਸ.ਪੀ., 1818 ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਇਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, 1834 ਵਿਚ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ 1818 ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ 1836 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਨੂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ , ਸਾਮਰਾਜ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
occupied from 1842 to 1846 ladakh, india khyber pass, afghanistan pakistanpeshawar, pakistan taken in 1818, retaken in 1834 khyber pakhtunkhwa and the federally administered tribal areas, pakistan documented from hazara taken in 1818, again in 1836 to bannu after ranjit singh's death in 1839, the empire was severely weakened by internal divisions and political mismanagement.

ਇਸ ਅਵਸਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਕੀਤੀ.
this opportunity was used by the british east india company to launch the anglo-sikh wars.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ 1849 ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the sikh empire was finally dissolved at the end of the second anglo-sikh war in 1849 into separate princely states and the british province of punjab.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰਸ਼ਿਪ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ।
eventually, a lieutenant governorship was formed in lahore as a direct representative of the british crown.

ਪੰਜਾਬੀ ਈਸਾਈ, 1839 ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖ਼ੂਨੀ ਝਗੜੇ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
punjabi christians the death of maharaja ranjit singh in the summer of 1839 brought political chaos and the subsequent battles of succession and the bloody infighting between the factions at court weakened the state.

ਫਿਰ ਗੁਆਂ britishੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।
relationships with neighbouring british territories then broke down, starting the first anglo-sikh war this led to a british official being resident in lahore and the annexation of territory south of the sutlej to british india.

1877 ਵਿਚ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਐਬੇ ਵਿਖੇ ਸੇਂਟ ਥਾਮਸ ਡੇਅ 'ਤੇ, ਰੇਵ ਥਾਮਸ ਵਾਲਪੀ ਫਰੈਂਚ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਐਂਗਲੀਕਨ ਬਿਸ਼ਪ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਅਤੇ 1887 ਤਕ ਰਿਹਾ. ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 1870 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਕਾਲਜ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।
in 1877, on st. thomas' day at westminster abbey, london, rev thomas valpy french was appointed the first anglican bishop of lahore, a large diocese which included all of the punjab, then under british colonial rule, and remained so until 1887, during this period he also opened the divinity college, lahore in 1870.

ਰੇਵ ਥਾਮਸ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਹਿugਜ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਚਰਚ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰਬੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1885 ਦਾ ਇੱਕ 'ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਇਸਲਾਮ' ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ।
rev thomas patrick hughes served as a church missionary society missionary at peshawar , and became an oriental scholar, and compiled a 'dictionary of islam' 1885 .

ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਪੁਰਤਗਾਲ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਗਏ।
missionaries accompanied the colonising forces from portugal, france, and great britain.

ਈਸਾਈਅਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ.
christianity was mainly brought by the british rulers of india in the later 18th and 19th century.

ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਰਚ ਸਟੈਂਡ ਪੈਟਰਿਕ ਦਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਰਚ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸੈਨਿਕ ਛਾਉਣੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
this is evidenced in cities established by the british, such as the port city of karachi, where the majestic st. patrick's cathedral, pakistan's largest church stands, and the churches in the city of rawalpindi, where the british established a major military cantonment.

ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
american missionaries also played a significant part proselytizing in punjab.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਕੁਲ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 2,800,000 ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 300,000 ਹੈ।
the total number of punjabi christians in pakistan is approximately 2,800,000 and 300,000 in indian punjab.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਹਨ।
of these, approximately half are roman catholic and half protestant.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ "ਉੱਚ ਜਾਤੀ" ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, "ਪੰਜਾਬ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ" ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ.
many of the modern punjabi christians are descended from converts during british rule initially, conversions to christianity came from the "upper levels of punjab society, from the privileged and prestigious", including "high caste" hindu families, as well as muslim families.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸਾਈ ਚੁਰਸ ਤੋਂ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ.
however, other modern punjabi christians have converted from churas.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the churas were largely converted to christianity in north india during the british raj.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹੱਦ ਤਕ ਹਿੰਦੂ ਚੁਰਾਸੀ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ।
the vast majority were converted from the mazhabi sikh communities of punjab, and to a lesser extent hindu churas under the influence of enthusiastic british army officers and christian missionaries.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
consequently, since the independence they are now divided between pakistani punjab and indian punjab.

ਮੁਰਾਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਿਜਨੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
large numbers of mazhabi sikhs were also converted in the moradabad district and the bijnor district of uttar pradesh.

ਰੋਹਿਲਖੰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ 4500 ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਚਰਚ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ।
rohilkhand saw a mass conversion of its entire population of 4500 mazhabi sikhs into the methodist church.

ਸਿੱਖ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਦਰ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
sikh organisations became alarmed at the rate of conversions among high caste sikh families, and as a result, they responded by immediately dispatching sikh missionaries to counteract the conversions.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ।
culture punjabi culture is the culture of the punjab region.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਤੱਕ.
it is one of the oldest and richest cultures in world history, dating from ancient antiquity to the modern era.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the punjabi culture is the culture of the punjabi people, who are now distributed throughout the world.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼, ਇਤਿਹਾਸ, ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ.
the scope, history, sophistication and complexity of the culture are vast.

ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਦਰਸ਼ਨ, ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਕਲਾਤਮਕਤਾ, ਨ੍ਰਿਤ, ਸੰਗੀਤ, ਰਸੋਈ, ਸੈਨਿਕ ਹਥਿਆਰ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of the main areas include punjabi poetry, philosophy, spirituality, artistry, dance, music, cuisine, military weaponry, architecture, languages, traditions, values and history.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੇਂਡੂ-ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਹੈ.
historically, the punjab punjabis, in addition to their rural-agrarian lands and culture, have also enjoyed a unique urban cultural development in two great cities, lahore and amritsar.

ofਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ theਰਤਾਂ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
role of women in the traditional punjabi culture women look after the household and children.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ womenਰਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
also women in general manage the finances of the household.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ aroਰਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੀਤ ਵਿਚ ਲੜੀਆਂ.
moreover, punjabi women fought in the past along with the men when the time arose.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੇਂ ਯੋਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ.
majority of punjabi women were considered as warriors upon a time, they excelled in the art of both leadership and war.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਲੀਡਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they are still considered and treated as leaders among many punjabi villages.

ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯੋਧਾ ਹੋਣ ਲਈ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੇਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in certain divisions punjabi philosophy states that men are raised to be warriors and women are raised to be leaders.

ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਗੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ.
mai bhago is a good example in this regard.

ਪੰਜਾਬੀ womenਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।
punjabi women also have the strong literary tradition.

ਪੀਰੋ ਪ੍ਰੇਮਨ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ poetਰਤ ਕਵੀ ਸੀ.
peero preman was the first punjabi woman poet of the mid 18th century.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨ.
she was followed by many other women of repute.

ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
language punjabi is the most spoken language in pakistan and eleventh most spoken language in india.

ਐਥਨੋਲੋਗ 2005 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 130 ਮਿਲੀਅਨ ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਨੌਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
according to the ethnologue 2005 estimate, there are 130 million native speakers of the punjabi language, which makes it the ninth most widely spoken language in the world.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ 2008 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 76,335,300 ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 29,102,477 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
according to the 2008 census of pakistan, there are approximately 76,335,300 native speakers of punjabi in pakistan, and according to the census of india, there are over 29,102,477 punjabi speakers in india.

ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਦੂਜੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। , ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਚੀਨੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ.
punjabi is also spoken as a minority language in several other countries where punjabis have emigrated in large numbers, such as the united kingdom where it is the second most commonly used language and canada, in which punjabi has now become the fourth most spoken language after english, french and chinese, due to the rapid growth of immigrants from pakistan and india.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਕੀਨੀਆ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ, ਯੂਗਾਂਡਾ, ਫਾਰਸ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਹਨ.
there are also sizeable communities in the united states, kenya, tanzania, uganda, persian gulf countries, hong kong, malaysia, singapore, australia and new zealand.

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਨਸਲੀ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
punjabis are an ethno-linguistic group with indo-aryan roots, and are culturally related to the other indo-aryan peoples of south asia.

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 102 ਮਿਲੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ.
there are an estimated 102 million punjabi speakers around the world.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
if regarded as an ethnic group, they are among the world's largest.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ.
in south asia, they are the second largest ethnic group after the bengali people.

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਸਪੀਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਲਹਿੰਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਹਨ।
the main language of the punjabi people is punjabi and its associated dialects, which differ depending on the region of punjab the speaker is from there are notable differences in the lahnda languages, spoken in the pakistani punjab.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
in the pakistani punjab, the vast majority still speak punjabi, even though the language has no governmental support.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
in the indian punjab, most people speak punjabi.

ਕਦੀ-ਕਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
english is sometimes used, and older people who lived in the undivided punjab may be able to speak and write in urdu.

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਲੋਨਵਰਡਸ ਜਜ਼ਬ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the punjabi languages have always absorbed numerous loanwords from surrounding areas and provinces and from english .

ਪਕਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਕਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਮੋਹਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਮੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਕਿਸਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ.
cuisine punjabi cuisine has an immense range of dishes and has become world-leader in the field so much so that many entrepreneurs that have invested in the sector have built large personal fortunes due to the popularity of punjabi cuisine throughout the world.

ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਵਿਲੱਖਣ ਮਸਾਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
punjabi cuisine uses unique spices.

ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਾਰਨ, ਬਲਕਿ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਯੂਕੇ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the punjabi cuisine has become popular in the world, not only due to its intrinsic quality but, due to the fact that the punjabi diaspora is very much visible in the western world especially, the uk, canada and the u.s.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨ ਹਨ: ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ, ਦਾਲ ਮਖਨੀ, ਚਿਕਨ ਟਿੱਕਾ ਲਾਬਾਦਰ, ਸਰੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂ ਭਰੀਆਂ ਨਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਤੀਰੀ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ.
the popular dishes are tandoori chicken, dal makhni,chicken tikka lababdar, saron da saag and stuffed or un stuffed naans a type of unleavened bread .

ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹਨ ਪਨੀਰ ਨਾਨ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the ubiquitous tandoori chicken and the much loved innovation the cheese naan, definitely have their origin in afghanistan or some central asian countries.

ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਪਕਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਕਰੀਮ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਨ.
the tasty dishes are a result of using dollops of butter and cream in all their dishes.

ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹੈ ਜਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਡੀਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਬੇਮੌਸਮੀ ਕਣਕ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the propensity of the punjabi be it from the pakistani punjab or the indian punjab is to be very vocal and loud and open about things punjabi which contributes to its effective marketing, his unquenchable nostalgia of the unending wheat and mustard fields his warmth and welcome to the guest is unbeatable by the various other indian communities.

ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ, ਅਰਥਾਤ- ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਅਵਧੀ, ਦਖਾਨੀ, ਮਲਾਬਾਰੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes the punjabi cuisine so popular to other famous indian cuisines, namely- kashmiri, awadhi, dakhani, malabari, bengali.

ਚੇਟੀਨਾਡ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਆਦਿ
chettinad, gujarati etc.

ਸੰਗੀਤ ਭੰਗੜਾ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀ ਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
music bhangra describes dance-oriented popular music with punjabi rhythms, developed since the 1980s.

ਨਾਮ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਚਕ ਨਾਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the name refers to one of the traditional and folkloric punjabi dances.

ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
bhangra music is appreciated all over the globe.

ਸੂਫੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ।
sufi music and qawali are other important genres in punjab.

ਡਾਂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਲੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
dance owing to the long history of the punjabi culture and of the punjabi people, there are a large number of dances normally performed at times of celebration, the time of festivals known as melas and the most prominent dances are at punjabi weddings, where the elation is usually particularly intense.

ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਚ ਮਰਦ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ byਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
punjabi dances are performed either by men or by women.

ਨਾਚ ਇਕੱਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਮੂਹਕ ਡਾਂਸ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ,ੋਲ, ਬੰਸਰੀ, ਸਪ, ਧੁਮਰੀ, ਚਿਮਟਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the dances range from solo to group dances and also sometimes dances are done along with musical instruments like dhol, flute, supp, dhumri, chimta etc.

ਹੋਰ ਆਮ ਨਾਚ ਜੋ ਆਦਮੀ ਅਤੇ bothਰਤ ਦੋਨੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਾਰਤੀ, ਜਿੰਦੂਆ ਅਤੇ ਡਾਂਡਾਸ ਹਨ.
other common dances that both men and women perform are karthi, jindua, and dandass.

"ਭੰਗੜਾ" ਡਾਂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਿਲੂ ਹੈ.
"bhangra" dance is the most famous aspect of punjabi dance tradition.

ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਇਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਚ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏ.
its popularity has attained a level where a music is produced with the intent of aiding people to carry out this form of dancing.

ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ.
wedding traditions punjabi wedding traditions and ceremonies are conducted in punjabi, and are a strong reflection of punjabi culture.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਗਾਣੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਬੋਲਿਅਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many local songs are a part of the wedding and are known as boliyan.

ਜਿਥੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਜੈਨਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਅਰਬੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਕਾਜੀ, ਪੰਡਿਤ ਜਾਂ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਰਸਮਾਂ, ਗਾਣੇ, ਨ੍ਰਿਤ, ਭੋਜਨ, ਮੇਕਅਪ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ.
while the actual religious marriage ceremony among muslims, sikhs, hindus, and jains may be conducted in arabic, punjabi, sanskrit, by the kazi, pandit or granthi, there are also many commonalities in ritual, song, dance, food, make-up and dress.

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the punjabi wedding has many rituals and ceremonies that have evolved since traditional times.

ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਬਹੁਤ enerਰਜਾਵਾਨ, ਉੱਚੀ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ ਨੱਚਣ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
punjabi receptions of all sorts are known to be very energetic, filled with loud bhangra music, people dancing, and a wide variety of punjabi food.

ਮੈਨੂਫੋਕ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
alcohol consumption by the menfolk is part of the tradition amongst hindu and some sikh communities that allow it.

ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
folk tales the folk tales of punjab include many stories which are passing through generations and includes folk stories like heer ranjha, mirza sahiban, sohni mahiwal etc.

ਕੁਝ ਨਾਮ ਦੇਣ ਲਈ.
to name a few.

ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਸਾਖੀ, ਜਸ਼ਨ-ਏ-ਬਹਾਰਨ, ਬਸੰਤ, ਕਨਕ ਕਟਾਈ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਣਕ ਕੱਟਣ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ.
festivals vaisakhi, jashan-e-baharan, basant, kanak katai da mela wheat cutting celebrations and many more.

, ਜਿਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਵੀ ਜਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਚੌਕਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the , also called or , means an all night vigil.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚੌਕਸੀ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this type of vigil is found throughout india and is usually held to worship a deity with song and ritual.

ਟੀਚਾ ਹੈ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਿਹਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਬਦਲੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨਾ.
the goal is to gain the favour of the goddess, to obtain some material benefit, or repay her for one already received.

ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਬਲਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ.
the goddess is invoked by the devotees to pay them a visit at the location of the , whether it be in their own homes or communities, in the form of a flame.

ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦਸਤਾਰ ਇਕ ਦਸਤਾਰ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈੱਡਗੀਅਰ ਦੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
traditional dress dastaar a dastaar is an item of headgear associated with sikhi and is an important part of the punjabi and sikh culture.

ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦੀ ਲੇਖ ਸਨਮਾਨ, ਸਵੈ-ਮਾਣ, ਹਿੰਮਤ, ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the symbolic article of the nation represents honour, self-respect, courage, spirituality, and piety.

ਸਿੱਖ ਦਾਤਾਰ ਜਾਂ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਸਾਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ .ਰਤਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
wearing a sikh dastaar, or turban, is mandatory for all amritdhari initiated sikh men and women.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ.
in ancient times, two punjabis would exchange their turbans to show friendship towards each other.

ਸਿੱਖੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਰਾਜੇ, ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਪੱਗਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਸਨ।
prior to sikhi, only kings, royalty, and those of high stature wore turbans.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਟ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ - ਇੱਕ ਕਮੀਜ਼ ਚੋਟੀ, ਸਲਵਾਰ ਤਲ਼ ਅਤੇ ਦੁਪੱਟਾ ਸਕਾਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ atਰਤ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ।
punjabi suit a punjabi suit that features three items - a qameez top , salwar bottom and dupatta scarf is the traditional female attire of the punjabi people.

ਕਮੀਜ਼ ਇਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ .ਿੱਲੀ-ਫਿੱਟ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰੀ ਕਪੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਉਪਰਲੀ ਪੱਟ ਤੋਂ ਮੱਧ-ਵੱਛੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a qameez is a usually loose-fitted outer garment from upper thigh to mid-calf length.

ਕਮੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ salਰਤਾਂ ਸਲਵਾਰ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਮਰ 'ਤੇ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਟਾਂਡੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਟੇ ਨੂੰ ਟੇਪ ਲਗਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
along with the qameez, punjabi women wear a salwaar that consists of long trousers drawn at the waist and tapered to the ankle.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਟ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਪੂਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੁਪੱਟਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਸਿਰ coverੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the other complementary feature of the punjabi suit is the dupatta often used to cover the chest and head.

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੁਪੱਟਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
among the punjabi people, the dupatta has long been a symbol of modesty.

ਕੁੜਤਾ ਪਜਾਮਾ ਇੱਕ ਕੁਰਤਾ ਪਜਾਮਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ - ਇੱਕ ਕੁਰਤਾ ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਪਜਾਮਾ ਤਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਪਹਿਰਾਵੇ ਹਨ.
kurta pajama a kurta pajama that comprises two items - a kurta top and pajama bottom is the traditional male attire of the punjabi people.

ਖੇਡਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
sports various types of sports are played in punjab.

ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
they are basically divided into outdoor and indoor sports.

ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦਿਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
special emphasis is put to develop both the mental and physical capacity while playing sports.

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਪੀਡ ਰੀਡਿੰਗ, ਮੈਂਟਲ ਅਬਕਸ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਆਈਕਿਯੂ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
that is why recently sports like speed reading, mental abacus, historical and iq tests are arranged as well.

ਇਨਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
indoor sports are specially famous during the long summer season in punjab.

ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਵੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹਨ.
also indoor sports are played by children in homes and in schools.

ਗਿੱਲੀ-ਡਾਂਡਾ ਪਰਚੀਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੇਸੀ ਖੇਡਾਂ ਹਨ.
gilli-danda is vary famous indigenous sports among children along with parcheesi.

ਪਿਟੂ ਗਰਮ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
pittu garam is also famous among children.

ਸਟਾਪੂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
stapu is famous among young girls of punjab.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
also many new games are included with the passage of time.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਨਯੋਗ ਹਨ ਕੈਰਮ, ਲੂਡੋ ਬੋਰਡ ਗੇਮ, ਸਕ੍ਰੈਬਲ, ਸ਼ਤਰੰਜ, ਡਰਾਫਟ, ਗੋ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ.
the most notable are carrom, ludo board game , scrabble, chess, draughts, go monopoly.

ਟੈਬਲੇਟ ਗੇਮਜ਼ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਲੀਅਰਡਸ ਅਤੇ ਸਨੂਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the tabletop games games include billiards and snooker.

ਬੈਕਗੈਮਨ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਨਸਿਕ ਖੇਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
backgammon locally known as dimaagi baazi mental game is famous in some regions as well.

ਬਾਹਰੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸਤੀ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਖੇਡ, ਕਬੱਡੀ, ਰਸ ਕਾਸ਼ੀ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ, ਪਤੰਗ ਪਤੰਗ ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਨਾਈਜਾ ਬਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਤੰਬੂ ਇੱਕ ਘੋੜਸਵਾਰ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ .ਗਟਕਾ, ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਲਾਭ.
the outdoor sports include kusti a wrestling sport , kabaddi, rasa kashi a rope pulling game , patang kite flying and naiza baazi or tent pegging a cavalry sport .gatka, is also taken as a form of sports, punjabi's are naturally dominant in sports because of their physical attributes and genetic advantage.

ਪੰਜਾਬ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੇਡ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
punjab being part of south asia, the sport of cricket is very popular.

ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸ ਹਾਕੀ, ਸਾਕਰ, ਬਾਕਸਿੰਗ, ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ, ਰਗਬੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
new forms of sports are also being introduced and adopted in particular by the large overseas punjabis, such as ice hockey, soccer, boxing, mixed martial arts, rugby union as part of the globalisation of sports.

ਉੱਘੇ ਲੋਕ, ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸੋਈ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚੀਤਾ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਜੁਬਾਟਸ ਉਪ-ਪਰਵਾਰ ਫੈਲੀਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘਾਤਕ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
notable people see also dialects of the punjab punjabi press punjabi cuisine notes references references and further reading external links the cheetah acinonyx jubatus is a large felid of the subfamily felinae that occurs mainly in eastern and southern africa and a few parts of iran.

ਜੀਨਸ ਐਸੀਨੋਨਿਕਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ, ਚੀਤਾ ਦਾ ਜੋਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਨੀਅਲ ਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਬਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1775 ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the only extant member of the genus acinonyx, the cheetah was first described by johann christian daniel von schreber in 1775.

ਚੀਤਾ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਡੂੰਘੀ ਛਾਤੀ, ਦਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਕੋਟ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗੋਲ ਸਿਰ, ਕਾਲੇ ਅੱਥਰੂ ਜਿਹੀ ਲੱਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਲੰਬੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਸੋਟੇ ਵਾਲੀ ਪੂਛ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the cheetah is characterised by a slender body, deep chest, spotted coat, a small rounded head, black tear-like streaks on the face, long thin legs and a long spotted tail.

ਇਸਦਾ ਹਲਕਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਤਲਾ ਰੂਪ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
its lightly built, slender form is in sharp contrast with the robust build of the big cats, making it more similar to the cougar.

ਚੀਤਾ ਮੋ 70ੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 70 ਤੋਂ 90 ਸੈ.ਮੀ. 28 ਤੋਂ 35 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਕਿਲੋ ਐਲ ਬੀ.
the cheetah reaches nearly 70 to 90 cm 28 to 35 in at the shoulder, and weighs kg lb .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਤੇ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬਾ, ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਖਾਸ ਛੋਟਾ ਹੈ.
though taller than the leopard, it is notably smaller than the lion.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਕੋਟ ਇਕਸਾਰ lyੰਗ ਨਾਲ 2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕਾਲੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ covered ੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
basically yellowish tan or rufous to greyish white, the coat is uniformly covered with nearly 2,000 solid black spots.

ਚੀਤਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ.
cheetahs are active mainly during the day, with hunting their major activity.

ਬਾਲਗ਼ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਿਲਵਰਤਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ "ਗੱਠਜੋੜ".
adult males are sociable despite their territoriality, forming groups called "coalitions".

lesਰਤਾਂ ਖੇਤਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ringਲਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
females are not territorial they may be solitary or live with their offspring in home ranges.

ਕਾਰਨੀਵਰਜ, ਚੀਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
carnivores, cheetah mainly prey upon antelopes and gazelles.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੀਟਰ ਫੁੱਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਸਾ ਦੇਣਗੇ, ਇਸ ਵੱਲ ਚਾਰਜ ਕਰਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਟੁੱਕੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗਲ਼ੇ ਨੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ.
they will stalk their prey to within metres ft , charge towards it and kill it by tripping it during the chase and biting its throat to suffocate it to death.

ਚੀਤਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਭੂਮੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ.
the cheetah's body is specialised for speed it is the fastest land animal.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਤਾ ਦੀ ਗਤੀ aਸਤਨ 64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 40 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰ 112 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 70 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਾਪ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the speed of a hunting cheetah averages 64 km h 40 mph during a sprint the chase is interspersed with a few short bursts of speed, when the animal can attain 112 km h 70 mph , although this is disputed by more recent measurements.

ਚੀਤਾ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਜਨਨ, ਓਵੂਲੇਟਰਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cheetahs are induced ovulators, breeding throughout the year.

ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿ .ਬ ਦੇ ਇੱਕ ਕੂੜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਕ ਤੋਂ ਅੱਠ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
gestation is nearly three months long, resulting in a litter of typically three to five cubs the number can vary from one to eight .

ਛੁਟਕਾਰਾ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
weaning occurs at six months siblings tend to stay together for some time.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਕਿsਬਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੇਰੇਨਗੇਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਮੌਤ ਦਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
cheetah cubs face higher mortality than most other mammals, especially in the serengeti region.

ਚੀਤਾ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ, ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਨਨਾਹ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਨ.
cheetahs inhabit a variety of habitats dry forests, scrub forests and savannahs.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ.
thanks to its prowess at hunting, the cheetah was tamed and used to kill game at hunts in the past.

ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਕਲਾ, ਸਾਹਿਤ, ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the animal has been widely depicted in art, literature, advertising and animation.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨੇਚਰ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ, ਚੀਤਾ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੇਧਿਆਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ.
classified as vulnerable by the international union for conservation of nature iucn , the cheetah has suffered a substantial decline in its historic range due to rampant hunting in the 20th century.

ਕਈ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਚੀਤਾ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
several african countries have taken steps to improve the standards of cheetah conservation.

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ - 2017 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਾਟੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7,100 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ “ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ” ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। iucn ਲਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ.
by late 2016-early 2017, the cheetah's global population had fallen to approximately 7,100 individuals in the wild due to habitat loss, poaching, the illegal pet trade, and conflict with humans, with researchers suggesting that the animal be immediately reclassified as "endangered" on the iucn red list.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ "ਚੀਤਾ" ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚਮਕਦਾਰ" ਜਾਂ "ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ".
etymology the vernacular name "cheetah" is derived from the hindi word , which in turn comes from the sanskrit word meaning "bright" or "variegated".

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜ ਵਰਤੋਂ 1610 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
the first recorded use of this word was in 1610.

ਚੀਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਨਾਮ ਹੈ "ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਚੀਤੇ".
an alternative name for the cheetah is "hunting leopard".

ਚੀਤਾ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਜੁਬਾਟਸ ਹੈ.
the scientific name of the cheetah is acinonyx jubatus.

ਏਕੀਨੋਨੇਕਸ ਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਦੋ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਅਕਿਨੇਟੋਸ ਦੇ ਅਰਥ ਗਤੀਹੀਣ ਹੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਲੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੰਜੇ.
the generic name acinonyx could have originated from the combination of two greek words akinetos means motionless, and onyx means claw.

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਅਨੁਵਾਦ, "ਗਤੀ-ਰਹਿਤ ਪੰਜੇ" ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਚੀਤਾ ਦੇ ਪੰਜੇ ਦੇ ਪੰਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਸੀਮਤ ਵਾਪਸੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ.
a rough translation of the word would be "non-moving claws", a reference to the limited retractability capability of being drawn inside the paw of the claws of the cheetah relative to other cats'.

ਖਾਸ ਨਾਮ ਜੁਬੈਟਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ "ਮੈਨਡੇਡ" ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਖਾਰਸ਼ਿਕ ਛਾਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the specific name jubatus means "maned" in latin, referring to the dorsal crest of this animal.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਚੀਤਾ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਇਕੋ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ.
taxonomy the cheetah is the only extant species of the genus acinonyx.

ਇਹ felinae ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, felidae ਦੀ ਸਬ-ਫੈਮਲੀਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਸ, ਜੰਗਲੀ ਕੈਟ ਅਤੇ ਪੁੰਮਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it belongs to felinae, the subfamily of felidae that also includes lynxes, wildcats, and the puma.

ਸਜਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਜੋਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਡੈਨੀਅਲ ਵਾਨ ਸ਼੍ਰੇਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 1775 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਡਾਈ ਇਨ ਇਲਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੈਚੁਰ ਨਾਈਟ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the species was first described by german naturalist johann christian daniel von schreber in his 1775 publication die in abbildungen nach der natur mit beschreibungen.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੋਗਰ ਪੁੰਮਾ ਕੰਕਰੋਲਰ ਅਤੇ ਜਾਗੁਰੂੰਡੀ ਪੀ ਯੱਗੋਰੌਂਦੀ ਹਨ.
the cheetah's closest relatives are the cougar puma concolor and the jaguarundi p. yagouaroundi .

ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਫੂਲੀਡੇ ਦੇ ਅੱਠ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਪੂਮਾ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these three species together form the puma lineage, one of the eight lineages of felidae.

ਪੂਮਾ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਭੈਣ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀਆਂ ਓਲਡ ਵਰਲਡ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਨੇਰਾ ਫੇਲਿਸ, ਓਟੋਕੋਲੋਬਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੋਨੈਲਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the sister group of the puma lineage is a clade of smaller old world cats that includes the genera felis, otocolobus and prionailurus.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਤਾ ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ ਬਿੱਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਣੂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੂਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਿਓਸੀਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਆਮ ਪੂਰਵਜ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
although the cheetah is an african cat, molecular evidence indicates that the three species of the puma lineage evolved in north america two to three million years ago, where they possibly had a common ancestor during the miocene.

ਉਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ 8.25 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਟ ਗਏ ਸਨ.
they possibly diverged from this ancestor 8.25 million years ago.

ਚੀਤਾ ਲਗਭਗ 6.7 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੰਮਾ ਅਤੇ ਜਾਗੁਰੂੰਡੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the cheetah diverged from the puma and the jaguarundi around 6.7 million years ago.

ਇਕ ਜੀਨੋਮ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਚੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦੋ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 100,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲਗਭਗ 12,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਸੀ.
a genome study concluded that cheetahs experienced two genetic bottlenecks in their history, the first about 100,000 years ago and the second about 12,000 years ago, greatly lowering their genetic variability.

ਇਹ ਅੜਿੱਕਾ ਲਗਭਗ 12,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਾਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਲਾਇਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਂ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these bottlenecks may have been associated with migrations across asia and into africa with the current african population founded about 12,000 years ago , and or with a depletion of prey species at the end of the pleistocene.

ਉੱਤਰੀ ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਓਲਡੁਵਾਈ ਗੋਰਜ ਸਾਈਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਚੀਤਾ ਜੀਭੀ ਜੀਵ ਪਲੀਸਟੋਸੀਨ ਦੀ ਹੈ।
cheetah fossils found in the lower beds of the olduvai gorge site in northern tanzania date back to the pleistocene.

ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਦੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਚੀਤਾ ਨਾਲੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਲੀਓਸੀਨ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਜੀਵਸ਼ੱਤੀ ਲਗਭਗ 30 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ.
the extinct species of acinonyx are older than the cheetah, with the oldest known from the late pliocene these fossils are about three million years old.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਪਾਰਦੀਨੇਨਸਿਸ ਪਾਲੀਓਸੀਨ ਯੁੱਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਤਾ ਨਾਲੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਏ ਇੰਟਰਮੀਡੀਅਸ ਮੱਧ-ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਅਵਧੀ ਹੈ.
these species include acinonyx pardinensis pliocene epoch , notably larger than the modern cheetah, and a. intermedius mid-pleistocene period .

ਜਦੋਂ ਕਿ ਏ ਇੰਟਰਮੀਡੀਅਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਚੀਨ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰਪੇਨਨੇਸਿਸ ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ.
while the range of a. intermedius stretched from europe to china, a pardinensis spanned over eurasia as well as eastern and southern africa.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੀਤਾ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਲਗਭਗ ਡੇ million ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
a variety of larger cheetah believed to have existed in europe fell to extinction around half a million years ago.

ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਹੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਫੇਲਿਸ, ਪੁੰਮਾ ਜਾਂ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
extinct north american cats resembling the cheetah had historically been assigned to felis, puma or acinonyx.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1990 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਈਲੋਜੇਨੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਮੀਰਾਸੀਨੋਨੇਕਸ ਜੀਨਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ.
however, a phylogenetic analysis in 1990 placed these species under the genus miracinonyx.

ਮਿਰਾਸੀਨੋਨੇਕਸ ਨੇ ਚੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
miracinonyx exhibited a high degree of similarity with the cheetah.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1998 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡੀਐਨਏ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮਿਰਾਸੀਨੋਨੇਕਸ ਇਨੈਕਸਪੈਕਟੈਟਸ, ਐਮ ਸਟੂਡੇਰੀ, ਅਤੇ ਐਮ ਟਰੂਮਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਦੇਰ ਤੋਂ ਪਲੀਸਟੋਸੀਨ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਗਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ।
however, in 1998, a dna analysis showed that miracinonyx inexpectatus, m. studeri, and m. trumani early to late pleistocene epoch , found in north america, are not true cheetahs in fact, they are close relatives of the cougar.

ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਚੀਤਾ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਪ-ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਏ ਜੇ. ਵੈਨਟਿਕਸ ਗ੍ਰੀਫੀਥ, 1821 ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਜਾਂ ਭਾਰਤੀ ਚੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
subspecies the five recognised subspecies of the cheetah are asiatic cheetah a. j. venaticus griffith, 1821 also called the iranian or indian cheetah.

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ.
formerly occurred across southwestern asia and india.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ ਕੁਦਰਤ ਐਂਡ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐਨ. ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਈਰਾਨ ਤਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚੀਤਾ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਉਪ-ਜਾਤੀ ਹੈ।
according to the international union for conservation of nature and natural resources iucn , it is confined to iran, and is thus the only surviving cheetah subspecies indigenous to asia.

ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it has been classified as critically endangered.

ਇੱਕ 2004 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 50 ਤੋਂ 60 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
a 2004 study estimated the total population at 50 to 60.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, 2007 ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ 60 ਤੋਂ 100 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
later, a 2007 study gave the total population in iran as 60 to 100 the majority of individuals were likely to be juveniles.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
the population has declined sharply since the mid-1970s.

2012 ਤਕ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as of 2012, only two captive individuals are known.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕੀ ਚੀਤਾ ਏ ਜੇ. ਹੇਕੀ ਹਿਲਜ਼ਾਈਮਰ, 1913 ਸਹਾਰਨ ਚੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
northwest african cheetah a. j. hecki hilzheimer, 1913 also called the saharan cheetah.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਲਜੀਰੀਆ, ਬੇਨਿਨ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਅਤੇ ਨਾਈਜਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
found in northwestern africa the iucn confirms its presence in only four countries algeria, benin, burkina faso and niger.

ਅਹੱਗਰ ਅਤੇ ਤਾਸੀਲੀ ਐਨ ਅਜਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 2003 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਹੱਗਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 40 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
small populations are known to exist in the ahaggar and tassili n'ajjer national parks algeria a 2003 study estimated a population of 20 to 40 individuals in ahaggar national park.

ਨਾਈਜਰ ਵਿਚ, ਪਹਾੜਾਂ, ਟਰੀਮਟ ਮੈਸੀਫ, ਤਾਲਕ ਅਤੇ ਅਜ਼ੌਕ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਚੀਤਾ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ.
in niger, cheetahs have been reported from the mountains, , termit massif, talak and azaouak valley.

1993 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 50 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ.
a 1993 study reported a population of 50 from .

ਬੇਨਿਨ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪੈਂਡਜਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬਚੀ ਹੈ.
in benin, the cheetah still survives in pendjari national park and w national park.

ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the status is obscure in burkina faso, where individuals may be confined to the southeastern region.

ਲਗਭਗ 250 ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਰਿਪੱਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਿਸ਼ਵ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
with the total world population estimated at less than 250 mature individuals, it is listed as critically endangered.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਚੀਤਾ ਏ. ਜੇ. ਜੁਬੈਟਸ ਸ਼੍ਰੇਬਰ, 1775 ਨੂੰ ਨਾਮੀਬੀਅਨ ਚੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
south african cheetah a. j. jubatus schreber, 1775 also called the namibian cheetah.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਮੀਬੀਆ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
occurs in southern african countries such as namibia, botswana, zimbabwe, south africa and zambia.

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 0 ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ.
diverged from the asiatic cheetah nearly 0.

.67 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ.
.67 million years ago.

2007 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 6,500 ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2007 the population was roughly estimated at less than 5,000 to maximum 6,500 adult individuals.

ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
not listed by the iucn.

ਸੁਡਾਨ ਚੀਤਾ ਏ ਜੇ. ਸੋਮਮਰਿੰਗੀ ਫਿਟਜ਼ਿੰਗਰ, 1855 ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੱਧ ਜਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਚੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sudan cheetah a. j. soemmeringii fitzinger, 1855 also called the central or northeast african cheetah.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
found in the central and northeastern regions of the continent and the horn of africa.

ਇਹ ਉਪ-ਜਾਤੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ 2011 ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ.
this subspecies was considered identical to the south african cheetah until a 2011 genetic analysis demonstrated significant differences between the two.

ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਚੀਤਾ ਏ ਜੇ. raineyii syn.
tanzanian cheetah a. j. raineyii syn.

ਏ. ਜੇ. ਫੈਰੋਸਨੀ ਹੈਲਰ, 1913 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਚੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a. j. fearsoni heller, 1913 also called the east african cheetah.

ਕੀਨੀਆ, ਸੋਮਾਲੀਆ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
found in kenya, somalia, tanzania, and uganda.

2007 ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 2,572 ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅੱਲੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿਚ ਸੀ.
the total population in 2007 was estimated at 2,572 adults and independent adolescents.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਬਾਦੀ ਮਸਾਈ ਮਾਰਾ ਅਤੇ ਸੇਰੇਨਗੇਟੀ ਈਕੋਰੀਜਨਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
significant populations occur in the maasai mara and the serengeti ecoregions.

ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੀ ਡਿਪਲੋਇਡ ਸੰਖਿਆ 38 ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਾਤਕ ਵਾਂਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਲਸੋਟ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਲਈ ਇਹ ਸੰਖਿਆ 36 ਹੈ.
genetics the diploid number of chromosomes in the cheetah is 38, the same as in any other felid though for the ocelot and the margay the number is 36 .

ਚੀਤਾ ਦੀ ਇਕ ਕਮਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸਦਾ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ.
a remarkable feature of the cheetah is its unusually low genetic variability in comparison to other felids.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਫਟਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫੋਰੈਟਿਕ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
consequently, individuals show considerable genetic similarity to one another, as illustrated by skin grafts, electrophoretic evidence and reproductive surveys.

ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ, ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a prolonged period of inbreeding, following a genetic bottleneck during the last ice age, is believed to be the reason behind this anomaly.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਫਲੈਗੇਲਾ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਰੀਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the consequences of such genetic uniformity might include a low sperm count, motility, deformed flagella, difficulty in captive breeding and susceptibility to disease.

ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੀਮ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੱਡੇ, ਧੱਬੇ ਧੱਬਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਤੋਂ ਪੂਛ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ.
king cheetah the king cheetah is a variety of cheetah with a rare mutation for cream-coloured fur marked with large, blotchy spots and three dark, wide stripes extending from their neck to the tail.

1926 ਵਿਚ ਮੇਜਰ ਏ ਕੂਪਰ ਨੇ ਉਸ ਜਾਨਵਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੇ ਅਜੌਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਰਾਰੇ ਨੇੜੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਸੀ।
in 1926 major a. cooper wrote about an animal he had shot near modern-day harare.

ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਚੀਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨੋਟ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਬਰਫ ਦੇ ਤਿੰਪੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਘਣੇ ਫਰ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧੱਬੇ ਬਣਕੇ ਧੱਬੇ ਬਣ ਗਏ.
describing the animal, he noted its remarkable similarity to the cheetah, but the body of this individual was covered with fur as thick as that of a snow leopard and the spots merged to form stripes.

ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਚੀਤੇ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਰਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he suggested that it could be a cross between a leopard and a cheetah.

ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾ-ਵਾਪਸੀ ਯੋਗ ਪੰਜੇ ਚੀਤਾ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸਨ.
after further similar animals were discovered, it was established they were similar to the cheetah in having non-retractable claws a characteristic feature of the cheetah.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਇਨੇਸ ਪੋਕੌਕ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਏਸੀਨੋਨੇਕਸ ਰੇਕਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ "ਰੇਕਸ" ਲਾਤੀਨੀ ਨੂੰ "ਰਾਜਾ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਨਾਮ, "ਕਿੰਗ ਚੀਤਾ" ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੋਂ 1939 ਵਿੱਚ ਮੁੜੇ.
english zoologist reginald innes pocock described it as a new species by the name of acinonyx rex "rex" being latin for "king", the name translated to "king cheetah" however, he reverted from this in 1939.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਹਾਬਲ ਚੈਪਮੈਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਵਾਲੀ ਚੀਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ।
english hunter-naturalist abel chapman considered it to be a colour morph of the spotted cheetah.

ਸੰਨ 1927 ਤੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਚੀਤਾ ਦੀ ਜੰਗਲੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ 1975 ਵਿਚ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ.
since 1927 the king cheetah has been reported five more times in the wild an individual was photographed in 1975.

ਮਈ 1981 ਵਿਚ ਡੀ ਵਾਈਲਡ ਚੀਟਾ ਅਤੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈਂਟਰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੋ ਸਪੋਟਰ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕੂੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਸੀ.
in may 1981 two spotted sisters gave birth at the de wildt cheetah and wildlife centre south africa , and each litter contained one king cheetah.

ਹਰ ਭੈਣ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਮਰਦ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
each sister had mated with a wild male from the transvaal region where king cheetahs had been recorded .

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ.
further king cheetahs were later born at the centre.

ਉਹ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਵਾਲ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
they have been known to exist in zimbabwe, botswana and northern transvaal.

2012 ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਕਲਪਿਕ ਕੋਟ ਪੈਟਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜੀਨ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਮੇਮ੍ਰਬਿਨ ਐਮਿਨੋਪੈਪਟਾਈਡਸ ਕਿ ta ਤਾਕਪੈਪ ਲਈ ਇਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕੋ ਜੀਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਤਿੱਖੀ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧਾਰੀਦਾਰ "ਮੈਕਰੇਲ" ਬਨਾਮ ਧੁੰਦਲਾ "ਟਕਸਾਲੀ" ਪੈਟਰਨਿੰਗ ਲਈ.
in 2012 the cause of this alternative coat pattern was found to be a mutation in the gene for transmembrane aminopeptidase q taqpep , the same gene responsible for the striped "mackerel" versus blotchy "classic" patterning seen in tabby cats.

ਇਸ ਲਈ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਆਮ ਚੀਤਾ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸਪੀਸੀਜ਼.
hence, genetically the king cheetah is simply a variety of the common cheetah and not a separate species.

ਇਹ ਕੇਸ ਕਾਲੇ ਪੈਂਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
this case is similar to that of the black panthers.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ.
the mutation is recessive, a reason behind the rareness of the mutation.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਦੋ ਮੇਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਤਾ ਇਕੋ ਜੀਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ofਲਾਦ ਦਾ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਚੀਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
as a result, if two mating cheetahs have the same gene, then a quarter of their offspring can be expected to be king cheetahs.

ਲੱਛਣ ਚੀਤਾ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਡੂੰਘੀ ਛਾਤੀ, ਦਾਗ਼ ਵਾਲਾ ਛਿਲਕਾ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਗੋਲ ਗੋਲਾ, ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕਾਲੇ ਅੱਥਰੂ ਜਿਹੀ ਲੱਕੜੀ, ਲੰਬੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਲੰਬੀ ਦਾਗ਼ੀ ਪੂਛ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
characteristics the cheetah is a felid with several distinctive features a slender body, deep chest, spotted pelage, a small rounded head, black tear-like streaks on the face, long thin legs and a long spotted tail.

ਇਸਦਾ ਹਲਕਾ ਬਣਾਇਆ, ਪਤਲਾ ਰੂਪ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ.
its lightly built, slender form is in sharp contrast with the robust build of the big cats.

ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਿਚ ਹੈ.
the head-and-body length ranges from centimetres in .

ਚੀਤਾ ਮੋ theੇ 'ਤੇ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰ ਦਾ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ lb.
the cheetah reaches centimetres in at the shoulder, and weighs kilograms lb .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚੀਤੇ ਨਾਲੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੋ shoulderੇ' ਤੇ ਲਗਭਗ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
thus, it is clearly taller than the leopard, which stands nearly centimetres in at the shoulder.

ਚੀਤੇ ਦਾ ਭਾਰ ਸੀਮਾ ਚੀਤੇ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਐੱਲ.
the weight range of the cheetah overlaps extensively with that of the leopard, which weighs kilograms lb .

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਚੀਤਾ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ heightਸਤਨ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 120 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 47 ਇੰਚ ਹੈ.
on the other hand, the cheetah is significantly shorter than the lion, whose average height is nearly 120 centimetres 47 in .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 12ਰਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 126 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 278 lb ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਭਾਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 186 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 410 lb ਹੈ.
moreover, it is much lighter than the lion, among which females weigh 126 kilograms 278 lb and the much heavier males weigh 186 kilograms 410 lb .

ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਤੀਆਂ ਸਹਾਰਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
based on measurements, the smallest cheetahs have been reported from the sahara, northeastern africa and iran.

ਇੱਕ ਜਿਨਸੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਨਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਦਾ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a sexually dimorphic species, males are generally larger than females.

ਸਿਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਹੈ, ਚੀਤਾ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the head is small and streamlined, adding to the agility of the cheetah.

ਸਹਾਰਨ ਚੀਤਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੰਗ ਹਨ.
saharan cheetah have narrow canine faces.

ਛੋਟੇ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੰਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚਟਾਕ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨ ਧੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ.
small, short, and rounded, the ears are marked by black patches on the back the edges and base of the ears are tawny.

ਉੱਚੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੋਲ ਗੋਲ ਪੁਤਲੀਆਂ ਹਨ.
the high-set eyes have round pupils.

ਫਿੱਕੀ, ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੈਲੀਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
the whiskers, shorter and fewer in number than those of other felids, are fine and inconspicuous.

ਉੱਚੀ ਅੱਥਰੂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚੀਤਾ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹਨ.
the pronounced tear streaks are unique to the cheetah.

ਇਹ ਲਕੀਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਤਕ ਭਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these streaks originate from the corner of the eyes and run down the nose to the mouth.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ieldਾਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇਕ ਮਦਦਗਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਕ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ.
their role is obscure they may be serving as a shield for the eyes against the sun's glare, a helpful feature as the cheetah hunts mainly during the day another purpose could be to define facial expressions.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਚੀਤਾ ਦਾ ਕੋਟ ਇਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 2,000,००० ਕਾਲੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
basically yellowish tan or rufous to greyish white, the coat of the cheetah is uniformly covered with nearly 2,000 solid black spots.

ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅੰਡਰਬੈਲੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ ਹੈ.
the upper parts are in stark contrast to the underbelly, which is completely white.

ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਲਗਭਗ 3 ਮਾਪਦਾ ਹੈ.
each spot measures nearly 3.

.1 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 1.
.1 centimetres 1.

ਪਾਰ ਵਿਚ।.
.0 in across.

ਹਰ ਚੀਤਾ ਦੇ ਕੋਟ ਉੱਤੇ ਦਾਗ਼ਾਂ ਦਾ ਅਨੌਖਾ ਪੈਟਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
every cheetah has a unique pattern of spots on its coat hence, this serves as a distinct identity for each individual.

ਚੀਤਾ ਦਾ ਫਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
cheetah fur is short and often coarse.

ਫਲੱਫੀ ਫਰ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
fluffy fur covers the chest and the ventral side.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਕਈ ਰੰਗ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਐਲਬੀਨੋ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ.
several colour morphs of the cheetah have been identified, including melanistic and albino forms.

ਕੀਨੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਚੀਤਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।
black cheetah have been observed in kenya and zambia.

ਵਿਚ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਫਿਲਿਪ ਸਕਲੈਟਰ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਏ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਅਲਬੀਨੋ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ.
in , english zoologist philip sclater described two partially albino specimens from south africa.

ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਇਕ ਟਿੱਕੀ ਟੱਬੀ ਚੀਤਾ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ.
a ticked tabby cheetah was photographed in kenya in 2012.

ਨਾਬਾਲਗ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੰਬੇ, looseਿੱਲੇ, ਨੀਲੇ ਤੋਂ ਸਲੇਟੀ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
juveniles are typically dark with long, loose, blue to grey hair.

ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਮੋ shouldਿਆਂ 'ਤੇ ਲੰਬੇ 8 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖਾਨਾ, ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਪ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
a short mane, about 8 centimetres 3.1 in long, on the neck and the shoulders, is all that remains of the cape in adults.

ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਛ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਝਾੜੀਦਾਰ ਚਿੱਟੇ ਟੂਫਟ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the exceptionally long and muscular tail measures centimetres in , and ends in a bushy white tuft.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਛ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਿਚ areੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅੰਤਮ ਭਾਗ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਹਨੇਰੇ ਰਿੰਗਾਂ ਜਾਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
while the first two-thirds of the tail are covered in spots, the final part is marked with four to six dark rings or stripes.

ਪੂਛ ਦੀਆਂ ਅਖੀਰਲੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਧੱਬੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
the arrangement of the terminal stripes of the tail differs among individuals, but the stripe patterns of siblings are very similar.

ਦਰਅਸਲ, ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੂਛ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ' ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਰਗੀ ਹੈ.
in fact, the tail of an individual will typically resemble its siblings' to a greater extent than it resembles its mother's or any other individual's.

ਚੀਤਾ ਅਕਸਰ ਚੀਤੇ ਅਤੇ ਕੋਗਰ ਨਾਲ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਦੇ ਰੋਸੇ ਅਤੇ ਕੋਗਰ ਦੇ ਸਾਦੇ ਕੋਟ ਦੇ ਉਲਟ ਇਸਦੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਚਟਾਕ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚੀਤੇ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
the cheetah is often confused with the leopard and the cougar and can be distinguished by its small round spots in contrast to the leopard's rosettes and the cougar's plain coat in addition, the leopard lacks the tear streaks of the cheetah.

ਕੋਗਰ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਅੱਥਰੂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੀਤਾ ਦੇ ਧੱਬੇ ਕੋਟ ਪੈਟਰਨ.
the cougar possesses neither the tear streaks nor the spotted coat pattern of the cheetah.

ਸਰਪਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ.
the serval has a form very similar to that of the cheetah but is significantly smaller.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਪੂਛ ਅਤੇ ਚਟਾਕ ਹਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਧਾਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫਿ toਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
moreover, it has a shorter tail and spots that fuse to form stripes on the back.

ਐਨਾਟਮੀ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਜੀਨਸ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚੀਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਡੀ ਬਿੱਲੀਆਂ ਜੀਨਸ ਪੈਂਥੀਰਾ ਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
anatomy being in the genus acinonyx, the morphology of the cheetah differs notably from the big cats genus panthera .

ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਜਬਾੜੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਛਾਤੀ ਮਾੜੀ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ.
the face and the jaw are unusually shortened and the sagittal crest is poorly developed, possibly to reduce weight and enhance speed.

ਦਰਅਸਲ, ਖੋਪੜੀ ਛੋਟੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ.
in fact, the skull resembles that of the smaller cats.

ਛੋਟੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨੁਕਤਾ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਰੀੜ੍ਹ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇਕ ਹੋਰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
another point of similarity to the small cats is the long and flexible spine, in contrast to the stiff and short one of other large felids.

ਫੈਲੀਡ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ 2001 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਮੱਧਮ ਪਲਾਨੈਕਸ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਚੀਪ ਦੂਜੇ ਫ਼ੇਲੀਡਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
a 2001 study of felid morphology stated that the truncation of the development of the middle phalanx bone in the cheetah at a relatively younger age than other felids could be a major reason for the peculiar morphology of the cheetah.

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੀਤਾ ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਚ ਕੈਨਿਡਜ਼ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
interestingly, the cheetah appears to show convergent evolution with canids in morphology as well as behaviour.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਚੀਤਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਲੰਮੀ ਚਟਾਕ, ਲੰਬੇ ਪੈਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਤੀ, ਸਖ਼ਤ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਪੈਡਾਂ ਅਤੇ ਕੜਵੱਲ, ਅਰਧ-ਵਾਪਸੀ ਯੋਗ ਪੰਜੇ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਵਿਹਾਰ, ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
for example, the cheetah has a relatively long snout, long legs and deep chest, tough foot pads and blunt, semi-retractable claws moreover, its hunting behaviour resembles that of canids.

2001 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੀਤਾ ਦੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚ ਫੀਲੀਡਜ਼ ਅਤੇ ਬਘਿਆੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
in the 2001 study, it was observed that the claws of cheetah have features intermediate between those of felids and the wolf.

ਪੂਮਾ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਦੋਨੋ ਛੋਟੀਆਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਗੁਰੂੰਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
in the puma lineage, the cheetah's skull morphology is similar to that of the puma both have short, wide skulls while that of the jaguarundi is different.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਕੁਲ 30 ਦੰਦ ਹਨ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ 3.1.3.13.1.2.1.
the cheetah has a total of 30 teeth the dental formula is 3.1.3.13.1.2.1.

ਪਤਿਤ ਦੰਦ 3.1.23.1.2 ਹੈ.
the deciduous dentition is 3.1.23.1.2.

ਤਿੱਖੇ, ਤੰਗ ਗਲ਼ੇ ਦੰਦ ਮਾਸ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਕਾਈਨਨ ਦੰਦ ਇਸ ਦਾ ਦਮ ਘੁੱਟਣ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਚੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the sharp, narrow cheek teeth help in tearing flesh, whereas the small and flat canine teeth bite the throat of the prey to suffocate it.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ .ਰਤਾਂ ਅਤੇ orsਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ.
males have slightly bigger heads with wider incisors and longer mandibles than females.

ਖੋਪੜੀ ਅਤੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਤਾ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਓਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਿੰਦੀ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿੱਲੀਆਂ ਹਨ.
the muscles between the skull and jaw are short, and thus do not allow the cheetah to open its mouth as much as other cats.

ਡਿਜੀਟਿਗਰੇਡ ਜਾਨਵਰ, ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਪੈਡ ਪੈਡ ਹਨ ਜੋ ਪੱਕੇ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
digitigrade animals, the cheetah have tough foot pads that make it convenient to run on firm ground.

ਹਿੰਦ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਫੋਰਲਗੇਜ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਹਨ.
the hind legs are longer than the forelegs.

ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਲੰਬੇ ਮੈਟਾਕਾਰਪਲਾਂ, ਹੇਠਲੇ ਪੈਰ, ਰੇਡੀਅਸ, ਉਲਨਾ, ਟਿੱਬੀਆ ਅਤੇ ਫਾਈਬੁਲਾ ਦੇ ਮੈਟਾਟ੍ਰਾਸਲਜ਼ ਹਰੇਕ ਛਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the relatively longer metacarpals, metatarsals of the lower leg , radius, ulna, tibia, and fibula increase the length of each jump.

ਲਚਕਦਾਰ ਵਰਟੀਬਲ ਕਾਲਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the straightening of the flexible vertebral column also adds to the length.

ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਨਸ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
cheetahs have a high concentration of nerve cells, arranged in a band in the centre of the eyes.

ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਟ੍ਰੀਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਣ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this arrangement, called a "visual streak", significantly enhances the sharpness of the vision.

ਫੀਲਡਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਦਿੱਖ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ.
among the felids, the visual streak is most concentrated and efficient in the cheetah.

ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਨੱਕ.
the nasal passages are short and large the smallness of the canines helps to accommodate the large nostrils.

ਚੀਤਾ ਕੰਧ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੱਖੀ-ਧਾਰੀ ਵੋਕਲ ਫੋਲਡ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਰਜਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ.
the cheetah is unable to roar due to the presence of a sharp-edged vocal fold within the larynx.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਪੰਜੇ ਹੋਰ ਮੋਟੇ ਮੋਟਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the paws of the cheetah are narrower than those of other felids.

ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਕਰਵ ਕੀਤੇ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਯੋਗ ਅਰਧ-ਵਾਪਸੀ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the slightly curved claws lack a protective sheath and are weakly retractable semi-retractable .

ਇਹ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਯੋਗ ਪੰਜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਨਤਾ.
this is a major point of difference between the cheetah and the big cats, which have fully retractable claws, and a similarity to canids.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਤਾ ਦੇ ਪੰਜੇ ਹੋਰ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
additionally, the claws of the cheetah are shorter as well as straighter than those of other cats.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੇ ਪੰਜੇ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਕਰਵਡ ਡੈਵਲੌ ਕਮਾਲ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਹੈ.
absence of protection makes the claws blunt however, the large and strongly curved dewclaw is remarkably sharp.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਚੀਤਾ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਤੇ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
ecology and behaviour cheetahs are diurnal active mainly during the day , whereas the leopards, tigers, and lions are nocturnal active mainly at night diurnality allows better observation and monitoring of the animal.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ ਸਿਖਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਖਰ ਤੇ ਕ੍ਰੇਪਸਕੂਲਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
hunting is the major activity throughout the day peaks are observed during dawn and dusk indicating crepuscular tendencies.

ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਘਾਹ ਦੇ ਕਲੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗ ਅਕਸਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
groups rest in grassy clearings after dusk, though males and juveniles often roam around at night.

ਚੀਤਾ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਜਾਨਵਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the cheetah is an alert animal individuals often inspect their vicinity at observation points such as elevations.

ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਚੌਕ ਨੂੰ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
even while resting, they take turns at keeping a lookout.

ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਤਾ ਇਕਲੌਤੀ ਬਿੱਲੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰਿਆਲੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, femaleਰਤ ਚੀਤਾ ਇਕਾਂਤ ਰਹਿਣ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
social organisation apart from the lion, the cheetah is the only cat that is gregarious however, female cheetahs tend to remain solitary.

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਡੇਵਿਸ ਦੇ ਟਿਮ ਕੈਰੋ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ.
tim caro, of the university of california, davis, identified the various social classes and their longevity.

ਗਰਭਵਤੀ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਗ maਰਤਾਂ, ਕੁਝ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਹਨ.
pregnant and nursing females, a few adolescents, and males who have not joined any groups are typically solitary.

ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ maਰਤਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਕਈ ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣਗੇ.
non-lactating females, their cubs, adolescent siblings, and several males will form their own groups.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ looseਿੱਲੀ ਸਾਂਝ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a loose association between individuals of the opposite sex can be observed during the breeding season.

ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
these social groups typically keep away from one another.

ਬਾਲਗ਼ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰੀਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਗੱਠਜੋੜ" ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
adult males are typically gregarious despite their territoriality, and may group together for life and form "coalitions".

ਇਹ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these groups collectively defend their territories.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਕੂੜੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਦੁੱਧ ਛੁਡਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ.
in most cases, a coalition will comprise brothers born in the same litter who stayed together after weaning.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਕੂੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿ cubਬ ਇਕਲੌਤਾ ਮਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਇਕੱਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਇਕ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਕਲਾ ਮੁੰਡਾ ਇਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, if a cub is the only male in the litter, then two or three lone males may form a small group, or a lone male may join an existing group.

ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਮਰਦ ਖੇਤਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ toਰਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
males in coalitions establish territories that ensure maximum access to females.

ਇਕੱਲੇ ਮਰਦ ਖੇਤਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
solitary males may or may not be territorial.

ਕੁਝ ਪੁਰਸ਼ ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ maਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਠਭੇੜ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
some males alternate between solitude and coalitions, whichever ensures encounters with a greater number of females.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਗੱਠਜੋੜ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਦੱਸਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਕੱਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ maਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
although a coalition, due to its larger membership, demands a greater amount of resources than do the solitary males or their groups, the coalition has a greater chance of encountering and acquiring females for mating.

ਰਤਾਂ ਖੇਤਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ offਲਾਦ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
females are not territorial, and live alone or with their offspring.

ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਮਿਲਾਵਟ-ਲਿੰਗ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਵਾਨ theirਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ.
juveniles form mixed-sex groups after weaning, but most of the young females stay back with their mother, with whom they do not show any significant interaction.

ਨਰ ਆਖਰਕਾਰ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
males eventually mature and try to acquire territories.

ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਮਰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ toਰਤਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
home ranges and territories males in coalitions establish territories in locations that ensure maximum access to females.

ਨਰ ਵਿਹਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ oundsੇਰਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਆਮ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਫਾਸਸ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਦੇ ਖੁਰਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
males exhibit marking behaviour territories, termite mounds, trees, common tracks and junctions, and trees are marked by urine, faeces, and claw scratches.

ਅਕਾਰ ਸਥਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the sizes can be location specific.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੇਰੇਂਗੇਤੀ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ 33 ਤੋਂ 42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 13 ਤੋਂ 16 ਵਰਗ ਮੀਲ ਤੱਕ ਦੀ ਰੇਂਜ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਿਲਡਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੇਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਰ 57 ਤੋਂ 161 ਕਿਮੀ 2 ਤੋਂ 62 ਵਰਗ ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for example, territories range from 33 to 42 km2 13 to 16 sq mi in the serengeti, while in the phinda private game reserve, the size can be 57 to 161 km2 22 to 62 sq mi .

ਖੇਤਰੀ ਇਕਾਂਤ ਪੁਰਸ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੇਰੇਨਗੇਤੀ ਵਿਚ 777 ਕਿਮੀ 2 300 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਨਮੀਬੀਆ ਵਿਚ 1,390 ਕਿਮੀ 2 540 ਵਰਗ ਮੀ.
territorial solitary males establish considerably larger territories, as large as 777 km2 300 sq mi in the serengeti or 1,390 km2 540 sq mi in central namibia.

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਦੇ 1987 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਖੇਤਰੀਤਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਉਮਰ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
a 1987 study of the social organisation in males showed that territoriality depends on the size and age of the males and the membership of the coalition.

ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ maਰਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਮਰਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਾਂਤ ਸਮਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
it concluded that solitary as well as grouped males have a nearly equal chance of coming across females, but the males in coalitions are notably healthier and have better chances of survival than their solitary counterparts.

ਸੇਰੇਨਗੇਟੀ ਵਿਚ, ਇਕੱਲੇ ਇਕੱਲੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 4% ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲ ਸਨ.
in the serengeti, only 4% of the solitary males hold territories, while those who joined coalitions were far more successful.

ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ periodਸਤ ਅਵਧੀ ਸਿੰਗਲੈਟਨ ਲਈ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਸਾ sevenੇ ਸਾ monthsੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਤਿਕੋਣੀਆਂ ਲਈ 22 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the average period for which territories are held is four months for singletons, seven-and-a-half months for pairs, and 22 months for trios.

ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਦੀਮਿਤ ਟੀਲਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਆਮ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਫਾਸਸ ਅਤੇ ਪੰਜੇ ਖੁਰਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ.
males exhibit pronounced marking behaviour territories, termite mounds, trees, common tracks, and junctions are marked by urine, faeces, and claw scratches.

ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਇਕ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀ ਨੂੰ ਖਿਤਿਜੀ ਵੱਲ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
males marking their territory by urination stand less than a metre away from a tree or rock surface with the tail raised, pointing the penis either horizontally backward or upward.

ਖੇਤਰੀ ਝੜਪ ਦੋ ਗੱਠਜੋੜ, ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
territorial clashes can take place between two coalitions, or coalitions and solitary males fights, however, are rarely gruesome.

ਲੜਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਦਬਦਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ.
another major reason for fights is to acquire dominance in the breeding season.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਨ-ਨਸਲਵਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
these can even involve cannibalism.

ਮਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, femaleਰਤ ਚੀਤਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ.
unlike male and other felines, female cheetahs do not establish territories.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਅਸੰਗਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਘਰੇਲੂ ਰੇਂਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
instead, they live in unguarded areas, known as "home ranges".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਂਜ ਅਕਸਰ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ maਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਹੋਵੇ.
though home ranges often overlap, there is hardly any interaction between the females.

maleਰਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਦਰਸ਼ਕ ਹਨ.
females are regular visitors to male territories.

ਘਰੇਲੂ ਸੀਮਾ ਦਾ ਆਕਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the size of a home range depends mainly on the availability of prey.

ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਾਦਾ ਚੀਤਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਸੀਮਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the greater the density of prey animals in an area, the smaller the home range of a female cheetah there.

ਕਾਲੇਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਥਰਮਸਨ ਗਜ਼ਲ ਅਤੇ ਕਾਲਹਾਰੀ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਸਪਰਿੰਗਬੌਕ ਵਰਗੇ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਨ.
in areas with nomadic prey animals such as the thomson's gazelle in the serengeti and the springbok in the kalahari desert , the home ranges cover hundreds of square kilometres.

ਇਸਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਘਰੇਲੂ ਰੇਂਜ ਸਿਰਫ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੂਜਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇੰਪਲਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
in contrast, home ranges are merely square kilometres sq mi large where sedentary prey, such as the impala in the kruger national park, is available.

ਸੰਚਾਰ ਵੋਕਲਿਸੀਏਸ਼ਨ ਚੀਤਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੋਕਲ ਫਾਈਲੀਡ ਹੈ.
communication vocalisations the cheetah is a prominently vocal felid.

ਉਹ ਗਰਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ,
they cannot roar but instead purr.

ਚੀਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਧੁਨੀ ਵਰਣਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a wide variety of cheetah vocalisations have been identified by several terms, but most of these lack a detailed acoustic description, which makes it difficult to assess reliably which term denotes which sound.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਾਬਰਟ ਏਕਲੰਡ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਫਾਈ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵਿਸਥਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰਨਾਂ ਫਲੀਡਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ ਤੁਲਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
in 2010 robert eklund of the university of , sweden and colleagues published a detailed report on the purring of the cheetah and compared it with that observed in other felids.

ਚੀਤਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਜਾਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇਣ ਲਈ.
the cheetah purrs when content, or to greet known individuals.

ਪਿ purਰਿੰਗ ਦੀ ਇਕ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਭੜਾਸ ਕੱ aਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਸਟ੍ਰੀਮ ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a characteristic of purring is that it is realised on both egressive and ingressive airstreams.

ਇਕੱਲੁੰਡ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੋਲਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਕਸਰ ਹਿਸਿੰਗ ਅਤੇ ਥੁੱਕਣ ਨਾਲ, ਚੀਤਾ ਆਪਣਾ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
other vocalisations eklund identified include growling often accompanied by hissing and spitting, the cheetah growls to show its annoyance, or when faced with danger.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਗਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸੈਕਿੰਡ ਤਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a study showed that growls consist of numerous short pulses with a combined duration of up to five seconds.

ਕੁਰਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਘੁੰਮਣਾ ਇਹ ਉਗਣ ਦਾ ਇਕ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
moaning or yowling this is an escalated version of growling and is often combined with it.

ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਵਧਣ ਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is typically displayed when the danger increases.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੋ ਸਕਿੰਟ ਤਕ ਲੰਬੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a study found that yowls could last as long as two seconds.

ਐਗਨੋਸਟਿਕ ਵੋਕਲਿਜਿਸ਼ਨਸ ਇਕਲੰਡ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਉਗਣ, ਗਾਲਾਂ, ਅਤੇ ਚੁੰਗੀ ਦੇ ਜੋੜ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਥੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
agonistic vocalisations eklund used this term as a reference to a combination of growls, moans, and hisses that is followed by spitting, a feature more conspicuous in cheetah than in other cats.

ਥੁੱਕਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ.
in addition to spitting, the cheetah will hit the ground with its front paws.

1991 ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਰ ਡੀ ਐਸਟਸ ਨੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਤਾ ਬਲੀਟਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਵਾਜ਼ ਘਰੇਲੂ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਝਾਂਜ ਵਾਂਗ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੀਤਾ ਖੂਨ ਵਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ.
in a 1991 book, biologist r. d. estes had enlisted, in addition to the aforementioned vocalisations, some other sounds made by the cheetah bleating similar to the meow of the domestic cat, the cheetah can bleat, and sometimes moan, when a larger predator deprives it of its prey.

ਚਿਪਕਣਾ ਜਾਂ ਹਿਲਾਉਣਾ-ਭੌਂਕਣਾ ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਚਿਪਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕਤਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
chirping or stutter-barking a cheetah chirps when excited for instance, when gathered around a kill .

ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਵਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਇਕ ਮਾਂ ਦੇ ਚੂਚਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਚੀਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਦੇ ਚੂਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਚੀਪ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ. 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.2 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ.
this vocalisation can also be used at social meetings, during courtship, or in attempting to find another the chirp of a mother searching for her cubs, which sounds more like the yelp of a dog than the chirp of a bird, can be heard up to 2 kilometres 1.2 mi away.

ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਵਧੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 0.09 ਤੋਂ 0.5 ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਹੈ.
a study estimated the chirp's total duration as 0.09 to 0.5 seconds.

ਚੂਰਨਿੰਗ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚੀਰਪ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
churring the purpose of this sound is similar to that of the chirp.

ਇਹ ਇੱਕ ਉਕਾਈ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it may resemble a growl.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਨਾਥਨ ਕਿੰਗਡਨ ਨੇ ਚੀਤਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਨਰਮ ਗਰਜ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੂਰ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਗਰਜਣਾ ਮੰਨਿਆ.
zoologist jonathan kingdon considered the chirp of the cheetah as similar to the soft roar of the lion, and its churr as the latter's loud roar.

ਚੂਰ, ਸਟੈੱਕੈਟੋ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਪ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸੀਮਾ ਹੈ.
the churr, is staccato and has a shorter range than the chirp.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਚੂਰ 3 ਤੋਂ 15 ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 0.1 ਤੋਂ 1.3 ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a study showed that churrs comprise 3 to 15 separate pulses and last 0.1 to 1.3 seconds.

ਮਦਰ-ਕਿ cubਬ ਵੋਕਲਿਸੀਜ ਚਿਪਕਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
mother-cub vocalisations apart from chirping, mothers use some other sounds to interact with their cubs.

ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ihn ihn ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈ ਆਰ ਆਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a repeated ihn ihn is used to gather the cubs, while a prr prr is used to guide them on a journey.

ਇੱਕ ਘੱਟ ਪਿਚ ਵਾਲੀ ਅਲਾਰਮ ਕਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a low-pitched alarm call is used to warn the cubs to stand still in the presence of danger.

ਘੁੰਮਣਾ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਝਗੜੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਚ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਕਿੱਲ ਉੱਤੇ ਬਿਕਿੰਗ ਦੇ ਕਿ cubਬ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਨੋਟ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
whirring this sound is produced by cubs bickering over a kill the pitch rises with the intensity of the quarrel, and ends on a harsh note.

ਹੋਰ methodsੰਗ ਸੁਗੰਧ ਘ੍ਰਿਣਾ ਯੋਗ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
other methods scent plays a significant role in olfactory communication.

ਚੀਤਾ ਅਕਸਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cheetahs often investigate urine-marked places territories or common landmarks for a long time by crouching on their forelegs and carefully smelling the place.

ਫਿਰ ਨਰ ਖੁਦ ਉਥੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਸੁੰਘ ਜਾਵੇਗਾ.
then the male will itself urinate there and sniff at its own scent before leaving.

ਹੋਰ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣਗੇ.
other observing individuals will repeat the ritual.

lesਰਤਾਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਵਾਲਾ ਵਤੀਰਾ ਦਿਖਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ.
females may also show marking behaviour but less prominently than the males.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਵਿਚ maximumਰਤਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਸ਼ਾਬ-ਮਾਰਕਿੰਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
females in oestrus will show maximum urine-marking, and her excrement can attract males from far off.

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜਣਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਸੁੰਘਣ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ, ਗਲਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨ, ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ-ਚੁੰਘਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
social meetings are marked by mutual sniffing in oral and genital areas, grooming one another, rubbing the cheeks, and face-licking.

ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
further physical contact has not been observed.

ਅੱਥਰੂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹਨ.
the tear streaks are a means of visual communication.

ਕਾਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਚਿੱਟੇ ਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਅਜੀਬ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the tear streaks combined with the black lips and the contrasting white fur give the face a striking appearance and form clear expressions when viewed from a close range.

ਕੰਨ ਅਤੇ ਚਿਹਰਾ ਇਕ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ.
the ears and the face are obscure from a distance, and so are the expressions.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੂਛ ਕਾਫ਼ੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਂਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
on the other hand, the tail is quite conspicuous and is probably used by mothers to direct juveniles to follow them.

ਵਿਹਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰੋ ਚੀਤਾ ਲੜਾਈਆਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
display behaviour cheetahs engage in several displays during fights, hunting, or self-defence.

ਇੱਕ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇਗੀ, ਇਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾਵਰਗੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਖਤ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗੀ.
prior to a sprint, the cheetah will hold its head down, with aggression on its face, and approach the target in a stiff gait.

ਹਮਲਾਵਰ ਸਮੀਕਰਨ ਦੌੜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the aggressive expression is maintained during the run.

ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੂੰਹ ਚੌੜੇ ਖੁਰਲੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਧਮਕੀ ਭਰੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੰਨ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਭਿੱਜ ਜਾਣਗੇ.
to defend itself or its prey, a cheetah will hold its body low to the ground, and produce a snarl with its mouth wide open, the eyes staring threateningly ahead and the ears folded backward.

ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਰਲਾਹਟ, ਹੱਸੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਾਂਟਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
this may be accompanied by moans, hisses, and growls.

ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਮੀਨ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ.
in more severe cases, the ground is hit with the paws.

ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ, ਫਰ ਨੂੰ ਚੀਰਨਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਗਲਾ ਘੁਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
fights are characterised by biting, tearing out the fur and attempts at strangling on both sides.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਚੀਤਾ ਇਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ 23 ਤੋਂ 56 ਕਿਲੋ 51 ਤੋਂ 123 lb ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
hunting and competitors the cheetah is a carnivore that prefers medium-sized prey with a body mass ranging from 23 to 56 kg 51 to 123 lb .

ਬਲੇਸਬੋਕ, ਡਿikਕਰ, ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਗਜ਼ਲ, ਇੰਪਾਲਾ, ਰੀਡਬੱਕ, ਸਪਰਿੰਗਬੋਕ ਅਤੇ ਥੌਮਸਨ ਦਾ ਗਜ਼ਲ ਚੀਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਆਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹਨ.
blesbok, duiker, grant's gazelle, impala, reedbuck, springbok, and thomson's gazelle are some of the common targets of the cheetah.

ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਟ-ਈਅਰਡ ਲੂੰਬੜੀ, ਝਾੜੀਆਂ, ਕੁਡੂ, ਹਾਰਟਬੀਸਟ, ਨਿਆਲਾ, ਓਰੀਬੀ, ਰੋਣ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ, ਸਟੀਨਬੋਕ, ਸਾਬਲ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਵਾਟਰਬੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੱਝਾਂ, ਰਤਨਬੋਕ, ਜਿਰਾਫ, ਸ਼ੁਤਰਮੁਰਗ, ਵਾਰਥੋਗ, ਵਿਲਡਬੀਸਟ ਅਤੇ ਜ਼ੈਬਰਾ 'ਤੇ ਘੱਟ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. .
other prey animals include the bat-eared fox, bushbuck, kudu, hartebeest, nyala, oribi, roan antelope, steenbok, sable antelope, and waterbuck they prey less frequently on african buffalo, gemsbok, giraffe, ostrich, warthog, wildebeest, and zebra.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੰਕਾਰਾ, ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਖਰਗੋਸ਼, ਗੋਇਟਰੇਡ ਗਜ਼ਲ, ਆਈਬੈਕਸ, ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a study showed that a major proportion of the diet of asiatic cheetahs consists of livestock local species such as chinkara, desert hare, goitered gazelle, ibex, rodents, and wild sheep are also hunted.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਿਰਫ ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਹਾਰਟਬੇਸਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ.
generally, only groups of cheetahs will attempt to kill large animals such as hartebeest, although mothers with young cubs will attempt to secure a large prey all by themselves.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹਨ।
there are no records of cheetah killing human beings.

ਚੀਤਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਉਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the diet of a cheetah depends on the area in which it lives.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਥੌਮਸਨ ਦਾ ਗਜ਼ਲ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਤਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਛੋਟਾ ਹੈ.
for example, on the east african plains, its preferred prey is the thomson's gazelle, somewhat smaller than the cheetah.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕਵਾ-ਜ਼ੂਲੂ ਨੈਟਲ ਵਿੱਚ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਨਿਆਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦ 130 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 290 lb ਤੱਕ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in contrast, in kwa-zulu natal the preferred prey is the significantly larger nyala, males of which can weigh up to 130 kg 290 lb .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੀਤਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਲਗਭਗ 50% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
they do, however, opt for young and adolescent targets, which make up about 50% of the cheetah diet despite constituting only a small portion of the prey population.

ਚੀਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
cheetahs hunt primarily throughout the day, but geographical variations exist.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਦਿਨ ਦੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਹਾਰ ਅਤੇ ਮਸਾਈ ਮਾਰਾ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for instance, cheetahs in the sahara and the masai mara hunt after sunset to escape the high temperatures of the day.

ਸਰੇਂਗੇਤੀ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਹਾਇਨਾ ਨਾ-ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in the serengeti they hunt when the lions and hyenas are inactive.

ਨੈਰੋਬੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਉਮਰ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਝੁੰਡ ਦੇ ਅਕਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
a study in nairobi national park kenya showed that the success of the hunt depends on the species, age, sex, and habitat of the prey, and the size of the hunting herd or the efficiency of the hunting individual.

ਚੀਤਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cheetahs hunt by vision rather than by scent.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਜਾਂ ਰੋਮਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ.
prey is located from observation points or while roaming.

ਝੁੰਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
animals toward the edges of the herd are preferred.

ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਐਮ ਫੁੱਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਸਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ coverੱਕਣ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹ 60 ਮੀਟਰ 200 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the cheetah will stalk their prey to within m ft it will try to approach it as closely as possible while concealing itself in cover, sometimes even up to 60 m 200 ft of the prey.

ਚੀਤਾ ਚੀਕਦੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗਤੀਹੀਣ ਹੋ ​​ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the cheetah will crouch and move slowly while stalking, occasionally becoming motionless.

ਪਿੱਛਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਚੀਤਾ ਇਕ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਾਰ ਦੇਵੇਗਾ.
the chase usually lasts less than a minute if the cheetah fails to make a kill quickly, it will give up.

ਚੀਤਾ ਵਿੱਚ huntingਸਤਨ 40 ਤੋਂ 50% ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
cheetahs have an average hunting success rate of 40 to 50%.

ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਡਕਲਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
cheetahs kill their prey by tripping it during the chase the cheetah can use its strong dewclaw to knock the prey off its balance.

ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਚੀਤਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ.
to kill medium- to large-sized prey, the cheetah bites the prey's throat to suffocate it to death.

ਗਰਦਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਚੱਕ ਜਾਂ ਚੂਨਾ ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
a bite on the back of the neck or the snout is enough to kill smaller prey.

ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਛਾਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੀਤਾ, ਪਿੱਛਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਤੋਂ 55 ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਪੈਂਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ.
the prey is then taken to a shaded place the cheetah, highly exhausted after the chase, rests beside the kill and pants heavily for nearly five to 55 minutes.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਮੂਲੀ ਉਗਾਈ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
groups of cheetah devour the kill peacefully, though minor growling may be observed.

ਚੀਤਾ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੁਰੰਤ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਗੇ.
cheetahs not involved in hunting will immediately start eating.

ਚੀਤਾ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
cheetah can consume large quantities of food.

ਇਤੋਸ਼ਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨਾਮੀਬੀਆ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਨੇ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 22 ਪੌਂਡ ਦੀ ਖਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 11 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੀ।
in a study at the etosha national park namibia , the cheetah consumed as much as 10 kilograms 22 lb within two hours and stayed close to the remains for 11 hours.

ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਤਿੱਖੇ ਕਾਰਨਾਸਿਕ ਦੰਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ theੰਗ ਨਾਲ ਮਾਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸਕਣ, ਜੋ ਫਿਰ ਚਬਾਏ ਬਿਨਾਂ ਨਿਗਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cheetah move their head from side to side so that the sharp carnassial teeth effectively tear the flesh, which can then be swallowed without chewing.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੇਟ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they typically begin with the hindquarters, and then progress toward the abdomen and the spine.

ਰਿਬ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਚੱਬੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ.
rib bones are chewed on at the ends, and the limbs are not generally torn apart while eating.

ਚੀਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਛੋਟੇ ਚੂਹੇ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਬਹੁਤ ਚੌਕਸ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ.
the cheetah, especially mothers with young cubs, are highly vigilant they need to remain on a lookout for large carnivores who might steal the prey or harm the cubs, and for any potential prey.

ਚੀਤਾ ਆਪਣੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਬੁੱ .ੇ मांसाहारी ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਚੀਤੇ, ਦਾਗ਼ੀ ਹਾਇਨਾ, ਭੂਰੇ ਹਾਇਨਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੇਗੀ।
the cheetah will surrender its kill to sturdier carnivores such as lions, leopards, spotted hyena, brown hyena, and wild dogs.

1986 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ 10 ਤੋਂ 15% ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 50% ਤੱਕ ਵੱਧ ਸੀ.
cheetahs lose around 10 to 15% of their kills to other predators the percentage was found to be as high as 50% in a 1986 study.

ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਿਰਝਾਂ ਅਤੇ ਦਾਗ਼ੀ ਹਾਇਨਾ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cheetahs have rarely been observed to feed on the kills of other carnivores this may be due to vultures and spotted hyena adroitly capturing and consuming heavy carcasses within a short time.

ਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਗ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਚੀਤਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਭੂਮੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ.
speed and acceleration adaptations the cheetah's body is specialised for speed, and it is the fastest land animal.

ਈਸਟਸ ਨੇ ਚੀਤਾ ਨੂੰ "ਗ੍ਰੇਹਾ ofਂਡ ਦਾ ਘਾਤਕ ਰੂਪ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਫਤਾਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ.
estes describes the cheetah as the "felid version of the greyhound", as both have similar morphology and the ability to reach tremendous speeds in a shorter time than other mammals.

ਚੀਤਾ ਦਾ ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟੇ, ਵਿਸਫੋਟਕ ਬਰਸਟਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਵੇਗ ਅਤੇ ਗਤੀ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜ਼ਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਲਈ wellੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the thin and light body of the cheetah makes it well-suited to short, explosive bursts of speed, rapid acceleration, and an ability to execute extreme changes in direction while moving at speed.

ਇਹ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਚੀਤਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
these adaptations account for much of the cheetah's ability to catch fast-moving prey.

ਵੱਡੇ ਨਾਸਕ ਅੰਸ਼ਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹਵਾ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the large nasal passages ensure fast flow of sufficient air, and the enlarged heart and lungs allow the enrichment of blood with oxygen in a short time.

ਇਹ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this allows cheetahs to rapidly regain their stamina after a chase.

ਆਮ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 60 ਤੋਂ 150 ਸਾਹ ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
during a typical chase, their respiratory rate increases from 60 to 150 breaths per minute.

ਦੌੜਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਅਰਧ-ਵਾਪਸੀ ਯੋਗ ਪੰਜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੰਗੇ ਟ੍ਰੈਕਸ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਧੌਂਸ ਵਰਗੇ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਮੋੜ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪਿੱਛਾ ਦੌਰਾਨ ਬਚਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ. .
while running, in addition to having good traction due to their semi-retractable claws, cheetahs use their tail as a rudder-like means of steering that enables them to make sharp turns, necessary to outflank antelopes that often change direction to escape during a chase.

ਲੰਬੇ ਲੰਮੇ ਪੰਜੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਉੱਤੇ ਪਕੜ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੈਰ ਪੈਡ ਸਪਰਿਡ ਨੂੰ ਸਖਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the protracted claws increase grip over the ground, while foot pads make the sprint more convenient over tough ground.

ਟਿੱਬੀਆ ਅਤੇ ਫਾਈਬੁਲਾ ਦੀ ਤੰਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਪੈਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣਾ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਪਰਿੰਟ ਵਿਚ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਨਨੁਕਸਾਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the tight binding of the tibia and the fibula restrict rotation about the lower leg, thus stabilising the animal throughout the sprint the downside, however, is that this reduces climbing efficiency.

ਸਕੈਪੁਲਾ ਦੀ ਲਟਕਣ ਵਰਗੀ ਗਤੀ, ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the pendulum-like motion of the scapula increases the stride length and assists in shock absorption.

ਵਰਟੀਬਰਲ ਕਾਲਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਇਕ ਪੌੜੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 76 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 30 ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the extension of the vertebral column can add as much as 76 centimetres 30 in to the length of a stride.

ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਹਵਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਵੀ ਲੰਬੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
during more than half of the time of the sprint, the animal has all four limbs in the air this also contributes to the stride length.

ਇੱਕ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਤਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the course of a sprint, the heat production in cheetah exceeds more than 50% of the normal.

ਚੀਤਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ 90% ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 20% ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the cheetah retains as much as 90% of the heat generated in its body during the chase, which is considerably larger than the 20% in the case of the domestic dog.

ਚੀਤਾ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਲਗਭਗ 40 ਤੋਂ 41 104 ਤੋਂ 106.
the cheetah does not indulge in long distance chases, lest it develop dangerous temperatures, nearly 40 to 41 104 to 106 .

ਚੀਤਾ 80 ਤੋਂ 112 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 50 ਤੋਂ 70 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਗਤੀ ਤੇ 500 ਮੀਟਰ 1,640 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੀ ਇਸ ਸਪੀਡ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਿੱਛਾ 100 ਮੀਟਰ 330 ਫੁੱਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the cheetah will run no more than 500 m 1,640 ft at the tremendous speeds of 80 to 112 km h 50 to 70 mph very rarely do they run at these speeds as most chases are within 100 metres 330 ft .

ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਮੁੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਤਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ chaਸਤਨ 64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 40 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਫੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਤੀ 104 ਅਤੇ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 65 ਅਤੇ 75 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਖਾਸ ਗਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮਾਪ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਿੱਛਾ ਦੌਰਾਨ 112 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 70 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ.
recorded values in general, the speed of a hunting cheetah averages 64 km h 40 mph during a chase, interspersed with a few short bursts when the speed may vary between 104 and 120 km h 65 and 75 mph the most reliable measurement of the typical speed during a short chase is 112 km h 70 mph .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫਤਾਰ ਦਾ ਇਹ ਮੁੱਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ, 367 ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ powਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਪੀਐਸ ਕਾਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ 93 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 58 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
however, this value of the maximum speed is disputed, with more recent measurements using solar-powered gps collars in 367 hunts showing a maximum speed of 93 km h 58 mph .

ਚੀਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਤੀ ਸਿਰਫ 88.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 55.0 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਸਪਰਿੰਗਬੋਕ 88 ਕਿ.ਮੀ.
the speeds attained by the cheetah may be only slightly greater than those achieved by the pronghorn 88.5 km h 55.0 mph and the springbok 88 km h 55 mph .

ਫਿਰ ਵੀ ਚੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪ੍ਰਵੇਗ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿਚ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 47 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
yet the cheetah has a greater probability of succeeding in the chase due to its exceptional acceleration it can attain a speed of 75 km h 47 mph in just two seconds.

ਇਕ ਚੜਾਈ ਵਾਲੀ ਚੀਤਾ ਦੀ ਇਕ ਪੌੜੀ ਜਾਂ ਛਾਲ veragesਸਤਨ 6.7 ਮੀਟਰ 22 ਫੁੱਟ ਹੈ.
one stride or jump of a galloping cheetah averages 6.7 metres 22 ft .

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
similarly, the ability to change direction rapidly is pivotal in ensuring hunting success.

ਚੀਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੰਟਾ 1 ਘੰਟਾ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ.
cheetahs typically walk at kilometres per hour 1.

.5 ਮਿ.ਫ੍ਰ.
.5 mph .

ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਤਾ ਲਈ ਸਪੀਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਗ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਗੈਰ-ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ, ਚੀਤਾ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਮੁੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਨਸਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ.
speed and acceleration values for the hunting cheetah may be different from those for the non-hunting because, while engaged in the chase, the cheetah is more likely to be twisting and turning and may be running through vegetation.

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੀ ਸਾਰਾਹ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ 11 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚੀਤਾ ਨੇ ਇਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦੌੜ ਤੋਂ 5.95 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿਚ 100 ਮੀ 330 ਫੁੱਟ ਦੌੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ 98 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ 61 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ।
in 2012 an 11-year-old cheetah from the cincinnati zoo named sarah made a world record by running 100 m 330 ft in 5.95 seconds over a set run, during which she ran a recorded maximum speed of 98 kilometres per hour 61 mph .

ਪੰਜ ਜੰਗਲੀ ਚੀਤਾ ਤਿੰਨ maਰਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ kmਸਤਨ toਸਤਨ 48ਸਤਨ to 48 ਤੋਂ km h ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ to 30 ਤੋਂ m 35 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 93 km km ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ reported 58 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ।
a study of five wild cheetahs three females, two males during hunting reported a maximum speed of 93 km h 58 mph , with an average of 48 to 56 km h 30 to 35 mph .

ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 6 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
speed can be increased by almost 10 km h 6 mph in a single stride.

seਸਤਨ ਚੇਜ਼ 173 ਮੀ 568 ਫੁੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 407 ਤੋਂ 559 ਮੀ 1,335 ਤੋਂ 1,834 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੈ.
the average chase is 173 m 568 ft and the maximum ranges from 407 to 559 m 1,335 to 1,834 ft .

ਪ੍ਰਜਨਨ ਚੀਤਾ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
reproduction cheetahs breed throughout the year they are induced ovulators.

21ਰਤਾਂ 21 ਤੋਂ 22 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਯੌਨ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
females become sexually mature at 21 to 22 months of age.

polyਰਤਾਂ ਪੌਲੀਓਐਸਟ੍ਰਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹਰ 12 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਸਟ੍ਰਸ "ਗਰਮੀ" ਚੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ 10 ਤੋਂ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਓਸਟ੍ਰਸ ਇੱਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚਲਦਾ ਹੈ.
females are polyoestrus they have an oestrus "heat" cycle every 12 days this can vary from 10 to 20 days , each oestrus lasting one to three days.

ਇੱਕ femaleਰਤ 17 ਤੋਂ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
a female can give birth again after 17 to 20 months however, on the loss of a whole litter mothers can mate again.

ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਪਿਸ਼ਾਬ-ਮਾਰਕਿੰਗ ਉਦੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਇਕ femaleਰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
urine-marking in males becomes more pronounced when a female in their vicinity comes into oestrus.

ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ femaleਰਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਵਿਚ ਲੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਕ inਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੁਝ ਹਮਲਾ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
males fight among one another to secure access to the female even males in a coalition may show some aggression toward one another on approaching a female.

ਇੱਕ ਮਰਦ ਆਖਰਕਾਰ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ.
one male eventually wins dominance over the others.

ਮਿਲਾਵਟ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, theਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
mating, observed mainly at night, begins with the male approaching the female, who lies down on the ground.

ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਤੁਰੰਤ theਰਤ ਦੇ ਨੈਪ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
no courtship behaviour is observed the male immediately secures hold of the female's nape and copulation takes place.

ਫਿਰ ਜੋੜਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ.
the pair then ignore each other and part ways.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
however, they meet and copulate a few more times within the next few days.

ਬਹੁਪੱਖੀ, lesਰਤਾਂ ਕਈ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
polyandrous, females can mate with several males.

ਇਕੋ ਫੁੱਟਣ ਵਿਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ meanਸਤਨ ਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ 25.3 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
the mean number of motile sperm in a single ejaculation is nearly 25.3 million.

ਸੰਕੇਤ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gestation is nearly three months long.

ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ਾਖਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਇੱਕ ਤੋਂ ਅੱਠ ਤੱਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਗਿਣਤੀ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਹੈ.
the number of cubs born can vary from one to eight, though the common number is three to five.

ਜਨਮ ਇਕ ਆਸਰੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ.
birth takes place in a sheltered place such as thick vegetation.

ਹਰ ਕਿੱਕ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ g 5 ਹੈ.
each cub weighs nearly g 5.

.1 zਸ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਖਾਂ, ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, 4 ਤੋਂ 11 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ.
.1 oz at birth the eyes, shut at birth, open in 4 to 11 days.

ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਥੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤਕ ਤੁਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
newborn cubs can crawl and spit they can start walking by two weeks.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੈਪ, ਮੋersੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਲੰਬੇ ਨੀਲੇ ਸਲੇਟੀ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ.
their nape, shoulders and back are thickly covered with long bluish grey hair.

ਇਹ ਡਾyਨ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਫਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਮੈਂਟਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਕ-ਕਿਸਮ ਦੀ ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਤਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤੇ ਇਸ ਫਰ ਨੂੰ ਵਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this downy underlying fur, called a "mantle", gives them a mohawk-type appearance this fur is shed as the cheetah grows older.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਨਾ ਇਕ ਚੀਤਾ ਘੁੰਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਬੈਜਰ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਛੱਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a study noted that this mane gives a cheetah cub the appearance of the honey badger this could act as a camouflage in both animals.

ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਚੀਤਾ ਦੇ ਕਿ cubਬ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਚ ਲੁਕੋ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
cheetah cubs are highly vulnerable during the first few weeks of their life mothers keep their cubs hidden in dense vegetation for the first month.

ਚੱਕ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cubs start following their mothers at six weeks.

ਮਾਂ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the mother frequently shifts the cubs to new locations.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਕਿsਬਾਂ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਖਾਂ ਨਰਸਿੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ.
a study of play behaviour of cheetah cubs showed that cubs tend to play after nursing or while they are on the move with their mothers.

ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਚੁਸਤੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
play involves plenty of agility attacks are seldom lethal.

ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
playing cubs stay near their mothers.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿੱਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਦਰਸਾਇਆ, ਕ੍ਰਾchਚਿੰਗ ਅਤੇ ਓਹਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਮਾਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਵਧੀ.
the study further revealed that while the cubs showed improvement in catching each other as they grew up, the ability to crouch and hide did not develop remarkably.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਖੇਡ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਚਾਅ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
thus, it was suggested that play helps develop only certain aspects of predator defence.

ਛੁਟਕਾਰਾ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
weaning occurs at three to six months of age.

ਮਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
the mother brings kills to her cubs the cubs might purr as the mother licks them clean after the meal.

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਚੂਹੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਹੇਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਗਜ਼ਲਜ਼ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cubs as young as six months try to capture small prey like hares and juvenile gazelles.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 15 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, they may have to wait until as long as 15 months of age to make a successful kill on their own.

spਲਾਦ 13 ਤੋਂ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the offspring may stay with the mother for 13 to 20 months, associating with one another and feeding on kills together.

ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਬਾਲਿਗ ਮਿਲਾਵਟੀ ਸੈਕਸ ਦੇ ਝੁੰਡ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਵਾਨ ਮਾਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਹੋਵੇ.
after weaning, juveniles may form mixed-sex herds young females may stay back with their mother, but there is hardly any interaction between the mother and daughters.

ਮਿਲਾਵਟ-ਸੈਕਸ ਝੁੰਡ ਦੀਆਂ graduallyਰਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਨਸੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the females in the mixed-sex herd gradually move out as they near sexual maturity.

ਸੇਰੇਨਗੇਟੀ ਵਿਚ, 70 ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ independenceਸਤਨ ਉਮਰ 17.1 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ.
in the serengeti, average age of independence of 70 observed litters was 17.1 months.

ਜਵਾਨ lesਰਤਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 2.4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੂੜੇ ਲਗਭਗ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਨ.
young females had their first litters at the age of about 2.4 years and subsequent litters about 20 months later.

ਜੰਗਲੀ ਚੀਤਾ ਦੀ ਉਮਰ feਰਤਾਂ ਲਈ 14 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਣਨ ਚੱਕਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the lifespan of wild cheetahs is 14 to 15 years for females their reproductive cycle typically ends by 12 years of age.

ਮਰਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 10 ਸਾਲ ਜਿੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ.
males generally live as long as 10 years.

ਮੌਤ ਦੀ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਸਰੇਂਗੇਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
mortality high mortality rates have been recorded in the serengeti.

1994 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 77% ਕੂੜੇਦਾਨ ਜਨਮ ਦੇ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 83% ਜਿੰਦਾ ਜੀਵ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹੜ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕੇ.
in a 1994 study, nearly 77% of litters died before eight weeks of birth, and nearly 83% of those alive could not make it to adolescence 14 weeks .

ਸ਼ੇਰ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 78% ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
lions emerged as the major predator of juveniles, accounting for nearly 78% of the deaths.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਦੁਧ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਤੱਕ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਬਚਣ ਦੀ ਦਰ ਸਿਰਫ 4.8% ਸੀ.
the study concluded that the survival rate of cubs till weaning was a mere 4.8%.

ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
this was attributed to the open terrain of the region, which does not allow cheetahs to conceal themselves.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਕਿsਬਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਤਮ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
cheetah cubs face higher mortality than most other large mammals.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਤਾ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਾਟ ਮਾੜੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨੁਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੰਦ, ਨੱਕ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ, ਅਤੇ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਗ.
it has been suggested that the significant lack of genetic diversity in cheetahs is a cause of poor quality and production of sperm, and birth defects such as cramped teeth, kinked tails, and bent limbs.

ਚੀਤਾ ਵਿੱਚ ਜਣਨ ਦਰਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
cheetahs do have low fertility rates, but they appear to have flourished for thousands of years with these low levels of genetic variance.

ਚੀਤਾ ਮਾਹਰ ਲੌਰੀ ਮਾਰਕਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਸੇ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
cheetah expert laurie marker points out that the high level of genetic uniformity would mean that if an infectious disease surfaced in a population, all of them have or lack the same level of immunity.

1982 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸਫਾਰੀ ਓਰੇਗਨ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਦੀ 60% ਆਬਾਦੀ ਪੈਰੀਟੋਨਾਈਟਸ ਦੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਈ.
in 1982, 60% of the cheetah population in the wildlife safari oregon, united states died due to a peritonitis epidemic.

ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਚੀਤਾ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਵਨਾਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
distribution and habitat the cheetah inhabits a variety of habitats in africa it has been observed in dry forests, scrub forests, and savannahs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਰੂਗਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, femaleਰਤ ਚੀਤਾ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਪਲਾ ਆਈ.
however, the distribution of prey may influence habitat preferences in a study in the kruger national park, female cheetahs were found to spend a significant amount of time in woodlands, where impala occurred.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ .ੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ lesਰਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
it was suggested that though the forested area was unsuitable for hunting, the females preferred woodlands to encounter more impala.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਰਦ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਸੰਘਣੀ ਬਿਰਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਖੁੱਲੇ ਸਵਨਾਥਾਂ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ.
male coalitions, on the other hand, shunned dense habitats and spent most of the time in open savannahs.

ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੱਠਜੋੜ ਇੰਪਲਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
an explanation given for this was that the coalitions prefer larger prey than impala.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੌਨਟੇਨ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਚੀਤਾ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ 4,000 ਮੀਟਰ 13,000 ਫੁੱਟ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
though they do not prefer montane regions, cheetahs can occur at elevations as high as 4,000 m 13,000 ft .

ਕੁਝ coverੱਕਣ ਵਾਲਾ ਖੁੱਲਾ ਖੇਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਝਾੜੀਆਂ, ਚੀਤਾ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਆਦਰਸ਼ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਡੰਡੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਫਤਾਰ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
an open area with some cover, such as diffused bushes, is probably ideal for the cheetah because it needs to stalk and pursue its prey over a distance, exploiting its speed.

ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਮਾਸੂਮਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this also minimises the risk of encountering larger carnivores.

ਕਵਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਘਾਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਘਾਟੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
complete lack of cover, however, can be a cause of prey loss and mortality.

ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਚੀਤਾ ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਸੀ.
in prehistoric times, the cheetah was distributed throughout asia, africa, europe, and north america.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਇਹ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ.
gradually, it vanished from europe and north america.

ਲਗਭਗ 500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੀਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੈ.
nearly 500 years ago, the cheetah was still common throughout africa, though it avoided deserts and tropical forests.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਇਰਾਨ, ਇਰਾਕ, ਫਿਲਸਤੀਨ, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ।
afghanistan, iran, iraq, palestine, syria, and the ganga and indus river valleys sheltered large numbers of cheetahs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਚੀਤਾ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
however, today the cheetah has been exterminated from the majority of its earlier range.

ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਤਕਰੀਬਨ 25,344,648 ਕਿਮੀ 2 9,785,623 ਵਰਗ ਮੀਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਘਟ ਕੇ 2,709,054 ਕਿਮੀ 2,045,972 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ 89% ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ।
the iucn estimates that the total expanse of the range of the cheetah in earlier times was approximately 25,344,648 km2 9,785,623 sq mi the range as of 2015 has since then reduced to 2,709,054 km2 1,045,972 sq mi , a substantial decline of 89%.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਸਿਰਫ 10% ਤੱਕ ਘਟ ਗਈ ਹੈ.
in africa, the cheetah occurs mainly in eastern and southern africa the range across the continent has declined to a mere 10% of the historic expanse.

ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਮਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੀਮਾ ਦੇ 6% ਤੱਕ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ 310,586 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 119,918 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ.
the range in eastern africa has reduced to 6% of its original range, so that presently it is distributed in an area of 310,586 km2 119,918 sq mi .

ਹੋਰਨ ਆਫ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਚੀਤਾ ਇਥੋਪੀਆ, ਕੀਨੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the horn of africa, the cheetah occurs in ethiopia, kenya, south sudan, tanzania, and uganda.

ਰੇਂਜ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਓਨੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ 1,223,388 ਕਿਮੀ 2 472,353 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਲੜੀ ਦਾ 22%.
the range has not reduced as much in the southern part of the continent, where it occurs in an area of 1,223,388 km2 472,353 sq mi , 22% of its original range.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਚੀਤਾ ਮਾਲਾਵੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਬਾਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਅੰਗੋਲਾ, ਬੋਤਸਵਾਨਾ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ, ਨਾਮਬੀਆ, ਉੱਤਰੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
though cheetahs no longer occur in malawi, significant populations thrive in south-western angola, botswana, south-western mozambique, namibia, northern south africa, southern zambia, and zimbabwe.

ਸਹਾਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਬਾਦੀਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ 10,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 3,900 ਵਰਗ ਮੀ.
very few isolated populations occur in the sahara the population density in this region is as low as two to three individuals per 10,000 km2 3,900 sq mi .

ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they occur in very low numbers in northern and western africa.

ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਚੀਤਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਰਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ।
in the past, the cheetah ranged across vast stretches of asia from the mediterranean and the arabian peninsula in the west to the indian subcontinent in the east, and as far north as the caspian and aral seas.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਤਾ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ, ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਬਚਾਓ.
however, the cheetah has disappeared from the majority of its historic range, save for iran and possibly a few areas in afghanistan, the indian subcontinent, and turkmenistan.

ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਪੀਸੀਜ ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਅੰਤਿਕਾ i ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਸੀ.ਈ.ਟੀ.ਈ.ਐੱਸ.
status and threats the cheetah has been classified as vulnerable by the iucn it is listed under appendix i of the convention on the conservation of migratory species of wild animals cms and appendix i of cites convention on international trade in endangered species .

2014 ਵਿੱਚ ਸੀਆਈਟੀਈਐਸ ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ" ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
in 2014 the cites standing committee recognised the cheetah as a "species of priority" in their strategies in northeastern africa to counter wildlife trafficking.

2015 ਤਕ, ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਬਚੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 6,700 ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
as of 2015, the iucn gives the total number of surviving individuals as nearly 6,700.

ਖੇਤਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 2007 ਵਿਚ 1,960 ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 2007 ਤਕ 4,190 ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 2012 ਤਕ 440 ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
regional estimates have been given as 1,960 in eastern africa as of 2007 4,190 in southern africa as of 2007 and 440 in western, central, and northern africa as of 2012 .

ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੀਤਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
the southern half of the continent, therefore, is home to the largest number of cheetah.

29 ਉਪ-ਜਨਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
29 sub-populations have been identified, of which most consist of no more than 500 individuals.

ਇਰਾਨ ਤੋਂ 2007 ਵਿਚ 60 ਤੋਂ 100 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ.
a small population of 60 to 100 individuals was reported from iran in 2007.

ਆਬਾਦੀ ਘਟਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਾਲਗਾਂ ਦੀ.
populations are feared to be declining, especially those of adults.

ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਾਟੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਾਨਵਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the cheetah is threatened by habitat loss through agricultural and industrial expansion moreover, the animal apparently requires a large area to live in as indicated by its low population densities.

ਚੀਤਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਚੀਤੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the cheetah appears to be less capable than the leopard of coexisting with humans.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਚੀਤਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖੁਆਉਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ.
as such, human interference can disturb the activities, such as hunting and feeding, of cheetah.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 76% ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
with 76% of their range consisting of unprotected land, the cheetah are often targeted by farmers and pastoralists who attempt to protect their livestock.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ.
however, cheetahs typically do not prefer livestock for prey.

ਖੇਡ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
game hunters may also try to harm cheetah as these carnivores can deprive them of valuable game.

ਰੋਡਕਿਲ ਇਕ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
roadkill can be another threat, especially in areas where roads have been constructed near the natural habitat or protected areas.

ਚੀਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰੋਡਕਿਲ ਦੇ ਕੇਸ ਕਲਮਾਂਡ, ਅਤੇ ਬਾਫਕ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
cases of roadkill involving cheetahs have been reported from kalmand, , and bafq.

ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾਬਾਲਗ ਹੈ, ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲਾਗ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ.
the threat is posed by infectious diseases is minor, given the low population densities and hence the minimal chance of infection.

2016 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 7,100 ਚੀਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
in 2016, a report estimated that there are just 7,100 cheetahs in the wild and that they are rapidly heading towards extinction.

ਲੇਖਕ ਸੰਕਟਕਾਲੀ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the authors suggest an immediate re-categorisation of the species from vulnerable to endangered.

ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਨੇ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਤਾ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਪਾਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
conservation measures the iucn has recommended co-operation between countries across the cheetah's range to minimise the conflict between cheetahs and human beings.

2016 ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਚਿਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a 2016 study showed that ecotourism can have a significantly positive impact on the conservation of the cheetah.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ, ਚੀਤਾ ਲਈ ਨਿਜੀ ਭੰਡਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਪਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
although the requirement of space for the habitat would have to be compromised in most cases, establishment of private reserves for cheetahs and ensuring the absence of predators and poachers could be a successful conservation measure.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਚੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
additionally, the financial benefits accrued and the awareness generated can further aid the cause of the cheetah.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
at the same time, the animals should not be unnecessarily handled or disturbed, as cheetahs are particularly sensitive to human interference.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਵਾਈਲਡ ਡੌਗਜ਼ ਆਰਡਬਲਯੂਸੀਪੀ ਲਈ ਦਿ ਰੇਂਜ ਵਾਈਡ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਸਾਰਾ ਡੁਰੈਂਟ ਅਤੇ ਜੂਲੋਜਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਲੰਡਨ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਵੁਡਰੋਫ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਸੋਚ, 2007 ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮੁ aimਲੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀਆਂ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ.
in africa the range wide conservation program for cheetah and african wild dogs rwcp , the brainchild of sarah durant and rosie woodroffe of the zoological society of london , was started in 2007 with the primary aim of ensuring better conservation measures for the cheetah and the wild dog two species with very low population densities.

ਜ਼ੈਡਐਸਐਲ, ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਕੈਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਟੀਚਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਬਚਾਅ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ ਚੀਤਾ.
a joint initiative by the zsl, the wildlife conservation society, and the iucn cat specialist group, the program has among its major goals a review of the conservation policies adopted by the south african countries, and study and action on illegal hunting and trade of the cheetah.

2007 ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਡੁਰਾਂਟ ਨੇ ਚੀਤਾ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਦੇ ਪਾਰ ਸੰਪਰਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
in a 2007 publication, durant emphasised the role of land management and improvement in connectivity across the range in cheetah conservation, in the lack of which the populations might face severe fragmentation.

ਬੇਨਿਨ 2014, ਬੋਤਸਵਾਨਾ 2007, ਚਡ 2015, ਈਥੋਪੀਆ 2010, ਕੀਨੀਆ 2007, ਮੌਜ਼ੰਬੀਕ 2010, ਨਾਮੀਬੀਆ 2013, ਨਾਈਜਰ 2012, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ 2009, ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ 2009, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ 2013, ਜ਼ੈਂਬੀਆ 2009, ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ 2009 ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਚੀਤਾ ਉਹ ਵਰ੍ਹੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਉਹ ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
benin 2014 , botswana 2007 , chad 2015 , ethiopia 2010 , kenya 2007 , mozambique 2010 , namibia 2013 , niger 2012 , south africa 2009 , south sudan 2009 , tanzania 2013 , zambia 2009 , and zimbabwe 2009 have formulated action plans for the conservation of the cheetah the years in which the workshops were held are given in brackets .

ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ.
in asia in the 20th century, the populations of cheetah in india saw a drastic fall.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਰੀਰਕ ਸਬੂਤ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ 1947 ਵਿਚ ਸੁਰਗੁਜਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ 1,360 ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the last physical evidence of the cheetah in india was three individuals, all shot by the maharajah of surguja in 1947 in eastern madhya pradesh, a man also noted for holding a record for shooting 1,360 tigers.

2000 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੈਲਿularਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਸੀਸੀਐਮਬੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਕਲੋਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।
during the early 2000s, scientists from the centre for cellular and molecular biology ccmb , hyderabad, proposed a plan to clone asiatic cheetahs obtained from iran.

ਭਾਰਤ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਲਾਈਵ ਜੋੜੀ ਭਾਰਤ ਲੈ ਜਾਏ, ਜਾਂ, ਜੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਦੀ ਜੋੜੀ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਈਏ।
india asked iran to transport one live pair to india, or, if that was not possible, allow them to collect sperm and of the cheetah pair in iran itself.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
however, iran rejected both proposals.

ਸਤੰਬਰ २०० environment ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਮੰਤਰੀ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ।
in september 2009, the then minister of environment and forests, jairam ramesh, assigned the wildlife trust of india and the wildlife institute of india with the task of examining the potential of cheetah reintroduction in the nation.

ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁੰਨੋ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਰਦੇਹੀ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਗੜ੍ਹ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਐਂਡ ਡੇਜ਼ਰਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਦੀ ਮੁੜ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
the report, submitted in 2010, showed that the kuno wildlife sanctuary and nauradehi wildlife sanctuary in madhya pradesh, and shahgarh landscape and desert national park in rajasthan have a high potential to support reintroduced cheetah populations.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਕੁੰਨੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਲਬਧ ਖੇਤਰ ਸੀ, 6,800 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,600 ਵਰਗ ਮੀ.
these areas were found to be spacious of these four areas, the kuno wildlife sanctuary had the largest available area, 6,800 square kilometres 2,600 sq mi .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਸਨ.
moreover, these were rich in prey availability.

ਸੰਜੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਹਾਲਾਂਕਿ 12.500 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 4.826 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਤਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਚੀਤਾ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the sanjay national park, though comprising an area of 12.500 square kilometres 4.826 sq mi and having supported cheetah populations before the independence of india in 1947, is no longer suitable for the cheetah due to low prey density and risks of poaching.

2001 ਵਿਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਤਾ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਫੰਡ, ਆਈਯੂਸੀਐਨ, ਪੈਂਥੇਰਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਯੂ ਐਨ ਡੀ ਪੀ, ਅਤੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ ਏ ਸੀ ਪੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਇਸ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ.
in 2001 the iranian government collaborated with the cheetah conservation fund, the iucn, panthera, united nations development programme undp , and the wildlife conservation society on the conservation of asiatic cheetah project cacp to protect the natural habitat of the asiatic cheetah and its prey, to ensure that development projects do not hamper its survival, and to highlight the plight of the asiatic cheetah.

ਈਰਾਨ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੀਤਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
iran declared 31 august as national cheetah day in 2006.

ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਟੇਮਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਤਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ.
interaction with human beings taming the cheetah in general shows no hostility toward human beings, probably due to its sociable nature.

ਇਹ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੈ.
this might be a reason why the cheetah can be easily tamed, as it has been since antiquity.

ਡੀਅਰ ਅਲ-ਬਹਾਰੀ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਰਾਹਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਂਟ ਫਰਾਂਸ ਹੈੱਟਸਪੱਟ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੁੰਟ ਦੀ ਧਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਸਰ ਨੂੰ "ਪੈਂਥਰ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
reliefs in the deir el-bahari temple complex tell of an expedition by egyptians to the land of punt during the reign of the pharaoh hatshepsut bc that fetched, among other things, animals called "panthers" for egypt.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ "ਪੈਂਥਰ" ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਉੱਤਰ ਦੇ ਪੈਂਥਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਚੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਦੱਖਣ ਦੇ ਪੈਂਥਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
two types of "panthers" were depicted in these sculptures leashed cheetahs, referred to as "panthers of the north", and sturdy leopards, referred to as "panthers of the south".

ਨਿ kingdom ਕਿੰਗਡਮ 16 ਵੀਂ ਤੋਂ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੌਰਾਨ, ਚੀਤਾ ਰਾਇਲਟੀ ਲਈ ਆਮ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਲੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ.
during the new kingdom 16th to 11th centuries bc , cheetahs were common pet animals for the royalty, who decorated the animals with beautiful collars and leashes.

ਮਿਸਰੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਖੁੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
the egyptians would use their dogs to bring the concealed prey out in the open, after which a cheetah would be set upon it to kill it.

ਇੱਕ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਮੋਹਰ ਲਗਭਗ 3000 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਨਵਰ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਚੀਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਸੁਮਰ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a sumerian seal dating back to nearly 3000 bc, featuring a leashed animal resembling a cheetah, has fuelled speculation that the cheetah might have been first domesticated and used for hunting in sumer mesopotamia .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਨਿ new ਜਰਸੀ ਦੇ ਥਾਮਸ ਟੀ. ਆਲਸਨ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਚਿੱਤਰਿਤ ਜਾਨਵਰ ਚੀਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁੱਤੇ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਪਿਛੋਕੜ ਇੱਕ ਮੌਨਟੇਨ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀ.
however, thomas t. allsen of the college of new jersey argues that the depicted animal might not be a cheetah given its largely dog-like features moreover, the background gives an impression of a montane area, which the cheetah does not typically inhabit.

ਚੀਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਸਥਾਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
mainly two kinds of theories have been put forth to explain the subsequent expansion of the cheetah into asia, europe, and the rest of africa.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੋ ਹੇਨਜ਼ ਐਫ. ਫਰੀਡਰਿਕਸ ਅਤੇ ਬੁਰਚਰਡ ਬ੍ਰੈਂਟਜਜ਼ ਵਰਗੇ ਘਰੇਲੂ ਚੀਤਾ ਦੇ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਮੂਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ.
historians who accept the sumerian origin of the domesticated cheetah such as heinz f. friederichs and burchard brentjes hold that the animal gradually spread out to central and northern africa, from where it reached india.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰੈਡਰਿਕ ਈ. ਜ਼ੀਨਰ, ਮਿਸਰੀ ਮੂਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੀਤਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ.
on the other hand, historians such as frederick e. zeuner accept the egyptian origin and state that the cheetah gradually spread into central asia, iran, and india.

ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈ. ਵਿਚ, ਰੋਮਨ ਲੇਖਕ ਕਲਾਉਦਿਯਸ ਏਲਿਯਨਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤੰਤੂ ਪੰਥੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ "ਛੋਟੇ ਸ਼ੇਰ" ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਰੋਮਨ ਵੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀ, ਸਾਹਿਤ ਇਸ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ.
in the third century ad, roman author claudius aelianus wrote of tame panthers in india and "smaller lions" that would be used for tracking and hunting the account cannot be very reliable as roman, as well as greek, literature is not generally clear in its references to different types of cats.

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ.
hunting with cheetahs became more prevalent toward the seventh century ad.

ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿਚ, ਚੀਤਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਠੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
in the middle east, the cheetah would accompany the nobility to hunts in special seats behind saddles.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਚੀਤਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਰਾਇਲਟੀ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ.
cheetahs continued to be associated with royalty and elegance in western asia till as late as the 19th century.

ਟੇਮਿੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਕਈ ਹਫ਼ਤੇ ਲੱਗਣਗੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਰੰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਦਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the first phase of taming would take several weeks, in which the cheetah would be kept tethered and made to get accustomed to human beings.

ਅੱਗੇ, ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
next, the cheetah would be tempted with food and trained to mount horses.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ.
finally, its hunting instincts would be aroused by slaughtering animals before it.

ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the whole process could take as long as a year to complete.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਰਿਕਾਰਡ ਚੀਜਾ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in eastern asia, the records are confusing as regional names for the leopard and the cheetah may be used interchangeably.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਚੀਤਾ ਦਾ ਮੁtਲਾ ਚਿੱਤਰ ਤੰਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ 7 ਵੀਂ ਤੋਂ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੀ ਹੈ, ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਚੀਤਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
the earliest depiction of cheetahs from eastern asia dates back to the tang dynasty 7th to 10th centuries ad paintings depict tethered cheetahs as well as cheetahs mounted on horses.

ਚੀਨੀ ਸਮਰਾਟ ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਕਰਾਕਲਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਗੇ.
chinese emperors would use cheetahs, as well as caracals, as gifts.

13 ਵੀਂ ਅਤੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਯੁਆਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਨਕਦ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰੈਕਲ, ਚੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਖਰੀਦੇ ਸਨ.
in the 13th and the 14th centuries, the yuan rulers bought numerous caracals, cheetahs, and tigers from the western parts of the empire and muslim merchants in return for gold, silver, cash, and silk.

ਮਿਨਿੰਗ ਸ਼ੀਲੁ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਮਿingੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ 14 ਵੀਂ ਤੋਂ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
according to the ming shilu, the subsequent ming dynasty 14th to 17th centuries continued this practice.

ਚੀਤਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵੱਲ ਯੂਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਜਿੰਨੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਸਨ.
the cheetah gradually entered eurasia toward the 14th century, though they never became as popular as they had in the middle east.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਲਗਭਗ 1000 ਚੀਤਾ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ।
the mughal ruler akbar the great is said to have kept as many as 1000 cheetahs.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਤੁਜ਼ਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਨੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
however, his son jahangir wrote in his memoirs, tuzk-e-jahangiri, that only one of them gave birth to cubs.

ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਚੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੈਰੇਕਲ ਨੂੰ ਵੀ ਵੈਸਟ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਲੈਕਬਕ ਖੇਡ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ.
mughal rulers trained cheetahs as well as caracals in a similar way as the west asians, and used them to hunt game especially blackbuck.

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ।
the rampant hunting severely affected the populations of wild animals.

ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਅਧੀਨ ਮੌਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਨਮ, ਖਾਮੀਆਂ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ, ਹਾਈਪੋਥਰਮਿਆ, ਮਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਅਤੇ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ.
in captivity mortality under captivity is generally high reasons include stillbirths, birth defects, cannibalism, hypothermia, neglect of cubs by mothers, and infectious diseases.

ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਚੀਤਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਮੇਕਅਪ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੰਗਲੀ ਚੀਤਾ ਆਪਣੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹਨ।
a study comparing the health of captive and wild cheetahs noted that despite having similar genetic make-up, wild cheetahs are far healthier than their captive counterparts.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤਣਾਅ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ, ਅਤੇ ਬੰਧਕ ਚੀਤਾ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the study identified possible stress factors such as restricted habitat and interaction with human beings and other carnivores, and recommended private and spacious areas for captive cheetahs.

ਕਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਚੀਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਹੈਪੇਟਿਕ ਵੇਨੋ-ਇਨਕਸੀਲਿਵ ਬਿਮਾਰੀ, ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਚੀਤਾ ਦੇ 82% ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੌਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ 51% ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਮਹਿਲਾ.
a study of diseases suffered by captive cheetahs in the period in several north american zoos showed that hepatic veno-occlusive disease, a disease of the liver, had affected 82% of the deceased cheetahs, caused nine deaths, and occurred in 51% of living females.

91% ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ.
chronic gastritis was detected in 91% of the population.

ਗਲੋਮੇਰੂਲੋਸਕਲੇਰੋਟਿਕਸ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਿਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ, ਜਿਹੜੀ 84% ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਨੇਫਰੋਸਕਲੇਰੋਟਿਕ, ਨੇ 39% ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
glomerulosclerosis, a disease of the kidneys, emerged as another significant disease, affecting 84% of the cheetahs another renal disease, nephrosclerosis, affected 39% of the cheetahs.

ਲਾਈਨ ਦੇ ਛੂਤ ਵਾਲੇ ਪੈਰੀਟੋਨਾਈਟਸ ਕਾਰਨ ਦੋ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ.
feline infectious peritonitis caused two deaths.

ਨਮੂਨੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸੀ.
pneumonia was a major cause for juvenile deaths.

ਇਕ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਣ ਵਿਚ ਵੀਰੋ-ਇਨਕਸੀਬਿਲਟ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
another study concluded that excess of vitamin a in their diets could result in veno-occlusive disease in their livers.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੀਤਾ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਗ਼ਰੀਬ ਪ੍ਰਜਨਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੰਗਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
moreover, cheetahs are poor breeders in captivity, while wild individuals are far more successful.

1992 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਸੇਰੇਨਗੇਤੀ ਵਿੱਚ lesਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿੱਚ 95% ਸਫਲਤਾ ਦਰ ਪਾਈ ਗਈ।
in a 1992 study, females in serengeti were found to have 95% success rate in breeding.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, 1991 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 20% ਚੀਤਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨਸੀਆਂ ਸਨ।
in contrast, only 20% of the north american captive cheetahs bred successfully in 1991.

ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਇਨ-ਵਿਟ੍ਰੋ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
studies have shown that in-vitro fertilisation in cheetah poses more difficulties than are faced in the case of other cats.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in culture the cheetah has been widely portrayed in a variety of artistic works.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਾਲਵੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਟਿਥੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਬਾਚਸ ਅਤੇ ਏਰੀਆਡਨੇ ਵਿਚ ਤੇਲ ਦੀ ਇਕ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਡਯਾਨਿਸਸ ਬਾਚਸ ਦਾ ਰਥ ਦੋ ਚਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in bacchus and ariadne, an oil painting by the 16th-century italian painter titian, the chariot of the greek god dionysus bacchus is depicted as being drawn by two cheetahs.

ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਚਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the cheetahs in the painting were previously considered to be leopards.

1764 ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋਰਜ ਸਟੱਬਜ਼ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ, ਸਰ ਜਾਰਜ ਪਿਗੋਟ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਸਟੈਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਚੀਤਾ ਵਿਚ ਜਾਰਜ ਤੀਸਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਚੀਤਾ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ.
in 1764 english painter george stubbs commemorated the gifting of a cheetah to george iii by the english governor of madras, sir george pigot in his painting cheetah with two indian attendants and a stag.

ਇਸ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਚੀਤਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਟੈਗ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ।
the painting depicts a cheetah, hooded and collared by two indian servants, along with a stag it was supposed to prey upon.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਫਰਨਾਂਡ ਖਨੋਫ਼ ਦੁਆਰਾ 1896 ਦਾ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਿ ਕੈਸਰ, ਓਡੀਪਸ ਅਤੇ ਸਪਿੰਕਸ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੈ.
the 1896 painting the caress, by the 19th-century belgian symbolist painter fernand khnopff, is a representation of the myth of oedipus and the sphinx.

ਇਹ ਇੱਕ womanਰਤ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਚੀਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it portrays a creature with a woman's head and a cheetah's body often misidentified as a leopard's .

ਬਿਲ ਥਾਮਸ ਚੀਤਾ ਅਮਰੀਕਨ ਸਪੋਰਟਸ ਰੇਸਿੰਗ ਕਾਰ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਵਰਲੇਟ-ਅਧਾਰਿਤ ਕੂਪ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1963 ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 1960 ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕੈਰਲ ਸ਼ੈੱਲਬੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਕੋਬਰਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
the bill thomas cheetah american sports racing car, a chevrolet-based coupe first designed and driven in 1963, was an attempt to challenge carroll shelby's shelby cobra in american sports car competition of the 1960s era.

ਸਿਰਫ ਦੋ ਦਰਜਨ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੇਸਿਸਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਰਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਹਨ, ਚੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮਲਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 1966 ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ.
due to only two dozen or fewer chassis ever being built, with only a dozen of these being complete cars, the cheetah was never homologated for competition beyond prototype status, with its production ending in 1966.

ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਚੀਤਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
a variety of literature mentions the cheetah.

1969 ਵਿਚ ਬੌਨ ਫ੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜੋਏ ਐਡਮਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨ ਦੀ ਚੀਤਾ ਪਿੱਪਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਦਿ ਸਪੋਟਡ ਸਪਿੰਕਸ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ।
in 1969 author joy adamson, of born free fame, wrote the spotted sphinx, a biography of her pet cheetah pippa.

ਹੁਸੈਨ, ਇਕ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਪੈਟਰਿਕ ਓ ਬ੍ਰਾਇਨ ਦਾ ਨਾਵਲ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਚ ਰਾਇਲਟੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਚੀਤਾਂ ਨੂੰ ਚੀਲਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
hussein, an entertainment, a novel by patrick o'brian set in the british raj period in india, illustrates the practice of royalty keeping and training cheetahs to hunt antelopes.

ਡੂਮ ਹਾਉ ਇਟ ਵਿਜ਼ ਡੂਮਜ਼ ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀਤੀਆ ਵਿਚ ਡੂਮਜ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਨਾਥ ਚੀਤਾ ਸ਼ਾਖਾ ਚੁੱਕਦਾ ਸੀ.
the book how it was with dooms tells the true story of a family raising an orphaned cheetah cub named dooms in kenya.

2005 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਡੂਮਾ lyਿੱਲੀ thisਿੱਲੀ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।
the 2005 film duma was loosely based on this book.

ਚੀਤਾ ਅਕਸਰ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the cheetah has often been featured in marketing and animation.

1986 ਵਿਚ ਫਰਿੱਤੋ-ਲੇ ਨੇ ਚੇਸਟਰ ਚੀਤਾ, ਇਕ ਮਾਨਵ-ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਚੀਤਾ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੀਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਮਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in 1986 frito-lay introduced the chester cheetah, an anthropomorphic cheetah, as the mascot for their cheetos.

ਐਪਲ ਇੰਕ. ਦੇ ਮੈਕ ਓਐਸ ਐਕਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼, ਮੈਕ ਓਐਸ ਐਕਸ 10.0, ਦਾ ਕੋਡ-ਨਾਮ "ਚੀਤਾ" ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ.
the first release of apple inc.'s mac os x, the mac os x 10.0, was code-named "cheetah" the subsequent versions released before 2013 were all named after cats.

ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਥੰਡਰਕੈਟਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਸੀ "ਚੀਤਾਰਾ", ਇੱਕ ਐਂਥ੍ਰੋਪੋਮੋਰਫਿਕ ਚੀਤਾ, ਲਿਨੇ ਲਿਪਟਨ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
the animated series thundercats had a character named "cheetara", an anthropomorphic cheetah, voiced by lynne lipton.

ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋਇਨ ਵਾਂਡਰ ਵੂਮੈਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਡਾ. ਬਾਰਬਾਰਾ ਐਨ ਮਿਨਰਵਾ, ਉਰਫ ਦਿ ਚੀਤਾ.
comic book superheroine wonder woman's chief adversary is dr. barbara ann minerva, alias the cheetah.

ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਾਨ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਐਡੀ.
references further reading great cats, majestic creatures of the wild, ed.

ਜੌਨ ਸੀਡਨਸਟਾਈਕਰ, ਭਰਮ.
john seidensticker, illus.

ਫ੍ਰੈਂਕ ਨਾਈਟ, ਰੋਡੇਲ ਪ੍ਰੈਸ, 1991, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-87857-965-6 ਚੀਤਾ, ਕੈਥਰੀਨ ਜਾਂ ਕੈਥਰੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਅਮਨ, ਆਰਕੋ ਪੱਬ, 1985, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-668-06259-2.
frank knight, rodale press, 1991 , isbn 0-87857-965-6 cheetah, katherine or kathrine and karl ammann, arco pub, 1985 , isbn 0-668-06259-2.

ਸਾਇੰਸ ਵੋਲ 311, ਪੀ. 73 ਮਾਰਕਰ, ਐਲ.
science vol 311, p. 73 marker, l. 2002 .

"ਨਮੀਬੀਅਨ ਚੀਤਾ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਜੁਬਾਟਸ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੂ" ਪੀਡੀਐਫ.
"aspects of namibian cheetah acinonyx jubatus biology, ecology and conservation strategies" pdf .

ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.
phd.

ਥੀਸਿਸ, ਜੂਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
thesis, department of zoology, university of oxford.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਡੀਆ ਐਸੀਨੋਨੇਕਸ ਜੁਬੈਟਸ ਵਿਕਿਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕੀਪੀਸੀਸ ਜੁਬਤਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡੇ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਐਸਐਸਸੀ ਕੈਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਗਰੁੱਪ ਚੀਤਾ ਐਸੀਨੋਨਿਕਸ ਜੁਬੈਟਸ ਬਾਇਓਡਾਈਵਰਸਿਟੀ ਹੈਰੀਟੇਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਐਸੀਨੋਨਿਕਸ ਜੁਬੈਟਸ ਚਾਈਟਾ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਫੰਡ ਲਾਈਫ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫਰੈ ਫਲਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਚੀਟਿੰਗ ਚੀਤਾ ਦੀ ਚੀਤਾ ਦੀ ਸਲਾਈਡ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ, ਚੀਤਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਜਾਬ, ਨੇ, ਪੰਜ-ਦਰਿਆਵਾਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਗੁਰੂਮੁਖੀ ਦੀ, ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
external links media related to acinonyx jubatus at wikimedia commons data related to acinonyx jubatus at wikispecies cheetah at the encyclopedia of life iucn ssc cat specialist group cheetah acinonyx jubatus biodiversity heritage library bibliography for acinonyx jubatus cheetah conservation fund de wildt cheetah and wildlife trust on the chase with cheetahs slideshow by life magazine fake flies and cheating cheetahs measuring the speed of a cheetah the punjab , , , , also spelled panjab, panj- , land of "five rivers" punjabi shahmukhi gurumukhi , is a geographical and cultural region in the northern part of south asia, comprising areas of eastern pakistan and northern india.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈ ਨਹੀਂ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੱਦ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
not being a political unit, the extent of the region is the subject of debate and focuses on historical events to determine its boundaries.

ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਲੋਕ, ਇੰਡੋ-ਸਿਥਿਅਨ ਲੋਕ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਚਾਮਨੀਡ ਸਾਮਰਾਜ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਗਜ਼ਨਵੀਡਜ਼, ਤੈਮੂਰਿਡਜ਼, ਮੁਗਲਾਂ, ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
the punjab region has been inhabited by indus valley civilisation, indo-aryan peoples, indo-scythians and has seen numerous invasions by the achaemenid empire, greeks, kushan empire, ghaznavids, timurids, mughals, afghans, british and others.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਮਾਝੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਵੀ ਹੈ।
the foreign invaders mainly targeted the most productive region of punjab known as the majha region, located in central part of punjab, which is also the bedrock of panjabi culture and traditions.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the people of the punjab today are called punjabis and their principal language is called punjabi.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਹਨ।
the main religions of the punjab region are islam, sikhism and hinduism.

ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਈਸਾਈ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਹਨ.
other religious groups are christianity, jainism and buddhism.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੋ ਫਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੁਰਕੀ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਫਤਿਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
etymology the name of the region is a compound of two persian words panj five and water and was introduced to the region by the turko-persian conquerors of india and more formally popularised during the mughal empire.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ “ਪੰਜ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਰਤੀ” ਜੋਹਲਮ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ, ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
punjab literally means " the land of five waters" referring to the rivers jhelum, chenab, ravi, sutlej, and beas.

ਸਾਰੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਨਾਬ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
all are tributaries of the indus river, the chenab being the largest.

ਸਰੀਰਕ ਭੂਗੋਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 1947 ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ 1846-1849 ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
physical geography there are two main definitions of the punjab region the 1947 definition and the older 1846-1849 definition.

ਤੀਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 1947 ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the third definition incorporates both the 1947 and the older definitions but also includes northern rajasthan on a linguistic basis and ancient river movements.

1947 ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 1947 ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੰਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1947 definition the 1947 definition defines the punjab region with reference to the dissolution of british india whereby the then british punjab province was partitioned between india and pakistan.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
in pakistan, the region now includes the punjab province and islamabad capital territory.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in india, it includes the punjab state, chandigarh, haryana and himachal pradesh.

1947 ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
using the 1947 definition, the punjab region borders kashmir to the north, sindh and rajasthan to the south, the pashtun region and balochistan to the west, and the hindi belt to the east.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਚੋਲੀਸਤਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
accordingly, the punjab region is very diverse and stretches from the hills of the kangra valley to the plains and to the cholistan desert.

ਅਜੋਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1947 ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
present day maps major cities using the 1947 definition of the punjab region, some of the major cities of the area include lahore, faisalabad and ludhiana.

ਪੁਰਾਣੀ 1846-1849 ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ collapseਹਿਣ ਅਤੇ 1846 ਅਤੇ 1849 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ।
older 1846-1849 definition the older definition of the punjab region focuses on the collapse of the sikh empire and the creation of the british punjab province between 1846 and 1849.

ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੇਤ ਭੀਮਬਰ ਅਤੇ ਮੀਰਪੁਰ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ੋਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
according to this definition, the punjab region incorporates, in pakistan, azad kashmir including bhimber and mirpur and parts of khyber pakhtunkhwa especially peshawar known in the punjab region as pishore .

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in india the wider definition includes parts of delhi and jammu division.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਾਰਸ ਸਿੰਧ ਖੇਤਰ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਸਮੇਤ ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਦਾਨ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ: ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਰਧ-ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੂਣ ਰੇਂਜ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
using the older definition of the punjab region, the punjab region covers a large territory and can be divided into five natural areas the eastern mountainous region including jammu division and azad kashmir the trans-indus region including peshawar the central plain with its five rivers the north-western region, separated from the central plain by the salt range between the jhelum and the indus rivers the semi-desert to the south of the sutlej river.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਰੇਂਜ ਦਾ ਗਠਨ ਉੱਤਰ-ਚਲਦੀ ਇੰਡੋ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਟੱਕਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
the formation of the himalayan range of mountains to the east and north-east of the punjab is the result of a collision between the north-moving indo-australian plate and the eurasian plate.

ਪਲੇਟ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ.
the plates are still moving together, and the himalayas are rising by about 5mm per year.

ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਬਰਫ ਨਾਲ .ੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the upper regions are snow-covered the whole year.

ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚਲਦੇ ਹਨ.
lower ranges of hills run parallel to the mountains.

ਹੇਠਲੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰੇਂਜ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the lower himalayan range runs from north of rawalpindi through jammu and kashmir, himachal pradesh and further south.

ਪਹਾੜ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਜਵਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ.
the mountains are relatively young, and are eroding rapidly.

ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ, ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾ. ਹਨ.
the indus and the five rivers of the punjab have their sources in the mountain range and carry loam, minerals and silt down to the rich alluvial plains, which consequently are very fertile.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major cities according to the older definition, some of the major cities include jammu, peshawar and parts of delhi.

ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਪਰੋਕਤ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ.
greater punjab the third definition of the punjab region adds to the definitions cited above and includes parts of rajasthan on linguistic lines and taking into consideration the location of the punjab rivers in ancient times.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
in particular, the sri ganganagar and hanumangarh districts are included in the punjab region.

ਜਲਵਾਯੂ ਮੌਸਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਕ ਹੈ.
climate the climate is a factor contributing to the economy of the punjab.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
it is not uniform over the whole region, with the sections adjacent to the himalayas receiving heavier rainfall than those at a distance.

ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਦੋ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਵਧੀ ਹਨ.
there are three main seasons and two transitional periods.

ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਤਾਪਮਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ.
during the hot season, from about mid april to the end of june, the temperature may reach .

ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ, ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ, ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the monsoon season, from july to september, is a period of heavy rainfall, providing water for crops in addition to the supply from canals and irrigation systems.

ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦਿਨ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the transitional period after the monsoon is cool and mild, leading to the winter season, when the temperature in january falls to at night and by day.

ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਚਾਨਕ ਗੜੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ.
during the transitional period from winter to the hot season sudden hailstorms and heavy showers may occur, causing damage to crops.

ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੰਦੋ-ਆਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧ ਹੈ।
history the punjab region of india and pakistan has a historical and cultural link to indo-aryan peoples as well as partially to various indigenous communities.

ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
as a result of several invasions from central asia and the middle east, many ethnic groups and religions make up the cultural heritage of the punjab.

ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁ theਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ.
in prehistoric times, one of the earliest known cultures of south asia, the indus valley civilisation was located in the region.

ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੰਜਾਬ ਹੈ।
the epic battles described in the mahabharata are described as being fought in what is now the present-day state of haryana and historic punjab.

ਗੰਧਾਰ, ਕੰਬੋਜ, ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਸ, ਆਂਧਰਾ, ਪੌਰਵ, ਬਹਲਿਕਸ ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਸਨੀਕ, ਯੁਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਖੇ ਲੜੀ ਗਈ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ।
the gandharas, kambojas, trigartas, andhra, pauravas, bahlikas bactrian settlers of the punjab , yaudheyas and others sided with the kauravas in the great battle fought at kurukshetra.

ਡਾ: ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ ਐਲ ਐਮ ਜੋਸ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ "ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੰਬੋਜ, ਦਰਦਾਸ, ਕੈਕਿਆਸ, ਆਂਧਰਾ, ਪੌਰਵ, ਯੁਧਿਆਸ, ਮਾਲਵਾਸ, ਸੈਨਧਵਾਸ ਅਤੇ ਕੁਰਸ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ।
according to dr fauja singh and dr l. m. joshi "there is no doubt that the kambojas, daradas, kaikayas, andhra, pauravas, yaudheyas, malavas, saindhavas and kurus had jointly contributed to the heroic tradition and composite culture of ancient punjab".

326 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਪੌਰਵਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਪੋਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
in 326 bce, alexander the great invaded pauravas and defeated king porus.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਅਜੋਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
his armies entered the region via the hindu kush in northwest pakistan and his rule extended up to the city of sagala present-day sialkot in northeast pakistan .

305 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 305 bce the area was ruled by the maurya empire.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਜੋਂ ਖੜੇ ਹਨ.
in a long line of succeeding rulers of the area, chandragupta maurya and ashoka stand out as the most renowned.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੌਰੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਫਿਰ 180 ਈ.ਪੂ. ਵਿਚ ਇੰਡੋ-ਗ੍ਰੀਕ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the maurya presence in the area was then consolidated in the indo-greek kingdom in 180 bce.

ਮੈਨੇਂਡਰ ਮੈਂ ਸੋਟਰ "ਦਿ ਸੇਵਅਰ" ਭਾਰਤੀ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਿੰਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇਤਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਗਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ.
menander i soter "the saviour" known as milinda in indian sources is the most renowned leader of the era, he conquered the punjab and made sagala the capital of his empire.

ਮੈਨੇਂਡਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ 130 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
menander carved out a greek kingdom in the punjab and ruled the region till his death in 130 b.c.

ਯੂਏਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿਥੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੇੜਲਾ ਸਲਿਉਸਿਡ ਸਾਮਰਾਜ ਨਿਯਮ ਲਗਭਗ 12 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the neighbouring seleucid empire rule came to an end around 12 bce, after several invasions by the yuezhi and the scythian people.

ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, 18 ਸਾਲਾ ਅਰਬ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾ saudiਦੀ ਅਰਬ ਹੈ, ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੈਫ ਦਾ ਰਾਜਾ ਦਹੀਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਅਰਬ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਆਇਆ ਸੀ।
in ce, 18-year-old arab sultan muhammad bin qasim of taif, a city in what is now saudi arabia, came by way of the arabian sea with arab troops to defeat raja dahir.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਉਮਯਦ ਖਲੀਫਾ ਲਈ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
the sultan then led his troops to conquer the sindh and punjab regions for the islamic umayyad caliphate.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਸੀਮ ਸੀ।
qasim was the first to bring islam to the region.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੁਰਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
during the establishment and consolidation of the muslim turkic mughal empire prosperity, growth, and relative peace were established.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ.
particularly under the reign of jahangir.

ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਲਗਭਗ 1000 ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
muslim empires ruled the punjab for approximately 1000 years.

ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ।
the period was also notable for the emergence of guru nanak , the founder of sikhism.

1758 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
in 1758, punjab came under the rule of marathas who captured the region by defeating afghan forces of ahmad shah abdali.

ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
abdali's indian invasion weakened the maratha influence, but he could not defeat the sikhs.

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 1773 ਅਤੇ 1818 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਫਗਾਨ ਜੂਲੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
after the death of ahmad shah, the punjab was freed from the afghan yoke by sikhs between 1773 and 1818.

1748 ਵਿਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦਲ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਗਠਨ ਸਮੇਂ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 36 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 12 ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at the time of the formation of the dal khalsa in 1748 at amritsar, the punjab had been divided into 36 areas and 12 separate sikh principalities, called misl.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉੱਭਰੀ.
from this point onward, the beginnings of a punjabi sikh empire emerged.

36 ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 22 ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤੇ ਸਨ।
out of the 36 areas, 22 were united by maharaja ranjit singh.

ਦੂਸਰੇ 14 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ.
the other 14 accepted british sovereignty.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੁੱਟਾਂ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
after ranjit singh's death, assassinations and internal divisions severely weakened the empire.

ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1849 ਵਿਚ, ਦੋ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ।
six years later the british east india company was given an excuse to declare war and in 1849, after two anglo-sikh wars, the punjab was annexed by the british.

1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜੇਹਲਮ ਵਿਚ ਐਚਐਮ ਐਕਸ ਐਕਸ ਐਕਸੀਅਨ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ 35 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਸਥਾਨਕ ਵਿਰੋਧ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਭਾ ਅਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ.
in the indian rebellion of 1857 the sikh rulers backed the east india company, providing troops and support, but in jhelum 35 british soldiers of hm xxiv regiment were killed by the local resistance and in ludhiana a rebellion was crushed with the assistance of the punjab chiefs of nabha and malerkotla.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਨਤੀਜੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the british raj had political, cultural, philosophical and literary consequences in the punjab, including the establishment of a new system of education.

ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਦਨ ਲਾਲ hingੀਂਗਰਾ, ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ, hamਧਮ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ, ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ, ਚੌਧਰੀ ਰਹਿਮਤ ਅਲੀ, ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
during the independence movement, many punjabis played a significant role, including madan lal dhingra, sukhdev thapar, ajit singh sandhu, bhagat singh, udham singh, kartar singh sarabha, bhai parmanand, muhammad iqbal, chaudhary rehmat ali, and lala lajpat rai.

1947 ਵਿਚ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਰਾਜ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
at the time of partition in 1947, the province was split into east and west punjab.

ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ 48% ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ 52% ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
east punjab 48% became part of india, while west punjab 52% became part of pakistan.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਦੀ ਮਾਰ ਝੱਲਣੀ ਪਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
the punjab bore the brunt of the civil unrest following the british raj, with casualties estimated to be in millions.

ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਬੀਸੀਈ ਹੜੱਪਨ ਸਭਿਅਤਾ ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ maha 59ama ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਮਹਾਂਵੀਰ ਬੀ.ਸੀ.ਈ ਦਾ ਜਨਮ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ce b b ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ 326 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾ, ਮੌਰਿਆ ਕਾਲ ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਸਾਕਾ 2 ਬੀ.ਸੀ.ਈ. ਕੁਸ਼ਾਂ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਾਕਾ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 500 ਹੰਨੀਕ ਹਮਲਾ ਵਰਧਨਾ ਦੇ ਈਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸੀਮ ਨੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਂ, ਕਾਬੁਲ ਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਛੋਟੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਖਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਮਾਮਲੁਕ ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜਲਾਲ ਉਦ-ਦੀਨ ਫ਼ਿਰੂਜ਼ ਖਿਲਜੀ ਤੁਗਲਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਘਿਉਸੁਦੀਨ ਤੁਗ਼ਲਕ ਸੱਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਖਿਜ਼ਰ ਖ਼ਾਨ ਲੋਧੀ ਖਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਹਲੂਲ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਜ਼ਹੀਰੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਬਰ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਹਮਾਯੂੰ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਹਮਾਯੂੰ ਹੇਮ ਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਜਲਾਲੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਅਕਬਰ ਨੂਰੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਜਹਾਂਗੀਰ ਸ਼ਹਾਬੁਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ ਮੋਹੀੂਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਲਮਗੀਰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ 10 ਵੀਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ 1699 ਦੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ 1722 ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਜਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੇਰਾਤ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਅਤੇਮੁਗਲ ਰਾਜਪਾਲ 1739 ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹਾਰ ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 1761 ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ.
timeline bce harappan civilisation bce rigvedic vedic civilisation bce middle and late vedic period 599 bce birth of mahavira bce time of gautama buddha 550 bce 600 ce buddhism remained prevalent 326 bce alexander's invasion of punjab bce chandragupta i, maurya period bce reign of ashoka bce rise of the sakas 2 bce beginning of rule of the sakas rule of the kushans gupta empire 500 hunnic invasion vardhana's era muhammad bin qasim conquers sindh and small part of punjab region rajput states, kabul shahi & small muslim kingdoms mamluk dynasty established by mohammad ghori khilji dynasty established by jalal ud din firuz khilji tughlaq dynasty established by ghiyasuddin tughlaq sayyid dynasty established by khizr khan lodhi dynasty established by bahlul khan lodhi guru nanak mughal rule zaheeruddin muhammad babur nasiruddin muhammad humayun sher shah suri of afghanistan islam shah suri nasiruddin muhammad humayun hem chandra vikramaditya jalaluddin muhammad akbar nooruddin muhammad jahangir shahaabuddin muhammad shah jahan mohiuddin muhammad aurangzeb alamgir period of 8 sikh gurus from guru angad dev to guru tegh bahadur guru gobind singh 10th sikh guru 1699 birth of the khalsa conquests of banda bahadur 1722 birth of ahmed shah durrani, either in multan in mughal empire or herat in afghanistan sikh chiefs sardars war against afghans & mughal governors 1739 invasion by nader shah and defeat of weakened mughal empire durrani empire led by ahmad shah durrani sikh and maratha empire cooperation in the punjab 1761 the third battle of panipat, between the durrani empire against the maratha empire.

1762 ਅਹਿਮ ਕਤਲੇਆਮ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਦਾ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ 1846 ਜੰਮੂ ਜੰਮੂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ 1849 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ 1901 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1911 ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
1762 2nd massacre ghalughara from ahmed shah's 2nd invasion rise of the sikh misls which gained control of significant swathes of punjab sikh empire also known as sarkar khalsa, rule by maharaja ranjit singh first anglo-sikh war 1846 jammu joined with the new state of jammu and kashmir second anglo-sikh war 1849 complete annexation of punjab into british india british rule 1901 peshawar and adjoining districts separated from the punjab province 1911 parts of delhi separated from punjab province 1947 the partition of india divided punjab into two parts.

ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਤਿੰਨ ਦਰਿਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬ ਬਣ ਗਿਆ 1966 ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਬਗਾਵਤ 1986 ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਾ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਤਾ ਪੰਜਾਬ ਨਸਲੀ ਲੋਕ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਅਤੇ ਇੰਡੋ-ਸਿਥਿਅਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the eastern part with two rivers became the indian punjab and the western part three rivers the pakistan punjab 1966 indian punjab divided into three parts punjab, haryana, and himachal pradesh punjab insurgency 1986 resolution by militants proposing an independent state of khalistan people of the punjab ethnic background ethnic ancestries of modern punjabis include a mixture of indo-aryan and indo-scythian.

ਸੈਮੀਟਿਕ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
semitic ancestries can also be found in lesser numbers.

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਤੁਰਕੀਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
with the advent of islam, settlers from turkestan, afghanistan, and kashmir have also integrated into the muslim punjabi society.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਅਹੀਰਾਂ, ਅਰਾਈਆਂ, ਦਲਿਤਾਂ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਮਾਰਾਂ, ਗੁੱਜਰਾਂ, ਜਾਟਾਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ, ਤਰਖਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਭੱਟਾਂ, ਰਾਜਪੂਤਾਂ, ਰੋਸ ਅਤੇ ਸੈਣੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
however the majority of punjab is still made up of the ahirs, arains, dalits mostly chamars , gujjars, jats, khatris, tarkhans, brahmins, bhats, rajputs, rors and saini.

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in the past, the most densely populated area has been the majha region of punjab.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ।
languages the major language spoken in the punjab is punjabi.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
in the indian punjab this is written in the gurmukhi script.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
pakistan uses the shahmukhi script, that is closer to urdu script.

ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹਿੰਦੀ, ਹਿਮਾਂਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
hindi, written in the devanagri script, is used widely in the indian states of himanchal pradesh and haryana.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
several dialects of punjabi are spoken in the different regions.

ਮਾਝੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the majhi dialect is considered to be textbook punjabi and is shared by both countries.

ਧਰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੁੰਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਅਹਿਮਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਹਨ।
religions the vast majority of pakistani punjabis are sunni muslim by faith, but also include large minority faiths mostly shia muslim, ahmadi muslim and christians.

ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
the indian states of haryana and himachal pradesh are mostly hindu-majority.

15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁਖ ਧਰਮ ਹੈ।
sikhism, founded in the late 15th century, is the main religion practised in the post-1966 indian punjab state.

ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਲਗਭਗ 60% ਆਬਾਦੀ ਸਿੱਖ ਹੈ, 37% ਹਿੰਦੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇਸਾਈ ਅਤੇ ਜੈਨ ਹਨ।
about 60% of the population of punjab state is sikh, 37% is hindu, and the rest are muslims, christians, and jains.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੂੰਜੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
however, due to large scale migration from uttar pradesh, rajasthan, bihar, bengal and odisha the demographics have become more skewed than reported earlier.

ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ, ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਹਨ।
punjab state contains the holy sikh cities of amritsar, anandpur sahib, tarn taran sahib, fatehgarh sahib and chamkaur sahib.

ਪੰਜਾਬ ਕਈ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
the punjab was home to several sufi saints.

ਸੂਫੀਵਾਦ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ.
sufism is a concept in islam.

ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ।
also, kirpal singh revered the sikh gurus as saints.

ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਹਨ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਜਾ regions ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
punjabi festivals punjabis celebrate the following cultural, seasonal and religious festivals punjabi clothing traditional punjabi clothing includes the following economy the historical region of punjab is considered to be one of the most fertile regions on earth.

ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੁਰਾਕੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
both east and west punjab produce a relatively high proportion of india and pakistan's food output respectively.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੌਲਾਂ, ਕਪਾਹ, ਗੰਨੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
the region has been used for extensive wheat farming, in addition rice, cotton, sugarcane, fruit and vegetables are also grown.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the agricultural output of the punjab region in pakistan contributes significantly to pakistan's gdp.

ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੁਨਿਆਦੀ haveਾਂਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
both indian and pakistani punjab are considered to have the best infrastructure of their respective countries.

ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਰਾਜ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
indian punjab has been estimated to be the second richest state in india.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 68% ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
pakistani punjab produces 68% of pakistan's food grain production.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ 51१..8% ਤੋਂ. 54..7% ਤੱਕ ਹੈ।
its share of pakistan's gdp has historically ranged from 51.8% to 54.7%.

"ਦਿ ਗ੍ਰੇਨਰੀ indiaਫ ਇੰਡੀਆ" ਜਾਂ "ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 1% ਚਾਵਲ, 2% ਕਣਕ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਪਾਹ ਦਾ 2% ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
called "the granary of india" or "the bread basket of india", indian punjab produces 1% of the world's rice, 2% of its wheat, and 2% of its cotton.

2001 ਵਿਚ, ਇਹ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਵਿਚ 39% ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ.
in 2001, it was recorded that farmers made up 39% of indian punjab's workforce.

ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖੀ ਹਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਰੰਗ, ਕੇ.ਐੱਸ.
photo gallery see also punjabi culture punjabi language punjabi cuisine punjabi dance music of punjab sikhism notes references further reading narang, k.s.

ਗੁਪਤਾ, ਡਾ: ਐਚ.ਆਰ.
gupta, dr h.r.

1969.
1969.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1500-1858 pdf.
history of the punjab 1500-1858 pdf .

ਯੂ ਸੀ ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਦਿੱਲੀ.
u. c. kapur & sons, delhi.

22 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 22 january 2014.

ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਬ ਦੇ ਕਾਹਨੀ, ਅਬਦੁੱਲ ਹਫੀਜ਼ ਕੁਰੈਹੀ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਡੀਪੋ, ਲਾਹੌਰ, 1973.
punjabi adab de kahani, abdul hafeez quaraihee, azeez book depot, lahore, 1973.

ਗਵਰਨ ਲਾਲ ਚੋਪੜਾ, ਅਲ-ਬੀਰੂਨੀ, ਲਾਹੌਰ, 1977 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ.
punjab as a sovereign state, gulshan lal chopra, al-biruni, lahore, 1977.

ਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ.
patwant singh.

1999.
1999 .

ਸਿਖ.
the sikhs.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਦਾ ਡਬਲ ਡੇ.
new york doubleday.

isbn 0-385-50206-0.
isbn 0-385-50206-0.

ਦਿ ਈਵੋਲਿ ofਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਹੀਰੋਇਕ ਟ੍ਰਾਡੀਸ਼ਨ ਇਨ ਐਂਚੀਅਨ ਪੰਜਾਬ, 1971, ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
the evolution of heroic tradition in ancient panjab, 1971, buddha parkash.

ਪੁਰਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰਾਂ, ਦਿੱਲੀ, 1962, ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
social and political movements in ancient panjab, delhi, 1962, buddha parkash.

ਪੋਰਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬੁੱ parkਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
history of porus, patiala, buddha parkash.

ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਟਿਆਲਾ, 1976, ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ, ਐਲ ਐਮ ਜੋਸ਼ੀ ਐਡ.
history of the panjab, patiala, 1976, fauja singh, l. m. joshi ed .

ਦਿ ਲੀਗਸੀ ਆਫ਼ ਦਿ ਪੰਜਾਬ, 1997, ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ.
the legacy of the punjab, 1997, r m chopra.

ਇੰਡੋ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਗਿਰਾਵਟ, ਆਰ ਐਮ ਚੋਪੜਾ, 2012, ਈਰਾਨ ਕਲਚਰ ਹਾ houseਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ.
the rise growth and decline of indo-persian literature, r m chopra, 2012, iran culture house, new delhi.

2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਦੂਜਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਸਕਰਣ.
2nd revised edition published in 2013.

ਸਿਮਸ, ਹੋਲੀ.
sims, holly.

"ਰਾਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ।"
"the state and agricultural productivity continuity versus change in the indian and pakistani punjabs."

ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਰਵੇਖਣ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986, ਭਾਗ.26 4, ਪੀ.ਪੀ.
asian survey, 1 april 1986, vol.26 4 , pp.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼. ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਐੱਸ. ਦਿ ਲੀਨਿੰਗ ਟਾਵਰ pਫ ਪੀਸਾ ਇਟਲੀ ਟੌਰੀ ਪੇਂਡੇਂਟ ਡੀ ਪੀਸਾ ਜਾਂ ਬੱਸ ਟਾਵਰ pਫ ਪੀਸਾ ਟੋਰੇ ਡੀ ਪੀਸਾ ਕੈਮਪਾਨਾਈਲ ਹੈ, ਜਾਂ ਫ੍ਰੀਸਟੈਂਡਿੰਗ ਘੰਟੀ ਹੈ. ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੀਸਾ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦਾ ਟਾਵਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਅਣਜਾਣੇ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
external links official website of punjab, india official website of punjab, pakistan punjab, india at dmoz punjab, pakistan at dmoz the leaning tower of pisa italian torre pendente di pisa or simply the tower of pisa torre di pisa is the campanile, or freestanding bell tower, of the cathedral of the italian city of pisa, known worldwide for its unintended tilt.

ਇਹ ਪੀਸਾ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਪੀਸਾ ਬਪਤਿਸਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਚੌਕ ਪਿਆਜ਼ਾ ਡੇਲ ਡੋਮੋ ਵਿਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ structureਾਂਚਾ ਹੈ.
it is situated behind pisa's cathedral and is the third oldest structure in the city's cathedral square piazza del duomo , after the cathedral and the pisa baptistry.

ਟਾਵਰ ਦੀ ਝੁਕੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ softਾਂਚੇ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਰਮ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਕਾਫੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ.
the tower's tilt began during construction, caused by an inadequate foundation on ground too soft on one side to properly support the structure's weight.

decadesਾਂਚਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਝੁਕਾਅ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਿਆ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ structureਾਂਚਾ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੁਕਾਅ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the tilt increased in the decades before the structure was completed and gradually increased until the structure was stabilized and the tilt partially corrected by efforts in the late 20th and early 21st centuries.

ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ 55.86 ਮੀਟਰ 183.27 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਾਸੇ 56.67 ਮੀਟਰ 185.93 ਫੁੱਟ ਹੈ.
the height of the tower is 55.86 metres 183.27 feet from the ground on the low side and 56.67 metres 185.93 feet on the high side.

ਬੇਸ 'ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 2.44 ਮੀਟਰ 8 ਫੁੱਟ 0.06 ਇੰਚ ਹੈ.
the width of the walls at the base is 2.44 m 8 ft 0.06 in .

ਇਸਦਾ ਭਾਰ 14,500 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ 16,000 ਛੋਟਾ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
its weight is estimated at 14,500 metric tons 16,000 short tons .

ਟਾਵਰ ਵਿੱਚ 296 ਜਾਂ 294 ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ ਸੱਤਵੀਂ ਮੰਜ਼ਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਸਾਹਮਣਾ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਦੋ ਘੱਟ ਪੌੜੀਆਂ ਹਨ.
the tower has 296 or 294 steps the seventh floor has two fewer steps on the north-facing staircase.

1990 ਤੋਂ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟਾਵਰ 5.5 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ 'ਤੇ ਝੁਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਟਾਵਰ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 3.99 ਡਿਗਰੀ' ਤੇ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
prior to restoration work performed between 1990 and 2001, the tower leaned at an angle of 5.5 degrees, but the tower now leans at about 3.99 degrees.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਟਾਵਰ ਦਾ ਸਿਖਰ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 3.9 ਮੀਟਰ 12 ਫੁੱਟ 10 ਵਿਚ ਖਿਤਿਜੀ ਉਜਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this means the top of the tower is displaced horizontally 3.9 metres 12 ft 10 in from the centre.

ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਪੀਸਾ ਦੇ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਟਾਵਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ.
architect there has been controversy about the real identity of the architect of the leaning tower of pisa.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਗੁਣ ਗੁਗਲਿਏਲਮੋ ਅਤੇ ਬੋਨਾਨੋ ਪਿਸਨੋ, ਜੋ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ingੱਕਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਸਾ ਡੋਮੋ ਵਿੱਚ.
for many years, the design was attributed to guglielmo and bonanno pisano, a well-known 12th-century resident artist of pisa, famous for his bronze casting, particularly in the pisa duomo.

ਪਿਸਾਨੋ 1185 ਵਿਚ ਪਿਸਾ ਨੂੰ ਮੋਨਰੇਲ, ਸਿਸਲੀ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ ਮਰਨ ਲਈ.
pisano left pisa in 1185 for monreale, sicily, only to come back and die in his home town.

ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਦਾ ਇਕ ਟੁਕੜਾ 1820 ਵਿਚ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ 1595 ਵਿਚ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
a piece of cast bearing his name was discovered at the foot of the tower in 1820, but this may be related to the bronze door in the of the cathedral that was destroyed in 1595.

2001 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਯੋਟਿਸਲਵੀ ਅਸਲ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਸੀ, ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਇਓਟਿਸਲਵੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈਨ ਨਿਕੋਲਾ ਅਤੇ ਬੈਪਿਸਟਰਟੀ, ਦੋਨੋਂ ਪੀਸਾ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਦੇ ਬੁਰਜ.
a 2001 study seems to indicate diotisalvi was the original architect, due to the time of construction and affinity with other diotisalvi works, notably the bell tower of san nicola and the baptistery, both in pisa.

ਟਾਵਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 199 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
construction construction of the tower occurred in three stages over 199 years.

ਚਿੱਟੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਕੰਮ 14 ਅਗਸਤ 1173 ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
work on the ground floor of the white marble campanile began on august 14, 1173 during a period of military success and prosperity.

ਇਹ ਗਰਾਉਂਡ ਫਲੋਰ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹਾ ਆਰਕੇਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੁਰਿੰਥਿਅਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
this ground floor is a blind arcade articulated by engaged columns with classical corinthian capitals.

1178 ਵਿਚ ਦੂਸਰੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤਕ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਾਵਰ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ.
the tower began to sink after construction had progressed to the second floor in 1178.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਅਸਥਿਰ ਸਬਸੋਇਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ, ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜੋ ਮੁੱ from ਤੋਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ.
this was due to a mere three-metre foundation, set in weak, unstable subsoil, a design that was flawed from the beginning.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਲਗਭਗ ਇਕ ਸਦੀ ਲਈ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਪੀਸਾ ਲਗਭਗ ਨਿਰੰਤਰ ਜੇਨੋਆ, ਲੂਕਾ ਅਤੇ ਫਲੋਰੈਂਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
construction was subsequently halted for almost a century, because the republic of pisa was almost continually engaged in battles with genoa, lucca, and florence.

ਇਸ ਨਾਲ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਵੱਸਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ.
this allowed time for the underlying soil to settle.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਬੁਰਜ ਲਗਭਗ .ਹਿ ਜਾਵੇਗਾ.
otherwise, the tower would almost certainly have toppled.

1198 ਵਿਚ, ਅਧੂਰੀਆਂ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਮੰਜ਼ਲ 'ਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਘੜੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
in 1198, clocks were temporarily installed on the third floor of the unfinished construction.

1272 ਵਿਚ, ਕੰਪੋਸੈਂਟੋ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਜਿਓਵਨੀ ਡੀ ਸਿਮੋਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
in 1272, construction resumed under giovanni di simone, architect of the camposanto.

ਝੁਕਣ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿਚ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਉਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਬਣੀਆਂ.
in an effort to compensate for the tilt, the engineers built upper floors with one side taller than the other.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬੁਰਜ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਡ ਹੈ.
because of this, the tower is actually curved.

ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ 1284 ਵਿਚ ਫਿਰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿਸਨਜ਼ ਨੂੰ ਮੇਨੋਰੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜੇਨੋਆਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
construction was halted again in 1284 when the pisans were defeated by the genoans in the battle of meloria.

ਸੱਤਵੀਂ ਮੰਜ਼ਲ 1319 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ.
the seventh floor was completed in 1319.

ਘੰਟੀ-ਚੈਂਬਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1372 ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ.
the bell-chamber was finally added in 1372.

ਇਹ ਟੋਮਾਸੋ ਡੀ ਆਂਡਰੀਆ ਪਿਸਨੋ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਘੰਟੀ ਦੇ ਰੋਮਨੈਸਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੰਟੀ-ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਗੋਥਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਇਆ.
it was built by tommaso di andrea pisano, who succeeded in harmonizing the gothic elements of the bell-chamber with the romanesque style of the tower.

ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਘੰਟੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਹਰੇਕ ਨੋਟ ਲਈ.
there are seven bells, one for each note of the musical major scale.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇੱਕ 1655 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the largest one was installed in 1655.

structਾਂਚਾਗਤ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਟਾਵਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਤਹ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਖੋਰ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਹੋਣਾ.
after a phase of structural strengthening, the tower is currently undergoing gradual surface restoration, in order to repair visible damage, mostly corrosion and blackening.

ਇਹ ਖ਼ਾਸਕਰ ਟਾਵਰ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these are particularly pronounced due to the tower's age and its exposure to wind and rain.

ਟਾਈਮਲਾਈਨ 5 ਜਨਵਰੀ, 1172 ਨੂੰ, ਡੌਨਾ ਬਰਟਾ ਡੀ ਬਰਨਾਰਡੋ, ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਡੈੱਲ ਓਪੇਰਾ ਡੀ ਸੈਂਟਾ ਮਾਰੀਆ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਵਸਨੀਕ, ਨੇ ਸੱਠ ਸੋਲਦੀ ਨੂੰ ਓਪੇਰਾ ਕੈਮਪਾਨਿਲਿਸ ਪੈਟਰਾਰਮ ਸੇਂਕਟ ਮੈਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
timeline on january 5, 1172, donna berta di bernardo, a widow and resident of the house of dell'opera di santa maria, bequeathed sixty soldi to the opera campanilis petrarum sancte marie.

ਉਸ ਰਕਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੁਝ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਘੰਟੀ ਦੇ ਬੁਰਜ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨ.
the sum was then used toward the purchase of a few stones which still form the base of the bell tower.

9 ਅਗਸਤ 1173 ਨੂੰ ਬੁਰਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ।
on august 9, 1173, the foundations of the tower were laid.

ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰਜੀਓ ਵਾਸਰੀ ਨੇ "ਗੁਗਲਿਲੇਮੋ, ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 1174 ਵਿੱਚ, ਬੋਨਾਨੋ ਨੂੰ ਬੁੱਤਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਪਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਜਾਘਰ ਦੇ ਘੰਟੀ ਦੀ ਬੁਰਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।"
nearly four centuries later giorgio vasari wrote "guglielmo, according to what is being said, in year 1174 with bonanno as sculptor, laid the foundations of the bell tower of the cathedral in pisa."

27 ਦਸੰਬਰ, 1233 ਨੂੰ, ਗਾਰਾਰਡੋ ਬੋਟੀਸੀ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਬੇਨੇਨੈਟੋ ਨੇ ਘੰਟੀ ਦੇ ਟਾਵਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ.
on december 27, 1233, the worker benenato, son of gerardo bottici, oversaw the continuation of the construction of the bell tower.

23 ਫਰਵਰੀ, 1260 ਨੂੰ, ਗਾਈਡੋ ਸਪੀਜ਼ੈਲ, ਜਿਓਵਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਰਜਾਘਰ ਸਾਂਟਾ ਮਾਰੀਆ ਮੈਗੀਗੀਅਰ ਦਾ ਇਕ ਵਰਕਰ, ਟਾਵਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
on february 23, 1260, guido speziale, son of giovanni, a worker on the cathedral santa maria maggiore, was elected to oversee the building of the tower.

12 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1264 ਨੂੰ, ਮਾਸਟਰ ਬਿਲਡਰ ਜਿਓਵਨੀ ਡੀ ਸਿਮੋਨ ਅਤੇ 23 ਕਾਮੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਪੀਸਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਗਏ.
on april 12, 1264, the master builder giovanni di simone and 23 workers went to the mountains close to pisa to cut marble.

ਕੱਟੇ ਗਏ ਪੱਥਰ ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਵਰਕਰ ਰੈਨਾਲਡੋ ਸਪੀਜ਼ੀਅਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
the cut stones were given to rainaldo speziale, worker of st. francesco.

ਜਾਰਜੀਓ ਵਾਸਾਰੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੋਮਾਸੋ ਡੀ ਆਂਡਰੀਆ ਪਿਸਨੋ 1360 ਅਤੇ 1370 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੇਲਫਰੀ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸੀ.
giorgio vasari indicates that tommaso di andrea pisano was the designer of the belfry between 1360 and 1370.

ਬਿਲਡਰ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਬਿਲਡਰ ਗੈਰਾਰਡੋ ਡੀ ​​ਗੈਰਾਰਡੋ ਹੈ.
builders one possible builder is gerardo di gerardo.

ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਬਰਟਾ ਡੀ ਬਰਨਾਰਡੋ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ "ਮਾਸਟਰ ਗੈਰਾਰਡੋ" ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੈਰਾਰਡੋ ਸੀ.
his name appears as a witness to the above legacy of berta di bernardo as "master gerardo", and as a worker whose name was gerardo.

ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਤ ਬਿਲਡਰ ਡਿਯੋਟਿਸਲਵੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ isaਾਂਚੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਪੀਸਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਦੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਦਸਤਖਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
a more probable builder is diotisalvi, because of the construction period and the structure's affinities with other buildings in pisa, but he usually signed his works, and there is no signature by him in the bell tower.

ਜਿਓਵਨੀ ਡੀ ਸਿਮੋਨ, ਜੀਓਵਨੀ ਪਿਸਨੋ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਧੀਨ, ਟਾਵਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਓਪੇਰਾ ਡੀ ਸੈਂਟਾ ਮਾਰੀਆ ਮੈਗੀਗੀਰ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਬਿਲਡਰ ਸੀ.
giovanni di simone was heavily involved in the completion of the tower, under the direction of giovanni pisano, who at the time was master builder of the opera di santa maria maggiore.

ਉਹ ਉਹੀ ਜਿਓਵਨੀ ਪਿਸਨੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬੇਲਫਰੀ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
he could be the same giovanni pisano who completed the belfry tower.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਲਿਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਤੋਪਾਂ ਨੂੰ ਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਰਾਈ ਦੀ ਗਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸੀ.
history following construction galileo galilei is said to have dropped two cannonballs of different masses from the tower to demonstrate that their speed of descent was independent of their mass.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਮੁ sourceਲਾ ਸਰੋਤ ਗੈਲੀਲੀਓ ਦੇ ਸੱਕਤਰ ਵਿੰਸੇੰਜ਼ੋ ਵਿਵੀਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਵਿਵੀਅਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ 1717 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਜੀਵਨੀ ਰੈਕੋਂਤੋ istorico ਡੇਲਾ ਵਿਟਾ ਦੀ ਗੈਲੀਲੀਓ ਹੈ.
however, the only primary source for this is the biography racconto istorico della vita di galileo, written by galileo's secretary vincenzo viviani and published in 1717, long after viviani's death.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਰਮਨ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਚੌਕੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤ ਰਹੇ ਸਨ.
during world war ii, the allies discovered that the germans were using the tower as an observation post.

ਟਾਵਰ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਯੂਐਸ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਰਜੈਂਟ ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤੋਪਖਾਨੇ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ.
a u.s. army sergeant sent to confirm the presence of german troops in the tower was impressed by the beauty of the cathedral and its campanile, and thus refrained from ordering an artillery strike, sparing it from destruction.

ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਲੰਬਕਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਇਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
numerous efforts have been made to restore the tower to a vertical orientation or at least keep it from falling over.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਅਸਫਲ ਹੋਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਝੁਕਾਅ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਿਆ.
most of these efforts failed some worsened the tilt.

27 ਫਰਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟਾਵਰ ਨੂੰ .ਹਿਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
on february 27, 1964, the government of italy requested aid in preventing the tower from toppling.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਝੁਕਾਅ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੱਤ ਨੇ ਪੀਸਾ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਕਾਰਨ.
it was, however, considered important to retain the current tilt, due to the role that this element played in promoting the tourism industry of pisa.

ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਏਜੋਰਜ਼ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ.
a multinational task force of engineers, mathematicians, and historians gathered on the azores islands to discuss stabilisation methods.

ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਝੁਕਿਆ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਨਰਮ ਬੁਨਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ.
it was found that the tilt was increasing in combination with the softer foundations on the lower side.

ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ proposedੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਦੇ ਉਭਰਦੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ 800 ਟਨ ਲੀਡ ਕਾਉਂਟਰਵੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
many methods were proposed to stabilise the tower, including the addition of 800 tonnes of lead counterweights to the raised end of the base.

ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਲਾਗਲੇ ਗਿਰਜਾਘਰ, ਬਪਤਿਸਮਾ, ਅਤੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਪਯਜ਼ਾ ਡੇਲ ਡੋਮੋ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ 1987 ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the tower and the neighbouring cathedral, baptistery, and cemetery are included in the piazza del duomo unesco world heritage site, which was declared in 1987.

ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਸਿਵਿਕ ਟਾਵਰ ਆਫ ਪਾਵੀਆ ਦੇ 1989 ਦੇ ਅਚਾਨਕ collapseਹਿ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 7 ਜਨਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਟਾਵਰ ਜਨਤਾ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the tower was closed to the public on january 7, 1990, after more than two decades of stabilisation studies and spurred by the abrupt collapse of the civic tower of pavia in 1989.

ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੇਬਲ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸੌ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਲੰਗਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
the bells were removed to relieve some weight, and cables were cinched around the third level and anchored several hundred meters away.

ਟਾਵਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖਾਲੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
apartments and houses in the path of the tower were vacated for safety.

ਟਾਵਰ ਦੇ collapseਹਿਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਉਚਾਈ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ 38 ਕਿicਬਿਕ ਮੀਟਰ 1,342 ਕਿicਬਿਕ ਫੁੱਟ ਮਿੱਟੀ ਕੱ a ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੋਣ ਤਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
the solution chosen to prevent the collapse of the tower was to slightly straighten it to a safer angle by removing 38 cubic metres 1,342 cubic feet of soil from underneath the raised end.

ਟਾਵਰ ਨੂੰ 45 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 17.7 ਇੰਚ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ 1838 ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ.
the tower was straightened by 45 centimetres 17.7 inches , returning to its 1838 position.

ਸੁਧਾਰਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ, ਟਾਵਰ ਨੂੰ 15 ਦਸੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 300 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after a decade of corrective reconstruction and stabilization efforts, the tower was reopened to the public on december 15, 2001 and was declared stable for at least another 300 years.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 70 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ 77 ਛੋਟੇ ਟਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in total, 70 metric tons 77 short tons of earth were removed.

ਮਈ 2008 ਵਿਚ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
in may 2008, engineers announced that the tower had been stabilized such that it had stopped moving for the first time in its history.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 200 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗਾ.
they stated that it would be stable for at least 200 years.

ਵਿਕਲਪਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੋ ਜਰਮਨ ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜਹੁਸੇਨ ਦੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਰਗ ਲੀਨਿੰਗ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਬੈੱਡ ਫ੍ਰੈਂਕਨਹਾਉਸਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਟਾਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਾਵਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
alternative candidates two german churches have challenged the tower's status as the world's most lop-sided building the 15th-century square leaning tower of suurhusen and the 14th-century bell tower in the town of bad frankenhausen.

ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਨੇ ਪੀਸਾ ਅਤੇ ਸੂਰਹੁਸਨ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਦਾ ਝੁਕਾਅ 3.97 ਡਿਗਰੀ ਸੀ.
guinness world records measured the pisa and suurhusen towers, finding the former's tilt to be 3.97 degrees.

ਜੂਨ 2010 ਵਿੱਚ, ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਨੇ ਯੂਏਈ ਦੇ ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਟ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ "ਵਰਲਡਜ਼ ਫੌਰਸਟਸਟ ਲੀਨਿੰਗ ਮੈਨ-ਮੇਮਡ ਟਾਵਰ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ।
in june 2010, guinness world records certified the capital gate building in abu dhabi, uae as the "world's furthest leaning man-made tower".

ਕੈਪੀਟਲ ਗੇਟ ਟਾਵਰ ਦੀ 18 ਡਿਗਰੀ slਲਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੀਸਾ ਟਾਵਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੈਪੀਟਲ ਫਾਟਕ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤਿਲਕਣ ਲਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the capital gate tower has an 18-degree slope, almost five times more than the pisa tower however the capital gate tower has been deliberately engineered to slant.

ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵਨਕਾ ਦਾ ਝੁਕਿਆ ਬੁਰਜ, ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ 53 ਡਿਗਰੀ 'ਤੇ ਝੁਕਦਾ ਹੈ.
the leaning tower of wanaka in new zealand, also deliberately built, leans at 53 degrees to the ground.

ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਾਈਜ਼ਾ ਡੀਲ ਡੁਮੋ ਦਾ ਉੱਚਾਈ ਲਗਭਗ 2 ਮੀਟਰ 6 ਫੁੱਟ, ਡੀ ਐਮ ਐਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 55.863 ਮੀਟਰ 183 ਫੁੱਟ 3 ਇੰਚ, 8 ਕਹਾਣੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦ ਫਲੋਰ ਤੋਂ ਉਚਾਈ 58.36 ਮੀਟਰ 191 ਫੁੱਟ 5.64 ਬੇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਵਿਆਸ ਵਿਚ 15.484 ਮੀਟਰ 50 ਫੁੱਟ 9.6 ਵਿਚ ਬੇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 7.368 ਮੀਟਰ 24 ਫੁੱਟ 2.1 ਸਲੈਂਟ 3.97 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ ਵਿਚ ਜਾਂ 3.9 ਮੀਟਰ 12 ਫੁੱਟ 10 ਵਿਚ ਲੰਬਕਾਰੀ ਭਾਰ 14,700 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ 16,200 ਛੋਟਾ ਟਨ ਬੇਸ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਮੋਟਾਈ 2.44 ਮੀਟਰ 8 ਫੁੱਟ 0 ਵਿਚ ਘੰਟੀਆਂ 7 ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ, ਸੰਗੀਤਕ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ, ਘੜੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਹਿਲੀ ਘੰਟੀ ਐਲ ਅੱਸੁੰਤਾ, 1654 ਵਿਚ ਜੀਓਵਨੀ ਪਾਈਟੋ ਓਰਲੈਂਡਡੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟੀ ਗਈ, ਭਾਰ 3,620 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 7,981 ਐਲ ਬੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਘੰਟੀ ਇਲ ਕ੍ਰੋਸੀਫਿਸੋ, 1572 ਵਿਚ ਵਿਨਸੈਨੋ ਪੋਸੈਂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੱ castੀ ਗਈ, ਭਾਰ 2,462 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 5,428 ਐਲਬੀ ਤੀਜੀ ਘੰਟੀ ਸਾਨੀ ਰਾਣੀਰੀ, ਜੀਓਨੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਗਈ ਐਂਡਰੀਆ ਮੋਰੇਨੀ, ਭਾਰ 1,448 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 3,192 lb ਚੌਥੀ ਘੰਟੀ ਲਾ ਤੇਰਜ਼ਾ ਪਹਿਲਾ ਛੋਟਾ, 1473 ਵਿਚ ਪਾਇਆ,ਭਾਰ 300 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 661 ਐਲਬੀ 5 ਘੰਟੀ ਲਾ ਪੇਸਕੇਰੇਸੀਆ ਜਾਂ ਲਾ ਗਿਸੀਟੀਸੀਆ, 1262 ਵਿਚ ਲੋਟਰਿੰਗੋ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਭਾਰ 1,014 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 2,235 lb 6 ਵੀਂ ਘੰਟਾ il ਵੇਸਪਰੂਸੀਓ ਦੂਜਾ ਛੋਟਾ, 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਕੋਲਾ ਡੀ ਜੈਕੋਪੋ ਦੁਆਰਾ 1501 ਵਿਚ ਭਾਰ 1000 ਕਿਲੋ 2,205 ਐਲ ਬੀ 7 ਵੀਂ ਘੰਟੀ ਦਾਲ ਪੋਜੋ, 1606 ਵਿਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ 2004 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ, ਭਾਰ 652 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 1,437 lb ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 296 ਪੰਜਵੀਂ ਘੰਟੀ ਬਾਰੇ ਪਾਸਕਰਕੇਸੀਆ ਨਾਮ ਈਸਟਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਈਸਟਰ ਦੇ ਦਿਨ ਵੱਜਦਾ ਸੀ.ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਈਸਟਰ ਦੇ ਦਿਨ ਵੱਜਦਾ ਸੀ.ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਈਸਟਰ ਦੇ ਦਿਨ ਵੱਜਦਾ ਸੀ.
technical information elevation of piazza del duomo about 2 metres 6 feet, dms height from the ground floor 55.863 metres 183 ft 3 in , 8 stories height from the foundation floor 58.36 m 191 ft 5.64 in outer diameter of base 15.484 metres 50 ft 9.6 in inner diameter of base 7.368 metres 24 ft 2.1 in angle of slant 3.97 degrees or 3.9 metres 12 ft 10 in from the vertical weight 14,700 metric tons 16,200 short tons thickness of walls at the base 2.44 metres 8 ft 0 in total number of bells 7, tuned to musical scale, clockwise 1st bell l'assunta, cast in 1654 by giovanni pietro orlandi, weight 3,620 kg 7,981 lb 2nd bell il crocifisso, cast in 1572 by vincenzo possenti, weight 2,462 kg 5,428 lb 3rd bell san ranieri, cast in by giovanni andrea moreni, weight 1,448 kg 3,192 lb 4th bell la terza 1st small one , cast in 1473, weight 300 kg 661 lb 5th bell la pasquereccia or la giustizia, cast in 1262 by lotteringo, weight 1,014 kg 2,235 lb 6th bell il vespruccio 2nd small one , cast in the 14th century and again in 1501 by nicola di jacopo, weight 1,000 kg 2,205 lb 7th bell dal pozzo, cast in 1606 and again in 2004, weight 652 kg 1,437 lb number of steps to the top 296 about the 5th bell the name pasquareccia comes from easter, because it used to ring on easter day.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਘੰਟੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੰਟੀ-ਚੈਂਬਰ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੀਸਾ ਦੇ ਪਲਾਜ਼ੋ ਪ੍ਰੀਟੋਰੀਓ ਵਿੱਚ ਟਾਵਰ ਵਰਗਾਟਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾ ਗਿਓਸਟਿਜ਼ੀਆ ਦਿ ਜਸਟਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, this bell is older than the bell-chamber itself, and comes from the tower vergata in palazzo pretorio in pisa, where it was called la giustizia the justice .

ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਗੱਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1289 ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਟ ਯੂਗੋਲੀਨੋ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the bell was tolled to announce executions of criminals and traitors, including count ugolino in 1289.

ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪਾਸਕੁਅਰਸੀਆ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਘੰਟੀ ਦੇ ਟਾਵਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਘੰਟੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a new bell was installed in the bell tower at the end of the 18th century to replace the broken pasquareccia.

ਗੈਲਰੀ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਿ ਹੁਮਾ ਦਾ ਝੁਕਾਅ ਮੰਦਰ ਸਿਰਫ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਝੁਕਿਆ ਮੰਦਰ ਹੈ ਝੀਲਗੋਜ਼ਾ ਦੇ ਟਾਵਰ ਆਫ ਪੀਸਾ ਲੀਨਿੰਗ ਟਾਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀ ਝਲਕ, ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਝੁਕੀ ਟਾਵਰ ਮਚੰਗ ਸੀ, ਇਕ ਹੋਰ ਝੁਕੀ ਬੁਰਜ ਦਾ ਗੋਲ ਟਾਵਰ ਹੈ. ਗੋਲ ਟਾਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ, ਗ੍ਰੀਫ੍ਰਿਅਰਜ਼ ਟਾਵਰ, ਕਿੰਗਜ਼ ਲਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਨ ਮੱਠ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਲਿਨਿੰਗ ਟਾਵਰ ਆਫ ਲਿਨ" ਹੈ, ਟੌਰ ਡੇਲੀ ਮਿਲਿਜ਼ੀ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਗੁੰਬਦ, ਰੋਮ ਟੂਰ ਡੀ ਪਾਈਸ ਵਿਚ ਇਕ ਝੁਕਿਆ ਮੱਧਕਾਲੀ ਬੁਰਜ ਸੀ. ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕਸ ਓਪੇਰਾ ਡੱਲਾ ਪ੍ਰੀਮਜਿਆਲ ਪਿਸਾਨਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ ਪਿਆਜ਼ਾ ਡੀਈ ਮੀਰਾਕੋਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਆਰਕਾਈਵ ਕਰੀਏਟਿਵ ਕਾਮਨਜ਼-ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਫੋਟੋਆਂ, ਲੇਜ਼ਰ ਸਕੈਨ, ਪੈਨੋਰਮਾ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫੇਰਾਰਾ ਸਾਇਰਕ ਖੋਜ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਲੀਨਿੰਗ ਟਾਵਰ ਤੋਂ 3 ਡੀ ਸਕੈਨ ਡਾਟਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
gallery see also leaning temple of huma only leaning temple in the world list of leaning towers leaning tower of niles, a replica of the tower of pisa leaning tower of zaragoza, was a famous european leaning tower machang, kelantan home to another leaning tower round tower disambiguation , for other types of round towers the greyfriars tower the remains of a franciscan monastery in king's lynn, nicknamed "the leaning tower of lynn" torre delle milizie, a tilting medieval tower in rome tour de pise, a rock dome in antarctica, was named after this tower references external links opera della primaziale pisana official site piazza dei miracoli digital media archive creative commons-licensed photos, laser scans, panoramas , data from a university of ferrara cyark research partnership, includes 3d scan data from leaning tower.

ਸਟ੍ਰਕਚੁਰਾਏ ਵਿਖੇ ਪੀਸਾ ਦੇ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਿਫ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 1969, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ, ਅਧਿਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਕੋਚ ਅਸੀਮ ਬਾਜਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 1959, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਾਵੇਦ ਅਸ਼ਰਫ ਬਾਜਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਅਫਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਬਾਜਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨੀਰੂ ਬਾਜਵਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ, 1957 ਦਾ ਜਨਮ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕਮਰ ਜਾਵੇਦ ਬਾਜਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਚੀਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ ਸੀਓਐਸ ਰੂਪਾ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 1976, ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਸੀ. , ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਏ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤਾਰਿਕ ਮਹਿਮੂਦ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਜਨਮ 1963, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਟੀ ਐਸ ਬਾਜਵਾ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜੁਗਪ੍ਰੀਤ ਬਾਜਵਾ,
leaning tower of pisa at structurae notable people bearing the name bajwa include asif bajwa born 1969 , pakistani field hockey player, official, manager, and coach asim bajwa pakistani military officer charanjit kaur bajwa born 1959 , indian politician from punjab javed ashraf bajwa, pakistani military officer muhammad saleem bajawa, pakistani politician neeru bajwa pratap singh bajwa, born 1957 , indian politician from punjab qamar javed bajwa, pakistani chief of the army staff coas rupa bajwa born 1976 , indian writer surinder singh bajwa c. , indian politician from delhi tariq mehmood bajwa born 1963 , pakistani politician tripat rajinder singh bajwa, indian politician from punjab t. s. bajwa, indian politician from jammu and kashmir varinder singh bajwa, indian politician from punjab jugpreet bajwa, indo-canadian singer from vancouver the solar system is the gravitationally bound system comprising the sun and the objects that orbit it, either directly or indirectly.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅੱਠ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ.
of those objects that orbit the sun directly, the largest eight are the planets, with the remainder being significantly smaller objects, such as dwarf planets and small solar system bodies.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਸਿੱਧੇ bitੰਗ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਚੰਦਰਮਾ, ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਬੁਧ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ.
of the objects that orbit the sun indirectly, the moons, two are larger than the smallest planet, mercury.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇੰਟਰਸਟਰਲਰ ਅਣੂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ collapseਹਿ ਤੋਂ 6.6 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the solar system formed 4.6 billion years ago from the gravitational collapse of a giant interstellar molecular cloud.

ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪੁੰਜ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਬਹੁਤੇ ਪੁੰਜ ਵਿਚ ਜੁਪੀਟਰ ਹੈ.
the vast majority of the system's mass is in the sun, with most of the remaining mass contained in jupiter.

ਚਾਰ ਛੋਟੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਬੁਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਧਾਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ.
the four smaller inner planets, mercury, venus, earth and mars, are terrestrial planets, being primarily composed of rock and metal.

ਚਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ.
the four outer planets are giant planets, being substantially more massive than the terrestrials.

ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸੈਟਰਨ, ਗੈਸ ਦੈਂਤ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਿਲਿਅਮ ਦੇ ਬਣੇ ਦੋ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ iceਨ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਦੈਂਤ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਉੱਚ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ, ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ.
the two largest, jupiter and saturn, are gas giants, being composed mainly of hydrogen and helium the two outermost planets, uranus and neptune, are ice giants, being composed mostly of substances with relatively high melting points compared with hydrogen and helium, called volatiles, such as water, ammonia and methane.

ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਚੱਕਰਕਾਰ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਲਗਭਗ ਫਲੈਟ ਡਿਸਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
all planets have almost circular orbits that lie within a nearly flat disc called the ecliptic.

ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the solar system also contains smaller objects.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿਾਂ, ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the asteroid belt, which lies between the orbits of mars and jupiter, mostly contains objects composed, like the terrestrial planets, of rock and metal.

ਨੇਪਚਿ'sਨ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਪਏ ਹਨ, ਜੋ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਨੇਪਟੁਨੀਅਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹਨ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਈਸਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੈਡਨੋਇਡ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
beyond neptune's orbit lie the kuiper belt and scattered disc, which are populations of trans-neptunian objects composed mostly of ices, and beyond them a newly discovered population of sednoids.

ਇਹਨਾਂ ਅਬਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਬਜੈਕਟਸ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
within these populations are several dozen to possibly tens of thousands of objects large enough that they have been rounded by their own gravity.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
such objects are categorized as dwarf planets.

ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਨੇਪਟੂਨੀਅਨ ਆਬਜੈਕਟ ਪਲੂਟੋ ਅਤੇ ਏਰਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
identified dwarf planets include the asteroid ceres and the trans-neptunian objects pluto and eris.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਆਬਾਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧੂਮਕੱਤੇ, ਸੈਂਟੋਰਸ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਖਿੱਤੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੁਤੰਤਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in addition to these two regions, various other small-body populations, including comets, centaurs and interplanetary dust clouds, freely travel between regions.

ਛੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਚਾਰ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਾਅਦ "ਚੰਦਰਮਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
six of the planets, at least four of the dwarf planets, and many of the smaller bodies are orbited by natural satellites, usually termed "moons" after the moon.

ਹਰੇਕ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਧੂੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਆਬਜੈਕਟ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
each of the outer planets is encircled by planetary rings of dust and other small objects.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਗਣ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧਾਰਾ, ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁਲਬੁਲਾ ਖੇਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਲੀਓਸਪੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the solar wind, a stream of charged particles flowing outwards from the sun, creates a bubble-like region in the interstellar medium known as the heliosphere.

ਹੇਲਿਓਪੌਜ਼ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
the heliopause is the point at which pressure from the solar wind is equal to the opposing pressure of the interstellar medium it extends out to the edge of the scattered disc.

ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਲਈ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਿਲਿਓਸਪਿਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋਰ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the oort cloud, which is thought to be the source for long-period comets, may also exist at a distance roughly a thousand times further than the heliosphere.

ਸੌਰ ਸਿਸਟਮ ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 26,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਓਰਿਅਨ ਆਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the solar system is located in the orion arm, 26,000 light-years from the center of the milky way.

ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੋਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂ ਸਮਝਿਆ.
discovery and exploration for most of history, humanity did not recognize or understand the concept of the solar system.

ਦੇਰ ਮੱਧ ਤੱਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲੇ ਗਏ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਂ ਈਥਰਅਲ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਸਨ.
most people up to the late middle believed earth to be stationary at the centre of the universe and categorically different from the divine or ethereal objects that moved through the sky.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੋਸ ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਰਿਸਤਰਖਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਇਕ ਹੇਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਰੀਡਰਿੰਗ 'ਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਨਿਕੋਲਸ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਗਣਿਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਾਲਾ ਹੀਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ.
although the greek philosopher aristarchus of samos had speculated on a heliocentric reordering of the cosmos, nicolaus copernicus was the first to develop a mathematically predictive heliocentric system.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ, ਜੋਹਾਨਸ ਕੇਪਲਰ ਅਤੇ ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿtonਟਨ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਭੌਤਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
in the 17th century, galileo galilei, johannes kepler, and isaac newton developed an understanding of physics that led to the gradual acceptance of the idea that earth moves around the sun and that the planets are governed by the same physical laws that governed earth.

ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਕਾ ਨੇ ਅਗਲੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
the invention of the telescope led to the discovery of further planets and moons.

ਦੂਰਬੀਨ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਰਤਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਾੜ, ਖੱਡੇ, ਮੌਸਮੀ ਮੌਸਮ ਸੰਬੰਧੀ ਵਰਤਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੱਦਲ, ਧੂੜ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਉੱਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ.
improvements in the telescope and the use of unmanned spacecraft have enabled the investigation of geological phenomena, such as mountains, craters, seasonal meteorological phenomena, such as clouds, dust storms and ice caps on the other planets.

ructureਾਂਚਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਗ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਇੱਕ ਜੀ 2 ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ 99.86% ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
structure and composition the principal component of the solar system is the sun, a g2 main-sequence star that contains 99.86% of the system's known mass and dominates it gravitationally.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ, ਬਾਕੀ ਪੁੰਜ ਦਾ 99% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਮਿਲ ਕੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ.
the sun's four largest orbiting bodies, the giant planets, account for 99% of the remaining mass, with jupiter and saturn together comprising more than 90%.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਧਰਤੀਵੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਬੁੱਧੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰੇ, ਅਤੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਹਨ, ਮਿਲ ਕੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੁਲ ਸਮੂਹ ਦੇ 0.002% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ.
the remaining objects of the solar system including the four terrestrial planets, the dwarf planets, moons, asteroids, and comets together comprise less than 0.002% of the solar system's total mass.

ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ earthਰਬਿਟ ਦੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
most large objects in orbit around the sun lie near the plane of earth's orbit, known as the ecliptic.

ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧੂਮਕੇਤੂ ਅਤੇ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the planets are very close to the ecliptic, whereas comets and kuiper belt objects are frequently at significantly greater angles to it.

ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਘੜੀ ਦੀ ਘੜੀ ਵੱਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
all the planets, and most other objects, orbit the sun in the same direction that the sun is rotating counter-clockwise, as viewed from above earth's north pole .

ਇੱਥੇ ਅਪਵਾਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਲੀ ਦੇ ਕਾਮੇਟ.
there are exceptions, such as halley's comet.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਚਾਰਟਡ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਚਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਛੋਟੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੂਈਪਰ ਪੱਟੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the overall structure of the charted regions of the solar system consists of the sun, four relatively small inner planets surrounded by a belt of mostly rocky asteroids, and four giant planets surrounded by the kuiper belt of mostly icy objects.

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
astronomers sometimes informally divide this structure into separate regions.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਚਾਰ ਧਰਤੀਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤਲਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the inner solar system includes the four terrestrial planets and the asteroid belt.

ਬਾਹਰੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਾਰੇ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਚਾਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the outer solar system is beyond the asteroids, including the four giant planets.

ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since the discovery of the kuiper belt, the outermost parts of the solar system are considered a distinct region consisting of the objects beyond neptune.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲੋਂ, ਟਾਈਟਨ ਅਤੇ ਗਨੀਮੇਡ, ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਛੋਟੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਪਤਲੇ ਬੈਂਡ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਘੇਰਦੇ ਹਨ.
most of the planets in the solar system have secondary systems of their own, being orbited by planetary objects called natural satellites, or moons two of which, titan and ganymede, are larger than the planet mercury , and, in the case of the four giant planets, by planetary rings, thin bands of tiny particles that orbit them in unison.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸਮਕਾਲੀ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਚਿਹਰਾ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ.
most of the largest natural satellites are in synchronous rotation, with one face permanently turned toward their parent.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਸੂਰਜ ਬਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ describeਰਬਿਟ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
kepler's laws of planetary motion describe the orbits of objects about the sun.

ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਰ ਇਕ ਵਸਤੂ ਇਕ ਫੋਕਸ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
following kepler's laws, each object travels along an ellipse with the sun at one focus.

ਛੋਟੇ ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਬਜੈਕਟ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
objects closer to the sun with smaller semi-major axes travel more quickly because they are more affected by the sun's gravity.

ਇਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿ-ਪੰਧ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਇਸ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
on an elliptical orbit, a body's distance from the sun varies over the course of its year.

ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਰੀਲੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a body's closest approach to the sun is called its perihelion, whereas its most distant point from the sun is called its aphelion.

ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ nearlyਰਬਿਟ ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧੂਮਕੇਤੂ, ਤਾਰੇ, ਅਤੇ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਡਾਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the orbits of the planets are nearly circular, but many comets, asteroids, and kuiper belt objects follow highly elliptical orbits.

ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅੰਕੀ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the positions of the bodies in the solar system can be predicted using numerical models.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਰਜ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਿਸਟਮ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਣਾਤਮਕ ਗਤੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 2% ਬਣਦਾ ਹੈ.
although the sun dominates the system by mass, it accounts for only about 2% of the angular momentum.

ਗ੍ਰਹਿ, ਗ੍ਰਹਿ, ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ, bitਰਬਿਟ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੇ ਸੰਭਵ ਯੋਗਦਾਨ ਹਨ.
the planets, dominated by jupiter, account for most of the rest of the angular momentum due to the combination of their mass, orbit, and distance from the sun, with a possibly significant contribution from comets.

ਸੂਰਜ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 98% ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the sun, which comprises nearly all the matter in the solar system, is composed of roughly 98% hydrogen and helium.

ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਦੇ ਵੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
jupiter and saturn, which comprise nearly all the remaining matter, are also primarily composed of hydrogen and helium.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਗਰੇਡੀਐਂਟ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹਨ.
a composition gradient exists in the solar system, created by heat and light pressure from the sun those objects closer to the sun, which are more affected by heat and light pressure, are composed of elements with high melting points.

ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਆਬਜੈਕਟ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
objects farther from the sun are composed largely of materials with lower melting points.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚਲੀ ਸੀਮਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਪਦਾਰਥ ਸੰਘਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਨੂੰ ਠੰਡ ਰੇਖਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਏਯੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the boundary in the solar system beyond which those volatile substances could condense is known as the frost line, and it lies at roughly 5 au from the sun.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚਟਾਨ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਨਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲਿਕੇਟ, ਲੋਹਾ ਜਾਂ ਨਿਕਲ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲੇਨੇਟਰੀ ਨੈਬੁਲਾ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਠੋਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the objects of the inner solar system are composed mostly of rock, the collective name for compounds with high melting points, such as silicates, iron or nickel, that remained solid under almost all conditions in the protoplanetary nebula.

ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਿਘਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਖਗੋਲਿਕ ਪਦ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਹਿਲਿਅਮ ਅਤੇ ਨਿਓਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੀਭੂਲਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
jupiter and saturn are composed mainly of gases, the astronomical term for materials with extremely low melting points and high vapour pressure, such as hydrogen, helium, and neon, which were always in the gaseous phase in the nebula.

ਆਈਸ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਮੀਥੇਨ, ਅਮੋਨੀਆ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਕੁਝ ਸੌ ਕੈਲਵਿਨ ਤੱਕ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਹਨ.
ices, like water, methane, ammonia, hydrogen sulfide and carbon dioxide, have melting points up to a few hundred kelvins.

ਉਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਈਸ, ਤਰਲ ਜਾਂ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਨੀਬੂਲਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਠੋਸ ਜਾਂ ਗੈਸਿਓ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸਨ.
they can be found as ices, liquids, or gases in various places in the solar system, whereas in the nebula they were either in the solid or gaseous phase.

ਬਰਫੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ theਨ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ "ਆਈਸ ਜਾਇੰਟਸ" ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਆਬਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦੀ ਕਮਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ.
icy substances comprise the majority of the satellites of the giant planets, as well as most of uranus and neptune the so-called "ice giants" and the numerous small objects that lie beyond neptune's orbit.

ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ es ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
together, gases and ices are referred to as volatiles.

ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਪੈਮਾਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੂਰੀ 1 ਖਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ 150,000,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਜਾਂ ਏਯੂ ਹੈ.
distances and scales the distance from earth to the sun is 1 astronomical unit 150,000,000 km , or au.

ਤੁਲਨਾ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਘੇਰਾ 0.0047 ਏਯੂ 700,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
for comparison, the radius of the sun is 0.0047 au 700,000 km .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ 0.00001%% ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਖੰਡ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਲੱਖ ਦਾ ਹੈ.
thus, the sun occupies 0.00001% % of the volume of a sphere with a radius the size of earth's orbit, whereas earth's volume is roughly one millionth that of the sun.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਗ੍ਰਹਿ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ 80. ast,,000,000,००,००० ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ,000 71, km km km ਕਿਲੋਮੀਟਰ 000.000474747 ਏਯੂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਗ੍ਰਹਿ, ਨੇਪਚਿtਨ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ au 30 ਏ.ਯੂ. ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
jupiter, the largest planet, is 5.2 astronomical units 780,000,000 km from the sun and has a radius of 71,000 km 0.00047 au , whereas the most distant planet, neptune, is 30 au 4. km from the sun.

ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਪੇਟੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਗਲੇ ਨਜ਼ਦੀਕ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਹੈ.
with a few exceptions, the farther a planet or belt is from the sun, the larger the distance between its orbit and the orbit of the next nearer object to the sun.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 0.33 ਏਯੂ ਦੂਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ 4.3 ਏਯੂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਪਟਿ uਨ ਯੂਰੇਨਸ ਤੋਂ 10.5 ਏਯੂ ਬਾਹਰ ਹੈ.
for example, venus is approximately 0.33 au farther out from the sun than mercury, whereas saturn is 4.3 au out from jupiter, and neptune lies 10.5 au out from uranus.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, theਰਬਿਟ ਦੂਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
attempts have been made to determine a relationship between these orbital distances for example, the law , but no such theory has been accepted.

ਇਸ ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਚਿੱਤਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the images at the beginning of this section show the orbits of the various constituents of the solar system on different scales.

ਕੁਝ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮਾੱਡਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸਕੇਲਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some solar system models attempt to convey the relative scales involved in the solar system on human terms.

ਕੁਝ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਖੇਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਣ.
some are small in scale and may be orreries others extend across cities or regional areas.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵਾਲਾ ਮਾਡਲ, ਸਵੀਡਨ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ, ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿਚ 110-ਮੀਟਰ 361-ਫੁੱਟ ਦਾ ਐਰਿਕਸਨ ਗਲੋਬ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ, ਪੈਮਾਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੁਪੀਟਰ ਅਰਲਾਂਡਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ 40.5 ਫੁੱਟ ਦਾ ਇਕ ਗੋਲਾ ਹੈ, 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 25 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਸਤੂ, ਸੇਡਨਾ, 912 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 567 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਇਕ 10-ਸੈਮੀ 4-ਇਨ ਗੋਲਾ ਹੈ.
the largest such scale model, the sweden solar system, uses the 110-metre 361-ft ericsson globe in stockholm as its substitute sun, and, following the scale, jupiter is a 7.5-metre 25-foot sphere at arlanda international airport, 40 km 25 mi away, whereas the farthest current object, sedna, is a 10-cm 4-in sphere in , 912 km 567 mi away.

ਜੇ ਦੂਰੀ ਨੂੰ 100 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਇਕ ਗੋਲਫ ਗੇਂਦ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਵਿਆਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਲਗਭਗ 3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਸਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਇਸ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਫਿੰਡਾ ਤੋਂ 0.3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਹੋਣਗੇ.
if the distance is scaled to 100 metres, then the sun would be about 3 cm in diameter roughly two-thirds the diameter of a golf ball , the giant planets would be all smaller than about 3 mm, and earth's diameter along with that of the other terrestrial planets would be smaller than a flea 0.3 mm at this scale.

ਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਕਾਸ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 4.568 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ आणविक ਬੱਦਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ collapseਹਿਣ ਤੋਂ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
formation and evolution the solar system formed 4.568 billion years ago from the gravitational collapse of a region within a large molecular cloud.

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਦਲ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਹਲਕੇ-ਵਰ੍ਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
this initial cloud was likely several light-years across and probably birthed several stars.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਣੂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹੀਲੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
as is typical of molecular clouds, this one consisted mostly of hydrogen, with some helium, and small amounts of heavier elements fused by previous generations of stars.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਵ-ਸੋਲਰ ਨੀਬੂਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, sedਹਿ ਗਿਆ, ਐਂਗੁਲਰ ਰਫਤਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ.
as the region that would become the solar system, known as the pre-solar nebula, collapsed, conservation of angular momentum caused it to rotate faster.

ਕੇਂਦਰ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁੰਜ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਡਿਸਕ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ.
the centre, where most of the mass collected, became increasingly hotter than the surrounding disc.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਨਟ੍ਰੈਕਟਿੰਗ ਨੇਬੁਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 200 ਏਯੂ ਦੇ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰਮ, ਸੰਘਣੀ ਪ੍ਰੋਟੋਸਟਾਰ ਨਾਲ ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੈਪਲੇਨੇਟਰੀ ਡਿਸਕ ਵਿਚ ਸਮਤਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
as the contracting nebula rotated faster, it began to flatten into a protoplanetary disc with a diameter of roughly 200 au and a hot, dense protostar at the centre.

ਇਸ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧੂੜ ਅਤੇ ਗੈਸ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
the planets formed by accretion from this disc, in which dust and gas gravitationally attracted each other, coalescing to form ever larger bodies.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲੇਨਟਸ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਭੇਦ ਹੋ ਗਏ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਗ੍ਰਹਿ, ਬੌਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬਚੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
hundreds of protoplanets may have existed in the early solar system, but they either merged or were destroyed, leaving the planets, dwarf planets, and leftover minor bodies.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਉਬਲਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਿਰਫ ਧਾਤ ਅਤੇ ਸਿਲਿਕੇਟਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਿੱਘੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਬਣ ਜਾਣਗੇ.
due to their higher boiling points, only metals and silicates could exist in solid form in the warm inner solar system close to the sun, and these would eventually form the rocky planets of mercury, venus, earth, and mars.

ਕਿਉਂਕਿ ਧਾਤੂ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਨੀਬੂਲਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
because metallic elements only comprised a very small fraction of the solar nebula, the terrestrial planets could not grow very large.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ਨੀ, ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ .ਨ, ਠੰਡ ਦੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ, ਹੋਰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣੇ, ਜਿਥੇ ਅਸਥਿਰ ਅਸਥਿਰ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the giant planets jupiter, saturn, uranus, and neptune formed further out, beyond the frost line, the point between the orbits of mars and jupiter where material is cool enough for volatile icy compounds to remain solid.

ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਧਾਤ ਅਤੇ ਸਿਲਿਕੇਟਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਦੇ ਹਲਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
the ices that formed these planets were more plentiful than the metals and silicates that formed the terrestrial inner planets, allowing them to grow massive enough to capture large atmospheres of hydrogen and helium, the lightest and most abundant elements.

ਖੱਬਾ ਮਲਬਾ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ, ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਅਤੇ ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
leftover debris that never became planets congregated in regions such as the asteroid belt, kuiper belt, and oort cloud.

ਨਾਇਸ ਮਾਡਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰੂਤਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the nice model is an explanation for the creation of these regions and how the outer planets could have formed in different positions and migrated to their current orbits through various gravitational interactions.

50 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪ੍ਰੋਟੋਸਟਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਘਣਤਾ ਥਰਮੋਨਿmonਕਲੀਅਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ.
within 50 million years, the pressure and density of hydrogen in the centre of the protostar became great enough for it to begin thermonuclear fusion.

ਤਾਪਮਾਨ, ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਰ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਘਣਤਾ ਵਧਦੀ ਗਈ ਜਦ ਤਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the temperature, reaction rate, pressure, and density increased until hydrostatic equilibrium was achieved the thermal pressure equalled the force of gravity.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਇਕ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਬਣ ਗਿਆ.
at this point, the sun became a main-sequence star.

ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਪੜਾਅ, ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਬਕੀਏ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਵਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਦੋ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਲਗਭਗ 10 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਚੱਲੇਗਾ.
the main-sequence phase, from beginning to end, will last about 10 billion years for the sun compared to around two billion years for all other phases of the sun's pre-remnant life combined.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨੇ ਹੀਲੀਓਸਪੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲੇਨੇਟਰੀ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਬਚੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਨੂੰ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਇਆ.
solar wind from the sun created the heliosphere and swept away the remaining gas and dust from the protoplanetary disc into interstellar space, ending the planetary formation process.

ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਜਲਦੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ 70% ਸੀ.
the sun is growing brighter early in its main-sequence life its brightness was 70% that of what it is today.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹੇਗੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
the solar system will remain roughly as we know it today until the hydrogen in the core of the sun has been entirely converted to helium, which will occur roughly 5 billion years from now.

ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏਗਾ.
this will mark the end of the sun's main-sequence life.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਅਧਾਰ collapseਹਿ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ outputਰਜਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ.
at this time, the core of the sun will collapse, and the energy output will be much greater than at present.

ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 260 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਫੈਲਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਲਾਲ ਲਾਲ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
the outer layers of the sun will expand to roughly 260 times its current diameter, and the sun will become a red giant.

ਇਸਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਇਸ ਦੇ ਠੰ atੇ ਨਾਲੋਂ ਮੁੱਖ ਠੰਡੇ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਠੰ 2,ੀ, 2,600 ਕੇ ਹੋਵੇਗੀ.
because of its vastly increased surface area, the surface of the sun will be considerably cooler 2,600 k at its coolest than it is on the main sequence.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਭਾਫ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਨਾਥਣ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ.
the expanding sun is expected to vaporize mercury and render earth uninhabitable.

ਆਖਰਕਾਰ, ਕੋਰ ਹੀਲਿਅਮ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਸੂਰਜ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਹਿੱਲਿਅਮ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
eventually, the core will be hot enough for helium fusion the sun will burn helium for a fraction of the time it burned hydrogen in the core.

ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਰਜ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਘਟਣਗੀਆਂ.
the sun is not massive enough to commence the fusion of heavier elements, and nuclear reactions in the core will dwindle.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬਾਂਦਰ, ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਸੰਘਣੀ ਆਬਜੈਕਟ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅਸਲ ਪੁੰਜ ਪਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ.
its outer layers will move away into space, leaving a white dwarf, an extraordinarily dense object, half the original mass of the sun but only the size of earth.

ਬਾਹਰ ਕੱ laੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਪਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਤਰ-ਤੰਤਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਨਾਲ ਅਮੀਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
the ejected outer layers will form what is known as a planetary nebula, returning some of the material that formed the now enriched with heavier elements like the interstellar medium.

ਸੂਰਜ ਸੂਰਜ ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
sun the sun is the solar system's star and by far its most massive component.

ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੰਜ 332,900 ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਘਣਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਫਿusionਜ਼ਨ ਨੂੰ ਹੀਲੀਅਮ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
its large mass 332,900 earth masses produces temperatures and densities in its core high enough to sustain nuclear fusion of hydrogen into helium, making it a main-sequence star.

ਇਹ energyਰਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪੀਕਿੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this releases an enormous amount of energy, mostly radiated into space as electromagnetic radiation peaking in visible light.

ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਜੀ-ਕਿਸਮ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ.
the sun is a g2-type main-sequence star.

ਗਰਮ ਮੇਨ-ਸੀਨਵੈਂਸ ਸਿਤਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ.
hotter main-sequence stars are more luminous.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the sun's temperature is intermediate between that of the hottest stars and that of the coolest stars.

ਸੂਰਜ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਠੰ .ੇ ਤਾਰੇ, ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ਗੰਗੇ ਵਿਚ 85% ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
stars brighter and hotter than the sun are rare, whereas substantially dimmer and cooler stars, known as red dwarfs, make up 85% of the stars in the milky way.

ਸੂਰਜ ਇਕ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਤਾਰਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀ ਆਬਾਦੀ ii ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ "ਧਾਤਾਂ" ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ.
the sun is a population i star it has a higher abundance of elements heavier than hydrogen and helium "metals" in astronomical parlance than the older population ii stars.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਫਟਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੋਰਾਂ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
elements heavier than hydrogen and helium were formed in the cores of ancient and exploding stars, so the first generation of stars had to die before the universe could be enriched with these atoms.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਧਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the oldest stars contain few metals, whereas stars born later have more.

ਇਹ ਉੱਚ ਧਾਤੂਤਾ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰਹਿ "ਧਾਤਾਂ" ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ.
this high metallicity is thought to have been crucial to the sun's development of a planetary system because the planets form from the accretion of "metals".

ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਮਾਧਿਅਮ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਨੇੜਲਾ ਖਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਮਾਧਿਅਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
interplanetary medium the vast majority of the solar system consists of a near-vacuum known as the interplanetary medium.

ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
along with light, the sun radiates a continuous stream of charged particles a plasma known as the solar wind.

ਕਣਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਾਰਾ ਲਗਭਗ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 100 ਏਯੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਹੈਲੀਓਸਪਿਅਰ ਵੇਖੋ.
this stream of particles spreads outwards at roughly 1.5 million kilometres per hour, creating a tenuous atmosphere that permeates the interplanetary medium out to at least 100 au see heliosphere .

ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕਿਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਭੜਕਣਾ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਦੇ ਨਿਕਾਸ, ਹੇਲੀਓਸਪਿਅਰ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਪੇਸ ਦਾ ਮੌਸਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੂ-ਚੁੰਬਕੀ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
activity on the sun's surface, such as solar flares and coronal mass ejections, disturb the heliosphere, creating space weather and causing geomagnetic storms.

ਹੇਲੀਓਸਫੀਅਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ structureਾਂਚਾ ਹੈਲੀਓਸਫੈਰਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਸ਼ੀਟ, ਇਕ ਚੱਕਰਵਾਣੀ ਸਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the largest structure within the heliosphere is the heliospheric current sheet, a spiral form created by the actions of the sun's rotating magnetic field on the interplanetary medium.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
earth's magnetic field stops its atmosphere from being stripped away by the solar wind.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
venus and mars do not have magnetic fields, and as a result the solar wind is causing their atmospheres to gradually bleed away into space.

ਕੋਰੋਨਲ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥ ਉਡਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
coronal mass ejections and similar events blow a magnetic field and huge quantities of material from the surface of the sun.

ਇਸ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਫਨਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਚੁੰਬਕੀ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the interaction of this magnetic field and material with earth's magnetic field funnels charged particles into earth's upper atmosphere, where its interactions create aurorae seen near the magnetic poles.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਲਈ ਹੇਲੀਓਸਫੀਅਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ieldਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the heliosphere and planetary magnetic fields for those planets that have them partially shield the solar system from high-energy interstellar particles called cosmic rays.

ਇੰਟਰਸੈਲਰਲ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ-ਕਿਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿੰਨਾ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
the density of cosmic rays in the interstellar medium and the strength of the sun's magnetic field change on very long timescales, so the level of cosmic-ray penetration in the solar system varies, though by how much is unknown.

ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਮਾਧਿਅਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਧੂੜ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਡਿਸਕ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
the interplanetary medium is home to at least two disc-like regions of cosmic dust.

ਪਹਿਲਾ, ਰਾਸ਼ੀ ਧੂੜ ਦਾ ਬੱਦਲ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the first, the zodiacal dust cloud, lies in the inner solar system and causes the zodiacal light.

ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਗ੍ਰਹਿ ਪੱਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਕਰਾਅ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was likely formed by collisions within the asteroid belt brought on by gravitational interactions with the planets.

ਦੂਜਾ ਧੂੜ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਲਗਭਗ 10 ਏਯੂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਏਯੂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the second dust cloud extends from about 10 au to about 40 au, and was probably created by similar collisions within the kuiper belt.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਸਤ ਹਨ.
inner solar system the inner solar system is the region comprising the terrestrial planets and the asteroid belt.

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਲਿਕੇਟ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਆਸਕ ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
composed mainly of silicates and metals, the objects of the inner solar system are relatively close to the sun the radius of this entire region is less than the distance between the orbits of jupiter and saturn.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਠੰਡ ਰੇਖਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ 5 ਏਯੂ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਹੈ.
this region is also within the frost line, which is a little less than 5 au about 700 million km from the sun.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਚਾਰ ਧਰਤੀਵੀ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਸਤ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਕੁਝ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
inner planets the four terrestrial or inner planets have dense, rocky compositions, few or no moons, and no ring systems.

ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਰੀ ਖਣਿਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲਿਕੇਟਸ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਖਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੱਛੇ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਾਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਨਿਕਲ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
they are composed largely of refractory minerals, such as the silicates, which form their crusts and mantles, and metals, such as iron and nickel, which form their cores.

ਚਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਸਮ ਹੈ ਜੋ ਮੌਸਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰੈਟਰ ਅਤੇ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਸਤਹ ਗੁਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਰ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹਨ.
three of the four inner planets venus, earth and mars have atmospheres substantial enough to generate weather all have impact craters and tectonic surface features, such as rift valleys and volcanoes.

ਪੱਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ.
the term inner planet should not be confused with inferior planet, which designates those planets that are closer to the sun than earth is i.e.

ਬੁਧ ਅਤੇ ਵੀਨਸ.
mercury and venus .

ਬੁਧ ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਦਾ 0.4 ਏਯੂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 0.055 ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
mercury mercury 0.4 au from the sun is the closest planet to the sun and the smallest planet in the solar system 0.055 earth masses .

ਬੁਧ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਸਿਰਫ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲੋਬਡ ਰੇਡਜ ਜਾਂ ਰੱਸੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
mercury has no natural satellites besides impact craters, its only known geological features are lobed ridges or rupes that were probably produced by a period of contraction early in its history.

ਬੁਧ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
mercury's very tenuous atmosphere consists of atoms blasted off its surface by the solar wind.

ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵੱਡੇ ਆਇਰਨ ਕੋਰ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਪਰਬੰਧ ਦੀ ਅਜੇ ਤੱਕ lyੁਕਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
its relatively large iron core and thin mantle have not yet been adequately explained.

ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ, ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
hypotheses include that its outer layers were stripped off by a giant impact or, that it was prevented from fully accreting by the young sun's energy.

ਵੀਨਸ ਵੀਨਸ 7.7 ਏਯੂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ 0..81515 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੋਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਸਿਲਿਕੇਟ ਪਰਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਹੌਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ.
venus venus 0.7 au from the sun is close in size to earth 0.815 earth masses and, like earth, has a thick silicate mantle around an iron core, a substantial atmosphere, and evidence of internal geological activity.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੱਬੇ ਗੁਣਾ ਸੰਘਣਾ ਹੈ.
it is much drier than earth, and its atmosphere is ninety times as dense.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹਨ.
venus has no natural satellites.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ग्रह ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਤ੍ਹਾ ਤਾਪਮਾਨ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ.
it is the hottest planet, with surface temperatures over 400 , most likely due to the amount of greenhouse gases in the atmosphere.

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਠੰ atmosphereੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
no definitive evidence of current geological activity has been detected on venus, but it has no magnetic field that would prevent depletion of its substantial atmosphere, which suggests that its atmosphere is being replenished by volcanic eruptions.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਧਰਤੀ 1 ਏਯੂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸੰਘਣਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਇਕੋ ਇਕ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਜੀਵਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
earth earth 1 au from the sun is the largest and densest of the inner planets, the only one known to have current geological activity, and the only place where life is known to exist.

ਇਸ ਦਾ ਤਰਲ ਪਣਬੱਧ ਸਥਿੱਤਰੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨੀਕਸ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
its liquid hydrosphere is unique among the terrestrial planets, and it is the only planet where plate tectonics has been observed.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, 21% ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
earth's atmosphere is radically different from those of the other planets, having been altered by the presence of life to contain 21% free oxygen.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਧਰਤੀਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਵੱਡਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ.
it has one natural satellite, the moon, the only large satellite of a terrestrial planet in the solar system.

ਮੰਗਲ ਮੰਗਲ ਸੂਰਜ ਦਾ 1.5 ਏਯੂ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਕ 0.107 ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ.
mars mars 1.5 au from the sun is smaller than earth and venus 0.107 earth masses .

ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਤਹ ਦਬਾਅ 6.1 ਮਿਲੀਬਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 0.6% ਹੈ.
it has an atmosphere of mostly carbon dioxide with a surface pressure of 6.1 millibars roughly 0.6% of that of earth .

ਇਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ, ਓਲੰਪਸ ਮੌਨਜ਼ ਅਤੇ ਵੱftੇ ਵਾਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲਪਸ ਮੌਨਜ਼ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਓਲੌਜੀਕਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਅਜੇ ਤਕ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਹੈ.
its surface, peppered with vast volcanoes, such as olympus mons, and rift valleys, such as valles marineris, shows geological activity that may have persisted until as recently as 2 million years ago.

ਇਸ ਦਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਇਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਜੰਗਾਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
its red colour comes from iron oxide rust in its soil.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਡਿਮੌਸ ਅਤੇ ਫੋਬੋਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ.
mars has two tiny natural satellites deimos and phobos thought to be captured asteroids.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਸੇਰੇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਐਸਟੋਰਾਇਡ ਬੈਲਟ ਦੇ ਚੁੰਗੀ, ਛੋਟੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੁਝ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
asteroid belt asteroids except for the largest, ceres, are classified as small solar system bodies and are composed mainly of refractory rocky and metallic minerals, with some ice.

ਇਹ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they range from a few metres to hundreds of kilometres in size.

ਇਕ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਐਸਟ੍ਰੋਇਡ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਮਨਮਾਨੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੀਟਰੋਇਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰੋਇਰਡਜ਼ ਅਨਾਜ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
asteroids smaller than one meter are usually called meteoroids and micrometeoroids grain-sized , depending on different, somewhat arbitrary definitions.

ਗ੍ਰਹਿ ਪੱਛਮ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ 2.3 ​​ਅਤੇ 3.3 ਏਯੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
the asteroid belt occupies the orbit between mars and jupiter, between 2.3 and 3.3 au from the sun.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਗੰਭੀਰਤਾਪੂਰਣ ਦਖਲ ਕਾਰਨ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ.
it is thought to be remnants from the solar system's formation that failed to coalesce because of the gravitational interference of jupiter.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬੈਲਟ ਵਿਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਆਬਜੈਕਟ ਹਨ.
the asteroid belt contains tens of thousands, possibly millions, of objects over one kilometre in diameter.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗ੍ਰਹਿ ਪੱਤਰੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
despite this, the total mass of the asteroid belt is unlikely to be more than a thousandth of that of earth.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦਾ ਬੈਲਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਬਕਾਇਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
the asteroid belt is very sparsely populated spacecraft routinely pass through without incident.

ਸੇਰੇਸ ਸੇਰੇਸ 2.77 ਏਯੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਾਰਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲਾਨੇਟ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
ceres ceres 2.77 au is the largest asteroid, a protoplanet, and a dwarf planet.

ਇਸਦਾ ਵਿਆਸ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਲਈ ਗੋਲਾਕਾਰ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁੰਜ ਹੈ.
it has a diameter of slightly under 1,000 km, and a mass large enough for its own gravity to pull it into a spherical shape.

ਸੇਰੇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ 1801 ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਤਾਰੇ ਜਾਣੇ ਗਏ ਸਨ.
ceres was considered a planet when it was discovered in 1801, and was reclassified to asteroid in the 1850s as further observations revealed additional asteroids.

2006 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਬੌਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
it was classified as a dwarf planet in 2006 when the definition of a planet was created.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੱਛਮ ਵਿਚਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ bਰਬੀਟਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
asteroid groups asteroids in the asteroid belt are divided into asteroid groups and families based on their orbital characteristics.

ਲਘੂ ਚੰਦਰਮਾ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਾਰੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
asteroid moons are asteroids that orbit larger asteroids.

ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they are not as clearly distinguished as planetary moons, sometimes being almost as large as their partners.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬੈਲਟ ਵਿਚ ਮੁੱਖ-ਪੱਟੀ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the asteroid belt also contains main-belt comets, which may have been the source of earth's water.

ਜੂਪਿਟਰ ਟ੍ਰੋਜਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਗਰੇਜ ਪੁਆਇੰਟ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ “ਟ੍ਰੋਜਨ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਐਲ 4 ਜਾਂ ਐਲ 5 ਪੁਆਇੰਟ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
jupiter trojans are located in either of jupiter's l4 or l5 points gravitationally stable regions leading and trailing a planet in its orbit the term "trojan" is also used for small bodies in any other planetary or satellite lagrange point.

ਹਿਲਡਾ ਐਸਟੋਰਾਇਡਜ਼ ਗ੍ਰੁਪੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ 2 3 ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਹਨ, ਭਾਵ, ਉਹ ਹਰ ਦੋ ਜੁਪੀਟਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
hilda asteroids are in a 2 3 resonance with jupiter that is, they go around the sun three times for every two jupiter orbits.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the inner solar system also contains near-earth asteroids, many of which cross the orbits of the inner planets.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ.
some of them are potentially hazardous objects.

ਬਾਹਰੀ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
outer solar system the outer region of the solar system is home to the giant planets and their large moons.

ਸੈਂਟੌਰਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
the centaurs and many short-period comets also orbit in this region.

ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਾਹਰੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਠੋਸ ਵਸਤੂਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਪਾਣੀ, ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨ ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਇਹਨਾਂ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਠੋਸ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
due to their greater distance from the sun, the solid objects in the outer solar system contain a higher proportion of volatiles, such as water, ammonia, and methane than those of the inner solar system because the lower temperatures allow these compounds to remain solid.

ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਚਾਰ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਜੋਵੀਅਨ ਗ੍ਰਹਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ 99% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
outer planets the four outer planets, or giant planets sometimes called jovian planets , collectively make up 99% of the mass known to orbit the sun.

ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨਾਲੋਂ 400 ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਿਲਿਅਮ ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ ofਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਧਰਤੀ ਦੇ 20 ਪੁੰਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
jupiter and saturn are together over 400 times the mass of earth and consist overwhelmingly of hydrogen and helium uranus and neptune are far less massive 20 earth masses each and are composed primarily of ices.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ "ਆਈਸ ਜਾਇੰਟਸ" ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
for these reasons, some astronomers suggest they belong in their own category, "ice giants".

ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
all four giant planets have rings, although only saturn's ring system is easily observed from earth.

ਪਦ ਅਰਥ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the term superior planet designates planets outside earth's orbit and thus includes both the outer planets and mars.

ਧਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ 318 ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ, ਜੁਪੀਟਰ 5.2 ਏਯੂ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨਾਲੋਂ 2.5 ਗੁਣਾ ਹੈ.
jupiter jupiter 5.2 au , at 318 earth masses, is 2.5 times the mass of all the other planets put together.

ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਿਲਿਅਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ.
it is composed largely of hydrogen and helium.

ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਇਸਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਸਥਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਉਡ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਲਾਲ ਚਟਾਕ.
jupiter's strong internal heat creates semi-permanent features in its atmosphere, such as cloud bands and the great red spot.

ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ 67 ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
jupiter has 67 known satellites.

ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਗਨੀਮੀਡੇ, ਕੈਲਿਸਟੋ, ਆਈਓ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੀਟਿੰਗ ਵਰਗੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the four largest, ganymede, callisto, io, and europa, show similarities to the terrestrial planets, such as volcanism and internal heating.

ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਗਨੀਮੀਡੇ ਬੁਧ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
ganymede, the largest satellite in the solar system, is larger than mercury.

ਸੈਟਰਨ ਸੈਟਰਨ 9.5 ਏਯੂ, ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ, ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਕਈ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ.
saturn saturn 9.5 au , distinguished by its extensive ring system, has several similarities to jupiter, such as its atmospheric composition and magnetosphere.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ 60% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ 95 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਤੀਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ.
although saturn has 60% of jupiter's volume, it is less than a third as massive, at 95 earth masses.

ਸ਼ਨੀਰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਘਣਾ ਹੈ.
saturn is the only planet of the solar system that is less dense than water.

ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰਿੰਗ ਛੋਟੇ ਬਰਫ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the rings of saturn are made up of small ice and rock particles.

ਸ਼ਨੀ ਕੋਲ 62 ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
saturn has 62 confirmed satellites composed largely of ice.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ, ਟਾਈਟਨ ਅਤੇ ਐਨਸੇਲੇਡਸ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
two of these, titan and enceladus, show signs of geological activity.

ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦਰਮਾ, ਟਾਈਟਨ ਬੁਧ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਮਾਹੌਲ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
titan, the second-largest moon in the solar system, is larger than mercury and the only satellite in the solar system with a substantial atmosphere.

ਯੂਰੇਨਸ ਯੂਰੇਨਸ 19.2 ਏਯੂ, 14 ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੇ, ਬਾਹਰੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਹੈ.
uranus uranus 19.2 au , at 14 earth masses, is the lightest of the outer planets.

ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਨੌਖਾ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਧੁਰਾ ਝੁਕਾਅ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਈ ਨੱਬੇ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ.
uniquely among the planets, it orbits the sun on its side its axial tilt is over ninety degrees to the ecliptic.

ਇਹ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰ coldਾ ਕੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ.
it has a much colder core than the other giant planets and radiates very little heat into space.

ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ 27 ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ ਟਾਈਟੇਨੀਆ, ਓਬਰੋਨ, ਅੰਬਰਿਅਲ, ਏਰੀਅਲ ਅਤੇ ਮਿਰਾਂਡਾ.
uranus has 27 known satellites, the largest ones being titania, oberon, umbriel, ariel, and miranda.

ਨੇਪਚਿ nepਨ ਨੇਪਚਿ .ਨ 30.1 ਏਯੂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰੇਨਸ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਛੋਟਾ ਹੈ, 17 ਆਰਥਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣੀ ਹੈ.
neptune neptune 30.1 au , though slightly smaller than uranus, is more massive equivalent to 17 earths and hence more dense.

ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨਹੀਂ.
it radiates more internal heat, but not as much as jupiter or saturn.

ਨੇਪਚਿਨ ਦੇ 14 ਜਾਣੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
neptune has 14 known satellites.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਟ੍ਰਾਈਟਨ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਤਰਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਗੀਜ਼ਰ.
the largest, triton, is geologically active, with geysers of liquid nitrogen.

ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਇਕੋ ਵੱਡਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਿਛਾਖੜੀ bitਰਬਿਟ ਹੈ.
triton is the only large satellite with a retrograde orbit.

ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈਂ ਛੋਟੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ, ਨੇਪਚਿ .ਨ ਟ੍ਰੋਜਨਜ਼, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ 1 1 ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਹਨ, ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਪਰਿਕਲਿਡ ਵਿਚ ਹੈ.
neptune is accompanied in its orbit by several minor planets, termed neptune trojans, that are in 1 1 resonance with it.

ਸੈਂਟੀਅਰਸ ਸੈਂਟਰਸ ਬਰਫੀਲੇ ਕੋਮੇਟ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ 5.5 ਏਯੂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ'sਨ ਦੇ 30 ਏਯੂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
centaurs the centaurs are icy comet-like bodies whose orbits have semi-major axes greater than jupiter's 5.5 au and less than neptune's 30 au .

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੈਂਟਰ, 10199 ਚਰਿਕਲੋ, ਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ 250 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the largest known centaur, 10199 chariklo, has a diameter of about 250 km.

ਲੱਭੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਸੈਂਟੌਰ, 2060 ਚਿਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਧੂਮਕੁਤ 95 ਪੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੋਮਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੂਮਕੁੰਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the first centaur discovered, 2060 chiron, has also been classified as comet 95p because it develops a coma just as comets do when they approach the sun.

ਧੂਮਕੁਅਲ ਧੂਮਕੱਤ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸਥਿਰ ਆਈਸਲਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
comets comets are small solar system bodies, typically only a few kilometres across, composed largely of volatile ices.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ bitsਰਬਿਟਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਅਤੇ ਪਲੁਟੋ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਇਕ ਅਪੈਲੀਅਨ.
they have highly eccentric orbits, generally a perihelion within the orbits of the inner planets and an aphelion far beyond pluto.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਧੂਮਕੁਤਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਇਸ ਦੀ ਬਰਫਾਨੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ionise ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਮਾ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪੂਛ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
when a comet enters the inner solar system, its proximity to the sun causes its icy surface to sublimate and ionise, creating a coma a long tail of gas and dust often visible to the naked eye.

ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
short-period comets have orbits lasting less than two hundred years.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੁੰਮੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ.
long-period comets have orbits lasting thousands of years.

ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਓਰਟ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
short-period comets are thought to originate in the kuiper belt, whereas long-period comets, such as , are thought to originate in the oort cloud.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਮੇਟ ਗਰੁੱਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰੇਉਤਜ਼ ਸਨਗਰਾਜ਼ਰ, ਇਕੱਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ.
many comet groups, such as the kreutz sungrazers, formed from the breakup of a single parent.

ਹਾਈਪਰਬੋਲਿਕ bitsਰਬਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਧੂਮਕਾਲ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
some comets with hyperbolic orbits may originate outside the solar system, but determining their precise orbits is difficult.

ਪੁਰਾਣੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸਥਿਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਲਰ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਅਕਸਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
old comets that have had most of their volatiles driven out by solar warming are often categorised as asteroids.

ਟਰਾਂਸ-ਨੇਪਟੁਨੀਅਨ ਖੇਤਰ ਨੇਪਚਿ ofਨ ਦੀ ਪਰਿਕਲਿਟੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, "ਟਰਾਂਸ-ਨੇਪਚੁਨੀਅਨ ਖੇਤਰ" ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਡੋਨਟ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਾਈਪਰ ਬੈਲਟ, ਪਲੂਟੋ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬੌਣੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਘਰ, ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਡਿਸਕ, ਜਿਸ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
trans-neptunian region beyond the orbit of neptune lies the area of the "trans-neptunian region", with the doughnut-shaped kuiper belt, home of pluto and several other dwarf planets, and an overlapping disc of scattered objects, which is tilted toward the plane of the solar system and reaches much further out than the kuiper belt.

ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
the entire region is still largely unexplored.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ ਹੈ.
it appears to consist overwhelmingly of many thousands of small largest having a diameter only a fifth that of earth and a mass far smaller than that of the mainly of rock and ice.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ, "ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਤੀਜਾ ਜ਼ੋਨ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this region is sometimes described as the "third zone of the solar system", enclosing the inner and the outer solar system.

ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਬੈਲਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਲਬੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਰਿੰਗ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਬਣੀ ਆਬਜੈਕਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
kuiper belt the kuiper belt is a great ring of debris similar to the asteroid belt, but consisting mainly of objects composed primarily of ice.

ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 30 ਅਤੇ 50 ਏਯੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
it extends between 30 and 50 au from the sun.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਦਰਜਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਛੋਟੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
though it is estimated to contain anything from dozens to thousands of dwarf planets, it is composed mainly of small solar system bodies.

ਕੁਆਪਰ, ਵਰੁਣਾ ਅਤੇ ਆਰਕੁਸ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਆਬਜੈਕਟ, ਹੋਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
many of the larger kuiper belt objects, such as quaoar, varuna, and orcus, may prove to be dwarf planets with further data.

ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ 100,000 ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦਾ ਕੁੱਲ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਿਰਫ ਦਸਵਾਂ ਜਾਂ ਸੌਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
there are estimated to be over 100,000 kuiper belt objects with a diameter greater than 50 km, but the total mass of the kuiper belt is thought to be only a tenth or even a hundredth the mass of earth.

ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਕਈ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੱਕਰ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many kuiper belt objects have multiple satellites, and most have orbits that take them outside the plane of the ecliptic.

ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕਲਾਸੀਕਲ" ਬੈਲਟ ਅਤੇ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the kuiper belt can be roughly divided into the "classical" belt and the resonances.

ਗੂੰਜਾਂ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ bitsਰਬਿਟ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
resonances are orbits linked to that of neptune e.g.

ਹਰ ਤਿੰਨ ਨੇਪਚਿ orਨ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਹਰ ਦੋ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ.
twice for every three neptune orbits, or once for every two .

ਪਹਿਲੀ ਗੂੰਜ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦੀ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the first resonance begins within the orbit of neptune itself.

ਕਲਾਸਿਕਲ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੂੰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ 39.4 ਏਯੂ ਤੋਂ 47.7 ਏਯੂ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
the classical belt consists of objects having no resonance with neptune, and extends from roughly 39.4 au to 47.7 au.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ 15760 1992 qb1 ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿwanਬਾਓਨੋਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨੇੜੇ, ਮੁੱ ecਲੀ, ਘੱਟ-ਚਰਚਿਤ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹਨ.
members of the classical kuiper belt are classified as cubewanos, after the first of their kind to be discovered, 15760 1992 qb1, and are still in near primordial, low-eccentricity orbits.

ਪਲੂਟੋ ਅਤੇ ਚਾਰਨ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਪਲੂਟੋ 39 ਏਯੂ averageਸਤ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਸਤੂ ਹੈ.
pluto and charon the dwarf planet pluto 39 au average is the largest known object in the kuiper belt.

ਜਦੋਂ 1930 ਵਿਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਸਮੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ 2006 ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਨੌਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
when discovered in 1930, it was considered to be the ninth planet this changed in 2006 with the adoption of a formal definition of planet.

ਪਲੁਟੋ ਦੀ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ orਰਬਿਟ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ 17 ਡਿਗਰੀ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 29.7 ਏਯੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਪੈਲੀਅਨ ਵਿਚ 49.5 ਏਯੂ ਤਕ ਹੈ.
pluto has a relatively eccentric orbit inclined 17 degrees to the ecliptic plane and ranging from 29.7 au from the sun at perihelion within the orbit of neptune to 49.5 au at aphelion.

ਪਲੂਟੋ ਦੀ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਨਾਲ 3 2 ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਪਲੂਟੋ ਹਰ ਤਿੰਨ ਨੇਪਟੁਨੀਅਨ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
pluto has a 3 2 resonance with neptune, meaning that pluto orbits twice round the sun for every three neptunian orbits.

ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਆਬਜੈਕਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ bitsਰਬਿਟ ਇਸ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਪਲੂਟਿਨੋਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kuiper belt objects whose orbits share this resonance are called plutinos.

ਪੇਰੂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੈਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪਲੂਟੋ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਈਨਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਉਪਰ ਭਾਵ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਰੀਐਂਸਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
charon, the largest of pluto's moons, is sometimes described as part of a binary system with pluto, as the two bodies orbit a barycentre of gravity above their surfaces i.e.

ਉਹ "ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ" ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
they appear to "orbit each other" .

ਚਾਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਸਟਾਈਕਸ, ਨਿਕਸ, ਕਰਬੀਰੋਸ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰਾ, ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
beyond charon, four much smaller moons, styx, nix, kerberos, and hydra, orbit within the system.

ਮੇਕਮੇਕ ਅਤੇ ਹੌਮੀਆ ਮੇਕਮੇਕ 45.79 ਏਯੂ averageਸਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਲੂਟੋ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਦਾ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜੋ ਨੇਪਚਿ withਨ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ.
makemake and haumea makemake 45.79 au average , although smaller than pluto, is the largest known object in the classical kuiper belt that is, a kuiper belt object not in a confirmed resonance with neptune .

ਪਿਕੁਟੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਕਮੇਕ ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ.
makemake is the brightest object in the kuiper belt after pluto.

ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੌਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was named and designated a dwarf planet in 2008.

ਇਸ ਦਾ bitਰਬਿਟ ਪਲੁਟੂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
its orbit is far more inclined than pluto's, at .

ਹੌਮੀਆ .1 43..13 ਏਯੂ ਦੀ makeਸਤ ਮੇਕਮੇਕ ਦੇ ਸਮਾਨ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਹੈ ਸਿਵਾਏ ਇਹ ਨੈਪਟਿ .ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ 12 or ਦੇ bਰਬਿਟ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਹੈ.
haumea 43.13 au average is in an orbit similar to makemake except that it is in a 7 12 orbital resonance with neptune.

ਇਹ ਮੇਕਮੇਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
it is about the same size as makemake and has two natural satellites.

ਇੱਕ ਤੇਜ਼, 3.9-ਘੰਟੇ ਘੁੰਮਾਉਣ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਸ਼ਕਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
a rapid, 3.9-hour rotation gives it a flattened and elongated shape.

ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੌਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was named and designated a dwarf planet in 2008.

ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ, ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
scattered disc the scattered disc, which overlaps the kuiper belt but extends much further outwards, is thought to be the source of short-period comets.

ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ-ਡਿਸਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਾਹਰੀ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਗ਼ਲਤ orਾਂਚੇ ਵਿਚ ਕੱbitsਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
scattered-disc objects are thought to have been ejected into erratic orbits by the gravitational influence of neptune's early outward migration.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਆਬਜੈਕਟ ਐਸ.ਡੀ.ਓਜ਼ ਦੇ ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਵਿਚ ਪੇਰੀਹੈਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਫੇਲੀਆ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 150 ਏ.ਯੂ.
most scattered disc objects sdos have perihelia within the kuiper belt but aphelia far beyond it some more than 150 au from the sun .

ਐਸ.ਡੀ.ਓਜ਼ ਦੇ bitsਰਬਿਟ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਲਗਭਗ ਇਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
sdos' orbits are also highly inclined to the ecliptic plane and are often almost perpendicular to it.

ਕੁਝ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਨੂੰ ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ "ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਆਬਜੈਕਟ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some astronomers consider the scattered disc to be merely another region of the kuiper belt and describe scattered disc objects as "scattered kuiper belt objects".

ਕੁਝ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਦੇ ਬਾਹਰੀ-ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਕੁਈਪਰ ਬੈਲਟ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some astronomers also classify centaurs as inward-scattered kuiper belt objects along with the outward-scattered residents of the scattered disc.

ਏਰਿਸ ਏਰਿਸ 68 ਏਯੂ averageਸਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਖਿੰਡਾ ਹੋਇਆ ਡਿਸਕ ਆਬਜੈਕਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਲੂਟੋ ਨਾਲੋਂ 25% ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਹੈ.
eris eris 68 au average is the largest known scattered disc object, and caused a debate about what constitutes a planet, because it is 25% more massive than pluto and about the same diameter.

ਇਹ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਡੈਵਰਫ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ.
it is the most massive of the known dwarf planets.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਚੰਦਰਮਾ, ਡਿਸਨੋਮੀਆ ਹੈ.
it has one known moon, dysnomia.

ਪਲੂਟੋ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਦਾ highlyਰਬਿਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਲਗਭਗ 38.2 ਏ.ਯੂ. ਦਾ ਘੇਰਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਲੂਟੋ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ .6 97. of ਏਯੂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਲਈ ਇਕਦਮ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
like pluto, its orbit is highly eccentric, with a perihelion of 38.2 au roughly pluto's distance from the sun and an aphelion of 97.6 au, and steeply inclined to the ecliptic plane.

ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸਟਰਲਰ ਸਪੇਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾ.
farthest regions the point at which the solar system ends and interstellar space begins is not precisely defined because its outer boundaries are shaped by two separate forces the solar wind and the sun's gravity.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਸੀਮਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਲੂਟੋ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ ਇਸ ਹੈਲੀਓਪੋਜ, ਹੇਲਿਓਸਪਿਅਰ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸੀਮਾ, ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the limit of the solar wind's influence is roughly four times pluto's distance from the sun this heliopause, the outer boundary of the heliosphere, is considered the beginning of the interstellar medium.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾ-ਪਾਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ rangeਾਂਚੇ ਨੂੰ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ortਰਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sun's hill sphere, the effective range of its gravitational dominance, is thought to extend up to a thousand times farther and encompasses the theorized oort cloud.

ਹੇਲੀਓਸਫੀਅਰ ਹੈਲੀਓਸਫੀਅਰ ਇਕ ਤਾਰ-ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਵਾਲਾ ਸਪੇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ, ਚਾਰਜਡ ਕਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧਾਰਾ' ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਇੰਟਰਸਟੇਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
heliosphere the heliosphere is a stellar-wind bubble, a region of space dominated by the sun, which radiates at roughly 400 km s its solar wind, a stream of charged particles, until it collides with the wind of the interstellar medium.

ਇਹ ਟੱਕਰ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਝਟਕੇ 'ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਏਯੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੀਚੇ ਵੱਲ ਲਗਭਗ 200 ਏਯੂ ਹੈ.
the collision occurs at the termination shock, which is roughly au from the sun upwind of the interstellar medium and roughly 200 au from the sun downwind.

ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਨਾਟਕੀ slowੰਗ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਘਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੜਬੜ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਡਾਕਾਰ structureਾਂਚਾ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਲੀਓਸਿਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
here the wind slows dramatically, condenses and becomes more turbulent, forming a great oval structure known as the heliosheath.

ਇਹ structureਾਂਚਾ ਧੂਮਕੇਦ ਦੀ ਪੂਛ ਵਰਗਾ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਈ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੈਸੀਨੀ ਅਤੇ ਇਨਟਰਸੈਲਰ ਬਾਉਂਡਰੀ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਲਬੁਲਾ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕਲ.
this structure is thought to look and behave very much like a comet's tail, extending outward for a further 40 au on the upwind side but tailing many times that distance downwind evidence from cassini and interstellar boundary explorer spacecraft has suggested that it is forced into a bubble shape by the constraining action of the interstellar magnetic field.

ਹੇਲੀਓਸਪਿਅਰ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸੀਮਾ, ਹੀਲੀਓਪੌਜ਼, ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਆਖਰਕਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਸਪੇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ.
the outer boundary of the heliosphere, the heliopause, is the point at which the solar wind finally terminates and is the beginning of interstellar space.

ਵੋਏਜ਼ਰ 1 ਅਤੇ ਵੋਏਜਰ 2 ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 94 ਅਤੇ 84 ਏਯੂ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੇਲੀਓਸਿਥ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ.
voyager 1 and voyager 2 are reported to have passed the termination shock and entered the heliosheath, at 94 and 84 au from the sun, respectively.

ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਅਗਸਤ 2012 ਵਿਚ ਹੇਲੀਓਪੌਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ.
voyager 1 is reported to have crossed the heliopause in august 2012.

ਹੇਲੀਓਸਪੀਅਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਰੂਪ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੂਰਜੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਤਰਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the shape and form of the outer edge of the heliosphere is likely affected by the fluid dynamics of interactions with the interstellar medium as well as solar magnetic fields prevailing to the south, e.g.

ਇਹ ਧੁੰਦਲੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਸਿਫਾਇਰ ਤੋਂ 9 ਏ.ਯੂ. ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is bluntly shaped with the northern hemisphere extending 9 au farther than the southern hemisphere.

ਹੇਲੀਓਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲਗਭਗ 230 ਏਯੂ ਵਿਖੇ, ਕਮਾਨ ਦਾ ਝਟਕਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਪਲਾਜ਼ਮਾ "ਵੇਕ" ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
beyond the heliopause, at around 230 au, lies the bow shock, a plasma "wake" left by the sun as it travels through the milky way.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਸਥਾਨਕ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ.
due to a lack of data, conditions in local interstellar space are not known for certain.

ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਸਾ ਦਾ ਵਾਇਏਜ਼ਰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਹੈਲੀਓਪੌਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਅੰਕੜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰੇਗਾ.
it is expected that nasa's voyager spacecraft, as they pass the heliopause, will transmit valuable data on radiation levels and solar wind to earth.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ sਾਲਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
how well the heliosphere shields the solar system from cosmic rays is poorly understood.

ਇੱਕ ਨਾਸਾ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟੀਮ ਨੇ ਹੇਲੀਓਸਪਿਅਰ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਭੇਜਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ "ਵਿਜ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ.
a nasa-funded team has developed a concept of a "vision mission" dedicated to sending a probe to the heliosphere.

ਡਿਟੈਚਡ ਆਬਜੈਕਟ 90377 ਸੇਡਨਾ 520 ਏਯੂ averageਸਤ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਇਕ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰੀਲੀਅਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 76 ਏਯੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 940 ਏਯੂ ਤੱਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ 11,400 ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
detached objects 90377 sedna 520 au average is a large, reddish object with a gigantic, highly elliptical orbit that takes it from about 76 au at perihelion to 940 au at aphelion and takes 11,400 years to complete.

ਮਾਈਕ ਬ੍ਰਾ .ਨ, ਜਿਸ ਨੇ 2003 ਵਿਚ ਇਸ ਵਸਤੂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕ ਜਾਂ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪੈਰੀਅਲਿਅਨ ਨੈਪਟਿ'sਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ.
mike brown, who discovered the object in 2003, asserts that it cannot be part of the scattered disc or the kuiper belt because its perihelion is too distant to have been affected by neptune's migration.

ਉਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨਵੀਂ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ "ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਨਿਰਲੇਪ ਵਸਤੂਆਂ" ਡੀਡੀਓ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਬਜੈਕਟ 2000 ਸੀਆਰ 105 ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 45 ਏਯੂ ਦਾ ਪੇਰੀਅਲਿਅਨ ਹੈ, 415 ਏਯੂ ਦਾ ਇਕ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਤੇ 4 3,20 years ਸਾਲਾਂ ਦੀ bਰਭੀ ਅਵਧੀ।
he and other astronomers consider it to be the first in an entirely new population, sometimes termed "distant detached objects" ddos , which also may include the object 2000 cr105, which has a perihelion of 45 au, an aphelion of 415 au, and an orbital period of 3,420 years.

ਬ੍ਰਾਨ ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ.
brown terms this population the "inner oort cloud" because it may have formed through a similar process, although it is far closer to the sun.

ਸੇਡਨਾ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਬੌਣਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
sedna is very likely a dwarf planet, though its shape has yet to be determined.

ਦੂਜੀ ਅਸਪਸ਼ਟ detੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕਾਈ, ਸੇਡਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 81 ਏਯੂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇਕ ਪਰੀਲੀਲੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ, 2012 ਵੀਪੀ 113 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2012 ਵਿਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ.
the second unequivocally detached object, with a perihelion farther than sedna's at roughly 81 au, is 2012 vp113, discovered in 2012.

ਇਸਦਾ ਅਪੈਲਿਅਨ ਸੇਡਨਾ ਦਾ ਸਿਰਫ ਅੱਧਾ ਹੈ, ਏਯੂ ਵਿਖੇ.
its aphelion is only half that of sedna's, at au.

ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਇਕ ਖਰਬ ਤੱਕ ਦੇ ਬਰਫਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਕਲਾਉਡ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 50,000 ਏਯੂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਲਗਭਗ 1 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੇ ਲਾਇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ 100,000 ਏਯੂ 1.87 ਲੀ.
oort cloud the oort cloud is a hypothetical spherical cloud of up to a trillion icy objects that is thought to be the source for all long-period comets and to surround the solar system at roughly 50,000 au around 1 light-year ly , and possibly to as far as 100,000 au 1.87 ly .

ਇਹ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾ ਸੰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੱjੇ ਗਏ ਸਨ.
it is thought to be composed of comets that were ejected from the inner solar system by gravitational interactions with the outer planets.

ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਆਬਜੈਕਟ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਟਕਰਾਉਣਾ, ਲੰਘ ਰਹੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਗੰਭੀਰਤਾਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ, ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਜੂਝ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
oort cloud objects move very slowly, and can be perturbed by infrequent events, such as collisions, the gravitational effects of a passing star, or the galactic tide, the tidal force exerted by the milky way.

ਬਾਉਂਡਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਹਨ.
boundaries much of the solar system is still unknown.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ 125,000 ਏਯੂ ਤੱਕ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
the sun's gravitational field is estimated to dominate the gravitational forces of surrounding stars out to about two light years 125,000 au .

ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਲਈ ਘੱਟ ਅਨੁਮਾਨ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇਸਨੂੰ 50,000 ਏਯੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਰੱਖੋ.
lower estimates for the radius of the oort cloud, by contrast, do not place it farther than 50,000 au.

ਸੇਡਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਅਤੇ ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖੇਤਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਯੂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਤਰ, ਅਜੇ ਵੀ ਲਗਪਗ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੈ.
despite discoveries such as sedna, the region between the kuiper belt and the oort cloud, an area tens of thousands of au in radius, is still virtually unmapped.

ਬੁਧ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ.
there are also ongoing studies of the region between mercury and the sun.

ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
objects may yet be discovered in the solar system's uncharted regions.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੂਰ ਦੂਰੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਮੇਟ ਵੈਸਟ, ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 70,000 ਏਯੂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅਫੇਲੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
currently, the furthest known objects, such as comet west, have aphelia around 70,000 au from the sun, but as the oort cloud becomes better known, this may change.

ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸਰਪਲ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ ਲਗਭਗ 100,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਤਾਰੇ ਹਨ.
galactic context the solar system is located in the milky way, a barred spiral galaxy with a diameter of about 100,000 light-years containing about 100 billion stars.

ਸੂਰਜ ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਮ ਜਾਂ ਲੋਕਲ ਸਪੁਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sun resides in one of the milky way's outer spiral arms, known as the arm or local spur.

ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ 25,000 ਤੋਂ 28,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਲਗਭਗ 220 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਰ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the sun lies between 25,000 and 28,000 light-years from the galactic centre, and its speed within the milky way is about 220 km s, so that it completes one revolution every million years.

ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this revolution is known as the solar system's galactic year.

ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਿਖਰ, ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪੁਲਾੜ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਾ ਵੇਗਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹਰਕੂਲਸ ਤਾਰਿਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
the solar apex, the direction of the sun's path through interstellar space, is near the constellation hercules in the direction of the current location of the bright star vega.

ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਕੋਣ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ.
the plane of the ecliptic lies at an angle of about to the galactic plane.

ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ.
the solar system's location in the milky way is a factor in the evolutionary history of life on earth.

ਇਸ ਦੀ circਰਬਿਟ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ ਉਹੀ ਗਤੀ ਤੇ ਹਨ.
its orbit is close to circular, and orbits near the sun are at roughly the same speed as that of the spiral arms.

ਇਸ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਸਿਰਫ ਬਾਹਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
therefore, the sun passes through arms only rarely.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਪੀਅਰਲ ਬਾਹਾਂ ਸੁਪਰਨੋਵਾ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਅਸਥਿਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਵੱਜੋ ਦਾ ਘਰ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
because spiral arms are home to a far larger concentration of supernovae, gravitational instabilities, and radiation that could disrupt the solar system, this has given earth long periods of stability for life to evolve.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਤਾਰੇ-ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ.
the solar system also lies well outside the star-crowded environs of the galactic centre.

ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ, ਨੇੜਲੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਣ ਲਈ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
near the centre, gravitational tugs from nearby stars could perturb bodies in the oort cloud and send many comets into the inner solar system, producing collisions with potentially catastrophic implications for life on earth.

ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਘਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the intense radiation of the galactic centre could also interfere with the development of complex life.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵੀ, ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 35,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਕੱelledੇ ਗਏ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਿਆਂ, ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਧੂੜ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ, ਧੂਮਕੋਟ ਵਰਗੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
even at the solar system's current location, some scientists have speculated that recent supernovae may have adversely affected life in the last 35,000 years, by flinging pieces of expelled stellar core towards the sun, as radioactive dust grains and larger, comet-like bodies.

ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਸਥਾਨਕ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਕਲਾਉਡ ਜਾਂ ਲੋਕਲ ਫਲੱਫ ਵਿਚ ਹੈ.
neighbourhood the solar system is in the local interstellar cloud or local fluff.

ਇਹ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਦੇ ਜੀ-ਕਲਾਉਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਨਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਕਲਾਉਡ ਅਤੇ ਜੀ-ਕਲਾਉਡ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
it is thought to be near the neighbouring g-cloud but it is not known if the solar system is embedded in the local interstellar cloud, or if it is in the region where the local interstellar cloud and g-cloud are interacting.

ਸਥਾਨਕ ਇੰਟਰਸਟੇਲਰ ਕਲਾਉਡ ਇਕ ਹੋਰ ਘੱਟ ਖੰਭਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਬੱਬਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 300 ਰੌਸ਼ਨੀ-ਸਾਲ ਦੇ ਲਾਈਸਟਰਸੈਲਟਰਲ ਮੀਡੀਅਮ ਵਿਚ ਇਕ ਘੰਟਾ ਗਲਾਸ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਗੁਦਾ.
the local interstellar cloud is an area of denser cloud in an otherwise sparse region known as the local bubble, an hourglass-shaped cavity in the interstellar medium roughly 300 light-years ly across.

ਬੁਲਬੁਲਾ ਉੱਚ-ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਈ ਹਾਲੀਆ ਸੁਪਰਨੋਵਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
the bubble is suffused with high-temperature plasma, that suggests it is the product of several recent supernovae.

ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਤਾਰੇ ਹਨ.
there are relatively few stars within ten light-years of the sun.

ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਟ੍ਰਿਪਲ ਸਿਤਾਰਾ ਸਿਸਟਮ ਅਲਫ਼ਾ ਸੇਂਟੌਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 4.4 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੂਰ ਹੈ.
the closest is the triple star system alpha centauri, which is about 4.4 light-years away.

ਅਲਫ਼ਾ ਸੇਂਟੌਰੀ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜੋੜੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟਾ ਲਾਲ ਬੱਤਾ, ਪਰਾਕਸੀਮਾ ਸੇਂਟੌਰੀ, ਜੋੜੀ ਨੂੰ 0.2 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
alpha centauri a and b are a closely tied pair of sun-like stars, whereas the small red dwarf, proxima centauri, orbits the pair at a distance of 0.2 light-year.

ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ, ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਐਕਸੋਪਲਾਨੇਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਕਸੀਮਾ ਸੈਂਟੀਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੌਕਸੀਮਾ ਸੇਂਟੌਰੀ ਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਕਸੋਪਲਾਨੇਟ ਹੈ.
in 2016, a potentially habitable exoplanet was confirmed to be orbiting proxima centauri, called proxima centauri b, the closest confirmed exoplanet to the sun.

ਅਗਲੇ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਨ: ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਬਰਨਾਰਡ ਦਾ ਸਟਾਰ 5.9 ਲਾਇ, ਵੁਲਫ 359 7.8 ਲਾਇ, ਅਤੇ ਲਾਂਡੇ 21185 8.3 ਲਾਇ ਹੈ.
the stars next closest to the sun are the red dwarfs barnard's star at 5.9 ly , wolf 359 7.8 ly , and lalande 21185 8.3 ly .

ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਾਰਾ ਸੀਰੀਅਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁੱਖ-ਤਰਤੀਬ ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 8.6 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਚਿੱਟੇ ਬੌਨੇ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੀਰੀਅਸ ਬੀ.
the largest nearby star is sirius, a bright main-sequence star roughly 8.6 light-years away and roughly twice the sun's mass and that is orbited by a white dwarf, sirius b.

ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਵਾਰਨ ਬਾਇਨਰੀ ਲੁਹਮਾਨ 16 ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਨ ਜੋ 6.6 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਹਨ.
the nearest brown dwarfs are the binary luhman 16 system at 6.6 light-years.

ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ ਬਾਈਨਰੀ ਲਾਲ-ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲੂਯਟੇਨ 726-8 8.7 ਲਾਇ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਰਾਸ 154 9.7 ਲਾਇ.
other systems within ten light-years are the binary red-dwarf system luyten 726-8 8.7 ly and the solitary red dwarf ross 154 9.7 ly .

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਇਕਾਂਤ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤਾਰਾ 11.9 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਤੇ ਤੌ ਸੇਟੀ ਹੈ.
the closest solitary sun-like star to the solar system is tau ceti at 11.9 light-years.

ਇਸ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 80% ਪੁੰਜ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸਿਰਫ 60% ਹੈ.
it has roughly 80% of the sun's mass but only 60% of its luminosity.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਮੁਫਤ-ਫਲੋਟਿੰਗ ਗ੍ਰਹਿ-ਪੁੰਜ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ wise ਹੈ, ਇਕ ਵਸਤੂ ਜਿਸਦਾ ਪੁੰਜ 10 ਗੁਪਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 7 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਰ੍ਹੇ ਦੂਰ ਹੈ.
the closest known free-floating planetary-mass object to the sun is wise , an object with a mass less than 10 jupiter masses roughly 7 light-years away.

ਐਕਸਟਰਸੋਲਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬੁਧ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ.
comparison with extrasolar systems compared to other planetary systems the solar system stands out in lacking planets interior to the orbit of mercury.

ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਵੀ ਸੁਪਰ-ਆਰਥਸ ਦੀ ਘਾਟ ਪਲੈਨੇਟ ਨਾਈਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕ ਸੁਪਰ-ਧਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the known solar system also lacks super-earths planet nine could be a super-earth beyond the known solar system .

ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗੈਸ ਦੈਂਤ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੱਥਰਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ 3.ਨ ਦੇ 3.8 ਗੁਣਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ "ਪਾੜਾ" ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
uncommonly, it has only small rocky planets and large gas giants elsewhere planets of intermediate size are rocky and there is no "gap" as seen between the size of earth and of neptune with a radius 3.8 times as large .

ਨਾਲ ਹੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਰ-ਆਰਥਸ ਦੀ ਬੁਧ ਨਾਲੋਂ ਨੇੜ੍ਹੀ ਚੱਕਰ ਹੈ.
also, these super-earths have closer orbits than mercury.

ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਟਕਰਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
this led to hypothesis that all planetary systems start with many close-in planets, and that typically a sequence of their collisions causes consolidation of mass into few larger planets, but in case of the solar system the collisions caused their destruction and ejection.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਭਗ ਚੱਕਰਕਾਰ ਹਨ.
the orbits of solar system planets are nearly circular.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ bਰਬਿਟਲ ਈਸਟਰੈਕਟ ਹੈ.
compared to other systems, they have smaller orbital eccentricity.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਡੀਓਲ-ਵੇਲਟੀ ਡਿਟਿਕਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
although there are attempts to explain it partly with a bias in the radial-velocity detection method and partly with long interactions of a quite high number of planets, the exact causes remain undetermined.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਇਹ ਭਾਗ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਬਾਡੀਜ਼ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜੋ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੋਲਯੂਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
visual summary this section is a sampling of solar system bodies, selected for size and quality of imagery, and sorted by volume.

ਕੁਝ ਅਣਡਿੱਠੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਏਰਿਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
some omitted objects are larger than the ones included here, notably eris, because these have not been imaged in high quality.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵੈੱਬ ਅਧਾਰਿਤ ਸਕ੍ਰੌਲ ਨਕਸ਼ੇ ਦਾ ਚਾਪ ਇਕ ਪਿਕਸਲ ਹੈ ਨਾਸਾ ਦਾ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਨਾਸਾ ਜੇਪੀਐਲ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਐਕਸਪਲੋਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਾ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
see also notes references external links a cosmic history of the solar system a tediously accurate map of the solar system web based scroll map scaled to the moon being 1 pixel nasa's solar system simulator nasa jpl solar system main page solar system profile by nasa's solar system exploration mercury is the smallest and innermost planet in the solar system.

88 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਦੀ bਰਭੂਮੀ ਅਵਧੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ.
its orbital period around the sun of 88 days is the shortest of all the planets in the solar system.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤਾ ਬੁਧ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੂਤ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is named after the roman deity mercury, the messenger to the gods.

ਵੀਨਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
like venus, mercury orbits the sun within earth's orbit as an inferior planet, so it can only be seen visually in the morning or the evening sky, and never exceeds away from the sun.

ਵੀਨਸ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਹਿ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
also, like venus and the moon, the planet displays the complete range of phases as it moves around its orbit relative to earth.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਪੜਾਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਚੱਕਰ ਲਗਭਗ ਹਰ 116 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਖੌਤੀ ਸਿਨੋਡਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
seen from earth, this cycle of phases reoccurs approximately every 116 days, the so-called synodic period.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਵਰਗੀ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਅਕਸਰ ਵੀਨਸ ਨਾਲੋਂ ਵੇਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
although mercury can appear as a bright star-like object when viewed from earth, its proximity to the sun often makes it more difficult to see than venus.

ਬੁਧ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰਤਾਪੂਰਵਕ 3 2 ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਅਨੌਖਾ ਹੈ.
mercury is tidally or gravitationally locked with the sun in a 3 2 resonance, and rotates in a way that is unique in the solar system.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਹਰ ਦੋ ਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
as seen relative to the fixed stars, it rotates on its axis exactly three times for every two revolutions it makes around the sun.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਜੋ bਰਬਿਟਲ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਰ ਦੋ ਮਰਕੂਰੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
as seen from the sun, in a frame of reference that rotates with the orbital motion, it appears to rotate only once every two mercurian years.

ਇਸ ਲਈ ਬੁਧ 'ਤੇ ਇਕ ਨਿਰੀਖਕ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਿਨ ਦੇਖਦਾ ਹੈ.
an observer on mercury would therefore see only one day every two years.

ਬੁਧ ਦੇ ਧੁਰੇ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਝੁਕਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਉਤਸੁਕਤਾ ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
mercury's axis has the smallest tilt of any of the solar system's planets about degree , and its orbital eccentricity is the largest of all known planets in the solar system.

ਅਪੈਲੀਅਨ 'ਤੇ, ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1.5 ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਚੱਕਰੀ' ਤੇ ਹੈ.
at aphelion, mercury is about 1.5 times as far from the sun as it is at perihelion.

ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਭਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰੇਟੇਡ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੈ.
mercury's surface appears heavily cratered and is similar in appearance to the moon, indicating that it has been geologically inactive for billions of years.

ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਕਰੀਬਨ ਕੋਈ ਮਾਹੌਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਹਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੋਂ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ​​ਦੇ 100 ਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 700 ਕੇ 427 800, ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ.
having almost no atmosphere to retain heat, surface temperatures varies diurnally more than any other planet in the solar system, ranging from 100 k at night to 700 k 427 800 during the day across the equatorial regions.

ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ਨਿਰੰਤਰ 180 ਕੇ.
the polar regions are constantly below 180 k .

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਾਣਿਆ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the planet has no known natural satellites.

ਦੋ ਪੁਲਾੜ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਰਕੁਰੀ ਮਰੀਨਰ 10 ਦਾ ਦੌਰਾ 1974 ਅਤੇ 1975 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 2004 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੈਸੇਂਜਰ, 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬੁਧ ਨੂੰ 4,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਸੀ.
two spacecraft have visited mercury mariner 10 flew by in 1974 and 1975 and messenger, launched in 2004, orbited mercury over 4,000 times in four years before exhausting its fuel and crashing into the planet's surface on april 30, 2015.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚਾ ਬੁਧ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਥਾਨਿਕ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਚੱਟਾਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੈ.
physical characteristics internal structure mercury is one of four terrestrial planets in the solar system, and is a rocky body like earth.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦਾ ਘੇਰੇ 2,439.7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,516.0 ਮੀ.
it is the smallest planet in the solar system, with an equatorial radius of 2,439.7 kilometres 1,516.0 mi .

ਪਾਰਾ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਗਨੀਮੇਡ ਅਤੇ ਟਾਈਟਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
mercury is also more the largest natural satellites in the solar system, ganymede and titan.

ਬੁਧ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 70% ਧਾਤੂ ਅਤੇ 30% ਸਿਲੀਕੇਟ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
mercury consists of approximately 70% metallic and 30% silicate material.

ਬੁਧ ਦੀ ਘਣਤਾ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ 5.427 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਤੋਂ 5.515 g ਸੈਮੀ .3 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ.
mercury's density is the second highest in the solar system at 5.427 g cm3, only slightly less than earth's density of 5.515 g cm3.

ਜੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਸੰਕੁਚਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਬੁਧ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ 4.4 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ 3 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 5.3 ਜੀ.ਮੀ.
if the effect of gravitational compression were to be factored out from both planets, the materials of which mercury is made would be denser than those of earth, with an uncompressed density of 5.3 g cm3 versus earth's 4.4 g cm3.

ਬੁਧ ਦੀ ਘਣਤਾ ਇਸਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
mercury's density can be used to infer details of its inner structure.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਗੰਭੀਰਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਕੁਚਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੂਲ 'ਤੇ, ਬੁਧ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰ ਇੰਨੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
although earth's high density results appreciably from gravitational compression, particularly at the core, mercury is much smaller and its inner regions are not as compressed.

ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦੀ ਇੰਨੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਹੋਣ ਲਈ, ਇਸ ਦਾ ਕੋਰ ਲੋਹੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
therefore, for it to have such a high density, its core must be large and rich in iron.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਗ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 55% ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੈ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ 17% ਹੈ.
geologists estimate that mercury's core occupies about 55% of its volume for earth this proportion is 17%.

2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿਘਲਾ ਕੋਰ ਹੈ.
research published in 2007 suggests that mercury has a molten core.

ਕੋਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣਾ ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਚਾਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿਲੀਕੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
surrounding the core is a km mantle consisting of silicates.

ਮਰੀਨਰ 10 ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਅਧਾਰਤ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬੁਧ ਦਾ ਛਾਲੇ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੰਘਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
based on data from the mariner 10 mission and earth-based observation, mercury's crust is estimated to be 35 km thick.

ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਈ ਸੌ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਈ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
one distinctive feature of mercury's surface is the presence of numerous narrow ridges, extending up to several hundred kilometers in length.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੁੱਧ ਦੇ ਕੋਰ ਅਤੇ ਮੇਂਟਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਠੰledੇ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਪੱਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
it is thought that these were formed as mercury's core and mantle cooled and contracted at a time when the crust had already solidified.

ਬੁਧ ਦੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਇਰਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
mercury's core has a higher iron content than that of any other major planet in the solar system, and several theories have been proposed to explain this.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਚੰਦ੍ਰਾਈਟ meteorites ਵਰਗਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਜੋਕਾ ਪੁੰਜ ਲਗਭਗ 2.25 ਗੁਣਾ ਹੈ।
the most widely accepted theory is that mercury originally had a ratio similar to common chondrite meteorites, thought to be typical of the solar system's rocky matter, and a mass approximately 2.25 times its current mass.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਬੁਧ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1 6 ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪਾਰ ਹੈ.
early in the solar system's history, mercury may have been struck by a planetesimal of approximately 1 6 that mass and several thousand kilometers across.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਦਾ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ, ਕੋਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the impact would have stripped away much of the original crust and mantle, leaving the core behind as a relatively major component.

ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
a similar process, known as the giant impact hypothesis, has been proposed to explain the formation of the moon.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ outputਰਜਾ ਪੈਦਾਵਾਰ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਧ ਸੂਰਜੀ ਨੀਹਬੁਲਾ ਤੋਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
alternatively, mercury may have formed from the solar nebula before the sun's energy output had stabilized.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪੁੰਜ ਦੋ ਵਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਸਨ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੁਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਾਪਮਾਨ 2500 ਅਤੇ 3,500 ਕੇ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ 10,000 ਕਿ.ਮੀ. ਤਕ ਵੀ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਸੀ. ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਪੱਥਰ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਭਾਫ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ, "ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਭਾਫ਼" ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਹੌਲ ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
it would initially have had twice its present mass, but as the protosun contracted, temperatures near mercury could have been between 2,500 and 3,500 k and possibly even as high as 10,000 k. much of mercury's surface rock could have been vaporized at such temperatures, forming an atmosphere of "rock vapor" that could have been carried away by the solar wind.

ਇਕ ਤੀਜੀ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਨੀਹਬੁਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੁਧ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਹਲਕੇ ਕਣ ਵੱਧਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਗਵਾਚ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬੁਧ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ.
a third hypothesis proposes that the solar nebula caused drag on the particles from which mercury was accreting, which meant that lighter particles were lost from the accreting material and not gathered by mercury.

ਹਰੇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸਤਹ ਰਚਨਾ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ, ਮੈਸੇਂਜਰ ਅਤੇ ਬੇਪੀ ਕੋਲੰਬੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਗੇ.
each hypothesis predicts a different surface composition, and two space missions, messenger and bepicolombo, will make observations to test them.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਨੇ ਸਤਹ 'ਤੇ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਗੰਧਕ ਦਾ ਪੱਧਰ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਭਾਫ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਗੰਧਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਭੱਜਿਆ ਜਾਏਗਾ.
messenger has found higher-than-expected potassium and sulfur levels on the surface, suggesting that the giant impact hypothesis and vaporization of the crust and mantle did not occur because potassium and sulfur would have been driven off by the extreme heat of these events.

ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
the findings would seem to favor the third hypothesis however, further analysis of the data is needed.

ਸਤਹ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦਿਖ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਵਿਆਪਕ ਮੈਰੇ ਵਰਗੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕਰੈਟਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਯੋਗ ਹੈ.
surface geology mercury's surface is similar in appearance to that of the moon, showing extensive mare-like plains and heavy cratering, indicating that it has been geologically inactive for billions of years.

ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਧ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਿਰਫ 1975 ਦੇ ਮਾਰਿਨਰ 10 ਫਲਾਈਬਾਈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਨਿਰੀਖਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਝ ਹੈ.
because knowledge of mercury's geology had been based only on the 1975 mariner 10 flyby and terrestrial observations, it is the least understood of the terrestrial planets.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਸੇਂਜਰ bitਰਬਿਟਰ ਦੇ ਡੇਟਾ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਵਧਦਾ ਜਾਵੇਗਾ.
as data from messenger orbiter are processed, this knowledge will increase.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਰੇਡੀਏਟਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਖੁਰਦ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀ "ਮੱਕੜੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
for example, an unusual crater with radiating troughs has been discovered that scientists called "the spider".

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਅਪੋਲੋਡੋਰਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
it was later named apollodorus.

ਅਲਬੇਡੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੂਰਬੀਨ ਨਿਰੀਖਣ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
albedo features are areas of markedly different reflectivity, as seen by telescopic observation.

ਬੁਧ ਕੋਲ ਡੋਰਸਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ “ਸ਼ਿਕੰਜੇ-ਰਾਗਾਂ”, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ, ਮੌਨਟੇਸ ਪਹਾੜ, ਪਲੈਨਟੀਆ ਮੈਦਾਨ, ਰੱਸੇ ਦੇ ਤਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
mercury has dorsa also called "wrinkle-ridges" , moon-like highlands, montes mountains , planitiae plains , rupes escarpments , and valles valleys .

ਬੁਧ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਈ ਨਾਮ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
names for features on mercury come from a variety of sources.

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹਨ.
names coming from people are limited to the deceased.

ਕ੍ਰੈਟਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ, ਪੇਂਟਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
craters are named for artists, musicians, painters, and authors who have made outstanding or fundamental contributions to their field.

ਪਾੜਾ, ਜਾਂ ਡੋਰਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਧ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
ridges, or dorsa, are named for scientists who have contributed to the study of mercury.

ressਾਂਚੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਫੋਸੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
depressions or fossae are named for works of architecture.

ਮੋਂਟੇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਹਾਟ" ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
montes are named for the word "hot" in a variety of languages.

ਮੈਦਾਨਾਂ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
plains or planitiae are named for mercury in various languages.

ਐਸਕਾਰਪਮੈਂਟਸ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਾਮਿਤ ਹਨ.
escarpments or are named for ships of scientific expeditions.

ਵਾਦੀਆਂ ਜਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੇਡੀਓ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
valleys or valles are named for radio telescope facilities.

ਬੁਧ ਉੱਤੇ 4..6 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਅਗਾਮੀ ਐਪੀਸੋਡ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਰ ਹੈਵੀ ਬੰਬਾਰਡਮੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 8.8 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
mercury was heavily bombarded by comets and asteroids during and shortly following its formation 4.6 billion years ago, as well as during a possibly separate subsequent episode called the late heavy bombardment that ended 3.8 billion years ago.

ਤੀਬਰ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੁਧ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਘਾਟ ਦੁਆਰਾ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
during this period of intense crater formation, mercury received impacts over its entire surface, facilitated by the lack of any atmosphere to slow impactors down.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੁਧ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਬੇਸਿਨ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਮੈਗਮਾ ਦੁਆਰਾ ਭਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਮਿਲੇ ਮਾਰੀਏ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮਤਲ ਮੈਦਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ.
during this time mercury was volcanically active basins such as the caloris basin were filled by magma, producing smooth plains similar to the maria found on the moon.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਦੇ ਫਲਾਈਬਾਈ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਗੰਧਲੇ ਸੁਭਾਅ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਿੱਤੀ.
data from the october 2008 flyby of messenger gave researchers a greater appreciation for the jumbled nature of mercury's surface.

ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਮੰਗਲ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਪਲੇਟੌਸ.
mercury's surface is more heterogeneous than either mars's or the moon's, both of which contain significant stretches of similar geology, such as maria and plateaus.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਟਰਸ ਕਰੈਟਰਸ ਬੁੱਚੜ ਦੇ ਵਿਆਸ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪਥਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪਾਰ ਬਹੁ-ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਿਨ.
impact basins and craters craters on mercury range in diameter from small bowl-shaped cavities to multi-ringed impact basins hundreds of kilometers across.

ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਰੇਡ ਕਰੈਟਰਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਰਾਵਟ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੇਟਰ ਅਵਸ਼ੇਸ਼.
they appear in all states of degradation, from relatively fresh rayed craters to highly degraded crater remnants.

ਮਿurianਰਿਅਨ ਕ੍ਰੈਟਰਸ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱ eੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੁਧ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਤਹ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
mercurian craters differ subtly from lunar craters in that the area blanketed by their ejecta is much smaller, a consequence of mercury's stronger surface gravity.

ਆਈਏਯੂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਨਵੇਂ ਖੱਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰੈਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
according to iau rules, each new crater must be named after an artist that was famous for more than fifty years, and dead for more than three years, before the date the crater is named.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖੱਡਾ ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ 1,550 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the largest known crater is caloris basin, with a diameter of 1,550 km.

ਕੈਲੋਰੀਜ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਲਾਵਾ ਫਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਪਾਥ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਇਕ ਗਾੜ੍ਹਾ ਰਿੰਗ ਛੱਡਿਆ.
the impact that created the caloris basin was so powerful that it caused lava eruptions and left a concentric ring over 2 km tall surrounding the impact crater.

ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਐਂਟੀਪੋਡ 'ਤੇ, ਅਜੀਬ, ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ "ਅਜੀਬ ਖੇਤਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at the antipode of the caloris basin is a large region of unusual, hilly terrain known as the "weird terrain".

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲੋਰੀਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਝਟਕੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਬੁਧ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਐਂਟੀਪੋਡ ਤੋਂ 180 ਡਿਗਰੀ ਦੂਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ.
one hypothesis for its origin is that shock waves generated during the caloris impact traveled around mercury, converging at the basin's antipode 180 degrees away .

ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਉੱਚ ਤਣਾਅ ਸਤਹ ਨੂੰ ਭੰਜਨ.
the resulting high stresses fractured the surface.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭੂਮੀ ਇਸ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਐਂਟੀਪੋਡ' ਤੇ ਇਜੈਕਟਿਕਾ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ.
alternatively, it has been suggested that this terrain formed as a result of the convergence of ejecta at this basin's antipode.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 15 ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
overall, about 15 impact basins have been identified on the imaged part of mercury.

ਇਕ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬੇਸਿਨ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ, ਮਲਟੀ-ਰਿੰਗ ਟਾਲਸਟੋਜ ਬੇਸਿਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਇਜੇਸਟਾ ਕੰਬਲ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਕੰ fromੇ ਤੋਂ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਫਲੋਰ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਵਿਘਨ ਮੈਦਾਨੀ ਸਮਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a notable basin is the 400 km wide, multi-ring tolstoj basin that has an ejecta blanket extending up to 500 km from its rim and a floor that has been filled by smooth plains materials.

ਬੀਥੋਵਿਨ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਨ ਅਕਾਰ ਦਾ ਇਕਜੈਕਟ ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਇਕ 625 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦਾ ਰਿਮ ਹੈ.
beethoven basin has a similar-sized ejecta blanket and a 625 km diameter rim.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਦੀਆਂ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸੌਰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਓਟੋਰਾਈਟ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ.
like the moon, the surface of mercury has likely incurred the effects of space weathering processes, including solar wind and micrometeorite impacts.

ਮੈਦਾਨ ਬੁੱਧ 'ਤੇ ਦੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਮੈਦਾਨ ਖੇਤਰ ਹਨ.
plains there are two geologically distinct plains regions on mercury.

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਣਾ, ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਮੈਦਾਨ ਬੁਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਕਰੇਟੇਡ ਭੂਮੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
gently rolling, hilly plains in the regions between craters are mercury's oldest visible surfaces, predating the heavily cratered terrain.

ਇਹ ਅੰਤਰ-ਕਰੈਟਰ ਮੈਦਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਚੁੱਕੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਖੁਰਦ ਦੀ ਇਕ ਆਮ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these inter-crater plains appear to have obliterated many earlier craters, and show a general paucity of smaller craters below about 30 km in diameter.

ਨਿਰਵਿਘਨ ਮੈਦਾਨ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਤਲ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਕਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਮਾਰੀਆ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮਾਨਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
smooth plains are widespread flat areas that fill depressions of various sizes and bear a strong resemblance to the lunar maria.

ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹ ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਿੰਗ ਭਰਦੇ ਹਨ.
notably, they fill a wide ring surrounding the caloris basin.

ਚੰਦਰ ਮਾਰੀਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਬੁਧ ਦੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਤਰ-ਕ੍ਰੈਟਰ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਲਬੇਡੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
unlike lunar maria, the smooth plains of mercury have the same albedo as the older inter-crater plains.

ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਅਤੇ ਗੋਲ, ਲੋਬੇਟ ਆਕਾਰ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਉਤਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
despite a lack of unequivocally volcanic characteristics, the localisation and rounded, lobate shape of these plains strongly support volcanic origins.

ਬੁਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਮੈਦਾਨ ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲੋਰੀਜ ਇਕਜੈਕਟ ਕੰਬਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰੇਟਰ ਘਣਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹਨ.
all the smooth plains of mercury formed significantly later than the caloris basin, as evidenced by appreciably smaller crater densities than on the caloris ejecta blanket.

ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਫਲੈਟ ਮੈਦਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਲੀਗੋਨਲ ਪੈਟਰਨ ਵਿਚ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ.
the floor of the caloris basin is filled by a geologically distinct flat plain, broken up by ridges and fractures in a roughly polygonal pattern.

ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਲਾਵਾ ਹਨ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਾਦਰ ਪਿਘਲ ਗਈ ਹੈ.
it is not clear whether they are volcanic lavas induced by the impact, or a large sheet of impact melt.

ਸੰਕੁਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਪਰੈੱਸ ਫੋਲਡਜ਼, ਜਾਂ ਫੁੱਟ, ਜੋ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
compressional features one unusual feature of mercury's surface is the numerous compression folds, or rupes, that crisscross the plains.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬੁਧ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਠੰ .ਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਤਹ ਵਿਗਾੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝੁਰੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਬੇਟ ਸਕਾਰਪਸ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨੁਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
as mercury's interior cooled, it contracted and its surface began to deform, creating wrinkle ridges and lobate scarps associated with thrust faults.

ਸਕਾਰਪਸ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the scarps can reach lengths of 1000 km and heights of 3 km.

ਇਹ ਸੰਕੁਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੈਟਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਮੈਦਾਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਨ.
these compressional features can be seen on top of other features, such as craters and smooth plains, indicating they are more recent.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਪਿੰਗ ਨੇ 1 ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਸੁੰਘੜਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
mapping of the features has suggested a total shrinkage of mercury's radius in the range of 1 to 7 km.

ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਦਾਰ ਪੱਟੜੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਕਈਂ ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਿ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਾ ਸੰਕੁਚਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਤਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਹਨ. ਮੌਜੂਦਾ.
small-scale thrust fault scarps have been found, tens of meters in height and with lengths in the range of a few km, that appear to be less than 50 million years old, indicating that compression of the interior and consequent surface geological activity continue to the present.

ਚੰਦਰ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨੁਕਸ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the lunar reconnaissance orbiter discovered that similar small thrust faults exist on the moon.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਵਾਲਾਮੋਲੋਜੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਘੱਟ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਸ਼ੀਲਡ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਬੁਧ ਉੱਤੇ ਪਾਇਰੋਕਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਸਬੂਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਹਨ.
volcanology images obtained by messenger have revealed evidence for pyroclastic flows on mercury from low-profile shield volcanoes.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਡੇਟਾ ਨੇ ਸਤਹ 'ਤੇ 51 ਪਾਇਰੋਕਲਾਸਟਿਕ ਜਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 90% ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
messenger data has helped identify 51 pyroclastic deposits on the surface, where 90% of them are found within impact craters.

ਪਾਈਰੋਕਲਾਸਟਿਕ ਜਮ੍ਹਾਂਪਿਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਇਰੋਕਲਾਸਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਧ ਤੇ ਆਈ.
a study of the degradation state of the impact craters that host pyroclastic deposits suggests that pyroclastic activity occurred on mercury over a prolonged interval.

ਕੈਲੋਰੀਸ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਕੰmੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ "ਬੇਮਿਸਾਲ ਉਦਾਸੀ" ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੌਂ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਜੰਤੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦਾ ਵਿਆਸ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
a "rimless depression" inside the southwest rim of the caloris basin consists of at least nine overlapping volcanic vents, each individually up to 8 km in diameter.

ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ "ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ" ਹੈ.
it is thus a "compound volcano".

ਵੈਂਟ ਫਰਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਟਰਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸਫੋਟਕ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੈਗਮਾ ਕ withdrawalਵਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ collapseਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸੋਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the vent floors are at a least 1 km below their brinks and they bear a closer resemblance to volcanic craters sculpted by explosive eruptions or modified by collapse into void spaces created by magma withdrawal back down into a conduit.

ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਪਰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the scientists could not quantify the age of the volcanic complex system, but reported that it could be of the order of a billion years.

ਸਤਹ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਐਕਸਸਪੇਅਰ ਬੁਧ ਦਾ ਸਤਹ ਤਾਪਮਾਨ 100 k ਤੋਂ 700 k ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ.
surface conditions and exosphere the surface temperature of mercury ranges from 100 k to 700 k at the most extreme places , , or .

ਇਹ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ 180 ਕੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ, ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਅਤੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ientਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ.
it never rises above 180 k at the poles, due to the absence of an atmosphere and a steep temperature gradient between the equator and the poles.

ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਬਸੋਲਰ ਪੁਆਇੰਟ ਲਗਭਗ 700 ਕੇ. ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ 550 ਕੇ.
the subsolar point reaches about 700 k during perihelion or , but only 550 k at aphelion or .

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪਾਸੇ, ਤਾਪਮਾਨ 110ਸਤਨ 110 ਕੇ. ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਸੂਰਜੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ 1,370 ਤੋਂ 4.59 ਅਤੇ 10.61 ਗੁਣਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
on the dark side of the planet, temperatures average 110 k. the intensity of sunlight on mercury's surface ranges between 4.59 and 10.61 times the solar constant 1,370 .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰੀਖਣ ਜ਼ੋਰਦਾਰ suggestੰਗ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਰਫ 'ਤੇ ਬਰਫ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਬੁਧ' ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
although the daylight temperature at the surface of mercury is generally extremely high, observations strongly suggest that ice frozen water exists on mercury.

ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਖੱਡੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਗਲੋਬਲ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੇ 102 ਕੇ.
the floors of deep craters at the poles are never exposed to direct sunlight, and temperatures there remain below 102 k far lower than the global average.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਰਾਡਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ refੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ 70 ਮੀਟਰ ਗੋਲਡਸਟੋਨ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਰੈਡਾਰ ਅਤੇ ਵੀਐਲਏ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉੱਚੇ ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਦੇ ਪੈਚ ਹਨ.
water ice strongly reflects radar, and observations by the 70-meter goldstone solar system radar and the vla in the early 1990s revealed that there are patches of high radar reflection near the poles.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਬਰਫ ਇਕਮਾਤਰ ਸੰਭਵ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ.
although ice was not the only possible cause of these reflective regions, astronomers think it was the most likely.

ਬਰਫੀਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਰਫ਼ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੈਗੋਲਿਥ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਨਾਲ beੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਬਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
the icy regions are estimated to contain about kg of ice, and may be covered by a layer of regolith that inhibits sublimation.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਪੋਲਰ ਕੈਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1016 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪਾਣੀ ਹੈ.
by comparison, the antarctic ice sheet on earth has a mass of about kg, and mars's south polar cap contains about 1016 kg of water.

ਬੁਧ ਉੱਤੇ ਆਈਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਅਜੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਸਰੋਤ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱgਣ ਜਾਂ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਹਨ.
the origin of the ice on mercury is not yet known, but the two most likely sources are from outgassing of water from the planet's interior or deposition by impacts of comets.

ਬੁਧ ਇਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਸਤਹ-ਅਧਾਰਤ ਐਕਸੋਸਪੀਅਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ, ਆਕਸੀਜਨ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੇ ਸਤਹ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. 0.5 ਐਨ ਪੀਏ 0.005 ਪਿਕੋਬਾਰਸ.
mercury is too small and hot for its gravity to retain any significant atmosphere over long periods of time it does have a tenuous surface-bounded exosphere containing hydrogen, helium, oxygen, sodium, calcium, potassium and others at a surface pressure of less than approximately 0.5 npa 0.005 picobars .

ਇਹ ਐਕਸੋਸਪਿਅਰ ਨਿਰੰਤਰ ਗੁੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਈਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this exosphere is not are continuously lost and replenished from a variety of sources.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂ ਸ਼ਾਇਦ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਧ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
hydrogen atoms and helium atoms probably come from the solar wind, diffusing into mercury's magnetosphere before later escaping back into space.

ਬੁਧ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ayਹਿਣਾ ਹੀਲੀਅਮ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਡੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵੀ.
radioactive decay of elements within mercury's crust is another source of helium, as well as sodium and potassium.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਨੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਹੀਲੀਅਮ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਆਕਸੀਜਨ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਸਿਲਿਕਨ ਅਤੇ ਸੋਡੀਅਮ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਨੁਪਾਤ ਪਾਇਆ.
messenger found high proportions of calcium, helium, hydroxide, magnesium, oxygen, potassium, silicon and sodium.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਫ਼ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੂਮਕੁੰਮੇ ਇਸਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਚਟਾਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਧਰੁਵੀ ਕਰਟਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
water vapor is present, released by a combination of processes such as comets striking its surface, sputtering creating water out of hydrogen from the solar wind and oxygen from rock, and sublimation from reservoirs of water ice in the permanently shadowed polar craters.

ਓ, ਅਤੇ ਐਚ 2 ਓ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ.
the detection of high amounts of water-related ions like o , , and h2o was a surprise.

ਬੁਧ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅਣੂ ਸਤ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਧਮਾਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
because of the quantities of these ions that were detected in mercury's space environment, scientists surmise that these molecules were blasted from the surface or exosphere by the solar wind.

ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੌਰਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਓਟੋਰਾਈਟ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਤਹ ਪੱਥਰ ਦੇ ਭਾਫ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਮੇਟ ਐਨਕੇ ਤੋਂ ਹੈ.
sodium, potassium and calcium were discovered in the atmosphere during the , and are thought to result primarily from the vaporization of surface rock struck by micrometeorite impacts including presently from comet encke.

2008 ਵਿੱਚ, ਮੈਸੇਨੀਜਰ ਦੁਆਰਾ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2008, magnesium was discovered by messenger.

ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਕਈ ਵਾਰ, ਸੋਡੀਅਮ ਨਿਕਾਸ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਧਰੁਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ.
studies indicate that, at times, sodium emissions are localized at points that correspond to the planet's magnetic poles.

ਇਹ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਵੇਗਾ.
this would indicate an interaction between the magnetosphere and the planet's surface.

29 ਨਵੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਸੇਂਜਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਖੰਭੇ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਸੀ.
on november 29, 2012, nasa confirmed that images from messenger had detected that craters at the north pole contained water ice.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਸੀਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦਾ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਇਕ ozਾਈ ਮੀਲ ਡੂੰਘੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵਿਚ ਘੇਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
messenger's principal investigator sean solomon is quoted in the new york times estimating the volume of the ice to be large enough to "encase washington, d.c., in a frozen block two and a half miles deep".

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਇਸਦੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਹੌਲੀ 59 ਦਿਨਾਂ ਲੰਬੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੁਧ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ, ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਗਲੋਬਲ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਹੈ.
magnetic field and magnetosphere despite its small size and slow 59-day-long rotation, mercury has a significant, and apparently global, magnetic field.

ਮਾਰਿਨਰ 10 ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਗਭਗ 1.1% ਹੈ.
according to measurements taken by mariner 10, it is about 1.1% the strength of earth's.

ਬੁਧ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਗਭਗ 300 ਐਨਟੀ ਹੈ.
the magnetic-field strength at mercury's equator is about 300 nt.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਬੁਧ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦਿਵਾਲੀਆ ਹੈ.
like that of earth, mercury's magnetic field is dipolar.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਬੁਧ ਦੇ ਖੰਭੇ ਲਗਭਗ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਪਿਨ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹਨ.
unlike earth, mercury's poles are nearly aligned with the planet's spin axis.

ਮਰੀਨਰ 10 ਅਤੇ ਮੈਸੇਂਜਰ ਸਪੇਸ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਸਥਿਰ ਹਨ.
measurements from both the mariner 10 and messenger space probes have indicated that the strength and shape of the magnetic field are stable.

ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਡਾਇਨਾਮੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it is likely that this magnetic field is generated by a dynamo effect, in a manner similar to the magnetic field of earth.

ਇਹ ਡਾਇਨਾਮੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤਰਲ ਕੋਰ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ.
this dynamo effect would result from the circulation of the planet's iron-rich liquid core.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਉੱਚ bਰਬਿਟਲ ਉਤਸੁਕਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਡਾਇਨਾਮੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਰਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ.
particularly strong tidal effects caused by the planet's high orbital eccentricity would serve to keep the core in the liquid state necessary for this dynamo effect.

ਬੁਧ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਲੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ, ਇਕ ਚੁੰਬਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
mercury's magnetic field is strong enough to deflect the solar wind around the planet, creating a magnetosphere.

ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਫਸਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ.
the planet's magnetosphere, though small enough to fit within earth, is strong enough to trap solar wind plasma.

ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this contributes to the space weathering of the planet's surface.

ਮਾਰਿਨਰ 10 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘੱਟ energyਰਜਾ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਿਆ.
observations taken by the mariner 10 spacecraft detected this low energy plasma in the magnetosphere of the planet's nightside.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੈਗਨੇਟੋਟੇਲ ਵਿਚ enerਰਜਾਵਾਨ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗੁਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
bursts of energetic particles in the planet's magnetotail indicate a dynamic quality to the planet's magnetosphere.

6 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਫਲਾਈਬਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਸੇਂਜਰ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ "ਲੀਕ" ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
during its second flyby of the planet on october 6, 2008, messenger discovered that mercury's magnetic field can be extremely "leaky".

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ “ਬਵੰਡਰ” ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਰੋੜਿਆਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਸਪੇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾਈ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਸਨ.
the spacecraft encountered magnetic "tornadoes" twisted bundles of magnetic fields connecting the planetary magnetic field to interplanetary space that were up to 800 km wide or a third of the radius of the planet.

ਇਹ ਵੱ twੀਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਫਲੈਕਸ ਟਿ .ਬਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਫਲੈਕਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਚੁੰਬਕੀ ieldਾਲ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਚੁੰਬਕੀ ਪੁਨਰ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
these twisted magnetic flux tubes, technically known as flux transfer events, form open windows in the planet's magnetic shield through which the solar wind may enter and directly impact mercury's surface via magnetic reconnection this also occurs in earth's magnetic field.

ਮੇਸੈਂਜਰ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਜੁੜਨ ਦੀ ਦਰ ਬੁਧ ਤੇ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦਾ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਸਿਰਫ ਮੇਸੇਂਜਰ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਪੁਨਰ-ਜੋੜਨ ਦਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
the messenger observations showed the reconnection rate is ten times higher at mercury, but its proximity to the sun only accounts for about a third of the reconnection rate observed by messenger.

bitਰਬਿਟ, ਘੁੰਮਾਉਣ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ ਬੁਧ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਲੱਖਣ .ਰਬਿਟ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ 0.21 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਦੂਰੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 46,000,000 ਤੋਂ 70,000,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 29,000,000 ਤੋਂ 43,000,000 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ.
orbit, rotation, and longitude mercury has the most eccentric orbit of all the planets its eccentricity is 0.21 with its distance from the sun ranging from 46,000,000 to 70,000,000 km 29,000,000 to 43,000,000 mi .

ਇੱਕ bitਰਬਿਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ 87 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
it takes 87.969 earth days to complete an orbit.

ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਤਰ ਚਿੱਤਰਕਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ bitਰਬਿਟ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਵਾਲੀ ਇਕ ਚੱਕਰਕਾਰੀ bitਰਬਿਟ ਨਾਲ overਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the diagram on the right illustrates the effects of the eccentricity, showing mercury's orbit overlaid with a circular orbit having the same semi-major axis.

ਬੁਧ ਦੀ ਉੱਚ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਰੀਲੀਅਨ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਹਰ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
mercury's higher velocity when it is near perihelion is clear from the greater distance it covers in each 5-day interval.

ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਬੁਧ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੁਧ ਦੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦੇ ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤ ਵਾਲਾ ਹੈ.
in the diagram the varying distance of mercury to the sun is represented by the size of the planet, which is inversely proportional to mercury's distance from the sun.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਹ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਦੂਰੀ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ edੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 17 ਗੁਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ.
this varying distance to the sun leads to mercury's surface being flexed by tidal bulges raised by the sun that are about 17 times stronger than the moon's on earth.

ਇਸ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ 3 2 ਗੂੰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
combined with a 3 2 resonance of the planet's rotation around its axis, it also results in complex variations of the surface temperature.

ਗੂੰਜ ਬੁਧ 'ਤੇ ਇਕੋ ਸੂਰਜ ਦਿਹਾੜਾ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਬੁਧ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਬੁਧ ਸਾਲ ਜਾਂ ਤਕਰੀਬਨ 176 ਧਰਤੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the resonance makes a single solar day on mercury last exactly two mercury years, or about 176 earth days.

ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੱਲ 7 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
mercury's orbit is inclined by 7 degrees to the plane of earth's orbit the ecliptic , as shown in the diagram on the right.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੁਧ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
as a result, transits of mercury across the face of the sun can only occur when the planet is crossing the plane of the ecliptic at the time it lies between earth and the sun.

ਇਹ sevenਸਤਨ ਹਰ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
this occurs about every seven years on average.

ਬੁਧ ਦਾ axial ਝੁਕਣਾ ਲਗਭਗ ਜ਼ੀਰੋ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਮਾਪਿਆ ਮੁੱਲ 0.027 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਘੱਟ ਦੇ ਨਾਲ.
mercury's axial tilt is almost zero, with the best measured value as low as 0.027 degrees.

ਇਹ ਬੁੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 3.1 ਡਿਗਰੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ axial ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this is significantly smaller than that of jupiter, which has the second smallest axial tilt of all planets at 3.1 degrees.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕਦੇ ਵੀ 2..१ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this means that to an observer at mercury's poles, the center of the sun never rises more than 2.1 arcminutes above the horizon.

ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਬਿੰਦੂਆਂ' ਤੇ, ਇਕ ਨਿਰੀਖਕ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਲਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਾਰੇ ਇਕ ਹੀ ਮਰੁਰੀਅਨ ਦਿਨ ਵਿਚ.
at certain points on mercury's surface, an observer would be able to see the sun rise about halfway, then reverse and set before rising again, all within the same mercurian day.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੁਧ ਦੀ ਕੋਣੀ ਕੁੰਜੀਦਾਰ ਗਤੀ ਇਸਦੇ ਕੋਣੀ ਘੁੰਮਣ ਵੇਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਤੀ ਪਰੀਲੀਲਿਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੁਧ ਦਾ ਕੋਣੀ bਰਬਿਟਲ ਵੇਗ ਫਿਰ ਕੋਣਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਵੇਗ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is because approximately four earth days before perihelion, mercury's angular orbital velocity equals its angular rotational velocity so that the sun's apparent motion ceases closer to perihelion, mercury's angular orbital velocity then exceeds the angular rotational velocity.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਬੁਧ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਨਿਰੀਖਕ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
thus, to a hypothetical observer on mercury, the sun appears to move in a retrograde direction.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਾਧਾਰਣ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਤੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
four earth days after perihelion, the sun's normal apparent motion resumes.

ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਜੇ ਬੁਧ ਸਮਕਾਲੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਲਾਭ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਘਾਟੇ ਵਿਚ 23 ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ.
a similar effect would have occurred if mercury had been in synchronous rotation the alternating gain and loss of rotation over revolution would have caused a libration of 23. in longitude.

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬੁਧ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੀ ਦੇ ਦੋ ਬਿੰਦੂ ਹਨ, ਲੰਬਕਾਰ ਵਿੱਚ 180 ਡਿਗਰੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ, ਇੱਕ, ਮਿ mercਰਿਅਨ ਸਾਲ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਮਰੁਰੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਉਪਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਪਰੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਓਵਰਹੈੱਡ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਕੁੱਲ 16 ਧਰਤੀ-ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
for the same reason, there are two points on mercury's equator, 180 degrees apart in longitude, at either of which, around perihelion in alternate mercurian years once a mercurian day , the sun passes overhead, then reverses its apparent motion and passes overhead again, then reverses a second time and passes overhead a third time, taking a total of about 16 earth-days for this entire process.

ਦੂਜੇ ਬਦਲਵੇਂ ਮਰਕੂਰੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹੋ ਦੋਵਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਤੇ ਇਹੋ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
in the other alternate mercurian years, the same thing happens at the other of these two points.

ਪਿਛਾਖੜੀ ਗਤੀ ਦਾ ਐਪਲੀਟਿitudeਡ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਮੁੱਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ ਸਥਿਰ ਉਪਰਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਧ ਪਰੀਲੀਹੇਲਿਅਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ.
the amplitude of the retrograde motion is small, so the overall effect is that, for two or three weeks, the sun is almost stationary overhead, and is at its most brilliant because mercury is at perihelion, its closest to the sun.

ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਿੰਦੂ ਬੁਧ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਹਨ.
this prolonged exposure to the sun at its brightest makes these two points the hottest places on mercury.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਭੂਮੱਧ 'ਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਨੁਕਤੇ ਹਨ, ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ 90 ਡਿਗਰੀ ਲੰਬਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਬਦਲਵੇਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਤੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. .
conversely, there are two other points on the equator, 90 degrees of longitude apart from the first ones, where the sun passes overhead only when the planet is at aphelion in alternate years, when the apparent motion of the sun in mercury's sky is relatively rapid.

ਇਹ ਬਿੰਦੂ, ਜੋ ਕਿ ਭੂਮੱਧ रेखा ਤੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਗਤੀ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਹੈਰੇ ਵਿਚ ਦਰਸਾਏ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੂਰਜੀ ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
these points, which are the ones on the equator where the apparent retrograde motion of the sun happens when it is crossing the horizon as described in the preceding paragraph, receive much less solar heat than the first ones described above.

ਬੁਧ averageਸਤਨ 11ਸਤਨ 116 ਧਰਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘਟੀਆ ਸੰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਤਰਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚਰਚਿਤ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਕਾਰਨ 105 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ 129 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mercury attains inferior conjunction nearest approach to earth every 116 earth days on average, but this interval can range from 105 days to 129 days due to the planet's eccentric orbit.

ਬੁਧ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ .2२..2 ਗੀਗਾਮੇਟਰੇਸ 0.5.4949 ਮਿਲੀਅਨ ਖਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ 82२. g ਜੀ.ਐੱਮ. 51१..0 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਗਲੀ ਪਹੁੰਚ 26 447979 ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ 87 82..0 ਜੀਮੀ ਵਿੱਚ .0१..0 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ 87 448787 ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ 28,622 ਤੱਕ 80 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਲ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਹੋਵੋ.
mercury can come as near as 82.2 gigametres 0.549 astronomical units 51.1 million miles to earth, and that is slowly declining the next approach to within 82.1 gm 51.0 million miles is in 2679, and to within 82.0 gm 51.0 million miles in 4487, but it will not be closer to earth than 80 gm 50 million miles until 28,622.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਅਵੱਲ ਘਟੀਆ ਜੋੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ 8 ਤੋਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
its period of retrograde motion as seen from earth can vary from 8 to 15 days on either side of inferior conjunction.

ਇਹ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਉੱਚੇ bਰਬਿਟਲ ਸੈਂਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this large range arises from the planet's high orbital eccentricity.

ਲੰਬਕਾਰ ਸੰਮੇਲਨ ਬੁਧ ਲਈ ਲੰਬਕਾਰ ਸੰਮੇਲਨ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਸਿਫਰ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
longitude convention the longitude convention for mercury puts the zero of longitude at one of the two hottest points on the surface, as described above.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਮਰੀਨਰ 10 ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਜ਼ੀਰੋ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਚੁਣਨਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ.
however, when this area was first visited, by mariner 10, this zero meridian was in darkness, so it was impossible to select a feature on the surface to define the exact position of the meridian.

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਖੱਡਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਨ ਕਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਸਹੀ ਸੰਦਰਭ ਪੁਆਇੰਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
therefore, a small crater further west was chosen, called hun kal, which provides the exact reference point for measuring longitude.

ਹੂਨ ਕਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੈਸਟ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the center of hun kal defines the west meridian.

1970 ਦਾ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਮਤਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a 1970 international astronomical union resolution suggests that longitudes be measured positively in the westerly direction on mercury.

ਇਕੂਵੇਟਰ ਤੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਇਸ ਲਈ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਬਿੰਦੂ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਹਨ.
the two hottest places on the equator are therefore at longitudes and , and the coolest points on the equator are at longitudes and .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਸੇਂਜਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰਬ-ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, the messenger project uses an east-positive convention.

ਗੂੰਜ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬੁਧ ਇਕਸਾਰ ouslyੰਗ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਲੱਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਰ bitਰਬਿਟ ਲਈ ਇਕ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਚਿਹਰਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਇਕੋ ਪੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
resonance for many years it was thought that mercury was synchronously tidally locked with the sun, rotating once for each orbit and always keeping the same face directed towards the sun, in the same way that the same side of the moon always faces earth.

1965 ਵਿਚ ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਇਕ 3 2 ਗੂੰਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਰ ਦੋ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਬੁਧ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜੀ ਦਾ ਜੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਅਜੇ ਵੀ ਬੁਧ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਹੈ.
radar observations in 1965 proved that the planet has a 3 2 resonance, rotating three times for every two revolutions around the sun the eccentricity of mercury's orbit makes this resonance perihelion, when the solar tide is strongest, the sun is nearly still in mercury's sky.

ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੁਧ ਨੂੰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ 3 2 ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕੋ ਬਿੰਦੂ' ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਕੋ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ.
the original reason astronomers thought it was synchronously locked was that, whenever mercury was best placed for observation, it was always nearly at the same point in its 3 2 resonance, hence showing the same face.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ, ਬੁਧ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਸਿਨੋਡਿਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਿਲਕੁਲ ਅੱਧਾ ਹੈ.
this is because, coincidentally, mercury's rotation period is almost exactly half of its synodic period with respect to earth.

ਬੁਧ ਦੇ 3 2 ਗੂੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਦੇ 176 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
due to mercury's 3 2 resonance, a solar day the length between two meridian transits of the sun lasts about 176 earth days.

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦਾ ਦਿਨ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਤਕਰੀਬਨ 58.7 ਧਰਤੀ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
a sidereal day the period of rotation lasts about 58.7 earth days.

ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੁਧ ਦੀ bਰਭੂਮਿਕ ਚਰਚਿਤਤਾ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਜ਼ੀਰੋ ਸਰਕੂਲਰ ਤੋਂ 0.45 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
simulations indicate that the orbital eccentricity of mercury varies chaotically from nearly zero circular to more than 0.45 over millions of years due to perturbations from the other planets.

ਇਹ ਬੁਧ ਦੇ 3 2 ਗੂੰਜਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ 1 1 ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
this was thought to explain mercury's 3 2 resonance rather than the more usual 1 1 , because this state is more likely to arise during a period of high eccentricity.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਵਾਬੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਮਾਡਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਹੀ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬੁਧ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ 3 2 ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਬਣਨ ਦੇ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 20 ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ.
however, accurate modeling based on a realistic model of tidal response has demonstrated that mercury was captured into the 3 2 state at a very early stage of its history, within 20 more likely, 10 million years after its formation.

ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ bਰਬਿਟਲ ਗੂੰਜਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸੰਖੇਪ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਧ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ 1% ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
numerical simulations show that a future secular orbital resonant perihelion interaction with jupiter may cause the eccentricity of mercury's orbit to increase to the point where there is a 1% chance that the planet may collide with venus within the next five billion years.

ਪੈਰੀਹਾਲੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1859 ਵਿਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਰਬੇਨ ਲੇ ਵੇਰੀਅਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਬੁਧ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿtonਟਨਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
advance of perihelion in 1859, the french mathematician and astronomer urbain le verrier reported that the slow precession of mercury's orbit around the sun could not be completely explained by newtonian mechanics and perturbations by the known planets.

ਉਸ ਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਕ ਪੰਧ ਵਿਚ ਬੁਧ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਛੋਟੇ ਕਾਰਪਸਕੂਲਸ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
he suggested, among possible explanations, that another planet or perhaps instead a series of smaller 'corpuscules' might exist in an orbit even closer to the sun than that of mercury, to account for this perturbation.

ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਧੁੰਦਲਾਪਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
other explanations considered included a slight oblateness of the sun.

ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ bitਕਣ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨੇਪਚਿ forਨ ਦੀ ਭਾਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਆਖਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਿਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ ਵਲਕਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
the success of the search for neptune based on its perturbations of the orbit of uranus led astronomers to place faith in this possible explanation, and the hypothetical planet was named vulcan, but no such planet was ever found.

ਬੁਧ ਦੀ ਪਰਿਕਲਿਟੀ ਪ੍ਰੀਸੀਐਸਨ 5,600 ਆਰਕੇਸਕੈਂਡਸ 1. ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦੀ, ਜਾਂ 574 ਹੈ.
the perihelion precession of mercury is 5,600 arcseconds 1. per century relative to earth, or 574.

.65 ਆਰਕੇਸਕੈਂਡ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦੀ ਅੰਤਰਗਤ icrf ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ.
.65 arcseconds per century relative to the inertial icrf.

ਨਿtonਟਨਅਨ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਦੀ 5,557 ਆਰਕੇਸਕੈਂਡਜ਼ 1. ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
newtonian mechanics, taking into account all the effects from the other planets, predicts a precession of 5,557 arcseconds 1. per century.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਾਧਾਰਣ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੰਬੰਧ ਨੇ ਸਮਝੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ.
in the early 20th century, albert einstein's general theory of relativity provided the explanation for the observed precession.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ ਬੁਧ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦੀ onds 42.c8 ਆਰਕੇਸਕੰਡਾਂ ਲਈ ਥੋੜਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਵਾਧੂ ਮੋੜ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੱਕਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
the effect is small just 42.98 arcseconds per century for mercury it therefore requires a little over twelve million orbits for a full excess turn.

ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਵੀਨਸ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦੀ 8.62 ਆਰਕਸੇਕੈਂਡ, ਧਰਤੀ ਲਈ 3.84, ਮੰਗਲ ਲਈ 1.35, ਅਤੇ 1566 ਈਕਾਰਸ ਲਈ 10.05 ਹਨ.
similar, but much smaller, effects exist for other solar system bodies 8.62 arcseconds per century for venus, 3.84 for earth, 1.35 for mars, and 10.05 for 1566 icarus.

ਪੇਰਿਲੀਅਨ ਸ਼ਿਫਟ ਲਈ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ 24 3 a 2 t 2 c 2 1 e 2 ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਐਪੀਸਿਲੋਨ 24 pi 3 frac a 2 t 2 c 2 1-e 2 ਹੈ, ਜਿੱਥੇ e orਰਭੀ ਬਿਰਤੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਰਧ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧੁਰਾ, ਅਤੇ ਟੀ ​​bਰਬਿਟਲ ਪੀਰੀਅਡ.
albert einstein's formula for the perihelion shift is 24 3 a 2 t 2 c 2 1 e 2 displaystyle epsilon 24 pi 3 frac a 2 t 2 c 2 1-e 2 , where e is the orbital eccentricity, a the semi-major axis, and t the orbital period.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਬੁਧ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ परिमाण ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰੇ ਸਿਰੀਅਸ ਨਾਲੋਂ .6 ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਨੰਗੀ-ਅੱਖ ਦੀ ਦਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੀਮਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 5.7 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
observation mercury's apparent magnitude varies between .6 brighter than the brightest star sirius and about 5.7 approximating the theoretical limit of naked-eye visibility .

ਅਤਿ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the extremes occur when mercury is close to the sun in the sky.

ਬੁਧ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
observation of mercury is complicated by its proximity to the sun, as it is lost in the sun's glare for much of the time.

ਸਵੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਦੁਪਿਹਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਰਾ ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mercury can be observed for only a brief period during either morning or evening twilight.

ਬੁਧ, ਕਈ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੱਲ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mercury can, like several other planets and the brightest stars, be seen during a total solar eclipse.

ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁਧ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
like the moon and venus, mercury exhibits phases as seen from earth.

ਇਹ ਘਟੀਆ ਜੋੜ ਨਾਲ "ਨਵਾਂ" ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੰਜੋਗ 'ਤੇ "ਪੂਰਾ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is "new" at inferior conjunction and "full" at superior conjunction.

ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਦਿੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
the planet is rendered invisible from earth on both of these occasions because of its being obscured by the sun, except its new phase during a transit.

ਬੁਧ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਪੜਾਅ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
mercury is technically brightest as seen from earth when it is at a full phase.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਧ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੇਤਰ ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਚਮਕ ਦੂਰੀ ਦੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੱਧਦੀ ਹੈ.
although mercury is farthest from earth when it is full, the greater illuminated area that is visible and the opposition brightness surge more than compensates for the distance.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵੀਨਸ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਹੋਣ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਿਬਸ.
the opposite is true for venus, which appears brightest when it is a crescent, because it is much closer to earth than when gibbous.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬੁਧ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਪੂਰੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਭਵ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇੜਤਾ ਹੈ.
nonetheless, the brightest full phase appearance of mercury is an essentially impossible time for practical observation, because of the extreme proximity of the sun.

ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੀ ਤਿਮਾਹੀ 'ਤੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਚਮਕ ਦੇ ਪੜਾਅ ਹਨ.
mercury is best observed at the first and last quarter, although they are phases of lesser brightness.

ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the first and last quarter phases occur at greatest elongation east and west, respectively.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਬੁਧ ਦਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਕਿਧਰੇ ਵੀ 17 ਤੋਂ ਪਰੀਲੀਲੀਅਨ ਵਿਖੇ 27 ਤੋਂ 27 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at both of these times mercury's separation from the sun ranges anywhere from 17. at perihelion to 27. at aphelion.

ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ, ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾਈ ਤੇ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at greatest elongation west, mercury rises at its earliest before the sun, and at greatest elongation east, it sets at its latest after the sun.

ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਲੈਟਿudesੂਡਜ਼ 'ਤੇ, ਬੁਧ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚ ਵਿਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at tropical and subtropical latitudes, mercury is more easily seen than at higher latitudes.

ਘੱਟ ਵਿਥਵੇਂ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਖਿਤਿਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੜੇ ਕੋਣ ਤੇ ਕੱਟਦਾ ਹੈ.
in low latitudes and at the right times of year, the ecliptic intersects the horizon at a steep angle.

ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਲੰਬਵਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 28 ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੂਰੀ ਤੋਂ 18 ਡਿਗਰੀ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਬਿਲਕੁਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੁਧ ਦੂਰੀ ਤੋਂ 10 ਡਿਗਰੀ ਉਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when mercury is vertically above the sun in the sky and is at maximum elongation from the sun 28 degrees , and when the sun is 18 degrees below the horizon, so the sky is just completely dark, mercury is 10 degrees above the horizon.

ਇਹ ਉਚਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਣ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੁਧ ਇਕ ਪੂਰੇ ਹਨੇਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this is the greatest angle of elevation at which mercury can be seen in a completely dark sky.

ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਥਕਾਰ 'ਤੇ, ਬੁਧ ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਕਸਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਾਰ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
at temperate latitudes, mercury is more often easily visible from earth's southern hemisphere than from its northern hemisphere.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਧ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਵ ਲੰਬਾਈ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਗੋਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਤਝੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਪੂਰਬੀ ਲੰਬਾਈ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਰੇ ਵਿਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this is because mercury's maximum possible elongations west of the sun always occur when it is early autumn in the southern hemisphere, whereas its maximum possible eastern elongations happen during late winter in the southern hemisphere.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਰਾ ਦਾ ਕੋਣ ਵੱਧ ਕੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕਈ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਥਾਂਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
in both of these cases, the angle mercury strikes with the ecliptic is maximized, allowing it to rise several hours before the sun in the former instance and not set until several hours after sundown in the latter in countries located at southern temperate zone latitudes, such as argentina and south africa.

ਬੁਧ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an alternate method for viewing mercury involves observing the planet during daylight hours when conditions are clear, ideally when it is at its point of greatest elongation.

ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦੂਰਦਰਸ਼ਣਾਂ ਵਿਚ 8 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 3.1 ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਰਚਰਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
this allows the planet to be found easily, even when using telescopes with 8 cm 3.1 in apertures.

ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪਕਰਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
care must be taken to ensure the instrument isn't pointed directly towards the sun because of the risk for eye damage.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਇਕ ਨੀਵੀਂ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ twੰਗ ਸੰਧਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
this method bypasses the limitation of twilight observing when the ecliptic is located at a low elevation e.g.

ਪਤਝੜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ.
on autumn evenings .

ਬੁਧ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸੀਮਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅੰਸ਼ਕ ਡਿਸਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ground-based telescope observations of mercury reveal only an illuminated partial disk with limited detail.

ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਿਨਰ 10 ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1974 ਤੋਂ 1975 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਲਗਭਗ 45% ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
the first of two spacecraft to visit the planet was mariner 10, which mapped about 45% of its surface from 1974 to 1975.

ਦੂਜਾ ਮੈਸੇਂਜਰ ਸਪੇਸਕ੍ਰਾਫਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2008 ਅਤੇ 2009 ਦਰਮਿਆਨ ਤਿੰਨ ਮਰਕਰੀ ਫਲਾਈਬਾਇਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਕੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ 17 ਮਾਰਚ, 2011 ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ।
the second is the messenger spacecraft, which after three mercury flybys between 2008 and 2009, attained orbit around mercury on march 17, 2011, to study and map the rest of the planet.

ਹੱਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੁਧ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
the hubble space telescope cannot observe mercury at all, due to safety procedures that prevent its pointing too close to the sun.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 0.15 ਇਨਕਲਾਬਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ 0.15 7 1.0 ਬਣਦੀ ਹੈ, ਸੱਤਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿਚ ਬੁਧ ਲਗਭਗ ਬਿਲਕੁਲ 7 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ.
because the shift of 0.15 revolutions in a year makes up a seven-year cycle 0.15 7 1.0 , in the seventh year mercury follows almost exactly earlier by 7 days the sequence of phenomena it showed seven years before.

ਨਿਰੀਖਣ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੁਧ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਮੂਲ.ਅਪਿਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ.
observation history ancient astronomers the earliest known recorded observations of mercury are from the mul.apin tablets.

ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇੱਕ ਅੱਸ਼ੂਰੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
these observations were most likely made by an assyrian astronomer around the 14th century bc.

ਮਲ.ਅਪਿਨ ਟੇਬਲੇਟਸ ਤੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਮਨੋਨੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁੰਨੀਫਾਰਮ ਨਾਮ ਨੂੰ ਉਦੂ.ਆਈਡੀਮ.ਗੁ u4.ud "ਜੰਪਿੰਗ ਗ੍ਰਹਿ" ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the cuneiform name used to designate mercury on the mul.apin tablets is transcribed as udu.idim.gu u4.ud "the jumping planet" .

ਮਰਕਰੀ ਦੇ ਬਾਬਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪਹਿਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ.
babylonian records of mercury date back to the 1st millennium bc.

ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੂਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਨਬੂ ਕਿਹਾ.
the babylonians called the planet nabu after the messenger to the gods in their mythology.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਸਤ ਨੂੰ ਸਟੀਲਬੋਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਭਾਵ “ਚਮਕਦਾਰ”, ਹਰਮੇਨ ਅਤੇ ‚ਹਰਮੇਸ, ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਮ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ‚ ਐਰਮਿਸ।
the ancient greeks knew the planet as stilbon , meaning "the gleaming", hermaon and ‚ hermes , a planetary name that is retained in modern greek ‚ ermis .

ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ ਸਵਿਫਟ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਰੋਮਨ ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੇਵ, ਮਰਕਰੀ ਲਤੀਨੀ ਮਰਕੂਰੀਅਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਹਰਮੇਸ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ.
the romans named the planet after the swift-footed roman messenger god, mercury latin mercurius , which they equated with the greek hermes, because it moves across the sky faster than any other planet.

ਬੁਧ ਲਈ ਖਗੋਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਹਰਮੇਸ ਦੇ ਕੈਡਿਯਸ ਦਾ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਰੂਪ ਹੈ.
the astronomical symbol for mercury is a stylized version of hermes' caduceus.

ਰੋਮਨ-ਮਿਸਰੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਟੌਲੇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਗ੍ਰਹਿ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
the roman-egyptian astronomer ptolemy wrote about the possibility of planetary transits across the face of the sun in his work planetary hypotheses.

ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਧ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ, ਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਚਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ.
he suggested that no transits had been observed either because planets such as mercury were too small to see, or because the transits were too infrequent.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਬੁਧ ਨੂੰ "ਆਵਰ ਸਟਾਰ" ਚੇਨ-ਜ਼ਿੰਗ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in ancient china, mercury was known as "the hour star" chen-xing .

ਇਹ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪੰਜ ਪੜਾਵਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it was associated with the direction north and the phase of water in the five phases system of metaphysics.

ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨੀ, ਕੋਰੀਅਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਵਾਟਰ ਸਟਾਰ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
modern chinese, korean, japanese and vietnamese cultures refer to the planet literally as the "water star" , based on the five elements.

ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨੇ ਬੁਧ ਲਈ ਬੁhaਾ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
hindu mythology used the name budha for mercury, and this god was thought to preside over wednesday.

ਜਰਮਨਿਕ ਪੰਥਵਾਦ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਓਡਿਨ ਜਾਂ ਵੋਡੇਨ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਬੁਧਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the god odin or woden of germanic paganism was associated with the planet mercury and wednesday.

ਮਾਇਆ ਨੇ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਲੂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਉੱਲੂਆਂ ਦੋ ਸਵੇਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੋ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜੋ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the maya may have represented mercury as an owl or possibly four owls two for the morning aspect and two for the evening that served as a messenger to the underworld.

ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਅੰਡੇਲੂਸੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲ- 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਦੇ ਭੂ-ਮੱਧ ਦੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪਿਗਨ ਵਰਗਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਉਸ ਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ।
in medieval islamic astronomy, the andalusian astronomer al- in the 11th century described the deferent of mercury's geocentric orbit as being oval, like an egg or a pignon, although this insight did not influence his astronomical theory or his astronomical calculations.

12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਬਨ ਬਜਾਹਹ ਨੇ "ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦੋ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ", ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਾਰਾਗਾ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੁਤਬ-ਦੀਨ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਬੁਧ ਅਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in the 12th century, ibn bajjah observed "two planets as black spots on the face of the sun", which was later suggested as the transit of mercury and or venus by the maragha astronomer qotb al-din shirazi in the 13th century.

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਮੱਧਯੁਗ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਨਸਪਾਟਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵਜੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
note that most such medieval reports of transits were later taken as observations of sunspots.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕੇਰਲਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੀਲਕੰਥ ਸੋਮਾਇਆਜੀ ਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੀਲੀਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਟਾਈਟੋ ਬ੍ਰਾਹੀ ਦੁਆਰਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in india, the kerala school astronomer nilakantha somayaji in the 15th century developed a partially heliocentric planetary model in which mercury orbits the sun, which in turn orbits earth, similar to the tychonic system later proposed by tycho brahe in the late 16th century.

ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਖੋਜ, ਬੁਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਕ ਨਿਰੀਖਣ ਗੈਲੀਲੀਓ ਦੁਆਰਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ground-based telescopic research the first telescopic observations of mercury were made by galileo in the early 17th century.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਪੜਾਅ ਵੇਖੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਵੀਨਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਦੂਰਬੀਨ ਬੁਧ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
although he observed phases when he looked at venus, his telescope was not powerful enough to see the phases of mercury.

ਸੰਨ 1631 ਵਿਚ, ਪਿਅਰੇ ਗੈਸੈਂਡੀ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਾਰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜੋਹਾਨਿਸ ਕੇਪਲਰ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਬੁਧ ਦੀ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵੇਖੀ.
in 1631, pierre gassendi made the first telescopic observations of the transit of a planet across the sun when he saw a transit of mercury predicted by johannes kepler.

1639 ਵਿਚ, ਜਿਓਵਾਨੀ ਜ਼ੂਪੀ ਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵੀਨਸ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚੱਕਰ ਹਨ.
in 1639, giovanni zupi used a telescope to discover that the planet had orbital phases similar to venus and the moon.

ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
the observation demonstrated conclusively that mercury orbited around the sun.

ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘਣਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
a rare event in astronomy is the passage of one planet in front of another occultation , as seen from earth.

ਬੁਧ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਹਰ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਦੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 28 ਮਈ, 1737 ਦੀ ਘਟਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੌਹਨ ਬੇਵਿਸ ਨੇ ਰਾਇਲ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ.
mercury and venus occult each other every few centuries, and the event of may 28, 1737 is the only one historically observed, having been seen by john bevis at the royal greenwich observatory.

ਵੀਨਸ ਦੁਆਰਾ ਬੁਧ ਦਾ ਅਗਲਾ ਜਾਦੂ 3 ਦਸੰਬਰ 2133 ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ.
the next occultation of mercury by venus will be on december 3, 2133.

ਬੁਧ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the difficulties inherent in observing mercury mean that it has been far less studied than the other planets.

1800 ਵਿਚ, ਜੋਹਾਨ ਨੇ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਚੇ 12 ਮੀਲ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ.
in 1800, johann made observations of surface features, claiming to have observed 20-kilometre-high 12 mi mountains.

ਫ੍ਰੀਡਰਿਚ ਬੇਸਲ ਨੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ 24 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਇਕ axial ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਡਰਾਇੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
friedrich bessel used 's drawings to erroneously estimate the rotation period as 24 hours and an axial tilt of .

1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਜਿਓਵਨੀ ਸ਼ਿਆਪਰੇਲੀ ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ppedੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ 88 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਾਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦੇ bਰਭੂਮੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ.
in the 1880s, giovanni schiaparelli mapped the planet more accurately, and suggested that mercury's rotational period was 88 days, the same as its orbital period due to tidal locking.

ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਸ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this phenomenon is known as synchronous rotation.

ਬੁਧ ਦੇ ਸਤਹ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਯੂਜੀਨੀਓਸ ਐਂਟੋਨਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1934 ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰੀਖਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the effort to map the surface of mercury was continued by eugenios antoniadi, who published a book in 1934 that included both maps and his own observations.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਤਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਲਬੇਡੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਅੰਟੋਨਾਦੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ.
many of the planet's surface features, particularly the albedo features, take their names from antoniadi's map.

ਜੂਨ 1962 ਵਿਚ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਕੋਟਲੇਨਿਕੋਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਰੇਡੀਓ-ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰਾਡਾਰ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਕ ਬੁਧਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਰਡਾਰ ਸਿਗਨਲ ਉਛਾਲਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਏ.
in june 1962, soviet scientists at the institute of radio-engineering and electronics of the ussr academy of sciences, led by vladimir kotelnikov, became the first to bounce a radar signal off mercury and receive it, starting radar observations of the planet.

ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਵਿੱਚ 300 ਮੀਟਰ ਅਰੇਸੀਬੋ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਰੇਡੀਓ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਮਰੀਕਨ ਗੋਰਡਨ ਪੇਟੈਂਗਿਲ ਅਤੇ ਆਰ. ਡਾਇਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ 59 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ.
three years later, radar observations by americans gordon pettengill and r. dyce, using the 300-meter arecibo observatory radio telescope in puerto rico, showed conclusively that the planet's rotational period was about 59 days.

ਥਿ thatਰੀ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ, ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੇਡੀਓ ਨਿਰੀਖਣ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the theory that mercury's rotation was synchronous had become widely held, and it was a surprise to astronomers when these radio observations were announced.

ਜੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਜੌੜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਠੰਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਸੀ.
if mercury were tidally locked, its dark face would be extremely cold, but measurements of radio emission revealed that it was much hotter than expected.

ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਮਕਾਲੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਥਿ .ਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗਰਮੀ-ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਕ .ਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ.
astronomers were reluctant to drop the synchronous rotation theory and proposed alternative mechanisms such as powerful heat-distributing winds to explain the observations.

ਇਟਲੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿuseਸੇੱਪ ਕੋਲੰਬੋ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਮੁੱਲ ਬੁਧ ਦੇ bਰਭੂਮੀ ਕਾਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ italਰਬਿਟਲ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਪੀਰੀਅਡ ਨੂੰ 1 1 ਦੀ ਗੂੰਜ ਦੀ ਬਜਾਏ 3 2 ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
italian astronomer giuseppe colombo noted that the rotation value was about two-thirds of mercury's orbital period, and proposed that the planet's orbital and rotational periods were locked into a 3 2 rather than a 1 1 resonance.

ਮਰੀਨਰ 10 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
data from mariner 10 subsequently confirmed this view.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਆਪਰੇਲੀ ਅਤੇ ਐਂਟੋਨਾਦੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ "ਗਲਤ" ਨਹੀਂ ਸਨ.
this means that schiaparelli's and antoniadi's maps were not "wrong".

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਦੂਜੀ orਰਬਿਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਦਾ ਦੂਜਾ ਚਿਹਰਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਲ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ bਰਬਿਟਲ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਘਟੀਆ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
instead, the astronomers saw the same features during every second orbit and recorded them, but disregarded those seen in the meantime, when mercury's other face was toward the sun, because the orbital geometry meant that these observations were made under poor viewing conditions.

ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਆਪਟੀਕਲ ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਬੁਧ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਪਰ ਰੇਡੀਓ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਵੇਵ ਵੇਲੰਥ' ਤੇ ਇੰਟਰਫੇਰੋਮੈਟਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਤਕਨੀਕ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਪ-ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਖੋਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ. ਮੀਟਰ.
ground-based optical observations did not shed much further light on mercury, but radio astronomers using interferometry at microwave wavelengths, a technique that enables removal of the solar radiation, were able to discern physical and chemical characteristics of the subsurface layers to a depth of several meters.

ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਾੜ ਪੜਤਾਲ ਨੇ ਬੁਧ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ.
not until the first space probe flew past mercury did many of its most fundamental morphological properties become known.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
moreover, recent technological advances have led to improved ground-based observations.

2000 ਵਿਚ, ਮਾ -ਟ ਵਿਲਸਨ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ 1.5 ਮੀਟਰ ਹੇਲ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲਿ .ਸ਼ਨ ਲੱਕੀ ਈਮੇਜਿੰਗ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ.
in 2000, high-resolution lucky imaging observations were conducted by the mount wilson observatory 1.5 meter hale telescope.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਧ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਨਰ 10 ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
they provided the first views that resolved surface features on the parts of mercury that were not imaged in the mariner 10 mission.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅਰੇਸੀਬੋ ਰਾਡਾਰ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੁਆਰਾ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3.1 ਮੀਲ ਰੈਜ਼ੋਲਿ .ਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰੁਵੀ ਜਮਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
most of the planet has been mapped by the arecibo radar telescope, with 5 km 3.1 mi resolution, including polar deposits in shadowed craters of what may be water ice.

ਪੁਲਾੜ ਪੜਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੋਜ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬੁਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਕਨੀਕੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
research with space probes reaching mercury from earth poses significant technical challenges, because it orbits so much closer to the sun than earth.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਬੁਧ-ਅਧਾਰਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾ ਯੋਗ ਸੰਭਾਵਤ ਖੂਹ ਵਿਚ 91 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 57 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਲ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
a mercury-bound spacecraft launched from earth must travel over 91 million kilometres 57 million miles into the sun's gravitational potential well.

ਬੁਧ ਦੀ orਰਬਿਟਲ ਸਪੀਡ 48 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 30 ਮਿੰਟ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ bਰਬਿਟਲ ਗਤੀ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19 ਮਿ.
mercury has an orbital speed of 48 km s 30 mi s , whereas earth's orbital speed is 30 km s 19 mi s .

ਇਸ ਲਈ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਡੈਲਟਾ- v ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੰਘਦੀ ਇਕ ਹੋਹਮਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੁੰਜੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੇਲਿਟ ਡੈਲਟਾ-ਵੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
therefore, the spacecraft must make a large change in velocity delta-v to enter a hohmann transfer orbit that passes near mercury, as compared to the delta-v required for other planetary missions.

ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖੂਹੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਜਾਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋਈ ਸੰਭਾਵਤ energyਰਜਾ ਗਤੀਆਤਮਕ becomesਰਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੁਧ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਡੈਲਟਾ-ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the potential energy liberated by moving down the sun's potential well becomes kinetic energy requiring another large delta-v change to do anything other than rapidly pass by mercury.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ landੰਗ ਨਾਲ ਉਤਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਇਕ ਸਥਿਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਕੇਟ ਮੋਟਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
to land safely or enter a stable orbit the spacecraft would rely entirely on rocket motors.

ਐਰੋਬ੍ਰਿਕਿੰਗ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਹੈ.
aerobraking is ruled out because mercury has a negligible atmosphere.

ਬੁਧ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਰਾਕੇਟ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a trip to mercury requires more rocket fuel than that required to escape the solar system completely.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਦੋ ਪੁਲਾੜ ਪੜਤਾਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
as a result, only two space probes have visited it so far.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪਹੁੰਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਾਰਕ-ਸਮਕਾਲੀ bitਰਬਿਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਲਰ ਸੈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗੀ.
a proposed alternative approach would use a solar sail to attain a mercury-synchronous orbit around the sun.

ਮਾਰਿਨਰ 10 ਬੁਧ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨਾਸਾ ਦਾ ਮਰੀਨਰ 10 ਸੀ.
mariner 10 the first spacecraft to visit mercury was nasa's mariner 10 .

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ bਰਬਿਟਲ ਵੇਗ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਬੁਧ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕੇ, ਇਸ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ "ਸਲਿੰਗਸੋਟ" ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਸਾ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ.
the spacecraft used the gravity of venus to adjust its orbital velocity so that it could approach mercury, making it both the first spacecraft to use this gravitational "slingshot" effect and the first nasa mission to visit multiple planets.

ਮਾਰਿਨਰ 10 ਨੇ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੇਰੇਟਡ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੁਰਲੱਭ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸੁੰਗੜਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਕੋਰ ਠੰਡਾ.
mariner 10 provided the first close-up images of mercury's surface, which immediately showed its heavily cratered nature, and revealed many other types of geological features, such as the giant scarps that were later ascribed to the effect of the planet shrinking slightly as its iron core cools.

ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਮਰੀਨਰ 10 ਦੇ bਰਬਿਟ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਮਰੀਨਰ 10 ਦੇ ਹਰੇਕ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ.
unfortunately, due to the length of mariner 10's orbital period, the same face of the planet was lit at each of mariner 10's close approaches.

ਇਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ 45% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਮੈਪਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ.
this made observation of both sides of the planet impossible, and resulted in the mapping of less than 45% of the planet's surface.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਬੁਧ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ 327 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 203 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਇਆ.
the spacecraft made three close approaches to mercury, the closest of which took it to within 327 km 203 mi of the surface.

ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ 'ਤੇ, ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਡਾਇਨਾਮੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
at the first close approach, instruments detected a magnetic field, to the great surprise of planetary 's rotation was expected to be much too slow to generate a significant dynamo effect.

ਦੂਜੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਤੀਜੇ ਪਹੁੰਚ ਤੇ, ਵਿਆਪਕ ਚੁੰਬਕੀ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the second close approach was primarily used for imaging, but at the third approach, extensive magnetic data were obtained.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the data revealed that the planet's magnetic field is much like earth's, which deflects the solar wind around the planet.

ਬੁਧ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
the origin of mercury's magnetic field is still the subject of several competing theories.

24 ਮਾਰਚ, 1975 ਨੂੰ, ਇਸਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਅੱਠ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਮਾਰੀਨਰ 10 ਈਂਧਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਗਿਆ.
on march 24, 1975, just eight days after its final close approach, mariner 10 ran out of fuel.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਹੀ controlledੰਗ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਮਿਸ਼ਨ ਨਿਯੰਤਰਕਾਂ ਨੇ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ.
because its orbit could no longer be accurately controlled, mission controllers instructed the probe to shut down.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਿਨਰ 10 ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬੁਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
mariner 10 is thought to be still orbiting the sun, passing close to mercury every few months.

ਮੈਸੇਂਜਰ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਨਾਸਾ ਮਿਸ਼ਨ ਬੁ mercਾਰ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੈਸੇਂਜਰ ਮੈਕਰੀ ਸਰਫੇਸ, ਸਪੇਸ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ, ਜੀਓਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਅਤੇ ਰੰਗਿੰਗ ਹੈ, 3 ਅਗਸਤ 2004 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
messenger a second nasa mission to mercury, named messenger mercury surface, space environment, geochemistry, and ranging , was launched on 3 august 2004.

ਇਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 2005 ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਕ ਉੱਡਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਅਤੇ ਜੂਨ 2007 ਵਿਚ ਵੀਨਸ ਦੀ ਇਕ ਉਡਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
it made a fly-by of earth in august 2005, and of venus in october 2006 and june 2007 to place it onto the correct trajectory to reach an orbit around mercury.

ਬੁਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ 14 ਜਨਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ, ਦੂਜੀ 6 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੀਜੀ 29 ਸਤੰਬਰ, 2009 ਨੂੰ ਆਈ ਸੀ।
a first fly-by of mercury occurred on january 14, 2008, a second on october 6, 2008, and a third on september 29, 2009.

ਮਾਰਿਨਰ 10 ਦੁਆਰਾ ਕਲਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਲਾਈ-ਬਾਈਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਪ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
most of the hemisphere not imaged by mariner 10 was mapped during these fly-bys.

ਪੜਤਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ 18 ਮਾਰਚ, 2011 ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ.
the probe successfully entered an elliptical orbit around the planet on march 18, 2011.

ਬੁਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ bਰਬਿਟਲ ਤਸਵੀਰ 29 ਮਾਰਚ, 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first orbital image of mercury was obtained on march 29, 2011.

ਪੜਤਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਮੈਪਿੰਗ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਵਧਾਏ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ.
the probe finished a one-year mapping mission, and then entered a one-year extended mission into 2013.

ਬੁੱਧ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਮੈਪਿੰਗ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਮੇਸੇਂਜਰ ਨੇ 2012 ਸੂਰਜੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖਿਆ.
in addition to continued observations and mapping of mercury, messenger observed the 2012 solar maximum.

ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ, ਇਸਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਇਸਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਇਸਦੇ ਕੋਰ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the mission was designed to clear up six key issues mercury's high density, its geological history, the nature of its magnetic field, the structure of its core, whether it has ice at its poles, and where its tenuous atmosphere comes from.

ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਪੜਤਾਲ ਵਿਚ ਇਮੇਜਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਮਰਿਨਰ 10 ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਚਿੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਛਾਲੇ ਵਿਚਲੇ ਤੱਤ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰਾਂ, ਅਤੇ ਚਾਰਜਡ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਚੁੰਬਕੀਕਰਣ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ.
to this end, the probe carried imaging devices that gathered much-higher-resolution images of much more of mercury than mariner 10, assorted spectrometers to determine abundances of elements in the crust, and magnetometers and devices to measure velocities of charged particles.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ofਾਂਚੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂਚ ਦੇ orਰਬੀਟਲ ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
measurements of changes in the probe's orbital velocity were expected to be used to infer details of the planet's interior structure.

ਮੇਸੇਂਜਰ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪੈਂਤੜਾ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕ੍ਰੈਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ.
messenger's final maneuver was on april 24, 2015, and it crashed into mercury's surface on april 30, 2015.

ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ 3 26 ਵਜੇ ਈ.ਡੀ.ਟੀ. ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਇਕ ਗੱਠ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 16 ਮੀਟਰ 52 ਫੁੱਟ ਸੀ.
the spacecraft's impact with mercury occurred near 3 26 pm edt on april 30, 2015, leaving a crater estimated to be 16 m 52 ft in diameter.

ਬੇਪੀ ਕੋਲੰਬੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਪੀ ਕੋਲੰਬੋ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਗ੍ਰੇਟ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਏਗੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਸਦੇ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ.
bepicolombo the european space agency is planning a joint mission with japan called bepicolombo, which will orbit mercury with two probes one to map the planet and the other to study its magnetosphere.

ਇਕ ਵਾਰ 2018 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਬੇਪੀ ਕੋਲੰਬੋ ਦੇ 2025 ਵਿਚ ਬੁਧ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
once launched in 2018, bepicolombo is expected to reach mercury in 2025.

ਇਹ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰੇਗੀ, ਫਿਰ ਰਸਾਇਣਕ ਰਾਕੇਟ ਮੈਪਰ ਪੜਤਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਇਰ ਕਰੇਗਾ.
it will release a magnetometer probe into an elliptical orbit, then chemical rockets will fire to deposit the mapper probe into a circular orbit.

ਦੋਵੇਂ ਪੜਤਾਲਾਂ ਇਕ ਸਥਾਈ ਸਾਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਗੀਆਂ.
both probes will operate for one terrestrial year.

ਮੈਪਰ ਪੜਤਾਲ ਮੈਸੇਂਜਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਰੱਖੇਗੀ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਵ ਵੇਲੰਥ' ਤੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ, ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ, ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਰੇ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗੀ.
the mapper probe will carry an array of spectrometers similar to those on messenger, and will study the planet at many different wavelengths including infrared, ultraviolet, x-ray and gamma ray.

ਤੁਲਨਾ ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ ਬੁhaਾ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਬੁਧ ਦੀ ਬੁਧ ਦੀ ਖੋਜ ਬੁ colonਾਪਾ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਮਰੀਨਰ 10 ਐਟਲਸ ਵਿਖੇ बुध ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੀਡੀਆ ਮਰਸਰੀ ਦਾ ਵੈੱਬ ਸਾਇਟ ਸੋਲਰਵਿiewਜ਼.ਕਮ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਐਸਟ੍ਰੋਨਮੀ ਕਾਸਟ ਮਾਰਕਿ geਰੀ ਜੀਓਰੀ ਪਾਰਕਰੀ ਵਰਲਡ ਦਾ ਖੋਜ ਇੰਜਨ ਜੋ ਨਾਸਾ ਵਰਲਡ ਵਿੰਡ, ਸੇਲੇਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੇਜ ਮੈਸੇਂਜਰ ਮਿਸ਼ਨ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ ਦੇ ਫੀਚਰ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਨਾਸਾ ਦੇ ਬੁਰੀ ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ.
comparison see also outline of mercury planet budha, hinduism's name for the planet and the god mercury colonization of mercury exploration of mercury mercury in astrology mercury in fiction timeline of the far future notes references external links media related to mercury planet at wikimedia commons mariner 10 atlas of mercury nasa mercury nomenclature and map with feature names from the usgs planetary nomenclature page messenger mission web site mercury quickmap from messenger web site solarviews.com mercury astronomy cast mercury geody mercury world's search engine that supports nasa world wind, celestia, and other applications.

ਪਲੈਨਟਰੀ ਸਾਇੰਸ ਰਿਸਰਚ ਡਿਸਕਵਰੀਜ਼ 'ਬੇਪੀ ਕੋਲੰਬੋ', ਈ ਐਸ ਏ ਦਾ ਮਰਕਰੀ ਮਿਸ਼ਨ 5 ਜੂਨ, 2013 ਬਾauਰ, ਅਮਾਂਡਾ ਮੈਰੀਫੀਲਡ, ਮਾਈਕਲ 2009 ਵਿੱਚ ਏ ਡੇਅ ਆਨ ਮਰਕਰੀ ਫਲੈਸ਼ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਮਰਕਰੀ ਲੇਖ.
a day on mercury flash animation mercury articles in planetary science research discoveries 'bepicolombo', esa's mercury mission 5 june 2013 bauer, amanda merrifield, michael 2009 .

"ਮਰਕਰੀ".
"mercury".

ਸੱਠ ਪ੍ਰਤੀਕ.
sixty symbols.

ਬ੍ਰੈਡੀ ਹਾਰਨ ਨਾਟਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ.
brady haran for the university of nottingham.

ਨਾਸਾ ਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿਵਸ ਮੈਸੇਂਜਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦਾ ਗਲਤ ਰੰਗ ਮਰਕਰੀ ਗਲੋਬ ਸਪਿਨ 12 ਜੂਨ 2013 ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗਨਾਮਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ.
nasa astronomy picture of the day messenger satellite's false color mercury globe spin 12 june 2013 shah mohammad punjabi was a punjabi poet who lived during the reign of maharaja ranjit singh and is best known for jangnama which depicts the first anglo-sikh war that took place after the death of maharaja ranjit singh.

ਹਵਾਲੇ ਸਿੰਘ, ਖੁਸ਼ਵੰਤ, "ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਇਤਿਹਾਸ" ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਖਾਲਸਾਈ ਦੂਰੀਆਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ.
references singh, khushwant, "a history of the sikhs volume ii" a light-year is a unit of length used to express astronomical distances.

ਇਹ ਲਗਭਗ 9 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 6 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਮੀਲ ਹੈ.
it is about 9 trillion kilometres or 6 trillion miles.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਈਏਯੂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਉਹ ਦੂਰੀ ਹੈ ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇੱਕ ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ.
as defined by the international astronomical union iau , a light-year is the distance that light travels in vacuum in one julian year 365.25 days .

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ "ਸਾਲ" ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਅਰਥ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because it includes the word "year", the term light-year is sometimes misinterpreted as a unit of time.

ਚਾਨਣ-ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੂਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੰਕੇਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ.
the light-year is most often used when expressing distances to stars and other distances on a galactic scale, especially in nonspecialist and popular science publications.

ਇਕਾਈ ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸਟ੍ਰੋਮੈਟਰੀ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਾਰਸੈਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੀਸੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ 3.26 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਇਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਇਕਾਈ ਚਾਪ ਦੇ ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਇਕ ਕੋਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the unit usually used in professional astrometry is the parsec symbol pc, about 3.26 light-years the distance at which one astronomical unit subtends an angle of one second of arc .

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ iau ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਦੇ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 365.2425- ਦਿਨ ਦੇ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ 299792458 ਮੀ.
definitions as defined by the iau, the light-year is the product of the julian year 365.25 days as opposed to the 365.2425-day gregorian year and the speed of light 299792458 m s .

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ 1984 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਗੋਲ-ਨਿਰੰਤਰ ਸਥਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਆਈਏਯੂ 1976 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
both these values are included in the iau 1976 system of astronomical constants, used since 1984.

ਇਸ ਤੋਂ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
from this, the following conversions can be derived.

ਆਈਏਯੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਾਲ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਾਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਈਐਸਓ 80000 ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਾਪਕ "l.y." ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the iau recognized abbreviation for light-year is ly, although other standards like iso 80000 uses "l.y."

ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ "ਅਲ" ਅਤੇ ਲੂਜ਼ ਤੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਲਿੱਛਜਹਾਰ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਵਿਚ "ਐਲਜੇ", ਆਦਿ.
and localized symbols are frequent, such as "al" in french from - and spanish from luz , "lj" in german from lichtjahr , etc.

ਸਾਲ 1984 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1940 ਤੋਂ 1983 ਤੱਕ ਵਰਤੇ ਗਏ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਂਸਟੈਂਟਸ ਦੇ ਆਈਏਯੂ 1964 ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ, ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਨਹੀਂ, ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਪੀ ਗਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਗਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
before 1984, the tropical year not the julian year and a measured not defined speed of light were included in the iau 1964 system of astronomical constants, used from 1968 to 1983.

ਸਾਈਮਨ ਨਿcਕੌਂਬ ਦੇ ਜੇ 1900.0 ਦਾ ਅਰਥ 315656925.9747 ਐਫੀਮਰੀਸ ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਅਤੇ 299792.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੇ 9 ਮੀਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਗੋਲ ਸੀ. ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਡਬਲਯੂ ਐਲਨ ਦੇ 1973 ਦੇ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜਿਕਲ ਕੁਆਨਟੀਟੀਜ ਰੈਫਰੈਂਸ ਵਰਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ iau 1976 ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ 10 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the product of simon newcomb's j1900.0 mean tropical year of 31556925.9747 ephemeris seconds and a speed of light of 299792.5 km s produced a light-year of 9. m rounded to the seven significant digits in the speed of light found in several modern sources was probably derived from an old source such as c. w. allen's 1973 astrophysical quantities reference work, which was updated in 2000, including the iau 1976 value cited above truncated to 10 significant digits .

ਹੋਰ ਉੱਚ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਇਕਸਾਰ ਆਈਏਯੂ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ.
other high-precision values are not derived from a coherent iau system.

ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ 9. ਮੀਟਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇੱਕ ਅਸਲ ਗ੍ਰੈਗਰੀਅਨ ਸਾਲ 365.2425 ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ 31556952 s ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਗਤੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ 299792458 ਮੀ.
a value of 9. m found in some modern sources is the product of a mean gregorian year 365.2425 days or 31556952 s and the defined speed of light 299792458 m s .

ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੱਲ, 9. ਮੀ., ਜੇ 1900.0 ਦਾ ਮਤਲਬ ਖੰਡੀ ਦੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਗਤੀ ਹੈ.
another value, 9. m, is the product of the j1900.0 mean tropical year and the defined speed of light.

ਹਲਕੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਇਕ ਕਿੱਲੋ-ਸਾਲ ਲਈ 1,000 ਲਾਈਟ ਸਾਲ ਲਈ "ਲਾਈ" ਇਕ ਮੈਗਲਾਈਟ-ਸਾਲ ਲਈ 1,000,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ "ਗਲਾਈ" ਇਕ ਗੀਗਾਲਾਈਟ-ਸਾਲ 1,000,000,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੀ ਇਕਾਈ 1838 ਵਿਚ ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਬੇਸੈਲ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫਲ ਮਾਪ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ.
abbreviations used for light years and multiples of light years are "ly" for one light year "kly" for a kilolight-year 1,000 light years "mly" for a megalight-year 1,000,000 light years "gly" for a gigalight-year 1,000,000,000 light years history the light-year unit appeared a few years after the first successful measurement of the distance to a star other than the sun, by friedrich bessel in 1838.

ਇਹ ਤਾਰਾ 61 ਸਿਗਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੋਸਫ਼ ਵਾਨ ਫ੍ਰਾਨਹੋਫਰ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਇੱਕ 6.2-ਇੰਚ 160 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦਾ ਹੈਲੀਓਮੀਟਰ ਵਰਤਿਆ.
the star was 61 cygni, and he used a 6.2-inch 160 mm heliometer designed by joseph von fraunhofer.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਦੂਰੀਆਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕਾਈ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 1. ਕਿਮੀ ਜਾਂ 9. ਮੀਲ ਸੀ.
the largest unit for expressing distances across space at that time was the astronomical unit, equal to the radius of the earth's orbit 1. km or 9. mi .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, 61 ਸੈਗਨੀ ਦੇ 0.314 ਆਰਕੇਸਕਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਲੈਕਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਤਿਕੋਣ ਮਿਣਤੀ ਨੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 660000 ਖਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈਆਂ 9. ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਾਂ 6. ਮੀਲ ਦਰਸਾਈ.
in those terms, trigonometric calculations based on 61 cygni's parallax of 0.314 arcseconds, showed the distance to the star to be 660000 astronomical units 9. km or 6. mi .

ਬੇਸੈਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਸ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ 10.3 ਸਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
bessel added that light employs 10.3 years to traverse this distance.

ਉਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਾਠਕ ਚਾਨਣ ਦੇ ਲੱਗਭਗ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣਗੇ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ.
he recognized that his readers would enjoy the mental picture of the approximate transit time for light, but he refrained from using the light-year as a unit.

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਨਣ-ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੂਰੀਆਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ.
he may have resented expressing distances in light-years because it would deteriorate the accuracy of his parallax data due to multiplying with the uncertain parameter of the speed of light.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਅਜੇ 1838 ਵਿਚ ਫਿਜ਼ੌ ਅਤੇ 1862 ਫੂਕਾਲਟ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਅਜੇ ਤਕ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the speed of light was not yet precisely known in 1838 its value changed in 1849 fizeau and 1862 foucault .

ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮੁ fundamentalਲਾ ਨਿਰੰਤਰ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਏਥਰ ਜਾਂ ਸਪੇਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁਪਤ ਸੀ.
it was not yet considered to be a fundamental constant of nature, and the propagation of light through the aether or space was still enigmatic.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਇਕਾਈ ਯੂਨਿਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ, 1851 ਵਿਚ germanਟੋ ਉਲੇ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਗੋਲ-ਲੇਖ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the light-year unit appeared, however, in 1851 in a german popular astronomical article by otto ule.

"ਸਾਲ" 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਉਲੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹਾਈਕਿੰਗ ਰੋਡ ਵੇਜਸਟੁੰਡੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ.
the paradox of a distance unit name ending on "year"' was explained by ule by comparing it to a hiking road hour wegstunde .

ਇਕ ਸਮਕਾਲੀ ਜਰਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਗੋਲ ਪੁਸਤਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਇਕ ਅਜੀਬ ਨਾਮ ਹੈ.
a contemporary german popular astronomical book also noticed that light-year is an odd name.

1868 ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਲਾਈਟ-ਈਅਰ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ.
in 1868 an english journal labelled the light-year as a unit used by the germans.

ਐਡਿੰਗਟਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਯੂਨਿਟ ਕਿਹਾ, ਜਿਹੜੀ ਕਈ ਵਾਰ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਭੜਕ ਉੱਠਦੀ ਸੀ.
eddington called the light-year an inconvenient and irrelevant unit, which had sometimes crept from popular use into technical investigations.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਪਾਰਸੈਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚਾਨਣ ਦੇ ਸਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਟਰਸੈਲਟਰ ਅਤੇ ਇੰਟਰਗੈਲੇਕਟਿਕ ਸਪੇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
although modern astronomers often prefer to use the parsec, light years are also popularly used to gauge the expanses of interstellar and intergalactic space.

ਹਲਕੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਦੂਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕੋ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਗਲੋਬੂਲਰ ਕਲੱਸਟਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ.
usage of term distances expressed in light-years include those between stars in the same general area, such as those belonging to the same spiral arm or globular cluster.

ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਵਿਆਸ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੁਆਂ .ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੈਕਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
galaxies themselves span from a few thousand to a few hundred thousand light-years in diameter, and are separated from neighbouring galaxies and galaxy clusters by millions of light-years.

ਕਵਾਸਰਾਂ ਅਤੇ ਸਲੋਆਨ ਗ੍ਰੇਟ ਵਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਦੂਰੀਆਂ ਅਰਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲਾ ਤੱਕ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
distances to objects such as quasars and the sloan great wall run up into the billions of light-years.

ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕਾਈਆਂ ਤਾਰੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
related units distances between objects within a star system tend to be small fractions of a light year, and are usually expressed in astronomical units.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਲਾਭਕਾਰੀ formedੰਗ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
however, smaller units of length can similarly be formed usefully by multiplying units of time by the speed of light.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਚਾਨਣ-ਦੂਜਾ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਬਿਲਕੁਲ 299792458 ਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦਾ 31557600 ਹੈ.
for example, the light-second, useful in astronomy, telecommunications and relativistic physics, is exactly 299792458 metres or 31557600 of a light-year.

ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਈਟ-ਮਿੰਟ, ਲਾਈਟ-ਆਵਰ ਅਤੇ ਲਾਈਟ-ਡੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
units such as the light-minute, light-hour and light-day are sometimes used in popular science publications.

ਹਲਕਾ ਮਹੀਨਾ, ਲਗਭਗ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ, ਲਗਭਗ ਉਪਾਵਾਂ ਲਈ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the light-month, roughly one-twelfth of a light-year, is also used occasionally for approximate measures.

ਹੇਡਨ ਪਲੈਨੀਟੇਰੀਅਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ lightੰਗ ਨਾਲ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the hayden planetarium specifies the light month more precisely as 30 days of light travel time.

ਲਾਈਟ ਇਕ ਨੈਨੋ ਸੈਕਿੰਡ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਪੈਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ. "ਲਾਈਟ-ਫੁੱਟ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
light travels approximately one foot in a nanosecond the term "light-foot" is sometimes used as an informal measure of time.

ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਹੱਬ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਦੂਰੀਆਂ ਦੀਆਂ 1 ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੂਰੀ ਉਪਾਸ਼ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਲ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਹਰ 224.7 ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
see also 1 petametre examples of distances on the order of one light-year einstein protocol hubble length orders of magnitude length speed of light distance measures cosmology notes references venus is the second planet from the sun, orbiting it every 224.7 earth days.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
it has the longest rotation period 243 days of any planet in the solar system and rotates in the opposite direction to most other planets.

ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it has no natural satellite.

ਇਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is named after the roman goddess of love and beauty.

ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਪਰਛਾਵੇਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਚਮਕਦਾਰ .6 ਦੀ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ.
it is the second-brightest natural object in the night sky after the moon, reaching an apparent magnitude of .6, bright enough to cast shadows.

ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇਕ ਘਟੀਆ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਉੱਤਰਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਕੋਣੀ ਦੂਰੀ 47 ਹੈ.
because venus orbits within earth's orbit it is an inferior planet and never appears to venture far from the sun its maximum angular distance from the sun elongation is 47. .

ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਕਾਰ, ਪੁੰਜ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਥੋਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ “ਭੈਣ ਗ੍ਰਹਿ” ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
venus is a terrestrial planet and is sometimes called earth's "sister planet" because of their similar size, mass, proximity to the sun, and bulk composition.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
it is radically different from earth in other respects.

ਇਸ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸਥਾਈ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਸੰਘਣਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 96% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it has the densest atmosphere of the four terrestrial planets, consisting of more than 96% carbon dioxide.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ 92 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇਹ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ' ਤੇ 900 ਮੀਟਰ 3,000 ਫੁੱਟ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the atmospheric pressure at the planet's surface is 92 times that of earth, or roughly the pressure found 900 m 3,000 ft underwater on earth.

ਵੀਨਸ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 735 ਕੇ 462 863 ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
venus is by far the hottest planet in the solar system, with a mean surface temperature of 735 k 462 863 , even though mercury is closer to the sun.

ਵੀਨਸ ਸਲਫੁਰੀਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੁੰਦਲੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਘੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
venus is shrouded by an opaque layer of highly reflective clouds of sulfuric acid, preventing its surface from being seen from space in visible light.

ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਫ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਦੇ ਭੱਜਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ.
it may have had water oceans in the past, but these would have vaporized as the temperature rose due to a runaway greenhouse effect.

ਪਾਣੀ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਫੋਟੋਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਮੁਫਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the water has probably photodissociated, and the free hydrogen has been swept into interplanetary space by the solar wind because of the lack of a planetary magnetic field.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਸਤਹ ਇਕ ਸੁੱਕਾ ਉਜਾੜਾ ਹੈ ਜੋ ਸਲੈਬ ਵਰਗੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
venus's surface is a dry desertscape interspersed with slab-like rocks and is periodically resurfaced by volcanism.

ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਵੀਨਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
as one of the brightest objects in the sky, venus has been a major fixture in human culture for as long as records have existed.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਲਈ "ਸਵੇਰ ਦਾ ਤਾਰਾ" ਅਤੇ "ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਤਾਰਾ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
it has been made sacred to gods of many cultures, and has been a prime inspiration for writers and poets as the "morning star" and "evening star".

ਵੀਨਸ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਹਜ਼ਾਰਵੀਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ.
venus was the first planet to have its motions plotted across the sky, as early as the second millennium bc, and was a prime target for early interplanetary exploration as the closest planet to earth.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸੀ ਜੋ 1962 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਮਰੀਨਰ 2 ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1970 ਵਿੱਚ ਵੇਨੇਰਾ 7 ਦੁਆਰਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was the first planet beyond earth visited by a spacecraft mariner 2 in 1962, and the first to be successfully landed on by venera 7 in 1970.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਇਸ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣਯੋਗ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਅਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ੇ 1991 ਵਿੱਚ ਮੈਗੇਲਨ bitਰਬਿਟਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਉੱਭਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ.
venus's thick clouds render observation of its surface impossible in visible light, and the first detailed maps did not emerge until the arrival of the magellan orbiter in 1991.

ਰੋਵਰਾਂ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾਈ ਸਤਹ ਹਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੜਿੱਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ.
plans have been proposed for rovers or more complex missions, but they are hindered by venus's hostile surface conditions.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀਨਸ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਧਰਤੀਵੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਚੱਟਾਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਹੈ.
physical characteristics venus is one of the four terrestrial planets in the solar system, meaning that it is a rocky body like earth.

ਇਹ ਅਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਧਰਤੀ ਦੀ "ਭੈਣ" ਜਾਂ "ਜੁੜਵਾਂ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is similar to earth in size and mass, and is often described as earth's "sister" or "twin".

ਵੀਨਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 12,092 ਕਿਮੀ 7514 ਮੀਲ ਸਿਰਫ 650 ਕਿਮੀ 404 ਮੀਲ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਦਾ 81.5% ਹੈ.
the diameter of venus is 12,092 km 7514 mi only 650 km 404 mi less than earth's and its mass is 81.5% of earth's.

ਵੇਨੂਸੀਅਨ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸੰਘਣਾ ਵਾਤਾਵਰਣ 96.5% ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਹੈ, ਬਾਕੀ 3.5% ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਹੈ.
conditions on the venusian surface differ radically from those on earth because its dense atmosphere is 96.5% carbon dioxide, with most of the remaining 3.5% being nitrogen.

ਭੂਗੋਲ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਵੇਨੂਸੀਅਨ ਸਤ੍ਹਾ ਅਟਕਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ.
geography the venusian surface was a subject of speculation until some of its secrets were revealed by planetary science in the 20th century.

1975 ਅਤੇ 1982 ਵਿਚ ਵੇਨੇਰਾ ਲੈਂਡਰਾਂ ਨੇ ਤਲਛੀ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਣੀ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚ aੱਕੀਆਂ ਸਤਹ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ.
venera landers in 1975 and 1982 returned images of a surface covered in sediment and relatively angular rocks.

ਸਤਹ ਨੂੰ ਮੈਗੇਲਨ ਇਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੈਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the surface was mapped in detail by magellan in .

ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਆਪਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗੰਧਕ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋਏ ਹਨ.
the ground shows evidence of extensive volcanism, and the sulfur in the atmosphere may indicate that there have been some recent eruptions.

ਵੇਨੂਸੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 80% ਸਤਹ ਨਿਰਮਲ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ isੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ 70% ਮੈਦਾਨੀ ਝੁਰੜੀਆਂ ਅਤੇ 10% ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਂ ਲੋਬੇਟ ਮੈਦਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
about 80% of the venusian surface is covered by smooth, volcanic plains, consisting of 70% plains with wrinkle ridges and 10% smooth or lobate plains.

ਦੋ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ "ਮਹਾਂਦੀਪ" ਇਸਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ.
two highland "continents" make up the rest of its surface area, one lying in the planet's northern hemisphere and the other just south of the equator.

ਉੱਤਰੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਇਸ਼ਟਾਰ ਟੈਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ਼ਤਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬਾਬਲ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ ਹੈ.
the northern continent is called ishtar terra, after ishtar the babylonian goddess of love, and is about the size of australia.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਮੈਕਸਵੈਲ ਮੋਨਟੇਸ ਇਸ਼ਟਾਰ ਟੇਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
maxwell montes, the highest mountain on venus, lies on ishtar terra.

ਇਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੀਨੂਸੀਆ ਦੇ surfaceਸਤਨ ਸਤਹ ਉਚਾਈ ਤੋਂ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਹੈ.
its peak is 11 km above the venusian average surface elevation.

ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਐਫਰੋਡਾਈਟ ਟੈਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the southern continent is called aphrodite terra, after the greek goddess of love, and is the larger of the two highland regions at roughly the size of south america.

ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a network of fractures and faults covers much of this area.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੈਲਡੇਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਇੱਕ ਗੁਸਤਾਖੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the absence of evidence of lava flow accompanying any of the visible calderas remains an enigma.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤ੍ਹਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਵਾਨ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ.
the planet has few impact craters, demonstrating that the surface is relatively young, approximately million years old.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੈਟਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀਨਸ ਦੀਆਂ ਸਤਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
venus has some unique surface features in addition to the impact craters, mountains, and valleys commonly found on rocky planets.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫਲੈਟ-ਟਾਪਡ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਫਰਾੜਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪੈਨਕੇਕ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿਚ 20 ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 12 ਤੋਂ 31 ਮੀਲ ਤੱਕ, ਅਤੇ 100 ਤੋਂ 1,000 ਮੀ 328 ਤੋਂ 3280 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਰੇਡੀਅਲ, ਸਟਾਰ-ਵਰਗੀ ਫ੍ਰੈਕਚਰ "ਨੋਵੇ" ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਰੇਡਿਅਲ ਅਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਕ ਫ੍ਰੈਕਚਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਕੜੀ ਜਾਲ ਵਰਗਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਅਰਚਨੋਇਡਜ਼" ਅਤੇ "ਕੋਰੋਨੇ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
among these are flat-topped volcanic features called "farra", which look somewhat like pancakes and range in size from 20 to 50 km 12 to 31 mi across, and from 100 to 1,000 m 328 to 3280 ft high radial, star-like fracture systems called "novae" features with both radial and concentric fractures resembling spider webs, known as "arachnoids" and "coronae", circular rings of fractures sometimes surrounded by a depression.

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਨ.
these features are volcanic in origin.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੇਨੂਸੀਆਈ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ afterਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹਨ.
most venusian surface features are named after historical and mythological women.

ਅਪਵਾਦ ਹਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਮੋਨਟੇਸ, ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰ ਅਲਫ਼ਾ ਰੇਜੀਓ, ਬੀਟਾ ਰੇਜੀਓ, ਅਤੇ ਓਵਦਾ ਰੇਜੀਓ.
exceptions are maxwell montes, named after james clerk maxwell, and highland regions alpha regio, beta regio, and ovda regio.

ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਮੂਹ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the latter three features were named before the current system was adopted by the international astronomical union, the body which oversees planetary nomenclature.

ਵੀਨਸ ਉੱਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ মেরਿਡਿਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the longitudes of physical features on venus are expressed relative to its prime meridian.

ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਈਮ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਅਲਫਾ ਰੇਜੀਓ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅੰਡਾਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਈਵ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਾਡਾਰ-ਚਮਕਦਾਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ.
the original prime meridian passed through the radar-bright spot at the centre of the oval feature eve, located south of alpha regio.

ਵੈਨੇਰਾ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਨੂੰ ਕਰੈਟਰ ਏਰੀਆਡਨੇ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਚੋਟੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
after the venera missions were completed, the prime meridian was redefined to pass through the central peak in the crater ariadne.

ਸਤਹ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੈਨੂਸੀਅਨ ਸਤਹ ਨੂੰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਰੂਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
surface geology much of the venusian surface appears to have been shaped by volcanic activity.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 167 ਵੱਡੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਨ ਜੋ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62 ਮੀਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹਨ.
venus has several times as many volcanoes as earth, and it has 167 large volcanoes that are over 100 km 62 mi across.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਆਕਾਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਵਾਈ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟਾਪੂ ਹੈ.
the only volcanic complex of this size on earth is the big island of hawaii.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਨਸ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਛਾਲੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ.
this is not because venus is more volcanically active than earth, but because its crust is older.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਟ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ averageਸਤਨ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੀਨੂਸੀਅਨ ਸਤਹ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹੈ.
earth's oceanic crust is continually recycled by subduction at the boundaries of tectonic plates, and has an average age of about 100 million years, whereas the venusian surface is estimated to be million years old.

ਸਬੂਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਤਰਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
several lines of evidence point to ongoing volcanic activity on venus.

ਸੋਵੀਅਤ ਵੇਨੇਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੇਨੇਰਾ 9 bitਰਬਿਟ ਨੇ ਵੀਨਸ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਵੇਨੇਰਾ 12 ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੜਤਾਲ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਜ ਦੇ ਵਾਧੂ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
during the soviet venera program, the venera 9 orbiter obtained spectroscopic evidence of lightning on venus, and the venera 12 descent probe obtained additional evidence of lightning and thunder.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਵਿਸਲਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕੇ ਵੀਨਸ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the european space agency's venus express in 2007 detected whistler waves further confirming the occurrence of lightning on venus.

ਇਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਨਾਲ ਸੁਆਹ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
one possibility is that ash from a volcanic eruption was generating the lightning.

ਸਬੂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੁਕੜਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਮਾਪ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1978 ਅਤੇ 1986 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 10 ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਘਟਿਆ, 2006 ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ 10 ਗੁਣਾ ਘਟੀ.
another piece of evidence comes from measurements of sulfur dioxide concentrations in the atmosphere, which dropped by a factor of 10 between 1978 and 1986, jumped in 2006, and again declined 10-fold.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
this may mean that levels had been boosted several times by large volcanic eruptions.

2008 ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ, ਚੱਲ ਰਹੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਚੀਫ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਮੈਟ ਮੌਨਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਿਫਟ ਜ਼ੋਨ ਗਨੀਸ ਚਸਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ ਅਸਥਾਈ ਸਥਾਨਕ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਗਰਮ ਚਟਾਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
in 2008 and 2009, the first direct evidence for ongoing volcanism was observed by venus express, in the form of four transient localized infrared hot spots within the rift zone ganis chasma, near the shield volcano maat mons.

ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਗਾਤਾਰ bitਰਬਿਟ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਚਟਾਕ ਦੇਖੇ ਗਏ.
three of the spots were observed in more than one successive orbit.

ਇਹ ਚਟਾਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਾਵਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these spots are thought to represent lava freshly released by volcanic eruptions.

ਅਸਲ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮ ਚਟਾਕ ਦਾ ਆਕਾਰ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇ 7-7-827,, range8080--152020 range ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ 740 ਕੇ 467, 872 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ.
the actual temperatures are not known, because the size of the hot spots could not be measured, but are likely to have been in the k 527-827 , 980-1520 range, relative to a normal temperature of 740 k 467 , 872 .

ਵੀਨਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਕਰਟਰ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ.
almost a thousand impact craters on venus are evenly distributed across its surface.

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਕ੍ਰੇਰੇਟਿਡ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਤੇ, ਗੱਡੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਤਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ.
on other cratered bodies, such as earth and the moon, craters show a range of states of degradation.

ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ, ਨਿਘਾਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਇਹ ਹਵਾ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ eਹਿਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
on the moon, degradation is caused by subsequent impacts, whereas on earth it is caused by wind and rain erosion.

ਵੀਨਸ ਤੇ, ਲਗਭਗ 85% ਕ੍ਰੈਟਰ ਮੁੱistਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ.
on venus, about 85% of the craters are in pristine condition.

ਕ੍ਰੈਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਮੁੜ ਉਭਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸੜ੍ਹਨ ਆਈ.
the number of craters, together with their well-preserved condition, indicates the planet underwent a global resurfacing event about million years ago, followed by a decay in volcanism.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੁੜ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
whereas earth's crust is in continuous motion, venus is thought to be unable to sustain such a process.

ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੌਨਿਕਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਵੀਨਸ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਚੱਕਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਰਬਤ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਉਦੋਂ ਤਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਜੋ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
without plate tectonics to dissipate heat from its mantle, venus instead undergoes a cyclical process in which mantle temperatures rise until they reach a critical level that weakens the crust.

ਫਿਰ, ਲਗਭਗ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਧੀਨਤਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ.
then, over a period of about 100 million years, subduction occurs on an enormous scale, completely recycling the crust.

ਵੀਨੁਸੀਅਨ ਖੱਡੇ ਦਾ ਵਿਆਸ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 280 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਤੋਂ 174 ਮੀਲ ਤੱਕ ਹੈ.
venusian craters range from 3 km to 280 km 2 to 174 mi in diameter.

ਕੋਈ ਕਰੈਟਰ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਮੀਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਘਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
no craters are smaller than 3 km 2 mi , because of the effects of the dense atmosphere on incoming objects.

ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਗਤੀਆਤਮਕ withਰਜਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਦੁਆਰਾ ਇੰਨੇ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ.
objects with less than a certain kinetic energy are slowed down so much by the atmosphere that they do not create an impact crater.

50 ਮੀਟਰ 164 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਆਸ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਸੜ ਜਾਣਗੇ.
incoming projectiles less than 50 metres 164 ft in diameter will fragment and burn up in the atmosphere before reaching the ground.

ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚਾ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਸਾਇਣ ਬਾਰੇ ਥੋੜੀ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
internal structure without seismic data or knowledge of its moment of inertia, little direct information is available about the internal structure and geochemistry of venus.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਘਣਤਾ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਕੋਰ, ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the similarity in size and density between venus and earth suggests they share a similar internal structure a core, mantle, and crust.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੀਨਸਿਅਨ ਕੋਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੰਸ਼ਕ ਤਰਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਰੇਟ ਤੇ ਠੰingੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
like that of earth, the venusian core is at least partially liquid because the two planets have been cooling at about the same rate.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਡੂੰਘੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦਬਾਅ 24% ਘੱਟ ਹਨ.
the slightly smaller size of venus means pressures are 24% lower in its deep interior than earth's.

ਦੋਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਮੁੱਖ ਫਰਕ शुक्र ਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਲਈ ਸਬੂਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਛਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਗੈਰ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਲੇਸਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ.
the principal difference between the two planets is the lack of evidence for plate tectonics on venus, possibly because its crust is too strong to subduct without water to make it less viscous.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਘਾਟ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਠੰ .ਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਘਾਟ ਲਈ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this results in reduced heat loss from the planet, preventing it from cooling and providing a likely explanation for its lack of an internally generated magnetic field.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਵੀਨਸ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
instead, venus may lose its internal heat in periodic major resurfacing events.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਵੀਨਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 96.5% ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, 3.5% ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ.
atmosphere and climate venus has an extremely dense atmosphere composed of 96.5% carbon dioxide, 3.5% nitrogen, and traces of other gases, most notably sulfur dioxide.

ਇਸ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲੋਂ 93 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸਤਹ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠੋਂ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 0.62 ਮੀਲ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ' ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 92 ਗੁਣਾ ਹੈ.
the mass of its atmosphere is 93 times that of earth's, whereas the pressure at its surface is about 92 times that at earth' pressure equivalent to that at a depth of nearly 1 kilometre 0.62 mi under earth's oceans.

ਸਤਹ 'ਤੇ ਘਣਤਾ 65 ਕਿਲੋ ਮੀ .3, ਪਾਣੀ ਦਾ 6.5% ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨਾਲੋਂ 50 ਗੁਣਾ ਸੰਘਣੀ ਹੈ.
the density at the surface is 65 kg m3, 6.5% that of water or 50 times as dense as earth's atmosphere at 20 68 at sea level.

ਸੀਓ 2-ਅਮੀਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 735 ਕੇ 462 863 ਦੇ ਸਤ੍ਹਾ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the co 2-rich atmosphere generates the strongest greenhouse effect in the solar system, creating surface temperatures of at least 735 k 462 863 .

ਇਹ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 55 ਕੇ -361 ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 695 ਕੇ 420 791 ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬੁਧ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੁਧ ਦਾ ਸੂਰਜ ਭੜੱਕਾ ਕੇਵਲ 25% ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ .
this makes venus's surface hotter than mercury's, which has a minimum surface temperature of 55 k -361 and maximum surface temperature of 695 k 420 791 , even though venus is nearly twice mercury's distance from the sun and thus receives only 25% of mercury's solar irradiance.

ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ਨਸਬੰਦੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
this temperature is higher than that used for sterilization.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਸਤਹ ਅਕਸਰ ਨਰਕ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਖਾਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the surface of venus is often said to resemble traditional accounts of hell.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਨਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੁਣ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਕਈ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਭਗੌੜਾ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਅਸਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
studies have suggested that billions of years ago venus's atmosphere was much more like earth's than it is now, and that there may have been substantial quantities of liquid water on the surface, but after a period of 600 million to several billion years, a runaway greenhouse effect was caused by the evaporation of that original water, which generated a critical level of greenhouse gases in its atmosphere.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੀਨਸ ਉੱਤੇ ਸਤਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਕਿਆਸ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 31 ਮੀਲ ਉੱਪਰ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਬੱਦਲ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਤਾਪਮਾਨ 30 ਤੋਂ 80 86-176 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇਜਾਬ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
although the surface conditions on venus are no longer hospitable to any earthlike life that may have formed before this event, there is speculation on the possibility that life exists in the upper cloud layers of venus, 50 km 31 mi up from the surface, where the temperature ranges between 30 and 80 86-176 but the environment is acidic.

ਥਰਮਲ ਜੜਤਪੂਰੀਤਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਵੀਨਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਚੱਕਰ ਹੈ.
thermal inertia and the transfer of heat by winds in the lower atmosphere mean that the temperature of venus's surface does not vary significantly between the night and day sides, despite venus's extremely slow rotation.

ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਸਤਹ 'ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਰ ਧੂੜ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
winds at the surface are slow, moving at a few kilometres per hour, but because of the high density of the atmosphere at the surface, they exert a significant amount of force against obstructions, and transport dust and small stones across the surface.

ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੰਘਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਗਰਮੀ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦੀ.
this alone would make it difficult for a human to walk through, even if the heat, pressure, and lack of oxygen were not a problem.

ਸੰਘਣੀ co 2 ਪਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸੰਘਣੇ ਬੱਦਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲਫੁਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
above the dense co 2 layer are thick clouds consisting mainly of sulfuric acid droplets.

ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਐਰੋਸੋਲ, ਲਗਭਗ 1% ਫੇਰਿਕ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the clouds also contain sulfur aerosol, about 1% ferric chloride and some water.

ਬੱਦਲ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਭਾਵੀ ਹਿੱਸੇ ਫੇਰਿਕ ਸਲਫੇਟ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਿਕ ਐਨਹਾਈਡ੍ਰਾਈਡ ਹਨ.
other possible constituents of the cloud particles are ferric sulfate, aluminium chloride and phosphoric anhydride.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਣ ਅਕਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
clouds at different levels have different compositions and particle size distributions.

ਇਹ ਬੱਦਲ ਲਗਭਗ 90% ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਖਿੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ.
these clouds reflect and scatter about 90% of the sunlight that falls on them back into space, and prevent visual observation of venus's surface.

ਸਥਾਈ ਬੱਦਲ ਦੇ coverੱਕਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ੁੱਕਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਧੁੱਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the permanent cloud cover means that although venus is closer than earth to the sun, it receives less sunlight on the ground.

ਬੱਦਲ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ 85 ਮੀਟਰ ਦੀ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 186 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦੀਆਂ ਹਨ.
strong 85 m s 300 km h 186 mph winds at the cloud tops go around venus about every four to five earth days.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ 60 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਸਿਰਫ% ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ ਹਨ.
winds on venus move at up to 60 times the speed of its rotation, whereas earth's fastest winds are only % rotation speed.

ਵੀਨਸ ਦੀ ਸਤਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ isੰਗ ਨਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਭੂਮੱਧ ਅਤੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the surface of venus is effectively isothermal it retains a constant temperature not only between day and night sides but between the equator and the poles.

ਮੌਸਮੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਵੀਨਸ ਦਾ ਮਿੰਟ ਦਾ axial.
venus's minute axial than , compared to on minimises seasonal temperature variation.

ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਪਰਿਵਰਤਨ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the only appreciable variation in temperature occurs with altitude.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ, ਮੈਕਸਵੈਲ ਮੋਨਟੇਸ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 655 ਕੇ 380 716 ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 4.5 ਐਮਪੀਏ 45 ਬਾਰ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਬਾਅ ਹੈ.
the highest point on venus, maxwell montes, is therefore the coolest point on venus, with a temperature of about 655 k 380 716 and an atmospheric pressure of about 4.5 mpa 45 bar .

1995 ਵਿਚ, ਮੈਗੇਲਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਫ ਦੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ.
in 1995, the magellan spacecraft imaged a highly reflective substance at the tops of the highest mountain peaks that bore a strong resemblance to terrestrial snow.

ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਰਫ ਤਕ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ.
this substance likely formed from a similar process to snow, albeit at a far higher temperature.

ਸਤਹ 'ਤੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਥਿਰ, ਇਹ ਗੈਸਿ formਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉੱਚੇ ਉਚਾਈਆਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
too volatile to condense on the surface, it rose in gaseous form to higher elevations, where it is cooler and could precipitate.

ਇਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਅਟਕਲਾਂ ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਟੈਲੂਰੀਅਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਲਫਾਈਡ ਗੈਲੇਨਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਹਨ.
the identity of this substance is not known with certainty, but speculation has ranged from elemental tellurium to lead sulfide galena .

ਵੀਨਸ ਦੇ ਬੱਦਲ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the clouds of venus may be capable of producing lightning.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੱਕੀ ਫਟਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਸੋਵੀਅਤ ਵੇਨੇਰਾ ਪੜਤਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the existence of lightning in the atmosphere of venus has been controversial since the first suspected bursts were detected by the soviet venera probes.

ਵਿਚ, ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਸਲਰ ਮੋਡ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
in , venus express clearly detected whistler mode waves, the signatures of lightning.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਦਿੱਖ ਮੌਸਮ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
their intermittent appearance indicates a pattern associated with weather activity.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਦਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੱਧੀ ਹੈ.
according to these measurements, the lightning rate is at least half of that on earth.

2007 ਵਿੱਚ, ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੋਹਰਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਾਲਾ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
in 2007, venus express discovered that a huge double atmospheric vortex exists at the south pole.

ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਵੀਨਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਉੱਚਾ ਹੈ.
venus express also discovered, in 2011, that an ozone layer exists high in the atmosphere of venus.

29 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ, ਈਐਸਏ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦਾ ਆਇਨੋਸਫਿਅਰ "ਸਮਾਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੂਮਕੋਟ ਤੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਈ ਆਯਨ ਦੀ ਪੂਛ" ਵਰਗਾ mannerੰਗ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ.
on 29 january 2013, esa scientists reported that the ionosphere of venus streams outwards in a manner similar to "the ion tail seen streaming from a comet under similar conditions."

ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ 2016 ਵਿਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਅਕਾਤਸੁਕੀ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀਨਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਕਮਾਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੇਖਿਆ.
in december 2015 and to a lesser extent in april and may 2016, researchers working on japan's akatsuki mission observed bow shapes in the atmosphere of venus.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਗੁਰੂਤਾ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
this was considered direct evidence of the existence of perhaps the largest stationary gravity waves in the solar system.

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕੋਰ 1967 ਵਿਚ, ਵੇਨੇਰਾ 4 ਨੇ ਵੀਨਸ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ.
magnetic field and core in 1967, venera 4 found venus's magnetic field to be much weaker than that of earth.

ਇਹ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੋਰ ਵਾਂਗ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਇਯੋਨੋਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this magnetic field is induced by an interaction between the ionosphere and the solar wind, rather than by an internal dynamo as in the earth's core.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੈਗਨੋਸੋਫਿਅਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
venus's small induced magnetosphere provides negligible protection to the atmosphere against cosmic radiation.

ਵੀਨਸ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਡਾਇਨਾਮੋ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ.
the lack of an intrinsic magnetic field at venus was surprising, given that it is similar to earth in size, and was expected also to contain a dynamo at its core.

ਡਾਇਨਾਮੋ ਲਈ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਚਲੰਤ ਤਰਲ, ਘੁੰਮਣਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a dynamo requires three things a conducting liquid, rotation, and convection.

ਕੋਰ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ducੰਗ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਾਇਨਾਮੋ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the core is thought to be electrically conductive and, although its rotation is often thought to be too slow, simulations show it is adequate to produce a dynamo.

ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਡਾਇਨਾਮੋ ਗੁੰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੀਨਸ ਦੇ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਣ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
this implies that the dynamo is missing because of a lack of convection in venus's core.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸੰਕਰਮਣ ਕੋਰ ਦੇ ਤਰਲ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤਰਲ ਪਰਤ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਉਪਰਲੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
on earth, convection occurs in the liquid outer layer of the core because the bottom of the liquid layer is much hotter than the top.

ਵੀਨਸ ਤੇ, ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਰੀਸਰਫੈਕਸਿੰਗ ਇਵੈਂਟ ਨੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਸਟ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਹੈ.
on venus, a global resurfacing event may have shut down plate tectonics and led to a reduced heat flux through the crust.

ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਬੰਧਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕੋਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ.
this caused the mantle temperature to increase, thereby reducing the heat flux out of the core.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕੋਈ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੀਓਡੀਨੀਮੋ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
as a result, no internal geodynamo is available to drive a magnetic field.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੋਰ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
instead, the heat from the core is being used to reheat the crust.

ਇਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੀਨਸ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਰ ਠੰਡਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਰਲ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਰਿਹਾ.
one possibility is that venus has no solid inner core, or that its core is not cooling, so that the entire liquid part of the core is at approximately the same temperature.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੋਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
another possibility is that its core has already completely solidified.

ਕੋਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗੰਧਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
the state of the core is highly dependent on the concentration of sulfur, which is unknown at present.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੈਗਨੈਟੋਸਫਿਅਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਸਿੱਧੇ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
the weak magnetosphere around venus means that the solar wind is interacting directly with its outer atmosphere.

ਇੱਥੇ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਆਇਨ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਅਣੂ ਦੇ ਭੰਗ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
here, ions of hydrogen and oxygen are being created by the dissociation of neutral molecules from ultraviolet radiation.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਫਿਰ energyਰਜਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀਨਸ ਦੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵੇਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the solar wind then supplies energy that gives some of these ions sufficient velocity to escape venus's gravity field.

ਇਸ ਕਟੌਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਪੁੰਜ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਹੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਆਇਨਾਂ ਦਾ ਸਥਿਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਚ-ਪੁੰਜ ਦੇ ਅਣੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this erosion process results in a steady loss of low-mass hydrogen, helium, and oxygen ions, whereas higher-mass molecules, such as carbon dioxide, are more likely to be retained.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਕਟੌਤੀ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀਨਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ.
atmospheric erosion by the solar wind probably led to the loss of most of venus's water during the first billion years after it formed.

ਕਟੌਤੀ ਨੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਪੁੰਜ ਦੇ ਡਿਯੂਟਰਿਅਮ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸੌਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 100 ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
the erosion has increased the ratio of higher-mass deuterium to lower-mass hydrogen in the atmosphere 100 times compared to the rest of the solar system.

bitਰਬਿਟ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਵੀਨਸ 0.ਸਤਨ 0.72 ਏਯੂ 108,000,000 ਕਿਮੀ 67,000,000 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ 224.7 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
orbit and rotation venus orbits the sun at an average distance of about 0.72 au 108,000,000 km 67,000,000 mi , and completes an orbit every 224.7 days.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿ-ਕਥਾਵਾਂ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹਨ, ਵੀਨਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ 0.01 ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੋਲਾਕਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ.
although all planetary orbits are elliptical, venus's orbit is the closest to circular, with an eccentricity of less than 0.01.

ਜਦੋਂ ਵੀਨਸ ਘਟੀਆ ਮਿਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ toਸਤਨ 41 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
when venus lies between earth and the sun in inferior conjunction, it makes the closest approach to earth of any planet at an average distance of 41 million km.

ਗ੍ਰਹਿ ਹਰ 4ਸਤਨ 58 584 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਘਟੀਆ ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
the planet reaches inferior conjunction every 584 days, on average.

ਧਰਤੀ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੂਰੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ.
because of the decreasing eccentricity of earth's orbit, the minimum distances will become greater over tens of thousands of years.

ਸਾਲ 1 ਤੋਂ 5383 ਤੱਕ, ਇੱਥੇ 406 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ 526 ਪਹੁੰਚ ਹਨ ਫਿਰ ਲਗਭਗ 60,158 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ.
from the year 1 to 5383, there are 526 approaches less than 40 million km then there are none for about 60,158 years.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਘੜੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
all the planets in the solar system orbit the sun in an anti-clockwise direction as viewed from above earth's north pole.

ਬਹੁਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਘੜੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਹਰ 243 ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ 243 ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਪਿਛਾਖੜੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
most planets also rotate on their axes in an anti-clockwise direction, but venus rotates clockwise in retrograde rotation once every 243 earth slowest rotation of any planet.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ.
because its rotation is so slow, venus is very close to spherical.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵੀਨੂਸੀਆ ਸਾ sideਂਡਰੀਅਲ ਦਿਨ ਵੀਨਸ ਦੇ ਸਾਲ 243 ਬਨਾਮ 224.7 ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
a venusian sidereal day thus lasts longer than a venusian year 243 versus 224.7 earth days .

ਵੀਨਸ ਦਾ ਭੂਮੱਧ ਭੂਚਾਲ 6.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ ਘੰਟਾ 4.0 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਲਗਭਗ 1,670 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 1,040 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ.
venus's equator rotates at 6.5 km h 4.0 mph , whereas earth's is approximately 1,670 km h 1,040 mph .

ਮੈਗੈਲਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 16 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਨਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਵੇਨਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 6.5 ਮਿੰਟ ਘਟਿਆ ਹੈ.
venus's rotation has slowed down by 6.5 min per venusian sidereal day in the 16 years between the magellan spacecraft and venus express visits.

ਪਿਛਾਖੜੀ ਘੁੰਮਣ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੁਗਣੇ ਦਿਨ ਨਾਲੋਂ 116.75 ਧਰਤੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੀਨਸ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬੁਧ ਦੇ 176 ਧਰਤੀ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
because of the retrograde rotation, the length of a solar day on venus is significantly shorter than the sidereal day, at 116.75 earth days making the venusian solar day shorter than mercury's 176 earth days .

ਇਕ ਵੀਨੂਸੀਅਨ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.92 ਵੀਨੂਸ਼ੀਅਨ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
one venusian year is about 1.92 venusian solar days.

ਵੀਨਸ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੀਨਸ ਦੇ ਧੁੰਦਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ.
to an observer on the surface of venus, the sun would rise in the west and set in the east, although venus's opaque clouds prevent observing the sun from the planet's surface.

ਵੀਨਸ ਸੂਰਜੀ ਨੀਹਬੁਲਾ ਤੋਂ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਅਵਧੀ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਮਾਹੌਲ 'ਤੇ ਆਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਸ਼ਾਂਤ ਸਪਿਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ. .
venus may have formed from the solar nebula with a different rotation period and obliquity, reaching its current state because of chaotic spin changes caused by planetary perturbations and tidal effects on its dense atmosphere, a change that would have occurred over the course of billions of years.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸੰਤੁਲਨ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਵੀਨੁਸੀਅਨ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਹੀਟਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ.
the rotation period of venus may represent an equilibrium state between tidal locking to the sun's gravitation, which tends to slow rotation, and an atmospheric tide created by solar heating of the thick venusian atmosphere.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 584-ਦਿਨ ਦਾ interਸਤਨ ਅੰਤਰਾਲ ਲਗਭਗ ਬਿਲਕੁਲ 5 ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੂੰਜ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਛੂਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the 584-day average interval between successive close approaches to earth is almost exactly equal to 5 venusian solar days, but the hypothesis of a resonance with earth has been discounted.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹਨ.
venus has no natural satellites.

ਇਸ ਵਿਚ ਅਰਧ-ਉਪਗ੍ਰਹਿ 2002 ve68 ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਅਸਥਾਈ ਟ੍ਰੋਜਨ, 2001 ਸੀ ਕੇ 32 ਅਤੇ 2012 ਐਕਸ ਈ 133 ਦੇ ਕਈ ਟਾਰਜਨ ਤਾਰੇ ਹਨ.
it has several trojan asteroids the quasi-satellite 2002 ve68 and two other temporary trojans, 2001 ck32 and 2012 xe133.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਓਵੰਨੀ ਕੈਸਿਨੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੀਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 200 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈਂਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਹੈ.
in the 17th century, giovanni cassini reported a moon orbiting venus, which was named neith and numerous sightings were reported over the following 200 years, but most were determined to be stars in the vicinity.

ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿਚ ਐਲੈਕਸ ਅਲੇਮੀ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਸਟੀਵਨਸਨ ਨੇ 2006 ਦੇ ਸੌਰਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਨਸ ਕੋਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
alex alemi's and david stevenson's 2006 study of models of the early solar system at the california institute of technology shows venus likely had at least one moon created by a huge impact event billions of years ago.

ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਪਿਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੇਨਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਨਾ ਗਿਆ.
about 10 million years later, according to the study, another impact reversed the planet's spin direction and caused the venusian moon gradually to spiral inward until it collided with venus.

ਜੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
if later impacts created moons, these were removed in the same way.

ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੂਰਜੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
an alternative explanation for the lack of satellites is the effect of strong solar tides, which can destabilize large satellites orbiting the inner terrestrial planets.

ਨਿਰੀਖਣ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
observation to the naked eye, venus appears as a white point of light brighter than any other planet or star apart from the sun .

ਇਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਮਾਪ, .9, ਕ੍ਰਿਸੈਂਟ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
its brightest apparent magnitude, .9, occurs during crescent phase, when it is near earth.

ਵੀਨਸ ਲਗਭਗ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
venus fades to about magnitude when it is backlit by the sun.

ਮੱਧ ਦਿਵਸ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਕਾਫ਼ੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the planet is bright enough to be seen in a clear midday sky and is easily visible when the sun is low on the horizon.

ਘਟੀਆ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
as an inferior planet, it always lies within about of the sun.

ਵੀਨਸ ਹਰ 584 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਨੂੰ "ਪਛਾੜ "ਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
venus "overtakes" earth every 584 days as it orbits the sun.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ "ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਤਾਰਾ" ਤੋਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, "ਸਵੇਰ ਦਾ ਤਾਰਾ", ਜੋ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
as it does so, it changes from the "evening star", visible after sunset, to the "morning star", visible before sunrise.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੁਧ, ਦੂਸਰਾ ਘਟੀਆ ਗ੍ਰਹਿ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
although mercury, the other inferior planet, reaches a maximum elongation of only and is often difficult to discern in twilight, venus is hard to miss when it is at its brightest.

ਇਸ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਧਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇਹ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨੇਰੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
its greater maximum elongation means it is visible in dark skies long after sunset.

ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਬਿੰਦੂ ਵਰਗੀ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਵੀਨਸ ਇੱਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ "ਅਣਜਾਣ ਉਡਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼" ਹੈ.
as the brightest point-like object in the sky, venus is a commonly misreported "unidentified flying object".

ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਿੰਮੀ ਕਾਰਟਰ ਨੇ 1969 ਵਿਚ ਇਕ ਯੂਐਫਓ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਵੈਨਸ ਸੀ.
u.s. president jimmy carter reported having seen a ufo in 1969, which later analysis suggested was probably venus.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੀ orਰਬਿਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਵੀਨਸ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰਬੀਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as it moves around its orbit, venus displays phases like those of the moon in a telescopic view.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ "ਪੂਰਾ" ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the planet presents a small "full" image when it is on the opposite side of the sun.

ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ "ਤਿਮਾਹੀ ਪੜਾਅ" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਰਬੀਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ "ਪਤਲਾ ਚੜ੍ਹਦਾ" ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ.
it shows a larger "quarter phase" when it is at its maximum elongations from the sun, and is at its brightest in the night sky, and presents a much larger "thin crescent" in telescopic views as it comes around to the near side between earth and the sun.

ਵੀਨਸ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣਾ "ਨਵਾਂ ਪੜਾਅ" ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
venus is at its largest and presents its "new phase" when it is between earth and the sun.

ਇਸ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਇਕ ਦੂਰਬੀਨ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
its atmosphere can be seen in a telescope by the halo of light refracted around it.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਵੀਨਸ ਦੀ ਕਦਰ ਧਰਤੀ ਦੇ orਰਬਿਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਝੁਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
transits the venusian orbit is slightly inclined relative to earth's orbit thus, when the planet passes between earth and the sun, it usually does not cross the face of the sun.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਘਟੀਆ ਸੰਜੋਗ ਧਰਤੀ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
transits of venus occur when the planet's inferior conjunction coincides with its presence in the plane of earth's orbit.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ 243 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਹੋ ਰਹੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਜੋੜ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 105.5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਜਾਂ 121.5 ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ 1639 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਯਿਰਮਿਅਨ ਹੌਰੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
transits of venus occur in cycles of 243 years with the current pattern of transits being pairs of transits separated by eight years, at intervals of about 105.5 years or 121.5 pattern first discovered in 1639 by the english astronomer jeremiah horrocks.

ਤਾਜ਼ਾ ਜੋੜੀ 8 ਜੂਨ, 2004 ਅਤੇ ਜੂਨ, 2012 ਦੀ ਸੀ.
the latest pair was june 8, 2004 and june , 2012.

ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ outਨਲਾਈਨ ਆਉਟਲੈਟਾਂ ਤੋਂ ਲਾਈਵ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਹੀ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the transit could be watched live from many online outlets or observed locally with the right equipment and conditions.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਜੋੜੀ ਦਸੰਬਰ 1874 ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1882 ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਜੋੜੀ ਦਸੰਬਰ 2117 ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2125 ਵਿਚ ਆਵੇਗੀ.
the preceding pair of transits occurred in december 1874 and december 1882 the following pair will occur in december 2117 and december 2125.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫਿਲਮ 1874 ਦੇ ਪੈਸੇਜ ਡੀ ਵੀਨਸ ਦੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1874 ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the oldest film known is the 1874 passage de venus, showing the 1874 venus transit of the sun.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵੀਨਸ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1639 ਵਿਚ ਹੌਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
historically, transits of venus were important, because they allowed astronomers to determine the size of the astronomical unit, and hence the size of the solar system as shown by horrocks in 1639.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਕੂਕ ਦੀ ਖੋਜ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 1768 ਵਿਚ ਵੀਨਸ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਤਾਹੀਟੀ ਗਿਆ ਸੀ।
captain cook's exploration of the east coast of australia came after he had sailed to tahiti in 1768 to observe a transit of venus.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਪੈਂਟਾਗਰਾਮ ਵੀਨਸ ਦਾ ਪੈਂਟਾਗਾਮ ਉਹ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀਨਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pentagram of venus the pentagram of venus is the path that venus makes as observed from earth.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟੀਆ ਜੋੜ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 13 ਦੇ orਰਬਿਟਲ ਗੂੰਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਘਟੀਆ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਹਰ 13 ਚੱਕਰ ਵਿਚ 8 ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.
successive inferior conjunctions of venus repeat very near a 13 8 orbital resonance earth orbits 8 times for every 13 orbits of venus , shifting upon sequential inferior conjunctions.

ਗੂੰਜ 13 8 ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ ਹੈ.
the resonance 13 8 ratio is approximate.

8 13 ਲਗਭਗ 0.615385 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਕ 0.615187 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
8 13 is approximately 0.615385 while venus orbits the sun in 0.615187 years.

ਏਸ਼ੇਨ ਲਾਈਟ ਵੀਨਸ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰਹੱਸ ਇਸ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਅਖੌਤੀ ਅਸਥਨ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ashen light a long-standing mystery of venus observations is the so-called ashen apparent weak illumination of its dark side, seen when the planet is in the crescent phase.

ਏਸ਼ੇਨ ਲਾਈਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿਗਰਾਨੀ 1643 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the first claimed observation of ashen light was made in 1643, but the existence of the illumination has never been reliably confirmed.

ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੈਨੂਸੀਅਨ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਚੰਦਰਮਾਹੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
observers have speculated it may result from electrical activity in the venusian atmosphere, but it could be illusory, resulting from the physiological effect of observing a bright, crescent-shaped object.

ਅਧਿਐਨ ਅਰੰਭਕ ਅਧਿਐਨ ਵੀਨਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚ "ਸਵੇਰ ਦਾ ਤਾਰਾ" ਅਤੇ "ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਤਾਰਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਨਾਮ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ.
studies early studies venus was known to ancient civilizations both as the "morning star" and as the "evening star", names that reflect the early assumption that these were two separate objects.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਮੀਸਾਦੁਕਾ ਦੀ ਵੀਨਸ ਦੀ ਗੋਲੀ, ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਵਸਤੂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਵਿਚ “ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਣੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਨਾਲ.
the venus tablet of ammisaduqa, believed to have been compiled around the mid-seventeenth century bce, shows the babylonians understood the two were a single object, referred to in the tablet as the "bright queen of the sky", and could support this view with detailed observations.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤਾਰੇ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਹੇਸਪੇਰਸ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ.
the ancient greeks thought of the two as separate stars, phosphorus and hesperus.

ਪਲੀਨੀ ਐਲਡਰ ਨੇ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕ ਵਸਤੂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡਾਇਓਜਨੇਸ ਲਾਰਟੀਅਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਮੇਨਾਈਡਜ਼ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
pliny the elder credited the realization that they were a single object to pythagoras in the sixth century bce, while diogenes laertius argued that parmenides was probably responsible.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਵੀਨਸ ਨੂੰ "ਮਹਾਨ ਚਿੱਟਾ" ਤਾਈ-ਬਾਈ ਜਾਂ "ਚਮਕ ਦਾ ਓਪਨਰ ਸਟਾਰਟਰ" ਕਿਯੂ-ਮਿਗ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸ਼ੁੱਕਰਕ ਨੂੰ "ਉੱਤਮ ਪੱਛਮੀ ਵਨ" ਚਾਂਗ-ਗੇਂਗ ਕਿਹਾ.
the ancient chinese referred to the morning venus as "the great white" tai-bai or "the opener starter of brightness" qi-ming , and the evening venus as "the excellent west one" chang-geng .

ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਲੂਸੀਫ਼ਰ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਲਾਈਟ-ਬ੍ਰਿੰਗਰ" ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਵੇਸਪਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ.
the romans designated the morning aspect of venus as lucifer, literally "light-bringer", and the evening aspect as vesper, both literal translations of the respective greek names.

ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਅਲਮਾਗੇਟ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ, ਟੌਲੇਮੀ ਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੁਧ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹਨ.
in the second century, in his astronomical treatise almagest, ptolemy theorized that both mercury and venus are located between the sun and the earth.

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਵਿਸੇਨਾ ਨੇ ਵੀਨਸ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਟੌਲੇਮੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ।
the 11th century persian astronomer avicenna claimed to have observed the transit of venus, which later astronomers took as confirmation of ptolemy's theory.

12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਅੰਡਾਲੂਸੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਬਨ ਬਜਾਜਾਹ ਨੇ "ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦੋ ਗ੍ਰਹਿ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖੇ", ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਾਰਾਗਾ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੁਤਬ-ਦੀਨ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਕਰ ਅਤੇ ਬੁਧ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in the 12th century, the andalusian astronomer ibn bajjah observed "two planets as black spots on the face of the sun", which were later identified as the transits of venus and mercury by the maragha astronomer qotb al-din shirazi in the 13th century.

ਜਦੋਂ ਇਤਾਲਵੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਨੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਪੜਾਅ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਿਬਸ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ।
when the italian physicist galileo galilei first observed the planet in the early 17th century, he found it showed phases like the moon, varying from crescent to gibbous to full and vice versa.

ਜਦੋਂ ਵੀਨਸ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੱਧਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਪੜਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਅਰਧ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
when venus is furthest from the sun in the sky, it shows a half-lit phase, and when it is closest to the sun in the sky, it shows as a crescent or full phase.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੇ ਵੀਨਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਟੌਲੇਮਾਈਕ ਜਿਓਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਮਾਡਲ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਸੀ.
this could be possible only if venus orbited the sun, and this was among the first observations to clearly contradict the ptolemaic geocentric model that the solar system was concentric and centred on earth.

ਵੀਨਸ ਦੇ 1639 ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਦੀ ਸਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਯਿਰਮਿਨਾ ਹੌਰੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਵਿਲੀਅਮ ਕਰਬੈਟਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ 4 ਦਸੰਬਰ 1639 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the 1639 transit of venus was accurately predicted by jeremiah horrocks and observed by him and his friend, william crabtree, at each of their respective homes, on 4 december 1639 24 november under the julian calendar in use at that time .

ਵੀਨਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ 1761 ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਪੌਲੀਮੈਥ ਮਿਖਾਇਲ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the atmosphere of venus was discovered in 1761 by russian polymath mikhail lomonosov.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਰਮਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਾਨ ਨੇ 1790 ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
venus's atmosphere was observed in 1790 by german astronomer johann .

ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਅਰਧ ਸੈਂਕ ਸੀ,
found when the planet was a thin crescent, the cusps extended through more than .

ਉਸ ਨੇ ਸਹੀ surੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਘਣੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਕਾਰਨ ਹੈ.
he correctly surmised this was due to scattering of sunlight in a dense atmosphere.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚੇਸਟਰ ਸਮਿਥ ਲਿਮੈਨ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਗੂੰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਸੰਜੋਗ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
later, american astronomer chester smith lyman observed a complete ring around the dark side of the planet when it was at inferior conjunction, providing further evidence for an atmosphere.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਜੰਮੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਓਵਨੀ ਕੈਸੀਨੀ ਵਰਗੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਤਹ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਗਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਦੌਰ.
the atmosphere complicated efforts to determine a rotation period for the planet, and observers such as italian-born astronomer giovanni cassini and incorrectly estimated periods of about 24 h from the motions of markings on the planet's apparent surface.

ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਖੋਜ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਵੀਨਸ ਬਾਰੇ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ground-based research little more was discovered about venus until the 20th century.

ਇਸਦੀ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਰਹਿਤ ਡਿਸਕ ਨੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ, ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਪਰੀਖਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਭੇਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ.
its almost featureless disc gave no hint what its surface might be like, and it was only with the development of spectroscopic, radar and ultraviolet observations that more of its secrets were revealed.

ਪਹਿਲੀ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਨਿਰੀਖਣ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਫ੍ਰੈਂਕ ਈ. ਰਾਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜੋ ਕਿ ਦਿਸਣਯੋਗ ਅਤੇ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
the first ultraviolet observations were carried out in the 1920s, when frank e. ross found that ultraviolet photographs revealed considerable detail that was absent in visible and infrared radiation.

ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਘਣੇ, ਪੀਲੇ ਨੀਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਚੇ ਸਿਰਸ ਬੱਦਲ ਹਨ.
he suggested this was due to a dense, yellow lower atmosphere with high cirrus clouds above it.

1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਵੀਨੂਸੀਅਨ ਘੁੰਮਣ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ.
spectroscopic observations in the 1900s gave the first clues about the venusian rotation.

ਵੇਸਟੋ ਸਲੀਫਰ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਡੌਪਲਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ.
vesto slipher tried to measure the doppler shift of light from venus, but found he could not detect any rotation.

ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he surmised the planet must have a much longer rotation period than had previously been thought.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕੰਮ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਘੁੰਮਣ ਪਿੱਛੇ ਸੀ.
later work in the 1950s showed the rotation was retrograde.

ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਰਾਡਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ.
radar observations of venus were first carried out in the 1960s, and provided the first measurements of the rotation period, which were close to the modern value.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੀਨਸਾਈ ਸਤਹ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ.
radar observations in the 1970s revealed details of the venusian surface for the first time.

ਅਰੇਸੀਬੋ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ 300 ਮੀਟਰ 980 ਫੁੱਟ ਰੇਡੀਓ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਬੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੂੰਜਾਂ ਨੇ ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ.
pulses of radio waves were beamed at the planet using the 300 m 980 ft radio telescope at arecibo observatory, and the echoes revealed two highly reflective regions, designated the alpha and beta regions.

ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਖੇਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਕਸਵੈਲ ਮੋਨਟੇਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the observations also revealed a bright region attributed to mountains, which was called maxwell montes.

ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁਣ ਵੀਨਸ ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹਨ.
these three features are now the only ones on venus that do not have female names.

ਪੜਚੋਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਰੋਬੋਟਿਕ ਪੁਲਾੜ ਪੜਤਾਲ ਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਪਹਿਲਾ, 1961 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਵਿਨੇਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
exploration the first robotic space probe mission to venus, and the first to any planet, began with the soviet venera program in 1961.

ਵੀਨਸ ਦੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ 14 ਦਸੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਮਰੀਨਰ 2 ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਅੰਤਰ-ਯੋਜਨਾਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 34,833 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 21,644 ਮੀਲ ਉੱਪਰ ਲੰਘਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the united states' exploration of venus had its first success with the mariner 2 mission on 14 december 1962, becoming the world's first successful interplanetary mission, passing 34,833 km 21,644 mi above the surface of venus, and gathering data on the planet's atmosphere.

18 ਅਕਤੂਬਰ 1967 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਵਿਨੇਰਾ 4 ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ.
on 18 october 1967, the soviet venera 4 successfully entered the atmosphere and deployed science experiments.

ਵੇਨੇਰਾ 4 ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮਰੀਨਰ 2 ਦੀ ਗਣਨਾ ਨਾਲੋਂ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮ ਸੀ, ਲਗਭਗ 500 ਤੇ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਵਾਯੂਮੰਡਲ 95% ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ 2 ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਨਰਾ 4 ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਵੀਨਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸੀ.
venera 4 showed the surface temperature was hotter than mariner 2 had calculated, at almost 500 , determined that the atmosphere is 95% carbon dioxide co 2 , and discovered that venus's atmosphere was considerably denser than venera 4's designers had anticipated.

ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਨੇਰਾ 5 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਪੇਸ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮੁ ofਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ.
the joint venera 5 data were analysed by a combined science team in a series of colloquia over the following year, in an early example of space cooperation.

1975 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਵੇਨੇਰਾ 9 ਅਤੇ 10 ਲੈਂਡਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਕਿ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ.
in 1975 the soviet venera 9 and 10 landers transmitted the first images from the surface of venus, which were in black and white.

1982 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਵੇਨੇਰਾ 13 ਅਤੇ 14 ਲੈਂਡਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੰਗੀਨ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in 1982 the first colour images of the surface were obtained with the soviet venera 13 and 14 landers.

ਨਾਸਾ ਨੇ 1978 ਵਿਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਵੀਨਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਪਾਇਨੀਅਰ ਵੀਨਸ bitਰਬਿਟਰ ਅਤੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਵੀਨਸ ਮਲਟੀਪ੍ਰੌਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
nasa obtained additional data in 1978 with the pioneer venus project that consisted of two separate missions pioneer venus orbiter and pioneer venus multiprobe.

ਸਫਲ ਸੋਵੀਅਤ ਵੇਨੇਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਵੀਨੇਰਾ 15 ਅਤੇ 16 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇ ਖੰਭੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਥਕਾਰ ਤੱਕ 25% ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੈਪਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੀਨਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੇਗਾ 1 1985, ਵੇਗਾ 2 1985, ਗੈਲੀਲੀਓ 1990, ਮੈਗੇਲਨ 1994, 1998, ਅਤੇ ਮੈਸੇਂਜਰ 2006 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the successful soviet venera program came to a close in october 1983, when venera 15 and 16 were placed in orbit to conduct detailed mapping of 25% of venus's terrain from the north pole to latitude several other venus flybys took place in the 1980s and 1990s that increased the understanding of venus, including vega 1 1985 , vega 2 1985 , galileo 1990 , magellan 1994 , 1998 , and messenger 2006 .

ਫਿਰ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਈਐਸਏ ਦੁਆਰਾ ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਅਪ੍ਰੈਲ 2006 ਵਿਚ ਵੀਨਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
then, venus express by the european space agency esa entered orbit around venus in april 2006.

ਸੱਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਵੀਨਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਵੀਨਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
equipped with seven scientific instruments, venus express provided unprecedented long-term observation of venus's atmosphere.

ਈਐਸਏ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿਚ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ.
esa concluded that mission in december 2014.

2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਅਕਾਤਸੁਕੀ 7 ਦਸੰਬਰ 2015 ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਅੰਡਾਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਸਕੋਸਮਸ, ਨਾਸਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸਰੋ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਐਨ ਅਧੀਨ ਕਈ ਪੜਤਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਹਨ.
as of 2016, japan's akatsuki is in a highly elliptical orbit around venus since 7 december 2015, and there are several probing proposals under study by roscosmos, nasa, and india's isro.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀਨਸ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਜੋਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਹੱਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in culture venus is a primary feature of the night sky, and so has been of remarkable importance in mythology, astrology and fiction throughout history and in different cultures.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਵੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਮਰ, ਸੈਫੋ, ਓਵਿਡ ਅਤੇ ਵਰਜਿਲ ਨੇ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ.
classical poets such as homer, sappho, ovid and virgil spoke of the star and its light.

ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ, ਰਾਬਰਟ ਫਰੌਸਟ, ਐਲਫਰੇਡ ਲਾਰਡ ਟੈਨਿਸਨ ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਸਵਰਥ ਵਰਗੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੈ.
romantic poets such as william blake, robert frost, alfred lord tennyson and william wordsworth wrote odes to it.

ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਕਾ with ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਵੀਨਸ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
with the invention of the telescope, the idea that venus was a physical world and possible destination began to take form.

ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵੀਨੂਸੀਆ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੇ coverੱਕਣ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮੁ earlyਲੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਹੌਲ ਸੀ.
the impenetrable venusian cloud cover gave science fiction writers free rein to speculate on conditions at its surface all the more so when early observations showed that not only was it similar in size to earth, it possessed a substantial atmosphere.

ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਅਜੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ.
closer to the sun than earth, the planet was frequently depicted as warmer, but still habitable by humans.

ਸ਼ੈਲੀ 1930 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਇਕ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਤਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਸਖਤ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ.
the genre reached its peak between the 1930s and 1950s, at a time when science had revealed some aspects of venus, but not yet the harsh reality of its surface conditions.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਦਿਖਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
findings from the first missions to venus showed the reality to be quite different, and brought this particular genre to an end.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਨਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਉੱਨਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
as scientific knowledge of venus advanced, so science fiction authors tried to keep pace, particularly by conjecturing human attempts to terraform venus.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀਨਸ ਦਾ ਖਗੋਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ sexਰਤ ਲਿੰਗ ਲਈ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਰਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
symbol the astronomical symbol for venus is the same as that used in biology for the female sex a circle with a small cross beneath.

ਵੀਨਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ minਰਤਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਕੀਮੀਨੀਏ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦੇ ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the venus symbol also represents femininity, and in western alchemy stood for the metal copper.

ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲਈ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂਬਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
polished copper has been used for mirrors from antiquity, and the symbol for venus has sometimes been understood to stand for the mirror of the goddess.

ਵਸਨੀਕਤਾ ਵੈਨਸ ਉੱਤੇ ਜੀਵਣ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਕਿਆਸ ਅਰੰਭ 1960 ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ ਜਦੋਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਵੀਨਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀਨਸ ਉੱਤੇ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।
habitability the speculation of the existence of life on venus decreased significantly since the early 1960s, when spacecraft began studying venus and it became clear that the conditions on venus are extreme compared to those on earth.

ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਵੀਨਸ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 735 ਕੇ 462 ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 90 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪਾਣੀ-ਅਧਾਰਤ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਪਤਾ ਹੈ.
the fact that venus is located closer to the sun than earth, raising temperatures on the surface to nearly 735 k 462 , the atmospheric pressure is ninety times that of earth, and the extreme impact of the greenhouse effect, make water-based life as we know it unlikely.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਥਰਮੋਸਾਈਡੋਫਿਲਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟੋਫਾਈਲ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਣੂ ਵੀਨਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਹੇਠਲੇ-ਤਾਪਮਾਨ, ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however, a few scientists have speculated that thermoacidophilic extremophile microorganisms might exist in the lower-temperature, acidic upper layers of the venusian atmosphere.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜਾਹ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉਪਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the atmospheric pressure and temperature approximately fifty kilometres above the surface are similar to those at earth's surface.

ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਵੀਨਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਸਥਾਈ "ਫਲੋਟਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰਾਂ" ਲਈ ਏਰੋਸਟੈਟਸ ਹਲਕੇ-ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਗੁਬਾਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਏ ਹਨ.
this has led to proposals to use aerostats lighter-than-air balloons for initial exploration and ultimately for permanent "floating cities" in the venusian atmosphere.

ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੇ ਗੰਧਕ ਐਸਿਡ ਦੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
among the many engineering challenges are the dangerous amounts of sulfuric acid at these heights.

ਵੀਨਸ ਜੀਨੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੇ ਵੀਨਸ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਜ਼ੋਨ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਵੀਨਸ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵੀਨਸ ਦੇ ਨਾਸਾ ਦੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਐਕਸਪਲੋਰਸ਼ਨ ਸਾਈਟ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਵੀਨਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਸਾਇੰਸ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਸੋਵੀਅਤ ਸੋਨੇ ਦੀ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ ਵੀਨਸ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੀਟਲੈਂਡਸਪੇਸ. ਨਾਸ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਜੀਨਸ ਵੀਨਸ ਦੇ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਟ੍ਰਾਂਸਿਟਸ ਦਾ ਪੰਨਾ, ਸਤਹ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਇੰਜਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਵੀਨਸ ਕ੍ਰੈਟਰ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੁਆਰਾ ਯੂਐਸ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਗ੍ਰੈਜੈਟਿਅਰ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣਨਾਮਿਕ ਵੀਨਸ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਗਾਈਆ ਲਾਤੀਨੀ ਟੈਰਾ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੀਜਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਵਸਤੂ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
see also outline of venus aspects of venus geodynamics of venus venus zone notes references external links venus profile at nasa's solar system exploration site missions to venus and image catalog at the national space science data center soviet exploration of venus and image catalog at mentallandscape.com venus page at the nine planets transits of venus at nasa.gov geody venus, a search engine for surface features cartographic resources map-a-planet venus by the u.s. geological survey gazetteer of planetary nomenclature venus by the international astronomical union venus crater database by the lunar and planetary institute map of venus by university earth greek gaia latin terra , otherwise known as the world especially in geopolitics and geography , is the third planet from the sun and the only object in the universe known to harbor life.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
it is the densest planet in the solar system and the largest of the four terrestrial planets.

ਰੇਡੀਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਲਗਭਗ 4.54 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਸੀ.
according to radiometric dating and other sources of evidence, earth formed about 4.54 billion years ago.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਪੁਲਾੜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕੋ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
earth's gravity interacts with other objects in space, especially the sun and the moon, earth's only natural satellite.

ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ 5 365 ਵਾਰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਲ 36 365.56 ਦਿਨ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
during one orbit around the sun, earth rotates about its axis over 365 times thus, an earth year is about 365.26 days long.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਤਹ 'ਤੇ ਮੌਸਮੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
earth's axis of rotation is tilted, producing seasonal variations on the planet's surface.

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਰੂਤਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੁਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the gravitational interaction between the earth and moon causes ocean tides, stabilizes the earth's orientation on its axis, and gradually slows its rotation.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਿਥੋਸਫੀਅਰ ਕਈ ਸਖਤ ਟੈਕਟੌਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਤਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
earth's lithosphere is divided into several rigid tectonic plates that migrate across the surface over periods of many millions of years.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 71% ਸਤਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ isੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਸਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ.
about 71% of earth's surface is covered with water, mostly by its oceans.

ਬਾਕੀ 29% ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the remaining 29% is land consisting of continents and islands that together have many lakes, rivers and other sources of water that contribute to the hydrosphere.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ areੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਪੈਕ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the majority of earth's polar regions are covered in ice, including the antarctic ice sheet and the sea ice of the arctic ice pack.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਠੋਸ ਲੋਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ, ਇਕ ਤਰਲ ਬਾਹਰੀ ਕੋਰ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਵੇਦਕ ਪਰਬੰਧ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨੀਕਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
earth's interior remains active with a solid iron inner core, a liquid outer core that generates the earth's magnetic field, and a convecting mantle that drives plate tectonics.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜੀਵਨ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਰੋਬਿਕ ਅਤੇ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
within the first billion years of earth's history, life appeared in the oceans and began to affect the earth's atmosphere and surface, leading to the proliferation of aerobic and anaerobic organisms.

ਕੁਝ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ਾਇਦ 4.1 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਸੀ.
some geological evidence indicates that life may have arisen as much as 4.1 billion years ago.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਧਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
since then, the combination of earth's distance from the sun, physical properties, and geological history have allowed life to evolve and thrive.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ ਹੈ, ਕਦੀ-ਕਦੀ ਪੁੰਜ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the history of the earth, biodiversity has gone through long periods of expansion, occasionally punctuated by mass extinction events.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ 99% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
over 99% of all species that ever lived on earth are extinct.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
estimates of the number of species on earth today vary widely most species have not been described.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ 7.4 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵ-ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
over 7.4 billion humans live on earth and depend on its biosphere and minerals for their survival.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 200 ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਹਨ.
humans have developed diverse societies and cultures politically, the world has about 200 sovereign states.

ਨਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਡਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
name and etymology the modern english word earth developed from a wide variety of middle english forms, which derived from an old english noun most often spelled .

ਇਹ ਹਰ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਜਰਮਨਿਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it has cognates in every germanic language, and their proto-germanic root has been reconstructed as .

ਇਸ ਦੇ ਮੁੱ appeaਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਲਾਤੀਨੀ ਟੈਰਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਹ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
in its earliest appearances, was already being used to translate the many senses of latin terra and greek the ground, its soil, dry land, the human world, the surface of the world including the sea , and the globe itself.

ਜਿਵੇਂ ਟੇਰਾ ਅਤੇ ਗਾਈਆ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਜਰਮਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਐਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਟੇਸੀਟਸ ਦੁਆਰਾ ਨੈਰਥਸ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੌਰਸ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਥੋਰ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
as with terra and gaia, earth was a personified goddess in germanic paganism the angles were listed by tacitus as among the devotees of nerthus, and later norse mythology included , a giantess often given as the mother of thor.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁ middleਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਭਾਵ "ਵਿਸ਼ਵ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
originally, earth was written in lowercase, and from early middle english, its definite sense as "the globe" was expressed as the earth.

ਮੁ modernਲੀ ਮਾਡਰਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪੂੰਜੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਧਰਤੀ ਹੀ ਰਹੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਵਰਗੀ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
by early modern english, many nouns were capitalized, and the earth became and often remained the earth, particularly when referenced along with other heavenly bodies.

ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ, ਇਹ ਨਾਮ ਦੂਸਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
more recently, the name is sometimes simply given as earth, by analogy with the names of the other planets.

ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਆਕਸਫੋਰਡ ਸਪੈਲਿੰਗ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਪੂੰਜੀਗਤ ਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਰੂਪ ਹੈ.
house styles now vary oxford spelling recognizes the lowercase form as the most common, with the capitalized form an acceptable variant.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਮੇਲਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵੇਲੇ "ਧਰਤੀ" ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
another convention capitalizes "earth" when appearing as a name e.g.

"ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ" ਪਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ
"earth's atmosphere" but writes it in lowercase when preceded by the e.g.

"ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ".
"the atmosphere of the earth" .

ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?"
it almost always appears in lowercase in colloquial expressions such as "what on earth are you doing?"

ਕ੍ਰੋਮੋਲੋਜੀ ਦਾ ਗਠਨ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਮਿਤੀ 4 ਹੈ.
chronology formation the oldest material found in the solar system is dated to 4.

.0006 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆ.
.0006 billion years ago gya .

by ਕੇ.
by g.p.

.04 ਗਿਆ ਅਰੰਭਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
.04 gya the primordial earth had formed.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the formation and evolution of solar system bodies occurred along with the sun.

ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਨੀਬੂਲਾ ਇੱਕ ਗੁਰੂਘਰ ਦੇ collapseਹਿਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਣੂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖੰਡ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਕਰਬੰਦ ਡਿਸਕ ਵਿੱਚ ਸਮਤਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ੍ਰਹਿ ਉਸ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਗਦੇ ਹਨ.
in theory, a solar nebula partitions a volume out of a molecular cloud by gravitational collapse, which begins to spin and flatten into a circumstellar disk, and then the planets grow out of that disk along with the sun.

ਇੱਕ ਨੀਬੂਲਾ ਵਿੱਚ ਗੈਸ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਅਤੇ ਧੂੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀਅਲ ਨਿ nucਕਲਾਈਡਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
a nebula contains gas, ice grains, and dust including primordial nuclides .

ਨਿbਯੂਲਰ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਰੰਭਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣਨ ਲਈ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੀ ਮਾ ਨੂੰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
according to nebular theory, planetesimals formed by accretion, with the primordial earth taking 20 million years ma to form.

ਚਲ ਰਹੀ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ, ਕੋਈ ਤਕਰੀਬਨ 4.53 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ.
a subject of on-going research is the formation of the moon, some 4.53 billion years ago.

ਇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਧਰਤੀ, ਥੀਆ ਨਾਮ ਦੇ, ਮੰਗਲ-ਅਕਾਰ ਦੇ ਆਬਜੈਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖੁੱਲੀ ਹੋਈ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a working hypothesis is that it was formed by accretion from material loosed from earth after a mars-sized object, named theia, impacted earth.

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਥੀਏ ਦਾ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 10% ਸੀ, ਇਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝਲਕ ਮਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੁਝ ਪੁੰਜ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ.
in this scenario, the mass of theia was approximately 10% of that of earth, it impacted earth with a glancing blow, and some of its mass merged with earth.

ਤਕਰੀਬਨ 1.8 ਅਤੇ 8.8 ਗੇਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਰ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਅਨੇਕਾਂ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਤਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੁਆਰਾ.
between approximately 4.1 and 3.8 gya, numerous asteroid impacts during the late heavy bombardment caused significant changes to the greater surface environment of the moon, and by inference, to that of earth.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਤਿਹਾਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੁਆਰਾ ਗਠਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
geological history earth's atmosphere and oceans were formed by volcanic activity and outgassing that included water vapor.

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਰ, ਪ੍ਰੋਟੋਪਲੇਨੇਟਸ ਅਤੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੰਘਣੀਕਰਨ ਸੀ.
the origin of the world's oceans was condensation augmented by water and ice delivered by asteroids, protoplanets, and comets.

ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ "ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ" ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰ kept ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਚਮਕ ਦਾ ਸਿਰਫ 70% ਸੀ.
in this model, atmospheric "greenhouse gases" kept the oceans from freezing when the newly forming sun had only 70% of its current luminosity.

3.5 ਗਯਾ ਦੁਆਰਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
by 3.5 gya, earth's magnetic field was established, which helped prevent the atmosphere from being stripped away by the solar wind.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਠੋਸ ਹੋਣ ਤੇ ਠੰਡ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਕ ਛਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a crust formed when the molten outer layer of earth cooled to form a solid.

ਦੋਵੇਂ ਮਾਡਲਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁੰਜ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਥਿਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the two models that explain land mass propose either a steady growth to the present-day forms or, more likely, a rapid growth early in earth history followed by a long-term steady continental area.

ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਖਰਕਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
continents formed by plate tectonics, a process ultimately driven by the continuous loss of heat from earth's interior.

ਸੈਂਕੜੇ-ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਕੇਲ ਤੇ, ਸੁਪਰਕੰਟੀਨੇਟ ਇਕਠੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਟੁੱਟ ਗਏ.
on time scales lasting hundreds of millions of years, the supercontinents have assembled and broken apart.

ਤਕਰੀਬਨ 750 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੁਪਰਕੰਟੀਨੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਰੋਡਿਨਿਆ, ਤੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
roughly 750 mya million years ago , one of the earliest known supercontinents, rodinia, began to break apart.

ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਨੋਟਿਆ, 540 ਮਾਇਆ, ਫਿਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਂਗੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ 180 ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
the continents later recombined to form pannotia, 540 mya, then finally pangaea, which also broke apart 180 mya.

ਬਰਫ਼ ਦੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪੈਟਰਨ ਲਗਭਗ 40 ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਲੀਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 3 ਮਾਇਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ ਹੋਇਆ.
the present pattern of ice ages began about 40 mya and then intensified during the pleistocene about 3 mya.

ਉੱਚ-ਵਿਥਕਾਰ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਪਿਘਲਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ 40, 100000 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
high-latitude regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating about every 40, 100000 years.

ਆਖਰੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਹਿਲੇਸ਼ੀਅਨ 10,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the last continental glaciation ended 10,000 years ago.

ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਣੂਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ.
origin of life and evolution chemical reactions led to the first self-replicating molecules about four billion years ago.

ਡੇ half ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਂਝਾ ਪੂਰਵਜ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ.
a half billion years later, the last common ancestor of all life arose.

ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਜੀਵਨ ਸਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਟਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the evolution of photosynthesis allowed the sun's energy to be harvested directly by life forms.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ o2 ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਕਾਰਨ, ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਇਕ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ o3 ਬਣਾਈ ਗਈ.
the resultant molecular oxygen o2 accumulated in the atmosphere and due to interaction with ultraviolet solar radiation, formed a protective ozone layer o3 in the upper atmosphere.

ਵੱਡੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੋਟੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਕੇਰੀਓਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the incorporation of smaller cells within larger ones resulted in the development of complex cells called eukaryotes.

ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੈੱਲ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸੱਚੇ ਮਲਟੀਸੈਲਯੂਲਰ ਜੀਵਣ ਵਧਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣ ਗਏ.
true multicellular organisms formed as cells within colonies became increasingly specialized.

ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਦੁਆਰਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੀਵਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
aided by the absorption of harmful ultraviolet radiation by the ozone layer, life colonized earth's surface.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਮੈਟ ਜੀਵਾਸੀਮ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ 48.4848 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਪੱਛਮੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿਚ 7.7 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮੈਟੇਸੈਡੀਮੈਂਟਰੀ ਚਟਾਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਬਾਇਓਜੀਨਿਕ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, 1.१ ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜੀਵ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਬਚਿਆ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਚੱਟਾਨਾਂ.
among the earliest fossil evidence for life is microbial mat fossils found in 3.48 billion-year-old sandstone in western australia, biogenic graphite found in 3.7 billion-year-old metasedimentary rocks in western greenland, remains of biotic material found in 4.1 billion-year-old rocks in western australia.

ਨਿਓਪ੍ਰੋਟੇਰੋਜ਼ੋਇਕ, 750 ਤੋਂ 580 ਮਾਇਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
during the neoproterozoic, 750 to 580 mya, much of earth might have been covered in ice.

ਇਸ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ "ਸਨੋਬਾਲ ਅਰਥ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੈਮਬ੍ਰੀਅਨ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬਹੁ-ਸੈਲਿularਲਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
this hypothesis has been termed "snowball earth", and it is of particular interest because it preceded the cambrian explosion, when multicellular life forms significantly increased in complexity.

ਕੈਮਬ੍ਰੀਅਨ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 535 ਮਾਇਆ, ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਹੋਏ ਹਨ.
following the cambrian explosion, 535 mya, there have been five major mass extinctions.

ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ 66 ਮਾਯਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਗੈਰ-ਏਵੀਅਨ ਡਾਇਨੋਸੌਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਰੀਪਨ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਕੂੜੇ ਵਰਗਾ ਸੀ.
the most recent such event was 66 mya, when an asteroid impact triggered the extinction of the non-avian dinosaurs and other large reptiles, but spared some small animals such as mammals, which then resembled shrews.

ਪਿਛਲੇ 66 ਮਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਲੱਖ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਓਰੋਰਿਨ ਟਿgenਗੇਨਸਿਸ ਜਿਹੇ ਅਫਰੀਕੀ ਸਪੀਪ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਖੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
over the past 66 ma, mammalian life has diversified, and several million years ago an african ape-like animal such as orrorin tugenensis gained the ability to stand upright.

ਇਸ ਨੇ ਸੰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਉਤੇਜਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
this facilitated tool use and encouraged communication that provided the nutrition and stimulation needed for a larger brain, which allowed the evolution of humans.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਨ formsੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ.
the development of agriculture, and then civilization, led to humans having an influence on earth and the nature and quantity of other life forms that continues today.

ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਸਮਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
future earth's expected long-term future is closely tied to that of the sun.

ਅਗਲੀ 1.1 ਗਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੂਰਜੀ ਚਮਕ 10%, ਅਤੇ ਅਗਲੇ 3.5 ਗਾ ਦੇ 40% ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਗੀ.
over the next 1.1 ga, solar luminosity will increase by 10%, and over the next 3.5 ga by 40%.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸਤਹ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਜੀਵਿਕ ਸੀਓ 2 ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਲਗਭਗ 900 ਐਮਏ ਵਿਚ ਸੀ 4 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਲਈ 10 ਪੀਪੀਐਮ.
the earth's increasing surface temperature will accelerate the inorganic co2 cycle, reducing its concentration to levels lethally low for plants 10 ppm for c4 photosynthesis in approximately 900 ma.

ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਜੀਵਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
the lack of vegetation will result in the loss of oxygen in the atmosphere, and animal life will become extinct.

ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 158 ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ.
after another billion years all surface water will have disappeared and the mean global temperature will reach 70 158 .

ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਇਕ ਹੋਰ 500 ਮਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 2.3 ਗਾ ਤੱਕ ਜੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ.
from that point, the earth is expected to be habitable for another 500 ma, possibly up to 2.3 ga if nitrogen is removed from the atmosphere.

ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ, ਮੱਧ-ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਫ਼ ਘੱਟਣ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿਚਲਾ 27% ਪਾਣੀ ਇਕ ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵੱਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ.
even if the sun were eternal and stable, 27% of the water in the modern oceans will descend to the mantle in one billion years, due to reduced steam venting from mid-ocean ridges.

ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ 5 ਗਾ ਵਿਚ ਲਾਲ ਅਕਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏਗਾ. ਮਾਡਲਾਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ 1 ਏਯੂ 150,000,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 250 ਗੁਣਾ ਹੈ.
the sun will evolve to become a red giant in about 5 ga. models predict that the sun will expand to roughly 1 au 150,000,000 km , which is about 250 times its present radius.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਘੱਟ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
earth's fate is less clear.

ਲਾਲ ਅਲੋਕਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 30% ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ, ਧਰਤੀ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੇਰੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇਕ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣਗੇ.
as a red giant, the sun will lose roughly 30% of its mass, so, without tidal effects, earth will move to an orbit 1.7 au from the sun when the star reaches its maximum radius.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ, ਜੇ ਸਭ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 5,000 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ.
most, if not all, remaining life will be destroyed by the sun's increased luminosity peaking at about 5,000 times its present level .

2008 ਦਾ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਆਖਿਰਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖਿੱਚਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਭਾਫ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
a 2008 simulation indicates that earth's orbit will eventually decay due to tidal effects and drag, causing it to enter the sun's atmosphere and be vaporized.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਕਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਲਗਭਗ ਪੱਕਾ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ.
physical characteristics shape the shape of earth is approximately oblate spheroidal.

ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਉੜਕਦਾ ਹੈ.
due to rotation, the earth is flattened along the geographic axis and bulging around the equator.

ਇਕੂਵੇਟਰ ਵਿਖੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਿਆਸ ਖੰਭੇ ਤੋਂ ਖੰਭੇ ਦੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲੋਂ 43 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 27 ਮੀਲ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the diameter of the earth at the equator is 43 kilometres 27 mi larger than the pole-to-pole diameter.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਤਹ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਇਕੂਏਟਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮੱਧਰੀ ਦੇ ਚਿੰਬੋਰਾਜ਼ੋ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦਾ ਸਿਖਰ ਹੈ.
thus the point on the surface farthest from earth's center of mass is the summit of the equatorial chimborazo volcano in ecuador.

ਸੰਦਰਭ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦਾ diameterਸਤਨ ਵਿਆਸ 12,742 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7,918 ਮੀਲ ਹੈ.
the average diameter of the reference spheroid is 12,742 kilometres 7,918 mi .

ਸਥਾਨਕ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਸ ਆਦਰਸ਼ ਗੋਲਾ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ 0.17% ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਭਟਕਣਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਮਰੀਨਾ ਟ੍ਰੈਂਚ 10,911 ਮੀਟਰ 35,797 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਵਰੈਸਟ 8,848 ਮੀਟਰ 29,029 ਫੁੱਟ ਉੱਪਰ ਹੈ ਸਥਾਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ 0.14% ਦੇ ਭਟਕਣਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
local topography deviates from this idealized spheroid, although on a global scale these deviations are small compared to earth's radius the maximum deviation of only 0.17% is at the mariana trench 10,911 metres 35,797 ft below local sea level , whereas mount everest 8,848 metres 29,029 ft above local sea level represents a deviation of 0.14%.

ਰਸਾਇਣਕ ਰਚਨਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੰਜ ਲਗਭਗ 5. ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 5,970 ਯੈਗ ਹੈ.
chemical composition earth's mass is approximately 5. kg 5,970 yg .

ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਆਇਰਨ 32.1%, ਆਕਸੀਜਨ 30.1%, ਸਿਲੀਕਾਨ 15.1%, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ 13.9%, ਗੰਧਕ 2.9%, ਨਿਕਲ 1.8%, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ 1.5%, ਅਤੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ 1.4% ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਬਾਕੀ 1.2% ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਟਰੇਸ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. .
it is composed mostly of iron 32.1% , oxygen 30.1% , silicon 15.1% , magnesium 13.9% , sulfur 2.9% , nickel 1.8% , calcium 1.5% , and aluminium 1.4% , with the remaining 1.2% consisting of trace amounts of other elements.

ਪੁੰਜ ਦੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਰ ਖੇਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਕਲ 5.8%, ਗੰਧਕ 4.5%, ਅਤੇ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਟਰੇਸ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ 88.8% ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
due to mass segregation, the core region is estimated to be primarily composed of iron 88.8% , with smaller amounts of nickel 5.8% , sulfur 4.5% , and less than 1% trace elements.

ਛਾਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਚਟਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਆਕਸਾਈਡ ਕਲੋਰੀਨ, ਗੰਧਕ, ਅਤੇ ਫਲੋਰਾਈਨ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਪਵਾਦ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the most common rock constituents of the crust are nearly all oxides chlorine, sulfur, and fluorine are the important exceptions to this and their total amount in any rock is usually much less than 1%.

99% ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਲੇ 11 ਆਕਸਾਈਡਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਲਿਕਾ, ਐਲੂਮੀਨਾ, ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ, ਚੂਨਾ, ਮੈਗਨੇਸ਼ੀਆ, ਪੋਟਾਸ਼, ਅਤੇ ਸੋਡਾ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
over 99% of the crust is composed of 11 oxides, principally silica, alumina, iron oxides, lime, magnesia, potash, and soda.

ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ, ਦੂਸਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਰਾਇੋਲੋਜੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
internal structure earth's interior, like that of the other terrestrial planets, is divided into layers by their chemical or physical rheological properties.

ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਸਿਲਿਕੇਟ ਠੋਸ ਛਾਲੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੇਸਦਾਰ ਠੋਸ ਪਰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ.
the outer layer is a chemically distinct silicate solid crust, which is underlain by a highly viscous solid mantle.

ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the crust is separated from the mantle by the discontinuity.

ਛਾਲੇ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਗਭਗ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the thickness of the crust varies from about 6 km kilometers under the oceans to km for the continents.

ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਠੰਡੇ, ਕਠੋਰ, ਉਪਰਲੇ ਪਰਦੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਥੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਥੋਸਫੀਅਰ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਟੀਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the crust and the cold, rigid, top of the upper mantle are collectively known as the lithosphere, and it is of the lithosphere that the tectonic plates are composed.

ਲਿਥੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਐਥੀਨੋਸਫੀਅਰ ਹੈ, ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ-ਵਿਸੋਸੋਸਿਟੀ ਪਰਤ, ਜਿਸ' ਤੇ ਲਿਥੋਸਫੀਅਰ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
beneath the lithosphere is the asthenosphere, a relatively low-viscosity layer on which the lithosphere rides.

ਪਰ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 410 ਅਤੇ 660 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਜ਼ੋਨ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਪਰਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
important changes in crystal structure within the mantle occur at 410 and 660 km below the surface, spanning a transition zone that separates the upper and lower mantle.

ਪਰ੍ਹੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੇਸਦਾਰ ਤਰਲ ਬਾਹਰੀ ਕੋਰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ.
beneath the mantle, an extremely low viscosity liquid outer core lies above a solid inner core.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉੱਚ ਕੋਣਾਤਮਕ ਗਤੀ ਤੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦਾ ਹੈ, 0 ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the earth's inner core might rotate at a slightly higher angular velocity than the remainder of the planet, advancing by 0. .

ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ.
per year.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੋਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the radius of the inner core is about one fifth of that of earth.

ਗਰਮੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਲਗਭਗ 20% ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਡੀਕੇਅਸ਼ਨ 80% ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
heat earth's internal heat comes from a combination of residual heat from planetary accretion about 20% and heat produced through radioactive decay 80% .

ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਈਸੋਟੋਪ ਹਨ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ -40, ਯੂਰੇਨੀਅਮ -238, ਅਤੇ ਥੋਰੀਅਮ -232.
the major heat-producing isotopes within earth are potassium-40, uranium-238, and thorium-232.

ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਪਮਾਨ 6,000 10,830 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਬਾਅ 360 ਜੀਪੀਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ.
at the center, the temperature may be up to 6,000 10,830 , and the pressure could reach 360 gpa.

ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਸੜ੍ਹਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਅੱਧ-ਜੀਵਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ.
because much of the heat is provided by radioactive decay, scientists postulate that early in earth's history, before isotopes with short half-lives were depleted, earth's heat production was much higher.

ਲਗਭਗ 3 ਗਾ ਤੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਨਟੈਲ ਕੰਨਵੇਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਮੈਟਾਈਟਸ ਵਰਗੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਹੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਣਦੀ ਹੈ.
at approximately 3 ga, twice the present-day heat would have been produced, increasing the rates of mantle convection and plate tectonics, and allowing the production of uncommon igneous rocks such as komatiites that are rarely formed today.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ heatਸਤਨ ਗਰਮੀ ਦਾ ਘਾਟਾ m 87 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ loss.4242 १०1313 ਡਬਲਯੂ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਕੋਰ ਦੀ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੇਂਟਲ ਪਲੂਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਛਾਲੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਚਟਾਨ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the mean heat loss from earth is 87 mw , for a global heat loss of 4.42 1013 w. a portion of the core's thermal energy is transported toward the crust by mantle plumes, a form of convection consisting of upwellings of higher-temperature rock.

ਇਹ ਪਲੱਮਸ ਹੌਟਸਪੌਟ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਬੇਸਾਲਟਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these plumes can produce hotspots and flood basalts.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ, ਮੱਧ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਰਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
more of the heat in earth is lost through plate tectonics, by mantle upwelling associated with mid-ocean ridges.

ਗਰਮੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ theੰਗ ਲਿਥੋਸਪਿਅਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਣ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the final major mode of heat loss is through conduction through the lithosphere, the majority of which occurs under the oceans because the crust there is much thinner than that of the continents.

ਟੈਕਟੋਨੀਕਲ ਪਲੇਟਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ, ਲਿਥੋਸਪਿਅਰ, ਨੂੰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tectonic plates the mechanically rigid outer layer of earth, the lithosphere, is divided into pieces called tectonic plates.

ਇਹ ਪਲੇਟਾਂ ਸਖ਼ਤ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਜੋ ਪਲੇਟ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੇ ਦੋ ਪਲੇਟਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਜਿਸ ਤੇ ਦੋ ਪਲੇਟਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਪਲੇਟਾਂ ਸਲਾਈਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ
these plates are rigid segments that move in relation to one another at one of three types of plate boundaries convergent boundaries, at which two plates come together, divergent boundaries, at which two plates are pulled apart, and transform boundaries, in which two plates slide past one another laterally.

ਭੁਚਾਲ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਪਹਾੜ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਾਈ ਦਾ ਗਠਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
earthquakes, volcanic activity, mountain-building, and oceanic trench formation can occur along these plate boundaries.

ਐਕਟੋਨੀਕਲ ਪਲੇਟ ਐਸਟਨੋਸਪੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਪਰਲੇ ਪਰਦੇ ਦਾ ਠੋਸ ਪਰ ਘੱਟ-ਲੇਸਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the tectonic plates ride on top of the asthenosphere, the solid but less-viscous part of the upper mantle that can flow and move along with the plates.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਕੋਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਮਾਈਗ੍ਰੇਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਰਾਅ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੇ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the tectonic plates migrate, oceanic crust is subducted under the leading edges of the plates at convergent boundaries.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਰਬੰਧਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੱਧ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾੜਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
at the same time, the upwelling of mantle material at divergent boundaries creates mid-ocean ridges.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਪਰਤਦਾ ਹੈ.
the combination of these processes recycles the oceanic crust back into the mantle.

ਇਸ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਲੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 100 ਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ.
due to this recycling, most of the ocean floor is less than 100 ma old in age.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਉਮਰ 200 ਮਾ ਹੈ.
the oldest oceanic crust is located in the western pacific and has an estimated age of 200 ma.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਰੀਖ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਛਾਲੇ 4030 ਐਮਏ ਹੈ.
by comparison, the oldest dated continental crust is 4030 ma.

ਸੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਟਾਂ ਹਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ, ਉੱਤਰੀ ਅਮੈਰੀਕਨ, ਯੂਰਸੀਅਨ, ਅਫਰੀਕੀ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ, ਇੰਡੋ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ.
the seven major plates are the pacific, north american, eurasian, african, antarctic, indo-australian, and south american.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬੀਅਨ ਪਲੇਟ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਲੇਟ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਜ਼ਕਾ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਪਲੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other notable plates include the arabian plate, the caribbean plate, the nazca plate off the west coast of south america and the scotia plate in the southern atlantic ocean.

ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ 50 ਅਤੇ 55 ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਫਿ .ਜ ਹੋਈ.
the australian plate fused with the indian plate between 50 and 55 mya.

ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਲੇਟ ਹਨ, ਕੋਕੋਸ ਪਲੇਟ 75 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੈਸੀਫਿਕ ਪਲੇਟ ਚਲਦੇ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ.
the fastest-moving plates are the oceanic plates, with the cocos plate advancing at a rate of 75 mm year and the pacific plate moving mm year.

ਦੂਸਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਪਲੇਟ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 21 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਾਲ ਦੀ ਆਮ ਦਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ.
at the other extreme, the slowest-moving plate is the eurasian plate, progressing at a typical rate of 21 mm year.

ਸਤਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 510 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ 197 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀ.
surface the total surface area of the earth is about 510 million km2 197 million sq mi .

ਇਸ ਵਿਚੋਂ 70.8% ਯਾਨੀ 361.13 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 139.43 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
of this, 70.8%, or 361.13 million km2 139.43 million sq mi , is below sea level and covered by ocean water.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫ, ਪਹਾੜ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਾਈ, ਪਣਡੁੱਬੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਲੇਟੌਸ, ਅਥਾਹ ਮੈਦਾਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ-ਪੱਧਰੀ ਮੱਧ-ਸਾਗਰ ਰੀਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
below the ocean's surface are much of the continental shelf, mountains, volcanoes, oceanic trenches, submarine canyons, oceanic plateaus, abyssal plains, and a globe-spanning mid-ocean ridge system.

ਬਾਕੀ 29.2% 148.94 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2, ਜਾਂ 57.51 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਮੀਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪਹਾੜ, ਮਾਰੂਥਲ, ਮੈਦਾਨ, ਪਲੇਟੌਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੈਂਡਫੌਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the remaining 29.2% 148.94 million km2, or 57.51 million sq mi not covered by water has terrain that varies greatly from place to place and consists of mountains, deserts, plains, plateaus, and other landforms.

ਟੈਕਸਟੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਈਰੋਜ਼ਨ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣਾ, ਹੜ੍ਹਾਂ, ਮੌਸਮ, ਗਲੇਸ਼ੀਏਸ਼ਨ, ਕੋਰਲ ਰੀਫ ਦਾ ਵਾਧਾ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
tectonics and erosion, volcanic eruptions, flooding, weathering, glaciation, the growth of coral reefs, and meteorite impacts are among the processes that constantly reshape the earth's surface over geological time.

ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਗਨੀਸ ਚੱਟਾਨਾਂ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਅਤੇ ਐਂਡਸਾਈਟ.
the continental crust consists of lower density material such as the igneous rocks granite and andesite.

ਬੇਸਾਲਟ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਚੱਟਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁ constituਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
less common is basalt, a denser volcanic rock that is the primary constituent of the ocean floors.

ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਚੱਟਾਨ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਫਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸੰਖੇਪ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
sedimentary rock is formed from the accumulation of sediment that becomes buried and compacted together.

ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 75% ਸਤਹ ਤੰਦੂਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਛਾਲੇ ਦੇ ਲਗਭਗ 5% ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
nearly 75% of the continental surfaces are covered by sedimentary rocks, although they form about 5% of the crust.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਥਰੀਲੀ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਰੂਪ ਮੀਟਮੌਰਫਿਕ ਚੱਟਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਦਬਾਅ, ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਚੱਟਾਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the third form of rock material found on earth is metamorphic rock, which is created from the transformation of pre-existing rock types through high pressures, high temperatures, or both.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਿਲਿਕੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਾਰਟਜ, ਫੇਲਡਸਪਾਰਸ, ਐਂਫਿਬੋਲ, ਮੀਕਾ, ਪਾਈਰੋਕਸਿਨ ਅਤੇ ਓਲੀਵੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the most abundant silicate minerals on earth's surface include quartz, feldspars, amphibole, mica, pyroxene and olivine.

ਆਮ ਕਾਰਬਨੇਟ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਡੋਲੋਮਾਈਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੈਲਸੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
common carbonate minerals include calcite found in limestone and dolomite.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਉਚਾਈ ਮ੍ਰਿਤ ਸਾਗਰ ਦੇ ਮੀਟਰ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਵਰੈਸਟ ਮਾਉਂਟ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 8,848 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the elevation of the land surface varies from the low point of m at the dead sea, to a maximum altitude of 8,848 m at the top of mount everest.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ theਸਤਨ ਉਚਾਈ 840 ਮੀ. ਪੈਡੋਸਫੀਅਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ.
the mean height of land above sea level is 840 m. the pedosphere is the outermost layer of earth's continental surface and is composed of soil and subject to soil formation processes.

ਕੁੱਲ ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਭੂਮੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ 10.9% ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1.3% ਸਥਾਈ ਫਸਲੀ ਭੂਮੀ ਹੈ.
the total arable land is 10.9% of the land surface, with 1.3% being permanent cropland.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 40% ਭੂਮੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਚਰਾਂਗਾ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 1. ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਭੂਮੀ ਦੇ 3. ਕਿ.ਮੀ.
close to 40% of earth's land surface is used for cropland and pasture, or an estimated 1. km2 of cropland and 3. km2 of pastureland.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਫੀਅਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਇਕ ਅਨੌਖੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੋਂ "ਨੀਲੇ ਗ੍ਰਹਿ" ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ.
hydrosphere the abundance of water on earth's surface is a unique feature that distinguishes the "blue planet" from other planets in the solar system.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਤਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 2,000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਹੈ. ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਸਥਾਨ 10,911.4 ਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਮਰੀਨਾ ਖਾਈ ਦਾ ਚੈਲੇਂਜਰ ਦੀਪ ਹੈ. ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਲਗਭਗ 1. ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਪੁੰਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 1 4400 ਹੈ.
earth's hydrosphere consists chiefly of the oceans, but technically includes all water surfaces in the world, including inland seas, lakes, rivers, and underground waters down to a depth of 2,000 m. the deepest underwater location is challenger deep of the mariana trench in the pacific ocean with a depth of 10,911.4 m. the mass of the oceans is approximately 1. metric tons or about 1 4400 of earth's total mass.

ਮਹਾਂਸਾਗਰ km 368282 ਮੀਟਰ ਦੀ depthਸਤਨ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ km. km ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਖੰਡ km. km ਕਿ.ਮੀ.
the oceans cover an area of 3. km2 with a mean depth of 3682 m, resulting in an estimated volume of 1. km3.

ਜੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਸਟਲ ਸਤਹ ਇਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਗੋਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਹੁੰਦੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 2.7 ਤੋਂ 2.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ.
if all of earth's crustal surface were at the same elevation as a smooth sphere, the depth of the resulting world ocean would be 2.7 to 2.8 km.

ਲਗਭਗ 97.5% ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ 2.5% ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਹੈ.
about 97.5% of the water is saline the remaining 2.5% is fresh water.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ, ਲਗਭਗ 68.7%, ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
most fresh water, about 68.7%, is present as ice in ice caps and glaciers.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ salਸਤਨ ਖਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਗ੍ਰਾਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ 3.5 ਗ੍ਰਾਮ ਨਮਕ ਹੈ.
the average salinity of earth's oceans is about 35 grams of salt per kilogram of sea water 3.5% salt .

ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੂਣ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਠੰ .ੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
most of this salt was released from volcanic activity or extracted from cool igneous rocks.

ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਭੰਗ ਹੋਈ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
the oceans are also a reservoir of dissolved atmospheric gases, which are essential for the survival of many aquatic life forms.

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮੌਸਮ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।
sea water has an important influence on the world's climate, with the oceans acting as a large heat reservoir.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲ-ਦੱਖਣੀ scਸਿਲੇਸ਼ਨ.
shifts in the oceanic temperature distribution can cause significant weather shifts, such as the el -southern oscillation.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ 8ਸਤਨ 101.325 ਕੇਪੀਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਕੇਲ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 8.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
atmosphere the atmospheric pressure on earth's surface averages 101.325 kpa, with a scale height of about 8.5 km.

ਇਸ ਵਿਚ 78% ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ 21% ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਅਣੂ ਟਰੇਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it has a composition of 78% nitrogen and 21% oxygen, with trace amounts of water vapor, carbon dioxide, and other gaseous molecules.

ਟ੍ਰੋਸਪੋਫਿਅਰ ਦੀ ਉਚਾਈ अक्षांश ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਫਰਕ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
the height of the troposphere varies with latitude, ranging between 8 km at the poles to 17 km at the equator, with some variation resulting from weather and seasonal factors.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ .ੰਗ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੈ.
earth's biosphere has significantly altered its atmosphere.

ਆਕਸੀਜਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ 2.7 ਗਿਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
oxygenic photosynthesis evolved 2.7 gya, forming the primarily atmosphere of today.

ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਐਰੋਬਿਕ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ, ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ o2 ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ o3 ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਦਾ ਗਠਨ.
this change enabled the proliferation of aerobic organisms and, indirectly, the formation of the ozone layer due to the subsequent conversion of atmospheric o2 into o3.

ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the ozone layer blocks ultraviolet solar radiation, permitting life on land.

ਜੀਵਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋਰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਨੂੰ .ੋਣਾ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੈਸਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਛੋਟੇ ਮੀਟਰਾਂ ਦਾ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਦਰਮਿਆਨੇ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other atmospheric functions important to life include transporting water vapor, providing useful gases, causing small meteors to burn up before they strike the surface, and moderating temperature.

ਇਹ ਆਖਰੀ ਵਰਤਾਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪਰਭਾਵ ਟਰੇਸ ਅਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ averageਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this last phenomenon is known as the greenhouse effect trace molecules within the atmosphere serve to capture thermal energy emitted from the ground, thereby raising the average temperature.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਮਿਥੇਨ, ਨਾਈਟ੍ਰਸ ਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਓਜ਼ੋਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਹਨ.
water vapor, carbon dioxide, methane, nitrous oxide, and ozone are the primary greenhouse gases in the atmosphere.

ਇਸ ਗਰਮੀ-ਬਰਕਰਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬਗੈਰ, surface ਸਤਨ ਸਤਹ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੌਜੂਦਾ 15 ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਜੇ ਇਸਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
without this heat-retention effect, the average surface temperature would be , in contrast to the current 15 , and life on earth probably wouldn't exist in its current form.

ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਤਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
weather and climate earth's atmosphere has no definite boundary, slowly becoming thinner and fading into outer space.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਪੁੰਜ ਸਤਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6.8 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
three-quarters of the atmosphere's mass is contained within the first 11 km 6.8 mi of the surface.

ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੀਂ ਪਰਤ ਨੂੰ ਟਰੋਸਪੇਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this lowest layer is called the troposphere.

ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਇਸ ਪਰਤ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
energy from the sun heats this layer, and the surface below, causing expansion of the air.

ਇਹ ਨੀਵੀਂ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਫਿਰ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੂਲਰ, ਉੱਚ-ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this lower-density air then rises and is replaced by cooler, higher-density air.

ਨਤੀਜਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਸੰਚਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਥਰਮਲ ofਰਜਾ ਦੇ ਮੁੜ ਵੰਡ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the result is atmospheric circulation that drives the weather and climate through redistribution of thermal energy.

ਮੁ atmospਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਵਿਥਕਾਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ.
the primary atmospheric circulation bands consist of the trade winds in the equatorial region below latitude and the westerlies in the mid-latitudes between and .

ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਥਰਮੋਹੈਲਿਨ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਜੋ ਕਿ ਭੂਮੱਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਵੰਡਦੀ ਹੈ.
ocean currents are also important factors in determining climate, particularly the thermohaline circulation that distributes thermal energy from the equatorial oceans to the polar regions.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਨਮੂਨੇ ਦੁਆਰਾ transpੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water vapor generated through surface evaporation is transported by circulatory patterns in the atmosphere.

ਜਦੋਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਗਰਮ, ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਹਾ ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ.
when atmospheric conditions permit an uplift of warm, humid air, this water condenses and falls to the surface as precipitation.

ਫਿਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
most of the water is then transported to lower elevations by river systems and usually returned to the oceans or deposited into lakes.

ਇਹ ਜਲ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਤਹ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ eਾਹੁਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਹੈ.
this water cycle is a vital mechanism for supporting life on land and is a primary factor in the erosion of surface features over geological periods.

ਮੀਂਹ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
precipitation patterns vary widely, ranging from several meters of water per year to less than a millimeter.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਗੇੜ, ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ipਸਤਨ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
atmospheric circulation, topographic features, and temperature differences determine the average precipitation that falls in each region.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਰਹੇ ਵਿਥਵੇਂ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ.
the amount of solar energy reaching earth's surface decreases with increasing latitude.

ਉੱਚ ਵਿਥਾਂ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੇਠਲੇ ਕੋਣਾਂ' ਤੇ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
at higher latitudes, the sunlight reaches the surface at lower angles, and it must pass through thicker columns of the atmosphere.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 0.4 0.7 ਪ੍ਰਤੀ ਡਿਗਰੀ ਵਿਥਕਾਰ ਤੇ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as a result, the mean annual air temperature at sea level decreases by about 0.4 0.7 per degree of latitude from the equator.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਥਾਂਤਰ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
earth's surface can be subdivided into specific latitudinal belts of approximately homogeneous climate.

ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣਾ, ਇਹ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਜਾਂ ਭੂਮੱਧ, ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ, ਤਪਸ਼ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰੁਵੀ ਮੌਸਮ ਹਨ.
ranging from the equator to the polar regions, these are the tropical or equatorial , subtropical, temperate and polar climates.

ਇਸ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ਯ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਗਾੜ ਹਨ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this latitudinal rule has several anomalies proximity to oceans moderates the climate.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿਥਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮੱਧਮ ਮੌਸਮ ਹੈ.
for example, the scandinavian peninsula has more moderate climate than similarly northern latitudes of northern canada.

ਹਵਾ ਇਸ ਮੱਧਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the wind enables this moderating effect.

ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ ਹਵਾ ਦਾ ਪਾਸੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਜਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the windward side of a land mass experiences more moderation than the leeward side.

ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਵਾ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ ਹਨ.
in the northern hemisphere, the prevailing wind is west-to-east, and western coasts tend to be milder than eastern coasts.

ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਲਕੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਮੋਟਾ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਾਲਾ ਮੌਸਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this is seen in eastern north america and western europe, where rough continental climates appear on the east coast on parallels with mild climates on the other side of the ocean.

ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਵਾ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਹਲਕੇ ਹਨ.
in the southern hemisphere, the prevailing wind is east-to-west, and the eastern coasts are milder.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦੂਰੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ.
the distance from the earth to the sun varies.

ਧਰਤੀ ਜਨਵਰੀ ਵਿਚ ਪੈਰੀਲੀਅਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਹੈ.
the earth is closest to the sun at perihelion in january, which is summer in the southern hemisphere.

ਇਹ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਪੈਲੀਅਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 93.55% ਸੂਰਜੀ ਕਿਰਨਾਂ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਰਗ ਖੇਤਰ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
it is furthest away at aphelion in july, which is summer in the northern hemisphere, and only 93.55% of the solar radiation from the sun falls on a given square area of land than at perihelion.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁੰਜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਗਰਮ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ.
despite this, there are larger land masses in the northern hemisphere, which are easier to heat than the seas.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2.3 4 ਗਰਮ ਹਨ.
consequently, summers are 2.3 4 warmer in the northern hemisphere than in the southern hemisphere under similar conditions.

ਹਵਾ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਮੌਸਮ ਠੰ isਾ ਹੈ.
the climate is colder at high altitudes than at sea level because of the decreased air density.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਖੰਡੀ, ਸੁੱਕੇ, ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੱਧ ਵਿਥਕਾਰ, ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਧਰੁਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the commonly used climate classification system has five broad groups humid tropics, arid, humid middle latitudes, continental and cold polar , which are further divided into more specific subtypes.

ਸਿਸਟਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the system rates regions of terrain based on observed temperature and precipitation.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 1913 ਵਿਚ ਡੈਥ ਵੈਲੀ ਵਿਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਫਰਨੇਸ ਕ੍ਰੀਕ ਵਿਚ 56.7 134.1 ਸੀ.
the highest air temperature ever measured on earth was 56.7 134.1 in furnace creek, california, in death valley, in 1913.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 1983 ਵਿਚ ਵੋਸਟੋਕ ਸਟੇਸ਼ਨ' ਤੇ .2 .6 ਸੀ, ਪਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ .7 .5 ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the lowest air temperature ever directly measured on earth was .2 .6 at vostok station in 1983, but satellites have used remote sensing to measure temperatures as low as .7 .5 in east antarctica.

ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸਿਰਫ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੇ ਗਏ ਮਾਪ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
these temperature records are only measurements made with modern instruments from the 20th century onwards and likely do not reflect the full range of temperature on earth.

ਉਪਰਲਾ ਮਾਹੌਲ ਟ੍ਰੋਸਪੋਫੀਅਰ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਟਰੈਟੋਸਫੀਅਰ, ਮੀਸੋਫੇਅਰ ਅਤੇ ਥਰਮੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
upper atmosphere above the troposphere, the atmosphere is usually divided into the stratosphere, mesosphere, and thermosphere.

ਹਰੇਕ ਪਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਚੁੰਗਲ ਦੀ ਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
each layer has a different lapse rate, defining the rate of change in temperature with height.

ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਐਕਸੋਸਫੀਅਰ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਓ ਭੂ-ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
beyond these, the exosphere thins out into the magnetosphere, where the geomagnetic fields interact with the solar wind.

ਸਟ੍ਰੇਟੋਸਪੀਅਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਹੈ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਸਤਹ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ieldਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
within the stratosphere is the ozone layer, a component that partially shields the surface from ultraviolet light and thus is important for life on earth.

ਲਾਈਨ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
the line, defined as 100 km above earth's surface, is a working definition for the boundary between the atmosphere and outer space.

ਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਅਣੂਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ.
thermal energy causes some of the molecules at the outer edge of the atmosphere to increase their velocity to the point where they can escape from earth's gravity.

ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਹੌਲੀ ਪਰ ਸਥਿਰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
this causes a slow but steady loss of the atmosphere into space.

ਕਿਉਂਕਿ ਅਨਪਿਕਸਡ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਣੂ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਚਣ ਦੀ ਗਤੀ ਹੋਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੂਜੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਰੇਟ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because unfixed hydrogen has a low molecular mass, it can achieve escape velocity more readily, and it leaks into outer space at a greater rate than other gases.

ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦਾ ਲੀਕ ਹੋਣਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the leakage of hydrogen into space contributes to the shifting of earth's atmosphere and surface from an initially reducing state to its current oxidizing one.

ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਨੇ ਮੁਫਤ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਵਰਗੇ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦਾ ਘਾਟਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
photosynthesis provided a source of free oxygen, but the loss of reducing agents such as hydrogen is thought to have been a necessary precondition for the widespread accumulation of oxygen in the atmosphere.

ਇਸ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
hence the ability of hydrogen to escape from the atmosphere may have influenced the nature of life that developed on earth.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ, ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਬਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the current, oxygen-rich atmosphere most hydrogen is converted into water before it has an opportunity to escape.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੁਕਸਾਨ ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
instead, most of the hydrogen loss comes from the destruction of methane in the upper atmosphere.

ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਇਕ ਪ੍ਰਵੇਗ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁੰਜ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gravitational field the gravity of earth is the acceleration that is imparted to objects due to the distribution of mass within the earth.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਵੇਗ ਲਗਭਗ 9.8 ਮੀਟਰ ਐਸ 2 32 ਫੁੱਟ ਐਸ 2 ਹੈ.
near the earth's surface, gravitational acceleration is approximately 9.8 m s2 32 ft s2 .

ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਟੈਕਸਟੋਨਿਕ inਾਂਚੇ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਅੰਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ, ਖੇਤਰੀ ਅੰਤਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂਤਾ ਵਿਗਾੜ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
local differences in topography, geology, and deeper tectonic structure cause local and broad, regional differences in the earth's gravitational field, known as gravitational anomalies.

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਡਾਇਨਾਮੋ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋ ਥਰਮਲ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ drivenਰਜਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ intoਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
magnetic field the main part of earth's magnetic field is generated in the core, the site of a dynamo process that converts the kinetic energy of thermally and compositionally driven convection into electrical and magnetic field energy.

ਇਹ ਖੇਤ ਕੋਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਲਗਭਗ, ਇਕ ਡਾਇਪੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the field extends outwards from the core, through the mantle, and up to earth's surface, where it is, approximately, a dipole.

ਦਿਪੋਲ ਦੇ ਖੰਭੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
the poles of the dipole are located close to earth's geographic poles.

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਹ 'ਤੇ ਚੁੰਬਕੀ-ਫੀਲਡ ਦੀ ਤਾਕਤ 3.05 ਟੀ ਹੈ, ਗਲੋਬਲ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਡਾਇਪੋਲ ਪਲ 7.91 1015 ਟੀ ਐਮ 3 ਦੇ ਨਾਲ.
at the equator of the magnetic field, the magnetic-field strength at the surface is 3.05 t, with global magnetic dipole moment of 7.91 1015 t m3.

ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਚੁੰਬਕੀ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਲਾਈਨਮੈਂਟ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ.
the convection movements in the core are chaotic the magnetic poles drift and periodically change alignment.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ timesਸਤਨ ਕਈ ਵਾਰ ਅਨਿਯਮਿਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਫੀਲਡ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
this causes secular variation of the main field and field reversals at irregular intervals averaging a few times every million years.

ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਉਲਟਣ ਲਗਭਗ 700,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the most recent reversal occurred approximately 700,000 years ago.

ਮੈਗਨੋਸਟੀਫਾਇਰ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੱਦ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
magnetosphere the extent of earth's magnetic field in space defines the magnetosphere.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਆਇਓਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਮੈਗਨੇਟੋਸਫੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸੂਰਜ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਧਰਤੀ ਰੇਡੀਏ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਈਟਸਾਈਡ ਮੈਗਨੈਟੋਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪੂਛ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
ions and electrons of the solar wind are deflected by the magnetosphere solar wind pressure compresses the dayside of the magnetosphere, to about 10 earth radii, and extends the nightside magnetosphere into a long tail.

ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦਾ ਗਤੀ ਉਸ ਗਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇਜ ਦੁਆਰਾ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਝੁਕਦਾ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਨ ਦੇ ਮੈਗਨੇਟੋਸਫਾਇਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
because the velocity of the solar wind is greater than the speed at which wave propagate through the solar wind, a supersonic bowshock precedes the dayside magnetosphere within the solar wind.

ਚਾਰਜਡ ਕਣ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਲਾਜ਼ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਘੱਟ -ਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਰਿੰਗ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਦਰਮਿਆਨੀ energyਰਜਾ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭੂ-ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮਾਰਗ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਹਾਵੀ ਹਨ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਵੈਨ ਐਲਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਬੈਲਟ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
charged particles are contained within the magnetosphere the plasmasphere is defined by low-energy particles that essentially follow magnetic field lines as earth rotates the ring current is defined by medium-energy particles that drift relative to the geomagnetic field, but with paths that are still dominated by the magnetic field, and the van allen radiation belt are formed by high-energy particles whose motion is essentially random, but otherwise contained by the magnetosphere.

ਚੁੰਬਕੀ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੈਗਨੇਟੋਟੇਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਇਯੋਨੀਫਿਅਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ionized ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਰੋਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
during magnetic storms and substorms, charged particles can be deflected from the outer magnetosphere and especially the magnetotail, directed along field lines into earth's ionosphere, where atmospheric atoms can be excited and ionized, causing the aurora.

bitਰਬਿਟ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਵਧੀ meanਸਤਨ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ 86,400.0025 ਐਸਆਈ ਸਕਿੰਟ ਦੇ 86,400 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
orbit and rotation rotation earth's rotation period relative to the mean solar 86,400 seconds of mean solar time 86,400.0025 si seconds .

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦਿਹਾੜਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਨ 0 ਅਤੇ 2 ਐਸਆਈ ਐਮਐਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
because earth's solar day is now slightly longer than it was during the 19th century due to tidal deceleration, each day varies between 0 and 2 si ms longer.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਈ.ਆਰ.ਐੱਸ. ਦੁਆਰਾ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ ਯੂਟੀ 1, ਜਾਂ 23 ਐਚ 56 ਮੀਟਰ 4.098903691 ਸਕਿੰਟ ਦਾ 86,164.098903691 ਸਕਿੰਟ ਹੈ.
earth's rotation period relative to the fixed stars, called its stellar day by the international earth rotation and reference systems service iers , is 86,164.098903691 seconds of mean solar time ut1 , or 23h 56m 4.098903691s.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਪੀਰੀਅਡ ਜਾਂ ਮੂਵਿੰਗ ਮੀਰੀਅਲ ਵੈਰੋਨਲ ਈਕੋਨੋਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਇਸਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਦਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ, ਮਤਲਬ solar 86,164.0..0909055883232888888 ਸਕਿੰਟ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ ut1 23h 56m 4.09053083288s ਦੇ 1982 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
earth's rotation period relative to the precessing or moving mean vernal equinox, misnamed its sidereal day, is 86,164.09053083288 seconds of mean solar time ut1 23h 56m 4.09053083288s as of 1982.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਡੇਅ ਲਗਭਗ 8.4 ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ ਨਾਲੋਂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
thus the sidereal day is shorter than the stellar day by about 8.4 ms.

ਐਸਆਈ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਆਈਈਆਰਐਸ ਤੋਂ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਅਤੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
the length of the mean solar day in si seconds is available from the iers for the periods and .

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੀਟਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਾਰਿਸ਼ੀ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਤੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਐਚ 15 'ਮਿੰਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਹੈ.
apart from meteors within the atmosphere and low-orbiting satellites, the main apparent motion of celestial bodies in earth's sky is to the west at a rate of h 15' min.

ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਹਰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਆਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਕਾਰ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ.
for bodies near the celestial equator, this is equivalent to an apparent diameter of the sun or the moon every two minutes from earth's surface, the apparent sizes of the sun and the moon are approximately the same.

bitਰਬਿਟ ਧਰਤੀ ਹਰ 5 365..2564 mean ਭਾਵ solarਸਤਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 150 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 93 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.
orbit earth orbits the sun at an average distance of about 150 million km 93 million mi every 365.2564 mean solar days, or one sidereal year.

ਇਹ ਲਗਭਗ ਦਿਨ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this gives an apparent movement of the sun eastward with respect to the stars at a rate of about day, which is one apparent sun or moon diameter every 12 hours.

ਇਸ ਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, axਸਤਨ ਇਸਦੀ ਧੁਰਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ 24 ਸੂਰਜੀ ਧਰਤੀ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਵੇ.
due to this motion, on average it takes 24 solar earth to complete a full rotation about its axis so that the sun returns to the meridian.

ਧਰਤੀ ਦੀ bਰਬਿਟਲ ਗਤੀ 29ਸਤਨ 29.78 ਕਿਲੋਮੀਟਰ s 107,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 66,600 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੂਰੀ, ਲਗਭਗ 12,742 ਕਿਮੀ 7,918 ਮੀਲ, ਸੱਤ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦੂਰੀ, 384,000 ਕਿਮੀ 239,000 ਮੀਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਹੈ. , ਲਗਭਗ 3.5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ.
the orbital speed of earth averages about 29.78 km s 107,200 km h 66,600 mph , which is fast enough to travel a distance equal to earth's diameter, about 12,742 km 7,918 mi , in seven minutes, and the distance to the moon, 384,000 km 239,000 mi , in about 3.5 hours.

ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹਰ 27.32 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਆਮ ਬੇਰੀਸੈਂਟਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the moon and earth orbit a common barycenter every 27.32 days relative to the background stars.

ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਂਝੇ withਰਬਿਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਨੋਡਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਤੱਕ, 29.53 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when combined with the system's common orbit around the sun, the period of the synodic month, from new moon to new moon, is 29.53 days.

ਸਵਰਗੀ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ, ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੁਰਾ ਘੁੰਮਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਘੜੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ.
viewed from the celestial north pole, the motion of earth, the moon, and their axial rotations are all counterclockwise.

ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵਿਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇਕ ਅਸਥਿਰ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ.
viewed from a vantage point above the north poles of both the sun and earth, earth orbits in a counterclockwise direction about the sun.

bਰਬਿਟਲ ਅਤੇ ਐਕਸੀਅਲ ਪਲੇਨਸ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਇਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਕੁਝ 23.44 ਡਿਗਰੀ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ .1 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the orbital and axial planes are not precisely aligned earth's axis is tilted some 23.44 degrees from the perpendicular to the plane the ecliptic , and the plane is tilted up to .1 degrees against the plane.

ਇਸ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਵੇਗਾ.
without this tilt, there would be an eclipse every two weeks, alternating between lunar eclipses and solar eclipses.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਜਾਂ ਗੁਰੂਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤਕਰੀਬਨ 1.5 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 930,000 ਮੀਲ ਹੈ.
the hill sphere, or the sphere of gravitational influence, of the earth is about 1.5 million kilometres 930,000 mi in radius.

ਇਹ ਉਹ ਅਧਿਕਤਮ ਦੂਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੁਰੂਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ.
this is the maximum distance at which the earth's gravitational influence is stronger than the more distant sun and planets.

ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭੜਕ ਸਕਦੇ ਹਨ.
objects must orbit the earth within this radius, or they can become unbound by the gravitational perturbation of the sun.

ਧਰਤੀ, ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 28,000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
earth, along with the solar system, is situated in the milky way and orbits about 28,000 light-years from its center.

ਇਹ ਓਰੀਅਨ ਆਰਮ ਵਿਚ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਰ੍ਹੇ ਹੈ.
it is about 20 light-years above the galactic plane in the orion arm.

ਧੁਰਾ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਧਰਤੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਝੁਕਾਅ ਲਗਭਗ 23 ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇਸਦੇ bitਰਬਿਟ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
axial tilt and seasons the axial tilt of the earth is approximately 23. with the axis of its orbit plane, always pointing towards the celestial poles.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਝੁਕਾਅ ਕਾਰਨ, ਸਤਹ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਆਇੰਟ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਰਕਮ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
due to earth's axial tilt, the amount of sunlight reaching any given point on the surface varies over the course of the year.

ਇਹ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗਰਮੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਟ੍ਰੌਪਿਕ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਕਰ ਦਾ ਟ੍ਰੌਪਿਕ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this causes the seasonal change in climate, with summer in the northern hemisphere occurring when the tropic of cancer is facing the sun, and winter taking place when the tropic of capricorn in the southern hemisphere faces the sun.

ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦਿਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਆਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ.
during the summer, the day lasts longer, and the sun climbs higher in the sky.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਸਮ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in winter, the climate becomes cooler and the days shorter.

ਉੱਤਰੀ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੰਬਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਗਰਮੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਸੱਚੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾ ਸੱਚ ਪੱਛਮ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in northern temperate latitudes, the sun rises north of true east during the summer solstice, and sets north of true west, reversing in the winter.

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਸਹੀ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਚੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the sun rises south of true east in the summer for the southern temperate zone and sets south of true west.

ਆਰਕਟਿਕ ਸਰਕਲ ਦੇ ਉੱਪਰ, ਇਕ ਅਤਿਅੰਤ ਕੇਸ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਵਿਚ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤਕ, ਇਕ ਪੋਲਰ ਰਾਤ.
above the arctic circle, an extreme case is reached where there is no daylight at all for part of the year, up to six months at the north pole itself, a polar night.

ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ, ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ.
in the southern hemisphere, the situation is exactly reversed, with the south pole oriented opposite the direction of the north pole.

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਖੰਭੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਸੂਰਜ, 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਤਦ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਨਾਲ ਉਲਟਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਗਾ.
six months later, this pole will experience a midnight sun, a day of 24 hours, again reversing with the south pole.

ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਇਕਸੁਆਨੇਕਸ ਵੱਲ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ axial ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿਚਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਝੁਕਾਅ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
by astronomical convention, the four seasons can be determined by the points in the orbit of maximum axial tilt toward or away from the the equinoxes, when the direction of the tilt and the direction to the sun are perpendicular.

ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤਿਆਰੀ ਇਸ ਸਮੇਂ 21 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਿਆਗ 21 ਜੂਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ 20 ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਲਗਭਗ 22 ਜਾਂ 23 ਸਤੰਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the northern hemisphere, winter solstice currently occurs around 21 december summer solstice is near 21 june, spring equinox is around 20 march and autumnal equinox is about 22 or 23 september.

ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ, ਸਥਿਤੀ ਉਲਟ ਹੈ, ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਨਾਲ.
in the southern hemisphere, the situation is reversed, with the summer and winter solstices exchanged and the spring and autumnal equinox dates swapped.

ਧਰਤੀ ਦੇ axial ਝੁਕਣ ਦਾ ਕੋਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਹੈ.
the angle of earth's axial tilt is relatively stable over long periods of time.

ਇਸ ਦਾ ਅਖੌਤੀ ਝੁਕਾਅ 18.6 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਗਤੀ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
its axial tilt does undergo nutation a slight, irregular motion with a main period of 18.6 years.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਕੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਹਰ 25,800 ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਸਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਰਮ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ.
the orientation rather than the angle of earth's axis also changes over time, precessing around in a complete circle over each 25,800 year cycle this precession is the reason for the difference between a sidereal year and a tropical year.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਚਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਬਲਜ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਿੱਚ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
both of these motions are caused by the varying attraction of the sun and the moon on earth's equatorial bulge.

ਖੰਭੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the poles also migrate a few meters across earth's surface.

ਇਸ ਪੋਲਰ ਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਮਲਟੀਪਲ, ਚੱਕਰੀਗਤ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਵਾਸੀਪੀਰੀਓਡਿਕ ਮੋਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this polar motion has multiple, cyclical components, which collectively are termed quasiperiodic motion.

ਇਸ ਗਤੀ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ 14-ਮਹੀਨਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਂਡਲਰ ਡੁੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in addition to an annual component to this motion, there is a 14-month cycle called the chandler wobble.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਇਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
earth's rotational velocity also varies in a phenomenon known as length-of-day variation.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਿਕਲਿਅਨ 3 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਪੈਲੀਅਨ 4 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in modern times, earth's perihelion occurs around 3 january, and its aphelion around 4 july.

ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਹੋਰ bਰਭੀ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿਲਾਨਕੋਵਿਚ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these dates change over time due to precession and other orbital factors, which follow cyclical patterns known as milankovitch cycles.

ਬਦਲਦੀ ਦੂਰੀ ਅੈਫਿਲੀਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6.9% ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the changing distance causes an increase of about 6.9% in solar energy reaching earth at perihelion relative to aphelion.

ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰੀ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਵਧੇਰੇ receivesਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
because the southern hemisphere is tilted toward the sun at about the same time that earth reaches the closest approach to the sun, the southern hemisphere receives slightly more energy from the sun than does the northern over the course of a year.

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਖੌਤੀ ਝੁਕਾਅ ਕਾਰਨ ਕੁੱਲ energyਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ energyਰਜਾ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this effect is much less significant than the total energy change due to the axial tilt, and most of the excess energy is absorbed by the higher proportion of water in the southern hemisphere.

ਰਹਿਣ-ਯੋਗਤਾ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ.
habitability a planet that can sustain life is termed habitable, even if life did not originate there.

ਧਰਤੀ ਤਰਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ sufficientਰਜਾ.
earth provides liquid environment where complex organic molecules can assemble and interact, and sufficient energy to sustain metabolism.

ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਉਤਸ਼ਾਹੀਤਾ, ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦਰ, ਧੁਰਾ ਝੁਕਣਾ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸਭ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the distance of earth from the sun, as well as its orbital eccentricity, rate of rotation, axial tilt, geological history, sustaining atmosphere, and magnetic field all contribute to the current climatic conditions at the surface.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਜੀਵਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਪ ਕਈ ਵਾਰ "ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ" ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biosphere a planet's life forms inhabit ecosystems, whose total is sometimes said to form a "biosphere".

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਲਗਭਗ 3.5 ਗਯਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
earth's biosphere is thought to have begun evolving about 3.5 gya.

ਬਾਇਓਸਪਿਅਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ.
the biosphere is divided into a number of biomes, inhabited by broadly similar plants and animals.

ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ, ਬਾਇਓਮਜ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਥਕਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾਈ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦੇ ਅੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
on land, biomes are separated primarily by differences in latitude, height above sea level and humidity.

ਆਰਕਟਿਕ ਜਾਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਸਰਕਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਉੱਚੇ ਉਚਾਈਆਂ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਟੇਸਟਰੀਅਲ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਪੌਦੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਂਝ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਭੂਮੱਧ ਖਿੱਤੇ ਉੱਤੇ ਨਮੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
terrestrial biomes lying within the arctic or antarctic circles, at high altitudes or in extremely arid areas are relatively barren of plant and animal life species diversity reaches a peak in humid lowlands at equatorial latitudes.

ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕਾਮਨ ਅੰਸੈਸਟਰ ਐਲਯੂਸੀਏ ਦੇ 355 ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ.
in july 2016, scientists reported identifying a set of 355 genes from the last universal common ancestor luca of all organisms living on earth.

ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
natural resources and land use earth has resources that have been exploited by humans.

ਉਹ ਗੈਰ-ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਸਰੋਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ, ਸਿਰਫ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
those termed non-renewable resources, such as fossil fuels, only renew over geological timescales.

ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਲਾ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
large deposits of fossil fuels are obtained from earth's crust, consisting of coal, petroleum, and natural gas.

ਇਹ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਫੀਡਸਟੋਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these deposits are used by humans both for energy production and as feedstock for chemical production.

ਖਣਿਜ ਧੱਬੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਧਾਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਛਾਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੈਗਮੇਟਿਜ਼ਮ, ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨੀਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
mineral ore bodies have also been formed within the crust through a process of ore genesis, resulting from actions of magmatism, erosion, and plate tectonics.

ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these bodies form concentrated sources for many metals and other useful elements.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਯੋਗੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ, ਲੱਕੜ, ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ, ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਕਈ ਜੈਵਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
earth's biosphere produces many useful biological products for humans, including food, wood, pharmaceuticals, oxygen, and the recycling of many organic wastes.

ਭੂਮੀ ਅਧਾਰਤ ਪਰਿਆਵਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਭਿੱਜੇ ਭੰਗ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the land-based ecosystem depends upon topsoil and fresh water, and the oceanic ecosystem depends upon dissolved nutrients washed down from the land.

1980 ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ 5,053 ਮਹਾ 50.53 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸਨ, 6,788 ਮਹਾ 67.88 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘਾਹ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਚਰਾਗਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ 1,501 ਮਹਾ 15.01 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1980, 5,053 mha 50.53 million km2 of earth's land surface consisted of forest and woodlands, 6,788 mha 67.88 million km2 was grasslands and pasture, and 1,501 mha 15.01 million km2 was cultivated as croplands.

1993 ਵਿਚ ਸਿੰਜਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਮਾਤਰਾ 2,481,250 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 958,020 ਵਰਗ ਮੀ.
the estimated amount of irrigated land in 1993 was 2,481,250 square kilometres 958,020 sq mi .

ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੈਲਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
humans also live on the land by using building materials to construct shelters.

ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਤਹ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮ ਗਰਮ ਚੱਕਰਵਾਤ, ਤੂਫਾਨ ਜਾਂ ਤੂਫਾਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
natural and environmental hazards large areas of earth's surface are subject to extreme weather such as tropical cyclones, hurricanes, or typhoons that dominate life in those areas.

1980 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ,ਸਤਨ 11,800 ਮਨੁੱਖੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
from 1980 to 2000, these events caused an average of 11,800 human deaths per year.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਭੂਚਾਲ, ਖਿਸਕਣ, ਸੁਨਾਮੀ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ, ਬਵੰਡਰ, ਸਿੰਕਹੋਲ, ਬਰਫੀਲੇ ਤੂਫਾਨ, ਹੜ, ਸੋਕਾ, ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਫ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.
many places are subject to earthquakes, landslides, tsunamis, volcanic eruptions, tornadoes, sinkholes, blizzards, floods, droughts, wildfires, and other calamities and disasters.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤਰ ਮਨੁੱਖੀ-ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਐਸਿਡ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਨੁਕਸਾਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਉਜਾੜ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਖਾਤਮੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਘਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.
many localized areas are subject to human-made pollution of the air and water, acid rain and toxic substances, loss of vegetation overgrazing, deforestation, desertification , loss of wildlife, species extinction, soil degradation, soil depletion and erosion.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ.
there is a scientific consensus linking human activities to global warming due to industrial carbon dioxide emissions.

ਇਹ ਬਦਲਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦਾ ਪਿਘਲਣਾ, ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਰੇਂਜ, ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ averageਸਤਨ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਾਧਾ.
this is predicted to produce changes such as the melting of glaciers and ice sheets, more extreme temperature ranges, significant changes in weather and a global rise in average sea levels.

ਮਨੁੱਖੀ ਭੂਗੋਲ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਨਕਸ਼ਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ, ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਰਹੇ ਹਨ.
human geography cartography, the study and practice of map-making, and geography, the study of the lands, features, inhabitants and phenomena on earth, have historically been the disciplines devoted to depicting earth.

ਸਰਵੇਖਣ, ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨੇ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ anੁਕਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ.
surveying, the determination of locations and distances, and to a lesser extent navigation, the determination of position and direction, have developed alongside cartography and geography, providing and suitably quantifying the requisite information.

31 ਅਕਤੂਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਅਰਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
earth's human population reached approximately seven billion on 31 october 2011.

ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 2050 ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ 9.2 ਅਰਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ.
projections indicate that the world's human population will reach 9.2 billion in 2050.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
most of the growth is expected to take place in developing nations.

ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
human population density varies widely around the world, but a majority live in asia.

2020 ਤਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 60% ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ, ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
by 2020, 60% of the world's population is expected to be living in urban, rather than rural, areas.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ.
it is estimated that one-eighth of earth's surface is suitable for humans to live on three-quarters of earth's surface is covered by oceans, leaving one-quarter as land.

ਉਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ 14%, ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ 27%, ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਣਉਚਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ.
half of that land area is desert 14% , high mountains 27% , or other unsuitable terrains.

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਸਥਾਈ ਵਸੇਬਾ ਅਲਰਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਨੁਨਾਵਟ ਵਿੱਚ ਏਲੇਸਮੇਰ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਹੈ.
the northernmost permanent settlement in the world is alert, on ellesmere island in nunavut, canada.

ਦੱਖਣ ਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਬਿਲਕੁਲ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ.
the southernmost is the south pole station, in antarctica, almost exactly at the south pole.

ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇਸ਼ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾਨੁਬੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰ bankੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਜ਼ਮੀਨ ਪਾਰਸਲ, ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੀੜ ਤਵੀਲ ਦਾ ਲਾਵਾਰਸ ਖੇਤਰ.
independent sovereign nations claim the planet's entire land surface, except for some parts of antarctica, a few land parcels along the danube river's western bank, and the unclaimed area of bir tawil between egypt and sudan.

2015 ਤਕ, ਇੱਥੇ 193 ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਰਾਜ ਹਨ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਹਨ, ਦੋ ਨਿਗਰਾਨ ਰਾਜ ਅਤੇ 72 ਨਿਰਭਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਮਾਨਤਾ ਹੈ.
as of 2015, there are 193 sovereign states that are member states of the united nations, plus two observer states and 72 dependent territories and states with limited recognition.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ।
earth has never had a sovereign government with authority over the entire globe, although some nation-states have striven for world domination and failed.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
the united nations is a worldwide intergovernmental organization that was created with the goal of intervening in the disputes between nations, thereby avoiding armed conflict.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the u.n. serves primarily as a forum for international diplomacy and international law.

ਜਦੋਂ ਸਦੱਸਤਾ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when the consensus of the membership permits, it provides a mechanism for armed intervention.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1961 ਨੂੰ ਯੂਰੀ ਗਾਗਰਿਨ ਸੀ।
the first human to orbit earth was yuri gagarin on 12 april 1961.

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 30 ਜੁਲਾਈ 2010 ਤਕ ਲਗਭਗ 487 ਲੋਕ ਬਾਹਰੀ ਪੁਲਾੜ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਚੱਲੇ ਹਨ.
in total, about 487 people have visited outer space and reached orbit as of 30 july 2010, and, of these, twelve have walked on the moon.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
normally, the only humans in space are those on the international space station.

ਛੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕਰੂ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the station's crew, made up of six people, is usually replaced every six months.

ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 400,171 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਪੋਲੋ 13 ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the farthest that humans have traveled from earth is 400,171 km, achieved during the apollo 13 mission in 1970.

ਚੰਦਰਮਾ ਚੰਦਰਮਾ ਇਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡਾ, ਧਰਤੀ ਵਾਲਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹੈ.
moon the moon is a relatively large, terrestrial, planet-like natural satellite, with a diameter about one-quarter of earth's.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਰਨ ਬੌਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪਲੂਟੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਵੱਡਾ ਹੈ.
it is the largest moon in the solar system relative to the size of its planet, although charon is larger relative to the dwarf planet pluto.

ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, "ਚੰਦਰਮਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the natural satellites of other planets are also referred to as "moons", after earth's.

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the gravitational attraction between earth and the moon causes tides on earth.

ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the same effect on the moon has led to its tidal locking its rotation period is the same as the time it takes to orbit earth.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹੀ ਚਿਹਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as a result, it always presents the same face to the planet.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਅ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਟਰਮੀਨੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਚਾਨਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
as the moon orbits earth, different parts of its face are illuminated by the sun, leading to the lunar phases the dark part of the face is separated from the light part by the solar terminator.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 38 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਲਗਭਗ 23 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
due to their tidal interaction, the moon recedes from earth at the rate of approximately 38 mm yr. over millions of years, these tiny the lengthening of earth's day by about 23 up to significant changes.

ਡਿਵੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲਗਭਗ 410 ਮਾਇਆ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 400 ਦਿਨ ਸਨ, ਹਰ ਦਿਨ 21.8 ਘੰਟੇ ਚਲਦੇ ਹਨ.
during the devonian period, for example, approximately 410 mya there were 400 days in a year, with each day lasting 21.8 hours.

ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ affectedੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the moon may have dramatically affected the development of life by moderating the planet's climate.

ਪੈਲੇਓਨੋਲੋਜੀਕਲ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਖੌਤੀ ਝੁਕਾਅ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
paleontological evidence and computer simulations show that earth's axial tilt is stabilized by tidal interactions with the moon.

ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਬਲਜ ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਟੌਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਸ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਧੁਰਾ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਤੋਂ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਰਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
some theorists think that without this stabilization against the torques applied by the sun and planets to earth's equatorial bulge, the rotational axis might be chaotically unstable, exhibiting chaotic changes over millions of years, as appears to be the case for mars.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਚੰਦਰਮਾ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਡਿਸਕ ਹੈ.
viewed from earth, the moon is just far enough away to have almost the same apparent-sized disk as the sun.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਕੋਣੀ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਠੋਸ ਕੋਣ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦਾ ਵਿਆਸ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 400 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ 400 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰ ਹੈ.
the angular size or solid angle of these two bodies match because, although the sun's diameter is about 400 times as large as the moon's, it is also 400 times more distant.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁੱਲ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this allows total and annular solar eclipses to occur on earth.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਿਧਾਂਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਥੀਆ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੰਗਲ-ਅਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲਾਨੇਟ ਦੀ ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ.
the most widely accepted theory of the moon's origin, the giant-impact hypothesis, states that it formed from the collision of a mars-size protoplanet called theia with the early earth.

ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਹੋਰਨਾਂ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਕਿ ਇਸਦੀ ਰਚਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਹੈ.
this hypothesis explains among other things the moon's relative lack of iron and volatile elements and the fact that its composition is nearly identical to that of earth's crust.

ਐਸਟ੍ਰੋਇਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਪੰਜ ਸਹਿ-bਰਬੀਟਲ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 3753 ਕਰੂਥੀਨ ਅਤੇ 2002 ਏਏ 29 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
asteroids and artificial satellites earth has at least five co-orbital asteroids, including 3753 cruithne and 2002 aa29.

ਟ੍ਰੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਸਾਥੀ, 2010 ਟੀ ਕੇ 7, ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਗਰੇਜ ਤਿਕੋਣੀ ਬਿੰਦੂ, l4 ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a trojan asteroid companion, 2010 tk7, is librating around the leading lagrange triangular point, l4, in the earth's orbit around the sun.

ਛੋਟਾ ਨੇੜੇ-ਧਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ 2006 ਆਰ.ਐੱਚ .120 ਲਗਭਗ ਹਰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the tiny near-earth asteroid 2006 rh120 makes close approaches to the system roughly every twenty years.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
during these approaches, it can orbit earth for brief periods of time.

ਜੂਨ, 2016 ਤੱਕ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ 1,419 ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸਨ.
as of june 2016, there were 1,419 operational, human-made satellites orbiting earth.

ਇੱਥੇ ਅਚਾਨਕ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਨਗੁਆਰਡ 1, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕ ਕੀਤੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੇ 16,000 ਟੁਕੜੇ ਹਨ.
there are also inoperative satellites, including vanguard 1, the oldest satellite currently in orbit, and over 16,000 pieces of tracked space debris.

ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਕਲੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ.
earth's largest artificial satellite is the international space station.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਨਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿਚ ਇਕ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਾਸ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
cultural and historical viewpoint the standard astronomical symbol of earth consists of a cross circumscribed by a circle, , representing the four corners of the world.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
human cultures have developed many views of the planet.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
earth is sometimes personified as a deity.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁ fertilਲੀ ਉਪਜਾity ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਗਾਈਆ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਕੋ ਇਕ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਜੀਵ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਵਾਸ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in many cultures it is a mother goddess that is also the primary fertility deity, and by the mid-20th century, the gaia principle compared earth's environments and life as a single self-regulating organism leading to broad stabilization of the conditions of habitability.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੌਕਿਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
creation myths in many religions involve the creation of earth by a supernatural deity or deities.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ.
scientific investigation has resulted in several culturally transformative shifts in our view of the planet.

ਪੱਛਮ ਵਿਚ, 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਗੋਲਾਕਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਇਕ ਫਲੈਟ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਜੜ ਗਿਆ.
in the west, belief in a flat earth was displaced by the idea of spherical earth, credited to pythagoras in the 6th century bc.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਚਲਦੀ ਆਬਜੈਕਟ ਸੀ, ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
earth was further believed to be the center of the universe until the 16th century when scientists first theorized that it was a moving object, comparable to the other planets in the solar system.

ਜੇਮਜ਼ ਉਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਈਸਾਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ.
due to the efforts of influential christian scholars and clerics such as james ussher, who sought to determine the age of earth through analysis of genealogies in scripture, westerners before the 19th century generally believed earth to be a few thousand years old at most.

ਇਹ ਸਿਰਫ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਸੀ.
it was only during the 19th century that geologists realized earth's age was at least many millions of years.

ਲਾਰਡ ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ 1864 ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵਿਟੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਡੇਟਿੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ.
lord kelvin used thermodynamics to estimate the age of earth to be between 20 million and 400 million years in 1864, sparking a vigorous debate on the subject it was only when radioactivity and radioactive dating were discovered in the late 19th and early 20th centuries that a reliable mechanism for determining earth's age was established, proving the planet to be billions of years old.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਫਿਰ ਬਦਲ ਗਈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਪੋਲੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਿਸ ਲਿਆ ਗਿਆ.
the perception of earth shifted again in the 20th century when humans first viewed it from orbit, and especially with photographs of earth returned by the apollo program.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵੀ ਦੇਖੋ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਟੇਬਲ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੂਰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨੋਟ ਟਾਈਮਲਾਈਨਜ਼ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੀਲ ਐਫ. 2001.
see also outline of earth celestial sphere earth physical characteristics tables earth science earth system science timeline of the far future notes references further reading comins, neil f. 2001 .

ਜ਼ਰੂਰੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਖੋਜ 2
discovering the essential universe 2nd ed.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਡਬਲਯੂ ਐਚ ਫ੍ਰੀਮੈਨ.
new york w. h. freeman.

ਬਿਬਕੋਡ 2003deu..book ..... ਸੀ. isbn 0-7167-5804-0.
bibcode 2003deu..book.....c. isbn 0-7167-5804-0.

oclc 52082611.
oclc 52082611.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਧਰਤੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਾਰੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜਿਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡਿਕ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਨਾਸਾ ਧਰਤੀ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਰਾਜ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ ਯੂਐਸਜੀਐਸ ਧਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਗੇਟਵੇ ਨਾਸਾ ਧਰਤੀ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਨਾਸਾ ਧਰਤੀ ਆਡੀਓ 29 28 ਕੇਨ ਗੇ ਅਸਟ੍ਰੋਨੀਮੀ ਕਾਸਟ 2007 ਧਰਤੀ ਵੀਡੀਓ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀਡੀਓ 01 ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੀਡੀਓ 00 27 ਧਰਤੀ ਅਤੇ oraਰੌਸ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਵਾਲਾ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ, -, "ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ" ਸੁਣੋ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ 101,391,000 ਹੈ 2015 ਦਾ.
external links national geographic encyclopedic entry about earth earth profile solar system exploration nasa earth climate changes cause shape to change nasa united states geological survey usgs earth astronaut photography gateway nasa earth observatory nasa earth audio 29 28 cain gay astronomy cast 2007 earth videos international space station video 01 02 earth time-lapse video 00 27 earth and auroras time-lapse punjab urdu, punjabi , - , "five waters" listen , is pakistan's second largest province by area after balochistan, and its most populous province with an estimated population of 101,391,000 as of 2015.

ਇਹ ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ.
it is bordered by sindh, balochistan and khyber pakhtunkhwa, as well as the regions of islamabad capital territory and the azad kashmir.

ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
it also shares borders with the indian states of punjab, rajasthan, and jammu and kashmir.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
the provincial capital of punjab is the city lahore, a cultural centre of pakistan where the country's cinema industry, and much of its fashion industry, are based.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
punjab has been inhabited since ancient times.

ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ, 2600 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the indus valley civilization, dating to 2600 bce, was first discovered at harappa.

ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟੈਕਸੀਲਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
punjab features heavily in the hindu epic poem, the mahabharata, and is home to taxila, site of what is considered by many to be the oldest university in the world.

326 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਮਹਾਨ ਨੇ ਕਿੰਗ ਪੌਰਸ ਨੂੰ ਮੌਂਗ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਾਈਡਾਸਪਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਰਾਇਆ।
in 326 bce, alexander the great defeated king porus at the battle of the hydaspes near mong, punjab.

ਉਮਯਦ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
the umayyad empire conquered punjab in the 8th century ce.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਟੇਮਰਲੇਨ, ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਨਾਡੇਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
punjab was later invaded by tamerlane, babur, and nader shah.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
punjab reached the height of its splendour during the reign of the mughal empire, which for a time ruled from lahore.

ਇਕ ਸਫਲ ਬਗ਼ਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ 1759 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
following a successful rebellion, sikh-led armies claimed lahore in 1759.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਹਾਰ ਤਕ।
the administration of the sikh empire was based out of lahore, until its defeat by the british.

ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮਤੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
punjab was central to the independence movements of both india and pakistan, with lahore being site of both the declaration of indian independence, and the resolution calling for the establishment of pakistan.

ਇਹ ਸੂਬਾ ਉਦੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੈਡਕਲਿਫ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ 1947 ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the province was formed when the punjab province of british india was divided along religious boundaries in 1947 by the radcliffe line after partition.

ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ 24% ਬਣਦਾ ਹੈ।
punjab is pakistan's most industrialised province with the industrial sector making up 24% of the province's gross domestic product.

ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ itsੁਕਵੀਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
punjab is known in pakistan for its relative prosperity, and has the lowest rate of poverty amongst all pakistani provinces.

ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਾੜਾ ਹੈ ਜੋ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਗਰੀਬੀ ਦਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਹਨ.
a clear divide is present between the northern and southern portions of the province with poverty rates in prosperous northern punjab amongst the lowest in pakistan, while some in south punjab are amongst the most impoverished.

ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਲਗਭਗ 40% ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
punjab is also one of south asia's most urbanized regions with approximately 40% of people living in urban areas.

ਇਸ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਬਾਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਚ ਹੈ.
its human development index rankings are high relative to the rest of pakistan.

ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਉਦਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰਵੱਈਏ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
punjab is known in pakistan for its relatively liberal social attitudes.

ਸੂਫੀ ਸੂਫੀਵਾਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੂਫੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the province has been strongly influenced by sufism, with numerous sufi shrines spread across punjab which attract millions of devotees annually.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਸਬਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the founder of the sikh faith, guru nanak, was born in the punjab town of nankana sahib near lahore.

ਪੰਜਾਬ ਕਟਾਸਰਾਜ ਮੰਦਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
punjab is also the site of the katasraj temple, which features prominently in hindu mythology.

ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਥਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਟੈਕਸੀਲਾ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੁਦਾਈ ਅਤੇ ਰੋਹਤਾਸ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
several unesco world heritage sites are located in punjab, including the shalimar gardens, the lahore fort, the archeological excavations at taxila, and the rohtas fort.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਟਾਪੋਟੇਮੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਵ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ।
etymology the region was known to the greeks as pentapotamia, meaning the region of five rivers.

ਸ਼ਬਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਦੇ ਸਮਾਨ।
the word punjab was formally introduced in the early 17th century ce as an elision of the persian words panj five and water , thus meaning the land of five rivers, similar in meaning to the greek name for the region.

ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ, ਅਰਥਾਤ ਚਨਾਬ, ਜੇਹਲਮ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ, ਪੰਜਜਨਾਦ ਨਦੀ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
the five rivers, namely chenab, jhelum, ravi, beas and sutlej, flow via the panjnad river into the indus river and eventually into the arabian sea.

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਰਸਤਾ.
of the five great rivers of punjab, four course through pakistan's punjab province.

ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਨਿਰੰਤਰ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪਰਸੀਆਂ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ, ਕੁਸ਼ਾਂ, ਸਿਥੀਅਨ, ਤੁਰਕਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲੇ ਵੇਖੇ ਗਏ।
history due to its location, the punjab region came under constant attack and witnessed centuries of foreign invasions by the persians, greeks, kushans, scythians, turks and afghans.

ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਟੇਮਰਲੇਨ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਚੈਂਗੀਸ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the northwestern part of south asia, including punjab, was repeatedly invaded or conquered by various foreign empires, including those of tamerlane, alexander the great and genghis khan.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੰਚਨਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ancient history punjab during mahabharata times was known as panchanada.

4000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
punjab was part of the indus valley civilization, more than 4000 years ago.

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹਰਪਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ.
the main site in punjab was the city of harrapa.

ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਅੱਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ.
the indus valley civilization spanned much of what is today pakistan and eventually evolved into the indo-aryan civilisation.

ਵੈਦਿਕ ਸਭਿਅਤਾ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਈ.
the vedic civilisation flourished along the length of the indus river.

ਇਸ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ.
this civilisation shaped subsequent cultures in south asia and afghanistan.

ਹਾਲਾਂਕਿ 1857 ਵਿਚ ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਰ-ਮੁਲਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟਰੈਕ ਗੁਲ੍ਹੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
although the archaeological site at harappa was partially damaged in 1857 when engineers constructing the lahore-multan railroad used brick from the harappa ruins for track ballast, an abundance of artefacts have nevertheless been found.

ਗੰਧੜਾ ਮਹਾਜਨਪਦਾਸ, ਅਚੈਮੇਨੀਡਜ਼, ਮੈਸੇਡੋਨੀਅਨ, ਮੌਰਿਆ, ਕੁਸ਼ਾਂ, ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
punjab was part of the great ancient empires including the gandhara mahajanapadas, achaemenids, macedonians, mauryas, kushans, guptas and hindu shahi.

ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੁੱਜਰ ਸਾਮਰਾਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it also comprised the gujar empire for a period of time, otherwise known as the gurjara-pratihara empire.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫੁੱਲ-ਫੁੱਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਅਮੀਰੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
agriculture flourished and trading cities such as multan and lahore grew in wealth.

ਤਕਸੀਲਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤਕਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the city of taxila, founded by son of taksh the son bharat who was the brother of ram.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤਾਕਸ਼ੀਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it was reputed to house the oldest university in the world, takshashila university.

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਵੈਦਿਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਚਾਣਕਿਆ ਸੀ.
one of the teachers was the great vedic thinker and politician chanakya.

ਟੈਕਸੀਲਾ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
taxila was a great centre of learning and intellectual discussion during the maurya empire.

ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
it is a un world heritage site, valued for its archaeological and religious history.

ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਚੀਮੇਨੀਡ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੱਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
central asian, greek and persian empires the achaemenid persian empire included pujab west of the indus.

ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦ੍ਰੰਗੀਆਨਾ, ਅਰਾਕੋਸੀਆ, ਗੇਡਰੋਸੀਆ ਅਤੇ ਸੀਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਇਸਕੰਦਰ 'ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
having conquered drangiana, arachosia, gedrosia and seistan in ten days, alexander the great locally known as 'iskander' crossed the hindu kush and was thus fully informed of the magnificence of the country and its riches in gold, gems and pearls.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣਾ ਪਿਆ.
however, alexander had to encounter and reduce the tribes on the border of punjab before entering the luxuriant plains.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਐਸਪੀਆਈ ਪਹਾੜਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਏ।
having taken a northeasterly direction, he marched against the aspii mountaineers , who offered vigorous resistance, but were subdued.

ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਮਗਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਓਰਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ੀਰਾ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
alexander then marched through ghazni, blockaded magassa, and then marched to ora and bazira.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੜਦਿਆਂ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁਸੈਲਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਖਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
turning to the northeast, alexander marched to pucela, the capital of the district now known as pakhli.

ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਜੋਕੀ ਮੌਂਗ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਇਸਾ ਸਥਿਤ ਸੀ.
he entered western punjab, where the ancient city of nysa at the site of modern-day mong was situated.

ਕੈਲਥੀਆਂ, ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੁਨਰਮੰਦ ਸਨ।
a coalition was formed against alexander by the cathians, the people of multan, who were very skilful in war.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕੈਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਗਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ toਹਿ-.ੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
alexander invested many troops, eventually killing seventeen thousand cathians in this battle, and the city of sagala present-day sialkot was razed to the ground.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ 326 ਬੀਸੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ
alexander left punjab in 326 b.c.

ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ.
and took his army to the heartlands of his empire.

ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਆਗਮਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਉਮਯਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਹੀਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 712 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
muslim rulers arrival of islam the punjabis followed a diverse plethora of faiths, mainly comprising hinduism, when the muslim umayyad army led by muhammad bin qasim conquered sindh and southern punjab in 712, by defeating raja dahir.

ਉਮਯਦ ਖਲੀਫਾ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਦੂਜਾ ਅਰਬ, ਇਸਲਾਮੀ ਖਲੀਫਾ ਸੀ।
the umayyad caliphate was the second arab, islamic caliphate established after the death of muhammad.

ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ ਉਮਯਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਮੱਈਆ ਇਬਨ ਅਬਦ ਸ਼ਮਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਉਮਯਦ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦਾ ਸਨ.
it was ruled by the umayyad dynasty, whose name derives from umayya ibn abd shams, the great-grandfather of the first umayyad caliph.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਮਯਦ ਪਰਿਵਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਸੀ.
although the umayyad family originally came from the city of mecca, their capital was damascus.

ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸੀਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
muhammad bin qasim was the first to bring message of islam to the population of punjab.

ਪੰਜਾਬ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।
punjab was part of different muslim empires consisting of afghans and turkic peoples in co-operation with local punjabi tribes and others.

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਗਜ਼ਨੀ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਂਤ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਜ਼ਨਵਿਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ.
in the 11th century, during the reign of mahmud of ghazni, the province became an important centre, with lahore as its second capital of the ghaznavid empire based out of afghanistan.

ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੂਫੀ ਸੰਤਾਂ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਬੰਨਦੀਆਂ ਹਨ।
the punjab region became predominantly muslim due to missionary sufi saints whose dargahs dot the landscape of punjab region.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਤਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ 1526 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੱਕ.
the area subsequently came under various other muslim rulers until finally becoming part of the mughal empire in 1526.

ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 1584 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅੱਜ ਇਸ ਦੇ ਮੁਗਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੇ ਅਮੀਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
mughal empire the punjab region rose to significance in the hindustani empire when lahore became a seat for royal family in 1584, the legacy of which is seen today in its rich display of mughal architecture.

ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1524 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ 1739 ਤਕ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਵਰਗੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।
the mughals controlled the region from 1524 until around 1739 and implemented building projects such as the shalimar gardens and the badshahi mosque, both situated in lahore.

ਪਦਸ਼ਾਹ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਨੇ ਕਾਬੁਲ, ਲਾਹੌਰ, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ, ਅਜਮੇਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਾਬਲ, ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਸੂਹ, ਦੱਖਣੀ ਮੁਲਤਾਨ ਸੂਬਾ, ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਉੱਤਰੀ ਲਾਹੌਰ ਸੂਬਾਹ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੋ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੂਹ ਸ਼ਾਹੀ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਠੱਟਾ ਸਿੰਧ ਸੁਭਾਹ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਫਾਵਿਦ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੰਧਹਾਰ ਸੂਬਾ.
padshah emperor akbar established two of his original twelve subahs imperial top-level provinces in punjab northern lahore subah, bordering kabul afghanistan , later split-off kashmir, old delhi and multan subahs southern multan subah, bordering kabul, lahore, old delhi, ajmer, thatta sindh subahs, the persian safavid empire and shortly qandahar subah.

ਮੁਸਲਿਮ ਸਿਪਾਹੀ, ਵਪਾਰੀ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸੂਫੀ ਮੁਸਲਿਮ ਰਹੱਸਮਈ ਮੁਸਲਿਮ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਲਤਾਨਤ ਆਏ ਸਨ।
muslim soldiers, traders, architects, theologians and sufis muslim mystics came from the rest of the muslim world to the islamic sultanate in south asia.

ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਜੋ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਹੈ, ਦੇ 1730 ਵਿਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜੇਤੂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ 1762 ਤਕ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦੁਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।
afghan durrani empire swaths of what is now punjab were annexed by the afghan conqueror ahmad shah durrani in 1747 as he made the punjab a part of his durrani empire, lasting until 1762.

ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ 1758 ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਜਨਰਲ, ਰਘੁਨਾਥ ਰਾਓ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅਟਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
maratha empire in 1758 raghunath rao, the general of the hindu maratha empire, conquered lahore and attock.

ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਜੋ ਕਿ ਦੁਰਾਨੀ ਮੋਨਾਰਕ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਈਸਰਾਏ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ was ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
timur shah durrani, the son and viceroy of duranni monarch ahmad shah abdali, was driven out of punjab.

ਲਾਹੌਰ, ਮੁਲਤਾਨ, ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਨ।
lahore, multan, dera ghazi khan, kashmir and other subahs ex-mughal provinces on the south and eastern side of peshawar were under the maratha rule for the most part.

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਹੁਣ ਮਰਾਠੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ।
in punjab and kashmir, the marathas were now major players.

ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ 1761 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਿਆ।
the third battle of panipat took place on 1761, ahmad shah abdali invaded the maratha territory of punjab and captured remnants of the maratha empire in punjab and kashmir regions and re-consolidated control over them.

ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
sikh empire in the mid-fifteenth century, the religion of sikhism was born.

ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ.
during the mughal empire, many hindus increasingly adopted sikhism.

ਇਹ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਬਣ ਗਏ.
these became a formidable military force against the mughals and later against the afghan empire.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਹਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ 1799 ਤੋਂ 1849 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।
after fighting ahmad shah durrani in the later eighteenth century, the sikhs took control of punjab and managed to establish the sikh empire under maharaja ranjit singh, which lasted from 1799 to 1849.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the capital of ranjit singh's empire was lahore, and the empire also extended into afghanistan and kashmir.

ਭੰਗੀ ਮਿਸਲ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਮੁੱਕੜ ਸਿੱਖ ਬੈਂਡ ਸੀ।
bhangi misl was the fist sikh band to conquer lahore and other towns of punjab.

ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ ਬਰੇਲਵੀ ਨੇ ਇਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਜਹਾਦ ਛੇੜਿਆ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
syed ahmad barelvi a muslim, waged jihad and attempted to create an islamic state with strict enforcement of islamic law.

1821 ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਈਦ ਅਹਿਮਦ ਬਰੇਲਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ.
syed ahmad barelvi in 1821 with many supporters and spent two years organising popular and material support for his punjab campaign.

ਉਸਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
he carefully developed a network of people through the length and breadth of india to collect funds and encourage volunteers, travelling widely throughout india attracting a following among pious muslims.

ਦਸੰਬਰ 1826 ਵਿਚ ਸਯੈਦ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਕੋੜਾ ਖੱਟਕ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਝੜਪ ਹੋਈ, ਪਰੰਤੂ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।
in december 1826 sayyid ahmad and his followers clashed with sikh troops at akora khattak, but with no decisive result.

1831 ਵਿਚ ਕਸਬੇ ਬਾਲਾਕੋਟ ਨੇੜੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਯਦ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਇਸਮਾਈਲ ਸ਼ਹੀਦ ਨੂੰ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖ ਆਰਮੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
in a major battle near the town of balakot in 1831, sayyid ahmad and shah ismail shaheed with volunteer muslims were defeated by the professional sikh army.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ 1839 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖ਼ੂਨੀ ਝਗੜੇ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
british empire maharaja ranjit singh's death in the summer of 1839 brought political chaos and the subsequent battles of succession and the bloody infighting between the factions at court weakened the state.

ਫਿਰ ਗੁਆਂ britishੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1849 ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ।
relationships with neighbouring british territories then broke down, starting the first anglo-sikh war this led to a british official being resident in lahore and the annexation in 1849 of territory south of the satluj to british india.

1849 ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ.
after the second anglo-sikh war in 1849, the sikh empire became the last territory to be merged into british india.

ਜੇਹਲਮ ਵਿਚ ਐਚਐਮ ਐਕਸ ਐਕਸ ਐਕਸੀਵ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ 35 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਨਕ ਵਿਰੋਧ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ.
in jhelum 35 british soldiers of hm xxiv regiment were killed by the local resistance during the indian rebellion of 1857.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ 1947 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
pakistani independence in 1947 the punjab province of british india was divided along religious lines into west punjab and east punjab.

ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ.
western punjab was assimilated into the new country of pakistan, while east punjab became a part of modern-day india.

ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦੰਗੇ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤੇ।
this led to massive rioting as both sides committed atrocities against fleeing refugees.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1947 ਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
the part of the punjab now in pakistan once formed a major region of british punjab, and was home to a large minority population of punjabi sikhs and hindus up to 1947 apart from the muslim majority.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪਰਵਾਸ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਸੀ।
migration between india and pakistan was continuous before independence.

1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
by the 1900s western punjab was predominantly muslim and supported the muslim league and pakistan movement.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ।
after independence, the minority hindus and sikhs migrated to india while muslim refugees from india settled in the western punjab and across pakistan.

ਤਾਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸ 1950 ਵਿਆਂ ਤੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਕੀਤਾ.
recent history since the 1950s, punjab industrialised rapidly.

ਲਾਹੌਰ, ਸਰਗੋਧਾ, ਮੁਲਤਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਿਆਲਕੋਟ ਅਤੇ ਵਾਹ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
new factories were established in lahore, sargodha, multan, gujrat, gujranwala, sialkot and wah.

1960 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ.
in the 1960s the new city of islamabad north of rawalpindi.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ.
agriculture continues to be the largest sector of punjab's economy.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
the province is the breadbasket of the country as well as home to the largest ethnic group in pakistan, the punjabis.

ਗੁਆਂ .ੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
unlike neighbouring india, there was no large-scale redistribution of agricultural land.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰੂ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਮਾਲਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ.
as a result, most rural areas are dominated by a small set of feudalistic land-owning families.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਸੀ।
in the 1950s there was tension between the eastern and western halves of pakistan.

ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਕ ਨਵੇਂ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 1955 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਸੂਬੇ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
to address the situation, a new formula resulted in the abolition of the province status for punjab in 1955.

ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੋ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was merged into a single province west pakistan.

1972 ਵਿਚ, ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਫਿਰ ਇਕ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ।
in 1972, after east pakistan seceded and became bangladesh, punjab again became a province.

ਪੰਜਾਬ ਨੇ 1965 ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵੇਖੀਆਂ।
punjab witnessed major battles between the armies of india and pakistan in the wars of 1965 and 1971.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਹੂਟਾ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
since the 1990s punjab hosted several key sites of pakistan's nuclear program such as kahuta.

ਇਹ ਸਰਗੋਧਾ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it also hosts major military bases such as at sargodha and rawalpindi.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the peace process between india and pakistan, which began in earnest in 2004, has helped pacify the situation.

ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਹੁਣ ਆਮ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
trade and people-to-people contacts through the wagah border are now starting to become common.

ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
indian sikh pilgrims visit holy sites such as nankana sahib.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਮਿਡਲ ਈਸਟ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਸਪੇਨ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
starting in the 1980s, large numbers of punjabis migrated to the middle east, britain, spain, canada and the united states for economic opportunities, forming the large punjabi diaspora.

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
business and cultural ties between the united states and punjab are growing.

ਭੂਗੋਲ ਰਾਜ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 205,344 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 79,284 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ।
geography punjab is pakistan's second largest province by area after balochistan with an area of 205,344 square kilometres 79,284 square miles .

ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਲ ਭੂਮੀਗਤ ਦੇ 25.8% ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੈ.
it occupies 25.8% of the total landmass of pakistan.

ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਿੰਧ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸੂਬਾ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
punjab province is bordered by sindh to the south, the province of balochistan to the southwest, the province of khyber pakhtunkhwa to the west, and the islamabad capital territory and azad kashmir in the north.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
punjab borders jammu and kashmir in the north, and the indian states of punjab and rajasthan to the east.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.
the capital and largest city is lahore which was the historical capital of the wider punjab region.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਸਰਗੋਧਾ, ਮੁਲਤਾਨ, ਸਿਆਲਕੋਟ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਾਹੀਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other important cities include faisalabad, rawalpindi, gujranwala, sargodha, multan, sialkot, bahawalpur, gujrat, sheikhupura, jhelum and sahiwal.

ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ।
the undivided punjab region was home to six rivers, of which five flow through pakistan's punjab province.

ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਨਦੀਆਂ ਸਿੰਧ, ਜੇਹਲਮ, ਬਿਆਸ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਹਨ.
from west to east, the rivers are the indus, jhelum, beas, chenab, ravi and sutlej.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 60% ਆਬਾਦੀ ਵਸਦੀ ਹੈ।
nearly 60% of pakistan's population lives in the punjab.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੰਘੀ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰਦਾ ਹੈ.
it is the nation's only province that touches every other province it also surrounds the federal enclave of the national capital city at islamabad.

ਪਾਕਿ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਪੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਹੈ।
in the acronym p-a-k-i-s-t-a-n, the p is for punjab.

ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਜੇਹਲਮ, ਚਨਾਬ, ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਲੰਘਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਬਿਆਸ ਨਦੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ.
topography punjab's landscape consists mostly consists of fertile alluvial plains of the indus river and its four major tributaries in pakistan, the jhelum, chenab, ravi, and sutlej rivers which traverse punjab north to south - the fifth of the "five waters" of punjab, the beas river, lies exclusively in the indian state of punjab.

ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the landscape is amongst the most heavily irrigated on earth and canals can be found throughout the province.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਈ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸੁਲੇਮਾਨ ਪਹਾੜ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਮਾਰਗਲਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਮਕ ਰੇਂਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਪੋਠੋਹਾਰ ਪਠਾਰ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸੂਬਾ.
punjab also includes several mountainous regions, including the sulaiman mountains in the southwest part of the province, the margalla hills in the north near islamabad, and the salt range which divides the most northerly portion of punjab, the pothohar plateau, from the rest of the province.

ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
sparse deserts can be found in southern punjab near the border with rajasthan and near the sulaiman range.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਥਲ ਅਤੇ ਚੋਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ.
punjab also contains part of the thal and cholistan deserts.

ਉੱਤਰ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਚਾਈ ਮਰੀ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ 2,291 ਮੀਟਰ 7,516 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰੇ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in the north, punjab's elevation reaches 2,291 metres 7,516 ft near the hill station of murree, which is surrounded by lush and dense forest.

ਮੌਸਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧੁੰਦ ਵਾਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
climate most areas in punjab experience extreme weather with foggy winters, often accompanied by rain.

ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਤਾਪਮਾਨ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ.
by mid-february the temperature begins to rise springtime weather continues until mid-april, when the summer heat sets in.

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਈ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਪਰ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਮੌਸਮ ਦਾ patternੰਗ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the onset of the southwest monsoon is anticipated to reach punjab by may, but since the early 1970s the weather pattern has been irregular.

ਬਸੰਤ ਮੌਨਸੂਨ ਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
the spring monsoon has either skipped over the area or has caused it to rain so hard that floods have resulted.

ਜੂਨ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦਮਨਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮ ਹਨ.
june and july are oppressively hot.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਪਮਾਨ 46 ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੂਤਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਾਪਮਾਨ 51 ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਦਮ ਤੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
although official estimates rarely place the temperature above 46 , newspaper sources claim that it reaches 51 and regularly carry reports about people who have succumbed to the heat.

ਜੂਨ 1993 ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਾਰਾ ਵਧ ਕੇ 54 ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
heat records were broken in multan in june 1993, when the mercury was reported to have risen to 54 .

ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪਾਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਰਸਾਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਰਾਹਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
in august the oppressive heat is punctuated by the rainy season, referred to as barsat, which brings relief in its wake.

ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਿੱਸਾ ਫਿਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਠੰਡਾ ਮੌਸਮ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ.
the hardest part of the summer is then over, but cooler weather does not come until late october.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ 70 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰ .ੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ.
recently the province experienced one of the coldest winters in the last 70 years.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 45 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 45 ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 122 50 50 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
punjab's region temperature ranges from to 45 , but can reach 50 122 in summer and can touch down to in winter.

ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੌਸਮ ਹਨ, ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤਕ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ 110 ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
climatically, punjab has three major seasons hot weather april to june when temperature rises as high as 110 .

ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ.
rainy season july to september .

rainfallਸਤਨ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰੇਂਜ 96 ਸੈਮੀ ਉਪ-ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 46 ਸੈਮੀ.
average rainfall annual ranges between 96 cm sub-mountain region and 46 cm in the plains.

ਕੂਲਰ ਧੁੰਦ ਦਾ ਮੇਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਦੇ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖ਼ਾਨ ਵਿਖੇ ਸਯਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸਿਕ ਰਚਨਾ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਹਨ।
cooler foggy mela is organised at jandiala sher khan in district sheikhupura on the mausoleum of syed waris shah who is the most loved sufi poet of punjab due to his classic work, heer ranjha.

ਝੰਗ ਵਿਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
the shrine of heer ranjha in jhang is one of the most visited shrines in punjab.

ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮੇਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਘੋੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
industrial and commercial fairs exhibitions and annual horse shows in all districts and a national horse and cattle show at lahore are held with the official patronage.

ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖੇਡਾਂ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the national horse and cattle show at lahore is the biggest festival where sports, exhibitions, and livestock competitions are held.

ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪੇਂਡੂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਇਕ ਰੰਗੀਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵੀ ਹੈ.
it not only encourages and patronises agricultural products and livestock through the exhibitions of agricultural products and cattle but is also a colourful documentary on the rich cultural heritage of the province with its strong rural roots.

ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋਹੜੀ, ਵਿਸਾਖੀ, ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other festivals in addition to the religious festivals, sikh and hindu punjabis may celebrate seasonal and harvest festivals, which include lohri, vaisakhi, basant and teej.

ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਹਨ.
arts and crafts the crafts in the punjab are of two types the crafts produced in the rural areas and the royal crafts.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਗਾਰਡਨ, ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮਸਜਿਦ, ਰੋਹਤਾਸ ਕਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰਰਾਪਾ ਦੇ ਖੰਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major attractions the province is home to several historical sites, including the shalimar gardens, the lahore fort, the badshahi mosque, the rohtas fort and the ruins of the ancient city of harrapa.

ਅਨਾਰਕਲੀ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਮਕਬਰਾ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟੈਕਸੀਲਾ ਇਕ ਸਮੇਂ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
the anarkali market and jahangir's tomb are prominent in the city of lahore as is the lahore museum, while the ancient city of taxila in the northwest was once a major centre of buddhist and hindu influence.

ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
several important sikh shrines are in the province, including the birthplace of the first guru, guru nanak.

ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜੰਮੇ.
born at nankana sahib .

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਰੀ, ਭੁਰਬੰ, ਪਟਰਿਯਾਟਾ ਅਤੇ ਫੋਰਟ ਮੁਨਰੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are a few famous hill stations, including murree, bhurban, patriata and fort munro.

ਕਟਾਸਰਾਜ ਮੰਦਰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਚੱਕਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚੋਆ ਸੈਦਾਨਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਟਾਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
katasraj mandir is a hindu temple complex situated in katas village near choa saidanshah in the chakwal district.

ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਮੰਦਰ, ਹਿੰਦੂ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਲਾਵਤਨ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
dedicated to shiva, the temple has, according to hindu legend, existed since the days of and the pandava brothers spent a substantial part of their exile at the site and later krishna himself laid the foundation of this temple.

ਖਹਿਰਾ ਲੂਣ ਮਾਈਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
the khewra salt mine is a tourist attraction.

ਟੂਰ ਗਾਈਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਪੈਰੇ ਇੱਕ ਭੁਲੱਕੜ ਵਰਗੇ ਹਨ.
tours are accompanied by guides as the mine itself is very large and the complex interconnected passages are like a maze.

ਖਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੂਣ ਦੇ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਮਸਜਿਦ ਹੈ.
there is a small but beautiful mosque inside the mine made from salt stone.

ਸਾਲਟ ਵਿਚ ਲੂਣ ਦੀ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਮਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ 20 ਬਿਸਤਰੇ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕਲੀਨਿਕਲ ਵਾਰਡ 2007 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a clinical ward with 20 beds was established in 2007 for the treatment of asthma and other respiratory diseases using salt therapy.

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਮੀਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
music and dance classical music forms, such as pakistani classical music, are an important part of the cultural wealth of the punjab.

ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
the muslim musicians have contributed a large number of ragas to the repository of classical music.

ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਾਧਨ ਤਬਲਾ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਹਨ.
the most common instruments used are the tabla and harmonium.

ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ, ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼, ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਨਾਇਤ ਹੁਸੈਨ ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਤੁਫੈਲ ਨਿਆਜ਼ੀ, ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ, ਸੈਨ ਮਾਰਨਾ, ਮਨਸੂਰ ਮਲੰਗੀ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਲੋਨਾਵਾਲਾ, ਤਾਲਿਬ ਹੁਸੈਨ ਦਰਦ, ਅਤੁੱਲਾਹ ਖਾਨ ਏੱਸਾ ਖਿਲਵੀ, ਗਾਮੂ ਟਾਹਲੀਵਾਲਾ, ਮਮਜ਼ੂ ਗੱਲਾ-ਲਾਲਾ, ਅਕਬਰ ਜਾਟ, ਆਰਿਫ ਲੋਹਾਰ, ਅਹਿਮਦ ਨਵਾਜ਼ ਚੀਨਾ ਅਤੇ ਹਾਮਿਦ ਅਲੀ ਬੇਲਾ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਹਨ।
among the punjabi poets, the names of sultan bahu, bulleh shah, mian muhammad baksh, and waris shah and folk singers like inayat hussain bhatti and tufail niazi, alam lohar, sain marna, mansoor malangi, allah ditta lonawala, talib hussain dard, attaullah khan essa khailwi, gamoo tahliwala, mamzoo gha-lla, akbar jat, arif lohar, ahmad nawaz cheena and hamid ali bela are well-known.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ, ਮਲਿਕਾ-ਏ-ਮੁਸੇਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਰੋਸ਼ਨ ਆਰਾ ਬੇਗਮ, ਉਸਤਾਦ ਅਮਾਨਤ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਮਾਲਕ ਹਨ.
in the composition of classical ragas, there are such masters as malika-i-mauseequi queen of music roshan ara begum, ustad amanat ali khan, salamat ali khan and ustad fateh ali khan.

ਆਲਮ ਲੋਹਾਰ ਨੇ 1930 ਤੋਂ 1979 ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
alam lohar has made significant contributions to folklore and punjabi literature, by being a very influential punjabi folk singer from 1930 until 1979.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵਾਦ ਲਈ, ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਹਿੰਦੀ ਹਸਨ, ਗੁਲਾਮ ਅਲੀ, ਨੂਰਜਹਾਂ, ਮਲਿਕਾ ਪੁਖਰਾਜ, ਫਰੀਦਾ ਖਾਨੂਮ, ਰੋਸ਼ਨ ਆਰਾ ਬੇਗਮ, ਅਤੇ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
for the popular taste however, light music, particularly ghazals and folk songs, which have an appeal of their own, the names of mehdi hassan, ghulam ali, nur jehan, malika pukhraj, farida khanum, roshen ara begum, and nusrat fateh ali khan are well-known.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਮੀਂਹ, ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਵਾingੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਡਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
folk songs and dances of the punjab reflect a wide range of moods the rains, sowing and harvesting seasons.

ਲੱਡੀ, ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਸੰਮੀ ਜੀਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
luddi, bhangra and sammi depict the joy of living.

ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੋਹਨੀ ਮਹੇਨਵਾਲ ਅਤੇ ਸੈਫੁਲ ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਲਵ ਲੈਗੈਂਡਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
love legends of heer ranjha, mirza sahiban, sohni mahenwal and saiful mulk are sung in different styles.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤ ਲਈ, ਭੰਗੜਾ, ਅਬਰਾਰ-ਉਲ-ਹੱਕ, ਆਰਿਫ ਲੋਹਾਰ, ਅਤੁੱਲਾ ਖਾਨ ਏਸਾ ਖਿਲਵੀ, ਜਵਾਦ ਅਹਿਮਦ, ਸੱਜਾਦ ਅਲੀ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਮਲਕੋ ਦੇ ਨਾਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
for the most popular music from the region, bhangra, the names of abrar-ul-haq, arif lohar, attaullah khan essa khailwi, jawad ahmed, sajjad ali, legacy, and malkoo are renowned.

ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਲੋਕ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਮਹਾਂਕਾਵਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
folklore folklore songs, ballads, epics and romances are generally written and sung in the various punjabi dialects.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
there are a number of folk tales that are popular in different parts of the punjab.

ਇਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੈਫੂਲ ਮੁਲਕ, ਜੋਸਫ ਜੁਲੇਖਾ, ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੋਹਨੀ ਮਾਹੀਵਾਲ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਸਸੀ ਪੁੰਨੂਨ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ।
these are the folk tales of mirza sahiban, sayful muluk, yusuf zulekha, heer ranjha, sohni mahiwal, dulla bhatti, and sassi punnun.

ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਖਵਾਜਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਕੈਫੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the mystic folk songs include the kafees of khwaja farid in saraiki, punjabi and the shalooks by baba farid.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਟਸ, ਦੋਹਸ, ਲੋਹਰੀਸ, ਸਹਿਰਾ ਅਤੇ ਜੁਗਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
they also include baits, dohas, lohris, sehra, and jugni.

ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਣੇ ਮਹੇਹਿਆ, olaੋਲਾ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ.
the most famous of the romantic love songs are mayhiah, dhola and boliyan.

ਪੰਜਾਬੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰੀ, ਧਮਾਲ, ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ, olaੋਲਾ ਅਤੇ ਸੰਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
punjabi romantic dances include dharees, dhamaal, bhangra, giddha, dhola, and sammi.

ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਦਿਅਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ.
social issues one social educational issue is the status of punjabi language.

ਡਾ. ਮਨਜੂਰ ਏਜਾਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
according to dr. manzur ejaz, "in central punjab, punjabi is neither an official language of the province nor it is used as medium of education at any level.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਅਖਬਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
there are only two daily newspapers published in punjabi in the central areas of punjab.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੈਸ ਬਣਦਾ ਹੈ।
only a few monthly literary magazines constitute punjabi press in pakistan".

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਲੋਕ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
notable people list of people from punjab, pakistan list of punjabi people some people who were born in area currently part of punjab, pakistan and migrated to india might exist in this list.

ਗੈਲਰੀ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸਾਈਕੀਸਤਾਨ ਹਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ 1986, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਵੇਖਣ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕਸ ਦੀ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੈਬਸਾਈਟ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਗਾਈਡ ਟੂ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੋਮਵਾਰ ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ.
gallery see also history of the punjab punjab region punjab, india punjabi culture punjabi people saraikistan references bibliography pakistan narcotics control board 1986 , national survey on drug abuse in pakistan, the university of michigan external links official website punjab, pakistan at dmoz guide to punjab, pakistan monday is the day of the week between sunday and tuesday.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਈਐਸਓ 8601 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਹੈ.
according to the international standard iso 8601 it is the first day of the week.

ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਮੋਨੈਂਡੇ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਲਾਤੀਨੀ ਡਾਈਜ਼ ਲੂਨੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਦਿਨ".
the name of monday is derived from old english and middle english monenday, originally a translation of latin dies lunae "day of the moon".

ਨਾਮ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਨਾਮ ਰੋਮਨ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਿਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ‚," ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ "ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
names the names of the day of the week were coined in the roman era, in greek and latin, in the case of monday as ‚, "day of the moon".

ਬਹੁਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ-ਅਨੁਵਾਦ.
most languages use terms either directly derived from these names, or loan-translations based on them.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ 1200 ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ 1000 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੰਨ ਦਾ ਦਿਨ" ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੋਰ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਡੀਅਨ, ਮਿਡਲ लो ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਡੱਚ, ਆਧੁਨਿਕ ਡੱਚ ਮਾਂਡਾਗ, ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ. ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਆਧੁਨਿਕ ਜਰਮਨ ਮੋਂਟੈਗ, ਅਤੇ ਓਲਡ ਨੌਰਸ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਨਨੋਰਸਕ, ਆਈਸਲੈਂਡੀ.
the english noun monday derived sometime before 1200 from , which itself developed from old english around 1000 and literally meaning "moon's day" , which has cognates in other germanic languages, including old frisian , middle low german and middle dutch , modern dutch maandag , old high german modern german montag , and old norse swedish and norwegian nynorsk , icelandic .

ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਮੈਂਡੈਗ.
danish and norwegian mandag .

ਜਰਮਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਲਾਤੀਨੀ ਲੂਨੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ "ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ" ਦੀ ਜਰਮਨਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ.
the germanic term is a germanic interpretation of latin lunae dies "day of the moon" .

ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ '-' ਹੀਰਾਗਾਨਾ, ਹਾਂਗੂਲ ਸੋਮਵਾਰ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਦਿਨ".
japanese and korean share the same ancient chinese words ' — ' hiragana , hangul for monday which means "day of the moon".

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਾਂ, “ਸੋਮਵਾਰ” ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਿਣ-ਅਨੁਵਾਦ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ, “ਚਰਚਿਤ” ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ “ਪਾਗਲ” ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। "ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ" ਦੂਸਰਾ ਦਿਨ "ਯੂਨਾਨੀ, ਲਾਤੀਨੀ ਫਰਿਆ ਸੈਕੁੰਡਾ ਹੈ.
in many indo-aryan languages, the word for monday is or , sanskrit loan-translations of "monday" in some cases, the "ecclesiastical" names are used, a tradition of numbering the days of the week in order to avoid the "pagan" connotation of the planetary names, in which monday is the "second day" greek , latin feria secunda .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦਾ ਨਾਮ "ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ" ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in many slavic languages the name of the day translates to "after sunday holiday".

ਰੂਸੀ ਸੋਮਵਾਰ, ਕ੍ਰੋਏਸ਼ੀਆਈ ਸੋਮਵਾਰ, ਸਰਬੀਆਈ ਸੋਮਵਾਰ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਸੋਮਵਾਰ, ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਸੋਮਵਾਰ, ਪੋਲਿਸ਼, ਚੈੱਕ, ਸਲੋਵਾਕੀ ਸੋਮਵਾਰ, ਸਲੋਵੇਨੀਆਈ ਸੋਮਵਾਰ.
russian ponyedyelnik , croatian ponedjeljak, serbian ponedeljak , ukrainian ponedilok , bulgarian ponedelnik , polish , czech , slovak pondelok, slovenian ponedeljek.

ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਤੇਰਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ".
in turkish it is called pazartesi, which also means "after sunday".

ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਹਫਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਸੋਲਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ lunae ਹਫਤੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਸੀ.
position in the week historically, the greco-roman week began with sunday dies solis , and monday dies lunae was the second day of the week.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਫੇਰੀਆ ਸੈਕੁੰਡਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਰਿਵਾਜ ਹੈ.
it is still the custom to refer to monday as feria secunda in the liturgical calendar of the roman catholic church.

ਭੂਚਾਲ ਵਾਲੇ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ "ਦੂਜਾ ਦਿਨ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚਰਚਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
quakers also traditionally follow the ecclesiastical tradition in referring to monday as "second day".

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਵੀ ਈਸਾਈ ਰੀਤਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸੇਗੁੰਡਾ-ਫੀਰਾ, ਯੂਨਾਨੀ "ਦੂਜਾ" ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the portuguese and the greek eastern orthodox church also retain the ecclesiastical tradition portuguese segunda-feira, greek " " "second" .

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਇਬਰਾਨੀ ਨਾਮ ਯੋਮ-ਸ਼ੇਨੀ ਹੈ.
likewise the modern hebrew name for monday is yom-sheni .

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
in modern times, it has become more common to consider monday the first day of the week.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਈਐਸਓ 8601 ਮਾਨਕ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਕੈਲੰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the international iso 8601 standard places monday as the first day of the week, and this is widely used on calendars in europe and in international business.

ਸੋਮਵਾਰ ਚੀਨੀ ਵਿੱਚ € ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ".
monday is € in chinese, meaning "day one of the week".

ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਕਵੀਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
modern western culture usually looks at monday as the beginning of the workweek.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
religious observances in judaism mondays are considered auspicious days for fasting.

ਦੀਦਚੇ ਨੇ ਮੁ christiansਲੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਨਾ ਰੱਖਣ, ਅਤੇ ਬਜਾਏ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
the didache warned early christians not to fast on mondays to avoid judaizing, and suggests wednesdays instead.

ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤੌਰਾਤ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤੋਰਾਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੋ ਦਿਨ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ.
in judaism the torah is read in public on monday mornings, one of three days the torah is read each week the other two days being thursday and saturday .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਆਗੀ ਅਰਦਾਸਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਵਸਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਵੇ.
special penitential prayers are recited on monday, unless there is a special occasion for happiness which cancels them.

ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚ ਵਿਚ ਸੋਮਵਾਰ ਉਹ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਿਨ ਐਂਗਲਜ਼ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in the eastern orthodox church mondays are days on which the angels are commemorated.

ਓਕਟੋਚੋਸ ਨੇ ਇਸ ਥੀਮ 'ਤੇ ਭਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਜਪਦੇ ਹਨ.
the octoechos contains hymns on this theme, arranged in an eight-week cycle, that are chanted on mondays throughout the year.

ਬ੍ਰਹਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਬਰਖਾਸਤਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ "ਮਈ ਮਸੀਹ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਰੱਬ, ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਂ, ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ, ਬੋਡੀਲੇਸ ਪਾਵਰਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ, ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ".
at the end of divine services on monday, the dismissal begins with the words "may christ our true god, through the intercessions of his most-pure mother, of the honorable, bodiless powers i.e., the angels of ".

ਕਈ ਪੂਰਬੀ ਮੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮਵਾਰ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਇੱਕ ਦੂਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in many eastern monasteries mondays are observed as fast days because mondays are dedicated to the angels, and monks strive to live an angelic life.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਠਾਂ ਵਿਚ ਭਿਕਸ਼ੂ ਮਾਸ, ਪੰਛੀ, ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਮੱਛੀ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੱਛੀ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਦਾਅਵਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
in these monasteries the monks abstain from meat, fowl, dairy products, fish, wine and oil if a feast day occurs on a monday, fish, wine and oil may be allowed, depending upon the particular feast .

ਚਰਚ jesusਫ ਜੀਸਸ ਕ੍ਰਾਈਸਟ latਫ ਲੈਟਰ-ਡੇਅ ਸੇਂਟਸ, ਹਰ ਹਫਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਫੈਮਲੀ ਹੋਮ ਈਵਨਿੰਗ ਐਫਐਚਈ ਜਾਂ ਫੈਮਿਲੀ ਨਾਈਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਅਧਿਐਨ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the church of jesus christ of latter-day saints spend one evening per week called family home evening fhe or family night usually monday, that families are encouraged to spend together in study, prayer and other family activities.

ਲੈਟਰ-ਡੇਅ ਸੇਂਟਸ ਦੇ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਤੜਕੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ.
many businesses owned by latter-day saints close early on mondays so they and their customers are able to spend more time with their families.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਣੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਦੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ, ਪਾਗਲਪਣ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ.
cultural references a number of popular songs in western culture feature monday, often as a day of depression, anxiety, hysteria, or melancholy probably because of its association with the first day of the work week .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮਾਮਸ ਐਂਡ ਪਾਪਾ ਦੁਆਰਾ "ਸੋਮਵਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ" 1966, ਕਾਰਨੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਰੈਨੀ ਡੇਅਸ ਐਂਡ ਸੋਮਵਾਰ" 1971, ਬੂਮਟਾਉਨ ਰੈਟਸ ਤੋਂ "ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ ਸੋਮਵਾਰ" 1979, ਅਤੇ ਬੰਗਲਜ਼ ਤੋਂ "ਮੈਨਿਕ ਸੋਮਵਾਰ" 1986 ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ.
for example, "monday, monday" 1966 from the mamas & the papas, "rainy days and mondays" 1971 from the carpenters, "i don't like mondays" 1979 from the boomtown rats, and "manic monday" 1986 from the bangles written by prince .

ਹੈਪੀ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਪੌਪ ਪੰਕ ਬੈਂਡ ਹੇ ਸੋਮਵਾਰ.
there is a band named the happy mondays and an american pop punk band hey monday.

ਜਿਮ ਡੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਚਰਿੱਤਰ ਗਾਰਫੀਲਡ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਨਾਦਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
the popular comic strip character garfield by jim davis is well known for his disdain for mondays.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਬਿਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਵੈਬ ਨੂੰ ਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
more people in england and wales commit suicide on mondays than other days of the week more people in the united kingdom call in sick and more people worldwide surf the web.

ਜੁਲਾਈ 2002 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਾਈਸਵਾਟਰਹਾhouseਸ ਕੂਪਰਸ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੋਮਵਾਰ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 110 ਮਿਲੀਅਨ ਖਰਚ ਕਰੇਗੀ.
during july 2002, the consulting firm of pricewaterhousecoopers consulting announced that it would rename itself to monday, and spend 110 million over the next year to establish that brand.

ਨਾਮਿਤ ਦਿਨ ਵੱਡੇ ਸੋਮਵਾਰ ਕਾਲਾ ਸੋਮਵਾਰ ਨੀਲਾ ਸੋਮਵਾਰ ਸਾਫ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਐਸ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਸਾਈਬਰ ਸੋਮਵਾਰ ਈਸਟਰ ਸੋਮਵਾਰ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਜਾਂ ਵੈੱਟ ਸੋਮਵਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਹੈਂਡਸੈਲ ਸੋਮਵਾਰ ਲੂੰਡੀ ਗ੍ਰਾਸ ਮੈਡ ਸੋਮਵਾਰ ਚਮਤਕਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਹਲ ਸੋਮਵਾਰ ਮੌਸਮ ਮਾਰਕੀਟ ਸੋਮਵਾਰ.
named days big monday black monday blue monday clean monday ash monday cyber monday easter monday also bright monday or wet monday first monday handsel monday lundi gras mad monday miracle monday plough monday shrove monday weather market monday.

ਉਹ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਵਸਤੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਜਾਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the day when commodity markets add or subtract weather premium.

ਵੈੱਟ ਸੋਮਵਾਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸੋਮਵਾਰ ਸੋਮਵਾਰ ਕਲੱਬ ਸੋਮਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਵੇਖੋ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਈਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਈਟ ਵਾਰਜ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਈਟ ਰਾਅ ਸੇਂਟ ਸੋਮਵਾਰ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਬਰਨਹਾਰਟ, ਰਾਬਰਟ ਕੇ. 1995.
wet monday whit monday see also monday club monday demonstrations monday night football monday night wars monday night raw saint monday notes references barnhart, robert k. 1995 .

ਬਾਰਨਹਾਰਟ ਕਨਸਾਈਸ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਐਟਮੋਲੋਜੀ.
the barnhart concise dictionary of etymology.

ਹਾਰਪਰ ਕੋਲਿਨਜ਼.
harper collins.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-06-270084-7 ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
isbn 0-06-270084-7 bathinda district is in malwa region of punjab, india.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3,344 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the districts encompasses an area of 3,344 square kilometres.

ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਫਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
it is bounded by faridkot district and moga district on the north, mukatsar district on the west, barnala and mansa districts on the east, and the state of haryana on the south.

ਬਠਿੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੂਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲਾ ਪੱਟੀ ਹੈ।
bathinda is cotton producing belt of punjab.

ਇਤਿਹਾਸ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1948 ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
history the district of bathinda came into existence with the formation of the pepsu in 1948.

ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1952 ਵਿਚ ਬਠਿੰਡਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it had its headquarters at faridkot, which were shifted to bathinda in 1952.

ਜਨਸੰਖਿਆ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,388,859 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸਵਾਜ਼ੀਲੈਂਡ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
demography according to the 2011 census bathinda district has a population of 1,388,859, roughly equal to the nation of swaziland or the us state of hawaii.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 352 ਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 352nd in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,070 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 414 inhabitants per square kilometre 1,070 sq mi .

ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 17.37% ਸੀ.
its population growth rate over the decade was 17.37%.

ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 656565 maਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .6 .6..6% ਹੈ।
bathinda has a sex ratio of 865 females for every 1000 males, and a literacy rate of 69.6%.

1,183,295 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
bathinda is the ninth largest district in punjab with a population of 1,183,295.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਠਿੰਡਾ ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ, ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ, ਮੌੜ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੀਆਂ 4 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
administration bathinda is divided into the 4 tehsils of bathinda, rampura phul, maur and talwandi sabo.

ਇਹ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅੱਗੇ ਬਠਿੰਡਾ, ਸੰਗਤ, ਨਥਾਣਾ, ਰਾਮਪੁਰਾ, ਫੁੱਲ, ਮੌੜ, ਬਾਲਿਆਂਵਾਲੀ, ਭਗਤਾ ਭਾਈ ਕਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਦੇ ਨੌਂ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
these tehsils are further divided into the nine blocks of bathinda, sangat, nathana, rampura, phul, maur, balianwali, bhagta bhai ka and talwandi sabo.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਠਿੰਡਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ ਵਿਕੀਵਿਏਜ ਤੋਂ ਬਾਥਿੰਡਾ.nic.in ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਤਿਹਾਸ, 26 ਜਨਵਰੀ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦਾ 26 ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੈ।
see also bathinda references external links bathinda district travel guide from wikivoyage bathinda.nic.in full history from ancient times to current times january 26 is the 26th day of the year in the gregorian calendar.

ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 340 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ 339 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ.
there are 339 days remaining until the end of the year 340 in leap years .

ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਐਤਵਾਰ ਜਾਂ ਸੋਮਵਾਰ 57 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰ ਇੱਕ ਮੰਗਲਵਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ 58 ਤੇ 400 ਵਿੱਚ ਘੱਟਣ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 56 ਨੂੰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਥੋੜੀ ਘੱਟ ਹੈ.
this date is slightly more likely to fall on a tuesday, thursday or saturday 58 in 400 years each than on sunday or monday 57 , and slightly less likely to occur on a wednesday or friday 56 .

ਇਵੈਂਟਸ 1500 ਵਿਸੇਂਟ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ.
events 1500 vicente becomes the first european to set foot on brazil.

1531 ਲਿਜ਼ਬਨ ਭੂਚਾਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
1531 the lisbon earthquake kills about thirty thousand people.

1564 ਟ੍ਰਾਂਸਟ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੈਂਟ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
1564 the council of trent establishes an official distinction between roman catholicism and protestantism.

1564 ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਚੀ ਨੇ ਲਿਵੋਨੀਅਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਸਸਾਰਦੋਮ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
1564 the grand duchy of lithuania defeats the tsardom of russia in the battle of ula during the livonian war.

1565 ਤਾਲੀਕੋਟਾ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਵਿਜਯਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਡੈੱਕਨ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜੀ ਗਈ, ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਖੀਰਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ.
1565 battle of talikota, fought between the vijayanagara empire and the deccan sultanates, leads to the subjugation, and eventual destruction of the last hindu kingdom in india, and the consolidation of islamic rule over much of the indian subcontinent.

1699 ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਈਸਾਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
1699 for the first time, the ottoman empire permanently cedes territory to the christian powers.

1700 ਕਸਕੇਡੀਆ ਭੁਚਾਲ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
1700 the cascadia earthquake takes place off the west coast of north america, as evidenced by japanese records.

1736 ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਸਟੈਨਿਸਲਾਸ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਦੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ.
1736 stanislaus i of poland abdicates his throne.

1788 ਆਰਥਰ ਫਿਲਿਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਸਟ ਫਲੀਟ, ਸਿਡਨੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੋਰਟ ਜੈਕਸਨ ਸਿਡਨੀ ਹਾਰਬਰ ਤੇ ਚੜਾਈ ਗਈ, ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਥਾਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ।
1788 the british first fleet, led by arthur phillip, sails into port jackson sydney harbour to establish sydney, the first permanent european settlement on the continent.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਈ ਗਈ.
commemorated as australia day.

1808 ਰਮ ਬਗਾਵਤ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕੋ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਫਲਤਾ ਹੈ.
1808 the rum rebellion is the only successful albeit short-lived armed takeover of the government in australia.

1837 ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 26 ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
1837 michigan is admitted as the 26th u.s. state.

1838 ਟੈਨਸੀ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮਨਾਹੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ 1841 ਜੇਮਜ਼ ਬਰਮਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੁਣ ਪੋਂਸੀਅਨ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਰਸਮੀ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ.
1838 tennessee enacts the first prohibition law in the united states 1841 james bremer takes formal possession of hong kong island at what is now possession point, establishing british hong kong.

1855 ਪੁਆਇੰਟ ਨੋ ਪੁਆਇੰਟ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ.
1855 point no point treaty is signed in washington territory.

1856 ਸੀਏਟਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ.
1856 first battle of seattle.

ਯੂਐਸਐਸ ਡਕਾਟੁਰ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੋਕ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
marines from the uss decatur drive off american indian attackers after all day battle with settlers.

1861 ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਲੂਸੀਆਨਾ ਰਾਜ ਦਾ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਿਆ.
1861 american civil war the state of louisiana secedes from the union.

1863 ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਜਨਰਲ ਐਂਬਰੋਜ਼ ਬਰਨਸਾਈਡ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਫਰੈਡਰਿਕਸਬਰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਟੋਮੈਕ ਦੀ ਆਰਮੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
1863 american civil war general ambrose burnside is relieved of command of the army of the potomac after the disastrous fredericksburg campaign.

ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜੋਸਫ਼ ਹੂਕਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
he is replaced by joseph hooker.

1863 ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਦੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜੌਹਨ ਐਲਬੀਅਨ ਐਂਡਰਿ african ਨੂੰ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਮਿਲ਼ੀਸ਼ੀਆ ਸੰਗਠਨ ਖੜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ।
1863 american civil war governor of massachusetts john albion andrew receives permission from the secretary of war to raise a militia organization for men of african descent.

1870 ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਏਰਾ ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
1870 reconstruction era virginia rejoins the union.

1885 ਦੇ ਮਹਦੀ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਚਾਰਲਸ ਜੋਰਜ ਗੋਰਡਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਖਰਟੂਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
1885 troops loyal to the mahdi conquer khartoum, killing the governor-general charles george gordon.

1905 ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੀਰਾ, ਕੂਲਿਨਨ 3,106.75 ਕੈਰੇਟ 0.621350 ਕਿਲੋ ਭਾਰ ਦਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰੀਟੋਰੀਆ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਮਾਈਨ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
1905 the world's largest diamond ever, the cullinan weighing 3,106.75 carats 0.621350 kg , is found at the premier mine near pretoria in south africa.

1911 ਗਲੇਨ ਐਚ ਕਰਟੀਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਇਆ.
1911 glenn h. curtiss flies the first successful american seaplane.

1915 ਰੌਕੀ ਮਾਉਂਟੇਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
1915 the rocky mountain national park is established by an act of the u.s. congress.

1918 ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੀ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ, ਰੈੱਡ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ, ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ, ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਵਰਕਰਜ਼ ਹਾਲ ਦੇ ਟਾਵਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਲਾਲ ਲਾਲਟਾਈ ਲਟਕਾਈ.
1918 finnish civil war a group of red guards hangs a red lantern atop the tower of helsinki workers' hall to symbolically mark the start of the war.

1920 ਫੋਰਡ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੈਨਰੀ ਲੇਲੈਂਡ ਨੇ ਲਿੰਕਨ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ.
1920 former ford motor company executive henry leland launches the lincoln motor company which he later sold to his former employer.

1926 ਜੌਨ ਲੋਗੀ ਬੇਅਰਡ ਦੁਆਰਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ.
1926 the first demonstration of the television by john logie baird.

1930 ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਸਵਰਾਜ "ਸੰਪੂਰਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ" ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਜੋ ਕਿ 17 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1930 the indian national congress declares 26 january as independence day or as the day for poorna swaraj "complete independence" which occurred 17 years later.

1934 ਅਪੋਲੋ ਥੀਏਟਰ ਹਰਲੇਮ, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ.
1934 the apollo theater reopens in harlem, new york city.

1934 ਨਾਨ-ਏਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ.
1934 non-aggression pact is signed.

1939 ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਜਵਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਨਰਲ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਫਰੈਂਕੋ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਲੈ ਗਏ।
1939 spanish civil war catalonia offensive troops loyal to nationalist general francisco franco and aided by italy take barcelona.

1942 ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ii ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੋਰਸ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ।
1942 world war ii the first united states forces arrive in europe landing in northern ireland.

1945 ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਰੈੱਡ ਆਰਮੀ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਹੇਲੀਗੇਨਬੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਰਮਨ ਚੌਥੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਘੇਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਚੌਥੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
1945 world war ii the red army begins encircling the german fourth army near heiligenbeil in east prussia, which will end in destruction of the 4th army two months later.

1945 ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਡੀ ਮਰਫੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਡਲ ਆਫ ਆਨਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
1945 world war ii audie murphy displays valor and bravery in action for which he will later be awarded the medal of honor.

1949 ਪਲੋਮਰ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਹੇਲ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਐਡਵਿਨ ਹੱਬਲ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਪਹਿਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, 1976 ਵਿਚ ਬੀਟੀਏ -6 ਦੇ ਬਣਨ ਤਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਐਪਰਚਰ ਆਪਟੀਕਲ ਦੂਰਬੀਨ ਬਣ ਗਿਆ.
1949 the hale telescope at palomar observatory sees first light under the direction of edwin hubble, becoming the largest aperture optical telescope until bta-6 is built in 1976 .

1950 ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
1950 the constitution of india comes into force, forming a republic.

ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
rajendra prasad is sworn in as its first president of india.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
observed as republic day in india.

1952 ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ ਕਾਇਰੋ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮਿਸਰੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
1952 black saturday in egypt rioters burn cairo's central business district, targeting british and upper-class egyptian businesses.

1956 ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਪੋਰਕਲਾ ਨੂੰ ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
1956 soviet union cedes porkkala back to finland.

1961 ਜੌਨ ਐਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਜੈਨੇਟ ਜੀ. ਟਰੈਵਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ.
1961 john f. kennedy appoints janet g. travell to be his physician.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ womanਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this is the first time a woman holds the appointment of physician to the president.

1962 ਰੇਂਜਰ 3 ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
1962 ranger 3 is launched to study the moon.

ਪੁਲਾੜੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ 22,000 ਮੀਲ 35,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the space probe later misses the moon by 22,000 miles 35,400 km .

1965 ਹਿੰਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ।
1965 hindi becomes the official language of india.

1980 ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਨੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ।
1980 israel and egypt establish diplomatic relations.

1986 ਟਿਟੋ ਓਕੇਲੋ ਦੀ ਯੁਗਾਂਡਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਯੋਵੇਰੀ ਮਿ museਸੇਵੀਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰੈਸਿਸਟੈਨਸ ਆਰਮੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
1986 the ugandan government of tito okello is overthrown by the national resistance army, led by yoweri museveni.

1991 ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਸਿਆਦ ਬੈਰੇ ਨੂੰ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਲੀ ਮਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
1991 mohamed siad barre is removed from power in somalia, ending centralized government, and is succeeded by ali mahdi.

1992 ਬੋਰਿਸ ਯੇਲਤਸਿਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੂਸ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
1992 boris yeltsin announces that russia will stop targeting united states cities with nuclear weapons.

1998 ਲੇਵਿਨਸਕੀ ਘੁਟਾਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ 'ਤੇ, ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾ houseਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਮੋਨਿਕਾ ਲੇਵਿਨਸਕੀ ਨਾਲ "ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ" ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ.
1998 lewinsky scandal on american television, u.s. president bill clinton denies having had "sexual relations" with former white house intern monica lewinsky.

2001 ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ 7.7 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਭੁਚਾਲ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਐਕਸ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰਕਾਲੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, 13,, 023 ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 166,800 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
2001 the 7.7 mw gujarat earthquake shakes western india with a maximum mercalli intensity of x extreme , leaving 13, ,023 dead and about 166,800 injured.

2005 ਗਲੇਂਡੇਲ ਰੇਲ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਗਲੇਂਡੇਲ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਦੋ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁੱਟ ਜਾਣ ਕਾਰਨ 11 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 200 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
2005 glendale train crash two trains derail killing 11 and injuring 200 in glendale, california, near los angeles.

2009 ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੇ ਐਂਟਾਨਾਨਾਰਿਵੋ ਵਿਚ ਦੰਗੇ ਫੁੱਟਣ ਨਾਲ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਰਕ ਰਾਵਲੋਮਾਨਾਨਾ ਦੀ ਐਂਡਰਰੀ ਰਾਜੋਇਲੀਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗੀ।
2009 rioting breaks out in antananarivo, madagascar, sparking a political crisis that will result in the replacement of president marc ravalomanana with andry rajoelina.

2015 ਸਪੇਨ ਦੇ ਐਲਬੇਸੇਟ ਵਿੱਚ ਲਾਸ ਲਲਾਨੋਸ ਏਅਰ ਬੇਸ ਤੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 11 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 21 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
2015 an aircraft crashes at los llanos air base in albacete, spain, killing 11 people and injuring 21 others.

ਜਨਮ 183 ਲੇਡੀ ਜ਼ੇਨ, ਕਾਓ ਪੀ ਡੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਡੀ. 221 1436 ਹੈਨਰੀ ਬਿਉਫੋਰਟ, ਤੀਸਰਾ ਡਿ duਕ ਆਫ ਸਾਮਰਸੈੱਟ, ਲੈਂਕਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਮਿਲਟਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਡੀ. 1464 1467 ਗਿਲਿਅਮ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਦਵਾਨ ਡੀ. 1540 1495 ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਗੋ-ਨਾਰਾ ਡੀ. 1557 1541 ਫਲੋਰੈਂਟ ਕ੍ਰੇਸਟੀਅਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਡੀ. 1596 1549 ਜੈਕੋਬ ਈਬਰਟ, ਜਰਮਨ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡੀ. 1614 1595 ਐਂਟੋਨੀਓ ਮਾਰੀਆ ਅਬੈਟਿਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਡੀ. 1679 1708 ਵਿਲੀਅਮ ਹੇਜ਼, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ organਰਗਨਿਸਟ, ਕੰਪੋਸਰ, ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਡੀ. 1777 1714 ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਪਿਗਲ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਟਰ ਡੀ. 1785 1716 ਜਾਰਜ ਗਰਮਾਈਨ, ਪਹਿਲਾ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਸੈਕਵਿਲੇ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੱਕਤਰ, ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਡੀ. 1785 1722 ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਕਾਰਲਾਈਲ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਡੀ. 1805 1761 ਜੇਨਸ ਜ਼ੇਟਲਿਟ, ਨਾਰਵੇਈ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਡੀ. 1821 1763 ਚਾਰਲਸ xiv ਸਵੀਡਨ ਦਾ ਜੌਨ ਡੀ. 1844 1781 ਲੂਡਵਿਗ ਅਚਿਮ ਵਾਨ ਅਰਨੀਮ, ਜਰਮਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਡੀ. 1831 1813 ਜੁਆਨ ਪਾਬਲੋ ਡੁਆਰਟ, ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਕਵੀ ਡੀ. 1876 ​​1832 ਜਾਰਜ ਸ਼ੀਰਾਸ, ਜੂਨੀਅਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਨਿਆਂਕਾਰ ਡੀ. 1924 1842, ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਡੀ. 1908 1852 ਪਿਅਰੇ ਸੋਵੇਰਗਨ ਡੀ ਬ੍ਰੈਜ਼ਾ, ਇਤਾਲਵੀ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਡੀ. 1905 1861 ਲੂਯਿਸ ਏਨਕਵੇਟੀਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਡੀ. 1932 1864 ਪੂਸਤਾਈ, ਸਲੋਵੇਨੀ-ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਡੀ. 1934 1866 ਜਾਨ ਕੈਡੀ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਗੋਲਫਰ ਡੀ. 1933 1878 ਡੇਵ ਨੌਰਸ, ਇੰਗਲਿਸ਼-ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਕੋਚ ਡੀ. 1948 1880 ਡਗਲਸ ਮੈਕਆਰਥਰ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਜਨਰਲ, ਮੈਡਲ ਆਫ ਆਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡੀ. 1964 1885 ਮਾਈਕਲ ਕੌਨਸੀਡੀਨ, ਆਇਰਿਸ਼-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਨੇਤਾ ਡੀ. 1959 1885 ਹੈਰੀ ਰਿਕਾਰਡੋ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੀ. 1974 1887 ਫੈਬਰ, ਫ੍ਰੈਂਚ-ਲਕਸਮਬਰਗਜਾਈਅਨ ਸਾਈਕਲਿਸਟ ਡੀ. 1915 1887 ਮਾਰਕ ਮਿਟਸਚਰ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਡਮਿਰਲ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟ ਡੀ. 1947 1887 ਦਿਮਿਟ੍ਰਿਸ ਪਿਕਯੋਨਿਸ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੀ. 1968 1891 ਫਰੈਂਕ ਕੋਸਟੇਲੋ, ਇਤਾਲਵੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਭੀੜ ਬੌਸ ਡੀ. 1973 1891 ਅਗਸਤ ਫ੍ਰੋਹਲਿਚ, ਜਰਮਨ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਡੀ. 1942 1891 ਵਾਈਲਡਰ ਪੇਨਫੀਲਡ, ਅਮਰੀਕੀ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਿurਰੋਸਰਜਨ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੀ. 1976 1892 ਬੈਸੀ ਕੋਲਮੈਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਪਾਇਲਟ ਡੀ. 1926 1893 ਜਿਉਸੇਪੇ ਜੇਨਕੋ ਰੂਸੋ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਭੀੜ ਬੌਸ ਡੀ. 1976 1899 ਰੀਨਡੋਰਫ, ਰਸ਼ੀਅਨ-ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਡੀ. 1974 1900 ਕਾਰਲ ਰਿਸਤੇਨਪਾਰਟ, ਜਰਮਨ ਕੰਡਕਟਰ ਡੀ. 1967 1902 ਮੇਨੋ ਤੇਰ ਬ੍ਰੈਕ, ਡੱਚ ਲੇਖਕ ਡੀ. 1940 1904 ਐਨਸਲ ਕੀਜ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹਿਰ ਡੀ. 2004 1904 ਮੈਕਬ੍ਰਾਈਡ, ਆਇਰਿਸ਼ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਡੀ. 1988 1905 ਚਾਰਲਸ ਲੇਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਡੀ. 2007 1905 ਮਾਰੀਆ ਵਾਨ ਟ੍ਰੈਪ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਡੀ. 1987 1907 ਹੈਨਰੀ ਕਾਟਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗੋਲਫਰ ਡੀ. 1987 1907 ਦਿਮਿਟਰਿਓਸ ਹੋਲੇਵਸ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਫਿਲੋਲਾਜਿਸਟ ਡੀ. 2001 1908 ਜਿਲ ਐਸਮੰਡ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਡੀ. 1990 1908 ਰੁਪਰੇਚੇਟ ਗੀਜਰ, ਜਰਮਨ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਡੀ. 2009 1908 ਗ੍ਰੈਪੇਲੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਾਇਲਨਿਸਟ ਡੀ. 1997 1910 ਜੀਨ ਇਮੇਜ, ਹੰਗਰੀ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਨੀਮੇਟਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਾਈਰਾਇਟਰ ਡੀ. 1989 1911 ਪੋਲੀਕਾਰਪ ਕੁਸ਼, ਜਰਮਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਡੀ. 1993 1911 ਨੌਰਬਰਟ ਸਕਲਟਜ਼, ਜਰਮਨ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਡੀ. 2002 1913 ਜਿੰਮੀ ਵੈਨ ਹਿuਸਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਡੀ. 1990 1913 ਡੋਰਥੀ ਰੇਨੋਲਡਜ਼, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਡੀ. 1977 1917 ਲੂਯਿਸ ਜ਼ੈਂਪਰੀਨੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਦੌੜਾਕ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਡੀ. 2014 1918 ਨਿਕੋਲੇ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੀ. 1989 1918 ਫਿਲਿਪ ਫਾਰਮਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਡੀ. 2009 1919 ਵੈਲੇਨਟਿਨੋ ਮਾਜ਼ੋਲਾ, ਇਤਾਲਵੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਡੀ. 1949 1919 ਬਿਲ ਨਿਕੋਲਸਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੀ. 2004 1920 ਹੰਸ ਹੋਲਜ਼ਰ, ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਪੈਰਾਨਾਮਿਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਡੀ. 2009 1921 ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਡੀ ਬਾਰਕਲੇ ਨੇ ਬਾਰਕਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. 2005 1921 ਅਕਿਓ ਮੋਰਿਟਾ, ਜਪਾਨੀ ਵਪਾਰੀ, ਸਹਿ-ਸਥਾਪਤ ਸੋਨੀ ਡੀ. 1999 1922 ਮਾਈਕਲ ਬੇਂਟਾਈਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਰਾਇਟਰ ਡੀ. 1996 1922 ਫਲਾਨਾਗਨ, ਆਇਰਿਸ਼ ਫੁਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਸਿਹਤ ਦੇ 7 ਵੇਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡੀ. 1993 1922 ਗਿਲ ਮੈਰੀਕ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਡੀ. 2010 1923 ਪੈਟਰਿਕ ਜੇ. ਹੈਨੀਫਿਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਐਡਮਿਰਲ ਡੀ. 2014 1923 ਐਨੀ ਜੇਫਰੀਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ 1924 ਐਨੇਟ ਸਟਰਾਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਡੱਲਾਸ ਦੇ ਮੇਅਰ ਡੀ. 1998 1925 ਡੇਵਿਡ ਜੇਨਕਿਨਸ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਿਸ਼ਪ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡੀ. 2016 1925 ਜੋਨ ਲੇਸਲੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਡੀ. 2015 1925 ਪਾਲ ਨਿmanਮਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਕਾਰਕੁਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਰੇਸ ਕਾਰ ਡਰਾਈਵਰ, ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਨਿ newਮਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆੱਨ ਡੀ. 2008 1925 ਬੇਨ ਪੱਕੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸਕੈਸਟਰ ਡੀ. 2013 1925 ਕਲਾਉਡ ਰਿਆਨ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਡੀ. 2004 1926 ਫਰਮਾਨ ਫਤਿਹਪੁਰੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡੀ. 2013 1926 ਜੋਸਫ ਬੇਕਨ ਫਰੇਜ਼ਰ, ਜੂਨੀਅਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਸੀ ਪਾਈਨਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਡੀ. 2014 1927 ਅਜ਼ਕੋਨਾ ਡੈਲ ਹੋਯੋ, ਹੋਂਡੂਰਾਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਹੋਂਡੁਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡੀ. 2005 1927 ਬੌਬ ਨੀਮਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਕਾoutਟ ਡੀ. 1985 1927 ਹਬਰਟ ਸਕਿਆਥ, ਜਰਮਨ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੀ. 2013 1928 ਰੋਜਰ ਵਦੀਮ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡੀ. 2000 1929 ਜੂਲੇਸ ਫੀਫਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਪਰਦੇ ਲਿਖਾਰੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ 1934 ਰੋਜਰ ਲੈਂਡਰੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ 1934 ਚਾਰਲਸ ਮਾਰੋਵਿਟਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਡੀ. 2014 1934 ਹੂਏ "ਪਿਆਨੋ" ਸਮਿੱਥ, ਅਮਰੀਕੀ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਰਾਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ 1935 ਕੋਰੇਡੋ iasਗਿਆਸ, ਇਤਾਲਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1935 ਹੈਨਰੀ ਜੌਰਡਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਡੀ. 1977 1935 ਬੌਬ ਯੂਕਰ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ, ਸਪੋਰਟਸਕਾੱਟਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ 1935 ਪੌਲਾ ਰੇਗੋ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 1936 ਸਾਲਲ ਬੁਸੇਮਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 1937 ਜੋਸੇਫ ਸੈਦੂ ਮੋਮੋਹ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨੀਅਨ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੀ. 2003 1940 ਹੇਗਾਰਟੀ, ਆਇਰਿਸ਼ ਬਿਸ਼ਪ 1941 ਸਕਾਟ ਗਲੈਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਦਾਕਾਰ 1941 ਹੈਨਰੀ ਜਗਲੋਮ, ਇੰਗਲਿਸ਼-ਅਮੈਰੀਕਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਾਈਟਰ 1941 ਜੋਨ ਏ. ਸਟੀਟਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ 1943, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੀ. 2005 1943 ਜੀਨ ਨਾਈਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਗਾਇਕ 1943 ਜੈਕ ਵਾਰਨਰ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1944 ਐਂਜੇਲਾ ਡੇਵਿਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਟੀਵਿਸਟ 1944 ਮੈਰੀਲੀ ਰੱਸ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ 1944 ਜੈਰੀ ਸੈਂਡਸਕੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਸੈਕਸ ਅਪਰਾਧੀ 1945 ਜੈਕਲੀਨ ਡੂ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੈਲਿਸਟ ਡੀ. 1987 1945 ਡੇਵਿਡ ਪੁਰਲੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰੇਸ ਕਾਰ ਡਰਾਈਵਰ ਡੀ. 1985 1946 ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਹੈਮਪਟਨ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, पटकथा ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ 1946 ਜੀਨ ਸਿਸਕਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਡੀ. 1999 1947 ਪੈਟਰਿਕ ਡੇਵੇਅਰ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਡੀ. 1982 1947 ਲੈਸ ਏਬਡਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੈਮਿਸਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ 1947 ਰੈਡਮੰਡ ਮੌਰਿਸ, ਚੌਥਾ ਬੈਰਨ ਕਿਲਿਨਿਨ, ਆਇਰਿਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ 1947 ਮਿਸ਼ੇਲ ਸਾਰਦੌ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ 1949 ਜੋਨਾਥਨ ਕੈਰਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ 1949 ਡੇਵਿਡ ਸਟਰਾਥੈਰਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ 1950 ਹੈਦਰ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਕੈਰੀਨਥਿਆ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਡੀ. 2008 1951 ਡੇਵਿਡ ਬ੍ਰਿਗਜ਼, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਗਿਟਾਰਿਸਟ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ 1951 ਐਂਡੀ ਹਮਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਸ ਪਲੇਅਰ ਡੀ. 2010 1951 ਐਨ ਮਿੱਲ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ 1951 ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਨੌਰਥ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਕੀਬੋਰਡ ਪਲੇਅਰ 1953 ਆਲਿਕ ਐਲ. ਐਲਿਕ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1953 ਦੇ 7 ਵੇਂ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਂਡਰਸ ਫੌਗ ਰਸਮੁਸਨ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ, ਡੈਨਮਾਰਕ 1953 ਦੇ 39 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੂਸੀਡਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ 1954 ਕਿਮ ਹਿugਜ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ 1955 ਐਡੀ ਵੈਨ ਹਲੇਨ, ਡੱਚ-ਅਮਰੀਕੀ ਗਿਟਾਰਿਸਟ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ 1957 ਸ਼ਿਵਲਲ ਯਾਦਵ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ 1958 ਅਨੀਤਾ ਬੇਕਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ 1958 ਏਲੇਨ ਡੀਗਨੇਰਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਹਾਸਰਸ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਅਤੇ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ 1961 ਵੇਨ ਗਰੇਟਜ਼ਕੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ 1961 ਟੋਮ ਕੀਫਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ 1962 ਗੂ ਜੀਆਂ, ਚੀਨੀ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ 1962 ਟਿਮ ਮਈ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ 1962 ਆਸਕਰ ਰਗਗੇਰੀ, ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ 1963 ਮੌਰੀਨਹੋ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫੁਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ 1963 ਸਾਈਮਨ ਓ ਡੌਨੇਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫੁੱਟਬਾਲਰ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਏ. ਐਨ.ਡੀ. ਸਪੋਰਟਸਕਾੱਟਰ 1963 ਟੋਨੀ ਪਾਰਕਸ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਐਂਡਰਿ r ਰਿਜਲੇ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਾਇਕਾ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ 1963 ਗੀਸੇਲਾ, ਪੇਰੂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ 1964 ਐਡਮ ਕ੍ਰੋਜ਼ੀਅਰ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਵਪਾਰੀ 1965 ਥਾਮਸ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1965 ਨਟਾਲੀਆ ਯੂਰਚੇਂਕੋ, ਰੂਸੀ ਜਿਮਨਾਸਟ ਅਤੇ ਕੋਚ 1966 ਕਾਜ਼ੂਸ਼ੀਜ ਨਾਗਾਸ਼ੀਮਾ, ਜਪਾਨੀ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸਕੈਸਟਰ 1967 ਐਨਾਟੋਲੀ ਕੌਮ, ਰੂਸੀ ਸ਼ੈੱਫ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ 1967 ਕਰਨਲ ਨੀਡਹੈਮ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਪਾਰੀ, ਸਹਿ-ਸਥਾਪਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਮੂਵੀ ਡਾਟਾਬੇਸ 1969 ਜਾਰਜ ਡਿਕੌਲਾਕੋਸ, ਯੂਨਾਨ-ਰੋਮਾਨੀਆ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ 1970 ਕਿਰਕ ਫਰੈਂਕਲਿਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ 1973 ਮੇਲਵਿਲ ਪਾਉਪੌਡ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਇਟਰ 1973 ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਰੌਡਰਜ਼, ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ 1973 ਮਯੂ ਸ਼ਿੰਜੋ, ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 1977 ਵਿਨਸ ਕਾਰਟਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ 1977 ਜਸਟਿਨ ਜਿਮਲਸਟੋਬ, ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ 1978 ਕੋਰਿਨਾ ਮੋਰਾਰੀਯੂ, ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸਕੈਸਟਰ 1979 ਸਰਾ ਰੁਅ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ 1981 ਡੀ ਕੋਰੋਨਾ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1981 ਗੁਸਤਾਵੋ ਡੂਡੇਮਲ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦਾ ਵਾਇਲਨਿਸਟ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਕ 1981 ਜੁਆਨ ਹੈਡੋ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦਾ ਸਾਈਕਲਿਸਟ 1981 ਕੋਲਿਨ ਓ 'ਡੋਨੋਘੂ, ਆਇਰਿਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ 1982 ਰੈਗੀ ਹੋਜਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ 1983 ਪੈਟਰੀ ਓਰਾਵੈਨਿਨ, ਫਿਨਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1983 ਆਈਰਿਕ ਵਰਕੀਨ ਖਿਡਾਰੀ 1984 ਰਿਆਨ ਹਾਫਮੈਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀ 1984 ਆਇਨ ਟਰਨਰ, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1984 ਲੂਓ ਜ਼ਿਯੂਜੁਆਨ, ਚੀਨੀ ਤੈਰਾਕ 1985 ਹੈਦਰ ਸਟੈਨਿੰਗ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰਾਵਰ 1986 ਗੈਰਲਡ ਗ੍ਰੀਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ 1986 ਮੁਸਤਫਾ, ਫ੍ਰੈਂਚ-ਮਾਲੀਅਨ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1987 ਸੇਬੇਸਟੀਅਨ ਜਿਓਵਿਨਕੋ, ਇਟਲੀ ਦਾ ਫੁੱਟਬਾਲ 1988 , ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਉੱਚ ਜੰਪਰ 1989 ਮਾਰਸ਼ੋਨ ਬਰੂਕਸ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ 1989 ਐਮਿਲੀ ਹਿ americanਜ, ਅਮਰੀਕੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਕੈਟਰ 1990 ਪੀਟਰ ਸਾਗਨ, ਸਲੋਵਾਕੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਾਈਕਲਿਸਟ 1990 ਨੀਨਾ ਜ਼ੈਂਡਰ, ਜਰਮਨ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ 1992 ਸਾਸ਼ਾ ਬੈਂਕਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪਹਿਲਵਾਨ 1993 ਫਲੋਰੀਅਨ ਥੌਵਿਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1995 ਸਿਓਨ ਕਟੋਆ, ਨਵਾਂ ਜਰਮਨ ਰੰਬੀ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀ 1997 ਗੇਡੀਅਨ ਜ਼ੇਲੇਲੈਮ, ਜਰਮਨ-ਜੰਮਪਲ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਕ r ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ 724 ਯਜੀਦ ii, ਉਮਯਾਮਦ ਖਲੀਫਾ ਬੀ.
births 183 lady zhen, wife of cao pi d. 221 1436 henry beaufort, 3rd duke of somerset, lancastrian military commander d. 1464 1467 guillaume , french scholar d. 1540 1495 emperor go-nara of japan d. 1557 1541 florent chrestien, french poet and translator d. 1596 1549 jakob ebert, german theologian d. 1614 1595 antonio maria abbatini, italian composer d. 1679 1708 william hayes, english organist, composer, and conductor d. 1777 1714 jean-baptiste pigalle, french sculptor and educator d. 1785 1716 george germain, 1st viscount sackville, english general and politician, secretary of state for the colonies d. 1785 1722 alexander carlyle, scottish minister and author d. 1805 1761 jens zetlitz, norwegian priest and poet d. 1821 1763 charles xiv john of sweden d. 1844 1781 ludwig achim von arnim, german poet and author d. 1831 1813 juan pablo duarte, dominican philosopher and poet d. 1876 1832 george shiras, jr., american lawyer and jurist d. 1924 1842 , french poet and author d. 1908 1852 pierre savorgnan de brazza, italian-french explorer d. 1905 1861 louis anquetin, french painter d. 1932 1864 pusztai, slovene-hungarian poet and journalist d. 1934 1866 john cady, american golfer d. 1933 1878 dave nourse, english-south african cricketer and coach d. 1948 1880 douglas macarthur, american general, medal of honor recipient d. 1964 1885 michael considine, irish-australian politician d. 1959 1885 harry ricardo, english engineer and academic d. 1974 1887 faber, french-luxembourgian cyclist d. 1915 1887 marc mitscher, american admiral and pilot d. 1947 1887 dimitris pikionis, greek architect and academic d. 1968 1891 frank costello, italian-american mob boss d. 1973 1891 august froehlich, german priest and martyr d. 1942 1891 wilder penfield, american-canadian neurosurgeon and academic d. 1976 1892 bessie coleman, american pilot d. 1926 1893 giuseppe genco russo, italian mob boss d. 1976 1899 reindorff, russian-estonian graphic designer and illustrator d. 1974 1900 karl ristenpart, german conductor d. 1967 1902 menno ter braak, dutch author d. 1940 1904 ancel keys, american physiologist and nutritionist d. 2004 1904 macbride, irish lawyer and politician, irish minister for foreign affairs and trade nobel prize laureate d. 1988 1905 charles lane, american actor and singer d. 2007 1905 maria von trapp, austrian-american singer d. 1987 1907 henry cotton, english golfer d. 1987 1907 dimitrios holevas, greek priest and philologist d. 2001 1908 jill esmond, english actress d. 1990 1908 rupprecht geiger, german painter and sculptor d. 2009 1908 grappelli, french violinist d. 1997 1910 jean image, hungarian-french animator, director, and screenwriter d. 1989 1911 polykarp kusch, german-american physicist and academic, nobel prize laureate d. 1993 1911 norbert schultze, german composer and conductor d. 2002 1913 jimmy van heusen, american pianist and composer d. 1990 1913 dorothy reynolds, british writer and actress d. 1977 1917 louis zamperini, american runner and captain d. 2014 1918 nicolae , romanian general and politician, 1st president of romania d. 1989 1918 philip farmer, american author d. 2009 1919 valentino mazzola, italian footballer d. 1949 1919 bill nicholson, english footballer and manager d. 2004 1920 hans holzer, austrian-american paranormal researcher and author d. 2009 1921 eddie barclay, french record producer, founded barclay records d. 2005 1921 akio morita, japanese businessman, co-founded sony d. 1999 1922 michael bentine, english actor and screenwriter d. 1996 1922 flanagan, irish footballer and politician, 7th irish minister for health d. 1993 1922 gil merrick, english footballer d. 2010 1923 patrick j. hannifin, american admiral d. 2014 1923 anne jeffreys, american actress and singer 1924 annette strauss, american philanthropist and politician, mayor of dallas d. 1998 1925 david jenkins, english bishop and theologian d. 2016 1925 joan leslie, american actress d. 2015 1925 paul newman, american actor, activist, director, race car driver, and businessman, co-founded newman's own d. 2008 1925 ben pucci, american football player and sportscaster d. 2013 1925 claude ryan, canadian journalist and politician d. 2004 1926 farman fatehpuri, pakistani linguist and scholar d. 2013 1926 joseph bacon fraser, jr., american architect and businessman, co-founded the sea pines company d. 2014 1927 azcona del hoyo, honduran businessman and politician, president of honduras d. 2005 1927 bob nieman, american baseball player and scout d. 1985 1927 hubert schieth, german footballer and manager d. 2013 1928 roger vadim, french actor and director d. 2000 1929 jules feiffer, american cartoonist, playwright, screenwriter, and educator 1934 roger landry, canadian businessman and publisher 1934 charles marowitz, american director, playwright, and critic d. 2014 1934 huey "piano" smith, american r&b rock & roll pianist and songwriter 1935 corrado augias, italian journalist and politician 1935 henry jordan, american football player d. 1977 1935 bob uecker, american baseball player, sportscaster and actor 1935 paula rego, portuguese painter 1936 sal buscema, american illustrator 1937 joseph saidu momoh, sierra leonean soldier and politician, 2nd president of sierra leone d. 2003 1940 hegarty, irish bishop 1941 scott glenn, american actor 1941 henry jaglom, english-american director and screenwriter 1941 joan a. steitz, american biologist and academic 1943 , venezuelan baseball player and manager d. 2005 1943 jean knight, american r&b singer 1943 jack warner, trinidadian businessman and politician 1944 angela davis, american activist 1944 merrilee rush, american singer 1944 jerry sandusky, american football player, coach, and convicted sex offender 1945 jacqueline du , english cellist d. 1987 1945 david purley, english race car driver d. 1985 1946 christopher hampton, portuguese-english director, screenwriter, and playwright 1946 gene siskel, american journalist and film critic d. 1999 1947 patrick dewaere, french actor and composer d. 1982 1947 les ebdon, english chemist and academic 1947 redmond morris, 4th baron killanin, irish director, producer, and production manager 1947 michel sardou, french singer-songwriter and actor 1949 jonathan carroll, american author 1949 david strathairn, american actor 1950 haider, austrian lawyer and politician, governor of carinthia d. 2008 1951 david briggs, australian guitarist, songwriter, and producer 1951 andy hummel, american singer-songwriter and bass player d. 2010 1951 anne mills, english economist and academic 1951 christopher north, american keyboard player 1953 alik l. alik, micronesian politician, 7th vice president of the federated states of micronesia 1953 anders fogh rasmussen, danish politician and diplomat, 39th prime minister of denmark 1953 lucinda williams, american singer-songwriter and guitarist 1954 kim hughes, australian cricketer 1955 eddie van halen, dutch-american guitarist, songwriter, and producer 1957 shivlal yadav, indian cricketer 1958 anita baker, american singer-songwriter 1958 ellen degeneres, american comedian, actress, and talk show host 1961 wayne gretzky, canadian ice hockey player and coach 1961 tom keifer, american singer-songwriter and guitarist 1962 guo jian, chinese-australian painter, sculptor, and photographer 1962 tim may, australian cricketer 1962 oscar ruggeri, argentinian footballer and manager 1963 mourinho, portuguese footballer and manager 1963 simon o'donnell, australian footballer, cricketer, and sportscaster 1963 tony parks, english footballer and manager 1963 andrew ridgeley, english singer-songwriter and guitarist 1963 gisela , peruvian actress and publisher 1964 adam crozier, scottish businessman 1965 thomas , swedish businessman and politician 1965 natalia yurchenko, russian gymnast and coach 1966 kazushige nagashima, japanese baseball player and sportscaster 1967 anatoly komm, russian chef and businessman 1967 col needham, english businessman, co-founded internet movie database 1969 george dikeoulakos, greek-romanian basketball player and coach 1970 kirk franklin, american singer-songwriter and producer 1973 melvil poupaud, french actor, director, and screenwriter 1973 brendan rodgers, northern irish footballer and manager 1973 mayu shinjo, japanese author and illustrator 1977 vince carter, american basketball player 1977 justin gimelstob, american tennis player and coach 1978 corina morariu, american tennis player and sportscaster 1979 sara rue, american actress 1981 de corona, mexican footballer 1981 gustavo dudamel, venezuelan violinist, composer, and conductor 1981 juan haedo, argentinian cyclist 1981 colin o'donoghue, irish actor 1982 reggie hodges, american football player 1983 petri oravainen, finnish footballer 1983 eric werner, american ice hockey player 1984 ryan hoffman, australian rugby league player 1984 iain turner, scottish footballer 1984 luo xuejuan, chinese swimmer 1985 heather stanning, english rower 1986 gerald green, american basketball player 1986 mustapha , french-malian footballer 1987 sebastian giovinco, italian footballer 1988 dimitrios chondrokoukis, greek high jumper 1989 marshon brooks, american basketball player 1989 emily hughes, american figure skater 1990 peter sagan, slovak professional cyclist 1990 nina zander, german tennis player 1992 sasha banks, american professional wrestler 1993 florian thauvin, french footballer 1995 sione katoa, new zealand rugby league player 1997 gedion zelalem, german-born american soccer player deaths 724 yazid ii, ummayad caliph b.

687 738 ਦੈਲਾਮ ਦਾ ਜੌਨ, ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸੰਤ ਬੀ.
687 738 john of dailam, syrian monk and saint b.

660 946 ਈਡਾਗੀਥ, ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਬੀ.ਸੀ. 910 1186 ਇਸਮਤ ਅਦੀਨ ਖਤੂਨ, ਸਲਾਦਦੀਨ 1390 ਐਡੋਲਫ ਨੌਵੀਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਾolsਂਸ ਆਫ ਹੋਲਸਟੀਨ-ਕੀਲ ਬੀ.ਸੀ.ਆਰ. 1327 1567 ਨਿਕੋਲਸ ਵਟਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦਰਬਾਨ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਬੀ.
660 946 eadgyth, queen consort of germany b.c 910 1186 ismat ad-din khatun, wife of saladin 1390 adolph ix, count of holstein-kiel b.c 1327 1567 nicholas wotton, english courtier and diplomat b.

1497 1630 ਹੈਨਰੀ ਬ੍ਰਿਗਜ਼, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੀ.
1497 1630 henry briggs, english mathematician and astronomer b.

1556 1636 ਜੀਨ ਹੌਟਮੈਨ, ਮਾਰਕੁਇਸ ਡੀ ਵਿਲਰਜ਼-ਸੇਂਟ ਪੌਲ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਬੀ.
1556 1636 jean hotman, marquis de villers-st-paul, french diplomat b.

1552 1641 ਲਾਰੈਂਸ ਹਾਈਡ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਕੀਲ ਬੀ.
1552 1641 lawrence hyde, english lawyer b.

1562 1697 ਜਾਰਜ ਮੋਹਰ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਬੀ.
1562 1697 georg mohr, danish mathematician and theorist b.

1640 1744 ਲੂਡਵਿਗ ਐਂਡਰੇਅਸ ਵਾਨ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਬੀ.
1640 1744 ludwig andreas von , austrian field marshal b.

1683 1750 ਅਲਬਰਟ ਸ਼ੁਲਟਸ, ਡੱਚ ਫਿਲੋਲਾਜਿਸਟ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1683 1750 albert schultens, dutch philologist and academic b.

1686 1779 ਥਾਮਸ ਹਡਸਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੇਂਟਰ ਬੀ.
1686 1779 thomas hudson, english painter b.

1701 1795 ਜੋਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਬਾਚ, ਜਰਮਨ ਹਰਪੀਸਕੋਰਡ ਪਲੇਅਰ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਬੀ.
1701 1795 johann christoph friedrich bach, german harpsichord player and composer b.

1732 1799 ਗੈਬਰੀਅਲ ਕ੍ਰਿਸਟੀ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਜਨਰਲ ਬੀ.
1732 1799 gabriel christie, scottish general b.

1722 1823 ਐਡਵਰਡ ਜੇਨਰ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਇਮਿologistਨੋਲੋਜਿਸਟ ਬੀ.
1722 1823 edward jenner, english physician and immunologist b.

1749 1824, ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬੀ.
1749 1824 , french painter and lithographer b.

1791 1831 ਸੰਗੋਲੀ ਰਯਾਨਾ, ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ ਬੀ.
1791 1831 sangolli rayanna, indian soldier b.

1798 1831 ਐਂਟਨ ਡੇਲਵਿਗ, ਰੂਸੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1798 1831 anton delvig, russian poet and journalist b.

1798 1849 ਥੌਮਸ ਲਵੈਲ ਬੈੱਡਡੋਜ਼, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਬੀ.
1798 1849 thomas lovell beddoes, english poet, playwright, and physician b.

1803 1855 ਡੀ ਨੇਰਵਾਲ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਬੀ.
1803 1855 de nerval, french poet and translator b.

1808 1869 ਡੰਕਨ ਗੋਰਡਨ ਬੁਆਇਸ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕ੍ਰਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਬੀ.
1808 1869 duncan gordon boyes, english soldier victoria cross recipient b.

1846 1870 ਵਿਕਟਰ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ 9 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀ.
1846 1870 victor de broglie, french politician, 9th prime minister of france b.

1785 1885 ਐਡਵਰਡ ਡੇਵੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬੀ.
1785 1885 edward davy, english-australian physician and engineer b.

1806 1885 ਚਾਰਲਸ ਜਾਰਜ ਗੋਰਡਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1806 1885 charles george gordon, english general and politician b.

1833 1886 ਡੇਵਿਡ ਰਾਈਸ ਐਚਿਸਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1833 1886 david rice atchison, american general and politician b.

1807 1891 ਨਿਕੋਲਸ ਓਟੋ, ਜਰਮਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾ. ਬੀ.
1807 1891 nikolaus otto, german engineer, invented the internal combustion engine b.

1833 1893 ਅਬਨੇਰ ਡਬਲਡੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਰਲ ਬੀ.
1833 1893 abner doubleday, american general b.

1819 1895 ਆਰਥਰ ਕੈਲੇ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੀ.
1819 1895 arthur cayley, english mathematician and academic b.

1825 1904 ਵ੍ਹਾਈਟਕਰ ਰਾਈਟ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਪਾਰੀ ਬੀ.
1825 1904 whitaker wright, english businessman b.

1846 1926 ਜੌਨ ਫਲਨਾਗਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1846 1926 john flannagan, american priest and academic b.

1860 1932 ਵਿਲੀਅਮ ਰ੍ਰਗਲੀ, ਜੂਨੀਅਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਨੇ ਰੈਗਲੀ ਕੰਪਨੀ ਬੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
1860 1932 william wrigley, jr., american businessman, founded the wrigley company b.

1861 1942 ਫੈਲਿਕਸ ਹਾ haਸਡੋਰਫ, ਜਰਮਨ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੀ.
1861 1942 felix hausdorff, german mathematician and academic b.

1868 1943 ਹੈਰੀ ਐਚ. ਲਾਫਲਿਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਯੁਜਨੀਕਿਸਟ ਬੀ.
1868 1943 harry h. laughlin, american sociologist and eugenicist b.

1880 1943 ਨਿਕੋਲਾਈ ਵਾਵੀਲੋਵ, ਰੂਸੀ ਬੋਟੈਨੀਸਟ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ ਬੀ.
1880 1943 nikolai vavilov, russian botanist and geneticist b.

1887 1946 ਓਸਕਰ ਕੈਲਾਸ, ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਬੀ.
1887 1946 oskar kallas, estonian linguist and diplomat b.

1868 1946 ਐਡਰਿਅਨ ਵੈਨ ਮੈਨੇਨ, ਡੱਚ-ਅਮਰੀਕੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1868 1946 adriaan van maanen, dutch-american astronomer and academic b.

1884 1947 ਗ੍ਰੇਸ ਮੂਰ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੋਪ੍ਰਾਨੋ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬੀ.
1884 1947 grace moore, american soprano and actress b.

1898 1948 ਕਰਾਬੀਕੀਰ, ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ 5 ਵਾਂ ਸਪੀਕਰ ਬੀ.
1898 1948 karabekir, turkish general and politician, 5th speaker of the grand national assembly of turkey b.

1882 1948 ਜੌਹਨ ਲੋਮੈਕਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1882 1948 john lomax, american musicologist and academic b.

1867 1952 ਖੋਰਲੋਗੀਨ ਚੋਇਬਲਸਨ, ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਮੰਗੋਲੀਆ ਦੇ 12 ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀ.
1867 1952 khorloogiin choibalsan, mongolian general and politician, 12th prime minister of mongolia b.

1895 1953 ਐਥਨਸ ਡੇਵਿਡ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1895 1953 athanase david, canadian lawyer and politician b.

1882 1957 ਹੇਲੇਨ ਕੋਸਟੇਲੋ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬੀ.
1882 1957 helene costello, american actress b.

1906 1962 ਲੱਕੀ ਲੂਸੀਆਨੋ, ਇਟਾਲੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਭੀੜ ਬੌਸ ਬੀ.
1906 1962 lucky luciano, italian-american mob boss b.

1897 1968 ਮੇਰੀਲ ਸੀ. ਮੀਗਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਬੀ.
1897 1968 merrill c. meigs, american publisher b.

1883 1973 ਐਡਵਰਡ ਜੀ. ਰੋਬਿਨਸਨ, ਰੋਮਾਨੀਆਈ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਬੀ.
1883 1973 edward g. robinson, romanian-american actor b.

1893 1976 ਬ੍ਰੈਂਕੋ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬੁਲਫਾਈਟਰ ਬੀ.
1893 1976 branco , portuguese bullfighter b.

1901 1977 ਫਿਲਪੀਮਿਨ ਫਿਨੋਸ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਫਿਨੋਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਬੀ.
1901 1977 filopimin finos, greek production manager and producer, founded finos film b.

1908 1979 ਨੈਲਸਨ ਰੌਕਫੈਲਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ 41 ਵੇਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੀ.
1908 1979 nelson rockefeller, american businessman and politician, 41st vice president of the united states b.

1908 1980 ਸਾਇਮਨ ਕਪਵੇਪਵੇ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੀ.
1908 1980 simon kapwepwe, zambian politician, 2nd vice president of zambia b.

1922 1983 ਬੇਅਰ ਬ੍ਰਾਇਅੰਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਬੀ.
1922 1983 bear bryant, american football player and coach b.

1913 1990 ਬੌਬ ਗੈਰਾਰਡ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰੇਸ ਕਾਰ ਡਰਾਈਵਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬੀ.
1913 1990 bob gerard, english race car driver and businessman b.

1914 1990 ਲੇਵਿਸ ਮਮਫੋਰਡ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬੀ.
1914 1990 lewis mumford, american sociologist and historian b.

1895 1992 ਫੇਰਰ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕਨ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਦਾਕਾਰ ਬੀ.
1895 1992 ferrer, puerto rican-american actor b.

1912 1993 ਜਾਨ ਗੀਜ਼, ਡੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਬੀ.
1912 1993 jan gies, dutch businessman and humanitarian b.

1905 1993 ਰੌਬਰਟ ਜੈਕਬਸਨ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਪੇਂਟਰ ਬੀ.
1905 1993 robert jacobsen, danish sculptor and painter b.

1912 1993 ਜੀਨੇ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ 23 ਵੇਂ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬੀ.
1912 1993 jeanne , canadian journalist and politician, 23rd governor general of canada b.

1922 1996 ਜਾਰਜ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ, ਡਿkeਕ ਆਫ ਮੈਕਲੇਨਬਰਗ ਬੀ.
1922 1996 georg alexander, duke of mecklenburg b.

1921 1996 ਹੈਰੋਲਡ ਬਰਡਕੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1921 1996 harold brodkey, american author and academic b.

1930 1996 ਫ੍ਰੈਂਕ ਹਾਵਰਡ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਬੀ.
1930 1996 frank howard, american football player and coach b.

1909 1996 ਹੈਨਰੀ ਲੇਵਿਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਿਸਟ ਅਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਬੀ.
1909 1996 henry lewis, american bassist and conductor b.

1932 1997 ਜੀਨ ਡਿਕਸਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਜੋਤਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਬੀ.
1932 1997 jeane dixon, american astrologer and psychic b.

1904 2000 ਡੌਨ ਬੱਜ, ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਬੀ.
1904 2000 don budge, american tennis player and coach b.

1915 2000 ਕੈਥਲੀਨ ਹੇਲ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1915 2000 kathleen hale, english author and illustrator b.

1898 2000 ਏ. ਵੈਨ ਵੋਗਟ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1898 2000 a. e. van vogt, canadian-american author b.

1912 2001 ਅਲ ਮੈਕਗੁਇਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਬੀ.
1912 2001 al mcguire, american basketball player and coach b.

1928 2003 ਵੈਲਰੀ ਬਰੂਮੈਲ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਹਾਈ ਜੰਪਰ ਬੀ.
1928 2003 valeriy brumel, russian high jumper b.

1942 2003 ਹਿgh ਟ੍ਰੇਵਰ-ਰੋਪਰ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1942 2003 hugh trevor-roper, english historian and academic b.

1917 2003 ਜਾਰਜ ਯੰਗਰ, ਲੇਕੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਯੰਗਰ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਬੀ.
1917 2003 george younger, 4th viscount younger of leckie, scottish banker and politician, secretary of state for scotland b.

1931 2004 ਫਰੈੱਡ ਹਾਸ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਗੋਲਫਰ ਬੀ.
1931 2004 fred haas, american golfer b.

1916 2006 ਖਾਨ ਅਬਦੁੱਲ ਵਾਲੀ ਖਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬੀ.
1916 2006 khan abdul wali khan, pakistani politician b.

1917 2007 ਗੰਪ ਵਰਸਲੀ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬੀ.
1917 2007 gump worsley, canadian ice hockey player b.

1929 2008 ਵਿਕਟਰ ਸ਼੍ਰੇਕਨਗੋਸਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬੀ.
1929 2008 viktor schreckengost, american sculptor and designer b.

1906 2010 ਲੂਯਿਸ ਅਚਿੰਕਲੋਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਬੀ.
1906 2010 louis auchincloss, american novelist and essayist b.

1917 2011 ਚਾਰਲੀ ਲੂਵਿਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਬੀ.
1917 2011 charlie louvin, american singer-songwriter and guitarist b.

1927 2012 ਰੌਬਰਟੋ ਮਾਇਰਸ, ਅਰਜਨਟੀਨੀਅਨ ਰੇਸ ਕਾਰ ਚਾਲਕ ਡੀ. 1924 2013 ਕ੍ਰਿਸਟਿਨ ਐਮ ਜੋਨਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1927 2012 roberto mieres, argentinian race car driver d. 1924 2013 christine m. jones, american educator and politician b.

1929 2013 ਪੋਲਿਸ਼-ਸਵਿਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਟੀਫਨ ਕੁਡੈਲਸਕੀ ਨੇ ਨਾਗਰਾ ਬੀ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ.
1929 2013 stefan kudelski, polish-swiss engineer, invented the nagra b.

1929 2013 ਪਦਮ ਕਾਂਤ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1929 2013 padma kant shukla, indian physicist and academic b.

1950 2013 ਯਾਸੂਓਕਾ, ਜਪਾਨੀ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1950 2013 yasuoka, japanese author b.

1920 2014 ਟੌਮ ਗੋਲਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1920 2014 tom gola, american basketball player, coach, and politician b.

1933 2014 ਪੌਲਾ ਗਰੂਡੇਨ, ਸਲੋਵੇਨੀਆਈ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਬੀ.
1933 2014 paula gruden, slovenian-australian poet and translator b.

1921 2014 ਐਮਿਲਿਓ ਪਾਚੇਕੋ, ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1921 2014 emilio pacheco, mexican poet and author b.

1939 2014 ਰਾਲਫ ਟੀ. ਟ੍ਰੌਏ, ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਂਕਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1939 2014 ralph t. troy, american banker and politician b.

1935 2015 ਕਲੀਵਨ "ਗੁਡੀ" ਗੌਡੀਉ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਬੀ.
1935 2015 cleven "goodie" goudeau, american art director and cartoonist b.

1932 2015 ਟੌਮ ਯੂਰੇਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1932 2015 tom uren, australian soldier and politician b.

1921 2016 ਸਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਯਾਕੂਬ ਖਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ, 14 ਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਬੀ.
1921 2016 sahabzada yaqub khan, pakistani politician and diplomat, 14th pakistani minister of foreign affairs b.

1920 2016 ਆਬੇ ਵਿਗੋਡਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਬੀ.
1920 2016 abe vigoda, american actor b.

1921 2017 ਮਾਈਕ ਕੋਨਰਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਬੀ.
1921 2017 mike connors, american actor b.

1925 2017 ਟਾਮ ਡਾਲੈਲ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1925 2017 tam dalyell, scottish politician b.

1932 2017 lindy delapenha, ਜਮਾਇਕਾ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਖੇਡ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1932 2017 lindy delapenha, jamaican footballer and sports journalist b.

1927 2017 ਬਾਰਬਰਾ ਹੇਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬੀ.
1927 2017 barbara hale, american actress b.

1922 ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਈਸਾਈਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿਵਸ ਐਲਬਰਿਕ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਗੈਬਰੀਏਲ ਅਲੇਗੈਰਾ ਪੌਲੁਸ ਤਿਮੋਥਿਉਸ ਅਤੇ ਟਾਈਟਸ ਜਨਵਰੀ 26 ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਿਵਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਡੁਆਰਟ ਡੇ ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦਿਵਸ ਪਨਾਮਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਸਟਮਜ਼ ਡੇਅ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਡੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਇੰਡੀਆ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇਸ ਦਿਨ ਨਿ bbc ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦਿਵਸ ਅੱਜ ਫਰਵਰੀ 29, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੀਪ ਡੇਅ ਜਾਂ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਰੀਖ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ 4, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2008, 2012, 2016, 2020 ਅਤੇ 2024 ਨਾਲ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
1922 holidays and observances christian feast day alberic blessed gabriele allegra paula timothy and titus january 26 eastern orthodox liturgics australia day australia duarte day dominican republic engineer's day panama international customs day liberation day uganda republic day india external links bbc on this day the new york times on this day today in canadian history february 29, also known as leap day or leap year day, is a date added to most years that are divisible by 4, such as 2008, 2012, 2016, 2020, and 2024.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਲੀਪ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਮਿਆਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
a leap day is added in various solar calendars calendars based on the earth's revolution around the sun , including the gregorian calendar standard in most of the world.

ਲੂਨੀਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਲੀਪ ਜਾਂ ਅੰਤਰਕਾਰ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
lunisolar calendars whose months are based on the phases of the moon instead add a leap or intercalary month.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ, ਸਾਲ ਜੋ 100 ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ 400 ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਲੀਪ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ.
in the gregorian calendar, years that are divisible by 100, but not by 400, do not contain a leap day.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 1700, 1800 ਅਤੇ 1900 ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ 2100, 2200 ਅਤੇ 2300 ਹੋਵੇਗਾ.
thus, 1700, 1800, and 1900 did not contain a leap day neither will 2100, 2200, and 2300.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, 1600 ਅਤੇ 2000 ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2400 ਕਰੇਗਾ.
conversely, 1600 and 2000 did and 2400 will.

ਲੀਪ ਦਿਨ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਲੀਪ ਸਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
years containing a leap day are called leap years.

ਸਾਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਆਮ ਸਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
years not containing a leap day are called common years.

29 ਫਰਵਰੀ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਦਾ 60 ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ 306 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
february 29 is the 60th day of the gregorian calendar, in such a year, with 306 days remaining until the end of the year.

ਚੀਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ, ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਬਾਂਦਰ, ਅਜਗਰ ਅਤੇ ਚੂਹੇ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ.
in the chinese calendar, this day will only occur in years of the monkey, dragon, and rat.

ਇਕ ਲੀਪ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 65 ਦਿਨਾਂ ,,760 hours ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 6 ਘੰਟੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
a leap day is observed because a complete revolution around the sun takes approximately 6 hours longer than 365 days 8,760 hours .

ਇਕ ਲੀਪ ਦਿਨ ਇਸ ਪਛੜਾਈ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੌਸਮ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ.
a leap day compensates for this lag, realigning the calendar with the earth's position in the solar system otherwise, seasons would occur earlier than intended in the calendar year.

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਛਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਜੋੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਘੋਲ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
originally, the julian calendar added a leap day every four years, but this turned out to add too many days, making the equinoxes and solstices shift gradually to earlier dates.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ "ਸਦੀ ਦੇ ਨਿਯਮ" ਦੁਆਰਾ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪਾਂਤਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
as the shifting became noticeable by the late 16th century the vernal equinox had drifted to march 11 the gregorian calendar was introduced both to shift it back by omitting several days, and to reduce the number of leap years via the "century rule" to keep the equinoxes more or less fixed and the date of easter consistently close to the vernal equinox.

ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 365 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਗਭਗ 365 ਦਿਨ ਅਤੇ 6 ਘੰਟੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
leap years although most modern calendar years have 365 days, a complete revolution around the sun one solar year takes approximately 365 days and 6 hours.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਾਧੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an extra 24 hours thus accumulates every four years, requiring that an extra calendar day be added to align the calendar with the sun's apparent position.

ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਦੋਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
without the added day, in future years the seasons would occur later in the calendar, eventually leading to confusion about when to undertake activities dependent on weather, ecology, or hours of daylight.

ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 365 ਦਿਨ ਅਤੇ 6 ਘੰਟੇ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a solar year is actually slightly shorter than 365 days and 6 hours 365.25 days .

ਜਿਵੇਂ ਕਿ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਲ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ 5 365.२5 ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ bਰਭੂਮੀ ਦੌਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਮੱਧਕਾਲੀ ਐਲਫੋਨਸਾਈਨ ਟੇਬਲ ਤੋਂ 36 365 ਦਿਨ, hours ਘੰਟੇ, minutes 49 ਮਿੰਟ ਅਤੇ seconds seconds ਸੈਕਿੰਡ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ 365.2425 ਦਿਨ.
as early as the 13th century it was recognized that the year is shorter than the 365.25 days assumed by the julian calendar the earth's orbital period around the sun was derived from the medieval alfonsine tables as 365 days, 5 hours, 49 minutes, and 16 seconds 365.2425 days .

ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੱਤਰ 365 ਦਿਨ, 5 ਘੰਟੇ, 48 ਮਿੰਟ, 45 ਸਕਿੰਟ ਹੈ.
the currently accepted modern figure is 365 days, 5 hours, 48 minutes, 45 seconds.

ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਦਿਨ ਜੋੜਨ ਨਾਲ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 44 ਮਿੰਟ ਜਾਂ ਹਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
adding a calendar day every four years, therefore, results in an excess of around 44 minutes for those four years, or about 3 days every 400 years.

ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ, ਹਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
to compensate for this, three days are removed every 400 years.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਅਪਵਾਦ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੀਪ ਦਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the gregorian calendar reform implements this adjustment by making an exception to the general rule that there is a leap year every four years.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਕ ਸਾਲ 100 ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਛਾਲ ਦਾ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਸਾਲ 400 ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਣਯੋਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
instead, a year divisible by 100 is not a leap year unless that year is also divisible by 400.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 1600, 2000 ਅਤੇ 2400 ਸਾਲ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300 ਅਤੇ 2500 ਆਮ ਸਾਲ ਹਨ.
this means that the years 1600, 2000, and 2400 are leap years, while the years 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300, and 2500 are common years.

ਆਧੁਨਿਕ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਹਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ 20,871 ਹਫ਼ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 97 ਲੀਪ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
modern gregorian calendar the gregorian calendar repeats itself every 400 years, which is exactly 20,871 weeks including 97 leap days.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, 29 ਫਰਵਰੀ ਐਤਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ 13 ਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ 15 ਵਾਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
over this period, february 29 falls on sunday, tuesday, and thursday 13 times each 14 times each on friday and saturday and 15 times each on monday and wednesday.

ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਦੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋ ਕਿ 400 ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਗਾਤਾਰ ਛਲਾਂਗਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀਰਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ, ਐਤਵਾਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ.
excepting when a century mark that is not a multiple of 400 intervenes, consecutive leaps days fall in order thursday, tuesday, sunday, friday, wednesday, monday, and saturday then repeating with thursday again.

ਨੂਮਾ ਪੋਮਪਿਲੀਅਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਰੋਮਨ ਰਾਜਾ ਨੁਮਾ ਪੋਮਪਿਲਿਸ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 355 ਦਿਨ ਸਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਜਲਦੀ ਸੌਰ ਸਾਲ ਨਾਲ ਅਣ-ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
early roman calendar of numa pompilius the calendar of the roman king numa pompilius had only 355 days even though it was not a lunar calendar which meant that it would quickly become unsynchronized with the solar year.

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਰੋਮਨ ਹੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਦਿਨ ਜੋੜ ਕੇ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਲੰਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
an earlier roman solution to this problem was to lengthen the calendar periodically by adding extra days to february, the last month of the year.

ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਇਕ ਅਜੀਬ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ.
february consisted of two parts, each with an odd number of days.

ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ 23 ਨੂੰ ਟਰਮੀਨਲਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਬਣਾਇਆ.
the first part ended with the terminalia on the 23rd, which was considered the end of the religious year, and the five remaining days formed the second part.

ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸੌਰ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਇਕ ਲੀਪ ਮਹੀਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂਸਿਸ ਇੰਟਰਕਲੇਅਰਸ "ਅੰਤਰਕਾਰ ਮਹੀਨਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
to keep the calendar year roughly aligned with the solar year, a leap month, called mensis intercalaris "intercalary month" , was added from time to time between these two parts of february.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਅੰਤਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the usual second part of february was incorporated in the intercalary month as its last five days, with no change either in their dates or the festivals observed on them.

ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 13 ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਆਈਡਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਇੰਟਰਕਲੇਰੀ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈਡਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਟਰਕਲੇਰਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਦਿਨ ਮਾਰਚ ਦੇ ਕੈਲੇਂਡਜ਼ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ i.e.
this followed naturally, because the days after the ides 13th of february in an ordinary year or the ides of intercalaris in an intercalary year both counted down to the kalends of march i.e.

ਉਹ "ਮਾਰਚ ਦੇ ਕਲੈਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
they were known as "the nth day before the kalends of march" .

ਨੋਨਜ਼ 5 ਵੇਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਕੈਲਰੀਅਸ ਦੇ ਆਈਡਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਸਥਿਤੀਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ.
the nones 5th and ides of intercalaris occupied their normal positions.

ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸੈਂਸਰਿਨਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 22 ਜਾਂ 23 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਅੰਤਰਿਕ ਮਹੀਨਾ ਜੋੜਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਿਵਲ ਸਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਅੰਤਰਵਾਦ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ, ਟਰਮਿਨਲਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਰਜੀਹ ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਰੈਜੀਫਿਜੀਅਮ.
the third-century writer censorinus says when it was thought necessary to add every two years an intercalary month of 22 or 23 days, so that the civil year should correspond to the natural solar year, this intercalation was in preference made in february, between terminalia and regifugium .

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜੂਲੀਅਨ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਜੂਲੀਅਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਰੋਮ ਵਿਚ ਲੀਪ ਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ.
later roman calendar julian the leap day was introduced in rome as a part of the julian reform in the 1st century bc.

ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਟਰਕਲੇਸ਼ਨ 23 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
as before, the intercalation was made after february 23.

23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਟਰਮਿਨਲਿਆ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੁਗਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, "ਦੋ ਵਾਰ ਛੇਵੀਂ ਵਾਰ" ਬਿਸ ਸੇਕਸੁਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ 24 ਫਰਵਰੀ 'ਰੋਮਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਗਿਣਤੀ ਮਾਰਚ 1 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਕਲੈਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਸੀ' ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵੀ ਸੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ.
the day following the terminalia february 23 was doubled, forming the "bis sextum" 'twice sixth', since february 24 was 'the sixth day before the kalends of march' using roman inclusive counting march 1 was the kalends of march and was also the first day of the calendar year .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਸਨ, 24 ਫਰਵਰੀ 24 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਟਰਕੈਲੇਟਡ ਜਾਂ "ਬਾਈਸੈਕਸਟਾਈਲ" ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
although there were exceptions, the first day of the bis sextum february 24 was usually regarded as the intercalated or "bissextile" day since the 3rd century ad.

29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਲੀਪ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਰੋਮਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
february 29 came to be regarded as the leap day when the roman system of numbering days was replaced by sequential numbering in the late middle ages.

29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ “ਲੀਪਲਿੰਗ”, “ਕੋੜ੍ਹੀ” ਜਾਂ “ਛਾਲ-ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ” ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
born on february 29 a person born on february 29 may be called a "leapling", a "leaper", or a "leap-year baby".

ਲੀਪ-ਰਹਿਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਲੀਪਿੰਗ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਦਿਨ 28 ਫਰਵਰੀ ਜਾਂ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰਫ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਅੰਤਰ-ਮਿਤੀ ਤਾਰੀਖ ਤੇ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in non-leap years, some leaplings celebrate their birthday on either february 28 or march 1, while others only observe birthdays on the authentic intercalary date, february 29.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਗੈਰ-ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਾਰੀਖ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
legal status the effective legal date of a leapling's birthday in non-leap years varies between jurisdictions.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ 18 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਬੰਧਤ ਸਾਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in the united kingdom and hong kong, when a person born on february 29 turns 18, they are considered to have their birthday on march 1 in the relevant year.

ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ, 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਲੈਂਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਡਰਾਈਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਿਯਮ 1999 ਦੇ 2 ਅਧੀਨ ਡਰਾਈਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਗੈਰ-ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in new zealand, a person born on february 29 is deemed to have their birthday on february 28 in non-leap years, for the purposes of driver licensing under 2 of the land transport driver licensing rule 1999.

ਅਸਲ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 75 ਜਾਂ 80 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਾਰਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਗੈਰ-ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ.
the net result is that for drivers aged 75, or over 80, their driver licence expires at the end of the last day of february, even though their birthday would otherwise fall on the first day in march in non-leap years.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਸੁਝਾਅ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਉਮਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ, ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਲੰਘੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਫਿਰ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
otherwise, new zealand legislation is silent on when a person born on 29 february has their birthday, although case law would suggest that age is computed based on the number of years elapsed, from the day after the date of birth, and that the person's birth day then occurs on the last day of the year period.

ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਨਮਦਿਨ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
this differs from english common law where a birthday is considered to be the start of the next year, the preceding year ending at midnight on the day preceding the birthday.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਜੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇਕ ਖਾਸ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਨਮਦਿਨ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਉਮਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣੋ.
while a person attains the same age on the same day, it also means that, in new zealand, if something must be done by the time a person attains a certain age, that thing can be done on the birthday that they attain that age and still be lawful.

ਤਾਈਵਾਨ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਚੀਨ ਵਿਚ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਨਮਦਿਨ ਆਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 28 ਫਰਵਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਹਫ਼ਤੇ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਿਆਦ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ, ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਹ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਦਿਨ ਜਿਹੜਾ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ, ਮਹੀਨੇ, ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
in taiwan republic of china , the legal birthday of a leapling is february 28 in common years if a period fixed by weeks, months, and years does not commence from the beginning of a week, month, or year, it ends with the ending of the day which proceeds the day of the last week, month, or year which corresponds to that on which it began to commence.

ਪਰ ਜੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਨੁਸਾਰੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਿਆਦ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
but if there is no corresponding day in the last month, the period ends with the ending of the last day of the last month.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਜਾਂ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿਚ, 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
thus, in england and wales or in hong kong, a person born on february 29 will have legally reached 18 years old on march 1.

ਜੇ ਉਹ ਜਾਂ ਉਹ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
if he or she was born in taiwan he or she legally becomes 18 on february 28, a day earlier.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ, ਆਇਯੁਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੌਹਨ ਰੀਟਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ "... ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਆਮ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਲੀਪ ਦਿਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਹੈ."
in the united states, according to john reitz, a professor of law at the university of iowa, there is no "... statute or general rule that has anything to do with leap day."

ਰੀਟਜ਼ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ "1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲੀਪ ਦੇ ਦਿਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਗੈਰ-ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਨਮਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਏਗਾ," ਇਹੀ ਤਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
reitz speculates that "march 1 would likely be considered the legal birthday in non-leap years of someone born on leap day," using the same reasoning as described for the united kingdom and hong kong.

ਗਲਪ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਉਮਰ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਉਸ ਦੇ ਲੀਪ-ਸਾਲ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in fiction there are many instances in children's literature where a person's claim to be only a quarter of their actual age turns out to be based on counting their leap-year birthdays.

ਗਿਲਬਰਟ ਅਤੇ ਸੁਲੀਵਾਨ ਦੇ 1879 ਕਾਮਿਕ ਓਪੇਰਾ ਦਿ ਪਾਇਰੇਟਸ penਫ ਪੇਂਜੈਂਸ ਦੇ ਪਲਾਟ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a similar device is used in the plot of gilbert and sullivan's 1879 comic opera the pirates of penzance.

ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਫਰੈਡਰਿਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ 21 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
as a child, frederic was apprenticed to a band of pirates until his 21st birthday.

ਆਪਣਾ 21 ਵਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂ ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
having passed his 21st year, he leaves the pirate band and falls in love.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ 21 ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਚੁਰਾਸੀ ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
however, since he was born on february 29, his 21st birthday will not arrive until he is eighty-four, so he must leave his and return to the pirates.

ਇਹ ਪਲਾਟ ਪੁਆਇੰਟ ਬੇਸਿਲ ਰਥਬੋਨ ਯੁੱਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸ਼ੇਰਲੌਕ ਹੋਮਜ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਡਾਕਟਰ ਵਾਟਸਨ ਦਾ ਇਕ ਦੋਸਤ ਇਕ ਬੈਰੋਨੇਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲਣੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ 21 ਵੀਂ ਜਨਮਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 84 ਸਾਲਾ ਬੈਰੋਨੇਟ ਨਾਲ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ 1900 ਇਕ ਛਾਲ ਦਾ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੋਲਮਸ ਨੇ ਬਰੋਨੇਟ ਦੀ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਝੂਠੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਉਸਦਾ ਪੋਤਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਉਮਰ ਹੈ.
this plot point was also used in a sherlock holmes story based on the basil rathbone era, where a friend of dr. watson's is a baronet who is due to receive his inheritance on the new year's day of the year where his twenty-first birthday will be celebrated, only for the law to deprive him of the money as he was born on february 29 with the 84-year-old baronet distraught at the news that 1900 is not a leap year, holmes helps the baronet fake his death long enough for his grandson who is the appropriate age to receive the inheritance to establish his claim and receive the money himself.

ਘਟਨਾਵਾਂ 1504 ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ.
events 1504 christopher columbus uses his knowledge of a lunar eclipse that night to convince native americans to provide him with supplies.

1644 ਹਾਬਲ ਤਸਮਾਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
1644 abel tasman's second pacific voyage began.

1704 ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਨੇਟਿਵ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਨੇ ਡੀਅਰਫੀਲਡ, ਮੈਸਾਚਿਉਸੇਟਸ ਬੇ ਕਲੋਨੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 56 ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਏ ਗਏ।
1704 queen anne's war french forces and native americans stage a raid on deerfield, massachusetts bay colony, killing 56 villagers and taking more than 100 captive.

1712 ਫਰਵਰੀ 29 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ 30 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
1712 february 29 is followed by february 30 in sweden, in a move to abolish the swedish calendar for a return to the julian calendar.

1720 ਅਲਰੀਕਾ ਇਲੋਨੋਰਾ, ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ 24 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕਿੰਗ ਫਰੈਡਰਿਕ ਪਹਿਲੇ ਬਣ ਗਈ.
1720 ulrika eleonora, queen of sweden abdicates in favour of her husband, who becomes king frederick i on 24 march.

1752 ਰਾਜਾ ਅਲਾungਂਗਪੱਈਆ ਨੇ ਕੌਂਬੁੰਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਬਰਮੀਆਂ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ।
1752 king alaungpaya founds konbaung dynasty, the last dynasty of burmese monarchy.

1768 ਪੋਲਿਸ਼ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਬਾਰ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ।
1768 polish nobles formed bar confederation.

1796 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਰਮਿਆਨ ਜੈ ਸੰਧੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੀ।
1796 the jay treaty between the united states and great britain comes into force, facilitating ten years of peaceful trade between the two nations.

1864 ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ, ਰਿਜਮੰਡ, ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ 15,000 ਯੂਨੀਅਨ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
1864 american civil war raid fails plans to free 15,000 union soldiers being held near richmond, virginia are thwarted.

1892 ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
1892 st. petersburg, florida is incorporated.

1912 ਪਾਈਡਰਾ ਮੂਵਡੀਜ਼ਾ ਮੂਵਿੰਗ ਸਟੋਨ ਟੰਡਿਲ ਦਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ.
1912 the piedra movediza moving stone of tandil falls and breaks.

1916 ਟੋਕੇਲਾਓ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
1916 tokelau is annexed by the united kingdom.

1916 ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿੱਚ, ਫੈਕਟਰੀ, ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਖਾਣ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੈ.
1916 child labor in south carolina, the minimum working age for factory, mill, and mine workers is raised from twelve to fourteen years old.

1920 ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
1920 czechoslovak national assembly adopted the constitution.

1936 ਫਰਵਰੀ 26 ਟੋਕਿਓ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ.
1936 february 26 incident in tokyo ends.

1940 ਗੋਨ ਵਿ the ਦਿ ਦਿ ਵਿਨ '' ਚ '' ਮੰਮੀ '' ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਹੈਟੀ ਮੈਕਡਨੀਅਲ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਣ ਗਈ।
1940 for her performance as "mammy" in gone with the wind, hattie mcdaniel becomes the first african american to win an academy award.

1940 ਫਿਨਲੈਂਡ ਨੇ ਵਿੰਟਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
1940 finland initiates winter war peace negotiations.

1940 ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਰਨੇਸਟ ਲਾਰੈਂਸ ਨੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1939 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1940 in a ceremony held in berkeley, california, because of the war, physicist ernest lawrence receives the 1939 nobel prize in physics from sweden's consul general in san francisco.

1944 ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਐਡਮਿਰਲਟੀ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਅਮੈਰੀਕਨ ਜਨਰਲ ਡਗਲਸ ਮੈਕਆਰਥਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਰੂਵਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।
1944 world war ii the admiralty islands are invaded in operation brewer led by american general douglas macarthur.

1952 ਹੈਲੀਗੋਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
1952 the island of heligoland is restored to german authority.

1960 ਦੇ 5.7 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਅਗਾਦੀਰ ਦੇ ਭੁਚਾਲ ਨੇ ਐਕਸ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਮੋਰੋਕੋ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਅਗਾਦੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 12,000 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 12,000 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
1960 the 5.7 mw agadir earthquake shakes coastal morocco with a maximum perceived intensity of x extreme , destroying agadir, and leaving 12,000 dead and another 12,000 injured.

1964 ਸਿਡਨੀ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਤੈਰਾਕ ਡਾਨ ਫਰੇਜ਼ਰ ਨੇ 100 ਮੀਟਰ ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਤੈਰਾਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ 58.9 ਸਕਿੰਟ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ.
1964 in sydney, australian swimmer dawn fraser sets a new world record in the 100-meter freestyle swimming competition 58.9 seconds .

1972 ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਵੀਅਤਨਾਮੀਕਰਣ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਵਿਅਤਨਾਮ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ 48,000 ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚੋਂ 11,000 ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈਆਂ।
1972 vietnam war vietnamization south korea withdraws 11,000 of its 48,000 troops from vietnam.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਾਰਟਫੋਰਡ ਵ੍ਹੀਲਰਜ਼ ਦੇ 1980 ਦੇ ਗੋਰਡੀ ਹੋ ਨੇ ਐਨਐਚਐਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 800 ਵਾਂ ਗੋਲ ਕੀਤਾ.
1980 gordie howe of the then hartford whalers makes nhl history as he scores his 800th goal.

1988 ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਡੇਸਮੰਡ ਟੂਟੂ ਨੂੰ ਕੇਪ ਟਾ inਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾ ਨਸਲਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 100 ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1988 south african archbishop desmond tutu is arrested along with 100 clergymen during a five-day anti-apartheid demonstration in cape town.

1988 ਸਵੈਂਡ ਰੌਬਿਨਸਨ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ.
1988 svend robinson becomes the first member of the canadian house of commons to come out as gay.

1992 ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਨਮਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ.
1992 first day of bosnia and herzegovina independence referendum.

1996 ਫੌਸੇਟ ਫਲਾਈਟ 251 ਐਂਡੀਜ਼ ਵਿਚ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਰੇ 123 ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
1996 faucett flight 251 crashes in the andes, all 123 passengers and crew died.

1996 ਸਾਰਜੇਵੋ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਈ.
1996 siege of sarajevo officially ends.

2000 ਦੂਜਾ ਚੇਚਨ ਯੁੱਧ ਚੁਰਾਸੀ ਰੂਸੀ ਪੈਰਾਟ੍ਰੂਪਰਸ ਉਲੂਸ ਕੇਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਗਾਰਡ ਪੋਸਟ ਤੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
2000 second chechen war eighty-four russian paratroopers are killed in a rebel attack on a guard post near ulus kert.

2004 ਜੀਨ-ਬਰਟ੍ਰੈਂਡ ਐਰਸਟਿਡ ਨੂੰ ਇਕ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਤੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
2004 jean-bertrand aristide is removed as president of haiti following a coup.

2008 ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੈਰੀ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ "ਤੁਰੰਤ" ਵਾਪਿਸ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ।
2008 the united kingdom's ministry of defence decides to withdraw prince harry from a tour of afghanistan "immediately" after a leak led to his deployment being reported by foreign media.

2008 ਮੀਸ਼ਾ ਡੈੱਫੋਨਸੇਕਾ ਆਪਣੀ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ, ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਈਅਰਜ਼ ਦੀ ਮੀਸ਼ਾ ਏ ਨੂੰ ਮਨਘੜਤ ਮੰਨਣਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਬਨਾਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
2008 misha defonseca admits to fabricating her memoir, misha a of the holocaust years, in which she claimed to have lived with a pack of wolves in the woods during the holocaust.

2012 ਟੋਕਿਓ ਸਕਾਈਟਰੀ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ.
2012 tokyo skytree construction completed.

ਇਹ, 2017 ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬੁਰਜ, 4 634 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ, ਅਤੇ ਬੁਰਜ ਖਲੀਫਾ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਦੂਜਾ structureਾਂਚਾ ਹੈ.
it is, as of 2017, the tallest tower in the world, 634 meters high, and second tallest man-made structure on earth, next to burj khalifa.

ਜਨਮ 1468 ਪੋਪ ਪੌਲ iii d. 1549 1576 ਐਂਟੋਨੀਓ ਨੇਰੀ, ਫਲੋਰੈਂਟੀਨ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡੀ. 1614 1640 ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਕੀਚ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਪਟਿਸਟ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੇਚ ਦੇ ਕੈਚਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਡੀ. 1704 1692 ਜੌਨ ਬਯਰੋਮ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਡੀ. 1763 1724 ਈਵਾ ਮੈਰੀ ਵੀਗਲ, ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਡਾਂਸਰ ਡੀ. 1822 1736 ਐਨ ਲੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼-ਅਮਰੀਕੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਨੇ ਸ਼ਾਕਰਜ਼ ਡੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. 1784 1792 ਜੀਓਆਚੀਨੋ ਰੋਸਿਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਡੀ. 1868 1812 ਜੇਮਜ਼ ਮਿਲਨੇ ਵਿਲਸਨ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਤਸਮਾਨੀਆ ਦਾ 8 ਵਾਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਡੀ. 1880 1828 ਐਮਲਿਨ ਬੀ.
births 1468 pope paul iii d. 1549 1576 antonio neri, florentine priest and glassmaker d. 1614 1640 benjamin keach, particular baptist preacher and author whose name was given to keach's catechism d. 1704 1692 john byrom, english poet and educator d. 1763 1724 eva marie veigel, austrian-english dancer d. 1822 1736 ann lee, english-american religious leader, founded the shakers d. 1784 1792 gioachino rossini, italian pianist and composer d. 1868 1812 james milne wilson, scottish-australian soldier and politician, 8th premier of tasmania d. 1880 1828 emmeline b.

ਵੇਲਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਡੀ. 1921 1836 ਡਿੱਕੀ ਪੀਅਰਸ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੀ. 1908 1852 ਫਰੈਂਕ ਗਵਾਨ ਡਫੀ, ਆਇਰਿਸ਼-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਜੱਜ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਚੌਥੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਡੀ. 1936 1860 ਹਰਮਨ ਹੋਲੈਰਿਥ, ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ-ਟੈਬਲੇਟਿੰਗ-ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਡੀ. 1929 1884 ਰਿਚਰਡ ਐਸ ਐਲਡਰਿਕ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਡੀ. 1941 1892 ਆਗਸਟਾ ਸੇਵੇਜ, ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਡੀ. 1962 1896 ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡੀ. 1995 1896 ਵਿਲੀਅਮ ਏ ਵੈਲਮੈਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਾਈਰਾਇਟਰ ਡੀ. 1975 1904 ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਦਾਲੇ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਡੀ. 1986 1904 ਜਿੰਮੀ ਡੋਰਸੀ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੈਕਸੋਫੋਨਿਸਟ, ਕੰਪੋਜ਼ਰ, ਅਤੇ ਬੈਂਡਲੇਡਰ ਡੀ. 1957 1904 ਪੇਪਰ ਮਾਰਟਿਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੀ. 1965 1908 ਬਲਥਸ, ਫ੍ਰੈਂਚ-ਸਵਿਸ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਡੀ. 2001 1908 ਡੀ ਬ੍ਰਾ .ਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਡੀ. 2002 1908 ਐਲਫ ਗੋਵਰ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਅਤੇ ਕੋਚ ਡੀ. 2001 1908 ਲੂਈ ਮਾਈਫਾਂਵੀ ਥੌਮਸ, ਵੈਲਸ਼ ਲੇਖਕ ਡੀ. 1968 1916 ਦੀਨ੍ਹਾ ਸ਼ੋਰੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਡੀ. 1994 1916 ਜੇਮਜ਼ ਬੀ ਡੋਨੋਵਾਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ ਡੀ. 1970 1916 ਲਿਓਨਾਰਡ ਸ਼ੋਏਨ, ਯੂ-ulੋਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਡੀ. 1999 1920 ਫਿਯਡੋਰ ਅਬਰਾਮੋਵ, ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਡੀ. 1983 1920 ਆਰਥਰ ਫ੍ਰਾਂਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਡੀ. 2006 1920 ਜੇਮਸ ਮਿਸ਼ੇਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਡੀ. 2010 1920 ਮੌਰਗਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ-ਅਮਰੀਕੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਡੀ. 2016 1920 ਹੋਵਰਡ ਨਮੇਰੋਵ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੀ. 1991 1920 ਰੋਲੈਂਡ ਡਬਲਯੂ. ਰੈਡਲਿਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਡੀ. 2011 1924 ਡੇਵਿਡ ਬੀਟੀ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਜੱਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਨਿthਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ 14 ਵੇਂ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਡੀ. 2001 1924 ਕਾਰਲੋਸ ਹੰਬਰਟੋ ਰੋਮਰੋ, ਸਾਲਵਾਡੋਰਨ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡੀ. 2017 1924 ਅਲ ਰੋਜ਼ਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਡੀ. 2015 1928 ਜੋਸ ਅਕਲੈਂਡ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਅਦਾਕਾਰ 1928 ਵੈਨਸ ਹੇਨਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ 1928 ਸੀਮੌਰ ਪੇਪਰਟ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਕੰਪਿ sciਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਨੇ ਲੋਗੋ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਡੀ. 2016 1932 ਜੀਨ ਐੱਚ. ਗੋਲਬ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਡੀ. 2007 1932 ਮਸਟਨ ਗ੍ਰੈਗਰੀ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਰੇਸ ਕਾਰ ਚਾਲਕ ਡੀ. 1985 1932 ਰੇਰੀ ਗਰਿਸਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਪ੍ਰਾਨੋ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ 1932 ਜਾਗੁਆਰ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ 1932 ਗੈਵਿਨ ਸਟੀਵਨਜ਼, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟਰ 1936 ਜੈਕ ਆਰ. ਲੋਸਮਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਰਨਲ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1936 ਹੈਨਰੀ ਰਿਚਰਡ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ 1936 ਐਲੈਕਸ ਰੋਕੋ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰ ਡੀ. 2015 1940 ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ 1940 ਦਾ ਬार्थਲੋਮੇਵ i ਵਿਲੀਅਮ ਐਚ ਟਰਨਰ, ਜੂਨੀਅਰ ਅਮਰੀਕੀ ਘੋੜਾ ਟ੍ਰੇਨਰ 1944 ਐਨ ਅਰਗਮਾ, ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1944 ਡੈਨਿਸ ਫਰੀਨਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਡੀ. 2013 1944 ਨਿਕੋਲਸ ਫਰੇਲਿੰਗ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ 1944 ਫਿਲਿਸ ਫ੍ਰੈਲੀਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਡੀ. 2014 1944 ਸਟੀਵ ਮਿੰਗੋਰੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਡੀ. 2008 1944 ਪਾਓਲੋ ਇਲਿਯੁਰੀ ਸੇਰਪੇਰੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 1948 ਹਰਮੀਨੀ ਲੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ, ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ 1948 ਪੈਟਰਸੀਆ ਏ. ਮੈਕਲੀਪ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ 1948 ਹੈਨਰੀ ਸਮਾਲ, ਅਮਰੀਕਨ-ਜੰਮਪਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗਾਇਕਾ 1952 ਸ਼ੈਰਨ ਡਾਹਲੋਨੇਗਾ ਰਾਈਫੋਰਡ ਬੁਸ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ 1952 ਟਿਮ ਪਾਵਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ 1952 ਰਾਇਸਾ ਸਮੈਟੇਨੀਨਾ, ਰੂਸ ਦੇ ਕਰਾਸ-ਕੰਟਰੀ ਸਕੀਅਰ 1952 ਬਾਰਟ ਸਟੂਪਕ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1956 ਜੋਨਾਥਨ ਕੋਲੈਮਨ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ 1956 ਬੌਬ ਸਪੈਲਰ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, 30 ਵੇਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ 1956 ਆਇਲੀਨ ਵੂਰਨੋਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਾਤਲ ਡੀ. 2002 1960 ਲੂਸੀਅਨ ਗ੍ਰੇਨਜ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਪਾਰੀ 1960 ਖਾਲਦ, ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ 1960 ਰਿਚਰਡ ਰਮੀਰੇਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਲਰ ਡੀ. 2013 1960 ਟੋਨੀ ਰੌਬਿਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ 1964 ਡੇਵ ਬ੍ਰੇਲਸਫੋਰਡ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਾਈਕਲਿਸਟ ਅਤੇ ਕੋਚ 1964 ਲਿਨਡਨ ਬਾਇਅਰਜ਼, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਹੋਸਟ 1964 ਮੇਰਵਿਨ ਵਾਰਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਨਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ 1968 ਸੁਏਨ ਬ੍ਰੌਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਾਕਾਰਾ 1968 ਚੱਕੀ ਬ੍ਰਾ ,ਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ 1968 ਪੀਟ ਫੈਨਸਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਰਲਰ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸਕੈਸਟਰ 1968 ਨਾਓਕੋ ਆਈਜੀਮਾ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ 1968 ਬ੍ਰਾਇਸ ਪਾਉਪ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ 1968 ਹਾਵਰਡ ਟੇਲਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ 1968 ਯੂਜੀਨ ਵੋਲੋਖ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਟਰ 1968 ਫ੍ਰੈਂਕ ਵੁੱਡਲੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਇਟਰ 1972 ਮਾਈਕ ਪੋਲਿਟ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਅਤੇ ਕੋਚ 1972 ਐਂਟੋਨੀਓ ਟੂ, ਜੂਨੀਅਰ, ਇਤਾਲਵੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ 1972 ਪੇਡਰੋ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ 1972 ਡੇਵ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਡੀ. 2002 1972 ਸ਼ਾ saulਲ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ 1972 ਪੇਡਰੋ ਜ਼ਮੋਰਾ, ਕਿubਬਾ-ਅਮਰੀਕੀ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਟਰ ਡੀ. 1994 1976 ਬੇਕਰ, ਇੰਗਲਿਸ਼-ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਤੈਰਾਕ ਅਤੇ ਕੋਚ 1976 ਟੇਰੇਂਸ ਲੋਂਗ, ਅਮਰੀਕੀ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ 1976 ਜਾ ਰੂਲ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਰੈਪਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ 1980 ਅਤਨ, ਤੁਰਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1980 ਕ੍ਰਿਸ ਕੌਨਲੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ 1980 ਪੈਟਰਿਕ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਿਕਸਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਿਸਟ 1980 ਸਾਈਮਨ , ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ 1980 ਪਲਾਜ਼ਾ, ਸਪੇਨ ਦਾ ਸਾਈਕਲਿਸਟ 1980 ਕਲਿੰਟਨ ਟੂਪੀ, ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਗਬੀ ਲੀਗ ਖਿਡਾਰੀ 1980 ਟੇਲਰ ਟਵੈਲਮੈਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸਕੈਸਟਰ 1984 ਡੈਰੇਨ ਐਂਬਰੋਜ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਫੁੱਟਬਾਲਰ 1984 ਮੇਗਨ ਬਰਨਾਰਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਆਡੀਓ ਕਲਾਕਾਰ 1984 ਮਾਰਕ ਫੋਸਟਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਫੋਸਟਰ ਦਿ ਪੀਪਲ 1984 ਰਿਕਾ ਇਮੈ,
wells, american journalist, poet, and activist d. 1921 1836 dickey pearce, american baseball player and manager d. 1908 1852 frank gavan duffy, irish-australian lawyer and judge, 4th chief justice of australia d. 1936 1860 herman hollerith, american statistician and businessman, co-founded the computing-tabulating-recording company d. 1929 1884 richard s. aldrich, american lawyer and politician d. 1941 1892 augusta savage, american sculptor d. 1962 1896 morarji desai, indian civil servant and politician, 4th prime minister of india d. 1995 1896 william a. wellman, american actor, director, producer, and screenwriter d. 1975 1904 rukmini devi arundale, indian dancer and choreographer d. 1986 1904 jimmy dorsey, american saxophonist, composer, and bandleader d. 1957 1904 pepper martin, american baseball player and manager d. 1965 1908 balthus, french-swiss painter and illustrator d. 2001 1908 dee brown, american historian and author d. 2002 1908 alf gover, english cricketer and coach d. 2001 1908 louie myfanwy thomas, welsh writer d. 1968 1916 dinah shore, american singer and actress d. 1994 1916 james b. donovan, american lawyer d. 1970 1916 leonard shoen, founder of u-haul corp. d. 1999 1920 fyodor abramov, russian author and critic d. 1983 1920 arthur franz, american actor d. 2006 1920 james mitchell, american actor and dancer d. 2010 1920 morgan, french-american actress and singer d. 2016 1920 howard nemerov, american poet and academic d. 1991 1920 rolland w. redlin, american lawyer and politician d. 2011 1924 david beattie, new zealand judge and politician, 14th governor-general of new zealand d. 2001 1924 carlos humberto romero, salvadoran politician, president of el salvador d. 2017 1924 al rosen, american baseball player and manager d. 2015 1928 joss ackland, english actor 1928 vance haynes, american archaeologist, geologist, and author 1928 seymour papert, south african mathematician and computer scientist, co-created the logo programming language d. 2016 1932 gene h. golub, american mathematician and academic d. 2007 1932 masten gregory, american race car driver d. 1985 1932 reri grist, american soprano and actress 1932 jaguar, brazilian cartoonist 1932 gavin stevens, australian cricketer 1936 jack r. lousma, american colonel, astronaut, and politician 1936 henri richard, canadian ice hockey player 1936 alex rocco, american actor d. 2015 1940 bartholomew i of constantinople 1940 william h. turner, jr. american horse trainer 1944 ene ergma, estonian physicist and politician 1944 dennis farina, american police officer and actor d. 2013 1944 nicholas frayling, english priest and academic 1944 phyllis frelich, american actress d. 2014 1944 steve mingori, american baseball player d. 2008 1944 paolo eleuteri serpieri, italian author and illustrator 1948 hermione lee, english author, critic, and academic 1948 patricia a. mckillip, american author 1948 henry small, american-born canadian singer 1952 sharon dahlonega raiford bush, american journalist and producer 1952 tim powers, american author and educator 1952 raisa smetanina, russian cross-country skier 1952 bart stupak, american police officer and politician 1956 jonathan coleman, english-australian radio and television host 1956 bob speller, canadian businessman and politician, 30th canadian minister of agriculture 1956 aileen wuornos, american serial killer d. 2002 1960 lucian grainge, english businessman 1960 khaled, algerian singer-songwriter 1960 richard ramirez, american serial killer d. 2013 1960 tony robbins, american motivational speaker and author 1964 dave brailsford, english cyclist and coach 1964 lyndon byers, canadian ice hockey player and radio host 1964 mervyn warren, american tenor, composer, and producer 1968 suanne braun, south african-english actress 1968 chucky brown, american basketball player and coach 1968 pete fenson, american curler and sportscaster 1968 naoko iijima, japanese actress and model 1968 bryce paup, american football player and coach 1968 howard tayler, american author and illustrator 1968 eugene volokh, ukrainian-american lawyer and educator 1968 frank woodley, australian actor, producer, and screenwriter 1972 mike pollitt, english footballer and coach 1972 antonio to, jr., italian-american model and actor 1972 pedro , spanish politician 1972 dave williams, american singer d. 2002 1972 saul williams, american singer-songwriter 1972 pedro zamora, cuban-american activist and educator d. 1994 1976 baker, english-new zealand swimmer and coach 1976 terrence long, american baseball player 1976 ja rule, american rapper and actor 1980 atan, turkish footballer 1980 chris conley, american singer-songwriter and guitarist 1980 patrick , canadian mixed martial artist 1980 simon , canadian ice hockey player 1980 plaza, spanish cyclist 1980 clinton toopi, new zealand rugby league player 1980 taylor twellman, american soccer player and sportscaster 1984 darren ambrose, english footballer 1984 megan bernard, australian audio artist 1984 mark foster, american musician foster the people 1984 rica imai, japanese model and actress 1984 cullen jones, american swimmer 1984 nuria , spanish basketball player 1984 adam sinclair, indian field hockey player 1984 rakhee thakrar, english actress 1984 dennis walger, german rugby player 1984 cam ward, canadian ice hockey player 1988 lena gercke, german model and television host 1988 scott golbourne, english footballer 1988 benedikt , german footballer 1988 brent macaffer, australian rules footballer 1988 bobby sanguinetti, american ice hockey player 1992 sean abbott, australian cricketer 1992 ben hampton, australian rugby league player 1992 perry kitchen, american soccer player 1992 caitlin ej meyer, american actress 1992 saphir , french-algerian footballer 1996 nelson asofa-solomona, new zealand rugby league player 1996 claudia williams, new zealand tennis player deaths 468 pope hilarius 992 oswald of worcester, french archbishop and saint b.

925 1212, ਜਪਾਨੀ ਭਿਕਸ਼ੂ, ਸਥਾਪਤ - ਬੀ.
925 1212 , japanese monk, founded - b.

1133 1460 ਐਲਬਰਟ iii, ਡਿ duਕ ਆਫ ਬਾਵੇਰੀਆ-ਮਿ munਨਿਖ ਬੀ.
1133 1460 albert iii, duke of bavaria-munich b.

1401 1528 ਪੈਟਰਿਕ ਹੈਮਿਲਟਨ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਬੀ.
1401 1528 patrick hamilton, scottish martyr and reformer b.

1504 1592 ਅਲੇਸੈਂਡ੍ਰੋ ਸਟਰਿਗਿਓ, ਇਤਾਲਵੀ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਬੀ.
1504 1592 alessandro striggio, italian composer and diplomat b.

1540 1600 ਕਾਸਪਰ ਹੈਨੇਨਬਰਗਰ, ਜਰਮਨ ਪਾਦਰੀ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬੀ.
1540 1600 caspar hennenberger, german pastor, historian, and cartographer b.

1529 1604 ਜਾਨ ਵ੍ਹਿਟਗਿਫ਼ਟ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਆਰਚਬਿਸ਼ਪ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਬੀ.
1529 1604 john whitgift, english archbishop and academic b.

1530 1740 ਪੀਟਰੋ ਓਟੋਬੋਨੀ, ਇਤਾਲਵੀ ਕਾਰਡਿਨਲ ਬੀ.
1530 1740 pietro ottoboni, italian cardinal b.

1667 1744 ਜਾਨ ਥੀਓਫਿਲਸ ਦੇਸਾਗੁਲਿਅਰਸ, ਫ੍ਰੈਂਚ-ਇੰਗਲਿਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬੀ.
1667 1744 john theophilus desaguliers, french-english physicist and philosopher b.

1683 1792 ਜੋਹਾਨ ਐਂਡਰੀਆ ਸਟੀਨ, ਜਰਮਨ ਪਿਆਨੋ ਬਿਲਡਰ ਬੀ.
1683 1792 johann andreas stein, german piano builder b.

1728 1820 ਜੋਹਾਨ ਜੋਆਚਿਮ ਏਸ਼ੇਨਬਰਗ, ਜਰਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਬੀ.
1728 1820 johann joachim eschenburg, german historian and critic b.

1743 1848 ਲੂਯਿਸ- ਲੇਜੇਯੂਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਜਨਰਲ, ਪੇਂਟਰ, ਅਤੇ ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫਰ ਬੀ.
1743 1848 louis- lejeune, french general, painter, and lithographer b.

1775 1852 ਮਟਸੂਦਾਇਰਾ ਕਟਾਟਕ, ਜਪਾਨੀ ਡੈਮਿਓ ਬੀ.
1775 1852 matsudaira katataka, japanese daimyo b.

1806 1868 ਲੂਡਵਿਗ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਬਾਵੇਰੀਆ ਬੀ.
1806 1868 ludwig i of bavaria b.

1786 1880 ਜੇਮਜ਼ ਮਿਲਨੇ ਵਿਲਸਨ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਤਸਮਾਨੀਆ ਦਾ 8 ਵਾਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਬੀ.
1786 1880 james milne wilson, scottish-australian soldier and politician, 8th premier of tasmania b.

1812 1908 ਪੈਟ ਗੈਰੇਟ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਸ਼ੈਰਿਫ ਬੀ.
1812 1908 pat garrett, american sheriff b.

1850 1908 ਜੌਨ ਹੋਪ, ਲਿਨਲਿਥਗੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਰਕਾ, ਸਕਾਟਿਸ਼-ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬੀ.
1850 1908 john hope, 1st marquess of linlithgow, scottish-australian politician, 1st governor-general of australia b.

1860 1920 ਅਰਨੀ ਕੋਰਟਨੀ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਬੀ.
1860 1920 ernie courtney, american baseball player b.

1875 1928 ਐਡੋਲਫਿ ਐਪਪੀਆ, ਸਵਿਸ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਬੀ.
1875 1928 adolphe appia, swiss architect and theorist b.

1862 1928 ਇਨਾ ਕੂਲਬ੍ਰਿਥ, ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਬੀ.
1862 1928 ina coolbrith, american poet and librarian b.

1841 1940 ਈਐਫ ਬੈਂਸਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1841 1940 e. f. benson, english archaeologist and author b.

1867 1944 ਪੀਹਰ ਐਵਿੰਡ ਸ੍ਵਿਨੁਫੁਵੁਡ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਜੱਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੀ.
1867 1944 pehr evind svinhufvud, finnish lawyer, judge, and politician, 3rd president of finland b.

1861 1948 ਰੌਬਰਟ ਬੈਰਿੰਗਟਨ-ਵਾਰਡ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1861 1948 robert barrington-ward, english lawyer and journalist b.

1891 1948 ਰੈਬੇਲ ਓਕਸ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਬੀ.
1891 1948 rebel oakes, american baseball player and manager b.

1883 1952 ਕੋਓ ਤਾਈ-ਚੀ, ਚੀਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਬੀ.
1883 1952 quo tai-chi, chinese politician and diplomat, permanent representative of china to the united nations b.

1888 1956 ਐਲਪਿਡਿਓ ਕਵਿਰੀਨੋ, ਫਿਲਪੀਨੋ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਦੇ 6 ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੀ.
1888 1956 elpidio quirino, filipino lawyer and politician, 6th president of the philippines b.

1890 1960 ਮੇਲਵਿਨ ਪੁਰਵੀਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਐਫਬੀਆਈ ਏਜੰਟ ਬੀ.
1890 1960 melvin purvis, american police officer and fbi agent b.

1903 1960 ਵਾਲਟਰ ਯੁਸਟ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1903 1960 walter yust, american journalist and author b.

1894 1964 ਫ੍ਰੈਂਕ ਅਲਬਰਟਸਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਬੀ.
1894 1964 frank albertson, american actor and singer b.

1909 1968 ਲੀਨਾ ਬਲੈਕਬਰਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਬੀ.
1909 1968 lena blackburne, american baseball player, coach, and manager b.

1886 1968 ਟੌਰ, ਨਾਰਵੇਈ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਬੀ.
1886 1968 tore , norwegian poet and educator b.

1886 1972 ਟੌਮ ਡੇਵਿਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਕੋਚ ਬੀ.
1886 1972 tom davies, american football player and coach b.

1896 1976 ਫਲੋਰੈਂਸ ਪੀ ਡਵਯਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1896 1976 florence p. dwyer, american politician b.

1902 1980 ਯਿਗਲ ਆਲੋਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀ.
1902 1980 yigal allon, israeli general and politician, prime minister of israel b.

1918 1980 ਗਿਲ ਐਲਵਗ੍ਰੇਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1918 1980 gil elvgren, american painter and illustrator b.

1914 1984 ਲੂਡਵਿਕ ਸਟਾਰਸਕੀ, ਪੋਲਿਸ਼ ਸਕਰੀਨਾਈਟਰ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਬੀ.
1914 1984 ludwik starski, polish screenwriter and songwriter b.

1903 1988 ਸਿਡਨੀ ਹਰਮਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਕਰੀਨਾਈਟਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੀ.
1903 1988 sidney harmon, american screenwriter and producer b.

1907 1992 ਰੂਥ ਪਿਟਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1907 1992 ruth pitter, english poet and author b.

1897 1996 ਵੇਸ ਫਰੈਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ-ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੀ.
1897 1996 wes farrell, american singer-songwriter and producer b.

1939 1996 ਰਾਲਫ ਰੋਵੇ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਬੇਸਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਰ ਬੀ.
1939 1996 ralph rowe, american baseball player, coach, and manager b.

1924 2000 ਡੈਨਿਸ ਡੈਨੇਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਬੀ.
1924 2000 dennis danell, american guitarist b.

1961 2004 ਕਾਗਮੀਸੈਟੋ ਕੀਯੋਜੀ, ਜਪਾਨੀ ਸੁਮੋ ਪਹਿਲਵਾਨ, 42 ਵਾਂ ਯੋਕੋਜ਼ੁਨਾ ਬੀ.
1961 2004 kagamisato kiyoji, japanese sumo wrestler, the 42nd yokozuna b.

1923 2004 ਜੇਰੋਮ ਲਾਰੈਂਸ, ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1923 2004 jerome lawrence, american playwright and author b.

1915 2004 ਹੈਰੋਲਡ ਬਰਨਾਰਡ ਸੇਂਟ ਜਾਨ, ਬਾਰਬਾਡੀਅਨ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਬਾਰਬਾਡੋਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੀ.
1915 2004 harold bernard st. john, barbadian lawyer and politician, 3rd prime minister of barbados b.

1931 2004 ਲੌਰੀ ਵਿਲਮੋਟ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬੀ.
1931 2004 lorrie wilmot, south african cricketer b.

1943 2008 ਜੈਨੇਟ ਕਾਗਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1943 2008 janet kagan, american author b.

1946 2008 ਏਰਿਕ ਓਰਟਵਡ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1946 2008 erik ortvad, danish painter and illustrator b.

1917 2008 ਅਕੀਰਾ ਯਮਦਾ, ਜਾਪਾਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬੀ.
1917 2008 akira yamada, japanese scholar and philosopher b.

1922 2012 ਰੋਲੈਂਡ ਬਾਉਟੀਸਟਾ, ਅਮਰੀਕੀ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਬੀ.
1922 2012 roland bautista, american guitarist b.

1951 2012 ਡੇਵੀ ਜੋਨਸ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਾਇਕ, ਗਿਟਾਰਿਸਟ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਬੀ.
1951 2012 davy jones, english singer, guitarist, and actor b.

1945 2012 ਸ਼ੈਲਡਨ ਮੋਲਡੋਫ, ਅਮਰੀਕੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬੀ.
1945 2012 sheldon moldoff, american illustrator b.

1920 2012 ਪੀ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣਾ ਪਾਨੀਕਰ, ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨੇਤਾ ਬੀ.
1920 2012 p. k. narayana panicker, indian social leader b.

1930 2016 ਵੇਨ ਵੀ. ਡੇਰਮਾਸ, ਫਿਲਪੀਨੋ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨਾਈਟਰ ਬੀ.
1930 2016 wenn v. deramas, filipino director and screenwriter b.

1968 2016 ਗਿੱਲ ਹਿੱਲ, ਅਮਰੀਕੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਦਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬੀ.
1968 2016 gil hill, american police officer, actor, and politician b.

1931 2016 ਜੋਸੇਫਿਨ ਨੀਲਸਨ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਗਾਇਕ ਬੀ.
1931 2016 josefin nilsson, swedish singer b.

1969 2016 ਲੂਈਸ ਰੇਨੀਸਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਬੀ.
1969 2016 louise rennison, english author b.

1951 ਛੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਦਾਵਤ ਦਿਵਸ usਗਸਟੇ ਚੈਪਡੇਲੇਨ ਚੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਓਸਵਾਲਡ ਵਰਸੇਸਟਰ ਦੇ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 29 ਫਰਵਰੀ 29 ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੇਂਟ ਜੋਹਨ ਕੈਸ਼ੀਅਨ -ਆਈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ - ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਮਨਾਉਣ ਸਿਰਫ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਦ ਹੈ. ਇਸ ਤਾਰੀਖ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜੇ' ਨਵਾਂ- 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਰਾਇਰ ਰੋਗ ਦਿਵਸ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬੈਚਲਰਜ਼ ਡੇਅ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਡਿਸਕੋਰਡੀਅਨਿਜ਼ਮ ਵਿਚ, 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕੋਟਰਮਿਨਸ ਸੇਂਟ ਨਾਲ ਹੈ ਡਿਸਬੋਰਡਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਟਿੱਬਜ਼ ਦਾ ਦਿਨ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬੈਚਲਰ ਡੇਅ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ womanਰਤ ਨੂੰ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
1951 holidays and observances christian feast day auguste chapdelaine one of martyr saints of china oswald of worcester in leap year only february 29 eastern orthodox liturgics saint john cassian the fourth day of -i- ' faith please note that this observance is only locked into this date the gregorian calendar on this date if ' naw- takes place on march 21, which it doesn't in all years rare disease day in leap years, otherwise is february 28th bachelor's day ireland, united kingdom in discordianism, february 29 is coterminus with st. tibs' day in the discordian calendar folk traditions there is a popular tradition known as bachelor's day in some countries allowing a woman to propose marriage to a man on february 29.

ਜੇ ਆਦਮੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ theਰਤ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗਾ.
if the man refuses, he then is obliged to give the woman money or buy her a dress.

ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ, ਜੇ ਆਦਮੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ pairsਰਤ ਲਈ 12 ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ ਖਰੀਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਸਤਾਨੇ engageਰਤ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਹਨ.
in upper-class societies in europe, if the man refuses marriage, he then must purchase 12 pairs of gloves for the woman, suggesting that the gloves are to hide the woman's embarrassment of not having an engagement ring.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਪਰੰਪਰਾ ਇਕ ਸੌਦੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਸੇਂਟ ਬਰਿੱਜਟ ਨੇ ਸੇਂਟ ਪੈਟਰਿਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ.
in ireland, the tradition is supposed to originate from a deal that saint bridget struck with saint patrick.

ਇਲੀਨੋਇਸ ਦੇ urਰੋਰਾ ਕਸਬੇ ਵਿਚ, ਇਕੱਲੀਆਂ depਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਫਰਵਰੀ 29 ਨੂੰ ਚਾਰ ਡਾਲਰ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਕੱਲੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the town of aurora, illinois, single women are deputized and may arrest single men, subject to a four-dollar fine, every february 29.

ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ, ਲੀਪ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in greece, it is considered unlucky to marry on a leap day.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬੀਬੀਸੀ ਇਸ ਦਿਨ 'ਤੇ ਨਿ the ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਇਸ ਦਿਨ ਇਸ ਦਿਨ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲ ਕੈਲੰਡਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਵਿਖੇ ਲੀਪ ਸਾਲ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਅੰਤਰਗਤ ਸਾਲ ਜਾਂ ਬਾਈਸੈਕਸਟਾਈਲ ਸਾਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਲੂਨੀਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ, ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਜਾਂ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
references external links bbc on this day the new york times on this day on this day in canada leap year calendar at britannica a leap year also known as an intercalary year or bissextile year is a calendar year containing one additional day or, in the case of lunisolar calendars, a month added to keep the calendar year synchronized with the astronomical or seasonal year.

ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀਆਂ, ਕੈਲੰਡਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕੋ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
because seasons and astronomical events do not repeat in a whole number of days, calendars that have the same number of days in each year drift over time with respect to the event that the year is supposed to track.

ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਪੱਤਰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ, ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
by inserting also called intercalating an additional day or month into the year, the drift can be corrected.

ਇੱਕ ਸਾਲ ਜੋ ਲੀਪ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a year that is not a leap year is called a common year.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਮ 365 ਦੀ ਬਜਾਏ 366 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ 28 ਦੀ ਬਜਾਏ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 29 ਦਿਨ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
for example, in the gregorian calendar, each leap year has 366 days instead of the usual 365, by extending february to 29 days rather than the common 28.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦਰਮਾਸੀ ਹਿਬਰੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਰ ਅਲੇਫ਼, ਇੱਕ 13 ਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਮਹੀਨਾ, ਆਪਣੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰ 19 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
similarly, in the lunisolar hebrew calendar, adar aleph, a 13th lunar month, is added seven times every 19 years to the twelve lunar months in its common years to keep its calendar year from drifting through the seasons.

ਬਹਾਈ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੀਪ ਦਿਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਨਾਦਿਕ ਘੁਟਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the baha'i calendar, a leap day is added when needed to ensure that the following year begins on the vernal equinox.

"ਲੀਪ ਈਅਰ" ਨਾਮ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤਾਰੀਖ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਤਕ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲੀਪ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ. ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਦੋ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਿਨ "ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ" ਹੈ.
the name "leap year" probably comes from the fact that while a fixed date in the gregorian calendar normally advances one day of the week from one year to the next, the day of the week in the 12 months following the leap day from march 1 through february 28 of the following year will advance two days due to the extra day thus "leaping over" one of the days in the week .

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦਿਵਸ 2001 ਵਿਚ ਮੰਗਲਵਾਰ, 2002 ਵਿਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ 2003 ਵਿਚ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ 2004 ਵਿਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਲਈ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ "ਛਾਲ ਮਾਰ".
for example, christmas day fell on a tuesday in 2001, wednesday in 2002, and thursday in 2003 but then "leapt" over friday to fall on a saturday in 2004.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਯੂਟੀਸੀ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ.
the length of a day is also occasionally changed by the insertion of leap seconds into coordinated universal time utc , owing to the variability of earth's rotational period.

ਲੀਪ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ਡਿ .ਲ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
unlike leap days, leap seconds are not introduced on a regular schedule, since the variability in the length of the day is not entirely predictable.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੈਲੰਡਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲ ਜੋ 4 ਦੇ ਗੁਣਾਂਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
gregorian calendaredit in the gregorian calendar, the standard calendar in most of the world, most years that are multiples of 4 are leap years.

ਹਰੇਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ 28 ਦੀ ਬਜਾਏ 29 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in each leap year, the month of february has 29 days instead of 28.

ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਜੋੜਨਾ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 365 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਇਕ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 6 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
adding an extra day to the calendar every four years compensates for the fact that a period of 365 days is shorter than a tropical year by almost 6 hours.

ਇਸ ਮੁ ruleਲੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਘੱਟ ਹੈ.
some exceptions to this basic rule are required since the duration of a tropical year is slightly less than 365.25 days.

ਗ੍ਰੇਗੋਰਿਅਨ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸਾਲ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਚਾਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਲ 100 ਦੁਆਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਭਾਜਨਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸੈਂਚੁਰੀਅਲ ਸਾਲ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ 400 ਦੁਆਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ .
the gregorian reform modified the julian calendar's scheme of leap years as follows every year that is exactly divisible by four is a leap year, except for years that are exactly divisible by 100, but these centurial years are leap years if they are exactly divisible by 400.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਾਲ 1700, 1800 ਅਤੇ 1900 ਲੀਪ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਾਲ 1600 ਅਤੇ 2000 ਸਨ.
for example, the years 1700, 1800, and 1900 were not leap years, but the years 1600 and 2000 were.

ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਦਿਨ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਵਾਧੂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
over a period of four centuries, the accumulated error of adding a leap day every four years amounts to about three extra days.

ਇਸ ਲਈ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਹਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਲੀਪ ਦਿਨ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲੀਪ ਚੱਕਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੈ.
the gregorian calendar therefore removes three leap days every 400 years, which is the length of its leap cycle.

ਇਹ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਦੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ 100 ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 400 ਦੁਆਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
this is done by removing february 29 in the three century years multiples of 100 that cannot be exactly divided by 400.

1600, 2000 ਅਤੇ 2400 ਸਾਲ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1700, 1800, 1900, 2100, 2200 ਅਤੇ 2300 ਆਮ ਸਾਲ ਹਨ.
the years 1600, 2000 and 2400 are leap years, while 1700, 1800, 1900, 2100, 2200 and 2300 are common years.

ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੁਆਰਾ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ daysਸਤਨ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 365 365.2425 ਹੈ.
by this rule, the average number of days per year is 365 365.2425.

ਇਹ ਨਿਯਮ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਪ੍ਰੋਲੈਪਟਿਕ ਗ੍ਰੈਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the rule can be applied to years before the gregorian reform the proleptic gregorian calendar , if astronomical year numbering is used.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ 21 ਮਾਰਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਈਸਟਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਨੇਲ ਈਕੋਨੌਕਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
the gregorian calendar was designed to keep the vernal equinox on or close to march 21, so that the date of easter celebrated on the sunday after the full moon that falls on or after march 21 remains close to the vernal equinox.

"ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ" ਲੇਖ ਦਾ "ਸ਼ੁੱਧਤਾ" ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖੰਡੀ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵਧੀਆ .ੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the "accuracy" section of the "gregorian calendar" article discusses how well the gregorian calendar achieves this design goal, and how well it approximates the tropical year.

ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਈਡਿਟ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸੂਡੋਕੋਡ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸਾਲ 1582 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਲੇਪਟਿਕ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਇਕ ਛਾਲ ਦਾ ਸਾਲ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕ ਆਮ ਸਾਲ.
algorithmedit the following pseudocode determines whether a year is a leap year or a common year in the gregorian calendar and in the proleptic gregorian calendar before 1582 .

ਸਾਲ ਦੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਅੰਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the year variable being tested is the integer representing the number of the year in the gregorian calendar, and the tests are arranged to dispatch the most common cases first.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
care should be taken in translating mathematical integer divisibility into specific programming languages.

ਜੇ ਸਾਲ by ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਆਮ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਸਾਲ 100 100 by ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਛਾਲ ਦਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਲ 400 400 by ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਆਮ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਲੀਪ ਦਾ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਲੀਪ ਦਿਨ 29 ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੀਪ ਡੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if year is not divisible by 4 then it is a common year else if year is not divisible by 100 then it is a leap year else if year is not divisible by 400 then it is a common year else it is a leap year leap dayedit february 29 is a date that usually occurs every four years, and is called leap day.

ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਸਹੀ or 365 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦੀ.
this day is added to the calendar in leap years as a corrective measure, because the earth does not orbit the sun in precisely 365 days.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਧ ਹੈ ਜੋ ਰੋਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the gregorian calendar is a modification of the julian calendar first used by the romans.

ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਕ ਲੂਨਿਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਕੈਲੰਡਾਈ ਜਾਂ ਕੈਲੰਡਸ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ "ਕੈਲੰਡਰ" ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਇਡਸ ਜਾਂ ਆਈਡਜ਼.
the roman calendar originated as a lunisolar calendar and named many of its days after the syzygies of the moon the new moon kalendae or calends, hence "calendar" and the full moon idus or ides .

ਨੋਨੇ ਜਾਂ ਨਨਸ ਪਹਿਲੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਨੌਨਦੀਨਾ ਜਾਂ ਰੋਮਨ ਮਾਰਕੀਟ ਹਫਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ 9 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਡਸ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 9 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the nonae or nones was not the first quarter moon but was exactly one nundina or roman market week of nine days before the ides, inclusively counting the ides as the first of those nine days.

ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਕਹਾਂਗੇ.
this is what we would call a period of eight days.

1825 ਵਿਚ, ਈਡੇਲਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਲਗਨ 450 ਬੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਡੈਸਮਵੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੂਨਿਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 46 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in 1825, ideler believed that the lunisolar calendar was abandoned about 450 bc by the decemvirs, who implemented the roman republican calendar, used until 46 bc.

ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦਿਨ ਅਗਲੇ ਨਾਮੀਂ ਦਿਨ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 24 ਫਰਵਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਵਸ ਸੇਕਸਟਮ ਕੈਲੰਡਸ ਮਾਰਟਿਯਸ "ਮਾਰਚ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ" ਅਕਸਰ ਐਡ vi ਕਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
the days of these calendars were counted down inclusively to the next named day, so february 24 was ante diem sextum kalendas martias "the sixth day before the calends of march" often abbreviated a. d. vi kal.

ਮਾਰਟ
mart.

ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ 1 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ exclusiveੰਗ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the romans counted days inclusively in their calendars, so this was actually the fifth day before march 1 when counted in the modern exclusive manner not including the starting day .

ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਇੰਟਰਕਲੇਰੀ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਟਰਮੀਨਲਿਆ ਵਿਗਿਆਪਨ vii ਕਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the republican calendar's intercalary month was inserted on the first or second day after the terminalia a. d. vii kal.

ਮਾਰਚ., 23 ਫਰਵਰੀ.
mar., february 23 .

ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the remaining days of februarius were dropped.

ਇੰਟਰਕਲੇਰੀਅਸ ਜਾਂ ਮਰਸੀਡੋਨੀਅਸ ਨਾਮ ਦੇ ਇਸ ਅੰਤਰਕਾਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ 27 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this intercalary month, named intercalaris or mercedonius, contained 27 days.

ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇੰਟਰਕਲੇਰਸ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ.
the religious festivals that were normally celebrated in the last five days of february were moved to the last five days of intercalaris.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ 22 ਜਾਂ 23 ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ addedੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਪੂਰਾ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ, ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਕੈਲੇਂਡਸ ਅਤੇ ਆਡਸ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ.
because only 22 or 23 days were effectively added, not a full lunation, the calends and ides of the roman republican calendar were no longer associated with the new moon and full moon.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ, ਜੋ ਕਿ 46 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 45 ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਦਸ ਤਕ ਵੰਡਿਆ.
the julian calendar, which was developed in 46 bc by julius caesar, and became effective in 45 bc, distributed an extra ten days among the months of the roman republican calendar.

ਸੀਜ਼ਰ ਨੇ ਅੰਤਰਮਹੀਣ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਅੰਤਰ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਿਨ ਨਾਲ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਕਾਰ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
caesar also replaced the intercalary month by a single intercalary day, located where the intercalary month used to be.

intercalary ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, 24 ਫਰਵਰੀ ਅੱਗੇ ਮੌਜੂਦਾ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਛੇਵੇ ਦਿਨ ਦੁੱਗਣੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੇਵੇ ਦੋ ਵਾਰ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੈਦਾ.
to create the intercalary day, the existing ante diem sextum kalendas martias february 24 was doubled, producing ante diem bis sextum kalendas martias.

ਇਸ ਲਈ, ਦੂਹਰਾ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਇਕ ਬਿਸਕੈਸਟਾਈਲ ਬਿਸ ਸੇਕਸਟਮ ਸੀ, "ਦੋ ਵਾਰ ਛੇਵਾਂ" ਸਾਲ.
hence, the year containing the doubled day was a bissextile bis sextum, "twice sixth" year.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਬਿਸ ਸੇਕਸੁਮ ਦੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਕੈਲੇਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਆਮ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ 238 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਸੈਂਸਰੋਰੀਨਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਇੰਟਰਕੈਲੇਰੀ ਡੇਅ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, vi, v, iv, iii ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਦੀ ਕਾਲ.
for legal purposes, the two days of the bis sextum were considered to be a single day, with the second half being intercalated but in common practice by 238, when censorinus wrote, the intercalary day was followed by the last five days of february, a. d. vi, v, iv, iii and pridie kal.

ਮਾਰਟ
mart.

24, 25, 26, 27 ਅਤੇ 28 ਨੰਬਰ ਇਕ ਆਮ ਸਾਲ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਇੰਟਰਕੈਲੇਟਡ ਦਿਨ ਦੁੱਗਣੇ ਦਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ ਸੀ.
the days numbered 24, 25, 26, 27, and 28 from the beginning of february in a common year , so that the intercalated day was the first half of the doubled day.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਕਾਲੀ ਦਿਨ ਫਰਵਰੀ ਦੇ 23 ਅਤੇ 24 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ inੰਗ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
thus the intercalated day was effectively inserted between the 23rd and 24th days of february.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ, ਲਗਭਗ 430 ਸਮੇਤ ਮੈਕਰੋਬੀਅਸ, 725 ਵਿਚ ਬੇਡੇ ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਦੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਕੰਪਿutਟਿਸਟ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਬਿਸਕਸਟਮ ਬਾਈਸੈਕਸਟਾਈਲ ਦਾ ਦਿਨ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
all later writers, including macrobius about 430, bede in 725, and other medieval computists calculators of easter , continued to state that the bissextum bissextile day occurred before the last five days of february.

ਸੰਨ 1970 ਤੱਕ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਐਡ vi ਕਲ ਉੱਤੇ ਸੰਤ ਮੈਥੀਅਸ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ.
until 1970, the roman catholic church always celebrated the feast of saint matthias on a. d. vi kal.

ਮਾਰਟ., ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਨ ਗਿਣ ਲਏ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 24 ਫਰਵਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਐਡ ਛੇਵੇਂ ਕਾਲ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਬਾਈਸੈਕਸਟਾਈਲ ਸਾਲ ਵਿਚ ਬਿਸਕਸਟਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ.
mart., so if the days were numbered from the beginning of the month, it was named february 24 in common years, but the presence of the bissextum in a bissextile year immediately before a. d. vi kal.

ਮਾਰਟ
mart.

ਸੇਂਟ ਮੈਥੀਅਸ ਦੀ ਵਿਜੀਲ 23 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 24 ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਲੀਪ ਦਿਨ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ.
shifted the latter day to february 25 in leap years, with the vigil of st. matthias shifting from february 23 to the leap day of february 24.

ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਪੂਰਵ-ਸੁਧਾਰ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਪੋਪ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਤੀਜੇ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਿਬਰ ਵਾਧੂ ਸੀ, 5.
this shift did not take place in pre-reformation norway and iceland pope alexander iii ruled that either practice was lawful liber extra, 5.

40
40.

14.
14.

ਆਮ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿਚ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੋਮਨ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੋਣਗੇ.
other feasts normally falling on february in common years are also shifted to the following day in a leap year although they would be on the same day according to the roman notation .

ਅਭਿਆਸ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the practice is still observed by those who use the older calendars.

ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਕੈਲੰਡਰ ਬੰਗਾਲੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਅਤੇ ਥਾਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਲੰਡਰ ਆਪਣੇ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਲੀਪ ਦਾ ਦਿਨ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ 29 ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ.
synchronized calendars bengali, indian and thai edit the revised bengali calendar of bangladesh and the indian national calendar organise their leap years so that the every leap day is close to a february 29 in the gregorian calendar and vice versa.

ਤਾਰੀਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਤੋਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਦਲਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes it easy to convert dates to or from gregorian.

ਥਾਈ ਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰ ਬੁੱਧ ਈਰਾ ਬੀਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ 1941 ਈ. ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the thai solar calendar uses the buddhist era be , but has been synchronized with the gregorian since ad 1941.

ਜੂਲੀਅਨ, ਕੋਪਟਿਕ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆਈ ਕੈਲੰਡਰ 8 ਈ. ਤੋਂ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਸਾਲ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਕਿ 4 ਦੇ ਗੁਣਕ ਹਨ.
julian, coptic and ethiopian calendarsedit from ad 8 the julian calendar received an extra day added to february in years that are multiples of 4.

ਕਪੈਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਇਥੋਪੀਆਈ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਜੂਲੀਅਨ ਦੇ 29-ਦਿਨ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the coptic calendar and ethiopian calendar also add an extra day to the end of the year once every four years before a julian 29-day february.

ਇਹ ਨਿਯਮ 5ਸਤਨ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this rule gives an average year length of 365.25 days.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇਕ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 11 ਮਿੰਟ ਲੰਬਾ ਹੈ.
however, it is 11 minutes longer than a tropical year.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਵਰਨਲ ਈਕੋਨੀਕਸ ਲਗਭਗ ਹਰ 131 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ.
this means that the vernal equinox moves a day earlier in the calendar about every 131 years.

ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਦੇ ਗੁਣਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ 100 ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ 200 ਜਾਂ 600 ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ ਜਦੋਂ 900 ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
revised julian calendaredit the revised julian calendar adds an extra day to february in years that are multiples of four, except for years that are multiples of 100 that do not leave a remainder of 200 or 600 when divided by 900.

ਇਹ ਨਿਯਮ 2799 ਤੱਕ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਲਈ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ.
this rule agrees with the rule for the gregorian calendar until 2799.

ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਜੋ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ 2800 ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਕ ਛਾਲ ਦਾ ਸਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਰਿਵਾਈਜ਼ਡ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ.
the first year that dates in the revised julian calendar will not agree with those in the gregorian calendar will be 2800, because it will be a leap year in the gregorian calendar but not in the revised julian calendar.

ਇਹ ਨਿਯਮ 5ਸਤਨ 365.242222 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this rule gives an average year length of 365.242222 days.

ਇਹ ਅਰਥ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਨਲ ਈਕੋਨੋਐਕਸ ਸਾਲ ਥੋੜਾ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿੰਨੇ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. 21 ਮਾਰਚ.
this is a very good approximation to the mean tropical year, but because the vernal equinox year is slightly longer, the revised julian calendar for the time being does not do as good a job as the gregorian calendar at keeping the vernal equinox on or close to march 21.

ਚੀਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਚੀਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਲੂਨਿਸੋਲਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਭੋਜ ਮਹੀਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chinese calendaredit the chinese calendar is lunisolar, so a leap year has an extra month, often called an embolismic month after the greek word for it.

ਚੀਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਲੀਪ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਇਕ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹੀਨਾ 11 ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the chinese calendar the leap month is added according to a rule which ensures that month 11 is always the month that contains the northern winter solstice.

ਅੰਤਰ-ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅੰਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇ ਇਹ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ˆ ਤਦ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ “ਲੀਪ ਸੈਕਿੰਡ ਮਹੀਨਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the intercalary month takes the same number as the preceding month for example, if it follows the second month ˆ then it is simply called "leap second month" i.e.

ਸਰਲ chinese ਚੀਨੀ ˆ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ˆ ਪਿਨਿਨ.
simplified chinese ˆ traditional chinese ˆ pinyin ' .

ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਇਕ ਛਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ.
hebrew calendaredit the hebrew calendar is lunisolar with an embolismic month.

ਇਸ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਅਦਾਰ ਅਲੇਫ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਅਦਰ ਬੇਟ ਦੂਜਾ ਅਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this extra month is called adar alef first adar and is added before adar, which then becomes adar bet second adar .

ਮੀਟੋਨਿਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਰ ਉਨੀਨੀਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਾਲ 3, 6, 8, 11, 14, 17 ਅਤੇ 19 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
according to the metonic cycle, this is done seven times every nineteen years specifically, in years 3, 6, 8, 11, 14, 17, and 19 .

ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਪਸਾਹ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਵਿਚ ਟੌਰਾਹ ਪੇਂਟਾਟੇਕ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਸਾਹ ਦਾ ਪੈਸਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this is to ensure that passover pesah is always in the spring as required by the torah pentateuch in many verses relating to passover.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਮੁਲਤਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ ਜੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in addition, the hebrew calendar has postponement rules that postpone the start of the year by one or two days.

ਇਹ ਮੁਲਤਵੀ ਨਿਯਮ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ 28 ਤੋਂ 14 ਤੋਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਬਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these postponement rules reduce the number of different combinations of year length and starting days of the week from 28 to 14, and regulate the location of certain religious holidays in relation to the sabbath.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
in particular, the first day of the hebrew year can never be sunday, wednesday or friday.

ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚ "ਲੋ ਅਡੁ ਰੋਸ਼" "" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ, "ਰੋਸ਼ ਐਤਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਕਿਉਂਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਅਡੂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਇਬਰਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੰਡੇ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this rule is known in hebrew as "lo adu rosh" “" , i.e., "rosh is not sunday, wednesday or friday" as the hebrew word adu is written by three hebrew letters signifying sunday, wednesday and friday .

ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਸਾਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਸੋਮਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
accordingly, the first day of passover is never monday, wednesday or friday.

ਇਹ ਨਿਯਮ ਇਬਰਾਨੀ ਵਿਚ "ਲੋ ਬਡੂ ਪੇਸਾ" "" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਜਿਸਦਾ ਦੋਹਰਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਪਸਾਹ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ", ਪਰ ਇਹ ਵੀ "ਪਸਾਹ ਸੋਮਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ" ਕਿਉਂਕਿ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਬਦੂ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਸੋਮਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਇਬਰਾਨੀ ਪੱਤਰ.
this rule is known in hebrew as "lo badu pesah" “" — , which has a double meaning "passover is not a legend", but also "passover is not monday, wednesday or friday" as the hebrew word badu is written by three hebrew letters signifying monday, wednesday and friday .

ਇਸ ਨਿਯਮ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੋਮ ਕਿੱਪੁਰ, ਇਬਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਸਾਲ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਹੁਣ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਸਬਤ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਭਾਵ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਜਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨ ਨਾ ਹੋਣ.
one reason for this rule is that yom kippur, the holiest day in the hebrew calendar and the tenth day of the hebrew year, now must never be adjacent to the weekly sabbath which is saturday , i.e., it must never fall on friday or sunday, in order not to have two adjacent sabbath days.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੋਮ ਕਿੱਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, yom kippur can still be on saturday.

ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੂਸਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਬਰਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
these rules for the feasts do not apply to the years from the creation to the deliverance of the hebrews from egypt under moses.

ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੀ.ਐਫ.
it was at that time cf.

ਕੂਚ 13 ਕਿ ਅਬਰਾਹਾਮ, ਇਸਹਾਕ ਅਤੇ ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਇਬਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ “ਬਿਵਸਥਾ” ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਅਤੇ ਦਾਵਤ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
exodus 13 that the god of abraham, isaac and jacob gave the hebrews their "law" including the days to be kept holy and the feast days and sabbaths.

12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 353 ਅਤੇ 355 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
years consisting of 12 months have between 353 and 355 days.

ਇੱਕ ਕੇਸੀਡਰਾ ਵਿੱਚ "ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ" 354-ਦਿਨ ਦੇ ਸਾਲ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 30 ਅਤੇ 29 ਦਿਨ ਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in a k'sidra "in order" 354-day year, months have alternating 30 and 29 day lengths.

ਇੱਕ ਚੇਜ਼ਰ "ਘਾਟ" ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਕਿਸਲਵ ਦਾ ਮਹੀਨਾ 29 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in a chaser "lacking" year, the month of kislev is reduced to 29 days.

ਇਕ "ਮਲਾਈ" ਭਰੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਕੇਸ਼ਵਾਨ ਦਾ ਮਹੀਨਾ 30 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in a malei "filled" year, the month of marcheshvan is increased to 30 days.

13-ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ 30-ਦਿਨ ਅਦਾਰ ਅਲੇਫ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ 383 ਅਤੇ 385 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸੇ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ.
13-month years follow the same pattern, with the addition of the 30-day adar alef, giving them between 383 and 385 days.

ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਲੀਪ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ 29 ਜਾਂ 30 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਦਲਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ.
islamic calendaredit the observed and calculated versions of the islamic calendar do not have regular leap days, even though both have lunar months containing 29 or 30 days, generally in alternating order.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਲਾਮੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਝ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਛਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, the tabular islamic calendar used by islamic astronomers during the middle ages and still used by some muslims does have a regular leap day added to the last month of the lunar year in 11 years of a 30-year cycle.

ਇਹ ਅਤਿਰਿਕਤ ਦਿਨ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧੂ-ਹਿ-ਹਿਜਾ, ਜੋ ਕਿ ਹੱਜ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਹੈ.
this additional day is found at the end of the last month, dhu 'l-hijja, which is also the month of the hajj.

ਹਿਜਰੀ-ਸ਼ਮਸੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਜੋ ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੌਰ ਗਣਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਿਜਰਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the hijri-shamsi calendar, also adopted by the ahmadiyya muslim community, is based on solar calculations and is similar to the gregorian calendar in its structure with the exception that the first year starts with hijra.

ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਚੰਦਰਮਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ, ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਮਾਸ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hindu calendaredit in the hindu calendar, which is a lunisolar calendar, the embolismic month is called adhika maasa extra month .

ਇਹ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਹਨੇਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉੱਤੇ ਤਾਰਿਕ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਉਸੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is the month in which the sun is in the same sign of the stellar zodiac on two consecutive dark moons.

ਆਦਿਕ ਮਾਸਾ ਹਰ to 33 ਤੋਂ months 34 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਲੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ ਗਿਆਰਾਂ ਘੱਟ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
adhika maasa occurs once every 33 to 34 months, compensating for the approximately eleven fewer days per year in twelve lunar months than the solar calendar.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
thus, hindu festivals tend to occur within a given span of the gregorian calendar.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਚੰਦਰਮਾ ਮੱਧ - ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਮੱਧ - ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example the no moon during diwali festival occurs between mid - october and mid - november.

ਕੰਬੋਡੀਆ, ਲਾਓਸ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਬੰਧਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਕੈਲੰਡਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
buddhist calendars in several related forms each a simplified version of the hindu calendar are used on mainland southeast asia in the countries of cambodia, laos, thailand, myanmar formerly burma and sri lanka.

ਵਿਕਰਮ ਸੰਵਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the hindu calendar also known as vikram samvat is used in nepal as the national calendar.

ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਮ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
all the official work is done based on this calendar.

ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਕੈਲੰਡਰ ਸੂਰਜੀ ਹੈ.
the calendar followed in some parts of south india mainly in tamil nadu is solar.

ਇਸ ਦਾ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. '
it has a leap year every four years. '

ਕੈਲੰਡਰ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਬਾਹਾਈ ਕੈਲੰਡਰ ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ ਜੋ 19 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ 19 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ 361 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
calendaredit the baha'i calendar is a solar calendar composed of 19 months of 19 days each 361 days .

ਸਾਲ- ਨੌਂ- ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਰਬੋਤਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਤੇ, 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ.
years begin at naw- , on the vernal equinox, on or about march 21.

"ਇੰਟਰਕਲੈਰੀ ਡੇਅਜ਼" ਦੀ ਮਿਆਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਯਾਮ-ਏ-ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 19 ਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a period of "intercalary days", called ayyam-i-ha, are inserted before the 19th month.

ਇਸ ਅਵਧੀ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 4 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਵਾਧੂ ਦਿਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਵਰਨਲ ਈਕੋਿਨਕਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this period normally has 4 days, but an extra day is added when needed to ensure that the following year starts on the vernal equinox.

ਇਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is calculated and known years in advance.

ਸੋਲਰ ਹੇਜਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਈਰਾਨੀ ਕੈਲੰਡਰ ਇਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨਲ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ ਜੋ ਬਸੰਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਈਸਫੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕੋ ਅੰਤਰ-ਜੋੜ ਦਿਨ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਹਰ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਲੀਪ ਸਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 33 ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਲੀਪ ਸਾਲ 33 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ.
solar hejri calendaredit the iranian calendar is an observational calendar that starts on the spring equinox and adds a single intercalated day to the last month esfand once every four or five years the first leap year occurs as the fifth year of the typical 33-year cycle and the remaining leap years occur every four years through the remainder of the 33-year cycle.

ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਧੇਰੇ ਸਟੀਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਤਹਿਰਾਨ ਤੋਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ.
the system used is more accurate and more complicated, and is based on the time of the march equinox as observed from tehran.

33 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ 33 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ 29 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the 33-year period is not completely regular every so often the 33-year cycle will be broken by a cycle of 29 years.

ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਕਿ womenਰਤਾਂ ਸਿਰਫ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
folk traditionsedit in ireland and britain, it is a tradition that women may propose marriage only in leap years.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪੈਟਰਿਕ ਜਾਂ ਕਿਲਡੇਅਰ ਦੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੁਆਰਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
while it has been claimed that the tradition was initiated by saint patrick or brigid of kildare in 5th century ireland, this is dubious, as the tradition has not been attested before the 19th century.

ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਰਗਰੇਟ ਦੁਆਰਾ 1288 ਦੇ ਇਕ ਕਨੂੰਨ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਆਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਮੜੇ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ, ਇਕ ਗੁਲਾਬ ਅਤੇ ਇਕ ਚੁੰਮਿਆ ਦਾ ਜੋੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. .
supposedly, a 1288 law by queen margaret of scotland then age five and living in norway , required that fines be levied if a marriage proposal was refused by the man compensation was deemed to be a pair of leather gloves, a single rose, and a kiss.

ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ femaleਰਤ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੀਪ ਡੇਅ, 29 ਫਰਵਰੀ, ਜਾਂ ਮੱਧਯੁਗੀ ਬਾਈਸੈਕਸਟਾਈਲ ਲੀਪ ਦਿਨ, 24 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in some places the tradition was tightened to restricting female proposals to the modern leap day, february 29, or to the medieval bissextile leap day, february 24.

ਫਿਲਟਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੋਂ ਆਇਆ ਇੱਕ ਨਾਟਕ, 'ਦ ਮੇਡੇਸ ਮੈਟਾਮੋਰਫੋਸਿਸ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਲੀਪ ਦੀ ਸਾਲ ਹੈ womenਰਤਾਂ ਬਰੇਚ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ.'
according to felten "a play from the turn of the 17th century, 'the maydes metamorphosis,' has it that 'this is leape year women wear breeches.'

ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਬਰੀਚਸ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਿੱਚ ਵੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੌਕੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਪੇਟੀਕੋਟ ਨਿਰਪੱਖ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰੋਗੇ. "
a few hundred years later, breeches wouldn't do at all women looking to take advantage of their opportunity to pitch woo were expected to wear a scarlet petticoat fair warning, if you will."

ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿਚ, ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਲੀਪ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਕ womanਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਕਰਟ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਖਰੀਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
in finland, the tradition is that if a man refuses a woman's proposal on leap day, he should buy her the fabrics for a skirt.

ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ, 1980 ਤੋਂ, ਲਾ ਬੋਗੀ ਡੂ ਸਪੀਅਰ ਨਾਮਕ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਖਬਾਰ ਸਿਰਫ ਲੀਪ ਸਾਲ, 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in france, since 1980, a satirical newspaper entitled la bougie du sapeur is published only on leap year, on february 29.

ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ, ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in greece, marriage in a leap year is considered unlucky.

ਗ੍ਰੀਸ ਵਿਚਲੇ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜੋੜੀ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਏਗੀ.
one in five engaged couples in greece will plan to avoid getting married in a leap year.

ਫਰਵਰੀ 1988 ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਐਂਥਨੀ ਕਸਬੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ “ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ” ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਪਲਿੰਗ ਬਰਥਡੇ ਕਲੱਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
in february 1988 the town of anthony in texas, declared itself "leap year capital of the world", and an international leapling birthday club was started.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਸੈਦੀ ਹਾਕੀਨਜ਼ ਡੇ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ womanਰਤ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in the united states, february 29 is often referred to as "sadie hawkins day" signifying a gender role reversal, such as a day when a woman proposes marriage to a man.

ਜਨਮਦਿਨ ਐਡਿਟ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ "ਲੀਪਲਿੰਗ" ਜਾਂ "ਲੀਪਰ" ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
birthdaysedit a person born on february 29 may be called a "leapling" or a "leaper".

ਆਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in common years, they usually celebrate their birthdays on february 28.

ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੈ.
in some situations, march 1 is used as the birthday in a non-leap year, since it is the day following february 28.

ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਜਨਮਦਿਨ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਹੋਣਗੇ.
technically, a leapling will have fewer birthday anniversaries than their age in years.

ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਲੀਪ-ਸਾਲ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ counting ਨੂੰ ਗਿਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਉਮਰ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this phenomenon is exploited when a person claims to be only a quarter of their actual age, by counting their leap-year birthday anniversaries only.

ਗਿਲਬਰਟ ਅਤੇ ਸੁਲੀਵਾਨ ਦੇ 1879 ਦੇ ਕਾਮਿਕ ਓਪੇਰਾ ਦਿ ਪਾਇਰੇਟਸ penਫ ਪੇਂਜੈਂਸ ਵਿੱਚ, ਫਰੇਡਰਿਕ ਡਾਕਟਰੀ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ 21 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ 21 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਆਪਣੇ 21 ਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ.
in gilbert and sullivan's 1879 comic opera the pirates of penzance, frederic the pirate apprentice discovers that he is bound to serve the pirates until his 21st birthday that is, when he turns 84 years old , rather than until his 21st year.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਨਮਦਿਨ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਗਿਣਦੇ ਹਨ.
for legal purposes, legal birthdays depend on how local laws count time intervals.

ਚੀਨ ਦਾ ਗਣਤੰਤਰ, 10 ਅਕਤੂਬਰ, 1929 ਤੋਂ ਚੀਨ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਸਿਵਲ ਕੋਡ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਨਮਦਿਨ ਆਮ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 28 ਫਰਵਰੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਹਫ਼ਤੇ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਅਵਧੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹਫਤਾ, ਮਹੀਨਾ, ਜਾਂ ਸਾਲ, ਇਹ ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਹਫਤੇ, ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
republic of chinaedit the civil code of the republic of china since october 10, 1929, implies that the legal birthday of a leapling is february 28 in common years if a period fixed by weeks, months, and years does not commence from the beginning of a week, month, or year, it ends with the ending of the day which precedes the day of the last week, month, or year which corresponds to that on which it began to commence.

ਪਰ ਜੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਨੁਸਾਰੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਿਆਦ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
but if there is no corresponding day in the last month, the period ends with the ending of the last day of the last month.

ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ 1990 ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਦਲਾਓ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਨਮਦਿਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਜਨਮ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇਗੀ.
hong kongedit since 1990 non-retroactively, hong kong considers the legal birthday of a leapling march 1 in common years the time at which a person attains a particular age expressed in years shall be the commencement of the anniversary corresponding to the date of birth.

ਜਿਥੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰ੍ਹੇਗੰ 1 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ.
where a person has been born on february 29 in a leap year, the relevant anniversary in any year other than a leap year shall be taken to be march 1.

ਇਹ ਧਾਰਾ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਏਗੀ ਜਿਥੇ ਸਬੰਧਤ ਵਰ੍ਹੇਗੰ this ਇਸ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
this section shall apply only where the relevant anniversary falls on a date after the date of commencement of this ordinance.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਈਡੀਟ ਸਦੀ ਦੇ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
see alsoedit century leap year calendar reform includes proposals that have not yet been adopted.

ਲੀਪ ਦੂਸਰਾ ਲੀਪ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਲੀਪ ਸਾਲ ਬੱਗ ਸੰਸਕੂਲੋਟਾਈਡਸ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ - ਜੋ ਕਿ 1896 ਤੋਂ ਹਰ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ 1900 ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੀਪ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਯੂਈਐਫਏ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ - ਜੋ ਕਿ 1960 ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਰ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜ਼ੇਲਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੰਦਰਭ ਸੰਪਾਦਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਗ੍ਰੇ, ਮੇਘਨ.
leap second leap week calendar leap year bug sansculottides summer olympic games - which have been held in each leap year since 1896 and also in 1900 which was not a leap year uefa european championship - which have been held in each leap year since 1960 zeller's congruence referencesedit external linksedit gray, meghan.

"29 ਲੀਪ ਸਾਲ".
"29 leap year".

ਨੰਬਰਫਾਈਲ
numberphile.

ਬ੍ਰੈਡੀ ਹਾਰਨ.
brady haran.

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਵਿਚ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਪਟਰਜ਼ ਲੀਪ ਡੇ ਮੁਹਿੰਮ ਗੈਲੀਲੀਓ ਦਿਵਸ ਇਤਿਹਾਸ ਪਿੱਛੇ ਲੀਪ ਈਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੌਥਾ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
leap year calendar at britannica famous leapers leap day campaign galileo day history behind leap year national geographic society mars is the fourth planet from the sun and the second-smallest planet in the solar system, after mercury.

ਰੋਮਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਲਾਲ ਗ੍ਰਹਿ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
named after the roman god of war, it is often referred to as the "red planet" because the iron oxide prevalent on its surface gives it a reddish appearance.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ, ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
mars is a terrestrial planet with a thin atmosphere, having surface features reminiscent both of the impact craters of the moon and the valleys, deserts, and polar ice caps of earth.

ਮੰਗਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਝੁਕਾਓ ਜੋ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the rotational period and seasonal cycles of mars are likewise similar to those of earth, as is the tilt that produces the seasons.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਓਲੰਪਸ ਮੌਨਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਵੈਲਸ ਮੈਰੀਨੇਰਿਸ ਦਾ ਹੈ.
mars is the site of olympus mons, the largest volcano and second-highest known mountain in the solar system, and of valles marineris, one of the largest canyons in the solar system.

ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬੋਰੇਲੀਅਸ ਬੇਸਿਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ 40% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the smooth borealis basin in the northern hemisphere covers 40% of the planet and may be a giant impact feature.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਦੋ ਚੰਦਰਮਾ ਹਨ, ਫੋਬੋਸ ਅਤੇ ਡੀਮੌਸ, ਜੋ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਦੇ ਹਨ.
mars has two moons, phobos and deimos, which are small and irregularly shaped.

ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਟ੍ਰੋਜਨ, 5261 ਯੂਰੇਕਾ ਵਰਗਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
these may be captured asteroids, similar to 5261 eureka, a mars trojan.

ਮੰਗਲ ਦੀ ਅਤੀਤ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂਚਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
there are ongoing investigations assessing the past habitability potential of mars, as well as the possibility of extant life.

ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਐਸਟ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ 2020 ਅਤੇ ਐਕਸੋਮਰਜ਼ ਰੋਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
future astrobiology missions are planned, including the mars 2020 and exomars rovers.

ਘੱਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
liquid water cannot exist on the surface of mars due to low atmospheric pressure, which is about that of the earth's, except at the lowest elevations for short periods.

ਦੋ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the two polar ice caps appear to be made largely of water.

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਕੈਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਜੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ 11 ਮੀਟਰ 36 ਫੁੱਟ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ coverੱਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ.
the volume of water ice in the south polar ice cap, if melted, would be sufficient to cover the entire planetary surface to a depth of 11 meters 36 ft .

22 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਯੂਟੋਪੀਆ ਪਲਾਨੀਟੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ.
on november 22, 2016, nasa reported finding a large amount of underground ice in the utopia planitia region of mars.

ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the volume of water detected has been estimated to be equivalent to the volume of water in lake superior.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਲਾਲ ਰੰਗ.
mars can easily be seen from earth with the naked eye, as can its reddish coloring.

ਇਸ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਮਾਪ .91 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਾਰ ਹੈ.
its apparent magnitude reaches .91, which is surpassed only by jupiter, venus, the moon, and the sun.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਾਰਨ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਜ਼ਮੀਨ-ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 190 ਮੀਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਹਨ.
optical ground-based telescopes are typically limited to resolving features about 300 kilometers 190 mi across when earth and mars are closest because of earth's atmosphere.

ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮੰਗਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਖੁਸ਼ਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਵਿਆਸ ਹੈ.
physical characteristics mars is approximately half the diameter of earth with a surface area only slightly less than the total area of earth's dry land.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਘਣਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਲਗਭਗ 15% ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦਾ 11% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 38% ਗੰਭੀਰਤਾ ਹੈ.
mars is less dense than earth, having about 15% of earth's volume and 11% of earth's mass, resulting in about 38% of earth's surface gravity.

ਮਾਰਟੀਨ ਸਤਹ ਦੀ ਲਾਲ-ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ, ਜਾਂ ਜੰਗਾਲ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the red-orange appearance of the martian surface is caused by iron iii oxide, or rust.

ਇਹ ਬਟਰਸਕੌਟ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਸਤਹ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ, ਭੂਰੇ, ਤਾਨ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it can look like butterscotch other common surface colors include golden, brown, tan, and greenish, depending on the minerals present.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚਾ, ਮੰਗਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਧਾਤੂ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਭਿੰਨਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
internal structure like earth, mars has differentiated into a dense metallic core overlaid by less dense materials.

ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤਮਾਨ ਮਾੱਡਲਾਂ ਲਗਭਗ 1,794 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,115 40 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਲਗਭਗ% ਗੰਧਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
current models of its interior imply a core with a radius of about 1,794 65 kilometers 1,115 40 mi , consisting primarily of iron and nickel with about % sulfur.

ਇਹ ਆਇਰਨ ii ਸਲਫਾਈਡ ਕੋਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਲਕੇ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਦੁਗਣਾ ਅਮੀਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this iron ii sulfide core is thought to be twice as rich in lighter elements than earth's.

ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਸਿਲਿਕੇਟ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਸੁਸਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the core is surrounded by a silicate mantle that formed many of the tectonic and volcanic features on the planet, but it appears to be dormant.

ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਰਟੀਅਨ ਕ੍ਰਸਟ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਆਇਰਨ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਕੈਲਸੀਅਮ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹਨ.
besides silicon and oxygen, the most abundant elements in the martian crust are iron, magnesium, aluminum, calcium, and potassium.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੀ thickਸਤਨ ਮੋਟਾਈ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 31 ਮੀਲ ਹੈ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਟਾਈ 125 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 78 ਮੀਲ ਹੈ.
the average thickness of the planet's crust is about 50 km 31 mi , with a maximum thickness of 125 km 78 mi .

ਧਰਤੀ ਦੀ ਛਾਲੇ 40ਸਤਨ 40 ਕਿ.ਮੀ. 25 ਮੀ.
earth's crust averages 40 km 25 mi .

ਸਤਹ ਭੂਗੋਲ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ, ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਟਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
surface geology mars is a terrestrial planet that consists of minerals containing silicon and oxygen, metals, and other elements that typically make up rock.

ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋਲੀਇਟਿਕ ਬੇਸਾਲਟ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਿੱਸੇ ਆਮ ਬਾਸਾਲਟ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਲਿਕਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਸਿਲਿਕਾ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਐਂਡਸੀਟਿਕ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the surface of mars is primarily composed of tholeiitic basalt, although parts are more silica-rich than typical basalt and may be similar to andesitic rocks on earth or silica glass.

ਘੱਟ ਅਲਬੇਡੋ ਦੇ ਖੇਤਰ ਪਲੀਜੀਓਕਲੇਜ ਫੇਲਡਸਪਾਰ ਦੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਰੀ ਹੇਠਲੇ ਅਲਬੇਡੋ ਖੇਤਰ ਸ਼ੀਟ ਸਿਲਿਕੇਟਸ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿਲਿਕਨ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਮ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
regions of low albedo suggest concentrations of plagioclase feldspar, with northern low albedo regions displaying higher than normal concentrations of sheet silicates and high-silicon glass.

ਦੱਖਣੀ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਪਾਈਰੋਕਸੈਨਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
parts of the southern highlands include detectable amounts of high-calcium pyroxenes.

ਹੇਮੇਟਾਈਟ ਅਤੇ ਓਲੀਵੀਨ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਇਕਸਾਰਤਾ ਲੱਭੀ ਗਈ ਹੈ.
localized concentrations of hematite and olivine have been found.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਤਹ ਬਰੀਕ ਬਰੀਕ ਆਇਰਨ iii ਆਕਸਾਈਡ ਧੂੜ ਦੁਆਰਾ ਡੂੰਘੇ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ.
much of the surface is deeply covered by finely grained iron iii oxide dust.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ structਾਂਚਾਗਤ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰੀਖਣ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਚੁੰਬਕੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਡਾਇਪੋਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ.
although mars has no evidence of a structured global magnetic field, observations show that parts of the planet's crust have been magnetized, suggesting that alternating polarity reversals of its dipole field have occurred in the past.

ਚੁੰਬਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ਾਂ' ਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਬਦਲਵੇਂ ਬੈਂਡਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
this paleomagnetism of magnetically susceptible minerals is similar to the alternating bands found on earth's ocean floors.

ਇਕ ਥਿ theoryਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1999 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇਅਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਬੈਂਡ ਚਾਰ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੌਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਡਾਇਨਾਮੋ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। .
one theory, published in 1999 and re-examined in october 2005 with the help of the mars global surveyor , is that these bands suggest plate tectonic activity on mars four billion years ago, before the planetary dynamo ceased to function and the planet's magnetic field faded.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਪ੍ਰੋਟੋਪਲੇਨੈਟਰੀ ਡਿਸਕ ਤੋਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੋਕੈਸਟਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it is thought that, during the solar system's formation, mars was created as the result of a stochastic process of run-away accretion of material from the protoplanetary disk that orbited the sun.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
mars has many distinctive chemical features caused by its position in the solar system.

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਉਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲੇ ਤੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲੋਰੀਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਗੰਧਕ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹਨ ਇਹ ਤੱਤ ਸ਼ਾਇਦ ਸੂਰਜ ਦੀ enerਰਜਾਵਾਨ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਗਏ ਸਨ.
elements with comparatively low boiling points, such as chlorine, phosphorus, and sulphur, are much more common on mars than earth these elements were probably pushed outward by the young sun's energetic solar wind.

ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ "ਲੇਟ ਹੈਵੀ ਬੰਬਾਰੀ" ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after the formation of the planets, all were subjected to the so-called "late heavy bombardment".

ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਸਤਹ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਬੇਸਿਨ ਦੁਆਰਾ ਰੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
about 60% of the surface of mars shows a record of impacts from that era, whereas much of the remaining surface is probably underlain by immense impact basins caused by those events.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਜੋ 10,600 ਤੋਂ 8,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6,600 ਦੁਆਰਾ 5,300 ਮੀਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਧਰੁਵ ਐਟਕਨ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਬੇਸਿਨ ਹੈ.
there is evidence of an enormous impact basin in the northern hemisphere of mars, spanning 10,600 by 8,500 km 6,600 by 5,300 mi , or roughly four times the size of the moon's south pole aitken basin, the largest impact basin yet discovered.

ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲੂਟੋ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ.
this theory suggests that mars was struck by a pluto-sized body about four billion years ago.

ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਨੇ, ਮਾਰਟੀਅਨ ਹੇਮਿਸਫੈਰਿਕ ਡਾਈਕੋਟੋਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ, ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬੋਰੇਲਿਸ ਬੇਸਿਨ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ 40% ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the event, thought to be the cause of the martian hemispheric dichotomy, created the smooth borealis basin that covers 40% of the planet.

ਮੰਗਲ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਕਈ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱ primaryਲੇ ਦੌਰ ਨੋਚਿਅਨ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਨੋਚਿਸ ਟੇਰਾ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਤਹ, 4.5 ਤੋਂ 3.5 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ.
the geological history of mars can be split into many periods, but the following are the three primary periods noachian period named after noachis terra formation of the oldest extant surfaces of mars, 4.5 to 3.5 billion years ago.

ਨੋਚਿਅਨ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
noachian age surfaces are scarred by many large impact craters.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥਰਸਿਸ ਬਲਗੇਜ, ਇੱਕ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪਹਾੜੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the tharsis bulge, a volcanic upland, is thought to have formed during this period, with extensive flooding by liquid water late in the period.

ਹੇਸਪੇਰੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦਾ ਨਾਮ ਹੇਸਪੇਰਿਆ ਪਲੈਨਮ 3.5 ਤੋਂ 3.3 ਅਤੇ 2.9 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
hesperian period named after hesperia planum 3.5 to between 3.3 and 2.9 billion years ago.

ਹੈਸਪੇਰਿਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿਆਪਕ ਲਾਵਾ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the hesperian period is marked by the formation of extensive lava plains.

ਅਜਮੇਜ਼ੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦਾ ਨਾਮ ਅਜੌਨੀਸ ਪਲੈਨੀਤੀਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਅੱਜ ਦੇ 3.3 ਅਤੇ 2.9 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ.
amazonian period named after amazonis planitia between 3.3 and 2.9 billion years ago to the present.

ਐਮਾਜ਼ੋਨੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਲਸਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕ੍ਰੈਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
amazonian regions have few meteorite impact craters, but are otherwise quite varied.

ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਓਲੰਪਸ ਮੌਨਸ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ, ਮੰਗਲ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਾਵਾ ਵਗਦਾ ਹੈ.
olympus mons formed during this period, with lava flows elsewhere on mars.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
geological activity is still taking place on mars.

ਐਥਾਬਸਕਾ ਵੈਲਜ਼ ਸ਼ੀਟ ਵਰਗਾ ਲਾਵਾ ਵਹਾਅ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 200 ਮਾਇਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the athabasca valles is home to sheet-like lava flows created about 200 mya.

ਸੇਰਬੇਰਸ ਫੋਸੈ ਨਾਮਕ ਗ੍ਰੈਬੇਨਜ਼ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ 20 ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਘੁਸਪੈਠ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
water flows in the grabens called the cerberus fossae occurred less than 20 mya, indicating equally recent volcanic intrusions.

19 ਫਰਵਰੀ, 2008 ਨੂੰ, ਮਾਰਸ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੇ 700 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ 2,300 ਫੁੱਟ ਚੱਟਾਨ ਤੋਂ ਬਰਫੀਲੇ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿਖਾਇਆ.
on february 19, 2008, images from the mars reconnaissance orbiter showed evidence of an avalanche from a 700-metre-high 2,300 ft cliff.

ਮਿੱਟੀ ਫੀਨਿਕਸ ਲੈਂਡਰ ਨੇ ਮਾਰਟੀਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹੀ ਖਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ.
soil the phoenix lander returned data showing martian soil to be slightly alkaline and containing elements such as magnesium, sodium, potassium and chlorine.

ਇਹ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
these nutrients are found in soils on earth, and they are necessary for growth of plants.

ਲੈਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ 7.7 ਦਾ ਮੁ basicਲਾ ph ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 0.6% ਲੂਣ ਪਰਲਕਲੋਰੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
experiments performed by the lander showed that the martian soil has a basic ph of 7.7, and contains 0.6% of the salt perchlorate.

ਮਾਰਕੇਸ ਉੱਤੇ ਤਣਾਅ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਕਸਰ ਖੱਡੇ, ਟੋਆ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ steਲਾਨਾਂ ਤੇ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
streaks are common across mars and new ones appear frequently on steep slopes of craters, troughs, and valleys.

ਰੇਖਾਵਾਂ ਪਹਿਲੇ ਸਮੇਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the streaks are dark at first and get lighter with age.

ਰੇਖਾਵਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ.
the streaks can start in a tiny area, then spread out for hundreds of metres.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
they have been seen to follow the edges of boulders and other obstacles in their path.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਧੂੜ ਜਾਂ ਧੂੜ ਦੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੇ ਅੰਤਰੀਵ ਪਰਤਾਂ ਹਨ.
the commonly accepted theories include that they are dark underlying layers of soil revealed after avalanches of bright dust or dust devils.

ਕਈ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
several other explanations have been put forward, including those that involve water or even the growth of organisms.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
hydrology liquid water cannot exist on the surface of mars due to low atmospheric pressure, which is less than 1% that of earth's, except at the lowest elevations for short periods.

ਦੋ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the two polar ice caps appear to be made largely of water.

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਕੈਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਜੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ 11 ਮੀਟਰ 36 ਫੁੱਟ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ coverੱਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ.
the volume of water ice in the south polar ice cap, if melted, would be sufficient to cover the entire planetary surface to a depth of 11 meters 36 ft .

ਇੱਕ ਪਰਮਾਫ੍ਰੌਸਟ ਮੇਂਟਲ ਖੰਭੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੇ ਵਿਥਵੇਂ ਤਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
a permafrost mantle stretches from the pole to latitudes of about .

ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਿਅਰ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਹੋਵੇ.
large quantities of water ice are thought to be trapped within the thick cryosphere of mars.

ਮਾਰਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਮਾਰਸ ਰੀਕੋਨਾਈਸੈਂਸ bitਰਬਿਟਰ ਦੇ ਰਾਡਾਰ ਅੰਕੜੇ ਜੁਲਾਈ 2005, ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਿਥਵੇਂ ਨਵੰਬਰ, 2008 ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਖੰਭਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
radar data from mars express and the mars reconnaissance orbiter show large quantities of water ice at both poles july 2005 and at middle latitudes november 2008 .

ਫੀਨਿਕਸ ਲੈਂਡਰ ਨੇ 31 ਜੁਲਾਈ, 2008 ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ shallਿੱਲੀ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ.
the phoenix lander directly sampled water ice in shallow martian soil on july 31, 2008.

ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੈਂਡਫੋਰਮਜ਼ ਜ਼ੋਰਦਾਰ .ੰਗ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਤਹ' ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
landforms visible on mars strongly suggest that liquid water has existed on the planet's surface.

ਚੱਪੇ ਗਏ ਗਰਾਉਂਡ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਕੀਰ ਪਥਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵਹਾਅ ਚੈਨਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 25 ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਪਾਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
huge linear swathes of scoured ground, known as outflow channels, cut across the surface in about 25 places.

ਇਹ ਉਪਜਾface ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਰਿਹਾਈ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ structuresਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਜਾਂ ਲਾਵਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
these are thought to be a record of erosion caused by the catastrophic release of water from subsurface aquifers, though some of these structures have been hypothesized to result from the action of glaciers or lava.

ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਮਾਦੀਮ ਵਾਲਿਸ 700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 430 ਮੀਲ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੈਨਿਯਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਚੌੜਾਈ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 12 ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.2 ਮੀਲ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਹੈ.
one of the larger examples, ma'adim vallis is 700 km 430 mi long, much greater than the grand canyon, with a width of 20 km 12 mi and a depth of 2 km 1.2 mi in places.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਉੱਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it is thought to have been carved by flowing water early in mars's history.

ਇਹਨਾ ਚੈਨਲਸ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the youngest of these channels are thought to have formed as recently as only a few million years ago.

ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਾਰਟੀਨ ਸਤਹ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ, ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਨੈਟਵਰਕ, ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ.
elsewhere, particularly on the oldest areas of the martian surface, finer-scale, dendritic networks of valleys are spread across significant proportions of the landscape.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰੰਭਕ ਮੰਗਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ.
features of these valleys and their distribution strongly imply that they were carved by runoff resulting from precipitation in early mars history.

ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਕੁਝ ਨੈਟਵਰਕਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਹਾਇਕ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੀਰਾ ਪੈਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਇਦ ਵਰਖਾ ਹੀ ਸੀ.
subsurface water flow and groundwater sapping may play important subsidiary roles in some networks, but precipitation was probably the root cause of the incision in almost all cases.

ਕਰੈਟਰ ਅਤੇ ਕੈਨਿਯਨ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ.
along crater and canyon walls, there are thousands of features that appear similar to terrestrial gullies.

ਗਲੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਾਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਖਿੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the gullies tend to be in the highlands of the southern hemisphere and to face the equator all are poleward of latitude.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਬਰਫ਼ ਤੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਠੰਡ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ ਧੂੜ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ mechanਾਂਚੇ ਲਈ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
a number of authors have suggested that their formation process involves liquid water, probably from melting ice, although others have argued for formation mechanisms involving carbon dioxide frost or the movement of dry dust.

ਮੌਸਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਗੜਦੀ ਗਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕ੍ਰੈਟਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਵਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹਨ.
no partially degraded gullies have formed by weathering and no superimposed impact craters have been observed, indicating that these are young features, possibly still active.

ਹੋਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਬਚਾਏ ਪੱਖੇ, ਮੰਗਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾਲ ਜਾਂ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਗਰਮ, ਗਿੱਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ.
other geological features, such as deltas and alluvial fans preserved in craters, are further evidence for warmer, wetter conditions at an interval or intervals in earlier mars history.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਖੁਰਾਕੀ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਖਣਿਜ, ਸੈਡੇਟਿਮੋਲੋਜੀਕਲ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ.
such conditions necessarily require the widespread presence of crater lakes across a large proportion of the surface, for which there is independent mineralogical, sedimentological and geomorphological evidence.

ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਇਕ ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਖ਼ਾਸ ਖਣਿਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਮੇਟਾਈਟ ਅਤੇ ਗੋਥਾਈਟ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਬਣਦੇ ਹਨ.
further evidence that liquid water once existed on the surface of mars comes from the detection of specific minerals such as hematite and goethite, both of which sometimes form in the presence of water.

2004 ਵਿੱਚ, ਅਵਸਰ ਨੇ ਖਣਿਜ ਜੈਰੋਸਾਈਟ ਨੂੰ ਖੋਜਿਆ.
in 2004, opportunity detected the mineral jarosite.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
this forms only in the presence of acidic water, which demonstrates that water once existed on mars.

ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਬੂਤ ਦਸੰਬਰ 2011 ਵਿਚ ਨਾਸਾ ਦੇ ਮੰਗਲ ਰੋਵਰ ਅਵਸਰ ਦੁਆਰਾ ਸਤਹ 'ਤੇ ਖਣਿਜ ਜਿਪਸਮ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
more recent evidence for liquid water comes from the finding of the mineral gypsum on the surface by nasa's mars rover opportunity in december 2011.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ ਆਇਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮੰਗਲ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ coverੱਕਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਪੂਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ, 000 ਮੀਟਰ, 280 ਫੁੱਟ.
it is believed that the amount of water in the upper mantle of mars, represented by hydroxyl ions contained within the minerals of mars' geology, is equal to or greater than that of earth at parts per million of water, which is enough to cover the entire planet to a depth of ,000 m ,280 ft .

18 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਖਣਿਜ ਪਣ ਦੇ ਕਿuriਰੋਸਿਟੀ ਰੋਵਰ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਕੈਲਸੀਅਮ ਸਲਫੇਟ, ਦੇ ਕਈ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਟਿੰਟੀਨਾ" ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ "ਸੂਟਨ ਇਨਲਿਅਰ" ਚਟਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨੋਡਿ inਲਜ਼ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਹੋਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਨੌਰਰ" ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ "ਵਰਨਿਕ" ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ.
on march 18, 2013, nasa reported evidence from instruments on the curiosity rover of mineral hydration, likely hydrated calcium sulfate, in several rock samples including the broken fragments of "tintina" rock and "sutton inlier" rock as well as in veins and nodules in other rocks like "knorr" rock and "wernicke" rock.

ਰੋਵਰ ਦੇ ਡੀਏਐਨ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ 4% ਜਿੰਨੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਗ੍ਰੀਲੈਗ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰੈਡਬੈਰੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਯੈਲੋਕਨਾਈਫ ਬੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਰੋਵਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 60 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 24 ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ. .
analysis using the rover's dan instrument provided evidence of subsurface water, amounting to as much as 4% water content, down to a depth of 60 cm 24 in , during the rover's traverse from the bradbury landing site to the yellowknife bay area in the glenelg terrain.

28 ਸਤੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਰੀਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਆਵਰਤੀ slਲਾਣ ਰੇਖਾ ਤੇ ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਬ੍ਰਾਈਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਪਾਏ ਹਨ.
on september 28, 2015, nasa announced that they had found conclusive evidence of hydrated brine flows on recurring slope lineae, based on spectrometer readings of the darkened areas of slopes.

ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਗਠਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਹਨੇਰੀ ਲਕੀਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਡੂੰਘੇ ਨੀਚੇ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੈ.
these observations provided confirmation of earlier hypotheses based on timing of formation and their rate of growth, that these dark streaks resulted from water flowing in the very shallow subsurface.

ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਲੂਣ, ਪਰਕਲੋਰੇਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ structureਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the streaks contain hydrated salts, perchlorates, which have water molecules in their crystal structure.

ਮਾਰਟੀਨ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਲਕੀਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the streaks flow downhill in martian summer, when the temperature is above degrees celsius, and freeze at lower temperatures.

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ.
researchers think that much of the low northern plains of the planet were covered with an ocean hundreds of meters deep, though this remains controversial.

ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in march 2015, scientists stated that such an ocean might have been the size of earth's arctic ocean.

ਇਹ ਖੋਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡਿਯੂਟਰਿਅਮ ਤੱਕ ਲਈ ਗਈ ਸੀ.
this finding was derived from the ratio of water to deuterium in the modern martian atmosphere compared to that ratio on earth.

ਮਾਰਥਿਅਨ ਡਿiumਟੋਰਿਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਕਮ ਨਾਲੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ ਸੀ.
the amount of martian deuterium is eight times the amount that exists on earth, suggesting that ancient mars had significantly higher levels of water.

ਕਿuriਰਿਓਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੇਲ ਕ੍ਰੈਟਰ ਵਿਚ ਡਿuterਟੀਰਿਅਮ ਦਾ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ.
results from the curiosity rover had previously found a high ratio of deuterium in gale crater, though not significantly high enough to suggest the former presence of an ocean.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮ ਸੀ.
other scientists caution that these results have not been confirmed, and point out that martian climate models have not yet shown that the planet was warm enough in the past to support bodies of liquid water.

ਪੋਲਰ ਕੈਪਸ ਮੰਗਲ ਦੇ ਦੋ ਸਥਾਈ ਪੋਲਰ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਹਨ.
polar caps mars has two permanent polar ice caps.

ਇੱਕ ਖੰਭੇ ਦੀ ਸਰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਤ੍ਹਾ ਨੂੰ ਠੰ .ਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ%% ਨੂੰ co2 ਬਰਫ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਸਲੈਬ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
during a pole's winter, it lies in continuous darkness, chilling the surface and causing the deposition of % of the atmosphere into slabs of co2 ice dry ice .

ਜਦੋਂ ਖੰਭੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੀਓ 2 ਉੱਚੀਆਂ-ਉੱਚੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਖੰਭਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 250 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੇਜ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
when the poles are again exposed to sunlight, the frozen co2 sublimes, creating enormous winds that sweep off the poles as fast as 400 km h 250 mph .

ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫਾਂ ਨੂੰ transportੋਆ-,ੁਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਠੰਡ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿਰਸ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
these seasonal actions transport large amounts of dust and water vapor, giving rise to earth-like frost and large cirrus clouds.

ਪਾਣੀ-ਬਰਫ਼ ਦੇ ਬੱਦਲ 2004 ਵਿੱਚ ਅਵਪਰਿਟੀਓਨ ਰੋਵਰ ਦੁਆਰਾ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
clouds of water-ice were photographed by the opportunity rover in 2004.

ਦੋਵਾਂ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਕੈਪਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 70% ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the caps at both poles consist primarily 70% of water ice.

ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਸਿਰਫ ਉੱਤਰੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਇਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਮੋਟੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਕੈਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸਥਾਈ ਸੁੱਕੇ ਬਰਫ ਦਾ coverੱਕਣ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
frozen carbon dioxide accumulates as a comparatively thin layer about one metre thick on the north cap in the northern winter only, whereas the south cap has a permanent dry ice cover about eight metres thick.

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਇਹ ਸਥਾਈ ਸੁੱਕੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ flatੱਕਣ ਫਲੈਟ ਫਰਸ਼, ਉਥਲ, ਮੋਟੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਟੋਏ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸ਼ੋਅ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਈ ਸੀਓ 2 ਕਵਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਘਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this permanent dry ice cover at the south pole is peppered by flat floored, shallow, roughly circular pits, which repeat imaging shows are expanding by meters per year this suggests that the permanent co2 cover over the south pole water ice is degrading over time.

ਉੱਤਰੀ ਪੋਲਰ ਕੈਪ ਦਾ ਵਿਆਸ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 620 ਮੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਮੰਗਲ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 1.6 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿ kilometersਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 380,000 ਕਿ miਮੀ ਮੀਲ ਬਰਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੇ, ਜੇ ਟੋਪੀ 'ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਤੌਰ' ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.2 ਮੀਲ ਸੰਘਣੀ ਹੋਵੇਗੀ.
the northern polar cap has a diameter of about 1,000 km 620 mi during the northern mars summer, and contains about 1.6 million cubic kilometres 380,000 cu mi of ice, which, if spread evenly on the cap, would be 2 km 1.2 mi thick.

ਇਹ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਲਈ 2.85 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿicਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 680,000 ਕਿuਮੀ ਮੀਲ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this compares to a volume of 2.85 million cubic kilometres 680,000 cu mi for the greenland ice sheet.

ਦੱਖਣੀ ਪੋਲਰ ਕੈਪ ਦਾ ਵਿਆਸ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 220 ਮੀਲ ਅਤੇ ਮੋਟਾਈ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.9 ਮੀਲ ਹੈ.
the southern polar cap has a diameter of 350 km 220 mi and a thickness of 3 km 1.9 mi .

ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਕੈਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਲੇਅਰਡ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ 1.6 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿ cubਬਿਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the total volume of ice in the south polar cap plus the adjacent layered deposits has been estimated at 1.6 million cubic km.

ਦੋਵੇਂ ਪੋਲਰ ਕੈਪਸ ਸਪਿਰਲ ਟ੍ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਰਡ ਬਰਫ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕੈਟਾਬੈਟਿਕ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਰਿਓਲਿਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਪਿਰਲ ਹੈ.
both polar caps show spiral troughs, which recent analysis of sharad ice penetrating radar has shown are a result of katabatic winds that spiral due to the coriolis effect.

ਦੱਖਣੀ ਆਈਸ ਕੈਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਠੰਡ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਸੁੱਕੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ 1 ਮੀਟਰ-ਸੰਘਣੇ ਸਲੈਬ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the seasonal frosting of areas near the southern ice cap results in the formation of transparent 1-metre-thick slabs of dry ice above the ground.

ਬਸੰਤ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ co2 ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਇੱਕ ਸਲੈਬ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
with the arrival of spring, sunlight warms the subsurface and pressure from subliming co2 builds up under a slab, elevating and ultimately rupturing it.

ਇਹ ਹਨੇਰੇ ਬੇਸਲਟਿਕ ਰੇਤ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਏ ਗਏ co2 ਗੈਸ ਦੇ ਗੀਜ਼ਰ-ਵਰਗੇ ਫਟਣ ਵੱਲ ਖੜਦਾ ਹੈ.
this leads to geyser-like eruptions of co2 gas mixed with dark basaltic sand or dust.

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ, ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲ ਲਈ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ.
this process is rapid, observed happening in the space of a few days, weeks or months, a rate of change rather unusual in geology especially for mars.

ਇੱਕ ਗੀਜ਼ਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਸਲੈਬ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਆ ਰਹੀ ਗੈਸ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੇਡੀਏਲ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਇਕੋ ਪਲਗੋਲ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ eਾਹ ਵਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਉਲਟ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
the gas rushing underneath a slab to the site of a geyser carves a spiderweb-like pattern of radial channels under the ice, the process being the inverted equivalent of an erosion network formed by water draining through a single plughole.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਮੈਪਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋਹਾਨ ਹੇਨਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿਲਹੈਲਮ ਬੀਅਰ ਪਹਿਲੇ "ਆਰਗੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ" ਸਨ.
geography and naming of surface features although better remembered for mapping the moon, johann heinrich and wilhelm beer were the first "areographers".

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਤਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਥਾਈ ਸਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਕੇ.
they began by establishing that most of mars's surface features were permanent and by more precisely determining the planet's rotation period.

1840 ਵਿਚ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਕਸ਼ਾ ਕੱrewਿਆ.
in 1840, combined ten years of observations and drew the first map of mars.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬੀਅਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਮੈਰਿਡਿਅਨ ਬੇ ਸਾਈਨਸ ਮੈਰੀਡਿਅਨ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ "ਏ" ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ.
rather than giving names to the various markings, beer and simply designated them with letters meridian bay sinus meridiani was thus feature "a".

ਅੱਜ, ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
today, features on mars are named from a variety of sources.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਲਈ ਅਲਬੇਡੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
albedo features are named for classical mythology.

60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੱਡੇ ਕਰੈਟਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
craters larger than 60 km are named for deceased scientists and writers and others who have contributed to the study of mars.

60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰੈਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 100,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਹਨ.
craters smaller than 60 km are named for towns and villages of the world with populations of less than 100,000.

ਵੱਡੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਮੰਗਲ" ਜਾਂ "ਤਾਰਾ" ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਛੋਟੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਲਈ ਨਾਮਿਤ ਹਨ.
large valleys are named for the word "mars" or "star" in various languages small valleys are named for rivers.

ਵੱਡੀਆਂ ਅਲਬੇਡੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਨਵੇਂ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
large albedo features retain many of the older names, but are often updated to reflect new knowledge of the nature of the features.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕਾ ਓਲੰਪਸ ਦੇ ਸਨੋਜ਼ ਓਲੰਪਸ ਮੋਨਸ ਓਲੰਪਸ ਬਣ ਗਏ ਹਨ.
for example, nix olympica the snows of olympus has become olympus mons mount olympus .

ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਲਬੇਡੋ ਨਾਲ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ.
the surface of mars as seen from earth is divided into two kinds of areas, with differing albedo.

ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਆੱਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਭਰੇ ਧੂੜ ਅਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਪਲੇਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਰਟੀਅਨ "ਮਹਾਂਦੀਪ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇ ਟੈਰਾ ਲੈਂਡ ਅਰਬ, ਅਮੇਜ਼ਨਿਸ ਪਲੈਨੀਟੀਆ ਅਮੇਜ਼ਨਿਅਨ ਮੈਦਾਨ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
the paler plains covered with dust and sand rich in reddish iron oxides were once thought of as martian "continents" and given names like arabia terra land of arabia or amazonis planitia amazonian plain .

ਹਨੇਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਅਰ ਏਰੀਥਰੇਅਮ, ਮੈਰੇ ਸਿਰੇਨਮ ਅਤੇ urਰੋਰੇ ਸਿਨੁਸ.
the dark features were thought to be seas, hence their names mare erythraeum, mare sirenum and aurorae sinus.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀਰਟੀਸ ਮੇਜਰ ਪਲੈਨਮ.
the largest dark feature seen from earth is syrtis major planum.

ਸਥਾਈ ਉੱਤਰੀ ਪੋਲਰ ਆਈਸ ਕੈਪ ਦਾ ਨਾਮ ਪਲੈਨਮ ਬੋਰਿਅਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਕੈਪ ਨੂੰ ਪਲੈਨਮ raਸਟਰੇਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the permanent northern polar ice cap is named planum boreum, whereas the southern cap is called planum australe.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਾਈਮ ਮੈਰੀਡਿਅਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿਵਿਚ ਵਿਖੇ ਧਰਤੀ ਦਾ, ਇੱਕ ਮਨਮਾਨਾ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਲਈ 1830 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਚੁਣਿਆ.
mars's equator is defined by its rotation, but the location of its prime meridian was specified, as was earth's at greenwich , by choice of an arbitrary point and beer selected a line for their first maps of mars in 1830.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਮਰੀਨਰ 9 ਨੇ 1972 ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਖੱਡਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਿਨਸ ਮੈਰੀਡਿਅਨਿ, "ਮਿਡਲ ਬੇ" ਜਾਂ "ਮੈਰੀਡਿਅਨ ਬੇ" ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਏਰੀ -0 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ 0. ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਅਸਲ ਚੋਣ.
after the spacecraft mariner 9 provided extensive imagery of mars in 1972, a small crater later called airy-0 , located in the sinus meridiani "middle bay" or "meridian bay" , was chosen for the definition of 0. longitude to coincide with the original selection.

ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦਾ ਕੋਈ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ "ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੱਧਰ" ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਜ਼ੀਰੋ-ਉਚਾਈ ਸਤਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਦਰਭ ਪੱਧਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਆਯੂਰੋਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਓਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
because mars has no oceans and hence no "sea level", a zero-elevation surface had to be selected as a reference level this is called the areoid of mars, analogous to the terrestrial geoid.

ਜ਼ੀਰੋ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਉਚਾਈ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ 610.5 pa 6.105 ਐਮ.ਬੀ.ਆਰ.
zero altitude was defined by the height at which there is 610.5 pa 6.105 mbar of atmospheric pressure.

ਇਹ ਦਬਾਅ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ 0.006 ਏਟੀਐਮ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਤਹ ਦਬਾਅ ਦਾ ਲਗਭਗ 0.6% ਹੈ.
this pressure corresponds to the triple point of water, and it is about 0.6% of the sea level surface pressure on earth 0.006 atm .

ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਅੱਜ ਇਸ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਗਰੈਵਿਟੀ ਮਾਪ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in practice, today this surface is defined directly from satellite gravity measurements.

ਚਤੁਰਭੁਜਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਮੈਪਿੰਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਤੀਹ "ਚਤੁਰਭੁਜ" ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸ ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
map of quadrangles for mapping purposes, the united states geological survey divides the surface of mars into thirty "quadrangles", each named for a prominent physiographic feature within that quadrangle.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਚਿੱਤਰ ਨਕਸ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਚਤੁਰਭੁਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the quadrangles can be seen and explored via the interactive image map below.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਟੋਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਮਾਰਟੀਅਨ ਟੋਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਡਿਕੋਟੌਮੀ ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲਾਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
impact topography the dichotomy of martian topography is striking northern plains flattened by lava flows contrast with the southern highlands, pitted and cratered by ancient impacts.

ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਹੋਈ ਖੋਜ ਨੇ 1980 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚਾਰ ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਲ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਇਕ ਵਸਤੂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਦਸਵੰਧ ਤੋਂ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
research in 2008 has presented evidence regarding a theory proposed in 1980 postulating that, four billion years ago, the northern hemisphere of mars was struck by an object one-tenth to two-thirds the size of earth's moon.

ਜੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਗਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਨੂੰ 10,600 ਤੋਂ 8,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6,600 ਆਕਾਰ ਦੇ 5,300 ਮੀਟਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੱਖਣੀ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੱਡੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ.
if validated, this would make the northern hemisphere of mars the site of an impact crater 10,600 by 8,500 km 6,600 by 5,300 mi in size, or roughly the area of europe, asia, and australia combined, surpassing the south basin as the largest impact crater in the solar system.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਗ਼ੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3.1 ਮੀਲ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 43,000 ਕ੍ਰੈਟਰ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
mars is scarred by a number of impact craters a total of 43,000 craters with a diameter of 5 km 3.1 mi or greater have been found.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੈ ਹੇਲਸ ਪਰਭਾਵ ਬੇਸਿਨ, ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਅਲਬੇਡੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the largest confirmed of these is the hellas impact basin, a light albedo feature clearly visible from earth.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਹੈ.
due to the smaller mass of mars, the probability of an object colliding with the planet is about half that of earth.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ beltੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ.
mars is located closer to the asteroid belt, so it has an increased chance of being struck by materials from that source.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਹਨ.
mars is more likely to be struck by short-period comets, i.e., those that lie within the orbit of jupiter.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖੱਡੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਛੋਟੀਆਂ ਮੀਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਖੰਭੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
in spite of this, there are far fewer craters on mars compared with the moon, because the atmosphere of mars provides protection against small meteors and surface modifying processes have erased some craters.

ਮਾਰਟੀਨ ਕ੍ਰੈਟਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਮੀਨ ਗਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ.
martian craters can have a morphology that suggests the ground became wet after the meteor impacted.

ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ theਾਲ ਵਾਲਾ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਓਲੰਪਸ ਮੌਨਸ ਮਾਉਂਟ ਓਲੰਪਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਪਨਗਰ ਖੇਤਰ ਥਰਸਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੋਪ ਹੋਇਆ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਹਨ।
volcanoes the shield volcano olympus mons mount olympus is an extinct volcano in the vast upland region tharsis, which contains several other large volcanoes.

ਓਲੰਪਸ ਮੌਨਸ ਮਾ eveਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 8.8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5.5 ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
olympus mons is roughly three times the height of mount everest, which in comparison stands at just over 8.8 km 5.5 mi .

ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਲਗਭਗ 21 ਤੋਂ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 13 ਤੋਂ 17 ਮੀਲ ਉੱਚੇ ਹਨ.
it is either the tallest or second-tallest mountain in the solar system, depending on how it is measured, with various sources giving figures ranging from about 21 to 27 km 13 to 17 mi high.

ਟੇਕਟੋਨੀਕ ਸਾਈਟਾਂ “ਮਰੀਨਰ ਵੈਲੀਜ਼” ਲਈ ਵੱਡੀ ਘਾਟੀ, ਵੈਲਜ਼ ਮੈਰੀਨੇਰਿਸ ਲਾਤੀਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਅਗਾਥਾਡੇਮੋਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਲੰਬਾਈ 4,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,500 ਮੀਲ ਅਤੇ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4.3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਹੈ.
tectonic sites the large canyon, valles marineris latin for "mariner valleys", also known as agathadaemon in the old canal maps , has a length of 4,000 km 2,500 mi and a depth of up to 7 km 4.3 mi .

ਵੈਲਜ਼ ਮੈਰੀਨੇਰਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਯੂਰਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੈ.
the length of valles marineris is equivalent to the length of europe and extends across one-fifth the circumference of mars.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੈਨਿਯਨ ਸਿਰਫ 446 ਕਿਮੀ 277 ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2 ਕਿਮੀ 1.2 ਮੀਲ ਡੂੰਘੀ ਹੈ.
by comparison, the grand canyon on earth is only 446 km 277 mi long and nearly 2 km 1.2 mi deep.

ਵੈਲਜ਼ ਮਰੀਨੇਰਿਸ ਥਰਸਿਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸੋਜ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੈਲਜ਼ ਮਰੀਨੇਰਿਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਥਰਾਅ collapseਹਿ ਗਿਆ ਸੀ.
valles marineris was formed due to the swelling of the tharsis area, which caused the crust in the area of valles marineris to collapse.

2012 ਵਿਚ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵੈਲਜ਼ ਮੈਰੀਨੇਰਸ ਸਿਰਫ ਇਕ ਗ੍ਰੇਬਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਪਲੇਟ ਸੀਮਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 93 ਮੀਲ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਮੋਸ਼ਨ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇਕ ਦੋ-ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in 2012, it was proposed that valles marineris is not just a graben, but a plate boundary where 150 km 93 mi of transverse motion has occurred, making mars a planet with possibly a two-tectonic plate arrangement.

ਥਰਮਲ ਐਮੀਸ਼ਨ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਛੇਕ ਚਿੱਤਰ ਨਾਸਾ ਦੇ ਮਾਰਸ ਓਡੀਸੀ bitਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਥੈਮਿਸ ਨੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਅਰਸੀਆ ਮੌਨਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਸੱਤ ਸੰਭਾਵਤ ਗੁਫਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
holes images from the thermal emission imaging system themis aboard nasa's mars odyssey orbiter have revealed seven possible cave entrances on the flanks of the volcano arsia mons.

ਗੁਫਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the caves, named after loved ones of their discoverers, are collectively known as the "seven sisters".

ਗੁਫਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ 100 ਤੋਂ 252 ਮੀ 328 ਤੋਂ 827 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾਈ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 73 ਤੋਂ 96 ਮੀਟਰ 240 ਤੋਂ 315 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਹੈ.
cave entrances measure from 100 to 252 m 328 to 827 ft wide and they are estimated to be at least 73 to 96 m 240 to 315 ft deep.

ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਨਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਠਲੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਸਤਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚੌੜੇ ਹੋਣ.
because light does not reach the floor of most of the caves, it is possible that they extend much deeper than these lower estimates and widen below the surface.

"ਦੀਨਾ" ਇਕੋ ਅਪਵਾਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 130 ਮੀਟਰ 430 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਮਾਪੀ ਗਈ ਸੀ.
"dena" is the only exception its floor is visible and was measured to be 130 m 430 ft deep.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਮੀਟਰੋਇਰਡਜ਼, ਯੂਵੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਸੂਰਜੀ ਭੜਕਣ ਅਤੇ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਦੇ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ.
the interiors of these caverns may be protected from micrometeoroids, uv radiation, solar flares and high energy particles that bombard the planet's surface.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੇ ਮੰਗਲ ਨੇ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਗੁਆ ਲਿਆ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੂਫਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਆਇਨੋਸਪੀਅਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਤੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
atmosphere mars lost its magnetosphere 4 billion years ago, possibly because of numerous asteroid strikes, so the solar wind interacts directly with the martian ionosphere, lowering the atmospheric density by stripping away atoms from the outer layer.

ਦੋਨੋਂ ਮੰਗਲ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇਅਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਆਯੋਨਾਈਡ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਘਾਟੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ maven bitਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
both mars global surveyor and mars express have detected ionised atmospheric particles trailing off into space behind mars, and this atmospheric loss is being studied by the maven orbiter.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਮੰਗਲ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
compared to earth, the atmosphere of mars is quite rarefied.

ਸਤਹ 'ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅੱਜ ਓਲੰਪਸ ਮੌਨਸ' ਤੇ 30 ਪੈ 0.030 ਕੇ.ਪੀ.ਏ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੇਲਸ ਪਲੈਨੀਟੀਆ ਵਿਚ 1,155 pa 1.155 ਕੇ ਪੀਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 600 ਪਾ 0.60 ਕੇਪੀਏ ਦੇ ਸਤਹ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
atmospheric pressure on the surface today ranges from a low of 30 pa 0.030 kpa on olympus mons to over 1,155 pa 1.155 kpa in hellas planitia, with a mean pressure at the surface level of 600 pa 0.60 kpa .

ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 22 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਪਾਇਆ.
the highest atmospheric density on mars is equal to that found 35 km 22 mi above earth's surface.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਤਹ ਦਾ ਦਬਾਅ ਧਰਤੀ ਦੇ 101.3 ਕੇਪੀਏ ਦੇ ਸਿਰਫ 0.6% ਹੈ.
the resulting mean surface pressure is only 0.6% of that of earth 101.3 kpa .

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਮਾਪ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 10.8 ਕਿਮੀ 6.7 ਮੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3.7 ਮੀਲ ਹੈ, ਕਿਉਕਿ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 38% ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ 50% ਵਧੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ averageਸਤਨ ਅਣੂ ਭਾਰ.
the scale height of the atmosphere is about 10.8 km 6.7 mi , which is higher than earth's, 6 km 3.7 mi , because the surface gravity of mars is only about 38% of earth's, an effect offset by both the lower temperature and 50% higher average molecular weight of the atmosphere of mars.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 96% ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, 1.93% ਅਰਗੋਨ ਅਤੇ 1.89% ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the atmosphere of mars consists of about 96% carbon dioxide, 1.93% argon and 1.89% nitrogen along with traces of oxygen and water.

ਮਾਹੌਲ ਕਾਫ਼ੀ ਧੂੜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਆਸ ਦੇ 1.5 ਭਾਗ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਤਹ ਤੋਂ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the atmosphere is quite dusty, containing particulates about 1.5 in diameter which give the martian sky a tawny color when seen from the surface.

ਇਸ ਵਿਚ ਮੁਅੱਤਲ ਹੋਏ ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਕਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਵਿਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it may take on a pink hue due to iron oxide particles suspended in it.

ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 30 ਪੀਪੀਬੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਮਾਰਟੀਆਈ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਥੇਨ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
methane has been detected in the martian atmosphere with a concentration of about 30 ppb it occurs in extended plumes, and the profiles imply that the methane was released from discrete regions.

ਉੱਤਰੀ ਮਿਡਸਮਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੁਮ ਵਿੱਚ 19,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਮਿਥੇਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਰੋਤ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 0.6 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਹੈ.
in northern midsummer, the principal plume contained 19,000 metric tons of methane, with an estimated source strength of 0.6 kilograms per second.

ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤ ਖੇਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਨੇੜੇ.
the profiles suggest that there may be two local source regions, the first centered near and the second near .

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਮੀਥੇਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 270 ਟਨ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
it is estimated that mars must produce 270 tonnes per year of methane.

ਮਾਰਥਿਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸੀਮਤ ਅਵਧੀ ਲਈ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਜੀਵਣ 0. ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ.
methane can exist in the martian atmosphere for only a limited period before it is of its lifetime range from 0. years.

ਇਸ ਛੋਟੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੈਸ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਸਰੋਤ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
its presence despite this short lifetime indicates that an active source of the gas must be present.

ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਕਾਮੇਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਮੀਥੇਨੋਜਨਿਕ ਸੂਖਮ ਜੀਵਣ ਜੀਵਣ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸੰਭਾਵਤ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
volcanic activity, cometary impacts, and the presence of methanogenic microbial life forms are among possible sources.

ਮੀਥੇਨ ਇਕ ਗੈਰ-ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਪੈਰਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਜੈਤੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
methane could be produced by a non-biological process called serpentinization involving water, carbon dioxide, and the mineral olivine, which is known to be common on mars.

ਕਿuriਰੋਸਿਟੀ ਰੋਵਰ, ਜੋ ਕਿ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਿਣਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਮਿਥੇਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਆਈਸੋਟੋਪੋਲੋਜ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਮਾਰਟੀਅਨ ਜੀਵਨ ਮਿਥੇਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਰੂਪ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ. ਸਤਹ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਰੋਵਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ.
the curiosity rover, which landed on mars in august 2012, is able to make measurements that distinguish between different isotopologues of methane, but even if the mission is to determine that microscopic martian life is the source of the methane, the life forms likely reside far below the surface, outside of the rover's reach.

ਟਿableਨੇਬਲ ਲੇਜ਼ਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਟੀਐਲਐਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਮਾਪਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਪਣ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ' ਤੇ ਮਿਥੇਨ ਘੱਟ 5 ਪੀਪੀਬੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the first measurements with the tunable laser spectrometer tls indicated that there is less than 5 ppb of methane at the landing site at the point of the measurement.

19 ਸਤੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ, ਕਿuriਰਿਓਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਾਂ ਤੋਂ, 0 ਦੇ ਮਾਪੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਮਿਥੇਨ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ.
on september 19, 2013, nasa scientists, from further measurements by curiosity, reported no detection of atmospheric methane with a measured value of 0.

.67 ਪੀਪੀਬੀਵੀ ਸਿਰਫ 1.3 ਪੀਪੀਬੀਵੀ 95% ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੀਥੇਨੋਜਨਿਕ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ.
.67 ppbv corresponding to an upper limit of only 1.3 ppbv 95% confidence limit and, as a result, conclude that the probability of current methanogenic microbial activity on mars is reduced.

ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ bitਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਕਸੋਮਰਸ ਟਰੇਸ ਗੈਸ bitਰਬਿਟਰ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨੋਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗੀ।
the mars orbiter mission by india is searching for methane in the atmosphere, while the exomars trace gas orbiter, planned to launch in 2016, would further study the methane as well as its decomposition products, such as formaldehyde and methanol.

16 ਦਸੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿuriਰਿਓਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਨੇ ਮਾਰਟਿਨ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਟੈਨਫੋਲਡ ਸਪਾਈਕ", ਜਿਸਦਾ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਲੱਭਿਆ.
on 16 december 2014, nasa reported the curiosity rover detected a "tenfold spike", likely localized, in the amount of methane in the martian atmosphere.

"20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਵਾਰ" ਲਏ ਗਏ ਨਮੂਨੇ ਮਾਪਾਂ ਨੇ 2013 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2014 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, aਸਤਨ "ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਬ ਮੀਥੇਨ ਦੇ 7 ਹਿੱਸੇ."
sample measurements taken "a dozen times over 20 months" showed increases in late 2013 and early 2014, averaging "7 parts of methane per billion in the atmosphere."

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਪੱਧਰ ਦਾ aਸਤਨ ਇਕ-ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ .ਸਤਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
before and after that, readings averaged around one-tenth that level.

ਅਮੋਨੀਆ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਕੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
ammonia was tentatively detected on mars by the mars express satellite, but with its relatively short lifetime, it is not clear what produced it.

ਅਮੋਨੀਆ ਮਾਰਸਟਿਨ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ammonia is not stable in the martian atmosphere and breaks down after a few hours.

ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਸਰੋਤ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਕਿਰਿਆ ਹੈ.
one possible source is volcanic activity.

oraਰੋਰਾ 1994 ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਮਾਰਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚੁੰਬਕੀ ਚਮਕ ਦੱਖਣ ਦੇ ਗੋਲਸਿਫਾਇਰ ਵਿਚ "ਚੁੰਬਕੀ ਛਤਰੀ" ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਮਿਲੀ.
aurora in 1994, the european space agency's mars express found an ultraviolet glow coming from "magnetic umbrellas" in the southern hemisphere.

ਮੰਗਲ ਦਾ ਕੋਈ ਗਲੋਬਲ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਕਰਦਾ ਹੈ.
mars does not have a global magnetic field which guides charged particles entering the atmosphere.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ ਕਈ ਛਤਰੀ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ.
mars has multiple umbrella-shaped magnetic fields mainly in the southern hemisphere, which are remnants of a global field that decayed billions of years ago.

ਦਸੰਬਰ 2014 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ urਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਡਿਗਰੀ ਉੱਤਰੀ ਵਿਥਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ।
in late december 2014, nasa's maven spacecraft detected evidence of widespread auroras in mars's northern hemisphere and descended to approximately degrees north latitude of mars's equator.

ਓਰੋਰਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕਣ ਮਾਰਟੀਨ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਅਰੌਰੇਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਓਰੋਰਸਸ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the particles causing the aurora penetrated into the martian atmosphere, creating auroras below 100 km above the surface, earth's auroras range from 100 km to 500 km above the surface.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਮੰਗਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੁੰਬਕੀ ਛਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ urਰੌਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
magnetic fields in the solar wind drape over mars, into the atmosphere, and the charged particles follow the solar wind magnetic field lines into the atmosphere, causing auroras to occur outside the magnetic umbrellas.

18 ਮਾਰਚ, 2015 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਇੱਕ ਓਰੋਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ.
on march 18, 2015, nasa reported the detection of an aurora that is not fully understood and an unexplained dust cloud in the atmosphere of mars.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ, ਦੋ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਝੁਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਮੰਗਲ ਦੇ ਮੌਸਮ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਹਨ.
climate of all the planets in the solar system, the seasons of mars are the most earth-like, due to the similar tilts of the two planets' rotational axes.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਮੰਗਲ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸਾਲ ਲਗਭਗ ਦੋ ਧਰਤੀ ਸਾਲ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the lengths of the martian seasons are about twice those of earth's because mars's greater distance from the sun leads to the martian year being about two earth years long.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਪੋਲਰ ਕੈਪਸ ਉੱਤੇ ਭੂਮੱਧ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 35 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
martian surface temperatures vary from lows of about at the winter polar caps to highs of up to 35 95 in equatorial summer.

ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਪਤਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਰਜੀ ਗਰਮੀ, ਘੱਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਅਤੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਘੱਟ ਥਰਮਲ ਜੜਤਭੂਮੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀ.
the wide range in temperatures is due to the thin atmosphere which cannot store much solar heat, the low atmospheric pressure, and the low thermal inertia of martian soil.

ਧਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 1.52 ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਸਿਰਫ 43%.
the planet is 1.52 times as far from the sun as earth, resulting in just 43% of the amount of sunlight.

ਜੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਮੌਸਮ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਧੁਰਾ ਝੁਕਣਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
if mars had an earth-like orbit, its seasons would be similar to earth's because its axial tilt is similar to earth's.

ਮਾਰਟੀਅਨ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
the comparatively large eccentricity of the martian orbit has a significant effect.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
mars is near perihelion when it is summer in the southern hemisphere and winter in the north, and near aphelion when it is winter in the southern hemisphere and summer in the north.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਵਧੇਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਕੇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ.
as a result, the seasons in the southern hemisphere are more extreme and the seasons in the northern are milder than would otherwise be the case.

ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 30 ਕੇ 30 54 ਤੱਕ ਗਰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the summer temperatures in the south can be up to 30 k 30 54 warmer than the equivalent summer temperatures in the north.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧੂੜ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਹਨ.
mars has the largest dust storms in the solar system.

ਇਹ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਏ ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੂਫਾਨ ਤੱਕ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these can vary from a storm over a small area, to gigantic storms that cover the entire planet.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੰਗਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
they tend to occur when mars is closest to the sun, and have been shown to increase the global temperature.

bitਰਬਿਟ ਅਤੇ ਘੁੰਮਾਉਣੀ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ distanceਸਤਨ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 230 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 143,000,000 ਮੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ bਰਬਿਟਲ ਅਵਧੀ 687 ਧਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ.
orbit and rotation mars's average distance from the sun is roughly 230 million kilometres 143,000,000 mi , and its orbital period is 687 earth days.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਿਨ 24 ਘੰਟੇ, 39 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 35.244 ਸਕਿੰਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the solar day or sol on mars is only slightly longer than an earth day 24 hours, 39 minutes, and 35.244 seconds.

ਇਕ ਮੰਗਲਈ ਸਾਲ 1.8809 ਧਰਤੀ ਸਾਲ, ਜਾਂ 1 ਸਾਲ, 320 ਦਿਨ ਅਤੇ 18.2 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
a martian year is equal to 1.8809 earth years, or 1 year, 320 days, and 18.2 hours.

ਮੰਗਲ ਦਾ ਅਖੌਤੀ ਝੁਕਾਅ ਇਸਦੇ orਰਬਿਟਲ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 25.19 ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ axial ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the axial tilt of mars is 25.19 degrees relative to its orbital plane, which is similar to the axial tilt of earth.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੰਗਲ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ ਮੌਸਮ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਗਲ ਤੇ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੇ ਲੰਬੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ bਰਭੂਬੀ ਅਵਧੀ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਹੈ.
as a result, mars has seasons like earth, though on mars, they are nearly twice as long because its orbital period is that much longer.

ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਮੰਗਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਤਾਰਾ ਡੇਨੇਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
in the present day epoch, the orientation of the north pole of mars is close to the star deneb.

ਮੰਗਲ ਨੇ ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪੈਲੀਅਨ ਲੰਘਾਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪਰਿਕਲਿਟੀ.
mars passed an aphelion in march 2010 and its perihelion in march 2011.

ਅਗਲਾ ਅਪੈਲਿਅਨ ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ.
the next aphelion came in february 2012 and the next perihelion came in january 2013.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੱਤ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 0.09 ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ bਰਬਿਟਲ ਸੈਂਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਬੁਧ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ bਰਬਿਟਲ ਵਿਵੇਕ ਹੈ.
mars has a relatively pronounced orbital eccentricity of about 0.09 of the seven other planets in the solar system, only mercury has a larger orbital eccentricity.

ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ.
it is known that in the past, mars has had a much more circular orbit.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, 1.35 ਮਿਲੀਅਨ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 0.002 ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
at one point, 1.35 million earth years ago, mars had an eccentricity of roughly 0.002, much less than that of earth today.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਦੇ 100,000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 96,000 ਧਰਤੀ ਸਾਲ ਹਨ.
mars's cycle of eccentricity is 96,000 earth years compared to earth's cycle of 100,000 years.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਧਰਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਗ੍ਰਾਫਾਂ ਵਿਚਲੇ 96,000 ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਛਾਂਟਦਾ ਹੈ.
mars has a much longer cycle of eccentricity, with a period of 2.2 million earth years, and this overshadows the 96,000-year cycle in the eccentricity graphs.

ਪਿਛਲੇ 35,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਦੂਸਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰਤਾਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਮੰਗਲ ਦੀ slightlyਰਬਿਟ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੋਰ ਵਿਲੱਖਣ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
for the last 35,000 years, the orbit of mars has been getting slightly more eccentric because of the gravitational effects of the other planets.

ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੂਰੀ ਅਗਲੇ 25,000 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਾਮੂਲੀ ਘਟਦੀ ਰਹੇਗੀ.
the closest distance between earth and mars will continue to mildly decrease for the next 25,000 years.

ਆਦਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੋਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਝ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
habitability and search for life search for life the current understanding of planetary ability of a world to develop environmental conditions favorable to the emergence of planets that have liquid water on their surface.

ਬਹੁਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦੇ ਅਰਧ-ਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਤੋਂ ਵੀਨਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
most often this requires the orbit of a planet to lie within the habitable zone, which for the sun extends from just beyond venus to about the semi-major axis of mars.

ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੰਗਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪਤਲਾ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
during perihelion, mars dips inside this region, but mars's thin low-pressure atmosphere prevents liquid water from existing over large regions for extended periods.

ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਵਹਾਅ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਹਿਣ-ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the past flow of liquid water demonstrates the planet's potential for habitability.

ਤਾਜ਼ਾ ਸਬੂਤਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਿਯਮਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
recent evidence has suggested that any water on the martian surface may have been too salty and acidic to support regular terrestrial life.

ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਪਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੀ ਬੰਬਾਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾੜਾ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਗੈਸੀ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਰਾਜ.
the lack of a magnetosphere and the extremely thin atmosphere of mars are a challenge the planet has little heat transfer across its surface, poor insulation against bombardment of the solar wind and insufficient atmospheric pressure to retain water in a liquid form water instead sublimes to a gaseous state .

ਮੰਗਲ ਲਗਭਗ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਰਮਿਆਨ ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
mars is nearly, or perhaps totally, geologically dead the end of volcanic activity has apparently stopped the recycling of chemicals and minerals between the surface and interior of the planet.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਈਕਿੰਗ ਲੈਂਡਰ, ਸਪੀਰਿਟ ਐਂਡ ਅਵਪਰਟੀਨਿ. ਰੋਵਰ, ਫੀਨਿਕਸ ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਕਿuriਰਿਓਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in situ investigations have been performed on mars by the viking landers, spirit and opportunity rovers, phoenix lander, and curiosity rover.

ਸਬੂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਅੱਜ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਸੀ, ਪਰ ਕੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
evidence suggests that the planet was once significantly more habitable than it is today, but whether living organisms ever existed there remains unknown.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਦੀਆਂ ਵਾਈਕਿੰਗ ਪੜਤਾਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਤਜੁਰਬੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਉੱਤੇ ਸੀਓ 2 ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the viking probes of the mid-1970s carried experiments designed to detect microorganisms in martian soil at their respective landing sites and had positive results, including a temporary increase of co2 production on exposure to water and nutrients.

ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗਿਲਬਰਟ ਲੇਵਿਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਾਈਕਿੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲੀ ਹੈ.
this sign of life was later disputed by scientists, resulting in a continuing debate, with nasa scientist gilbert levin asserting that viking may have found life.

ਵਾਈਕਿੰਗ ਡੇਟਾ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕਾਰੀ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਕਿੰਗ ਟੈਸਟਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੰਨੇ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਸਨ.
a re-analysis of the viking data, in light of modern knowledge of extremophile forms of life, has suggested that the viking tests were not sophisticated enough to detect these forms of life.

ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the tests could even have killed a hypothetical life form.

ਫੀਨਿਕਸ ਮੰਗਲ ਲੈਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਟੈਸਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇਕ ਖਾਰੀ ph ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਕਲੋਰਾਈਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
tests conducted by the phoenix mars lander have shown that the soil has a alkaline ph and it contains magnesium, sodium, potassium and chloride.

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਤੀਬਰ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਪਏਗਾ.
the soil nutrients may be able to support life, but life would still have to be shielded from the intense ultraviolet light.

ਈ.ਟੀ.ਏ .00001 ਦੀ ਮਾਰਟੀਨ ਮੀਟਰੋਇਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 0.6 ਪੀਪੀਐਮ, 1.4 ਪੀਪੀਐਮ, ਅਤੇ 16 ਪੀਪੀਐਮ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
a recent analysis of martian meteorite eeta79001 found 0.6 ppm , 1.4 ppm , and 16 ppm , most likely of martian origin.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਿੰਗ ਆਕਸੀਕਲੋਰਾਈਨਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਂ ਕਲੋਓ, ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀ ਐਲ ਦੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਆਕਸੀਕਰਨ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਰੇਡੀਓਲਾਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the suggests the presence of other highly oxidizing oxychlorines, such as or clo, produced both by uv oxidation of cl and x-ray radiolysis of .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਪ-ਸਤਹ ਜੈਵਿਕ ਜਾਂ ਜੀਵਣ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
thus, only highly refractory and or well-protected sub-surface organics or life forms are likely to survive.

ਫੀਨਿਕਸ ਡਬਲਯੂਸੀਐਲ ਦੇ 2014 ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਫੀਨਿਕਸ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਏਈ ਕਲਾਓ 4 2 ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਦੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸ਼ਾਇਦ 600 ਮਾਇਰ ਤੱਕ.
a 2014 analysis of the phoenix wcl showed that the ca clo4 2 in the phoenix soil has not interacted with liquid water of any form, perhaps for as long as 600 myr.

ਜੇ ਇਹ ਹੁੰਦਾ, ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ca clo4 2 ਸਿਰਫ caso4 ਬਣਦਾ.
if it had, the highly soluble ca clo4 2 in contact with liquid water would have formed only caso4.

ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸੁੱਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ.
this suggests a severely arid environment, with minimal or no liquid water interaction.

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲਟਰਾ ਐੱਲ.ਐੱਚ .84001 ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਬਨੇਟ ਗਲੋਬੂਲਸ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਮੰਗਲ ਤੇ ਜੀਵਾਣੂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਮੀਟੀਅਰ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
scientists have proposed that carbonate globules found in meteorite alh84001, which is thought to have originated from mars, could be fossilized microbes extant on mars when the meteorite was blasted from the martian surface by a meteor strike some 15 million years ago.

ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸੰਦੇਹਵਾਦ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜੀਵ ਮੂਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
this proposal has been met with skepticism, and an exclusively inorganic origin for the shapes has been proposed.

ਮੰਗਲ ਦੇ bitਰਬਿਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਗਈ ਮਿਥੇਨ ਅਤੇ ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸੰਭਾਵਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ.
small quantities of methane and formaldehyde detected by mars orbiters are both claimed to be possible evidence for life, as these chemical compounds would quickly break down in the martian atmosphere.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ meansੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਪ.
alternatively, these compounds may instead be replenished by volcanic or other geological means, such as serpentinization.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਗਲਾਸ, ਮੀਟਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖੰਭਿਆਂ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
impact glass, formed by the impact of meteors, which on earth can preserve signs of life, has been found on the surface of the impact craters on mars.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਲਾਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੇ ਜੀਵਨ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ.
likewise, the glass in impact craters on mars could have preserved signs of life if life existed at the site.

ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੋ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੰਦ ਹਨ, ਫੋਬਸ ਲਗਭਗ 22 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 14 ਮੀਟਰ ਦਾ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਡੇਮੌਸ ਲਗਭਗ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 7.5 ਮੀਟਰ ਦਾ ਵਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ.
moons mars has two relatively small natural moons, phobos about 22 km 14 mi in diameter and deimos about 12 km 7.5 mi in diameter , which orbit close to the planet.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਫੜਨਾ ਇਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
asteroid capture is a long-favored theory, but their origin remains uncertain.

ਦੋਵੇਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ 1877 ਵਿਚ ਆਸਾਫ ਹਾਲ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਫੋਬੋਸ ਪੈਨਿਕ ਡਰ ਅਤੇ ਡੇਮੌਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਡਰ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਰਸ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ.
both satellites were discovered in 1877 by asaph hall they are named after the characters phobos panic fear and deimos terror dread , who, in greek mythology, accompanied their father ares, god of war, into battle.

ਮੰਗਲ ਐਰੇਸ ਦਾ ਰੋਮਨ ਹਮਰੁਤਬਾ ਸੀ।
mars was the roman counterpart of ares.

ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਅਰਸ ਅਰਿਸ ar ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in modern greek, though, the planet retains its ancient name ares aris ‚ .

ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ, ਫੋਬਸ ਅਤੇ ਡੀਮੌਸ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
from the surface of mars, the motions of phobos and deimos appear different from that of the moon.

ਫੋਬੋਸ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸੈਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ 11 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਠਦਾ ਹੈ.
phobos rises in the west, sets in the east, and rises again in just 11 hours.

ਡੀਮੌਸ, ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ outsideਰਬਿਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ periodਰਬਿਟਲ ਗ੍ਰਹਿ ਚੱਕਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ.
deimos, being only just outside synchronous orbit where the orbital period would match the planet's period of rotation rises as expected in the east but slowly.

ਡੀਮੌਸ ਦੀ 30 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 2.7 ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ ਅਤੇ ਇਕ ਭੂਮੱਧ ਨਿਰਦਿਸ਼ਰ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੰਗਲ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ.
despite the 30-hour orbit of deimos, 2.7 days elapse between its rise and set for an equatorial observer, as it slowly falls behind the rotation of mars.

ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਬੌਸ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਸਮਕਾਲੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
because the orbit of phobos is below synchronous altitude, the tidal forces from the planet mars are gradually lowering its orbit.

ਲਗਭਗ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਰਿੰਗ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in about 50 million years, it could either crash into mars's surface or break up into a ring structure around the planet.

ਦੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਗਈ.
the origin of the two moons is not well understood.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਅਲਬੇਡੋ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨੋਸੋਸਿਕ ਚਾਂਡ੍ਰਾਈਟ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
their low albedo and carbonaceous chondrite composition have been regarded as similar to asteroids, supporting the capture theory.

ਫੋਬੋਸ ਦੀ ਅਸਥਿਰ orਰਬਿਟ ਇਕ ਤਾਜ਼ੇ ਤਾਜ਼ੇ ਕੈਪਚਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the unstable orbit of phobos would seem to point towards a relatively recent capture.

ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮੱਧ ਚੱਕਰ ਹਨ, ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜੋ ਕਿ ਫੜ੍ਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕੈਪਚਰ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ.
but both have circular orbits, near the equator, which is unusual for captured objects and the required capture dynamics are complex.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਭਿਆਸ ਮਨਘੜਤ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਐਸਟ੍ਰਾਇਡਜ਼ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦਾ ਲੇਖਾ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ.
accretion early in the history of mars is plausible, but would not account for a composition resembling asteroids rather than mars itself, if that is confirmed.

ਤੀਜੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਘਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ.
a third possibility is the involvement of a third body or a type of impact disruption.

ਫੋਬਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਸਬੂਤ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫਾਈਲੋਸਿਲਕਟੇਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਆਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਕੱobੇ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਵਿਚੋਂ ਫੋਬਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਟੀਅਨ orਰਬਿਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਿਧਾਂਤ.
more-recent lines of evidence for phobos having a highly porous interior, and suggesting a composition containing mainly phyllosilicates and other minerals known from mars, point toward an origin of phobos from material ejected by an impact on mars that reaccreted in martian orbit, similar to the prevailing theory for the origin of earth's moon.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਵੀ ਐਨ ਆਈ ਆਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਬਾਹਰੀ-ਪੱਟੀ ਦੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਫੋਬੋਸ ਦਾ ਥਰਮਲ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਗ ਦੇ ਕੰਡ੍ਰਾਈਟਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ.
although the vnir spectra of the moons of mars resemble those of outer-belt asteroids, the thermal infrared spectra of phobos are reported to be inconsistent with chondrites of any class.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ 50 ਤੋਂ 100 ਮੀਟਰ 160 ਤੋਂ 330 ਫੁੱਟ ਵਿਆਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਚੰਦਰਮਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੋਬਸ ਅਤੇ ਡੀਮੌਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧੂੜ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
mars may have moons smaller than 50 to 100 metres 160 to 330 ft in diameter, and a dust ring is predicted to exist between phobos and deimos.

ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੂਰਪ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦਰਜਨਾਂ ਬੇਰਹਿਮ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ bitਰਬਿਟਰ, ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਰੋਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
exploration dozens of crewless spacecraft, including orbiters, landers, and rovers, have been sent to mars by the soviet union, the united states, europe, and india to study the planet's surface, climate, and geology.

2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਓਡੀਸੀ, ਮਾਰਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਮਾਰਸ ਰੀਕੋਨੇਸਨ bitਰਬਿਟਰ, ਐਮਏਵੀਈਐਨ, ਮਾਰਸ bitਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਕਸੋਮਰਸ ਟ੍ਰੇਸ ਗੈਸ ਦੋ ਵਿੱਚ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਰੋਵਰ ਅਵਸਰਿਟੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਹੈ.
as of 2016, mars is host to eight functioning spacecraft six in mars odyssey, mars express, mars reconnaissance orbiter, maven, mars orbiter mission and exomars trace gas two on the exploration rover opportunity and the mars science laboratory curiosity.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ bitਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੇ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
observations by the mars reconnaissance orbiter have revealed possible flowing water during the warmest months on mars.

2013 ਵਿੱਚ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਕਯੂਰੀਓਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ 1.5% ਤੋਂ 3% ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in 2013, nasa's curiosity rover discovered that mars's soil contains between 1.5% and 3% water by mass albeit attached to other compounds and thus not freely accessible .

ਪਬਲਿਕ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿਣ orਰਬਿਟਰ ਦੇ ਹਿਵਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the public can request images of mars via the mars reconnaissance orbiter's hiwish program.

ਕਰਿਓਸਿਟੀ ਨਾਮਕ ਮੰਗਲ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ 26 ਨਵੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਹੋਈ ਅਤੇ 6 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ ਯੂ.ਟੀ.ਸੀ.
the mars science laboratory, named curiosity, launched on november 26, 2011, and reached mars on august 6, 2012 utc.

ਇਹ ਮੰਗਲ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਰੋਵਰਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 90 ਮੀਟਰ 300 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ.
it is larger and more advanced than the mars exploration rovers, with a movement rate up to 90 m 300 ft per hour.

ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਜ਼ਰ ਰਸਾਇਣਕ ਨਮੂਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ 7 ਮੀਟਰ 23 ਫੁੱਟ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਮੇਕਅਪ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
experiments include a laser chemical sampler that can deduce the make-up of rocks at a distance of 7 m 23 ft .

10 ਫਰਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ, ਕਿuriਰੋਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਡ੍ਰਿਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਲਏ ਪਹਿਲੇ ਡੂੰਘੇ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
on february 10, 2013, the curiosity rover obtained the first deep rock samples ever taken from another planetary body, using its on-board drill.

24 ਸਤੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਾਰਸ bitਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਐਮਓਐਮ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪਰਦੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
on september 24, 2014, mars orbiter mission mom , launched by the indian space research organisation, reached mars orbit.

ਇਸਰੋ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ 5 ਨਵੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ.
isro launched mom on november 5, 2013, with the aim of analyzing the martian atmosphere and topography.

ਮੰਗਲ orਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਕੈਟਲਪੋਲਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਕ ਹੋਮਨ ਟਰਾਂਸਫਰ orਰਬਿਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the mars orbiter mission used a hohmann transfer orbit to escape earth's gravitational influence and catapult into a nine-month-long voyage to mars.

ਮਿਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾ ਸਫਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ.
the mission is the first successful asian interplanetary mission.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਰੋਸਕੋਮਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਐਕਸੋਮਾਰਸ ਟਰੇਸ ਗੈਸ gasਰਬਿਟਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਪਰੇਲੀ ਲੈਂਡਰ ਨੂੰ 14 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the european space agency, in collaboration with roscosmos, launched the exomars trace gas orbiter and schiaparelli lander on 14 march 2016.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰੇਸ ਗੈਸ bitਰਬਿਟਰ 19 ਅਕਤੂਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਿਆਪਰੇਲੀ ਆਪਣੀ ਉਤਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ.
while the trace gas orbiter successfully entered mars orbit on 19 october 2016, schiaparelli crashed during its landing attempt.

ਮਈ 2018 ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਸਾ ਦੇ ਇਨਸਾਈਟ ਸਾਈਟ ਲਾਂਡਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਵਾਂ ਮਾਰਕੋ ਕਿubeਬਸੈਟਸ ਜੋ ਮੰਗਲ ਦੁਆਰਾ ਉਡਾਣ ਭਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ ਰੀਲੇਅ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ.
future planned for may 2018 is the launch of nasa's insight lander, along with the twin marco cubesats that will fly by mars and provide a telemetry relay for the landing.

ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿਚ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the mission is expected to arrive at mars in november 2018.

ਨਾਸਾ ਨੇ ਜੁਲਾਈ ਜਾਂ ਅਗਸਤ 2020 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮੰਗਲ 2020 ਐਸਟ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਰੋਵਰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ.
nasa plans to launch its mars 2020 astrobiology rover in july or august 2020.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿਚ ਐਕਸੋਮਰਜ਼ ਰੋਵਰ ਅਤੇ ਸਰਫੇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਾਂਚ ਕਰੇਗੀ.
the european space agency will launch the exomars rover and surface platform in july 2020.

ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਮਾਰਸ ਹੋਪ bitਰਬਿਟਰ ਨੂੰ 2020 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2021 ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇਗੀ.
the united arab emirates' mars hope orbiter is planned for launch in 2020, reaching mars orbit in 2021.

ਪੜਤਾਲ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗੀ।
the probe will make a global study of the martian atmosphere.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ 2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
several plans for a human mission to mars have been proposed throughout the 20th century and into the 21st century, but no active plan has an arrival date sooner than the 2020s.

ਸਪੇਸਐਕਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਐਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿਚ ਇਕ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 2024 ਵਿਚ 10 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਵਿਕਾਸ ਖਰਚ' ਤੇ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
spacex founder elon musk presented a plan in september 2016 to, optimistically, launch space tourists to mars in 2024 at an estimated development cost of us 10 billion.

ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ 2030 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ‘ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਪਿੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇਨਕੁਬੇਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ।
in october 2016, president barack obama renewed u.s. policy to pursue the goal of sending humans to mars in the 2030s, and to continue using the international space station as a technology incubator in that pursuit.

ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ bitਰਬਿਟਰਾਂ, ਲੈਂਡਰਾਂ ਅਤੇ ਰੋਵਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ.
astronomy on mars with the existence of various orbiters, landers, and rovers, it is possible to do astronomy from mars.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਫੋਬਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਕੋਣ ਵਿਆਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਡੀਮੌਸ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤਾਰੇ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੀਨਸ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
although mars's moon phobos appears about one third the angular diameter of the full moon on earth, deimos appears more or less star-like and appears only slightly brighter than venus does from earth.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ' ਤੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੀਟਰ ਅਤੇ aਰੌਸ.
there are various phenomena, well-known on earth, that have been observed on mars, such as meteors and auroras.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਧਰਤੀ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ 10 ਨਵੰਬਰ, 2084 ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ.
a transit of earth as seen from mars will occur on november 10, 2084.

ਇੱਥੇ ਬੁਧ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਫੋਬਸ ਅਤੇ ਡੀਮੌਸ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟੇ ਕੋਣੀ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਸ਼ਕ "ਗ੍ਰਹਿਣ" ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਡੇਮੌਸ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are transits of mercury and transits of venus, and the moons phobos and deimos are of sufficiently small angular diameter that their partial "eclipses" of the sun are best considered transits see transit of deimos from mars .

19 ਅਕਤੂਬਰ, 2014 ਨੂੰ, ਕੌਮਟ ਸਾਈਡਿੰਗ ਸਪਰਿੰਗ ਮੰਗਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਇੰਨੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਕਿ ਕੋਮਾ ਨੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
on october 19, 2014, comet siding spring passed extremely close to mars, so close that the coma may have enveloped mars.

ਵੇਖਣਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਲ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਸੰਵੇਦਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਮਾਪ .0 ਤੋਂ .4 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
viewing because the orbit of mars is eccentric, its apparent magnitude at opposition from the sun can range from .0 to .4.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਚਮਕ 1.6 ਮਾਪ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
the minimum brightness is magnitude 1.6 when the planet is in conjunction with the sun.

ਮੰਗਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਪੀਲਾ, ਸੰਤਰੀ, ਜਾਂ ਲਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਦਾ ਅਸਲ ਰੰਗ ਬਟਰਸਕੌਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਲਾਲੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਧੂੜ ਹੈ.
mars usually appears distinctly yellow, orange, or red the actual color of mars is closer to butterscotch, and the redness seen is just dust in the planet's atmosphere.

ਨਾਸਾ ਦੇ ਸਪੀਰੀਟ ਰੋਵਰ ਨੇ ਨੀਲੇ-ਸਲੇਟੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਲਾਲ ਰੇਤ ਦੇ ਪੈਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੇ-ਭੂਰੇ, ਚਿੱਕੜ-ਰੰਗ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਹੈ.
nasa's spirit rover has taken pictures of a greenish-brown, mud-colored landscape with blue-grey rocks and patches of light red sand.

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when farthest away from earth, it is more than seven times farther away than when it is closest.

ਜਦੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅਨੁਕੂਲ edੰਗ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਸਕਦੀ ਹੈ.
when least favorably positioned, it can be lost in the sun's glare for months at a time.

ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ 15- ਜਾਂ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਦੇਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਤਹ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
at its most favorable 15- or 17-year intervals, and always between late july and late lot of surface detail can be seen with a telescope.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਘੱਟ ਵੱਧਣ ਤੇ ਵੀ, ਪੋਲਰ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਕੈਪਸੀਆਂ ਹਨ.
especially noticeable, even at low magnification, are the polar ice caps.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੂਪਿੰਗ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ.
as mars approaches opposition, it begins a period of retrograde motion, which means it will appear to move backwards in a looping motion with respect to the background stars.

ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਮੋਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 72 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਇਸ ਗਤੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
the duration of this retrograde motion lasts for about 72 days, and mars reaches its peak luminosity in the middle of this motion.

ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਰੀਕੇ reੁਕਵੇਂ approੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂ, ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਭੂ-ਰੇਖਾ ਲੰਬਾਈ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
closest approaches relative the point at which mars's geocentric longitude is different from the sun's is known as opposition, which is near the time of closest approach to earth.

ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8.5 ਦਿਨ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the time of opposition can occur as much as 8.5 days away from the closest approach.

ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ 54 ਅਤੇ ਲਗਭਗ 103 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਣੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the distance at close approach varies between about 54 and about 103 million km due to the planets' elliptical orbits, which causes comparable variation in angular size.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਆਖਰੀ ਵਿਰੋਧ 22 ਮਈ, 2016 ਨੂੰ ਲਗਭਗ 76 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the last mars opposition occurred on may 22, 2016 at a distance of about 76 million km.

ਅਗਲਾ ਮੰਗਲ ਵਿਰੋਧ 27 ਜੁਲਾਈ, 2018 ਨੂੰ ਲਗਭਗ 58 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the next mars opposition occurs on july 27, 2018 at a distance of about 58 million km.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰੋਧਾਂ, ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸਮਾਂ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ averageਸਤ ਸਮਾਂ 780 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰੋਧ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 764 ਤੋਂ 812 ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the average time between the successive oppositions of mars, its synodic period, is 780 days but the number of days between the dates of successive oppositions can range from 764 to 812.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੰਗਲ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਕ ਲੂਪਿੰਗ ਗਤੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
as mars approaches opposition it begins a period of retrograde motion, which makes it appear to move backwards in a looping motion relative to the background stars.

ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਮੋਸ਼ਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਗਭਗ 72 ਦਿਨ ਹੈ.
the duration of this retrograde motion is about 72 days.

ਸੰਪੂਰਨ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 60,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ, 55,758,006 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 0.37271925 ਏਯੂ 34,646,419 ਮੀਲ, ਮਾਪ .88, 27 ਅਗਸਤ, 2003 ਨੂੰ 9 51 13 ਯੂਟੀ.
absolute, around the present time mars made its closest approach to earth and maximum apparent brightness in nearly 60,000 years, 55,758,006 km 0.37271925 au 34,646,419 mi , magnitude .88, on august 27, 2003 at 9 51 13 ut.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦੋਂ ਮੰਗਲ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਇਕ ਦਿਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਿਨ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖਣਾ ਇਸ ਲਈ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸਾਨ ਸੀ.
this occurred when mars was one day from opposition and about three days from its perihelion, making it particularly easy to see from earth.

ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 12 ਸਤੰਬਰ, 57,617 ਬੀ.ਸੀ., ਅਗਲੀ ਵਾਰ 2287 ਵਿਚ ਹੋਏ.
the last time it came so close is estimated to have been on september 12, 57,617 bc, the next time being in 2287.

ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਪਹੁੰਚ ਹੋਰ ਹਾਲੀਆ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸੀ.
this record approach was only slightly closer than other recent close approaches.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 22 ਅਗਸਤ, 1924 ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੂਰੀ 0.37285 ਏਯੂ ਸੀ, ਅਤੇ 24 ਅਗਸਤ, 2208 ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੂਰੀ 0.37279 ਏਯੂ ਹੋਵੇਗੀ.
for instance, the minimum distance on august 22, 1924 was 0.37285 au, and the minimum distance on august 24, 2208 will be 0.37279 au.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਰੀਖਣ 2005 ਵਿਚ, ਰਾਡਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਵਿਥਕਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ.
historical observations in 2005, radar data revealed the presence of large quantities of water ice at the poles and at mid-latitudes.

ਮਾਰਸ ਰੋਵਰ ਆਤਮਾ ਨੇ ਮਾਰਚ 2007 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ.
the mars rover spirit sampled chemical compounds containing water molecules in march 2007.

ਫੀਨਿਕਸ ਲੈਂਡਰ ਨੇ 31 ਜੁਲਾਈ, 2008 ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ shallਿੱਲੀ ਮਾਰਟੀਅਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ.
the phoenix lander directly sampled water ice in shallow martian soil on july 31, 2008.

28 ਸਤੰਬਰ, 2015 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਮਾਰਟੀਨ ਸਤਹ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਗਦੇ ਨਮਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
on september 28, 2015, nasa announced the presence of briny flowing salt water on the martian surface.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
the history of observations of mars is marked by the oppositions of mars, when the planet is closest to earth and hence is most easily visible, which occur every couple of years.

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਵਿਰੋਧ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ 15 ਜਾਂ 17 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਗਲ ਪਰੀਲੀਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਨੇੜੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
even more notable are the perihelic oppositions of mars, which occur every 15 or 17 years and are distinguished because mars is close to perihelion, making it even closer to earth.

ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਦੀ ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1534 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ।
ancient and medieval observations the existence of mars as a wandering object in the night sky was recorded by the ancient egyptian astronomers and by 1534 bce they were familiar with the retrograde motion of the planet.

ਨੀਓ-ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਬਾਬਲੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ.
by the period of the neo-babylonian empire, the babylonian astronomers were making regular records of the positions of the planets and systematic observations of their behavior.

ਮੰਗਲ ਲਈ, ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਹਰ years years ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ sy 37 ਸੰਯੋਗਾਤਮਕ ਦੌਰ, ਜਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ circ 42 ਚੱਕਰ ਲਗਾਏ.
for mars, they knew that the planet made 37 synodic periods, or 42 circuits of the zodiac, every 79 years.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਿਸਾਬ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ.
they invented arithmetic methods for making minor corrections to the predicted positions of the planets.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ, ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸੀ।
in the fourth century bce, aristotle noted that mars disappeared behind the moon during an occultation, indicating that the planet was farther away.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਟੌਲੇਮੀ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੀ .ਰਬਿਟਲ ਗਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ptolemy, a greek living in alexandria, attempted to address the problem of the orbital motion of mars.

ਟੌਲੇਮੀ ਦਾ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਰਚਨਾ ਬਹੁ-ਵਾਲੀਅਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਲਮਾਗੇਟ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਅਗਲੀਆਂ ਚੌਦਾਂ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਪੱਛਮੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਸੰਧੀ ਬਣ ਗਈ।
ptolemy's model and his collective work on astronomy was presented in the multi-volume collection almagest, which became the authoritative treatise on western astronomy for the next fourteen centuries.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਚੀਨੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
literature from ancient china confirms that mars was known by chinese astronomers by no later than the fourth century bce.

ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਾਠ ਸੂਰਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
in the fifth century ce, the indian astronomical text surya siddhanta estimated the diameter of mars.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ "ਅੱਗ ਦਾ ਤਾਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the east asian cultures, mars is traditionally referred to as the "fire star" , based on the five elements.

ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ, ਟਾਇਕੋ ਬ੍ਰਹੇ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਦਿਵਾਲੀਆ ਲੰਬੇ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜੋ ਜੋਹਨੇਸ ਕੇਪਲਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਦੂਰੀ ਦੀ ਮੁ aਲੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
during the seventeenth century, tycho brahe measured the diurnal parallax of mars that johannes kepler used to make a preliminary calculation of the relative distance to the planet.

ਜਦੋਂ ਦੂਰਬੀਨ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੰਗਲ ਦਾ ਦੁਰਲਭ ਪੈਰਲੈਕਸ ਦੁਬਾਰਾ ਸੂਰਜ-ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ.
when the telescope became available, the diurnal parallax of mars was again measured in an effort to determine the sun-earth distance.

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਿਓਵਨੀ ਡੋਮੇਨਿਕੋ ਕੈਸੀਨੀ ਦੁਆਰਾ 1672 ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this was first performed by giovanni domenico cassini in 1672.

ਮੁ paਲੇ ਪੈਰਲੈਕਸ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ.
the early parallax measurements were hampered by the quality of the instruments.

ਵੀਨਸ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 13 ਅਕਤੂਬਰ, 1590 ਨੂੰ ਹੀਲਡਬਰਗ ਵਿਖੇ ਮਾਈਕਲ ਮੈਸਟਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the only occultation of mars by venus observed was that of october 13, 1590, seen by michael maestlin at heidelberg.

1610 ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰੇਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ.
in 1610, mars was viewed by galileo galilei, who was first to see it via telescope.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਕੱ drawਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੂਮੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਡੱਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨ ਹਯਗੇਨਸ ਸੀ.
the first person to draw a map of mars that displayed any terrain features was the dutch astronomer christiaan huygens.

ਮਾਰਟੀਅਨ "ਨਹਿਰਾਂ" 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਦੂਰਬੀਨ ਦਾ ਮਤਾ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
martian "canals" by the 19th century, the resolution of telescopes reached a level sufficient for surface features to be identified.

5 ਸਤੰਬਰ 1877 ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਰੀਲੀਕ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ.
a perihelic opposition of mars occurred on september 5, 1877.

ਉਸ ਸਾਲ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਓਵਨੀ ਸ਼ਿਆਪਰੇਲੀ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਰ ਸੈਲਸੀਕੋਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 22 ਸੈ 8.7 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in that year, the italian astronomer giovanni schiaparelli used a 22 cm 8.7 in telescope in milan to help produce the first detailed map of mars.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਨਾਲੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਪਟੀਕਲ ਭਰਮ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
these maps notably contained features he called canali, which were later shown to be an optical illusion.

ਇਹ ਕਨਾਲੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਉੱਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
these canali were supposedly long, straight lines on the surface of mars, to which he gave names of famous rivers on earth.

ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੈਨਲਾਂ" ਜਾਂ "ਝਾਂਜਿਆਂ", ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ "ਨਹਿਰਾਂ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
his term, which means "channels" or "grooves", was popularly mistranslated in english as "canals".

ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਪੂਰਬੀਵਾਦੀ ਪਰਸੀਵਲ ਲੋਵਲ ਨੇ ਇੱਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਦੂਰਬੀਨ ਵਿੱਚ 30 ਅਤੇ 45 ਸੈ.ਮੀ. 12 ਅਤੇ 18 ਸੀ.
influenced by the observations, the orientalist percival lowell founded an observatory which had 30 and 45 cm 12 and 18 in telescopes.

ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1894 ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਚੰਗੇ ਮੌਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੰਗਲ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਘੱਟ ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the observatory was used for the exploration of mars during the last good opportunity in 1894 and the following less favorable oppositions.

ਉਸਨੇ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
he published several books on mars and life on the planet, which had a great influence on the public.

ਕਨਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੈਨਰੀ ਜੋਸਫ਼ ਪੈਰੋਟਿਨ ਅਤੇ ਨਾਇਸ ਵਿੱਚ ਲੂਈ ਥਲੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ.
the canali were independently found by other astronomers, like henri joseph perrotin and louis thollon in nice, using one of the largest telescopes of that time.

ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਪੋਲਰ ਕੈਪਸ ਦੇ ਘਟਣ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਗਰਮੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਹੈ.
the seasonal changes consisting of the diminishing of the polar caps and the dark areas formed during martian summer in combination with the canals led to speculation about life on mars, and it was a long-held belief that mars contained vast seas and vegetation.

ਦੂਰਬੀਨ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਤੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ.
the telescope never reached the resolution required to give proof to any speculations.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੀ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਥੋੜੀ ਲੰਬੀ, ਸਿੱਧੀ ਕੈਨਾਲੀ ਵੇਖੀ ਗਈ.
as bigger telescopes were used, fewer long, straight canali were observed.

1909 ਵਿਚ ਫਲੇਮਮਾਰਿਅਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਵਿਚ 84 ਸੈ. 33 ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਨਿਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਨਮੂਨੇ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਨਾਲੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ.
during an observation in 1909 by flammarion with an 84 cm 33 in telescope, irregular patterns were observed, but no canali were seen.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ 'ਤੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੰਗਲ' ਤੇ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
even in the 1960s articles were published on martian biology, putting aside explanations other than life for the seasonal changes on mars.

ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਪਾਚਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਚੱਕਰ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
detailed scenarios for the metabolism and chemical cycles for a functional ecosystem have been published.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਇਕ ਵਾਰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ 1960 ਅਤੇ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਨਾਸਾ ਦੇ ਮਰੀਨਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ.
spacecraft visitation once spacecraft visited the planet during nasa's mariner missions in the 1960s and 70s, these concepts were radically broken.

ਵਾਈਕਿੰਗ ਜੀਵਣ-ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the results of the viking life-detection experiments aided an intermission in which the hypothesis of a hostile, dead planet was generally accepted.

ਮਾਰਿਨਰ 9 ਅਤੇ ਵਾਈਕਿੰਗ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਮਾਰਸ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇਅਰ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ 1996 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2006 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ. ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਤਹ ਖਣਿਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
mariner 9 and viking allowed better maps of mars to be made using the data from these missions, and another major leap forward was the mars global surveyor mission, launched in 1996 and operated until late 2006, that allowed complete, extremely detailed maps of the martian topography, magnetic field and surface minerals to be obtained.

ਇਹ ਨਕਸ਼ੇ googleਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗੂਗਲ ਮੰਗਲ ਤੇ.
these maps are available online for example, at google mars.

ਮਾਰਸ ਰੀਕੋਨੀਅਸ bitਰਬਿਟਰ ਅਤੇ ਮਾਰਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਵੇਂ ਯੰਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਲੈਂਡਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
mars reconnaissance orbiter and mars express continued exploring with new instruments, and supporting lander missions.

ਨਾਸਾ ਦੋ toolsਨਲਾਈਨ ਟੂਲਸ ਮਾਰਸ ਟ੍ਰੈਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੋਜ ਦੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਓਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ 3-ਡੀ ਵਿਚ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
nasa provides two online tools mars trek, which provides visualizations of the planet using data from 50 years of exploration, and experience curiosity, which simulates traveling on mars in 3-d with curiosity.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਦਾ ਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੋਮਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
in culture mars is named after the roman god of war.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲ ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in different cultures, mars represents masculinity and youth.

ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਇੱਕ ਤੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਾਇਰਾ ਜਿਸਨੇ ਉਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਰਦ ਲਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
its symbol, a circle with an arrow pointing out to the upper right, is used as a symbol for the male gender.

ਮੰਗਲ ਦੀ ਖੋਜ ਪੜਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ ਧਰਤੀ-ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਬਰਮੁਡਾ ਟ੍ਰਾਇੰਗਲ", "ਮਾਰਸ ਸਰਾਪ", ਜਾਂ "ਗ੍ਰੇਟ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਘੌਲ" ਜੋ ਮੰਗਲਿਆ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੂੰ ਖੁਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the many failures in mars exploration probes resulted in a satirical counter-culture blaming the failures on an earth-mars "bermuda triangle", a "mars curse", or a "great galactic ghoul" that feeds on martian spacecraft.

ਬੁੱਧੀਮਾਨ "ਮਾਰਟਿਅਨਜ਼" ਫੈਸ਼ਨਯੋਗ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਾਰਟੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਟ ਗਿਆ.
intelligent "martians" the fashionable idea that mars was populated by intelligent martians exploded in the late 19th century.

ਸ਼ਿਆਪਰੇਲੀ ਦੀ "ਕਨਾਲੀ" ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪਰਸੀਵਲ ਲੋਵਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਮਾਨਕ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਕ ਸੁੱਕਣ, ਠੰ ,ੀ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਸੀ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ.
schiaparelli's "canali" observations combined with percival lowell's books on the subject put forward the standard notion of a planet that was a drying, cooling, dying world with ancient civilizations constructing irrigation works.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ "ਮੰਗਲ ਬੁਖਾਰ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ.
many other observations and proclamations by notable personalities added to what has been termed "mars fever".

1899 ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਲੈਬ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰਸੀਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਿਆਂ, ਖੋਜਕਾਰ ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਸੰਕੇਤ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ.
in 1899, while investigating atmospheric radio noise using his receivers in his colorado springs lab, inventor nikola tesla observed repetitive signals that he later surmised might have been radio communications coming from another planet, possibly mars.

1901 ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਵਿੱਚ ਟੇਸਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚ ਭੜਕ ਗਈ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਗੜਬੜੀ ਵੇਖੀ ਸੀ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ.
in a 1901 interview tesla said it was some time afterward when the thought flashed upon my mind that the disturbances i had observed might be due to an intelligent control.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਦੁਰਘਟਨਾਪੂਰਣ ਰਿਹਾ.
although i could not decipher their meaning, it was impossible for me to think of them as having been entirely accidental.

ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਮੇਰੇ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਦੂਸਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ.
the feeling is constantly growing on me that i had been the first to hear the greeting of one planet to another.

ਟੇਸਲਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਰਡ ਕੈਲਵਿਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ 1902 ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਟੇਸਲਾ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।
tesla's theories gained support from lord kelvin who, while visiting the united states in 1902, was reported to have said that he thought tesla had picked up martian signals being sent to the united states.

ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ "ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ" ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ "ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਕਿ ਮੰਗਲ ਦੇ ਵਸਨੀਕ, ਜੇ ਕੋਈ ਹਨ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਨਿ new ਯਾਰਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ।"
kelvin "emphatically" denied this report shortly before departing america "what i really said was that the inhabitants of mars, if there are any, were doubtless able to see new york, particularly the glare of the electricity."

1901 ਵਿਚ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਲੇਖ ਵਿਚ, ਹਾਰਵਰਡ ਕਾਲਜ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਐਡਵਰਡ ਚਾਰਲਸ ਪਿਕਰਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿਚ ਲੋਵਲ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਤੋਂ ਇਕ ਤਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਲ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
in a new york times article in 1901, edward charles pickering, director of the harvard college observatory, said that they had received a telegram from lowell observatory in arizona that seemed to confirm that mars was trying to communicate with earth.

ਦਸੰਬਰ 1900 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਸਾਨੂੰ ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿਚ ਲੋਅਲ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਤੋਂ ਇਕ ਤਾਰ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਵੇਦਖਾਨਾ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸੱਤਰ ਮਿੰਟ ਤਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early in december 1900, we received from lowell observatory in arizona a telegram that a shaft of light had been seen to project from mars the lowell observatory makes a specialty of mars lasting seventy minutes.

ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਨਵਸਟਾਈਲ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ.
i wired these facts to europe and sent out neostyle copies through this country.

ਉਥੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸਾਵਧਾਨ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਆਦਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਚਾਨਣ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
the observer there is a careful, reliable man and there is no reason to doubt that the light existed.

ਇਹ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was given as from a well-known geographical point on mars.

ਇਹ ਸਭ ਸੀ.
that was all.

ਹੁਣ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ.
now the story has gone the world over.

ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਅਤਿਕਥਨੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in europe it is stated that i have been in communication with mars, and all sorts of exaggerations have spring up.

ਜੋ ਵੀ ਚਾਨਣ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਾਣਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
whatever the light was, we have no means of knowing.

ਭਾਵੇਂ ਇਸਦੀ ਅਕਲ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ.
whether it had intelligence or not, no one can say.

ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ.
it is absolutely inexplicable.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿਕਰਿੰਗ ਨੇ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮਾਰਟੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨਾ ਸੀ.
pickering later proposed creating a set of mirrors in texas, intended to signal martians.

ਹਾਲ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇਅਰ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਮੰਗਲ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਮੈਪਿੰਗ ਨੇ "ਬੁੱਧੀਮਾਨ" ਜੀਵਣ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਸ ਦੀ ਕੋਈ ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸੂਡੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਟਕਲਾਂ ਰਿਚਰਡ ਸੀ. ਹੋਗਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਹਨ.
in recent decades, the high-resolution mapping of the surface of mars, culminating in mars global surveyor, revealed no artifacts of habitation by "intelligent" life, but pseudoscientific speculation about intelligent life on mars continues from commentators such as richard c. hoagland.

ਕਨਾਲੀ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਕਿਆਸ ਅਰਾਈਆਂ ਪੁਲਾੜ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਆਂ ਗਈਆਂ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ' ਪਿਰਾਮਿਡ 'ਅਤੇ' ਫੇਸ ਆਨ ਮੰਗਲ '.
reminiscent of the canali controversy, these speculations are based on small scale features perceived in the spacecraft images, such as 'pyramids' and the 'face on mars'.

ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਰਲ ਸਾਗਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਖਾੜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਡਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ.
planetary astronomer carl sagan wrote mars has become a kind of mythic arena onto which we have projected our earthly hopes and fears.

ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਇਸ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਟਕਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਿਰਫ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the depiction of mars in fiction has been stimulated by its dramatic red color and by nineteenth century scientific speculations that its surface conditions might support not just life but intelligent life.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 1898 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਚ.ਜੀ. ਵੇਲਜ਼ ਦੀ ਦਿ ਯੁੱਧ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਰਟੀਅਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਰ ਰਹੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
thus originated a large number of science fiction scenarios, among which is h. g. wells' the war of the worlds, published in 1898, in which martians seek to escape their dying planet by invading earth.

ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇ ਬ੍ਰੈਡਬਰੀ ਦੀ ਮਾਰਟੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਲਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਜੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਰਟੀਅਨ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਐਡਗਰ ਰਾਈਸ ਬਰੂਜ਼ ਦੀ ਬਰਸੂਮ ਲੜੀ, ਸੀਐਸ ਲੂਈਸ ਨਾਵਲ ਆ outਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਸਾਈਲੈਂਟ ਪਲੈਨੇਟ 1938, ਅਤੇ ਰੋਬਰਟ ਏ. ਹੇਨਲੀਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਠ.
influential works included ray bradbury's the martian chronicles, in which human explorers accidentally destroy a martian civilization, edgar rice burroughs' barsoom series, c. s. lewis' novel out of the silent planet 1938 , and a number of robert a. heinlein stories before the mid-sixties.

ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਗਲੀਵਰਜ਼ ਟਰੈਵਲਜ਼ ਦੇ 19 ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ, ਆਸਾਫ ਹਾਲ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਖੋਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 150 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੰਗਲ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
jonathan swift made reference to the moons of mars, about 150 years before their actual discovery by asaph hall, detailing reasonably accurate descriptions of their orbits, in the 19th chapter of his novel gulliver's travels.

ਇਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਾਰਟੀਅਨ, ਮਾਰਵੀਨ ਮਾਰਟੀਅਨ, ਦੀ ਇਕ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ 1948 ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੇ ਲੋਨੀ ਟਿesਨਜ਼ ਦੇ ਐਨੀਮੇਟਡ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ.
a comic figure of an intelligent martian, marvin the martian, appeared on television in 1948 as a character in the looney tunes animated cartoons of warner brothers, and has continued as part of popular culture to the present.

ਮਰੀਨਰ ਅਤੇ ਵਾਈਕਿੰਗ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੇਜਾਨ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ-ਰਹਿਤ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਸਹੀ, ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਚਿੱਤਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਕਿਮ ਸਟੈਨਲੇ ਰੌਬਿਨਸਨ ਦੀ ਮੰਗਲ ਤਿਕੋਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after the mariner and viking spacecraft had returned pictures of mars as it really is, an apparently lifeless and canal-less world, these ideas about mars had to be abandoned, and a vogue for accurate, realist depictions of human colonies on mars developed, the best known of which may be kim stanley robinson's mars trilogy.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਫੇਸ ਪੜਤਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੀਡੋ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਟਕਲਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਮ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
pseudo-scientific speculations about the face on mars and other enigmatic landmarks spotted by space probes have meant that ancient civilizations continue to be a popular theme in science fiction, especially in film.

ਮਾਰਸ ਨੋਟਸ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਮਾਰਸ 3 ਡੀ ਵਿਖੇ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਮੰਗਲ ਐਕਸਪਲੋਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਜੀਓਡੀ ਮਾਰਸ, ਮੈਪਿੰਗ ਸਾਈਟ ਜੋ ਨਾਸਾ ਵਰਲਡ ਵਿੰਡ, ਸੇਲੇਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ ਨਾਸਾ ਦੇ ਪਲੈਨੈਟਰੀ ਫੋਟੋਜ ਜਰਨਲ ਮਾਰਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਸਾ ਦੇ ਮਾਰਸ ਐਕਸਪਲੋਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮਾਰੀਨ ਸਪੇਸ ਸਾਇੰਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਿਰੀਐਸਈਈ ਚਿੱਤਰ ਕੇਟਲਿਗ ਆਫ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗਲ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਜੀਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸਾ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਚੈਨਲ 2012 ਦੁਆਰਾ ਯੂਟਿ onਬ 'ਤੇ ਮੰਗਲ' ਤੇ ਜਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬੂਤ ਲੱਭਿਆ,ਏਰੀਜੋਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 31 31 ਫਲਾਈਟ ਇਨਟੂ ਮਰੀਨਰ ਵੈਲੀ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਰੋਤ ਮੰਗਲ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਚਤੁਰਭੁਜਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਜੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸਰਵੇ ਦੁਆਰਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਕਸ਼ੇ ਜੀਓਲੋਜੀਕਲ ਨਕਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਾਰਕਸ ਗਲੋਬਲ ਸਰਵੇਅਰ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਮੈਪ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਈਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਨ. ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਗ.
see also outline of mars notes references external links mars at dmoz mars exploration program at nasa.gov google mars and google mars 3d, interactive maps of the planet geody mars, mapping site that supports nasa world wind, celestia, and other applications images mars images by nasa's planetary photojournal mars images by nasa's mars exploration program mars images by malin space science systems hirise image catalog by the university of arizona videos rotating color globe of mars by the national oceanic and atmospheric administration rotating geological globe of mars by the united states geological survey nasa's curiosity finds ancient streambed first evidence of water on mars on youtube by the science channel 2012, 4 31 flight into mariner valley by arizona state university cartographic resources mars nomenclature and quadrangle maps with feature names by the united states geological survey geological map of mars by the united states geological survey viking orbiter photomap by university mars global surveyor topographical map by university eyes are organs of the visual system.

ਉਹ ਜੀਵਾਣੂ ਦਰਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਫੋਟੋ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ.
they provide organisms vision, the ability to process visual detail, as well as enabling several photo response functions that are independent of vision.

ਅੱਖਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿurਯੂਰਨ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ.
eyes detect light and convert it into electro-chemical impulses in neurons.

ਉੱਚ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ, ਅੱਖ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ optਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਡਾਇਆਫ੍ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੈਂਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਵਸਥਤ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੰਤੂ ਮਾਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖ ਨੂੰ ਆਪਟਿਕ ਨਰਵ ਦੁਆਰਾ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕੋਰਟੇਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
in higher organisms, the eye is a complex optical system which collects light from the surrounding environment, regulates its intensity through a diaphragm, focuses it through an adjustable assembly of lenses to form an image, converts this image into a set of electrical signals, and transmits these signals to the brain through complex neural pathways that connect the eye via the optic nerve to the visual cortex and other areas of the brain.

ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਸ ਮੁamentਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ 96% ਜਾਨਵਰ ਜਾਤੀਆਂ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਆਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਹਨ.
eyes with resolving power have come in ten fundamentally different forms, and 96% of animal species possess a complex optical system.

ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੋਲਕਸ, ਕੋਰਡੇਟਸ ਅਤੇ ਆਰਥੋਪੋਡਜ਼ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
image-resolving eyes are present in molluscs, chordates and arthropods.

ਸਰਲ "ਅੱਖਾਂ", ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਹਲਕਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਨੇਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਡੀਅਨ ਤਾਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the simplest "eyes", such as those in microorganisms, do nothing but detect whether the surroundings are light or dark, which is sufficient for the entrainment of circadian rhythms.

ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਰੈਟੀਨਾ ਫੋਟੋਸੈਨਸਿਟਿਵ ਗੈਂਗਲੀਅਨ ਸੈੱਲ ਸਰਟੀਅਨ ਐਡਜਸਟਮੈਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸੂਝ ਵਾਲੇ ਚਾਨਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੀਟੈਕਟਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰੇਟਿਨੋਹਾਈਪੋਥੈਲਾਮਿਕ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਦੇ ਹਨ.
from more complex eyes, retinal photosensitive ganglion cells send signals along the retinohypothalamic tract to the suprachiasmatic nuclei to effect circadian adjustment and to the pretectal area to control the pupillary light reflex.

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
overview complex eyes can distinguish shapes and colours.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਫੀਲਡ ਡੂੰਘੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੂਰਬੀਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the visual fields of many organisms, especially predators, involve large areas of binocular vision to improve depth perception.

ਦੂਜੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ, ਅੱਖਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਨਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in other organisms, eyes are located so as to maximise the field of view, such as in rabbits and horses, which have monocular vision.

ਕੈਮਬ੍ਰੀਅਨ ਵਿਸਫੋਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the first proto-eyes evolved among animals 600 million years ago about the time of the cambrian explosion.

ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਧਾਰਣ ਪੂਰਵਜ ਕੋਲ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਾਇਓਕੈਮੀਕਲ ਟੂਲਕਿੱਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੱਖਾਂ main 96% ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ species 96% ਫਾਈਲਾ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ.
the last common ancestor of animals possessed the biochemical toolkit necessary for vision, and more advanced eyes have evolved in 96% of animal species in six of the 35 main phyla.

ਬਹੁਤੇ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੋਲਕਸ ਵਿਚ ਅੱਖ ਅੱਖ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਰੇਟਿਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਚਾਨਣ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪੈਨਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in most vertebrates and some molluscs, the eye works by allowing light to enter and project onto a light-sensitive panel of cells, known as the retina, at the rear of the eye.

ਰੰਗ ਲਈ ਕੋਨ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਰੈਟਿਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਲਈ ਡੰਡੇ ਦੇ ਸੈੱਲ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
the cone cells for colour and the rod cells for low-light contrasts in the retina detect and convert light into neural signals for vision.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਿਗਨਲ ਫਿਰ ਆਪਟਿਕ ਨਰਵ ਦੁਆਰਾ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the visual signals are then transmitted to the brain via the optic nerve.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਜੈੱਲ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਕ ਲੈਂਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਆਈਰਿਸ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ingਿੱਲ ਜਾਂ ਕੱਸਣ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਿਹੜੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਘਟੀਆਪਣ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
such eyes are typically roughly spherical, filled with a transparent gel-like substance called the vitreous humour, with a focusing lens and often an iris the relaxing or tightening of the muscles around the iris change the size of the pupil, thereby regulating the amount of light that enters the eye, and reducing aberrations when there is enough light.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੇਫਾਲੋਪੋਡਜ਼, ਮੱਛੀ, ਦੋਨੋਂ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਲੈਂਜ਼ ਦੇ ਆਕਾਰ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਦਰਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the eyes of most cephalopods, fish, amphibians and snakes have fixed lens shapes, and focusing vision is achieved by telescoping the to how a camera focuses.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਠੀਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਧਾਰਣ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਅੱਖ ਇਕੋ ਪਿਕਸਲੇਟ ਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਮਲਟੀਪਲ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
compound eyes are found among the arthropods and are composed of many simple facets which, depending on the details of anatomy, may give either a single pixelated image or multiple images, per eye.

ਹਰੇਕ ਸੈਂਸਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਫੋਟੋਸੈਂਸੀਟਿਵ ਸੈੱਲ ਹਨ.
each sensor has its own lens and photosensitive cell s .

ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ 28,000 ਸੈਂਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ xਾਂਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਪੂਰਾ ਖੇਤਰ ਦਰਸ਼ਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
some eyes have up to 28,000 such sensors, which are arranged hexagonally, and which can give a full field of vision.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਗਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
compound eyes are very sensitive to motion.

ਕਈ ਆਰਥਰੋਪਡਸ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟ੍ਰੈਪਸਪੀਟੇਰਾ ਸਮੇਤ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੇਟਿਨਾ.
some arthropods, including many strepsiptera, have compound eyes of only a few facets, each with a retina capable of creating an image, creating vision.

ਹਰੇਕ ਅੱਖ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਿਠੀ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ, ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
with each eye viewing a different thing, a fused image from all the eyes is produced in the brain, providing very different, high-resolution images.

ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਾਈਪਰਸੈਕਟ੍ਰਲ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਂਟਿਸ ਝੀਂਗਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰੰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
possessing detailed hyperspectral colour vision, the mantis shrimp has been reported to have the world's most complex colour vision system.

ਟ੍ਰਾਈਲੋਬਾਈਟਸ, ਜੋ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅਨੌਖੀ ਮਿਕਦਾਰ ਸੀ.
trilobites, which are now extinct, had unique compound eyes.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਲੈਂਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਕੈਲਸੀਟ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
they used clear calcite crystals to form the lenses of their eyes.

ਇਸ ਵਿਚ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਰਥਰੋਪਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਰਮ ਹਨ.
in this, they differ from most other arthropods, which have soft eyes.

ਅਜਿਹੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਲੈਂਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਟ੍ਰਾਈਲੋਬਾਈਟਸ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੈਂਸ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
the number of lenses in such an eye varied, however some trilobites had only one, and some had thousands of lenses in one eye.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਸਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੈਂਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in contrast to compound eyes, simple eyes are those that have a single lens.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੰਪਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਤੰਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਹੋਰ, ਛੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ.
for example, jumping spiders have a large pair of simple eyes with a narrow field of view, supported by an array of other, smaller eyes for peripheral vision.

ਕੁਝ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੂਨੀ, ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਟੈਮਮਾਟਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਮੋਟਾ ਚਿੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some insect larvae, like caterpillars, have a different type of simple eye stemmata which gives a rough image.

ਕੁਝ ਸਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ cellਸੈਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਘੁਮੱਕੜ ਵਰਗੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ "ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ".
some of the simplest eyes, called ocelli, can be found in animals like some of the snails, which cannot actually "see" in the normal sense.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਫੋਟੋਸੈਂਸੀਟਿਵ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸੈੱਲਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਲੈਂਸ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ.
they do have photosensitive cells, but no lens and no other means of projecting an image onto these cells.

ਉਹ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਨਹੀਂ.
they can distinguish between light and dark, but no more.

ਇਹ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this enables snails to keep out of direct sunlight.

ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਛਾਂਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਨਫਰਾ-ਰੈਡ ਲਾਈਟ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ adਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਾਰਕ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਦਾ ਉਬਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in organisms dwelling near deep-sea vents, compound eyes have been secondarily simplified and adapted to spot the infra-red light produced by the hot this way the bearers can spot hot springs and avoid being boiled alive.

ਕਿਸਮਾਂ ਜ਼ੂਮ ਅਤੇ ਫਰੈਸਲ ਲੈਂਜ਼ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ optਪਟੀਕਲ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹਰ ਤਕਨੀਕੀ methodੰਗ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
types there are ten different eye every technological method of capturing an optical image commonly used by human beings, with the exceptions of zoom and fresnel lenses, occur in nature.

ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ "ਸਰਲ ਅੱਖਾਂ" ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਵਧ੍ਰਾਮ ਫੋਟੋਰਸੈਪਟਿਵ ਸਤਹ ਅਤੇ "ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ" ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਰਾ ਸਤਹ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਲੈਂਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
eye types can be categorised into "simple eyes", with one concave photoreceptive surface, and "compound eyes", which comprise a number of individual lenses laid out on a convex surface.

ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ "ਸਧਾਰਨ" ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਜਾਂ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਘਟੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ.
note that "simple" does not imply a reduced level of complexity or acuity.

ਦਰਅਸਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੱਖ ਦੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
indeed, any eye type can be adapted for almost any behaviour or environment.

ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕੋ ਇਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ.
the only limitations specific to eye types are that of physics of compound eyes prevents them from achieving a resolution better than .

ਨਾਲ ਹੀ, ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖਾਂ ਨਿਗਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹਨੇਰੇ-ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ .ੁਕਵਾਂ ਹਨ.
also, superposition eyes can achieve greater sensitivity than apposition eyes, so are better suited to dark-dwelling creatures.

ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਲੂਲਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੋਟੋਰੀਸੇਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਰਟੀਬਰੇਟਸ ਜਾਂ ਰਬਡੋਮੇਰਿਕ ਵਾਂਗ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eyes also fall into two groups on the basis of their photoreceptor's cellular construction, with the photoreceptor cells either being cilliated as in the vertebrates or rhabdomeric.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮੂਹ ਇਕੋਫਾਈਲੈਟਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਨਾਈਡਾਰੀਆ ਵੀ ਸਿਲਿਏਟਿਡ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਐਨੀਲਿਡਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
these two groups are not monophyletic the cnidaria also possess cilliated cells, and some annelids possess both.

ਗੈਰ-ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਸਰਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾ ਕਿ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੈਂਜ਼ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੱਤ ਵਾਰ ਵੇਰਵੇਟਸ, ਸੇਫਲੋਪੋਡਜ਼, ਐਨੇਲਿਡਜ਼, ਕ੍ਰਸਟੇਸੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਕਿ cubਬੋਜੋਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
non-compound eyes simple eyes are rather ubiquitous, and lens-bearing eyes have evolved at least seven times in vertebrates, cephalopods, annelids, crustaceans and cubozoa.

ਪਿਟ ਅੱਖਾਂ ਪਿਟ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੈਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚਟਾਕ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕੋਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
pit eyes pit eyes, also known as stemma, are eye-spots which may be set into a pit to reduce the angles of light that enters and affects the eyespot, to allow the organism to deduce the angle of incoming light.

ਫਾਈਲਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 85% ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ, ਇਹ ਮੁ formsਲੇ ਰੂਪ ਸ਼ਾਇਦ ਵਧੇਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ "ਸਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ" ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸਨ.
found in about 85% of phyla, these basic forms were probably the precursors to more advanced types of "simple eye".

ਇਹ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 100 ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ 100 ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they are small, comprising up to about 100 cells covering about 100 .

ਦਿਸ਼ਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਪਰਚਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਰੀਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਟੋਏ ਨੂੰ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਾਈਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the directionality can be improved by reducing the size of the aperture, by incorporating a reflective layer behind the receptor cells, or by filling the pit with a refractile material.

ਪਿਟ ਵਿੱਪਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੋਇਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਥਰਮਲ ਇਨਫਰਾ-ਰੈਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਿਤ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਟੀਕਲ ਵੇਵ-ਲੰਬਾਈ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ.
pit vipers have developed pits that function as eyes by sensing thermal infra-red radiation, in addition to their optical wavelength eyes like those of other vertebrates.

ਗੋਲਾਕਾਰ ਅੱਖ ਦਾ ਪਰਦਾ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਇੱਕ ਲੈਂਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤਿਵਰਤੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧੁੰਦਲੀ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
spherical lensed eye the resolution of pit eyes can be greatly improved by incorporating a material with a higher refractive index to form a lens, which may greatly reduce the blur radius increasing the resolution obtainable.

ਸਭ ਤੋਂ ਮੁ basicਲਾ ਰੂਪ, ਕੁਝ ਗੈਸਟ੍ਰੋਪੋਡਜ਼ ਅਤੇ ਐਨੇਲਿਡਜ਼ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਇਕ ਰੀਫ੍ਰੈਕਟਿਵ ਇੰਡੈਕਸ ਦੇ ਲੈਂਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the most basic form, seen in some gastropods and annelids, consists of a lens of one refractive index.

ਉੱਚ ਰਿਫਰੇਕਵਟ ਇੰਡੈਕਸ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਣ ਨਾਲ ਇਹ ਫੋਕਲ ਲੰਬਾਈ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਰੇਟਿਨਾ 'ਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
a far sharper image can be obtained using materials with a high refractive index, decreasing to the edges this decreases the focal length and thus allows a sharp image to form on the retina.

ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਿੱਖਾਪਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਅਪਰਚਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਲੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸੀ ਲੈਂਜ਼ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this also allows a larger aperture for a given sharpness of image, allowing more light to enter the lens and a flatter lens, reducing spherical aberration.

ਫੋਕਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 4 ਗੁਣਾ ਲੈਂਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ 2.5 ਰੇਡੀਅਸ ਤੱਕ ਘਟਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਇੱਕ ਅਸਹਿਜੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
such an inhomogeneous lens is necessary in order for the focal length to drop from about 4 times the lens radius, to 2.5 radii.

ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੈਸਟ੍ਰੋਪੋਡਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੌਂ ਚਾਰ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਵਾਰ ਕੋਪੋਪੌਡਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਾਰ ਐਨਲਿਡਜ਼ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਾਰ ਸੇਫਲੋਪੌਡਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਚਿੱਟੌਨਜ਼ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਰਾਗੋਨਾਈਟ ਲੈਂਜ਼ ਹਨ.
heterogeneous eyes have evolved at least nine times four or more times in gastropods, once in the copepods, once in the annelids, once in the cephalopods, and once in the chitons, which have aragonite lenses.

ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਜੀਵ ਇਕੋ ਲੇਜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ "ਫੈਲਣ" ਦੇ ਲਈ ਵਿਪਰੀਤ ਲੈਂਜ਼ ਲਈ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਦਬਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
no extant aquatic organisms possess homogeneous lenses presumably the evolutionary pressure for a heterogeneous lens is great enough for this stage to be quickly "outgrown".

ਇਹ ਅੱਖ ਇਕ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੰਨੀ ਤਿੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖ ਦੀ ਗਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧੁੰਦਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this eye creates an image that is sharp enough that motion of the eye can cause significant blurring.

ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਜਾਨਵਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
to minimise the effect of eye motion while the animal moves, most such eyes have stabilising eye muscles.

ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਓਸਲੀ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਲੈਂਜ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਰੇਟਿਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਚਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ.
the ocelli of insects bear a simple lens, but their focal point always lies behind the retina consequently they can never form a sharp image.

ਆਰਥਰੋਪਡਸ ਦੀਆਂ cellਸੈਲ ਪਿਟ-ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਰੇਟਿਨਾ ਵਿਚ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪੂਰੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੰਤੂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. .
ocelli pit-type eyes of arthropods blur the image across the whole retina, and are consequently excellent at responding to rapid changes in light intensity across the whole visual field this fast response is further accelerated by the large nerve bundles which rush the information to the brain.

ਚਿੱਤਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰਿਸਪਟਰਾਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ, ਪਰ ਸੰਵੇਦਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ieldਾਲਣ ਵਾਲੇ ਤੀਬਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰੋਸ਼ਨੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਘਟੇਗੀ.
focusing the image would also cause the sun's image to be focused on a few receptors, with the possibility of damage under the intense light shielding the receptors would block out some light and thus reduce their sensitivity.

ਇਸ ਤੇਜ਼ ਜਵਾਬ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ theਸਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਡਾਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ whichੰਗ ਨਾਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਜੋ ਬਨਸਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
this fast response has led to suggestions that the ocelli of insects are used mainly in flight, because they can be used to detect sudden changes in which way is up because light, especially uv light which is absorbed by vegetation, usually comes from above .

ਮਲਟੀਪਲ ਲੈਂਸਜ ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਇਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈਂਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੋਪੋਪੌਡ ਪੋਂਟੇਲਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਨ.
multiple lenses some marine organisms bear more than one lens for instance the copepod pontella has three.

ਬਾਹਰੀ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਸਤਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲਾਕਾਰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the outer has a parabolic surface, countering the effects of spherical aberration while allowing a sharp image to be formed.

ਇਕ ਹੋਰ ਕੋਪੋਪੌਡ, ਕੋਪੀਲੀਆ, ਹਰ ਅੱਖ ਵਿਚ ਦੋ ਲੈਂਸਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਦੂਰਬੀਨ ਵਾਂਗ ਹੈ.
another copepod, copilia, has two lenses in each eye, arranged like those in a telescope.

ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
such arrangements are rare and poorly understood, but represent an alternative construction.

ਕਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਜੰਪਿੰਗ ਮੱਕੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੈਂਸ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਾਲੀ ਕੋਰਨੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਿਣਾਤਮਕ ਲੈਂਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰੀਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ 50% ਤੱਕ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਟੀਕਲ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
multiple lenses are seen in some hunters such as eagles and jumping spiders, which have a refractive cornea discussed next these have a negative lens, enlarging the observed image by up to 50% over the receptor cells, thus increasing their optical resolution.

ਰਿਟਰੈਕਟਿਵ ਕਾਰਨੀਆ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਸਰੀਪੁਣਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੀਟ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਉੱਚ ਰੀਫੈਕਟ੍ਰਿਕ ਇੰਡੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
refractive cornea in the eyes of most mammals, birds, reptiles, and most other terrestrial vertebrates along with spiders and some insect larvae the vitreous fluid has a higher refractive index than the air.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲੈਂਜ਼ ਗੋਲਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
in general, the lens is not spherical.

ਗੋਲਾਕਾਰ ਲੈਂਸ ਗੋਲਾਕਾਰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
spherical lenses produce spherical aberration.

ਰਿਟਰੈਕਟਿਵ ਕੋਰਨੀਅਸ ਵਿੱਚ, ਲੈਂਸ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਇਨਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ ਲੈਂਸ ਮੈਟੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਲੂਨਬਰਗ ਲੈਂਜ਼ ਵੇਖਣ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਸਪਰਿਕ ਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in refractive corneas, the lens tissue is corrected with inhomogeneous lens material see luneburg lens , or with an aspheric shape.

ਲੈਂਸ ਨੂੰ ਚਪਟਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ ਦਰਸ਼ਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਫੋਕਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
flattening the lens has a disadvantage the quality of vision is diminished away from the main line of focus.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਾਨਵਰ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
thus, animals that have evolved with a wide field-of-view often have eyes that make use of an inhomogeneous lens.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਰਿਟਰੈਕਟਿਵ ਕੌਰਨੀਆ ਪਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਵਿਟ੍ਰੀਅਸ ਤਰਲ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿਚ ਥੋੜਾ ਅੰਤਰ ਹੈ.
as mentioned above, a refractive cornea is only useful out of water in water, there is little difference in refractive index between the vitreous fluid and the surrounding water.

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੀਵ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੈਨਗੁਇਨ ਅਤੇ ਸੀਲ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਵਡ ਕੌਰਨੀਆ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੈਂਜ਼ ਅਧਾਰਤ ਦਰਸ਼ਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
hence creatures that have returned to the water penguins and seals, for example lose their highly curved cornea and return to lens-based vision.

ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਹੱਲ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ focusੰਗ ਨਾਲ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੋਰਨੀਆ ਹੈ.
an alternative solution, borne by some divers, is to have a very strongly focusing cornea.

ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਅੱਖਾਂ ਇਕ ਲੈਂਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਅੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ "ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ" ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
reflector eyes an alternative to a lens is to line the inside of the eye with "mirrors", and reflect the image to focus at a central point.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅੱਖ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰਨੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹੋ ਇਕੋ ਚਿੱਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਜੀਵ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the nature of these eyes means that if one were to peer into the pupil of an eye, one would see the same image that the organism would see, reflected back out.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਟੀਫਾਇਰ, ਕੋਪਪੌਡ ਅਤੇ ਫਲੈਟ ਕੀੜੇ ਅਜਿਹੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ.
many small organisms such as rotifers, copepods and flatworms use such organs, but these are too small to produce usable images.

ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਣੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੋਪੜੀ, ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some larger organisms, such as scallops, also use reflector eyes.

ਸਕੈਲੋਪ ਪੇਕਟਨ ਵਿਚ 100 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਅੱਖਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਦੇ ਸ਼ੈੱਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਤਿਲ੍ਹਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the scallop pecten has up to 100 millimetre-scale reflector eyes fringing the edge of its shell.

ਇਹ ਚਲਦੀਆਂ ਆਬਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਲੈਂਸਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
it detects moving objects as they pass successive lenses.

ਇੱਥੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਸਪੂਕਫਿਸ਼, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ optਪਟਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
there is at least one vertebrate, the spookfish, whose eyes include reflective optics for focusing of light.

ਸਪੌਕਫਿਸ਼ ਦੀ ਹਰੇਕ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਉੱਪਰੋਂ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਕ ਲੈਂਸ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਆਨੀਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਇਕ ਕਰਵਿਆਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੁਆਰਾ.
each of the two eyes of a spookfish collects light from both above and below the light coming from above is focused by a lens, while that coming from below, by a curved mirror composed of many layers of small reflective plates made of guanine crystals.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਇਕਾਈਆਂ ਜਾਂ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ, ਇਕਵਚਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
compound eyes a compound eye may consist of thousands of individual photoreceptor units or ommatidia ommatidium, singular .

ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ ਕਈ ਓਮਮਾਟਡੀਆ ਵਿਅਕਤੀਗਤ "ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ" ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਸਰਬੋਤਮ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the image perceived is a combination of inputs from the numerous ommatidia individual "eye units" , which are located on a convex surface, thus pointing in slightly different directions.

ਸਾਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਧਰੁਵੀਕਰਨ.
compared with simple eyes, compound eyes possess a very large view angle, and can detect fast movement and, in some cases, the polarisation of light.

ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਲੈਂਸ ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਵਿਘਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਭਾਵਿਤ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਤੇ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਮੰਨਦਿਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੜਾਅਵਾਰ ਐਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
because the individual lenses are so small, the effects of diffraction impose a limit on the possible resolution that can be obtained assuming that they do not function as phased arrays .

ਇਹ ਸਿਰਫ ਲੈਂਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this can only be countered by increasing lens size and number.

ਸਾਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਤੇ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਜੋ ਕਿ 11 ਮੀਟਰ 36 ਫੁੱਟ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਹੈ.
to see with a resolution comparable to our simple eyes, humans would require very large compound eyes, around 11 metres 36 ft in radius.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਈਂ ਉਲਟ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
compound eyes fall into two groups apposition eyes, which form multiple inverted images, and superposition eyes, which form a single erect image.

ਕੰਪਾoundਂਡ ਅੱਖਾਂ ਆਰਥਰੋਪਡਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਨੇਲਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਾਇਵੇਲਡ ਮੋਲਕਸ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
compound eyes are common in arthropods, and are also present in annelids and some bivalved molluscs.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਗਠੀਏ ਵਿਚ, ਨਵੇਂ ਓਮਟੈਡੀਆ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ.
compound eyes, in arthropods at least, grow at their margins by the addition of new ommatidia.

ਨਿਗਾਹ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਿਗਾਹ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਹਨ.
apposition eyes apposition eyes are the most common form of eyes, and are presumably the ancestral form of compound eyes.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਰਥਰੋਪਡ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਫਾਈਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ.
they are found in all arthropod groups, although they may have evolved more than once within this phylum.

ਕੁਝ ਐਨੀਲਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੈਲਜ਼ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਹਨ.
some annelids and bivalves also have apposition eyes.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਲਿਮੂਲਸ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਹਨ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਚੇਲੀਅਸਰੇਟਸ ਨੇ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ.
they are also possessed by limulus, the horseshoe crab, and there are suggestions that other chelicerates developed their simple eyes by reduction from a compound starting point.

ਕੁਝ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਵਿਪਰੀਤ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਾਧਾਰਣ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some caterpillars appear to have evolved compound eyes from simple eyes in the opposite fashion.

ਨਿਗਾਹ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਈ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਹਰੇਕ ਅੱਖ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਅੱਖ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
apposition eyes work by gathering a number of images, one from each eye, and combining them in the brain, with each eye typically contributing a single point of information.

ਆਮ ਨਿਗਾਹ ਵਾਲੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਇਕ ਲੈਂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਬੇਡਮ ਤੇ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਓਮਟੈਡੀਅਮ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the typical apposition eye has a lens focusing light from one direction on the rhabdom, while light from other directions is absorbed by the dark wall of the ommatidium.

ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖਾਂ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਸੁਪਰਪੋਜ਼ਨ ਅੱਖ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
superposition eyes the second type is named the superposition eye.

ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਿੰਗ, ਰਿਫਲੈਕਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਆਈ.
the superposition eye is divided into three types the refracting, the reflecting and the parabolic superposition eye.

ਰਿਟਰੈਕਟਿੰਗ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖ ਦੀ ਅੱਖ ਦਾ ਲੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਾੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਸੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨਹੀਂ.
the refracting superposition eye has a gap between the lens and the rhabdom, and no side wall.

ਹਰ ਲੈਂਜ਼ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਕੋਣ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸੇ ਕੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
each lens takes light at an angle to its axis and reflects it to the same angle on the other side.

ਨਤੀਜਾ ਅੱਖ ਦੇ ਅੱਧੇ ਘੇਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਚਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਰਬਡਮਸ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਹਨ.
the result is an image at half the radius of the eye, which is where the tips of the rhabdoms are.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲੋਂ 1000 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘਟੇ ਰੈਜ਼ੋਲਿ ofਸ਼ਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ.
this type of compound eye is normally found in nocturnal insects because it can create images up to 1000 times brighter than equivalent apposition eyes, though at the cost of reduced resolution.

ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਸੁਪਰਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕੰਪਾ .ਂਡ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਮੇਥਫਲਾਈਸ ਵਰਗੇ ਆਰਥਰੋਪਡਸ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਬੋਲਿਕ ਸਤਹ ਇਕ ਰਿਫਲੈਕਟਰ ਤੋਂ ਸੈਂਸਰ ਦੇ ਐਰੇ ਤਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
in the parabolic superposition compound eye type, seen in arthropods such as mayflies, the parabolic surfaces of the inside of each facet focus light from a reflector to a sensor array.

ਲੰਬੇ-ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਡੀਕੈਪਡ ਕ੍ਰਾਸਟੀਸੀਅਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੀਂਗਾ, ਝੀਂਗਾ, ਕ੍ਰੇਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਬਸਟਰ ਇਕੱਲੇ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕੱਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਾੜਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੈਂਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੋਨੇ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
long-bodied decapod crustaceans such as shrimp, prawns, crayfish and lobsters are alone in having reflecting superposition eyes, which also have a transparent gap but use corner mirrors instead of lenses.

ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਇਹ ਅੱਖ ਕਿਸਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਫੋਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਰਾਬੋਲਿਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
parabolic superposition this eye type functions by refracting light, then using a parabolic mirror to focus the image it combines features of superposition and apposition eyes.

ਹੋਰ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ, ਜੋ ਆਰਡਰ ਸਟ੍ਰੈਪਸਪੀਟੇਰਾ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਚ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੇਟਿਨਾ ਲਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
other another kind of compound eye, found in males of order strepsiptera, employs a series of simple having one opening that provides light for an entire image-forming retina.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਅੱਖਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਸਟ੍ਰੈਪਸਪੀਟਰਨ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਟ੍ਰਾਈਲੋਬਾਈਟਸ ਦੀਆਂ 'ਸਕਾਈਜ਼ੋਕਰੋਲ' ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ.
several of these eyelets together form the strepsipteran compound eye, which is similar to the 'schizochroal' compound eyes of some trilobites.

ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇਕ ਸੁਰਖੀਆਂ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਅੱਖ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਉਲਟ ਚਿੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਈ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
because each eyelet is a simple eye, it produces an inverted image those images are combined in the brain to form one unified image.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਅੱਖ ਦਾ ਅਪਰਚਰ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਘੱਟ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
because the aperture of an eyelet is larger than the facets of a compound eye, this arrangement allows vision under low light levels.

ਚੰਗੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਖੀਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਥੀਆਂ ਜਾਂ ਡ੍ਰੈਗਨਫਲਾਈਸ, ਵਿਚ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਫੋਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
good fliers such as flies or honey bees, or prey-catching insects such as praying mantis or dragonflies, have specialised zones of ommatidia organised into a fovea area which gives acute vision.

ਤੀਬਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ, ਅੱਖਾਂ ਸਮਤਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in the acute zone, the eyes are flattened and the facets larger.

ਫਲੈਟਿੰਗ ਵਧੇਰੇ ਓਮਟੈਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉੱਚ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ.
the flattening allows more ommatidia to receive light from a spot and therefore higher resolution.

ਕਾਲੇ ਦਾਗ਼ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਿਰੀਖਕ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸੂਡੋਪੂਪਿਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the black spot that can be seen on the compound eyes of such insects, which always seems to look directly at the observer, is called a pseudopupil.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਟੀਕਲ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ "ਸਿਰ ਤੇ" ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਘਟਨਾ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
this occurs because the ommatidia which one observes "head-on" along their optical axes absorb the incident light, while those to one side reflect it.

ਉਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਕਿਸਮਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਹਨ.
there are some exceptions from the types mentioned above.

ਕੁਝ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਇਕ ਅਖੌਤੀ ਸਿੰਗਲ ਲੈਂਜ਼ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਸਮ ਜੋ ਇਕ ਬਹੁ-ਲੈਂਸ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਦੀ ਇਕ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਸਰਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕਹਿਰੀ ਲੈਂਸ ਅੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
some insects have a so-called single lens compound eye, a transitional type which is something between a superposition type of the multi-lens compound eye and the single lens eye found in animals with simple eyes.

ਤਦ ਉਥੇ ਰਹੱਸਮਈ ਝੀਂਗਾ ਡਿਓਪਟਰੋਮਾਈਸਿਸ ਪੈਕਿਸਪੀਨੋਸਾ ਹੈ.
then there is the mysid shrimp dioptromysis paucispinosa.

ਝੀਂਗਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕ ਦੁਖਦਾਈ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਅੱਖ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕੋ ਵੱਡਾ ਪਹਿਲੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਿਆਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਾਈਨ ਸ਼ੰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the shrimp has an eye of the refracting superposition type, in the rear behind this in each eye there is a single large facet that is three times in diameter the others in the eye and behind this is an enlarged crystalline cone.

ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੈਟੀਨਾ 'ਤੇ ਇਕ ਸਿੱਧਾ ਚਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this projects an upright image on a specialised retina.

ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸਰਲ ਅੱਖ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
the resulting eye is a mixture of a simple eye within a compound eye.

ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਸੀਡੋਫੈਕਸਿਡ ਅੱਖ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਟੀਗੇਰਾ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
another version is the pseudofaceted eye, as seen in scutigera.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਸਿਰ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਸੈਲੀ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਸੱਚੀ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this type of eye consists of a cluster of numerous ocelli on each side of the head, organised in a way that resembles a true compound eye.

ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੁਰਭੁਰਾ ਤਾਰਾ ਓਪਿਓਕੋਮਾ ਵੈਂਟੀਈ ਦਾ ਸਰੀਰ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the body of ophiocoma wendtii, a type of brittle star, is covered with ommatidia, turning its whole skin into a compound eye.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿਟੌਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੈ.
the same is true of many chitons.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਰਚਿਨ ਦੇ ਟਿ feetਬ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਲਾਵਟ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਧੁੰਦਲੇ ਸਰੀਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the tube feet of sea urchins contain photoreceptor proteins, which together act as a compound eye they lack screening pigments, but can detect the directionality of light by the shadow cast by its opaque body.

ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸਿਲੀਰੀਅਲ ਸਰੀਰ ਖਿਤਿਜੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਿਕੋਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ ਪਰਤ, ਸਿਲੀਰੀ ਐਪੀਥੀਲੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਲੇਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
nutrients the ciliary body is triangular in horizontal section and is coated by a double layer, the ciliary epithelium.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੇਟਿਨਾ ਦੇ ਤੰਤੂ ਟਿਸ਼ੂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the inner layer is transparent and covers the vitreous body, and is continuous from the neural tissue of the retina.

ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਗਮੈਂਟਡ ਹੈ, ਰੇਟਿਨਲ ਪਿਗਮੈਂਟ ਐਪੀਥੀਲੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ, ਅਤੇ ਡਾਈਲੇਟਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the outer layer is highly pigmented, continuous with the retinal pigment epithelium, and constitutes the cells of the dilator muscle.

ਵਿਟ੍ਰੀਅਸ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਰੰਗਹੀਣ, ਜੈਲੇਟਿਨਸ ਪੁੰਜ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖ ਦੇ ਲੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਅੱਖ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰੈਟਿਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਭਰਦਾ ਹੈ.
the vitreous is the transparent, colourless, gelatinous mass that fills the space between the lens of the eye and the retina lining the back of the eye.

ਇਹ ਕੁਝ ਰੈਟੀਨਾ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is produced by certain retinal cells.

ਇਹ ਕੋਰਨੀਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੈਗੋਸਾਈਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਫੀਲਡ ਵਿਚ ਅਣਚਾਹੇ ਸੈਲੂਲਰ ਮਲਬੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਟ੍ਰੀਅਸ ਸਤਹ ਦੇ ਬਾਲਜਜ਼ ਦੇ ਹਾਈਓਲੋਸਾਈਟਸ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਈਲੂਰੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਹੀਂ. , ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖੰਡ ਦਾ% ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੌਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਣ, ਸ਼ੱਕਰ, ਵਿਟ੍ਰੋਸਿਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਲੇਜਨ, ਕੋਲੇਜਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਫਾਈਬਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ, ਮੂਕੋਪੋਲੀਸੈਸਰਾਇਡ ਹਾਈਅਲੂਰੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ. .
it is of rather similar composition to the cornea, but contains very few cells mostly phagocytes which remove unwanted cellular debris in the visual field, as well as the hyalocytes of balazs of the surface of the vitreous, which reprocess the hyaluronic acid , no blood vessels, and % of its volume is water as opposed to 75% in the cornea with salts, sugars, vitrosin a type of collagen , a network of collagen type ii fibres with the mucopolysaccharide hyaluronic acid, and also a wide array of proteins in micro amounts.

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅੱਖ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ.
amazingly, with so little solid matter, it tautly holds the eye.

ਈਵੋਲਯੂਸ਼ਨ ਫੋਟੋਰੈਸੈਨੀਕਲ ਫਾਈਲੋਜੀਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਫਾਈਲੋਜੀਨੇਸਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਥਿ .ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ.
evolution photoreception is phylogenetically very old, with various theories of phylogenesis.

ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੁਣ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤੱਥ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the common origin monophyly of all animal eyes is now widely accepted as fact.

ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ, ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਅੱਖਾਂ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਗਭਗ 540 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਕਸ 6 ਜੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਵਿੱਚ.
this is based upon the shared genetic features of all eyes that is, all modern eyes, varied as they are, have their origins in a proto-eye believed to have evolved some 540 million years ago, and the pax6 gene is considered a key factor in this.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁ earlyਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਤਰੱਕੀਾਂ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਲਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚੀਂ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ "ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ" ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਫੋਟੋਪਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਭੱਜੇ.
the majority of the advancements in early eyes are believed to have taken only a few million years to develop, since the first predator to gain true imaging would have touched off an "arms race" among all species that did not flee the photopic environment.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਬਚਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ.
prey animals and competing predators alike would be at a distinct disadvantage without such capabilities and would be less likely to survive and reproduce.

ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਪ ਕਿਸਮਾਂ ਸਮਾਨਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਟੀਬਰੇਟਸ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦੇਰ ਪੜਾਅ ਤੇ ਫੋਟੋਪਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਸਨ.
hence multiple eye types and subtypes developed in parallel except those of groups, such as the vertebrates, that were only forced into the photopic environment at a late stage .

ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ showਾਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ.
eyes in various animals show adaptation to their requirements.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਅੱਖ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
for example, the eye of a bird of prey has much greater visual acuity than a human eye, and in some cases can detect ultraviolet radiation.

ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਰਟੇਬਰੇਟਸ ਅਤੇ ਮੋਲਕਸ, ਸਮਾਨ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਰ ਦੀ ਆਮ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.
the different forms of eye in, for example, vertebrates and molluscs are examples of parallel evolution, despite their distant common ancestry.

ਸੇਫਲੋਪੋਡ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦਾ ਫੇਨੋਟਾਈਪਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਰਟੀਬ੍ਰੇਟ ਅੱਖ ਇਕ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸੇਫਲੋਪੋਡ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਪਰ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿਲੀਰੀ ਅਤੇ ਰ੍ਹਬਡੋਮੇਰਿਕ ਓਪਸਿਨ ਕਲਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੈਂਜ਼ ਕ੍ਰਿਸਟਲਿਨਜ਼ ਦੀਆਂ ਉਲਟ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
phenotypic convergence of the geometry of cephalopod and most vertebrate eyes creates the impression that the vertebrate eye evolved from an imaging cephalopod eye, but this is not the case, as the reversed roles of their respective ciliary and rhabdomeric opsin classes and different lens crystallins show.

ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱ "ਲੀਆਂ "ਅੱਖਾਂ", ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕਹਿਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਫੋਟੋਰਸੈਪਟਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਪੈਚ ਸਨ.
the very earliest "eyes", called eyespots, were simple patches of photoreceptor protein in unicellular animals.

ਬਹੁ-ਸੈੱਲਿਯੂਲਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਬਹੁ-ਸੈਲਿ .ਲਰ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਗੰਧ ਲਈ ਰੀਸੈਪਟਰ ਪੈਚਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ.
in multicellular beings, multicellular eyespots evolved, physically similar to the receptor patches for taste and smell.

ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਿਰਫ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੋਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ.
these eyespots could only sense ambient brightness they could distinguish light and dark, but not the direction of the light source.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇਕ otsਿੱਲੇ "ਕੱਪ" ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਉਸ ਕੋਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ.
through gradual change, the eyespots of species living in well-lit environments depressed into a shallow "cup" shape, the ability to slightly discriminate directional brightness was achieved by using the angle at which the light hit certain cells to identify the source.

ਟੋਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਹੋਇਆ, ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦਾ ਆਕਾਰ ਘੱਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ, ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਿੰਨਹੋਲ ਕੈਮਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ.
the pit deepened over time, the opening diminished in size, and the number of photoreceptor cells increased, forming an effective pinhole camera that was capable of dimly distinguishing shapes.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਹੈਗਫਿਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋਵਰਟੇਬਰੇਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰਘੇ, ਹਨੇਰੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵੱਲ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਇਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਕਲ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰ.
however, the ancestors of modern hagfish, thought to be the protovertebrate were evidently pushed to very deep, dark waters, where they were less vulnerable to sighted predators, and where it is advantageous to have a convex eye-spot, which gathers more light than a flat or concave one.

ਇਹ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਵਰਟੀਬਰੇਟ ਅੱਖ ਲਈ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਚਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ.
this would have led to a somewhat different evolutionary trajectory for the vertebrate eye than for other animal eyes.

ਅੱਖ ਦੇ ਅਪਰਚਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਪਤਲੀ ਵਾਧਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਧੱਬੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਅੱਖ ਦੇ ਚੈਂਬਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਰੰਗ ਫਿਲਟਰਿੰਗ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਅੱਖ ਦੇ ਰਿਫਰੇਕਟੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
the thin overgrowth of transparent cells over the eye's aperture, originally formed to prevent damage to the eyespot, allowed the segregated contents of the eye chamber to specialise into a transparent humour that optimised colour filtering, blocked harmful radiation, improved the eye's refractive index, and allowed functionality outside of water.

ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਕੁਲੇਟਰੀ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਕੋਣ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਇਮੇਜਿੰਗ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰਤ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸਟਲਿਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the transparent protective cells eventually split into two layers, with circulatory fluid in between that allowed wider viewing angles and greater imaging resolution, and the thickness of the transparent layer gradually increased, in most species with the transparent crystallin protein.

ਟਿਸ਼ੂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਾੜੇ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਬਾਇਓਕਨਵੈਕਸ ਆਕਾਰ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਇਕ ਆਮ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਿਵ ਇੰਡੈਕਸ ਲਈ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲ ਆਦਰਸ਼ structureਾਂਚਾ.
the gap between tissue layers naturally formed a bioconvex shape, an optimally ideal structure for a normal refractive index.

ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਨ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰਤ ਲੈਂਸ ਕੌਰਨੀਆ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਾਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
independently, a transparent layer and a nontransparent layer split forward from the lens the cornea and iris.

ਫਾਰਵਰਡ ਪਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ ਫਿਰ ਇਕ ਹਾਸੇ, ਜਲ-ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਗਿਆ.
separation of the forward layer again formed a humour, the aqueous humour.

ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਕੂਲੇਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ.
this increased refractive power and again eased circulatory problems.

ਗੈਰ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ, ਵਧੇਰੇ ਗੇੜ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
formation of a nontransparent ring allowed more blood vessels, more circulation, and larger eye sizes.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਅੱਖਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੀਵਣ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ areਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
relationship to life requirements eyes are generally adapted to the environment and life requirements of the organism which bears them.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਉਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਰੀ-ਸਕੈਨਿੰਗ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਵਾਲੀ ਗੈਂਗਲੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਖਿਤਿਜੀ ਰੇਖਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰੁੱਖ-ਨਿਵਾਸ ਜੀਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਰਬਪੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੈਂਗਲੀਆ ਦੀ ਇਕ ਸਮਾਨ ਵੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕਸਾਰਤਾ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for instance, the distribution of photoreceptors tends to match the area in which the highest acuity is required, with horizon-scanning organisms, such as those that live on the african plains, having a horizontal line of high-density ganglia, while tree-dwelling creatures which require good all-round vision tend to have a symmetrical distribution of ganglia, with acuity decreasing outwards from the centre.

ਬੇਸ਼ਕ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ, ਇਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਆਪਟੀਕਲ ਰੀਸੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
of course, for most eye types, it is impossible to diverge from a spherical form, so only the density of optical receptors can be altered.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਗੈਂਗਲੀਆ ਦੀ ਬਜਾਏ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
in organisms with compound eyes, it is the number of ommatidia rather than ganglia that reflects the region of highest data acquisition.

ਆਪਟੀਕਲ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਅੱਖਾਂ ਇਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਸ਼ਕਲ ਲਈ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਹੋਰ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਇਕਸਾਰ ਓਮਮਾਟੀਡੀਆ ਦੇ ਅਕਾਰ ਜਾਂ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ, ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ.
optical superposition eyes are constrained to a spherical shape, but other forms of compound eyes may deform to a shape where more ommatidia are aligned to, say, the horizon, without altering the size or density of individual ommatidia.

ਖਿਤਿਜੀ ਸਕੈਨਿੰਗ ਜੀਵਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਡੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਝੁਕਾਅ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਜੇ ਜਾਨਵਰ opeਲਾਨ' ਤੇ ਹੈ.
eyes of horizon-scanning organisms have stalks so they can be easily aligned to the horizon when this is inclined, for example if the animal is on a slope.

ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੀਬਰ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ੋਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
an extension of this concept is that the eyes of predators typically have a zone of very acute vision at their centre, to assist in the identification of prey.

ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਅੱਖ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜੋ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in deep water organisms, it may not be the centre of the eye that is enlarged.

ਹਾਈਪਰਾਈਡ ਐਮੀਪਿਡਜ਼ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the hyperiid amphipods are deep water animals that feed on organisms above them.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉੱਪਰਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਖੋਜਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
their eyes are almost divided into two, with the upper region thought to be involved in detecting the silhouettes of potential the faint light of the sky above.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਾਈਪਰਾਈਡਸ, ਜਿਥੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਲੁਆਇਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਹੈ, ਵਧੇਰੇ "ਉੱਪਰਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ" ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
accordingly, deeper water hyperiids, where the light against which the silhouettes must be compared is dimmer, have larger "upper-eyes", and may lose the lower portion of their eyes altogether.

ਡੂੰਘੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵੱਧੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਿਗਾੜਣ ਨਾਲ ਇਕਾਈ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਉੱਚ ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
depth perception can be enhanced by having eyes which are enlarged in one direction distorting the eye slightly allows the distance to the object to be estimated with a high degree of accuracy.

ਦਰਮਿਆਨੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਤੀਬਰਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਾਥੀ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
acuity is higher among male organisms that mate in mid-air, as they need to be able to spot and assess potential mates against a very large backdrop.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜੋ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
on the other hand, the eyes of organisms which operate in low light levels, such as around dawn and dusk or in deep water, tend to be larger to increase the amount of light that can be captured.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
it is not only the shape of the eye that may be affected by lifestyle.

ਅੱਖਾਂ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
eyes can be the most visible parts of organisms, and this can act as a pressure on organisms to have more transparent eyes at the cost of function.

ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਰਵਪੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਡੰਡਿਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੇ ਕਾਰਪੇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਏ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
eyes may be mounted on stalks to provide better all-round vision, by lifting them above an organism's carapace this also allows them to track predators or prey without moving the head.

ਫਿਜ਼ੀਓਲੌਜੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਐਕੁਇਟੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਐਕੁਇਟੀ, ਜਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, "ਵਧੀਆ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ" ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਨ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
physiology visual acuity visual acuity, or resolving power, is "the ability to distinguish fine detail" and is the property of cone cells.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਤੀ ਡਿਗਰੀ ਸੀਪੀਡੀ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੋਣੀ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਅੱਖ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is often measured in cycles per degree cpd , which measures an angular resolution, or how much an eye can differentiate one object from another in terms of visual angles.

ਸੀਪੀਡੀ ਵਿਚ ਰੈਜ਼ੋਲਿ differentਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰ ਚਾਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
resolution in cpd can be measured by bar charts of different numbers of white black stripe cycles.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੇ ਹਰੇਕ ਪੈਟਰਨ ਚੌੜਾਈ 1.75 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖ ਤੋਂ 1 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ 1 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੈਟਰਨ' ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸ ਪੈਟਰਨ ਦਾ.
for example, if each pattern is 1.75 cm wide and is placed at 1 m distance from the eye, it will subtend an angle of 1 degree, so the number of white black bar pairs on the pattern will be a measure of the cycles per degree of that pattern.

ਅਜਿਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਖਿਆ ਜਿਹੜੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੱਟੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਬਲਾਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੱਖ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੀ ਮਾਪ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ.
the highest such number that the eye can resolve as stripes, or distinguish from a grey block, is then the measurement of visual acuity of the eye.

ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਲਈ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ 50 ਸੀਪੀਡੀ 1.2 ਆਰਕਿਮਨੀਟ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਜੋੜਾ, ਜਾਂ 0.35 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਲਾਈਨ ਜੋੜਾ, 1 ਮੀ.
for a human eye with excellent acuity, the maximum theoretical resolution is 50 cpd 1.2 arcminute per line pair, or a 0.35 mm line pair, at 1 m .

ਇੱਕ ਚੂਹਾ ਸਿਰਫ 1 ਤੋਂ 2 ਸੀ ਪੀ ਡੀ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a rat can resolve only about 1 to 2 cpd.

ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਫੋਵੀਆ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉੱਚ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ.
a horse has higher acuity through most of the visual field of its eyes than a human has, but does not match the high acuity of the human eye's central fovea region.

ਗੋਲਾਕਾਰ ਘਬਰਾਹਟ 7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਜੋੜਾ ਤਕਰੀਬਨ 3 arcminutes ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
spherical aberration limits the resolution of a 7 mm pupil to about 3 arcminutes per line pair.

3 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵਿਆਸ 'ਤੇ, ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਜੋੜਾ ਲਗਭਗ 1.7 ਆਰਕਮੀਨੇਟਸ ਦਾ ਸੁਧਾਰੀ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at a pupil diameter of 3 mm, the spherical aberration is greatly reduced, resulting in an improved resolution of approximately 1.7 arcminutes per line pair.

ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਜੋੜਾ 2 ਆਰਕਮਿutesਨਟਸ ਦਾ ਇੱਕ ਰੈਜ਼ੋਲਿ optਸ਼ਨ, ਇੱਕ optਪਟੋਟਾਈਪ ਵਿੱਚ 1 ਆਰਕਮੀਨੇਟ ਪਾੜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ 20% ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
a resolution of 2 arcminutes per line pair, equivalent to a 1 arcminute gap in an optotype, corresponds to 20 20 normal vision in humans.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖ ਵਿਚ, ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਓਮੈਟੀਡੀਆ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਓਮਟੈਡੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
however, in the compound eye, the resolution is related to the size of individual ommatidia and the distance between neighbouring ommatidia.

ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ.
physically these cannot be reduced in size to achieve the acuity seen with single lensed eyes as in mammals.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟਬਰੇਟ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
compound eyes have a much lower acuity than vertebrate eyes.

ਰੰਗ ਧਾਰਨਾ "ਰੰਗ ਦਰਸ਼ਣ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਫੈਕਲਟੀ ਹੈ."
colour perception "colour vision is the faculty of the organism to distinguish lights of different spectral qualities."

ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਣੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹਨ ਇਹ ਜੀਵ ਤੋਂ ਜੀਵ ਤੱਕ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 400 ਅਤੇ 700 ਐਨ ਐਮ ਦੀ ਤਰੰਗ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
all organisms are restricted to a small range of electromagnetic spectrum this varies from creature to creature, but is mainly between wavelengths of 400 and 700 nm.

ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਈਮ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਛੋਟੀਆਂ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਣਡੁੱਬੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this is a rather small section of the electromagnetic spectrum, probably reflecting the submarine evolution of the organ water blocks out all but two small windows of the em spectrum, and there has been no evolutionary pressure among land animals to broaden this range.

ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰੰਗਤ, ਰ੍ਹੋਡੋਪਸਿਨ, ਦੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੈ 500 ਐੱਨ.ਐੱਮ.
the most sensitive pigment, rhodopsin, has a peak response at 500 nm.

ਇਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਕੋਡਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਨਾਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਬਦਲਾਅ ਲੈਂਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਐੱਨ.ਐੱਮ.ਐੱਮ. ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਟਵੀਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
small changes to the genes coding for this protein can tweak the peak response by a few nm pigments in the lens can also filter incoming light, changing the peak response.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਣੂ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਭੇਦਭਾਵ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗਤ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
many organisms are unable to discriminate between colours, seeing instead in shades of grey colour vision necessitates a range of pigment cells which are primarily sensitive to smaller ranges of the spectrum.

ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ, ਗੈਕੋਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਕੋਨ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡੰਡੇ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ.
in primates, geckos, and other organisms, these take the form of cone cells, from which the more sensitive rod cells evolved.

ਭਾਵੇਂ ਜੀਵ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਹਾਰਕ ਟੈਸਟਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
even if organisms are physically capable of discriminating different colours, this does not necessarily mean that they can perceive the different colours only with behavioural tests can this be deduced.

ਰੰਗ ਦਰਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most organisms with colour vision are able to detect ultraviolet light.

ਇਹ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਵੇਦਕ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this high energy light can be damaging to receptor cells.

ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਸੱਪ, ਪਲੇਸੈਂਟਲ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕੋਨ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜਜ਼ਬ ਹੋਏ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ ਕਰਦੇ ਹਨ.
with a few exceptions snakes, placental mammals , most organisms avoid these effects by having absorbent oil droplets around their cone cells.

ਵਿਕਲਪ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਲੈਂਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਵੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਦੇ ਖੋਜਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੇਟਿਨਾ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ.
the alternative, developed by organisms that had lost these oil droplets in the course of evolution, is to make the lens impervious to uv light this precludes the possibility of any uv light being detected, as it does not even reach the retina.

ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਕੋਨਜ਼ ਰੈਟਿਨਾ ਵਿਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੋਸ਼ਨੀ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਫੋਟੋਰਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਕੋਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
rods and cones the retina contains two major types of light-sensitive photoreceptor cells used for vision the rods and the cones.

ਡੰਡੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਘੱਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਸਕੋਟੋਪਿਕ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਮ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਉਹ ਮੱਧਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੰਗਾਈ, ਰ੍ਹੋਡਪਸਿਨ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਜਾਮਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਚ ਫੋਟੋਪਿਕ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ .
rods cannot distinguish colours, but are responsible for low-light scotopic monochrome black-and-white vision they work well in dim light as they contain a pigment, rhodopsin visual purple , which is sensitive at low light intensity, but saturates at higher photopic intensities.

ਡੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਰੇਟਿਨਾ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫੋਵੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
rods are distributed throughout the retina but there are none at the fovea and none at the blind spot.

ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਰੇਟਿਨਾ ਵਿਚ ਰੋਡ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਟਿਨਾ ਨਾਲੋਂ.
rod density is greater in the peripheral retina than in the central retina.

ਕੋਨ ਰੰਗ ਦਰਸ਼ਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
cones are responsible for colour vision.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
they require brighter light to function than rods require.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੰਕੂਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੰਬੇ ਵੇਵ-ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਮੱਧਮ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਮੱਧਮ-ਵੇਵ-ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਵੇਵ-ਲੰਬਾਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਾਲ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀਆਂ ਸਿਖਰਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
in humans, there are three types of cones, maximally sensitive to long-wavelength, medium-wavelength, and short-wavelength light often referred to as red, green, and blue, respectively, though the sensitivity peaks are not actually at these colours .

ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਰੰਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੋਨ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
the colour seen is the combined effect of stimuli to, and responses from, these three types of cone cells.

ਕੋਨਸ ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੋਵੀਆ ਵਿਚ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cones are mostly concentrated in and near the fovea.

ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਹੀ ਰੇਟਿਨਾ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
only a few are present at the sides of the retina.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਫੋਵੇ 'ਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਕੋ ਵਸਤੂ ਫੋਕਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
objects are seen most sharply in focus when their images fall on the fovea, as when one looks at an object directly.

ਕੋਨ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਆਪਟਿਕ ਨਰਵ ਦੇ ਨਰਵ ਰੇਸ਼ੇ ਨਾਲ ਰੇਟਿਨਾ ਵਿਚ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cone cells and rods are connected through intermediate cells in the retina to nerve fibres of the optic nerve.

ਜਦੋਂ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ ਉਤੇਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਟਿਕ ਨਰਵ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਣ ਲਈ ਰੇਟਿਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ.
when rods and cones are stimulated by light, they connect through adjoining cells within the retina to send an electrical signal to the optic nerve fibres.

ਆਪਟਿਕ ਤੰਤੂਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀਆਂ ਹਨ.
the optic nerves send off impulses through these fibres to the brain.

ਪਿਗਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰੰਗਮੱਣ ਦੇ ਅਣੂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
pigmentation the pigment molecules used in the eye are various, but can be used to define the evolutionary distance between different groups, and can also be an aid in determining which are closely related although problems of convergence do exist.

ਓਪਸਿਨ ਫੋਟਰੋਸੇਪਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰੰਗਾਂ ਹਨ.
opsins are the pigments involved in photoreception.

ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਲਾਨਿਨ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
other pigments, such as melanin, are used to shield the photoreceptor cells from light leaking in from the sides.

ਓਪਸਿਨ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਮੂਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਆਮ ਪੂਰਵਜ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਾਰੀ ਹੈ.
the opsin protein group evolved long before the last common ancestor of animals, and has continued to diversify since.

ਦਰਸ਼ਨ ਸੀ-ਓਪਸਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਓਪਸਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਲੀਰੀ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਆਰ-ਓਪਸਿਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਰ੍ਹਬਡੋਮੇਰਿਕ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
there are two types of opsin involved in vision c-opsins, which are associated with ciliary-type photoreceptor cells, and r-opsins, associated with rhabdomeric photoreceptor cells.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਟਬਰੇਟਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸੀ-ਓਪਸਿਨ ਵਾਲੇ ਕਲੀਰੀਰੀਅਲ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਿਲੇਟਰਿਅਨ ਇਨਵਰਟੇਬ੍ਰੇਟਸ ਆਰ-ਓਪਸਿਨ ਨਾਲ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਰਬਡੋਮੇਰਿਕ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the eyes of vertebrates usually contain cilliary cells with c-opsins, and bilaterian invertebrates have rhabdomeric cells in the eye with r-opsins.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਟਰੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਗੈਂਗਲੀਅਨ ਸੈੱਲ ਆਰ-ਓਪਸਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਰੰਗਤ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਚੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚੀਆਂ ਹਨ.
however, some ganglion cells of vertebrates express r-opsins, suggesting that their ancestors used this pigment in vision, and that remnants survive in the eyes.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਉਲਟੀਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀ-ਆਪਸਿਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
likewise, c-opsins have been found to be expressed in the brain of some invertebrates.

ਉਹ ਲਾਰਵ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਲੀਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ.
they may have been expressed in ciliary cells of larval eyes, which were subsequently resorbed into the brain on metamorphosis to the adult form.

ਸੀ-ਓਪਸਿਨ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬਾਇਲੇਟਰਿਅਨ-ਇਨਵਰਟੈਬਰੇਟ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿ theਲਵ ਮੌਲਵਸਕ ਦੀਆਂ ਪਾਲੀ ਅੱਖਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਸਮੂਹ ਲਈ ਪੁਰਖੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰ-ਓਪਸਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ.
c-opsins are also found in some derived bilaterian-invertebrate eyes, such as the pallial eyes of the bivalve molluscs however, the lateral eyes which were presumably the ancestral type for this group, if eyes evolved once there always use r-opsins.

ਕਨੀਡਾਰੀਆ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਸੀ-ਆਪਸਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਰ-ਓਪਸਿਨ ਅਜੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇ ਗਏ.
cnidaria, which are an outgroup to the taxa mentioned above, express c-opsins but r-opsins are yet to be found in this group.

ਇਤਫਾਕਨ, ਕਨੀਡਰਿਰੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੇਲੇਨਿਨ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਰੋਗ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਰੰਗਮੰਰ ਦਾ ਆਮ ਉਤਰ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
incidentally, the melanin produced in the cnidaria is produced in the same fashion as that in vertebrates, suggesting the common descent of this pigment.

ਅਤਿਰਿਕਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਡੈਪਟੇਸ਼ਨ ਅੱਖ ਵੀ ਵੇਖੋ ਰਾਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਆਰਥਰੋਪਡ ਅੱਖ ਸੈਫਲੋਪੋਡ ਅੱਖ ਨਿਕਾਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਰਸ਼ਣ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਆਈਲੀਡ ਅੱਖ ਅੰਦੋਲਨ ਸੰਵੇਦਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਮਮਲੀਅਨ ਅੱਖ ਮੋਲੂਸਕ ਅੱਖ ਨਕਲੀਕਰਨ ਝਿੱਲੀ invertebrates ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਅੱਖ ਟੈਪੇਟਮ ਲੂਸੀਡਮ ਅੱਥਰੂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅੱਖ ਰੋਗ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਲੀ, ਮੁਹੰਮਦ ਅਥਰ ਕਲੀਨ , ਐਮ.ਏ.
additional images see also adaptation eye night vision arthropod eye cephalopod eye emission theory vision eye colour eye injury eyelid eye movement sensory human eye mammalian eye mollusc eye nictitating membrane simple eye in invertebrates tapetum lucidum tears eye development eye disease notes references bibliography ali, mohamed ather klyne, m. a.

1985.
1985 .

ਵਰਟਬ੍ਰੇਟਸ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ.
vision in vertebrates.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਪਲੇਨਮ ਪ੍ਰੈਸ.
new york plenum press.

isbn 0-306-42065-1.
isbn 0-306-42065-1.

ਅਤਿਰਿਕਤ ਪੜ੍ਹਨ ਯੋਂਗ, ਐਡ 14 ਜਨਵਰੀ 2016.
additional reading yong, ed 14 january 2016 .

"ਅੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰਚਨਾ".
"inside the eye nature's most exquisite creation".

ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ.
national geographic.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
external links evolution of the eye webvision.

ਰੇਟਿਨਾ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸੰਗਠਨ.
the organisation of the retina and visual system.

ਰੇਟਿਨਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਇਲਾਜ, ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੈ ਪਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
an in-depth treatment of retinal function, open to all but geared most towards graduate students.

ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਉਤਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਰਿਸਰਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ 4 ਅਗਸਤ 1929 13 ਅਕਤੂਬਰ 1987 ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਅਦਾਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਤੇ पटकथा ਲੇਖਕ ਸੀ.
eye strips images of all but bare essentials before sending visual information to brain, uc berkeley research shows kishore kumar 4 august 1929 13 october 1987 was an indian film playback singer, actor, lyricist, composer, producer, director, and screenwriter.

ਉਸਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
he is considered one of the most successful playback singers of the hindi film industry.

ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ, ਅਸਾਮੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਕੰਨੜ, ਭੋਜਪੁਰੀ, ਮਲਿਆਲਮ, ਓਡੀਆ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
apart from hindi, he sang in many indian languages including bengali, marathi, assamese, gujarati, kannada, bhojpuri, malayalam, odia, and urdu.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਮੇਂ ਕਲਾਸਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
he has also sung in private albums in several languages especially in bengali which are noted as all time classics.

ਉਸਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਲਈ 8 ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ.
he won 8 filmfare awards for best male playback singer and holds the record for winning the most filmfare awards in that category.

ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਵਾਰਡ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਤੋਂ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਵਾਰਡ "ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਵਾਰਡ" ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
he was awarded the "lata mangeshkar award" by the madhya pradesh government and from that year onwards, the madhya pradesh government initiated a new award called the "kishore kumar award" for contributions to hindi cinema.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁਣ ਖੰਡਵਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕੁਮਾਰ ਗਾਂਗੁਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life kishore kumar was born in a bengali family in khandwa, central provinces now in madhya pradesh as abhas kumar ganguly.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁੰਜਾਲਾਲ ਗਾਂਗੁਲੀ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ਇਕ ਵਕੀਲ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਗੌਰੀ ਦੇਵੀ ਇਕ ਅਮੀਰ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ।
his father kunjalal ganguly gangopadhyay was a lawyer and his mother gouri devi came from a wealthy bengali family.

ਕੁੰਜਾਲਾਲ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ਨੂੰ ਖੰਡਵਾ ਦੇ ਕਮਵੀਸਾਦਰ ਗੋਖਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ।
kunjalal gangopadhyaya was invited by the kamavisadar gokhale family of khandwa to be their personal lawyer.

ਕਿਸ਼ੋਰ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਅਸ਼ੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਸਤੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਸਨ।
kishore was the youngest of four siblings, the other three were ashok the eldest , sati devi, and anoop.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣ ਗਿਆ.
while kishore was still a child, his brother ashok became a bollywood actor.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਅਨੂਪ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ।
later, anoop also ventured into cinema with ashok's help.

ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ.
spending time with his brothers, kishore became interested in films and music.

ਉਹ ਗਾਇਕ-ਅਦਾਕਾਰ ਕੇ ਐਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਬਣ ਗਿਆ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
he became a fan of singer-actor k. l. he considered his guru, and tried to emulate his singing style.

ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਇੰਦੌਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ.
he graduated from christian college, indore.

ਕੈਰੀਅਰ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸਟਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਗੁਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
career after ashok kumar became a star of hindi films, the ganguly family visited mumbai regularly.

ਅਭਾਸ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕਿਸ਼ੋਰ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕੋਰਸ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਨੇਮਾ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ.
abhas kumar changed his name to kishore and started his cinema career as a chorus singer at bombay talkies, where his brother worked.

ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸ਼ਿਕਰੀ 1946 ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ.
kumar's first film appearance was in shikari 1946 , in which his brother ashok played the lead role.

ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਖੇਮਚੰਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਫਿਲਮ ਜ਼ਿੱਦੀ 1948 ਲਈ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ “ਮਾਰਨੇ ਕੀ ਦੁਯਾਂ ਕੀਂ ਮੰਗੂ” ਗਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
music director khemchand prakash gave kumar a chance to sing "marne ki duayen kyon mangu" for the film ziddi 1948 .

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਸਨ.
after this, kumar was offered many other assignments, but he was not very serious about a film career.

1949 ਵਿਚ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ.
in 1949, he settled in mumbai.

ਫਾਨੀ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬਾਂਬੇ ਟਾਕੀਜ਼ ਫਿਲਮ ਅੰਦੋਲਨ 1951 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਹੀਰੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
kumar played the hero in the bombay talkies film andolan 1951 , directed by phani majumdar.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਭਿਨੈ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ.
although he got some acting assignments with the help of his brother, he was more interested in becoming a singer.

ਅਸ਼ੋਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਉਸ ਵਰਗਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣੇ।
ashok wanted kumar to be an actor like him.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਬਿਮਲ ਰਾਏ ਦੀ ਨੌਕਰੀ 1954 ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਮੁਸਾਫਿਰ 1957 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
kumar next starred in bimal roy's naukri 1954 and hrishikesh mukherjee's directorial debut musafir 1957 .

ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੁਮਾਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
salil chowdhury, the music director for naukri, was initially dismissive of kumar as a singer when he found that kumar had no formal training in music.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟਾ ਘਰ ਘਰ ਦਾ ਗਾਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ.
however, after hearing his voice, chowdhury gave him the song chhota sa ghar hoga, which was supposed to be sung by hemant kumar.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 1957, ਆਸ਼ਾ 1957, ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾੜੀ 1958, ਹਾਫ ਟਿਕਟ 1962, ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਿਰੇਨ, ਪਦੋਸਣ 1968 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
kumar starred in films new delhi 1957 , aasha 1957 , chalti ka naam gaadi 1958 , half ticket 1962 , ganga ki lehren, padosan 1968 .

ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾੜੀ 1958, ਉਸਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਗਾਂਗੁਲੀ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਧੂਬਾਲਾ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
chalti ka naam gaadi 1958 , his home production, starred the three ganguly brothers and madhubala.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਕ ਕਾਰ ਮਕੈਨਿਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਮਧੂਬਾਲਾ ਨਾਲ ਇਕ ਸਬ-ਪਲੌਟ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
kumar played a car mechanic who has a romance with a city girl madhubala with a subplot involving the brothers.

ਫਿਲਮ ਹਾਫ ਟਿਕਟ ਵਿਚ, ਇਕ ਗਾਣੇ ਲਈ - ਆਕੇ ਸੇਧੀ ਲਗੀ ਦਿਲ ਪੇ - ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਲੀਲ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਜੋੜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਗਾਵੇ.
in the movie half ticket, for one of the songs - aake seedhi lagi dil pe - the music director salil chowdhary had a duet in mind and wanted kishore kumar and lata mangeshkar sing the song.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਲੀਲ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਗਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਸ਼ਕਰ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਿਆ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਖੁਦ ਗਾਣੇ ਦੇ ਮਰਦ ਅਤੇ bothਰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਕੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱ .ਿਆ।
however, since lata mangeshkar was not in town and salil chowdhury had to record that song before lata manageshkar could return kishore kumar solved the problem by singing for both the male and female versions of the song himself.

ਜੋੜੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ranਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਪਰਦੇ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਲਈ ਹੈ.
the duet is actually for pran and kishore kumar on the screen dressed as a woman.

ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਗਾਏ.
it just turned out to be fine as he did admirably well singing as both the male and female.

ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ. ਡੀ. ਬਰਮਨ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
music director s. d. burman is credited with spotting kumar's talent for singing.

1950 ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਬਰਮਨ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਐਲ ਐਲ ਸਿਗਲ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ।
during the making of mashaal 1950 , burman visited ashok's house, where he heard kumar imitating k. l. saigal.

ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਸਾਇਗਲ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
he complimented him and told him that he should develop a style of his own, instead of copying saigal.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਡੇਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਟੈਕਸ ਮੋਰਟਨ ਅਤੇ ਜਿੰਮੀ ਰੌਜਰਜ਼ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ.
kumar eventually developed his own style of singing, which featured yodeling, which he had heard on the records of tex morton and jimmie rodgers.

ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੀ ਮੁਨੀਮਜੀ 1954, ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰ 1954, ਮਕਾਨ ਨੰ.
burman recorded in kumar's voice for dev anand's munimji 1954 , taxi driver 1954 , house no.

44 1955, ਫਨਟੂਸ਼ 1956, ਨੌ ਦੋ ਗਾਯਾਰ 1957, ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਿਮਾਨ 1957, ਗਾਈਡ 1965, ਜਵੇਲ ਥਿਫ 1967, ਪ੍ਰੇਮ ਪੁਜਾਰੀ 1970, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ 1971.
44 1955 , funtoosh 1956 , nau do gyarah 1957 , paying guest 1957 , guide 1965 , jewel thief 1967 , prem pujari 1970 , and tere mere sapne 1971 .

ਉਸਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾੜੀ 1958 ਲਈ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
he also composed music for kumar's home production chalti ka naam gaadi 1958 .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਗਾਣੇ ਪੇਅਿੰਗ ਗੈਸਟ ਤੋਂ “ਮੰਨ ਜਨਾਬ ਨੇ ਪੁਕਾਰਾ ਨਹੀਂ”, ਨੌ ਦੋ ਗਾਯਾਰ 1957 ਵਿਚੋਂ “ਹਮ ਹੈਂ ਰਾਤੀ ਪਿਆਰ ਕੇ”, ਫਨਟੂਸ਼ ਤੋਂ “ਆਈ ਮੇਰੀ ਟੋਪੀ ਪਲਟ ਕੇ ਆ” ਅਤੇ “ਇਕ ਲਾਡਕੀ ਭੀਗੀ ਭਾਗੀ ਸੀ” ਅਤੇ “ਸਨ। ਹਾਲ ਕੈਸਾ ਹੈ ਜਨਾਬ ਕਾ "ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾਡੀ 1958 ਤੋਂ.
some of their songs were "maana janaab ne pukara nahin" from paying guest, "hum hain rahi pyar ke" from nau do gyarah 1957 , "ai meri topi palat ke aa" from funtoosh, and "ek ladki bheegi bhaagi si" and "haal kaisa hai janaab ka" from chalti ka naam gaadi 1958 .

ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਮਹਿਮਾਨ 1957 ਦੇ "ਛੋਡ ਦੋ ਆਂਚਲ", ਨੌ ਦੋ ਗਯਾਰ 1957 ਤੋਂ "ਅਣਖੋਂ ਮੈਂ ਕਿਆ ਜੀ", ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਤੋਂ "ਪੰਚ ਰੂਪੈ ਬਾਰਾ ਆਣਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਾਡੀ 1958 ਅਤੇ ਟੀਨ ਦੇਵੀਯਾਨ 1965 ਤੋਂ "ਅਰੇ ਯਾਰ ਮੇਰੀ ਤੂੰ ਭੀ ਹੋ ਗਾਜਬ".
asha bhosle and kumar performed duets composed by burman including "chhod do aanchal" from paying guest 1957 , "ankhon mein kya ji" from nau do gyarah 1957 , "haal kaisa hai janaab ka" and "paanch rupaiya baara aana" from chalti ka naam gaadi 1958 and "arre yaar meri tum bhi ho gajab" from teen deviyan 1965 .

ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ.
music director c. ramchandra also recognized kumar's talent as a singer.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ਾ 1957 ਦੇ "ਈਨਾ ਮੀਨਾ ਦੀਕਾ" ਸਮੇਤ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ.
they collaborated on songs including "eena meena deeka" from aasha 1957 .

ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਰ ਜੈਕੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 1956 ਤੋਂ ਆਈ “ਨਖਰੇਵਾਲੇ”, “ਸੀ.ਏ.ਟੀ.
kishore kumar's work includes "nakhrewaali" from new delhi 1956 by shankar jaikishan, "c.a.t.

ਕੈਟ ਮੈਨੇ ਬਿੱਲੀ "ਅਤੇ ਰਵੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿਲੀ ਕਾ ਠੱਗ 1958 ਤੋਂ" ਹਮ ਤੋ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰੀਗਾ "ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਦੁਆਰਾ ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਿਰੇ 1964 ਤੋਂ" ਚੇਡੋ ਨਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ੁਲਫਿਨ ".
cat maane billi" and "hum to mohabbat karega" from dilli ka thug 1958 by ravi, and "chhedo na meri zulfein" from ganga ki lahren 1964 by chitragupta.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਝੁਮਰੂ 1961 ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਗਾਣੇ, “ਮੈਂ ਹਾਂ ਝੁੰਮਰੂ” ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖੇ।
kumar produced, directed, acted in composed the music for jhumroo 1961 , and wrote the lyrics for the film's title song, "main hoon jhumroo".

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਡੋਰ ਗਗਨ ਕੀ ਛਾਂ ਮੈਂ 1964 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
later, he produced and directed door gagan ki chhaon mein 1964 .

ਉਸਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੋਲ਼ੇ ਅਤੇ ਗੂੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਪੁੱਤਰ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਹੈ.
he wrote the script and composed music for the film, which is about the relationship between a father kishore kumar and his deaf and mute son played by his real-life son amit kumar .

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਈ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ.
in the 1960s, as an actor, kishore kumar built up a notoriety for coming late for the shootings or bunking them altogether.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਕਸਰ ਫਲਾਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
his films flopped frequently and he landed in income tax trouble.

ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਨਮੌਜੀ 1961 ਦੀ "ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ", ਗਾਈਡ 1965 ਤੋਂ "ਗਾਤਾ ਰਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ", ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਚੋਰ 1967 ਤੋਂ "ਯੇ ਦਿਲ ਨਾ ਹੋਤਾ ਬੇਚਾਰਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
as a singer, his work in this period includes "zaroorat hai zaroorat hai" from manmauji 1961 , "gaata rahe mera dil" from guide 1965 , and "yeh dil na hota bechara" from jewel thief 1967 .

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬਰਮਨ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਪੈਡੋਸਨ 1968 ਦੇ ਸਾtraਂਡਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਨੇ "ਮੇਰੇ ਸਾਮਨੇ ਵਾਲੀ ਖਿੱਦਕੀ ਮੈਂ" ਅਤੇ "ਕੇਹਨਾ ਹੈ" ਗਾਇਆ ਸੀ।
in the late 1960s, rahul dev burman worked with kishore kumar on the soundtrack of the film padosan 1968 , in which kumar sang "mere saamne wali khidki mein" and "kehna hai."

ਪੈਡੋਸਨ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕ ਨਾਟਕਕਾਰ-ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਮਹਿਮੂਦ ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਇੱਕ ਭੋਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਣ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।
padosan was a comedy in which kumar as a dramatist-musician, mehmood as a carnatic music and dance teacher, and sunil dutt as a simpleton named bhola.

ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ, ਧਨੰਜੈ ਬੈਨਰਜੀ, ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
kumar's character was inspired by his uncle, dhananjay bannerjee, a classical singer.

ਫਿਲਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ-ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ, ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਝਗੜਾ ਸੀ "ਏਕ ਚਤੁਰ ਨਰ ਕਰ ਸਿੰਗਾਰ."
the highlight of the film was a musical, comical duel between kishore kumar-sunil dutt and mehmood "ek chatur nar karke singaar."

1969 ਵਿਚ, ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੰਤਾ ਨੇ ਅਰਾਧਨਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
in 1969, shakti samanta produced and directed aradhana.

ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ "ਮੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ", "ਕੋਰਾ ਕਾਗਜ ਸੀ ਯੇ ਮਨ ਮੇਰਾ" ਅਤੇ "ਰੂਪ ਤੇਰਾ ਮਸਤਾਨਾ" ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਗਾਣੇ ਗਾਏ.
he sang three songs in the film "mere sapnon ki rani", "kora kagaj tha ye man mera" and "roop tera mastana".

ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੰਤਾ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਹੋਰ ਗਾਉਣ।
shakti samanta suggested that kumar sing the other songs.

ਜਦੋਂ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦੋ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
when the film was released, kumar's two songs established him as a leading bollywood playback singer.

ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ “ਰੂਪ ਤੇਰਾ ਮਸਤਾਨਾ” ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ।
kishore kumar won his first filmfare award for"roop tera mastana".

1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ, ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਧਰਮਿੰਦਰ, ਜੀਤੇਂਦਰ, ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ, ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ, ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਰਾਜੀਵ ਕਪੂਰ, ਆਦਿੱਤਿਆ ਲਈ ਗਾਏ ਸਨ। ਪੰਚੋਲੀ, ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ, ਸੰਜੇ ਦੱਤ, ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ, ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ, ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਣ, ਸਚਿਨ, ਵਿਨੋਦ ਮਹਿਰਾ, ਰਜਨੀ ਕਾਂਤ, ਚੰਕੀ ਪਾਂਡੇ, ਕੁਮਾਰ ਗੌਰਵ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਜੈਕੀ ਸ਼ਰਾਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
1970s and 1980s in the 1970s and 1980s, kumar sang for rajesh khanna, amitabh bachchan, dharmendra, jeetendra, sanjeev kumar, dev anand, shashi kapoor, mithun chakraborty, vinod khanna, dilip kumar, randhir kapoor, rishi kapoor, rajiv kapoor, aditya pancholi, naseeruddin shah, sanjay dutt, sunny deol, anil kapoor, rakesh roshan, pran, sachin, vinod mehra, rajini kanth, chunky pandey, kumar gaurav, govinda and jackie shroff.

ਐਸ ਡੀ ਬਰਮਨ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਪੁਜਾਰੀ 1969 ਦੇ "ਫੂਲੋਂ ਕੇ ਰੰਗ ਸੇ" ਅਤੇ "ਸ਼ੋਖੀਆਂ ਮੈਂ ਘੋਲਾ ਜਾਏ", "ਆਜ ਮਾਧੋਸ਼ ਹੁਆਏ ਜਾਏ ਰੇ", "ਖਿਲਤੇ ਹੈਂ ਗੁਲ ਯਹਾਂ" ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਤੋਂ "ਓ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਮੀਲੀ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1971, ਅਭਿਮਾਨ 1973 ਤੋਂ "ਮੀਟ ਨਾ ਮਿਲੋ", ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ 1974 ਤੋਂ "ਜੀਵਨ ਕੀ ਬਾਗੀਆ ਮਹਿਕੇਗੀ".
s. d. burman and kumar continued to work together, including "phoolon ke rang se" and "shokhiyon mein ghola jaaye" from prem pujari 1969 , "aaj madhosh hua jaaye re," "khilte hain gul yahan" and "o meri sharmilee" from sharmilee 1971 , "meet na mila" from abhimaan 1973 , and "jeevan ki bagiya mehkegi" from tere mere sapne 1974 .

1975 ਵਿੱਚ, ਐਸ ਡੀ ਬਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਗੀਤ ਮਿਲੀ ਕੁਮਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮ "ਬੜੀ ਸੋਨੀ ਸੋਨੀ ਹੈ" ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
in 1975, s. d. burman composed his last song for kumar "badi sooni sooni hai" for the film mili.

ਬਰਮਨ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਕਈ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ “ਓ ਮਾਝੀ ਰੇ”, “ਯੇ ਸ਼ਾਮ ਮਸਤਾਨੀ” ਅਤੇ ਕਟੀ ਪਤੰਗ 1971 ਤੋਂ “ਯੇ ਜੋ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ”, ਬੁੱ milਾ ਮਿਲ ਗਿਆ 1971 ਤੋਂ “ਰਾਤ ਕਾਲੀ ਇਕ ਖਵਾਬ ਮੈਂ ਆਯੀ” ਅਤੇ… "ਚਿੰਗਾਰੀ ਕੋਈ ਭੜਕੇ ਅਮਰ ਪ੍ਰੇਮ" ਅਤੇ ਸ਼ੋਕੀਨ 1986 ਤੋਂ "ਜਬ ਭੀ ਕੋਈ ਕੰਗਣਾ".
burman recorded several songs with kumar in the 1970s, including "o maajhi re" from khushboo, "yeh shaam mastaani" and "yeh jo mohabbat hai" from kati patang 1971 , "raat kali ek khwab mein aayi" from buddha mil gaya 1971 and "chingari koi bhadke amar prem " and "jab bhi koi kangana" from shaukeen 1986 .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਆਰ.ਡੀ.
although he was not formally trained in the classical music, r.d.

ਬਰਮਨ ਅਕਸਰ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਣੇ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ "ਹਮਿਨ ਤੁਮ ਸੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਨਾ" ਅਤੇ ਮਹਿਬੂਬਾ ਤੋਂ "ਮੇਰੀ ਨੈਣਾ ਸਾਵਨ ਭਾਦੋਂ"।
burman often had kumar sing semi-classical songs, such as "hamein tum se pyaar kitna" from kudrat and "mere naina saawan bhadon" from mehbooba.

ਬਰਮਨ ਨੇ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਅਤੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾ ਪੰਨਾ 1973 ਤੋਂ “ਪੁੰਨਾ ਕੀ ਤਮੰਨਾ”, ਸ਼ਰੀਫ ਬੁੱਧਮਾਸ਼ ਦੀ ਫਿਲਮ “ਨੀਂਦ ਚੂਰਾ ਕੇ ਰਤਨ ਮੈਂ”, ਮੰਜਿਲ ਤੋਂ “ਰਿਮਝਿਮ ਗਿਰੇ ਸਾਵਨ”, “ਕਿਆ ਯੀ ਪਿਆਰ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਰੌਕੀ 1981, “ਜਾਨ ਜਾ ਧੂੰਦਾ” ਅਤੇ ਹਰਜਾਈ 1982 ਤੋਂ “ਖਰੋਸ਼ੂ” ਦੀ ਹੈ।
burman recorded several duets pairing kumar with asha bhosle and with lata mangeshkar, including "panna ki tamanna" from heera panna 1973 , "neend chura ke raaton mein" from the film shareef budmaash, "rimjhim gire sawan" from manzil, "kya yehi pyaar hai" from sanjay dutt's debut film rocky 1981 , "jaane ja dhoondta" and "kharoshoo" from harjai 1982 .

ਬਰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
apart from the burmans, kumar worked with other music directors.

ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੋੜੀ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ-ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਐਲ ਪੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਸਟਰ ਐਕਸ ਇਨ ਬਾਂਬੇ ਦੇ "ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਕਿਆਮਤ ਹੋਗੀ", ਦੋ ਰਾਸਤੇ ਤੋਂ "ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ", ਪਿਅ ਕਾ ਘਰ ਤੋਂ "ਯਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦਾਗ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਅੱਜ ਕੀ ਹੈ ", ਮਜਬੂਰ ਤੋਂ" ਨਾ ਮੇਰੀ ਮਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਤਾ ", ਮਹਿਬੂਬ ਕੀ ਮਹਿੰਦੀ ਤੋਂ" ਮੇਰੇ ਦਿਵਾਨਪਨ ਕੀ ਭੀ ", ਰੋਟੀ ਤੋਂ" ਨਾਚ ਮੇਰੀ ਬੁੱਲਬੁਲ ", ਹਾਥੀ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਤੋਂ" ਚਲ ਚਲ ਮੇਰੇ ਹੱਥੀ " ਕਾਰਜ਼ ਤੋਂ "ਤੂ ਕਿਤਨੇ ਬਾਰਸ ਕੀ".
the composer duo laxmikant-pyarelal l-p composed many songs sung by him, including "mere mehboob qayamat hogi" from mr. x in bombay, "mere naseeb mein aye dost" from do raaste, "yeh jeevan hai" from piya ka ghar, "mere dil mein aaj kya hai" from daag, "nahi mai nahi dekh sakta" from majboor, "mere diwanepan ki bhi" from mehboob ki mehndi, "naach meri bulbul" from roti, "chal chal mere haathi" from haathi mere saathi and "tu kitne baras ki" from karz.

ਐਲ-ਪੀ ਨੇ ਦੋਸਤਾਨਾ, ਰਾਮ ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਦੀਦਾਰ-ਏ-ਯਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਦਯੁਗਾਂ ਤੇ ਵੀ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
l-p also worked with kumar and mohammed rafi on duets for the films dostana, ram balram and deedaar-e-yaar.

ਐਲ-ਪੀ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਾਤ ਨਹੀਂ ਕਟਾਣੇ ਯੇ ਦਿਨ ਦੀ ਰਾਤ" 1987 ਵਿੱਚ, ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ, ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਅਲੀਸ਼ਾ ਚਨੋਈ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜੋੜੀ।
l-p composed "i love you kaate nahin katate yeh din yeh raat " from mr. india in 1987 , a duet with kumar and alisha chinoy.

ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅਪਨੇ ਦੇ "ਕੋਈ ਹੋਟਾ ਜਿੰਕੋ ਅਪਨਾ" ਅਤੇ ਅੰਨਾਡਾਟਾ ਤੋਂ "ਗੁੱਜਰ ਗਿਆ ਦਿਨ ਦੀਨ" ਵਰਗੇ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।
salil chowdhury recorded songs like "koi hota jisko apna" from mere apne and "gujar gaye din din" from annadata.

ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ ਨੇ “ਘੁੰਗਰੂ ਕੀ ਤਾਰਾਹ” ਅਤੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ “ਲੈ ਜਾਏਂਗੇ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ” ਅਤੇ ਫਕੀਰਾ ਤੋਂ “ਤੋਤਾ ਮੈਣਾ ਕੀ ਕਹਾਣੀ” ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ।
ravindra jain recorded "ghungroo ki tarah" and the duets "le jaayenge le jaayenge" from chor machaye shor and "tota maina ki kahani" from fakira.

ਖਯਾਮ ਨੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੋਡੀਸੀ ਬੇਵਾਫਾਈ ਅਤੇ ਆਂਖੋਂ ਮੈਂ ਹੁਮਨੇ ਆਪਕੇ ਸਪਨੇ ਸਾਜੈ ਹੈਂ, ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਏਕ ਬਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
khayyam recorded kumar's duets with lata mangeshkar, including "hazaar raahein" from thodisi bewafaii and aankhon mein humne aapke sapne sajaye hain, chandani raat mein ek bar.

ਦਿਲਨਾਥ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਮਸ਼ਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ ਆ ਰਹੀ ਹਾਂ ਮੈਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ।
hridaynath mangeshkar recorded zindagi aa raha hoon main from mashaal.

ਕਲਿਆਣਜੀ ਅਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ ਕਾ ਸਫਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸੇ ਭਰੀ ਤੇਰੀ ਆਂਖੇਂ, ਸਫਰ ਤੋਂ, ਓ ਸਾਥੀ ਰੇ ਮੁੱਕੱੜ ਕਾ ਸਿਕੰਦਰ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪਾਲ ਭਰ ਕੇ ਲੀ ਜੋਨੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਤੋਂ।
kalyanji anandji recorded several songs with kumar including zindagi ka safar and jeevan se bhari teri aankhein, from safar, o saathi re from muqaddar ka sikandar and pal bhar ke liye from johny mera naam.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ, ਸਪਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕੰਪੋਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
kumar worked with other composers including rajesh roshan, sapan chakraborty and bappi lahiri.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਦੀ ਫਿਲਮ ਜੂਲੀ ਲਈ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਕੀ ਕਰੀ ਜਬ ਕਿਸੀ ਨਾਲ ਭੂਲ ਗਿਆ ਸਭ ਕੁਛ ਜੋੜੀ ਗਾਈ।
kumar sang bhool gaya sab kuchh duet with lata mangeshkar and dil kya kare jab kisise for rajesh roshan's film julie.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ 1977 ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਯਦੋਂ ਮੈਂ ਵੋਹ, ਛੂਕਰ ਮੇਰ ਮਨ ਕੋ ਕਿਆ ਤੂਨ ਕਿਆ ਈਸ਼ਾਰਾ ਤੋਂ ਯਾਰਾਣਾ ਅਤੇ ਕਹੀਏ, ਸੁਨੀਏ ਜੋੜਾ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਨਾਲ ਬੈਟਨ ਬੈਟਨ ਮੈਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
their other songs include yaadon mein woh from swami 1977 film , chhookar mere man ko kiya toone kya ishaara from yaarana and kahiye, suniye duet with asha bhosle from baton baton mein.

ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਮਕ ਹਲਾਲ 1982 ਤੋਂ ਪਗ ਘੁੰਗਰੂ ਬੰਦ, ਸ਼ਰਾਬੀ 1984 ਤੋਂ ਮਨਜਿਲਨ ਅਪਨੀ ਜਗਾਹ ਹੈ ਅਤੇ 1987 ਵਿਚ ਮੁਹੱਬਤ ਤੋਂ ਸੈਸ਼ਨ ਸੇ ਨਾਹੀ ਕਾਦੋਮਸ ਨਾਹੀ ਅਤੇ ਟੋਫਾ 1985 ਤੋਂ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਡਾਇਟਸ ਸਨ। .
bappi lahiri also recorded many songs with kishore kumar, including pag ghunghroo bandh from namak halaal 1982 , manzilen apni jagah hai from sharaabi 1984 and saason se nahi kadmose nahi from mohabbat in 1987 and duets with lata mangeshkar like albela mausamand pyar ka tohfa from tohfa 1985 .

ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਬੱਪੀ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਹਿੱਟ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਮਰ ਸੰਗਗੀ 1987 ਤੋਂ ਚਿਰੋਦਿਨੀ ਤੁਮੀ ਜੀ ਅਮਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਕਸ਼ਿਨਾ 1987 ਤੋਂ ਈ ਅਮਰ ਗੁਰੂਦਕਸ਼ੀਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
kishore and bappi pair also recorded hits in bengali, including chirodini tumi je amar from amar sangi 1987 and e amar gurudakshina from gurudakshina 1987 .

ਇਕ ਹੋਰ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਜੇ ਦਾਸ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਗਾਣੇ ਬਣਾਏ ਸਨ.
another bengali musician was ajay das who made many hit songs using kishore kumar's voice.

ਉਸ ਨੇ 1975 ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਸੁਨਹਿਰਾ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਨੌਸ਼ਾਦ ਲਈ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਦੋਗਾਣਾ ਗਾਣਾ ਹੈਲੋ ਹੈਲੋ ਕਿਆ ਕੀ ਹੈ ਹੈ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਨੌਸ਼ਾਦ ਲਈ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਗਾਣਾ ਹੈ.
he also recorded a duet song hello hello kya haal hai with asha bhosle for naushad in 1975 for the movie sunehra sansar, this is the only song of kishore kumar for naushad.

ਭਾਰਤੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਰੈਲੀ ਵਿਚ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
during the indian emergency , sanjay gandhi asked kumar to sing for an indian national congress rally in mumbai, but he refused.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰੀ ਵਿਦਿਆ ਚਰਨ ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੇ 4 ਮਈ 1976 ਤੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ' ਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।
as a result, information and broadcasting minister vidya charan shukla put an unofficial ban on playing kishore kumar songs on state broadcasters all india radio and doordarshan from 4 may 1976 till the end of emergency.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ 1970 ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਧੀ ਕਾ ਨਾਮ ਦਾਧੀ 1978, ਜ਼ਿੰਦਾਗੀ 1981 ਅਤੇ ਡੋਰ ਵਡਿਯਨ ਮੈਂ ਕਹੀਨ 1980 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਖਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
later years kishore kumar produced and directed some movies in the late 1970s and early 1980s, such as badhti ka naam daadhi 1978 , zindagi 1981 and door wadiyon mein kahin 1980 last appearance as an actor.

ਆਰ ਡੀ ਬਰਮਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨਾਲ, ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ.
with patronage from r. d. burman and rajesh roshan, kumar's son amit kumar became a bollywood singer in the 1980s.

ਕੁਮਾਰ ਕਈ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦੇ ਬਕਾਏ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਲਈ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
kumar continued singing for several actors and performed in stage shows to earn money to pay his income tax arrears.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ 'ਚ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਲਈ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਨ ਨੇ ਫਿਲਮ' ਮਮਤਾ ਕੀ ਛਾਂ ਮੈਂ 'ਵਿਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਤੂਫਾਨ ਵਿਚ ਉਸ ਲਈ ਗਾ ਕੇ ਅਮਿਤਾਭ ਨਾਲ ਇਕ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
kumar stopped singing for amitabh bachchan in the mid-1980s after bachchan refused to appear as a guest in the film mamta ki chhaon mein which kumar produced, but called a truce with amitabh by singing for him in toofan.

ਯੋਗੇਤਾ ਬਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਕੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਲਈ ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
he also temporarily stopped singing for mithun chakraborty after yogeeta bali divorced him and married chakraborty.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸੁਰਖਖਸ਼ਾ ਵਿਚ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਲਈ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਡਿਸਕੋ ਡਾਂਸਰ, ਫਰੀਬ ਅਤੇ ਵਕਤ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ.
however, kumar sang for chakraborty in surakkhsha in the 1970s, and in the 1980s in many films, including disco dancer, fareib and waqt ki awaz.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਵੋਹ ਸੱਤ ਦੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਪੂਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਲਈ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ.
in the mid-1980s, kumar sang for anil kapoor in kapoor's debut film as a leading man, woh saat din and also recorded mr. india.

ਉਸਨੇ 1982 ਵਿਚ ਕਾਮਚੋਰ ਲਈ ਅਲਕਾ ਯਾਗਨਿਕ, “ਤੁਮਸੇ ਬਧਕਰ ਦੁਨੀਆ ਮੈਂ ਨਾ ਵੇਖਾ” ਨਾਲ ਇਕ ਜੋੜੀ ਗਾਈ ਅਤੇ ਆਰ ਡੀ ਬਰਮਨ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਸਾਗਰ ਲਈ ਕੁਝ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ।
he sang a duet with alka yagnik, "tumse badhkar duniya mein na dekha" for kaamchor in 1982 and recorded some songs for the film saagar with r. d. burman.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਖੰਡਵਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
by this time, kumar had decided to retire and was planning to return to his birthplace khandwa.

13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਭਰਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ 76 ਵੀਂ ਸ਼ਾਮ 45 ਵਜੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
on 13 october brother ashok's 76th died of a heart attack in mumbai at 4 45 pm.

ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਖੰਡਵਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
his body was taken to khandwa for cremation.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਗਾਣਾ ਗੁਰੂ ਡੁਆਟ ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ 'ਵਕਤ ਕੀ ਆਵਾਜ਼' 1988 ਲਈ ਬੱਪੀ ਲਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਥੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
kumar had recorded his last song, guru duet with asha bhosle for the film waqt ki aawaz 1988 composed by bappi lahiri for mithun chakraborty and day before he died.

ਫਿਲਮ ਜੋਨੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ 1970 ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਗਾਏ ਪਲ ਭਰ ਕੇ ਲਯੀ ਦੀ ਸਿਮਪਸਨਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ "ਕਿਸ ਕਿਸ, ਬੈਂਗ ਬੰਗਲੌਰ" ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
his song pal bhar ke liye from the film johny mera naam 1970 was used in an episode of the simpsons titled "kiss kiss, bang bangalore".

ਉਸ ਦੇ ਗਾਣੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ 1998 ਅਤੇ ਸਾਈਡ ਸਟ੍ਰੀਟਜ਼ 1998 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
his songs have been featured in several films, including such a long journey 1998 and side streets 1998 .

ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਵਰਗੇ ਗਾਇਕ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਗਾਇਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੇ ਫੋਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ।
sony tv organised the television singing contest k for kishore to search for a singer like kishore kumar.

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ.
personal life kishore kumar married four times.

ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰੁਮਾ ਗੁਹਾ ਠਾਕੁਰਤਾ ਉਰਫ ਰੁਮਾ ਘੋਸ਼ ਸੀ।
his first wife was bengali singer and actress ruma guha thakurta aka ruma ghosh.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1950 ਤੋਂ 1958 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।
their marriage lasted from 1950 to 1958.

ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮਧੂਬਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾੜੀ 1958 ਅਤੇ ਝੁਮਰੂ 1961 ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
his second wife was actress madhubala, who had worked with him in many films including his home production chalti ka naam gaadi 1958 and jhumroo 1961 .

ਜਦੋਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮਧੂਬਾਲਾ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ।
when kumar proposed to her, madhubala was ill and was planning to go to london for treatment.

ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕੂਲਰ ਸੈਪਟਲ ਨੁਕਸ ਛੇਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਜੇ ਰੁਮਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
she had a ventricular septal defect hole in the heart , and he was still married to ruma.

ਉਸ ਦੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1960 ਵਿਚ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦਾ ਸਿਵਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕਰੀਮ ਅਬਦੁੱਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
after his divorce, the couple had a civil wedding in 1960 and kishore kumar converted to islam and reportedly changed his name to karim abdul.

ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
his parents refused to attend.

ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਸਮ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਧੂਬਾਲਾ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the couple also had a hindu ceremony to please kumar's parents, but madhubala was never truly accepted as his wife.

ਵਿਆਹ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ।
within a month of her wedding she moved back to her bungalow in bandra because of tension in the kumar household.

ਉਹ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰਹੇ ਪਰ ਮਧੂਬਾਲਾ ਦੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰਹੇ।
they remained married but under great strain for the remainder of madhubala's life.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਧੁਬਾਲਾ ਦੀ 23 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
their marriage ended with madhubala's death on 23 february 1969.

ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਵਿਆਹ ਯੋਗੀਤਾ ਬਾਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1976 ਤੋਂ 4 ਅਗਸਤ 1978 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ।
kumar's third marriage was to yogeeta bali, and lasted from 1976 to 4 august 1978.

ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਵਿਆਹ 1980 ਤੋਂ ਲੀਨਾ ਚਾਂਦਾਵਰਕਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਹੋਇਆ ਸੀ.
kishore was married to leena chandavarkar from 1980 until his death.

ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ, ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਰੁਮਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੁਮੀਤ ਕੁਮਾਰ ਲੀਨਾ ਚਾਂਦਾਵਰਕਰ ਨਾਲ ਸਨ।
he had two sons, amit kumar with ruma, and sumit kumar with leena chandavarkar.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਸੀ।
kumar is said to have been paranoid about not being paid.

ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਉਦੋਂ ਗਾਏਗਾ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
during recordings, he would sing only after his secretary confirmed that the producer had made the payment.

ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਪੂਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਾਸੇ ਮੇਕਅਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈੱਟ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ.
on one occasion, when he discovered that his dues had not been fully paid, he appeared on set with makeup on only one side of his face.

ਜਦੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ "ਅੱਧਾ ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਆਧਾ ਮੇਕਅਪ."
when the director questioned him, he replied "aadha paisa to aadha make-up."

ਅੱਧੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮੇਕਅਪ.
half make-up for half payment .

ਭਾਈ ਭਾਈ ਦੇ ਸੈਟ 'ਤੇ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਐਮ ਵੀ ਰਮਨ ਨੇ ਉਸ' ਤੇ 5000 ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਸੀ.
on the sets of bhai bhai, kishore kumar refused to act because the director m v raman owed him 5,000.

ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੀਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ਪੰਚ ਹਜ਼ੂਰ ਰੁਪਈਆ ਨੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ।
ashok kumar persuaded him to do the scene but when the shooting started, kumar walked across the floor, walked a few places and said, paanch hazzar rupaiya five thousand rupees and did a somersault.

ਫਰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਟੂਡੀਓ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
after he reached the end of the floor, he left the studio.

ਇਕ ਹੋਰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਰ.ਸੀ.
on another occasion, when producer r.c.

ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤਲਵਾੜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਕਾਇਆ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕੁਮਾਰ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ "ਹੇ ਤਲਵਾੜ, ਦੇ ਮਰੇ ਅਥਰ ਹਜ਼ਾਰਾ" "ਹੇ ਤਲਵਾੜ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦ ਤਕ ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
talwar did not pay his dues in spite of repeated reminders, kumar arrived at talwar's residence and shouting "hey talwar, de de mere aath hazaar" "hey talwar, give me my eight thousand" every morning until talwar paid him.

ਫਿਲਮ ਆਨੰਦ 1971 ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿਮੂਦ ਅਲੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ.
the film anand 1971 was originally supposed to star kumar and mehmood ali in the lead.

ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
hrishikesh mukherjee, the director of the film, was asked to meet kumar to discuss the project.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਕਾਰਨ ਦਰਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
however, when he went to kumar's house he was driven away by the gatekeeper due to a misunderstanding.

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੰਗਾਲੀ ਆਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਲਈ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਕਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ "ਬੰਗਾਲੀ" ਨੂੰ ਭਜਾ ਦੇਵੇਗਾ.
a not been paid for a stage show organized by another bengali man and had instructed his gatekeeper to drive away this "bengali", if he ever visited the house.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਮਹਿਮੂਦ ਨੂੰ ਵੀ ਫਿਲਮ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਅਪ ਕੀਤਾ.
consequently, mehmood had to leave the film as well, and new actors rajesh khanna and amitabh bachchan were signed up for the film.

ਉਸ ਦੇ "ਪੈਸੇ, ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ" ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮੁਫਤ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਵੀ ਜਦੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ.
in spite of his "no money, no work" principle, sometimes kumar recorded for free even when the producers were willing to pay.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਅਤੇ ਡੈਨੀ ਡੇਨਜੋਂਗਪਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
such films include those produced by rajesh khanna and danny denzongpa.

ਇਕ ਵਾਰ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਤੋਂ ਬਣੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿਪਿਨ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦਲ ਮੈਂ ਕਲਾ 1964 ਵਿਚ 20,000 ਦੇ ਕੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ.
on one occasion, kumar helped actor-turned-producer bipin gupta by giving him 20,000 for the film dal mein kala 1964 .

ਜਦੋਂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ, ਭਾਗਲਪੁਰ ਵਿਚ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਭੇਜਦੇ ਸਨ.
when actor arun kumar of the first persons to appreciate kishore's singing , kumar regularly sent money to mukherjee's family in bhagalpur.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ.
many journalists and writers have written about kishore kumar's seemingly eccentric behavior.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਕਿਸ਼ੋਰ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਦਾਰ" ਉਸਦੇ ਵਾਰਡਨ ਰੋਡ ਫਲੈਟ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ।
he placed a sign that said "beware of kishore" at the door of his warden road flat.

ਇਕ ਵਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਚ ਐਸ ਰਾਵੈਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਬਕਾਏ ਸਨ, ਬਕਾਏ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਫਲੈਟ' ਤੇ ਗਏ.
once, producer-director h. s. rawail, who owed him some money, visited his flat to pay the dues.

ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪੈਸੇ ਲੈ ਲਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਰਾਏਲ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਵਲ ਦਾ ਹੱਥ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਪਾਉ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ "ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ?"
kumar took the money and when rawail offered to shake hands with him, kumar reportedly put rawail's hand in his mouth, bit it and asked " you see the sign?".

ਰਾਵੈਲ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ.
rawail laughed off the incident and left quickly.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਿਤ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਵਾਰ ਕੁਮਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੀ ਪੀ ਸਿੱਪੀ ਲਈ ਇਕ ਗਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ.
according to another reported incident, once kumar was due to record a song for producer-director g. p. sippy.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਿੱਪੀ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
as sippy approached his bungalow, he saw kumar going out in his car.

ਸਿੱਪੀ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।
sippy asked kumar to stop his car but kumar increased his speed.

ਸਿੱਪੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮਾਧ ਆਈਲੈਂਡ ਲੈ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਅਖੀਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋਏ ਮਾਧ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੇੜੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ।
sippy chased him to madh island where kumar finally stopped his car near the ruined madh fort.

ਜਦੋਂ ਸਿੱਪੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਵਤੀਰੇ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ।
when sippy questioned his strange behavior, kumar refused to recognize or talk to him and threatened to call the police.

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ.
the next morning, kumar reported for the recording session.

ਨਾਰਾਜ਼ ਸਿੱਪੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਪੀ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਖੰਡਵਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।
an angry sippy questioned him about his behaviour the previous day but kumar said that sippy must have dreamt the incident and said that he was in khandwa on the previous day.

ਇਕ ਵਾਰ, ਇਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਕ ਫਰਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
once, a producer went to court to get a decree that kumar must follow the director's orders.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਵੱਲ ਮੰਨਿਆ.
as a consequence, he obeyed the director to the letter.

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
he refused to alight from his car until the director ordered him to do so.

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰ ਦੇ ਸੀਨ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਮਾਰ ਖੰਡਾਲਾ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਭੱਜ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ "ਕੱਟ" ਕਹਿਣਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਨ.
after filming a car scene in mumbai, kumar drove until he reached khandala because the director forgot to say "cut".

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਹਾਫ ਟਿਕਟ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕਥਿਤ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਾਲੀਦਾਸ ਬਾਤਵਬਲ ਨਾਮਕ ਇਕ ਵਿੱਤਕਾਰ ਨੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ।
in the 1960s, a financier named kalidas batvabbal, who was disgusted with kumar's alleged lack of cooperation during the shooting of half ticket, reported to the income tax authorities, who raided his house.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬੱਤਵਬਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
later, kumar invited batvabbal to his home, asked him to enter a cupboard for a chat and locked him inside.

ਉਸਨੇ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬਟਵਬਲ ਨੂੰ ਤਾਲਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਓ".
he unlocked batvabbal after two hours and told him, " ever come to my house again".

1985 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਸ਼ਿਸ਼ ਨੈਂਡੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ with ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਇੱਕਲਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਸੀ।
kishore kumar was a loner in an interview with pritish nandy 1985 he said that he had no preferred talking to his trees instead.

ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਇਕੱਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ.
once, when a reporter made a comment about how lonely he must be, kishore kumar took her to his garden, named some of the trees there and introduced them to the reporter as his closest friends.

ਪੁਰਸਕਾਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਬੰਗਾਲ ਫਿਲਮ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ 1971 - ਅਰਾਧਨਾ 1972 ਲਈ ਬੈਸਟ ਪੁਰਸ਼ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ - ਅੰਦਾਜ਼ 1973 ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ - ਹਰੇ ਰਾਮਾ ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ 1975 ਲਈ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ - ਕੋਰਾ ਕਾਗਜ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁਰਸ਼ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਾਇਓਪਿਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੁਰਾਗ ਬਾਸੂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
awards filmfare awards won nominated bengal film journalists' association awards winner 1971 - best male playback singer for aradhana 1972 - best male playback singer for andaz 1973 - best male playback singer for hare rama hare krishna 1975 - best male playback singer for kora kagaz in popular culture an official biopic on his life and times is being made by director anurag basu, which stars ranbir kapoor as kishore kumar.

ਸਰਚ ਇੰਜਨ ਗੂਗਲ ਨੇ 4 ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਆਪਣੀ 85 ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਹੋਮ ਪੇਜ' ਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡੂਡਲ ਦਿਖਾਇਆ.
search engine google showed a special doodle on its indian home page for kishore kumar on 4 august 2014 for his 85th birth anniversary.

ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ਗਾਂਗੁਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬੋਸ, ਡੇਰੇਕ 2004.
see also kishore kumar filmography ganguly family list of songs recorded by kishore kumar list of indian playback singers music of bollywood references further reading bose, derek 2004 .

ਮੈਡਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਵਿਧੀ.
kishore kumar method in madness.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੂਪਾ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-291-0526-4.
new delhi rupa & co. isbn 978-81-291-0526-4.

ਓਸੀਐਲਸੀ 57429780.
oclc 57429780.

ਵੈਲੀਚਾ, ਕਿਸ਼ੋਰ 1998.
valicha, kishore 1998 .

ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਤਮਕ ਜੀਵਨੀ.
kishore kumar the definitive biography.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁੱਕਸ ਵਾਈਕਿੰਗ.
new york new delhi penguin books viking.

ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 978-0-670-88264-9.
isbn 978-0-670-88264-9.

ਓਸੀਐਲਸੀ 40164015.
oclc 40164015.

ਨੇਰੂਰਕਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ 2004.
nerurkar, vishwas 2004 .

ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਜੀਨਸ ਦੇ ਕਈ ਚਿਹਰੇ.
kishore kumar the many faces of a genius.

ਗਾਇਤਰੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
gayathri publications.

ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ, ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਅਣਚਾਹੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮ ਪੋਸਟਰ ਧੀਮਾਨ, ਕਮਲ 2002 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the book includes complete filmography, discography, unreleased material, and film posters of his films dhiman, kamal 2002 .

ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਗਾਟਾ ਰਹੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਗਾਣੇ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਆਦਿ.
kishore kumar gata rahe mera dil the book includes complete filmography and discography with detailed information for each song, such as music director, lyricist, producer-director etc.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਫੋਟੋਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it also includes a biography and rare photographs.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸੀਮਾ.
new delhi seema.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7525-364-9.
isbn 81-7525-364-9.

ਇੰਟਰਨੈਟ ਮੂਵੀ ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਬੰਧ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ, ਕੇਸ਼ ਕਈ ਵਾਰ ਕੇਸ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ ਜੋ ਰੱਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਹੈ.
external links kishore kumar at the internet movie database in sikhism, kesh sometimes kes is the practice of allowing one's hair to grow naturally as a symbol of respect for the perfection of god's creation.

ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਪੰਜ ਕਿੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1699 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ.
the practice is one of the five ks, the outward symbols ordered by guru gobind singh in 1699 as a means to profess the sikh faith.

ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਵਾਰ ਕਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਕਿਲੋ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਧਾਰਨ ਗੰ into ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੂੜਾ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਗੰ as ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the hair is combed twice daily with a kanga, another of the five ks, and tied into a simple knot known as a joora or rishi knot.

ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੰ. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਗਾ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਗ ਦੁਆਰਾ coveredੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this knot of hair is usually held in place with the kanga and covered by a turban.

ਮਹੱਤਤਾ ਕੇਸ਼ ਰੱਬ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
significance kesh is a symbol of devotion to god, reminding sikhs that they should obey the will of god.

ਸੰਨ 1699 ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਿੱਖ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
at the amrit sanchar in 1699, guru gobind singh explained the reason for this my sikh shall not use the razor.

ਉਸ ਲਈ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਠੋਡੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕਟਵਾਉਣਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਪਾਪ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ।
for him the use of razor or shaving the chin shall be as sinful as incest.

ਖ਼ਾਲਸੇ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੱਟ ਕੇ, ਸਿੱਖ ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for the khalsa such a symbol is prescribed so that his sikhs can be classified as pure also, by not cutting hair, sikhs honor god's gift of hair.

ਕੇਸ਼ ਕੰਘੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕੰਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
kesh combined with the combing of hair using a kangha shows respect for god and all of his gifts.

ਕੇਸ਼ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੇਲੇ ਆਪਣੇ ਭੇਸ ਬਦਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਟਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ.
so important is kesh that during the persecution of sikhs under the mughal empire, followers were willing to face death rather than shave or cut their hair to disguise themselves.

ਆਧੁਨਿਕ ਰੁਝਾਨ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ.
modern trend in modern times the trend of short hair has encroached upon this tradition.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਿੱਖ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਦਸਤਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
it is estimated that half of india's sikh men have abandoned the turban and cut their hair.

ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਘੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸੌਖੀ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ .ਾਲਣ ਲਈ.
reasons include simple convenience avoiding the daily combing and tying , because their parents cut their hair and they decided to get their hair cut as well, and social pressure from the mainstream culture to adjust their appearance to fit the norm.

ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ 11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
harassment after the attacks of september 11, 2001, sikhs in the west have been mistaken for muslims and subjected to hate crimes.

ਏਰੀਜ਼ੋਨਾ ਦੇ ਮੇਸਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੋodੀ ਨੂੰ 16 ਸਤੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।
balbir singh sodhi, a sikh living in mesa, arizona, was shot to death on september 16, 2001 when he was mistaken for a muslim.

2007 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 18-ਸਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਉਮੀਰ ਅਹਿਮਦ ਨੇ ਇੱਕ ਯੂਐਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 15 ਸਾਲਾ ਸਿੱਖ ਲੜਕੇ ਹਰਪਾਲ ਵਾਛਰ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਾਲ ਕੱਟੇ।
in 2007, an 18-year-old pakistani, umair ahmed, forcibly cut the hair of a 15-year-old sikh boy harpal vacher in a us school.

2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਜੁਰਮ ਵਜੋਂ ਦੂਜੀ-ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ, ਨਫ਼ਰਤ ਅਪਰਾਧ ਵਜੋਂ ਦੂਜੀ-ਡਿਗਰੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਚੌਥਾ-ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਬਜ਼ਾ, ਅਤੇ ਤੀਜੀ-ਡਿਗਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ" ਦੇ ਜੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2008, he was convicted by the jury of "second-degree menacing as a hate crime, second-degree coercion as a hate crime, fourth-degree criminal possession of a weapon, and third-degree harassment."

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਅੱਲੜ ਉਮਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
in 2009, resham singh, a punjabi student in melbourne, australia, was attacked by a group of teenagers who tried to remove his turban and cut his hair.

ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੇਨਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਗਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ 50 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ।
in 2010, basant singh, a sikh youth in penang, malaysia woke up discovering his hair was cut by 50 cm when he was asleep in his dormitory while serving the malaysian national service training programme.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਜਵਾਨ ਨੂੰ ਸਦਮਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੜਤਾਲ ਅਧੀਨ ਹਨ।
the incident traumatised the youth and is under probe ordered by the defense ministry.

ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿਚ ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਬਲਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਹੀ ਸੀ।
in september 2012 a member of reddit uploaded a picture of balpreet kaur, a young sikh woman, mocking her facial hair.

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ respondedੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਦਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸਲ ਪੋਸਟਰ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ.
she responded in a calm manner, explaining the reason behind her appearance and the original poster apologized.

ਇਹ ਫਿਰ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ.
it then went viral.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੇਲ ਹੇਅਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਡਾ: ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਤੋਂ 5 ks ਤੇ ਸਿਖਨੈੱਟ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿੱਸੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੂਰਾ ਜੂੜਾ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਹੈ ਕਿਰਪਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਜਾਂ ਚਾਕੂ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ.
references external links hail hair by dr birendra kaur in all about sikhs pdf on the 5 ks from sikhnet how to tie zoora joora for young sikh boys the kirpan punjabi is a sword or knife carried by sikhs.

ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ 1699 ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੰਜ ਲੇਖ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਰਪਾਨ ਪੰਜ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
it is a religious commandment given by guru gobind singh in 1699, that sikhs must wear five articles of faith at all times, the kirpan being one of five articles.

ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ ਪਹਿਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਰਹਿਮ", "ਕਿਰਪਾ", "ਦਇਆ" ਜਾਂ "ਦਿਆਲਤਾ" ਦੂਜੀ ਜੜ ਆਣਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "ਸਨਮਾਨ", "ਕਿਰਪਾ" ਜਾਂ "ਇੱਜ਼ਤ" ਹੁੰਦੀ ਹੈ. .
the word kirpan has two roots the first root is kirpa, which means "mercy", "grace", "compassion" or "kindness" the second root is aanaa, which in turn means "honor", "grace" or "dignity".

ਸਿਖਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਜਾਂ "ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ" ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਜਾਤ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗ਼ਲਤ oppੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਸਤਾਏ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦੇ ਨਾਲ.
sikhs are expected to embody the qualities of a sant sipahi or "saint-soldier" with the courage to defend the rights of all who are wrongfully oppressed or persecuted irrespective of their color, caste, or creed.

ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਕਰਵਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਕਿਨਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੜਕਦਾ ਜਾਂ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
kirpans are curved and have a single cutting edge that may be either blunt or sharp.

ਇਹ ਅਕਸਰ 3 ਅਤੇ 9 ਇੰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
they are often between 3 and 9 inches long, and must be made of steel or iron.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
history sikhism was founded in the 15th century, in present-day punjab.

ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੀਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ.
at the time of its founding, this culturally rich region had been conquered by mughal empire from central asia.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵਾਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ।
during the time of the founder of the sikh faith and its first guru, guru nanak, sikhism flourished as a counter to both the prevalent hindu and muslim teachings.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਗੈਰ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ.
the mughal emperor akbar was relatively tolerant of non-islamic religions and focused on religious tolerance.

ਉਸਦਾ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੁਹਿਰਦ ਸੀ।
his relationship with nanak was cordial.

ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਦੋਸਤਾਨਾ ਨਹੀਂ ਸਨ.
the relationship between the sikhs and akbar's successor jehangir was not friendly.

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
due to a large number of muslim converts to sikhism and references to muslim and hindu teachings in the guru granth sahib, the fifth guru, guru arjan dev was summoned and executed.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋੜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।
this incident is seen as a turning point in sikh history, leading to the first instance of militarization of sikhs under guru arjun's successor guru hargobind.

ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਸ਼ਤਰਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ.
guru hargobind trained in shashtravidya, a form of martial arts that became prevalent among the sikhs.

ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਜਾਂ "ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ.
he first conceptualized the idea of the kirpan through the notion of sant sipahi, or "saint soldiers".

ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ngਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸਨ।
the relationship between the sikhs and the mughals further deteriorated following the execution of the ninth guru tegh bahadur by aurengzeb, who was highly intolerant of sikhs, partially driven by his desire to impose islamic law.

ਆਪਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਟਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
following the executions of their leaders and facing increasing persecution, the sikhs officially adopted militarization for self-protection by creating the khalsa the executions also prompted formalization of various aspects of the sikh faith.

ਦਸਵੇਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਲੇਖ ਵਜੋਂ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ।
the tenth and final guru, guru gobind singh formally included the kirpan as a mandatory article of faith for all baptised sikhs, making it a duty for sikhs to be able to defend themselves and others from oppression.

ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਰਪਾਨ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਲੇਡਡ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
legality in modern times there has been debate about allowing sikhs to carry a kirpan that falls under prohibitions on bladed weapons, with some countries allowing sikhs a dispensation.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ' ਤੇ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
other issues not strictly of legality arise, such as whether to allow carrying of kirpans on commercial aircraft or into areas where security is enforced.

ਬੈਲਜੀਅਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਨੂੰ, ਐਂਟਵਰਪ ਕੋਰਟ ਨੇ "ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਣ, ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀਯੋਗ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਜਾਣ" ਲਈ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਕ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
belgium on 12 october 2009, the antwerp court declared carrying a kirpan a religious symbol, overturning a fine from a lower court for "carrying a freely obtainable weapon without any legal reason".

ਕਨੇਡਾ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਰਪਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਹੋਏ ਹਨ.
canada in most public places in canada a kirpan is allowed, although there have been some court cases regarding carrying on school premises.

ਮੁਲਤਾਨੀ ਬਨਾਮ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ 2006 ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਓ ਚਾਰਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰਟਰ ਦਾ 1
in the 2006 supreme court of canada decision of multani v. commission scolaire the court held that the banning of the kirpan in a school environment offended canada's charter of rights and freedoms, and that the restriction could not be upheld under s. 1 of the charter, as per r. v. oakes.

ਮੁੱਦਾ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ 12 ਸਾਲਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 8 ਇੰਚ ਦੀ ਲੰਮੀ ਕਿਰਪਾਨ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ.
the issue started when a 12-year-old schoolboy dropped a 20 cm 8-inch long kirpan in school.

ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ.
school staff and parents were very concerned, and the student was required to attend school under police supervision until the court decision was reached.

ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
a student is allowed to have a kirpan on his person if it is sealed and secured.

ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿਚ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ 13 ਸਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 'ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ' ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
in september 2008, montreal police announced that a 13-year-old student was to be charged after he allegedly threatened another student with his kirpan.

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਬਲਕਿ ਉਸਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the court found the student not guilty of assault with the kirpan, but guilty of threatening his schoolmates, and he was granted an absolute discharge on 15 april 2009.

9 ਫਰਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ, ਕਿ queਬਿਕ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸੂਬਾਈ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ।
on february 9, 2011, the national assembly of quebec unanimously voted to ban kirpans from the provincial parliament buildings.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਲਾਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਵੋਟ ਪਾਈ ਗਈ ਕਿ ਸੰਘੀ ਸੰਸਦੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ.
however, despite opposition from the bloc , it was voted that the kirpan be allowed in federal parliamentary buildings.

ਡੈਨਮਾਰਕ 24 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਸਿਟੀ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਪਾਨ ਪਹਿਨਣਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਫੈਸਲੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।
denmark on 24 october 2006, the eastern high court of denmark upheld the earlier ruling of the copenhagen city court that the wearing of a kirpan by a sikh was illegal, becoming the first country in the world to pass such a ruling.

ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਟੀ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਕੂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।
ripudaman singh, who now works as a scientist, was earlier convicted by the city court of breaking the law by publicly carrying a knife.

ਉਸ ਨੂੰ 3,000 ਕ੍ਰੋਨਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
he was sentenced to a 3,000 kroner fine or six days' imprisonment.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਸਿੱਖ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਪਾਨ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
though the high court quashed this sentence, it held that the carrying of a kirpan by a sikh broke the law.

ਜੱਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮੁਲਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਕੋਲ ਚਾਕੂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਜਿਹੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹਾਲਾਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੀ.ਐਫ.
the judge stated that "after all the information about the accused, the reason for the accused to possess a knife and the other circumstances of the case, such exceptional extenuating circumstances are found, that the punishment should be dropped, cf.

ਪੈਨਲ ਕੋਡ 83, 2 ਪੀਰੀਅਡ. "
penal code 83, 2nd period."

ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਕਾਨੂੰਨ 6 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਕੂ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਫੋਲੋਬਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸੰਬੰਧੀ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
danish law allows carrying of knives longer than 6 centimeters and non-foldable in public places if it is for any purpose recognized as valid, including work-related, recreation, etc.

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਉਚਿਤ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
the high court did not find religion to be a valid reason for carrying a knife.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਟੀ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ ਚਾਕੂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਕ ਉਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। 4, ਬਰਾਬਰ.
it stated that "for these reasons, as stated by the city court, it is agreed that the circumstance of the accused carrying the knife as a sikh, cannot be regarded as a similarly recognisable purpose, included in the decision for the exceptions in weapon law 4, par.

1, ਪਹਿਲੀ ਅਵਧੀ, ਦੂਜਾ ਭਾਗ. "
1, 1st period, second part."

ਭਾਰਤ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 2% ਬਣਦੇ ਹਨ।
india sikhism originated in the indian sub-continent during the mughal era and a majority of the sikh population lives in present-day india, where they form around 2% of its population.

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਪਾਨ ਕਰਾਉਣ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ।
article 25 of the indian constitution deems the carrying of a kirpan by sikhs to be included in the profession of the sikh religion and not illegal.

ਸਵੀਡਨ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ "ਸਟ੍ਰੀਟ ਹਥਿਆਰਾਂ" ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਕੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ.
sweden swedish law has a ban on "street weapons" in public places that includes knives unless used for recreation for instance fishing or profession for instance a carpenter .

ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਚਾਕੂ ਚੁੱਕਣ ਦੀ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਬ ਦੀਆਂ ਚਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਛੋਟੇ ਕਿਰਪਾਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ.
carrying some smaller knives, typically folding pocket knives, is allowed, so that smaller kirpans may be within the law.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਇੱਕ ਬਲੇਡ ਲੇਖ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਨਤਕ ਜਗ੍ਹਾ' ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਰਪਾਨ ਰੱਖਣਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ ਐਕਟ 1988 ਦੀ ਧਾਰਾ 139 ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਵੇਗਾ.
united kingdom england and wales as a bladed article, possession of a kirpan without valid reason in a public place would be illegal under section 139 of the criminal justice act 1988.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਚਾਅ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ" ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੀ.
however, there is a specific defence for a person to prove that he had it with him for "religious reasons".

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਧਾਰਾ 139 ਏ ਦਾ ਇਕ ਸਮਾਨ ਬਚਾਅ ਹੈ ਜੋ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
there is an identical defence to the similar offence section 139a which relates to school grounds.

ਲੰਡਨ 2012 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵਰਜਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the official list of prohibited items at the london 2012 summer olympics venues prohibited all kinds of weapons, but explicitly allowed the kirpan.

11 ਸਤੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਲੇਡਡ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ 55 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਝਗੜੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਲੇਮਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਵਾਰਵਿਕ ਵਿੱਚ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾਨ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।
on 11 september 2016, it was reported that 55 men armed with bladed weapons had trespassed into gurdwara sahib leamington and warwick and threatened people there in connection with a dispute over an inter-faith marriage, and kirpans had been confiscated when armed police attended.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨ ਰਸਮੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਚਾਕੂ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਗੁਨਾਹ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
however, it was later reported that the kirpans were ceremonial, and there was no mention of their playing any part in the men were arrested on suspicion of trespass, not carrying knives.

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸਕਾਟਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਫੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਨਸੋਲੀਡੇਸ਼ਨ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਐਕਟ 1995 ਦੀ ਧਾਰਾ 49 ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬਲੇਡ ਜਾਂ ਪੁਆਇੰਟ ਲੇਖ ਰੱਖਣਾ ਅਪਰਾਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
scotland similar provisions exist in scots law with section 49 of the criminal law consolidation scotland act 1995 making it an offence to possess a bladed or pointed article in a public place.

ਐਕਟ ਦੇ ਸ. 499 ਬੀ ਤਹਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲਏ ਗਏ ਬਿੰਦੂ ਜਾਂ ਬਲੇਡ ਵਾਲੇ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
a defence exists under s.49 5 b of the act for pointed or bladed articles carried for religious reasons.

ਇਕੋ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 49 ਏ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਬਲੇਡ ਜਾਂ ਪੁਆਇੰਟ ਲੇਖ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜੁਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, s.49a 4 ਸੀ ਨਾਲ ਇਕ ਵਫਾ ਫਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੇਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ.
section 49a of the same act creates the offence of possessing a bladed or pointed article in a school, with s.49a 4 c again creating a defence when the article is carried for religious reasons.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਨਿ newਯਾਰਕ ਅਤੇ ਓਹੀਓ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤਹਿਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, "ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਸੁਹਿਰਦ ਇਰਾਦੇ ਕਾਰਨ।"
united states state courts in new york and ohio have ruled in favor of sikhs who faced the rare situation of prosecution under anti-weapons statutes for wearing kirpans, "because of the kirpan's religious nature and sikhs' benign intent in wearing them."

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਾਕੂ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਚਿਪਕਣ ਨਾਲ ਮਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਖਿੱਚਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ.
in new york city, a compromise was reached with the board of education whereby the wearing of the knives was allowed so long as they were secured within the sheaths with adhesives and made impossible to draw.

ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾਨ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਕਾਰਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਸਤਿਕਾਰ.
since the tightening of air travel security in the twenty-first century, the sikh practice of wearing a kirpan has caused problems for security personnel at airports and other checkpoints they may confiscate kirpans if they feel it is necessary, but are advised to treat them with respect.

2008 ਵਿਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪੋਪ ਬੈਨੇਡਿਕਟ xvi ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਦੇ ਪੋਪ ਜੋਨ ਪਾਲ ii ਕਲਚਰਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਸੀਕਰੇਟ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
in 2008, american sikh leaders chose not to attend an interfaith meeting with pope benedict xvi at the pope john paul ii cultural center in washington, d.c., because the united states secret service would have required them to leave behind the kirpan.

ਸਿੱਖ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸੱਕਤਰ ਜਨਰਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ।
the secretary general of the sikh council stated "we have to respect the sanctity of the kirpan, especially in such interreligious gatherings.

ਅਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ”
we cannot undermine the rights and freedoms of religion in the name of security."

ਸੀਕਰੇਟ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਇਕ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ।
a spokesman for the secret service stated "we understand the kirpan is a sanctified religious object.

ਪਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਹੈ.
but by definition, it's still a weapon.

ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ applyੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ”
we apply our security policy consistently and fairly."

ਗਤਕਾ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਸੰਦਰਭ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕਿਰਪਾਨ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਨਾਲ ਕੀ ਹੈ.
see also gatka sant sipahi references external links explaining what the kirpan is to a non-sikh.

ਪ੍ਰੈਸ ਰਿਲੀਜ਼ ਵੀਡੀਪੀਏ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ, ਆਸਟਰੀਆ ਤਲਵਾਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮਰਾਠੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, abbr.
press release vdpa human rights conference, vienna, austria sword in sikhism maharashtra marathi pronunciation locally , abbr.

ਐਮਐਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ।
mh is a state in the western region of india and is india's second-most populous state and third-largest state by area.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਸਤੀ ਵੀ ਹੈ.
it is also the world's second-most populous sub-national entity.

ਇਸ ਦੇ 112 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 18 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
it has over 112 million inhabitants and its capital, mumbai, has a population of approximately 18 million.

ਨਾਗਪੁਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ.
nagpur is maharashtra's second capital as well as its winter capital.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
maharashtra's business opportunities along with its potential to offer a higher standard of living attract migrants from all over india.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸੱਤਵਾਹਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੂਕਿਆ, ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
ancient and medieval maharashtra included the empires of the satavahana dynasty, rashtrakuta dynasty, western chalukyas, mughals and marathas.

118,809 ਵਰਗ ਮੀਲ 307,710 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਕਰਨਾਟਕ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਗੋਆ, ਗੁਜਰਾਤ, ਛੱਤੀਸਗੜ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
spread over 118,809 sq mi 307,710 km2 , it is bordered by the arabian sea to the west and the indian states of karnataka, telangana, goa, gujarat, chhattisgarh, madhya pradesh and the union territory of dadra and nagar haveli.

ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ।
the major rivers of the state are godavari, and krishna.

ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਤੱਪੀ ਨਦੀਆਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ.
the narmada and tapti rivers flow near the border between maharashtra and madhya pradesh and gujarat.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਾਜ ਹੈ.
maharashtra is the second most urbanised state in india.

ਇਸ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੰਦਰਪੁਰ, ਦੇਹੂ ਅਤੇ ਆਲਦੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹਨ।
the state has several popular hindu places of pilgrimage including pandharpur, dehu and alandi.

ਦੂਸਰੇ ਸਥਾਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ, ਸ਼ਿਰਡੀ ਵਿਖੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿਖੇ ਦੀਕਸ਼ਭੂਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other places that attract pilgrims from other parts of india and beyond include hazur sahib gurudwara at nanded, sai baba shrine at shirdi and dikshabhumi at nagpur.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਰਾਜ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ 25% ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 23.2% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
maharashtra is the wealthiest and one of the most developed states in india, contributing 25% of the country's industrial output and 23.2% of its gdp .

ਸਾਲ 2011 ਤਕ, ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ 10000 ਲੱਖ ਯੂਐਸ 1,500 ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕੌਮੀ .ਸਤ .73 ਲੱਖ ਯੂਐਸ 1,100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ.
as of 2011, the state had a per capita income of .0035 lakh us 1,500 , more than the national average of .73 lakh us 1,100 .

ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਡੀਪੀ 2013 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ .20 ਲੱਖ ਯੂਐਸ ਦੇ 1,800 ਦੇ ਥ੍ਰੈਸ਼ਹੋਲਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।
its gdp per capita crossed the .20 lakh us 1,800 threshold for the first time in 2013, making it one of the richest states in india.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਲ 2014 ਤਕ, ਜੀਡੀਪੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਘਟਾ ਕੇ 0,03 ਲੱਖ ਯੂਐਸ 1,500 ਹੋ ਗਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
however, as of 2014, the gdp per capita reduced to .03 lakh us 1,500 agriculture and industries are the largest parts of the state's economy.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
major industries include chemical products, electrical and non-electrical machinery, textiles, petroleum and allied products.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਹਾਰਾਤਾ ਸ਼ਬਦ ਜੈਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
etymology the modern marathi language developed from the maharashtri prakrit, and the word mahratta later used for the marathas is found in the jain maharashtri literature.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਤਰੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਬਦ ਇਕੋ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ.
the terms maharashtra, maharashtri, marathi and maratha may have derived from the same root.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ.
however, their exact etymology is uncertain.

ਨਾਸਿਕ ਗਜ਼ਟਿਅਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 246 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਮੌਰੀਅਨ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਕਾ 580 ਸਾ.ਯੁ. ਦੇ ਚਲੁਕਿਆਨ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ 99,000 ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the nashik gazetteer states that in 246 bc maharatta is mentioned as one of the places to which mauryan emperor ashoka sent an embassy, and maharashtraka is recorded in a chalukyan inscription of 580 ce as including three provinces and 99,000 villages.

ਪਰ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਜਾਂ ਚੌਧਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
but the marathas as a people do not seem to be mentioned before the thirteenth or fourteenth century.

ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਬਦ ਆਖਰਕਾਰ ਮਹਾ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਰਸ਼ਤਰੀਕਾ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ।
the most widely accepted theory among the linguistic scholars is that the words maratha and maharashtra ultimately derived from a combination of maha marathi and rashtrika marathi .

ਰਸ਼ਟਰਿਕਾ ਸ਼ਬਦ ਰੱਤਾ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗੋਤ ਜਾਂ ਡੇਕਨ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।
the word rashtrika is a sanskritized form of ratta, the name of a tribe or dynasty of petty chiefs ruling in the deccan region.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਹਾਂ "ਮਹਾਨ" ਅਤੇ ਰਥ ਸਾਰਥੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਕੁਸ਼ਲ ਉੱਤਰੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਈ.
another theory is that the term is derived from maha "great" and ratha charioteer , which refers to a skilful northern fighting force that migrated southward into the area.

ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਹਾਂ "ਮਹਾਨ" ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ "ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ" ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
an alternative theory states that the term derives from the word maha "great" and rashtra "nation dominion" .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਖਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
however, this theory has not found acceptance among modern scholars who believe it to be the sanskritised interpretation of later writers.

ਇਤਿਹਾਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਮੌਰੀਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
history maharashtra was ruled by the maurya empire in the 4th and 3rd centuries bce.

ਲਗਭਗ 230 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਤਾਵਾਹਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ।
around 230 bce maharashtra came under the rule of the satavahana dynasty for 400 years.

ਸੱਤਵਾਹਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਸਕ ਗੌਤਮਪੁੱਤਰ ਸਤਕਾਰਨੀ ਸੀ।
the greatest ruler of the satavahana dynasty was gautamiputra satakarni.

90 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਸਤਵਾਹਨ ਰਾਜਾ ਸਤਕਾਰਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਦਰਸ੍ਰੀ ਨੇ, "ਦੱਖਣੀਪਾਠ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਅਨਚੇਤ ਪਹੀਏ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ", ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਤੀਹ ਮੀਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜੁਨਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
in 90 ce vedishri, son of the satavahana king satakarni, the "lord of dakshinapatha, wielder of the unchecked wheel of sovereignty", made junnar, thirty miles north of pune, the capital of his kingdom.

ਇਸ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਤ੍ਰੈਪਸ, ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ, ਗੁਰਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ, ਵਕਤਕਾ, ਕਦਾਮਬਾਸ, ਚਾਲੁਕਿਆ ਸਾਮਰਾਜ, ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਤਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੂਕਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵ ਸ਼ਾਸਨ ਸੀ।
the state was also ruled by western satraps, gupta empire, gurjara-pratihara, vakataka, kadambas, chalukya empire, rashtrakuta dynasty, and western chalukya before finally, the yadava rule.

ਅਜੋਕੇ aurangਰੰਗਾਬਾਦ ਵਿਚ ਬੋਧੀ ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸੱਤਵਾਹਨ ਅਤੇ ਵਕਤਕਾ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the buddhist ajanta caves in present-day aurangabad display influences from the satavahana and vakataka style.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the caves were possibly excavated during this period.

ਚਾਲੁਕਿਆ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਪੁਲਾਕਸ਼ੀਨ ਦੂਜੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਹਰਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ii, ਜਿਸ ਨੇ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
the chalukya dynasty ruled from the 6th century to the 8th century ce and the two prominent rulers were pulakeshin ii, who defeated the north indian emperor harsha, and vikramaditya ii, who defeated the arab invaders in the 8th century.

ਰਾਸ਼ਟਰਕੁੱਤ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ 8 ਵੀਂ ਤੋਂ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
the rashtrakuta dynasty ruled maharashtra from the 8th to the 10th century.

ਅਰਬ ਯਾਤਰੀ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਮੋਗਾਵਰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ “ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 4 ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ” ਦੱਸਿਆ।
the arab traveller sulaiman described the ruler of the rashtrakuta dynasty amoghavarsha as "one of the 4 great kings of the world".

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਡੈੱਕਨ ਪਠਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੁਕਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਚੋਲਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ.
from the early 11th century to the 12th century the deccan plateau, which includes a significant part of maharashtra, was dominated by the western chalukya empire and the chola dynasty.

ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਲੇ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲਾ ਪਹਿਲੇ, ਜਯਸਿਮਹਾ ਦੂਜੇ, ਸੋਮਸ਼ਵਰ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ vi ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੁਕਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਚੋਲਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
several battles were fought between the western chalukya empire and the chola dynasty in the deccan plateau during the reigns of raja raja chola i, rajendra chola i, jayasimha ii, someshvara i and vikramaditya vi.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਯਾਦਵ ਖ਼ਾਨਦਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸੁਲਤਾਨਈ ਸ਼ਾਸਕ ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਖਾਲਜੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
in the early 14th century, the yadava dynasty, which ruled most of present-day maharashtra, was overthrown by the delhi sultanate ruler ala-ud-din khalji.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਡੱਕਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
later, muhammad bin tughluq conquered parts of the deccan, and temporarily shifted his capital from delhi to daulatabad in maharashtra.

1347 ਵਿਚ ਤੁਗਲਕ ਦੇ theਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਲਬਰਗਾ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਬਹਿਮਣੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ, ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ 150 ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਇਸ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
after the collapse of the tughluqs in 1347, the local bahmani sultanate of gulbarga took over, governing the region for the next 150 years.

1518 ਵਿਚ ਬਹਿਮਾਨੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਦੇ ਪੰਜ ਦਿਵਾਨ ਸੁਲਤਾਨੀਆਂ ਨਿਜ਼ਾਮਸ਼ਾਹ, ਬੀਜਾਪੁਰ ਦਾ ਆਦਿਲਸ਼ਾਹ, ਗੋਲਕੋਂਡਾ ਦਾ ਕੁਤੁਬਸ਼ਾਹ, ਬਿਦਰ ਦਾ ਬਿਦਰਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਲੀਚਪੁਰ ਦਾ ਇਮਦਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
after the break-up of the bahamani sultanate in 1518, maharashtra split into five deccan sultanates nizamshah of ahmednagar, adilshah of bijapur, qutubshah of golkonda, bidarshah of bidar and imadshah of elichpur.

ਇਹ ਰਾਜ ਅਕਸਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਸਨ.
these kingdoms often fought with each other.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਣਾਇਕ theੰਗ ਨਾਲ 1565 ਵਿਚ ਦੱਖਣ ਦੇ ਵਿਜਯਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
united, they decisively defeated the vijayanagara empire of the south in 1565.

ਸੰਨ 1535 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰੂਕੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਅਲਾਪੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1382 ਅਤੇ 1601 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੰਡੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
the present area of mumbai was ruled by the sultanate of gujarat before its capture by portugal in 1535 and the faruqi dynasty ruled the khandesh region between 1382 and 1601 before finally getting annexed by the mughal empire.

1607 ਤੋਂ 1626 ਤੱਕ ਅਹਿਮਦ ਨਗਰ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਨੇ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਖੜੀ ਕੀਤੀ।
malik ambar, the regent of the nizamshahi dynasty of ahmednagar from 1607 to 1626. increased the strength and power of murtaza nizam shah and raised a large army.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਡੈੱਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ।
malik ambar is said to have been a proponent of guerilla warfare in the deccan region.

ਮਲਿਕ ਅੰਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸਦੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀਆਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਸਨ।
malik ambar assisted mughal emperor shah jahan in delhi against his stepmother, nur jahan, who had ambitions of seating her son-in-law on the throne.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਹਾਜੀ ਭੋਸਲੇ, ਇਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਸਥਾਨਕ ਜਰਨੈਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਨਿਜ਼ਾਮਸ਼ਾਹੀ, ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬੀਜਾਪੁਰ ਦੇ ਆਦਿਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
by the early 17th century, shahaji bhosale, an ambitious local general who had served ahmadnagar nizamshahi , the mughals and adil shah of bijapur at different periods during his career, attempted to establish his independent rule.

ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਭੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਭੌਂਸਲੇ, ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਗਾਏਕਵਾੜ, ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਹੋਲਕਰ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਸਿੰਧੀਆ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
his son shivaji succeeded in establishing the maratha empire which was further expanded during the 18th century by the bhat family peshwas based in pune, bhonsle of nagpur, gaekwad of baroda, holkar of indore, scindia of gwalior.

ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 2.8 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ.
at its peak, the empire covered much of the subcontinent, encompassing a territory of over 2.8 million .

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the marathas are credited to a large extent for ending the mughal rule in india.

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
the marathas defeated the mughals, and conquered large territories in northern and central parts of the indian subcontinent.

1761 ਵਿਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਈ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਾਠਾ ਨੂੰ ਇਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ।
after their defeat at the hand of ahmad shah abdali's afghan forces in the third battle of panipat in 1761, the maratha suffered a setback.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਗਵਾਚਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
however, the marathas soon regained lost influence and ruled central and north india including new delhi until the end of the eighteenth century.

ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1819 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
the third anglo-maratha war led to the end of the maratha empire and east india company ruled the country in 1819.

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ 1660 ਵਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇਵੀ ਸਰਕਾ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸਾਵੰਤਵਾੜੀ ਤਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਣੀਆਂ' ਤੇ ਹਾਵੀ ਸੀ.
the marathas also developed a potent navy circa 1660s, which at its peak, dominated the territorial waters of the western coast of india from mumbai to savantwadi.

ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਡੱਚ, ਅਤੇ ਸਿੱਦੀ ਨੇਵਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ' ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗਾ.
it would engage in attacking the british, portuguese, dutch, and siddi naval ships and kept a check on their naval ambitions.

ਮਰਾਠਾ ਨੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 1730 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਰਿਹਾ, 1770 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ 1818 ਤਕ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ.
the maratha navy dominated till around the 1730s, was in a state of decline by 1770s, and ceased to exist by 1818.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਤਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਦੂਸਰਾ ਰਾਜ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
india contains no more than two great powers, british and mahratta, and every other state acknowledges the influence of one or the other.

ਹਰ ਇੰਚ ਜੋ ਅਸੀਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ.
every inch that we recede will be occupied by them.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੱਛਮੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਡੇਕਨ ਤੱਕ ਦਾ ਖੇਤਰ ਫੈਲਾਇਆ ਸੀ।
the british governed western maharashtra as part of the bombay presidency, which spanned an area from karachi in pakistan to northern deccan.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ।
a number of the maratha states persisted as princely states, retaining autonomy in return for acknowledging british suzerainty.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ ਨਾਗਪੁਰ, ਸਤਾਰਾ ਅਤੇ ਕੋਲਹਾਪੁਰ ਸਤਾਰਾ ਨੂੰ ਸੰਨ 1848 ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਨੂੰ 1853 ਵਿਚ ਨਾਗਪੁਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਣਨ ਲਈ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
the largest princely states in the territory were nagpur, satara and kolhapur satara was annexed to the bombay presidency in 1848, and nagpur was annexed in 1853 to become nagpur province, later part of the central provinces.

ਬੇਰ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1853 ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1903 ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
berar, which had been part of the nizam of hyderabad's kingdom, was occupied by the british in 1853 and annexed to the central provinces in 1903.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ.
however, a large part called marathwada remained part of the nizam's hyderabad state throughout the british period.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ inਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਤਕਰੇਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the period of british rule was marked by social reforms and an improvement in infrastructure as well as revolts due to their discriminatory policies.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਂਡੇ, ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ, ਫਿਰੋਸ਼ੇਹ ਮਹਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ ਵਰਗੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
at the turn of the 20th century, the struggle for independence took shape, led by radical nationalist bal gangadhar tilak and the moderates like justice mahadev govind ranade, gopal krishna gokhale, pherozeshah mehta and dadabhai naoroji who were all born in this region.

ਤਿਲਕ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਵਰਗੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ।
tilak was an inspiration to many nationalists from the following generation like vinayak damodar savarkar.

1935 ਦੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅੰਸ਼ਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੀ ਜੀ ਖੇਰ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
after the partial autonomy given to the states by the government of india act of 1935, b. g. kher became the first chief minister of the congress party led government of tri-lingual bombay presidency.

ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਨ 1947 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
the ultimatum to the british during the quit india movement was given in mumbai, and culminated in the transfer of power and independence in 1947.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਲਾਪੁਰ ਸਮੇਤ ਡੇਕਨ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1950 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
after india's independence, the deccan states, including kolhapur were integrated into bombay state, which was created from the former bombay presidency in 1950.

1956 ਵਿਚ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ aurangਰੰਗਾਬਾਦ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਰਾਠੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਤੇ ਬੇਰਰ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 1956, the states reorganisation act reorganised the indian states along linguistic lines, and bombay presidency state was enlarged by the addition of the predominantly marathi-speaking regions of marathwada aurangabad division from erstwhile hyderabad state and vidarbha region from the central provinces and berar.

ਬੰਬੇ ਸਟੇਟ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the southernmost part of bombay state was ceded to mysore.

ਸੰਨ 1954 ਤੋਂ 1955 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
from 1954 to 1955 the people of maharashtra strongly protested against bilingual bombay state and samyukta maharashtra samiti, was formed.

ਮਹਾਂਗੁਜਰਤ ਲਹਿਰ ਵੱਖਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the mahagujarat movement was started, seeking a separate gujarat state.

ਕੇਸ਼ਵਰਾਓ ਜੇਧੇ, ਐਸ.ਐਮ.
keshavrao jedhe, s.m.

ਜੋਸ਼ੀ, ਸ਼੍ਰੀपाद ਅਮ੍ਰਿਤ ਡਾਂਗੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤਰੇ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਖੇਦਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਬੈਨਰ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
joshi, shripad amrit dange, pralhad keshav atre and gopalrao khedkar fought for a separate state of maharashtra with mumbai as its capital under the banner of samyukta maharashtra movement.

1 ਮਈ 1960 ਨੂੰ, ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ 105 ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਖਰੇ ਮਰਾਠੀ-ਭਾਸ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
on 1 may 1960, following mass protests and 105 deaths, the separate marathi-speaking state was formed by dividing earlier bombay state into the new states of maharashtra and gujarat.

ਰਾਜ ਦਾ ਕਰਨਾਟਕ ਨਾਲ ਬੈਲਗਾਮ ਅਤੇ ਕਾਰਵਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਜਾਰੀ ਹੈ.
the state continues to have a dispute with karnataka regarding the region of belgaum and karwar.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ 840 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਇਕ ਲੰਮਾ ਤੱਟ-ਰੇਖਾ ਹੈ.
geography and climate maharashtra occupies the western and central part of the country and has a long coastline stretching 840 kilometres along the arabian sea.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਡੇਕਨ ਪਠਾਰ ਹੈ, ਜੋ 'ਘਾਟ' ਦੁਆਰਾ ਕੋਂਕਣ ਤੱਟਵਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
one of the more prominent physical features of maharashtra is the deccan plateau, which is separated from the konkan coastline by 'ghats'.

ਘਾਟ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤੰਗ ਸੜਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਿੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the ghats are a succession of steep hills, periodically bisected by narrow roads.

ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਘਾਟ 'ਤੇ ਹਨ.
most of the famous hill stations of the state are at the ghats.

ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਸਹਿਯਾਦਰੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਤਪੁਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਮਰਾਗੜ-ਚਿਰੋਲੀ-ਗਾਈਖੁਰੀ ਰੇਂਜ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the western ghats or the sahyadri mountain range provide a physical backbone to the state on the west, while the satpura hills along the north and bhamragad-chiroli-gaikhuri ranges on the east serve as its natural borders.

ਇਹ ਰਾਜ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਛੱਤੀਸਗੜ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਗੋਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the state is surrounded by gujarat to the north west, madhya pradesh to the north, chhattisgarh to the east, telangana to the south east, karnataka to the south and goa to the south west.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੇਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ.
maharashtra is the third largest state by area in india.

ਇਸ ਦੀ ਤੱਟ ਰੇਖਾ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ 840 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੈ.
its coastline is 840 km long along the arabian sea.

ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਸਹਿਯਦਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚਲਦੇ ਹਨ, runningਸਤਨ 1,200 ਮੀਟਰ 4,000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ.
the western ghats better known as sahyadri, are a hilly range running parallel to the coast, at an average elevation of 1,200 metres 4,000 ft .

ਕਲਸੁਬਾਈ, ਨਾਸਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਸਹਿਯਾਦ੍ਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੋਟੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ.
kalsubai, a peak in the sahyadris, near nashik city is the highest elevated point in maharashtra.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਕੋਂਕਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ plaੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
to the west of these hills lie the konkan coastal plains, kilometres in width.

ਘਾਟ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫਲੈਟ ਡੇਕਨ ਪਠਾਰ ਪਿਆ ਹੈ.
to the east of the ghats lies the flat deccan plateau.

ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ 17% ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
forests comprise 17% of the total area of the state.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯਾਦਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
a majority of the forests are in the eastern and sahyadri regions of the state.

ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭੀਮ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਤਪੀ-ਪੂਰਨਾ ਅਤੇ ਵਰਧਾ-ਵੇਨੰਗਾ ਹਨ।
the main rivers of the state are krishna, bhima, godavari, tapi-purna and wardha-wainganga.

ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਡੈਮ ਹਨ।
since the central parts of the state receives low rainfall, most of the rivers in the region have multiple dams.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1821 ਵੱਡੇ ਡੈਮ ਹਨ.
maharashtra has around 1821 notable large dams.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪੰਜ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
maharashtra is divided into five geographic regions.

ਕੋਂਕਣ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਹੈ.
konkan is the western coastal region, between the western ghats and the sea.

ਕੰਡੇਸ਼ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਤੱਪੀ ਨਦੀ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ.
kandesh is the north-western region lying in the valley of the tapti river.

ਜਲਗਾਓਂ, ਧੂਲੇ ਅਤੇ ਭੁਸਾਵਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ.
jalgaon, dhule and bhusawal are the major cities of this region.

ਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੈ.
desh is in the centre of the state.

ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਜੋ 1956 ਤਕ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
marathwada, which was a part of the princely state of hyderabad until 1956, is located in the southeastern part of the state.

aurangਰੰਗਾਬਾਦ ਅਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ.
aurangabad and nanded are the main cities of the region.

ਵਿਦਰਭ ਰਾਜ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
vidarbha is the easternmost region of the state, formerly part of central provinces and berar.

ਨਾਗਪੁਰ, ਜਿਥੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
nagpur, where the winter session of the state assembly is held, and amravati are the main cities in the region.

1000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯਦ੍ਰੀ ਸੀਮਾ, ਇਸ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
sahyadri range, with an elevation of 1000 meters, is known for its crowning plateaus.

ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯਦ੍ਰੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆ ਕੋਨਕਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ 200 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ.
lying between the arabian sea and the sahyadri range, konkan is narrow coastal lowland, just 50 km wide and with an elevation below 200 meters.

ਤੀਸਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਤਪੁਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਭਾਮਰਾਗੜ-ਚਿਰੋਲੀ-ਗਾਈਖੁਰੀ ਰੇਂਜ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
the third important region is the satpura hills along the northern border, and the bhamragad-chiroli-gaikhuri ranges on the eastern border, which form physical barriers preventing easy movement.

ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਰਾਜ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
these ranges also serve as natural limits to the state.

ਗਰਮ, ਬਰਸਾਤੀ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਖਾਸ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
maharashtra has typical monsoon climate, with hot, rainy and cold weather seasons.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਤ੍ਰੇਲ, ਠੰਡ ਅਤੇ ਗੜੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ.
however, dew, frost and hail also occur sometimes, depending upon the seasonal weather.

ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਮਈ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਜੂਨ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the winter in january and february is followed by summer between march and may and the monsoon season between june and september.

ਗਰਮੀ, ਮਾਰਚ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
summers are extreme with march, april and may as the hottest months.

ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨ ਆਮ ਹੈ.
during april and may thunderstorms are common all over the state.

ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ 22 ਅਤੇ 39 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
temperature varies between 22 and 39 during this season.

ਬਾਰਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
rainfall starts normally in the first week of june.

ਜੁਲਾਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਰਮ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
july is the wettest month in maharashtra, while august also gets substantial rain.

ਮੌਨਸੂਨ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
monsoon starts its retreat with the coming of september to the state.

ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਇੱਕ ਠੰਡਾ, ਸੁੱਕਾ ਜਾਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਆਸਮਾਨ ਨਾਲ ਹਵਾਦਾਰ ਸੁਹਾਵਣਾ ਮੌਸਮ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ.
winter season is a cool, dry spell, with clear skies gentle breeze pleasant weather prevails from november to february.

ਪਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਝ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
but the eastern part of maharashtra sometimes receives some rainfall.

ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ 12 ਤੋਂ 34 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
temperature varies between 12 and 34 during this season.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ.
rainfall in maharashtra differs from region to region.

ਠਾਣੇ, ਰਾਏਗੜ, ਰਤਨਗਿਰੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁਦੂਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 200ਸਤਨ 200 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
thane, raigad, ratnagiri and sindhudurg districts, receive heavy rains of an average of 200 centimetres annually.

ਪਰ ਨਾਸਿਕ, ਪੁਣੇ, ਅਹਿਮਦਨਗਰ, ਧੂਲੇ, ਜਲਗਾਓਂ, ਸਤਾਰਾ, ਸੰਗਲੀ, ਸੋਲਾਪੁਰ ਅਤੇ ਕੋਲਾਪੁਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 50 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
but the districts of nasik, pune, ahmednagar, dhule, jalgaon, satara, sangli, solapur and parts of kolhapur get rainfall less than 50 centimetres.

ਬਾਰਸ਼ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੋਂਕਣ ਅਤੇ ਸਹਿਯਦ੍ਰਿਯਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ.
rainfall particularly concentrates at the konkan and sahyadrian maharashtra.

ਮੱਧ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
central maharashtra receives less rainfall.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਪੂਰਬੀ ਵਿਦਰਭਾ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ, ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
however, under the influence of the bay of bengal, eastern vidarbha receives good rainfall in july, august and september.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਫਲੋਰਾ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨ ਹੈ.
biodiversity flora of maharashtra is heterogeneous in composition.

2012 ਵਿਚ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ 61,939 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 23,915 ਵਰਗ ਮੀਲ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 20.13% ਸੀ।
in 2012 the recorded thick forest area in the state was 61,939 km2 23,915 sq mi which was about 20.13% of the state's geographical area.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਪਬਲਿਕ ਵਨਸਪਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੀਐਫਆਈ ਹਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਐਮਐਫਡੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਫਡੀਸੀਐਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੰਗਲਾਤ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਐਸਐਫਡੀ ਹਨ.
there are three main public forestry institutions pfis in the maharashtra state the maharashtra forest department mfd , the forest development corporation of maharashtra fdcm and the directorate of social forestry sfd .

ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਨਾਗਪੁਰ, ਭੰਡਾਰਾ, ਚੰਦਰਪੁਰ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹਚਿਰੋਲੀ ਅਤੇ ਵਰਧਾ, ਅਮਰਾਵਤੀ, ਯਵਤਮਲ, ਅਕੋਲਾ ਅਤੇ ਬੁਲਧਾਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਰਭ ਦਾ ਪਠਾਰ.
the flora of regions such as nag region formed by nagpur, bhandara, chandrapur and gadchiroli and the plateau of vidarbha composed by wardha, amravati, yavatmal, akola and buldhana districts.

ਬਹੁਤੇ ਜੰਗਲ ਸਹਾਯਾਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਹਨ.
most of the forests are found in the sahyadri region and are very dense.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹਨ ਜਿਥੇ ਘੱਟ ਸਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
these forests are confined to areas which have low annual rainfall cm , a mean annual temperature of and low humidity.

ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some of the forest areas are converted into wildlife reserves, thus preserving their biodiversity.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਵਸਥਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
maharashtra is known for its extensive avifauna.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਖੇਡ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
the state has three game reserves, as well as several national parks and bird sanctuaries.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਬਾਘ ਦੇ ਛੇ ਭੰਡਾਰ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 9133 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਨ.
the six tiger reserves located in the state cover a total area of 9133 sqkm.

ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿਚ ਭੀਮਸ਼ੰਕਰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਰਾਧਨਾਗਰੀ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਬੋਰ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਕੋਇਨਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਚੰਦੋਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਹੇਡਈ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
wildlife sanctuaries in the state include bhimashankar wildlife sanctuary, radhanagari wildlife sanctuary, bor wildlife sanctuary, koyna wildlife sanctuary, chandoli national park, sanjay gandhi national park and mhadei wildlife sanctuary.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸ਼ੂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਬਾਘ, ਕਾਲੇ ਪੈਂਥਰ, ਚੀਤੇ, ਗੌੜ, ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ, ਸੰਬਰ, ਚਾਰੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਹਿਰਨ, ਨੀਲਾ ਬਲਦ, ਚਿੱਟਲ, ਭੌਂਕਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਮਾ mouseਸ ਹਿਰਨ, ਸਿਵੇਟ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਗਿੱਦੜ, ਜੰਗਲੀ ਬਿੱਲੀਆਂ, ਧਾਰੀਦਾਰ ਹਿਨਾ , ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼.
the most common animals are found in the state are tigers, black panthers, leopards, gaur, sloth bears, sambar, four-headed antelope, blue bull, chital, barking deer, mouse deer, civet cats, jackals, jungle cats, striped hyena, and hare.

ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ सरਪਿਸਤਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਰਲੀ, ਕੋਬਰਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other animals in the state include reptiles such as lizards, cobras and kraits.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਾਮੁਨ, ਪਾਲਸ, ਸ਼ੀਸਮ, ਨਿੰਮ, ਸਾਗ, ਧਵਾੜਾ, ਕਲਾਮ, ਆਈਨ, ਬੀਜਾ, ਸ਼ਰੀਸ਼, ਅੰਬ, ਅਮੇਕਿਆ, ਆਵਲਾ, ਕੜਬਾ, ਮੋਹਾ, ਟਰਮੀਨਿਆ, ਹੇਦੂ ਅਤੇ ਫਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the national parks of maharashtra possess a variety of plant species that include jamun, palas, shisam, neem, teak, dhawada, kalam, ain, bija, shirish, mango, acacia, awala, kadamba, moha, terminalia, hedu and ficus.

ਖੇਤਰਾਂ, ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਭਾਗ ਹਨ ਅਮਰਾਵਤੀ aurangਰੰਗਾਬਾਦ ਕੋਂਕਣ ਨਾਗਪੁਰ ਨਾਸਿਕ ਪੁਣੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਛੇ ਮੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ 36 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, 109 ਸਬ-ਡਵੀਜਨਾਂ ਅਤੇ 357 ਤਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
regions, divisions and districts maharashtra consists of six administrative divisions amravati aurangabad konkan nagpur nashik pune the state's six divisions are further divided into 36 districts, 109 sub-divisions and 357 talukas.

ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
maharashtra's top five districts by population, as ranked by the 2011 census, are listed in the following table.

ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
each district is governed by a district collector or district magistrate, appointed either by the indian administrative service or the maharashtra civil service.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਲੁਕ ਅਧੀਨ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
districts are subdivided into sub-divisions, taluka governed by sub-divisional magistrates, and again into blocks.

ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
a block consists of panchayats village councils and town municipalities.

ਤਾਲੁਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਹਨ.
talukas are intermediate level panchayat between the zilla parishad district councils at the district level and gram panchayat village councils at the lower level.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ २०११ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2 11, .,,,333 9 .2..28% ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਤੇ maleਰਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ,24,२30,०66 ਅਤੇ ,13,१1१,२77 are ਹੈ।
demographics according to the provisional results of the 2011 national census, maharashtra is the second most populous state in india with a population of 112,374,333 9.28% of india's population of which male and female are 58,243,056 and 54,131,277 respectively.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ 15.99 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਹ 22.57 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ.
the total population growth in 2011 was 15.99 percent while in the previous decade it was 22.57 percent.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ adਸਤਨ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਸਾਲ 1971 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੌਮੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰਹੀ ਹੈ.
since independence, the decadal growth rate of population has remained higher except in the year 1971 than the national average.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
for the first time, in the year 2011, it was found to be lower than the national average.

ਰਾਜ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ 55% ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਸੀ ਅਤੇ 45% ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।
the 2011 census for the state found 55% of the population to be rural with 45% being urban based.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹਨ.
the state has a large number of uttar pradesh diaspora.

ਮਰਾਠੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
marathis comprise the majority of the population.

ਬਿਹਾਰੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਸਿੰਧੀ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ, ਪਾਰਸੀ, ਮਾਰਵਾੜੀ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।
bihari, gujarati, sindhis, punjabis, parsis, marwari, kannada and tamil minorities are scattered throughout the state.

2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 11.8 ਅਤੇ 8.9% ਸੀ।
the 2011 census found scheduled castes and scheduled tribes to account for 11.8 and 8.9% of the population respectively.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠਾਕਰ, ਵਾਰਲੀ, ਕੋਂਕਣਾ ਅਤੇ ਹਲਬਾ ਆਦਿ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the scheduled tribes include adivasis such as thakar, warli, konkana and halba.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 79.8% ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 11.5% ਹੈ।
according to the 2011 census, hinduism was the principal religion in the state at 79.8% of the total population, while muslims constituted 11.5% of the total population.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ 5.8% ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 6,531,200 ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਬੋਧੀਆਂ ਦਾ 77% ਹੈ।
buddhism accounted for 5.8% in maharashtra's total population, with 6,531,200 followers, which is 77% of all buddhists in india.

ਸਿੱਖ, ਇਸਾਈ ਅਤੇ ਜੈਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 0.2%, 1.0%, 1.2% ਬਣਦੀ ਹੈ.
sikhs, christians and jains constituted 0.2%, 1.0%, 1.2% of the population respectively.

ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ 9.28% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
the state contributed 9.28% to india's population.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 925 maਰਤਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 940 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ।
the sex ratio in maharashtra was 925 females per 1000 males, which was below the national average of 940.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 36 365 ਵਸਨੀਕ ਸੀ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ 38ਸਤ 382 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ.
the density of maharashtra was 365 inhabitants per km2 which was lower than national average 382 per km2.

1921 ਤੋਂ, ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁਦੂਰਗ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ .96% ਅਤੇ .30% ਘਟ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਠਾਣੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 35.9% ਵਧੀ, ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30.3%.
since 1921, the populations of ratnagiri and sindhudurg shrank by .96% and .30% respectively, while the population of thane grew by 35.9%, followed by pune at 30.3%.

ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 83.2% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
the literacy rate rose to 83.2%.

ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਮਰਦ ਸਾਖਰਤਾ 89.82% ਅਤੇ femaleਰਤ ਸਾਖਰਤਾ 75.48% ਰਹੀ।
of this, male literacy stood at 89.82% and female literacy 75.48%.

ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਰਾਠੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
the official language is marathi although different regions have their own dialects.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੈ.
english is applicable in urban areas.

ਸਪੋਕਨ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸਦੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
spoken marathi language varies by district, area or locality in its tone and a few words.

ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਂਕਣੀ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
konkani and gujarati are also spoken in some areas.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਰਭ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਵਰ੍ਹਦੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ-ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਡਾਂਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other major dialects include varhadii spoken in the vidarbha region and dangii spoken near the maharashtra-gujarat border.

ਧੁਨੀ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਕਈ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the sound is abundantly used in many verbs and nouns in marathi.

ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਹਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is replaced by the sound in the varhadii dialect, which makes it quite distinct.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ .5 76. from% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ has 68. while% ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 11% ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ। ਉਸੇ ਮਿਆਦ ਵਿਚ 5% ਤੋਂ.
according to the economic survey of maharashtra , the percentage of the state's population that names marathi as its mother tongue has declined to 68.8% from 76.5% over the past three decades, while there has been a sharp rise in the hindi-speaking population 11% from 5% in the same period.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਦਨਾਂ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਸਿਸਟਮ ਹੈ।
government and administration maharashtra has a parliamentary system of government with two democratically elected houses, the legislative assembly and the legislative council.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 288 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the maharashtra legislative assembly consists of 288 members who are elected for five-year terms.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ 78 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
the maharashtra legislative council is a permanent body of 78 members.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।
the government of maharashtra is headed by the chief minister, who is chosen by the ruling party members of the legislative assembly.

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਧਾਨਕ ਏਜੰਡਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the chief minister, along with the council of ministers, drives the legislative agenda and exercises most of the executive powers.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਮੁਖੀ ਰਾਜਪਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, the constitutional and formal head of the state is the governor, who is appointed for a five-year term by the president of india on the advice of the union government.

1960 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the politics of the state since its formation in 1960 has been dominated by the indian national congress party.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਯਸ਼ਵੰਤ ਰਾਓ ਚਵਾਨ, ਵਸੰਤਦਾਦਾ ਪਾਟਿਲ, ਵਸੰਤ ਰਾਓ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਓ ਚਵਾਨ।
maharashtra became a bastion of the congress party producing stalwarts such as yashwantrao chavan, vasantdada patil, vasantrao naik and shankarrao chavan.

ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਰਹੇ ਹਨ।
sharad pawar has been a towering personality in the state and national politics for over thirty years.

ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ.
during his career, he has split the congress twice with significant consequences for the state politics.

1995 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਲਗਭਗ ਅਣਚਾਹੇ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
the congress party enjoyed a near unchallenged dominance of the political landscape until 1995 when the shiv sena and the bharatiya janata party bjp secured an overwhelming majority in the state to form a coalition government.

ਸਾਲ 1999 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਨੇ ਐਨ ਸੀ ਪੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ-ਸ਼ਿਵਸੇਨਾ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਇਆ।
after his second parting from the congress party in 1999, sharad pawar formed the ncp but formed a coalition with the congress to keep out the bjp-shivsena combine out of the government for the last fifteen years.

ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਚਵਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਜੁਡੀਸ਼ਲ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਜੱਜਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਚੀਫ਼ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਉੱਚ ਨਿਆਇਕ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
prithviraj chavan of the congress party was the last chief minister of maharashtra under the congress judicial magistrates and civil judges senior division chief judicial magistrate, the higher judicial service comprises civil and sessions judges.

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਵਾਲੀ ਨਿਆਂਇਕ ਸੇਵਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the subordinate judicial service of the judiciary is controlled by the district judge.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ, ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਮੋਸ਼ਨ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ, ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਸੰਗੀਤ, ਏਰੋਸਪੇਸ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਫੈਸ਼ਨ, ਲਿਬਾਸ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
economy the economy of maharashtra is driven by manufacturing, international trade, mass media television, motion pictures, video games, recorded music , aerospace, technology, petroleum, fashion, apparel, and tourism.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ.
maharashtra is the most industrialised state and has maintained the leading position in the industrial sector in india.

ਰਾਜ ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ।
the state is pioneer in small scale industries.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ.
mumbai, the capital of state and the financial capital of india, houses the headquarters of most of the major corporate and financial institutions.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
india's main stock exchanges and capital market and commodity exchanges are located in mumbai.

ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the state continues to attract industrial investments from domestic as well as foreign institutions.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸੌਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ.
maharashtra has the largest proportion of taxpayers in india and its share markets transact almost 70 per cent of the country's stocks.

ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁੱਲ ਵਧਾਉਣ ਦਾ 61.4% ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਟਪੁੱਟ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ 69.3% ਹੈ।
the service sector dominates the economy of maharashtra, accounting for 61.4% of the value addition and 69.3% of the value of output in the country.

ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ 40% ਵਧੇਰੇ ਹੈ.
the state's per-capita income is 40% higher than the all-india average.

ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਐਸਡੀਪੀ 11,995.48 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 14.4% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the gross state domestic product gsdp at current prices for is estimated at 11,995.48 billion and contributes about 14.4% of the gdp.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿੱਚ 12.9% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the agriculture and allied activities sector contributes 12.9% to the state's income.

ਪਹਿਲੇ ਸੋਧੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨੀ 10,827.51 ਅਰਬ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜ ਆਮਦਨੀ 95,339 ਸੀ।
net state domestic product state income , as per the first revised estimates was 10,827.51 billion and per capita state income was 95,339 during .

ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀ.ਡੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਸਟਾਕ 18.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਇਕਜੁਟ ਵਿੱਤੀ ਸੁਧਾਰ ਮਾਰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ.
the percentage of fiscal deficit to gsdp was 1.7 per cent and debt stock to gsdp was 18.4 per cent during , well within consolidated fiscal reform path stipulated by the thirteenth finance commission.

2012 ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ. 24 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਸਰਪਲੱਸ ਦੱਸਿਆ, ਕੁੱਲ ਆਮਦਨੀ 367,117 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ 22 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਖਰਚ 365,592.1 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ.
in 2012, maharashtra reported a revenue surplus of .9 million us 24 million , with a total revenue of ,367,117 million us 22 billion and a spending of ,365,592.1 million us 22 billion .

ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਐੱਫ.ਡੀ.ਆਈ. ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ 32.28% ਹੈ.
maharashtra ranks first in fdi equity and percentage share of total fdi inflows is 32.28%.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਕੁਲ ਐਫ.ਡੀ.ਆਈ. ਪ੍ਰਵਾਹ 53.48 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ।
total fdi inflows into maharashtra are us 53.48 billion.

ਜਨਵਰੀ 2000 ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2011 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮਾਰੀਸ਼ਸ 39%, ਸਿੰਗਾਪੁਰ 10%, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ 10%, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ 7% ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 5% ਸਨ।
top countries that invested fdi equity in maharashtra from january 2000 to december 2011 were mauritius 39% , singapore 10% , united kingdom 10% , united states 7% and netherlands 5% .

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ 25% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਰਿਣਦਾਤਾ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
maharashtra contributes 25% of the country's industrial output and is the most indebted state in the country.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਮੁੰਬਈ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲਾ, ਠਾਣੇ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ.
industrial activity in state is concentrated in four districts mumbai city, mumbai suburban district, thane and pune districts.

ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 21.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਠਾਣੇ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਠਾਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
mumbai has the largest share in gsdp 21.5 per cent , both thane and pune districts contribute about same in the industry sector, pune district contributes more in the agriculture and allied activities sector, whereas thane district contributes more in the services sector.

ਨਾਸਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਠਾਣੇ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਹੈ।
nashik district shares highest in the agricultural and allied activities sector, but is far behind in the industry and services sectors as compared to thane and pune districts.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ 17.6%, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ 16.1%, ਰਿਫਾਇੰਡ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ 12.9%, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ 8%, ਟੈਕਸਟਾਈਲ 6.9%, ਮੁੱ basicਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ 5.8%, ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ 4.7% ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ 4.3% ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
industries in maharashtra include chemical and chemical products 17.6% , food and food products 16.1% , refined petroleum products 12.9% , machinery and equipment 8% , textiles 6.9% , basic metals 5.8% , motor vehicles 4.7% and furniture 4.3% .

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਟਾਟਾ ਪੈਟਰੋਡਿਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਉੱਚ knowledgeਸਤਨ ਗਿਆਨ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਪੁਣੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਖੇਤਰ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਈਟੀ ਹੱਬ ਹੈ। ..
maharashtra is the manufacturing hub for some of the largest public sector industries in india, including hindustan petroleum corporation, tata petrodyne and oil india ltd. maharashtra has an above average knowledge industry in india with the pune metropolitan area being the leading it hub in the state..

ਆਈ ਟੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 500 ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 25% ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
approximately 25% of the top 500 companies in the it sector are situated in maharashtra.

ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 28% ਬਣਦਾ ਹੈ.
the state accounts for 28% of the software exports of india.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਬਾਂਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਸੇਬੀ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ.
the state houses important financial institutions such as the reserve bank of india, the bombay stock exchange, the national stock exchange of india, the sebi and the corporate headquarters of numerous indian companies and multinational corporations.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬੀਏਆਰਸੀ, ਐਨਪੀਸੀਐਲ, ਆਈਈਆਰਐਲ, ਟੀਆਈਐਫਆਰ, ਏਈਆਰਬੀ, ਏਈਸੀਆਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
it is also home to some of india's premier scientific and nuclear institutes like barc, npcl, irel, tifr, aerb, aeci, and the department of atomic energy.

ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਬੈਂਕਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the banking sector comprises scheduled and non-scheduled banks.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਬੈਂਕ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ.
scheduled banks are of two types, commercial and co-operative.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਐਸਸੀਬੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਣ ਬੈਂਕਾਂ, ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਕਾਂ, ਖੇਤਰੀ ਦਿਹਾਤੀ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ।
scheduled commercial banks scbs in india are classified into five types state bank of india and its associates, nationalised banks, private sector banks, regional rural banks and others foreign banks .

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਵਿਚ 9,053 ਬੈਂਕਿੰਗ ਦਫ਼ਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 26 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ 54 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਨ.
in 2012, there were 9,053 banking offices in the state, of which about 26 per cent were in rural and 54 per cent were in urban areas.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਾਈਨੈਂਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
maharashtra has a microfinance system, which refers to small scale financial services extended to the poor in both rural and urban areas.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਧਾਰ, ਬਚਤ, ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਫਸਲ ਬੀਮਾ.
it covers a variety of financial instruments, such as lending, savings, life insurance, and crop insurance.

ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਦਯੋਗ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
with more than half the population being rural, agriculture and allied industries play an important role in the states's economy.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿੱਚ 12.9% ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the agriculture and allied activities sector contributes 12.9% to the state's income.

ਚੌਲ ਅਤੇ ਬਾਜਰੇ ਵਰਗੇ ਸਿੱਟੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ.
staples such as rice and millet are the main monsoon crops.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਨਾ, ਕਪਾਹ, ਤੇਲ ਬੀਜ, ਤੰਬਾਕੂ, ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਹਲਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
important cash crops include sugarcane, cotton, oilseeds, tobacco, fruit, vegetables and spices such as turmeric.

ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆ ਹੈ.
animal husbandry is an important agriculture related activity.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲਗਭਗ 7% ਅਤੇ 10% ਹੈ.
the state's share in the livestock and poultry population in india is about 7% and 10% respectively.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਸੀ।
maharashtra was a pioneer in the development of agricultural cooperative societies after independence.

ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਸੀ।
in fact, it was an integral part of the then governing congress party's vision of development with local .

ਖੰਡ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ, ਗਾਰੰਟਰ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਖੰਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਡੇਅਰੀ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਖਾਦ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
a € status was accorded to the sugar cooperatives and the government assumed the role of a mentor by acting as a stakeholder, guarantor and regulator, apart from sugar, cooperatives play a crucial role in dairy, cotton, and fertiliser industries.

ਆਵਾਜਾਈ ਰਾਜ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੜਕ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਬਹੁ-ਮਾਡਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
transport the state has a large, multi-modal transportation system with the largest road network in india.

2011 ਵਿਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸਤਹ ਸੜਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 267,452 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ 4,176 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ' ਤੇ 3,700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ.
in 2011, the total length of surface road in maharashtra was 267,452 km national highways comprised 4,176 km and state highways 3,700 km.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਮਐਸਆਰਟੀਸੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਯਾਤਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the maharashtra state road transport corporation msrtc provides economical and reliable passenger road transport service in the public sector.

ਇਹ ਬੱਸਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਸਟੀ ਸਟੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਬਾਦੀਆਂ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਤਰਜੀਹ modeੰਗ ਹਨ.
these buses, popularly called st state transport , are the preferred mode of transport for much of the populace.

ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੀਟਰਡ ਟੈਕਸੀਆਂ ਅਤੇ ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਰਸਤੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
hired forms of transport include metered taxis and auto rickshaws, which often ply specific routes in cities.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
other district roads and village roads provide villages accessibility to meet their social needs as well as the means to transport agricultural produce from villages to nearby markets.

ਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
major district roads provide a secondary function of linking between main roads and rural roads.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 98% ਪਿੰਡ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
almost 98% of villages are connected via the highways and modern roads in maharashtra.

ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ speedਸਤਨ ਰਫਤਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ ਘੰਟਾ ਘੰਟਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਫਤਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀ.
average speed on state highways varies between km h mi h due to heavy presence of vehicles in villages and towns, speeds are as low as km h mi h .

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲਗੱਡੀ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1853 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਥਾਨੇ ਲਈ ਚੱਲੀ.
the first passenger train in india ran from mumbai to thane on 16 april 1853.

ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮੀਨਸ ਸੀਐਸਟੀ ਅਤੇ ਚਰਚਗੇਟ ਵਿਖੇ ਹੈ.
rail transportation consists of the central railway and the western railway zones of the indian railways that are headquartered in mumbai, at chhatrapati shivaji terminus cst and churchgate respectively.

ਮੁੰਬਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰੇਲ ਗੱਡੀ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
the mumbai rajdhani express, the fastest rajdhani train, connects the indian capital of new delhi to mumbai.

ਠਾਣੇ ਅਤੇ ਸੀਐਸਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁਝੇਵੇਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
thane and cst are the busiest railway stations in india, the latter serving as a terminal for both long-distance trains and commuter trains of the mumbai suburban railway.

ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਾਂਦੇੜ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
nanded division of south central railway comprises marathwada region.

ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਮੁੰਬਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਪੋਰਟ ਜੋ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਹਨ.
the two principal sea ports, mumbai port and jawaharlal nehru port, which is also in the mumbai region, are under the control and supervision of the government of india.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 48 ਛੋਟੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਹਨ।
there are around 48 minor ports in maharashtra.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯਾਤਰੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
most of these handle passenger traffic and have a limited capacity.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਦੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
none of the major rivers in maharashtra are navigable and so river transport does not exist in the state.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ.
almost all the major cities of maharashtra have airports.

ਸੀਐਸਆਈਏ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਬੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਜੁਹੂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਦੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹਨ.
csia formerly bombay international airport and juhu airport are the two airports in mumbai.

ਦੋ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਪੁਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਡਾ: ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਨਾਗਪੁਰ ਹਨ।
the two other international airports are pune international airport and dr. babasaheb ambedkar international airport nagpur .

ਉਡਾਣਾਂ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਏਅਰ ਲਾਈਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
flights are operated by both private and government airline companies.

ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਏਏਆਈ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਰਿਲਾਇੰਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਡਿਵੈਲਪਰਜ਼ ਆਰਏਡੀਪੀਐਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾਤੂਰ, ਨਾਂਦੇੜ, ਬਾਰਾਮਤੀ, ਓਸਮਾਨਾਬਾਦ ਅਤੇ ਯਵਤਮਲ ਵਿਖੇ 95 ਗੈਰ-ਮੈਟਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 95 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
most of the state's airfields are operated by the airports authority of india aai while reliance airport developers radpl , currently operate five non-metro airports at latur, nanded, baramati, osmanabad and yavatmal on a 95-year lease.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਐਮਏਡੀਸੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2002 ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਏਏਆਈ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ ਐਮਆਈਡੀਸੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਨ।
the maharashtra airport development company madc was set up in 2002 to take up development of airports in the state that are not under the aai or the maharashtra industrial development corporation midc .

ਐਮਏਡੀਸੀ ਨਾਗਪੁਰ ਮਿਹਾਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿਖੇ ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਰਗੋ ਹੱਬ ਅਤੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
madc is playing the lead role in the planning and implementation of the multi-modal international cargo hub and airport at nagpur mihan project.

ਅਤਿਰਿਕਤ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ aurangਰੰਗਾਬਾਦ, ਅਕੋਲਾ, ਅਮਰਾਵਤੀ, ਚੰਦਰਪੁਰ, ਧੂਲੇ, ਗੌਂਡੀਆ, ਜਲਗਾਓਂ, ਕਰਾਦ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਨਾਸਿਕ, ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਸੋਲਾਪੁਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
additional smaller airports include aurangabad, akola, amravati, chandrapur, dhule, gondia, jalgaon, karad, kolhapur, nashik, ratnagiri, and solapur.

ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
education and social development maharashtra schools are run by the state government or by private organisations, including religious institutions.

ਹਦਾਇਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰਾਠੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਰਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
instruction is mainly in marathi, english or hindi, though urdu is also used.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਸੀਆਈਐਸਸੀਈ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਸੀਬੀਐਸਈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਐਨਆਈਓਐਸ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the secondary schools are affiliated with the council for the indian school certificate examinations cisce , the central board for secondary education cbse , the national institute of open school nios or the maharashtra state board of secondary and higher secondary education.

10 2 3 ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਟੇਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ.
under the 10 2 3 plan, after completing secondary school, students typically enroll for two years in a junior college, also known as pre-university, or in schools with a higher secondary facility affiliated with the maharashtra state board of secondary and higher secondary education or any central board.

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾ, ਵਣਜ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ।
students choose from one of three streams, namely liberal arts, commerce or science.

ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਮ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
upon completing the required coursework, students may enroll in general or professional degree programs.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ 160,000 ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਨਾਲ 24 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ.
maharashtra has 24 universities with a turnout of 160,000 graduates every year.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
maharashtra has played a pioneering role in the development of the modern education system in india.

ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 141 ਕਾਲਜ ਹਨ।
the university of mumbai, is the largest university in the world in terms of the number of graduates and has 141 affiliated colleges.

ਸਕਾਟਿਸ਼ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਜਾਨ ਵਿਲਸਨ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਜਿਵੇਂ ਵਾਸੂਦੇਵ ਬਲਵੰਤ ਫੜਕੇ ਅਤੇ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ, ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋਤੀਰਾਓ ਫੁਲੇ, ਧੋਂਡੋ ਕੇਸ਼ਵ ਕਰਵੇ ਅਤੇ ਭੌਰਾਓ ਪਾਟਿਲ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
scottish missionary john wilson, indian nationalists such as vasudev balwant phadke and bal gangadhar tilak, social reformers such as jyotirao phule, dhondo keshav karve and bhaurao patil all played a leading role in the setting up of modern schools and colleges in the state.

ਡੈੱਕਨ ਕਾਲਜ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1821 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the deccan college post-graduate and research institute was established in 1821.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਿਲਾ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾ ਕਾਲਜ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਥੀਬਾਈ ਦਾਮੋਦਰ ਠਾਕਰੇਸੀ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 1916 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the shreemati nathibai damodar thackersey women's university, the oldest women's liberal arts college in south asia, started its journey in 1916.

ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪੁਣੇ, 1854 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲਜ ਹੈ.
college of engineering pune, established in 1854, is the third oldest college in asia.

ਗੌਰਮਿੰਟ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਨਾਗਪੁਰ, 1914 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
government polytechnic nagpur, established in 1914, is one of the oldest polytechnic in india.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 5 ਤੋਂ 7 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 20 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
according to prominent national rankings, 5 to 7 maharashtra colleges and universities are ranked among the top 20 in india.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੰਬੇ, ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ cheਫ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਹੋਮੀ ਭਾਭਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਵਾਲਸ਼ਚੰਦ ਕਾਲਜ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਿਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ofਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਗਪੁਰ ਵੀ ਐਨ ਆਈ ਟੀ ਅਤੇ ਵੀਰਮਤਾ ਜੀਜਾਬਾਈ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿ toਟ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਵੀਜੇਟੀਆਈ.
maharashtra is also home to such notable autonomous institutes as indian institute of technology bombay, dr. babasaheb ambedkar technological university, institute of chemical technology, homi bhabha national institute, walchand college of engineering, visvesvaraya national institute of technology nagpur vnit and veermata jijabai technological institute vjti .

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਹਨ.
most of these autonomous institutes are ranked the highest in india and have very competitive entry requirements.

ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਫਿਲਮ ਐਂਡ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the university of pune, the national defence academy, film and television institute of india, armed forces medical college and national chemical laboratory were established in pune soon after the indian independence in 1947.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ.
maharashtra has hundreds of other private colleges and universities, including many religious and special-purpose institutions.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਸੰਤਦਾਦਾ ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1982 ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਦਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
most of the private colleges were set up in the last thirty years after the state government of vasantdada patil liberalised the education sector in 1982.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
politicians and leaders involved in the huge cooperative movement in maharashtra were instrumental in setting up the private institutes.

ਇੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵੀ ਹਨ ਜਿਥੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲੇ ਦਾਖਲੇ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਛੋਟੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਟਿitionਸ਼ਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
there are also local community colleges with generally more open admission policies, shorter academic programs, and lower tuition.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਚਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਵਸੰਤ ਰਾਓ ਨਾਇਕ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਫੁਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ, ਡਾ. ਪੰਜਾਬ ਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਅਤੇ ਡਾ. ਬਾਲਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਵੰਤ ਕੋਂਕਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਪੀਠ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਤ ਗਾਡਜ ਬਾਬਾ ਅਮਰਾਵਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਡਾ. ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਦਕਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਉੱਤਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਤੀਰਥ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਸੰਤ ਤੁਕਾਦੋਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨਾਗਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ।
the state also has four agricultural universities namely vasantrao naik marathwada agricultural university, mahatma phule krishi vidyapeeth, dr. panjabrao deshmukh krishi vidyapeeth and dr. balasaheb sawant konkan krishi vidyapeeth, besides these, there are other regional universities like sant gadge baba amravati university, dr. babasaheb ambedkar marathwada university, north maharashtra university, shivaji university, swami ramanand teerth marathwada university and rashtrasant tukadoji maharaj nagpur university, all well established and nationally renowned, to cover the educational needs at the district levels of the state.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਕਈ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਨ, ਸਿੰਬਿਓਸਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼, ਤਿਲਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਜ਼।
apart from this, there are a number of deemed universities in maharashtra the symbiosis international university, tata institute of social sciences, tilak maharashtra university and tata institute of social sciences.

ਬੁਨਿਆਦੀ healthਾਂਚੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 363 ਦਿਹਾਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ, 7,561 ਬਿਸਤਰੇ ਵਾਲੇ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲ, 4 ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ 714 ਬਿਸਤਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ 380 ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਹ ਅਦਾਰੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਸਤਰੇ ਹਨ.
infrastructure healthcare in 2011, the health care system in maharashtra consisted of 363 rural government hospitals, 23 district hospitals with 7,561 beds , 4 general hospitals with 714 beds mostly under the maharashtra ministry of health and family welfare, and 380 private medical establishments these establishments provide the state with more than 30,000 hospital beds.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ hospitalsਰਤਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੇ 1,365 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
it is the first state in india to have nine women's hospitals serving 1,365 beds.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਹਨ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ, ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the state also has significant number of medical practitioners who hold the bachelor of ayurveda, medicine and surgery qualifications.

ਇਹ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these practitioners primarily use the traditional indian therapy of ayurveda but can use modern western medicine as well.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ years 67.२ ਸਾਲ ਦੀ ਜਨਮ ਉਮਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 29 ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਸਰਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
maharashtra has a life expectancy at birth of 67.2 years in 2011, ranking it third among 29 indian states.

ਰਾਜ ਦੀ ਕੁਲ ਉਪਜਾ rate ਸ਼ਕਤੀ 1.9 ਹੈ।
the total fertility rate of the state is 1.9.

ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ 28 ਹੈ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਅਨੁਪਾਤ 104 ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹਨ.
the infant mortality rate is 28 and the maternal mortality ratio is 104 , which are lower than the national averages.

ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਐਮਐਚਐਫਡਬਲਯੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
public health services are governed by the ministry of health and family welfare mohfw , through various departments.

ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the ministry is divided into two departments the public health department, which includes family welfare and medical relief, and the department of medical education and drugs.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ, ਸਿਹਤ ਬੀਮੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਾਕਟਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ੍ਰੀਦਿਆ ਬੀਮਾ, ਸਮਾਜਕ ਬੀਮਾ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਹੋਵੇ.
in maharashtra, health insurance includes any program that helps pay for medical expenses, whether through privately purchased insurance, social insurance or a social welfare program funded by the government.

ਵਧੇਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੀਮਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in a more technical sense, the term is used to describe any form of insurance that provides protection against the costs of medical services.

ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸਰੋਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡਾਕਟਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੇਂਡੂ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਐਨਆਰਐਚਐਮ ਅਤੇ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ.
this usage includes private insurance and social insurance programs such as national health mission, which pools resources and spreads the financial risk associated with major medical expenses across the entire population to protect everyone, as well as social welfare programs such as national rural health mission nrhm and the health insurance program, which provide assistance to people who cannot afford health coverage.

energyਰਜਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ usersਰਜਾ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਹਰਕਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
energy although its population makes maharashtra one of the country's largest energy users, conservation mandates, mild weather in the largest population centres and strong environmental movements have kept its per capita energy use to one of the smallest of any indian state.

ਰਾਜ ਦੀ ਉੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸਥਾਪਤ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ 13% ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਇਲਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵਰਗੇ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਤੋਂ ਹੈ.
the high electricity demand of the state constitutes 13% of the total installed electricity generation capacity in india, which is mainly from fossil fuels such as coal and natural gas.

ਮਹਾਵਿਤਰਨ ਮਹਾਨਿਰਮੀਤੀ, ਬੰਧਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਹੋਰ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
mahavitaran is responsible for distribution of electricity throughout the state by buying power from mahanirmiti, captive power plants, other state electricity boards and private sector power generation companies.

ਸਾਲ 2012 ਤਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 26,838 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ।
as of 2012, maharashtra was the largest power generating state in india, with installed electricity generation capacity of 26,838 mw.

ਇਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗਰਿੱਡ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਨਿnਨ ਗਰਿੱਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the state forms a major constituent of the western grid of india, which now comes under the north, east, west and north eastern newne grids of india.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਮਹਾਗੈਂਕੋ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
maharashtra power generation company mahagenco operates thermal power plants.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪਲਾਂਟ ਹਨ ਜੋ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
in addition to the state government-owned power generation plants, there are privately owned power generation plants that transmit power through the maharashtra state electricity transmission company, which is responsible for transmission of electricity in the state.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਕਵਾਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
culture cuisine maharashtra cuisine covers a range from mild to very spicy dishes.

ਕਣਕ, ਚਾਵਲ, ਜਵਾਰ, ਬਾਜਰੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲ ਅਤੇ ਫਲ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
wheat, rice, jowar, bajri, vegetables, lentils and fruit form staple food of the maharashtrian diet.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਪੋਲੀ, ਯੂਕੇਡੀਸ਼ ਮੋਡਕ, ਅਤੇ ਬੈਟਾ ਵਾਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of the popular traditional dishes include puran poli, ukdiche modak, and batata wada.

ਪਾਵ ਭਾਜੀ ਅਤੇ ਵੜਾ ਪਾਵ ਉਹ ਪਕਵਾਨ ਹਨ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਸਨ.
pav bhaji and vada pav are dishes that became very popular in the last fifty years.

ਭੋਜਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਥਾਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
meals mainly lunch and dinner are served on a plate called thali.

ਥਾਲੀ 'ਤੇ ਪਰੋਸੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਇਕ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each food item served on the thali has a specific place.

ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘਰੇਲੂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਨੈਵੀਦਯ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਭੇਟ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in some households, meals begin with a thanksgiving offering of food naivedya to the household gods.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਮਲਵਾਨੀ ਕੋਂਕਣੀ ਅਤੇ ਵਰਾਧੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
maharashtrian cuisine has many regional varieties including malvani konkani and varadhi.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਨਾਰਿਅਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
though quite different, both use a lot of seafood and coconut.

ਕੋਂਕਣੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਐਫ ਈਸ਼ ਹਨ ਭਾਜੀ ਇਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the staple foods of the konkani people are rice and fish the bhaajis are vegetable dishes made with a particular vegetable or a combination.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦਾ ਮਿੱਠੇ ਮਸਾਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਜ਼, ਲਸਣ, ਅਦਰਕ, ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਪਾ powderਡਰ, ਹਰੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they require the use of goda sweet masala, essentially consisting of some combination of onion, garlic, ginger, red chilli powder, green chillies and mustard.

ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਲਸਣ ਨੂੰ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
depending on the caste or specific religious tradition of a family, onion and garlic may not be used in cooking.

ਭਾਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਰੂਪ ਰਸ ਜਾਂ ਕਰੀ ਹੈ.
a particular variant of bhaaji is the rassa or curry.

ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭਾਜੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੂਪ ਵਰਗੀ ਤਿਆਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਆਲੂ ਦੀ ਕਰੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਟਮਾਟਰ ਜਾਂ ਤਾਜ਼ੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
vegetarians prepare rassa or curry of potatoes and or cauliflower with tomatoes or fresh coconut kernel and plenty of water to produce a soup-like preparation rather than bhaaji.

ਵਰਨ ਸਧਾਰਣ ਦਾਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਦਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ.
varan is nothing but plain dal, a common indian lentil stew.

ਆਮਤੀ ਕਰੀ ਦਾ ਭਾਂਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਲ ਦੇ ਤੂਰ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਗੋਦਾ ਮਸਾਲਾ, ਇਮਲੀ ਜਾਂ ਅਮਸ਼ੂਲ, ਅਤੇ ਗੁੜ ਗੁਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
aamti is variant of the curry, typically consisting of a lentil tur stock, flavoured with goda masala, tamarind or amshul, and jaggery gul .

ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੱਛੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਜਾਂ ਬੰਬੇ ਡਕ ਹੈ.
among seafood, the most popular fish is bombil or the bombay duck.

ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨ ਉਬਾਲੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ, ਚਪਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਖੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਵਾਰ, ਬਾਜਰਾ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
all non-vegetarian and vegetarian dishes are eaten with boiled rice, chapatis or with bhakris, made of jowar, bajra or rice flours.

ਖ਼ਾਸ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਡਾ ਅਤੇ ਅੰਬੋਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਪੈਨਕੇਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਖਾਣੇ ਵਾਲੇ ਚਾਵਲ, ਉੜਦ ਦੀ ਦਾਲ ਅਤੇ ਸੂਜੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
special rice puris called vada and amboli, which is a pancake made of fermented rice, urad dal, and semolina, are also eaten as a part of the main meal.

ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਰਾਠੀ womenਰਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾੜ੍ਹੀ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
attire traditionally, marathi women commonly wore the sari, often distinctly designed according to local cultural customs.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕਰਟ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾ orਜ਼ਰ ਜਾਂ ਸ਼ਲਵਾਰ ਕਮੀਜ਼, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਵਰੀ ਜਾਂ ਨੌ-ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਲੁਗਾੜੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੇ ਹਨ, ਮੰਗ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ.
most middle aged and young women in urban maharashtra dress in western outfits such as skirts and trousers or shalwar kameez with the traditionally nauvari or nine-yard lugade, disappearing from the markets due to a lack of demand.

ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਤਾਂ ਪੰਜ ਗਜ਼ ਦੀ ਸਾੜੀ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ.
older women wear the five-yard sari.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਪੰਜ ਗਜ਼ ਦੀ ਸਾੜੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੈਥਨੀ, ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in urban areas, the five-yard sari, especially the paithani, is worn by younger women for special occasions such as marriages and religious ceremonies.

ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ, ਪੱਛਮੀ ਡਰੈਸਿੰਗ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਹੈ.
among men, western dressing has greater acceptance.

ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
men also wear traditional costumes such as the dhoti and pheta on cultural occasions.

ਦਿਹਾਤੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਕੈਪ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਰਕੱ. ਹੈ।
the gandhi cap is the popular headgear among older men in rural maharashtra.

maraਰਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
women wear traditional jewelleries derived from marathas and peshwas dynasties.

ਕੋਲਹਾਪੁਰੀ ਸਾਜ, ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹਾਰ, ਮਰਾਠੀ womenਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kolhapuri saaj, a special type of necklace, is also worn by marathi women.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ .ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ.
in urban areas, many women and men wear western attire.

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
music and dance maharashtrian artists have made major contributions to indian classical music.

ਇਸ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਲੋਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੋਵਾਡਾ, ਭਾਰੂ ਅਤੇ ਗੋਂਧਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
its vibrant folk form includes powada, bharuds and gondhals.

ਕੋਲਾਪੁਰ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਵਾਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਟਯ ਸੰਗੀਤ ਵਰਗੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਹਨ.
cities like kolhapur and pune have been playing a major role in preservation of music like bhavageet and natya sangeet, which are inherited from indian classical music.

ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
the songs from hindi films and marathi films are popular in urban areas.

ਮਰਾਠੀ ਨ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
marathi dance forms draw from folk traditions.

ਲਾਵਾਨੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਾਚ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ.
lavani is popular form of dance in the state.

ਵਰਕਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਭਜਨ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਅਭੰਗਿਆਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
the bhajan, kirtan and abhangas of the varkari sect vaishanav devotees have a long history and are part of their daily rituals.

ਕੋਲੀ ਨ੍ਰਿਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
koli dance is among the most popular dances of maharashtra.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੱਛੀ ਫੋਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the name suggests, it is related to the fisher folk of maharashtra, who are called kolis.

ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜੀਵਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
popular for their unique identity and liveliness, their dances represent their occupation.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾਚ ਮਰਦ ਅਤੇ bothਰਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this type of dance is represented by both men and women.

ਨੱਚਣ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
while dancing, they are divided into groups of two.

ਇਹ ਮਛੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲੀ ਨਾਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਜਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ingਾਲਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ., ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰੀ ਸਾਹਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖਾਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਮਰਾਠੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਹਾਲਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ.
these fishermen display the movements of waves and casting of the nets during their koli dance performances., literature regional literature is about lives and circumstances of marathi people in specific parts of the state.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮਾਣਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ.
the marathi language, which boasts a rich literary heritage, is a sanskrit-derived language and is written in the devanagari script.

ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱ instਲਾ ਉਦਾਹਰਣ ਸੰਤ ज्ञानेਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਭਾਵਰਥਦੀਪਿਕਾ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the earliest instances of marathi literature is by sant dnyaneshwar with his bhawarthadeepika popularly known as dnyaneshwari .

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰੁਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
the compositions, written in the 13th century, are spiritually inclined.

ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਭਗਤੀ ਸੰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਤੁਕਾਰਾਮ, ਏਕਨਾਥ, ਨਾਮਦੇਵ, ਰਾਮਦਾਸ, ਅਤੇ ਗੋਰਾ ਕੁੰਭਰ ਦੁਆਰਾ ਹਨ।
other compositions are by bhakti saints such as tukaram, eknath, namdev, ramdas, and gora kumbhar.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਭੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
their compositions are mostly in poetic form, which are called abhang.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਬੂਤ ਅਮ੍ਰਿਤੁਨਾਭਵ, ਭਾਵਰਥ ਦੀਪਿਕਾ, ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਏਕਨਾਥੀ ਭਾਗਵਤ ਅਤੇ ਭਵਰਥ ਰਮਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
maharashtra has a long tradition in spiritual literature, evidenced by the amrutanubhav, bhavarth deepika, bhagavata purana, eknathi bhagwat and bhavarth ramayan.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬਾਲਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੰਬੇਕਰ, ਗੋਪਾਲ ਗਣੇਸ਼ ਅਗਰਕਰ, ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ, ਗੋਪਾਲ ਹਰੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ, ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਨਡੇ, ਜੋਤੀਰਾਓ ਫੁਲੇ, ਬੀ.ਆਰ. ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
19th century marathi literature includes the works of authors such as balshastri jambhekar, gopal ganesh agarkar, bal gangadhar tilak, gopal hari deshmukh, mahadev govind ranade, jyotirao phule, b.r.

ਅੰਬੇਦਕਰ, ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ, ਰਾਮ ਗਣੇਸ਼ ਗਡਕਰੀ, ਤ੍ਰਯਾਮਬਕ ਬਾਪੂਜੀ ਥੌਂਬਰੇ ਹਰੀ ਨਰਾਇਣ ਆਪਟੇ, ਵਿਸ਼ਨੁਸ਼ਾਸਤਰੀ ਚਿਪਲੰਕਰ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵਸੁਤਾ।
ambedkar, vinayak damodar sawarkar, ram ganesh gadkari, tryambak bapuji thombre hari narayan apte, vishnushastri chiplunkar and keshavsuta.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੋਸ਼ੀ, ਕੁਸੁਮਗਰਾਜ, ਪੂ ਲਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਵਾ ਪੂ ਕਾਲੇ, ਵਿੰਕਤੇਸ਼ ਦਿਗੰਬਰ ਮਦਗੁਲਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਖਰਮ ਖੰਡੇਕਰ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤਰੇ, ਬੀ ਐਸ ਮਾਰਧੇਕਰ, ਸਨੇ ਗੁਰੂਜੀ, ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ, ਚਿੰਤਨਮਾਨ ਬਹਿਮਣੀ ਅਤੇ ਰਹਿਮਾਨ ਲੱਖਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
20th century notable writers include mahadevshastri joshi, kusumagraj, pu la deshpande, va pu kale, vyankatesh digambar madgulkar, vishnu sakharam khandekar, prahlad keshav atre, b. s. mardhekar, sane guruji, vinoba bhave, chintamani tryambak khanolkar, bahinabai chaudhari and laxmanshastri joshi.

ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਪਾਟਿਲ, ਰਣਜੀਤ ਦੇਸਾਈ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਸਾਵੰਤ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਰਵੇ, ਵਿੰਦਾ ਕਰੰਦੀਕਰ, ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੈਲਕੇ, ਦੁਰਗਾ ਭਾਗਵਤ, ਸੁਰੇਸ਼ ਭੱਟ, ਰਤਨਾਕਰ ਮਟਕਰੀ, ਵਰਜੇਸ਼ ਸੋਲੰਕੀ, ਮਾਨਿਆ ਜੋਸ਼ੀ, ਹੇਮੰਤ ਦਿਵੇਤੇ, ਮੰਗੇਸ਼ ਨਾਰਾਇਣਰਾਵ ਕਾਲੇ, ਅਵਿਨਾਸ਼ ਧਰਮਾਧਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਲੇਖਕ.
vishwas patil, ranjit desai, shivaji sawant, narayan surve, vinda karandikar, shanta shelke, durga bhagwat, suresh bhat, ratnakar matkari, varjesh solanki, manya joshi, hemant divate, mangesh narayanrao kale, avinash dharmadhikari and saleel wagh are some of the more recent authors.

ਫਿਲਮਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਰਤੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸੀਰੀਜ਼, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
films maharashtra is a prominent location for the indian entertainment industry, with many films, television series, books, and other media being set there.

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
mainstream hindi films are popular in maharashtra, especially in urban areas.

ਮੁੰਬਈ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mumbai is the largest centre for film and television production and a third of all indian films are produced in the state.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਕੀਮਤ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ 22 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਹੈ, ਉਥੇ ਫਿਲਮਾਈ ਗਈ ਹੈ.
multimillion-dollar bollywood productions, with the most expensive costing up to .5 billion us 22 million , are filmed there.

ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲਾਪੁਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ.
the marathi film industry, previously located in kolhapur, has spread throughout mumbai.

ਆਰਟ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਚ ਦਾਦਾਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਅਤੇ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
well known for its art films, the early marathi film industry included acclaimed directors such as dadasaheb phalke, and v. shantaram.

ਦਾਦਾ ਕੌਂਦਕੇ ਮਰਾਠੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਮ ਹੈ.
dada kondke is the most prominent name in marathi film.

ਦਾਦਾ ਸਾਹਬ ਫਾਲਕੇ ਅਵਾਰਡ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the dadasaheb phalke award is india's highest award in cinema, given annually by the government of india for lifetime contribution to indian cinema.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਰੰਗਮੰਚ ਥੀਏਟਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ.
theatre theatre in maharashtra can trace its origins to the british colonial era in the middle of the 19th century.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕ ਨਾਟਕ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it is modelled mainly after the western tradition but also includes forms like sangeet natak musical drama .

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਰਾਠੀ ਤਮਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in recent decades, marathi tamasha has been also been incorporated in some experimental plays.

ਅੱਜ, ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦਰਸ਼ਕ ਅਧਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
today, theatre continues to have a marked presence in mumbai and pune with an educated loyal audience base, when most theatre in other parts of india have had tough time facing the onslaught of cinema and television.

ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿਸ਼ਾ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕ, ਰੰਗ-ਰੋਗ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ, ਸੰਗੀਤਕ, ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਾਟਕ ਤੱਕ ਹੈ।
its repertoire ranges from humorous social plays, farces, historical plays, musical, to experimental plays and serious drama.

ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਪੀ ਐਲ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ, ਮਹੇਸ਼ ਐਲਕਚੰਵਰ ਅਤੇ ਸਤੀਸ਼ ਅਲੇਕਰ ਵਰਗੇ ਮਰਾਠੀ ਨਾਟਕ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
marathi playwrights such as vijay tendulkar, p. l. deshpande, mahesh elkunchwar and satish alekar have influenced theatre throughout india.

ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਚ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਲੰਮੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ।
besides marathi theatre, maharashtra and particularly, mumbai, has had a long tradition of theatre in other languages such as gujarati, hindi and english.

ਮੀਡੀਆ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ 350 ਉਪਭੋਗਤਾ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬ-ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 250,000 ਲੋਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
media more than 200 newspapers and 350 consumer magazines have an office in this state and the book-publishing industry employs about 250,000 people.

ਲੋਕਮਤ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 1,588,801 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਇਕ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
lokmat, published from mumbai with 1,588,801 daily copies, has the largest circulation for a single-edition, regional language newspaper in india.

ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਰਾਠੀ ਅਖਬਾਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਟਾਈਮਜ਼, ਲੋਕਸੱਤਾ ਨਵਾ ਕਾਲ, ਪੁਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸਕਾਲ ਹਨ।
other major marathi newspapers are maharashtra times, loksatta nava kaal, pudhari, and sakal.

ਤਰੁਣ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ, ਦੋ ਅਖਬਾਰਾਂ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਨੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਸੰਸਕਰਣ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
tarun bharat and kesari, two newspapers that once were quite influential during the colonial and the post-independence era have stopped the print edition and are now published only digitally.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਹਨ: ਸਪਤਾਹਿਕ ਸਕਾਲ, ਗ੍ਰਹਿਸ਼ੋਭਿਕਾ, ਲੋਕਰਾਜਯ, ਲੋਕਪ੍ਰਭਾ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਲੇਖਾ।
popular marathi language magazines are saptahik sakaal, grihashobhika, lokrajya, lokprabha and chitralekha.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਖਬਾਰ ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ ਡੇਲੀ ਨਿ newsਜ਼ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਸਿਸ, ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਮੁੰਬਈ ਮਿਰਰ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਏਜ, ਐਮਆਈਡੀ-ਡੇ ਅਤੇ ਦਿ ਫਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਜਰਨਲ।
major english language newspapers which are published and sold in large numbers are daily news & analysis, the times of india, hindustan times, the indian express, mumbai mirror, asian age, mid-day and the free press journal.

ਆਰਥਿਕ ਟਾਈਮਜ਼, ਟਕਸਾਲ, ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ.
some prominent financial dailies like the economic times, mint, business standard and the financial express are widely circulated.

ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਰਗੇ ਵਰਨਾਕੂਲਰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
vernacular newspapers such as those in hindi, kannada, gujarati and urdu are also read by a select readership.

ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਉਦਯੋਗ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਲਕ ਹੈ.
the television industry developed in maharashtra and is a significant employer in the state's economy.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਪੇਅ ਟੀਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਕੇਬਲ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
numerous indian and international television channels can be watched in maharashtra through one of the pay tv companies or the local cable television provider.

ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼, ਸਟਾਰ ਇੰਡੀਆ, ਸੀ ਐਨ ਐਨ-ਆਈ ਬੀ ਐਨ ਅਤੇ ਜ਼ੇਈਐਲ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the four major india broadcast networks are all headquartered in maharashtra the times, star india, cnn-ibn and zeel.

ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਮੁਫਤ ਧਰਤੀਗਤ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
doordarshan is the state-owned television broadcaster and provides two free terrestrial channels.

ਮਲਟੀਪਲ ਸਿਸਟਮ ਆਪਰੇਟਰ ਮਰਾਠੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਨੇਪਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦਾ ਕੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
multi system operators provide a mix of marathi, bengali, nepali, hindi, english and international channels via cable.

ਉਪਲੱਬਧ ਕੇਬਲ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਈਐਸਪੀਐਨ, ਸਟਾਰ ਸਪੋਰਟਸ, ਰੰਗਾਂ, ਸੋਨੀ, ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਵਰਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਚੈਨਲ, ਸੀ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਆਵਾਜ਼, ਜ਼ੀ ਬਿਜ਼ਨਸ, ਈ ਟੀ ਨਾਓ ਅਤੇ ਬਲੂਮਬਰਗ ਯੂਟੀਵੀ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the wide range of cable channels available includes sports channels like espn, star sports, national entertainment channels like colors, sony, zee tv and star plus, business news channels like cnbc awaaz, zee business, et now and bloomberg utv.

ਮਰਾਠੀ 24 ਘੰਟੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿ televisionਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਏਬੀਪੀ ਮਾਝਾ, ਆਈਬੀਐਨ-ਲੋਕਮਤ, ਜ਼ੀ 24 ਤਾਸ, ਟੀਵੀ 9 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਈਟੀਵੀ ਮਰਾਠੀ, ਟੀਵੀ 9 ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਜੈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
marathi 24-hour television news channels include abp majha, ibn-lokmat, zee 24 taas, tv9 maharashtra, etv marathi, tv9 maharashtra and jai maharashtra.

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ.
all india radio is a public radio station.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਫਐਮ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
private fm stations are available in all major cities.

ਵੋਡਾਫੋਨ, ਏਅਰਟੈਲ, ਬੀਐਸਐਨਐਲ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਏਅਰਸੈਲ, ਐਮਟੀਐਸ ਇੰਡੀਆ, ਟਾਟਾ ਇੰਡੀਕਾਮ, ਆਈਡੀਆ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਡੋਕੋਮੋ ਸੈਲੂਲਰ ਫੋਨ ਆਪਰੇਟਰ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
vodafone, airtel, bsnl, reliance communications, aircel, mts india, tata indicom, idea cellular and tata docomo are available cellular phone operators.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਘਰਾਂ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।
maharashtra has the highest share of the internet market at 18.8% of total households internet users in india.

ਬਰਾਡਬੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸਾਰੇ ਕਸਬਿਆਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਐਮਟੀਐਨਐਲ ਅਤੇ ਬੀਐਸਐਨਐਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
broadband internet is available in all towns, villages and cities, provided by the state-run mtnl and bsnl and by other private companies.

ਡਾਇਲ-ਅਪ ਪਹੁੰਚ ਬੀਐਸਐਨਐਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
dial-up access is provided throughout the state by bsnl and other providers.

ਖੇਡ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਨ.
sports the most popular sports in maharashtra are kabaddi and cricket.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
as in the rest of india, cricket is popular in maharashtra and is played on grounds and in streets throughout the state.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਹਾਕੀ, ਸ਼ਤਰੰਜ, ਟੈਨਿਸ ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ-ਅਧਾਰਤ ਲੀਗ ਹਨ.
maharashtra has various domestic level franchise-based leagues for hockey, chess, tennis and badminton.

ਇਹ ਰਾਜ ਮੁੰਬਈ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਐਫ.ਸੀ., ਕੇਨਕਰੇ ਐਫ.ਸੀ., ਬੰਗਾਲ ਮੁੰਬਈ ਐਫ.ਸੀ. ਅਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਫ.ਸੀ. ਵਰਗੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
the state is home to top national football clubs such as mumbai tigers f.c., kenkre f.c., bengal mumbai fc and air india fc.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ, ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ, ਰਾਕ ਚੜਾਈ, ਬੈਕਪੈਕਿੰਗ, ਮਾਉਂਟੇਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਕੂਬਾ ਡਾਈਵਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
adventure sports such as paragliding, water sports, rock climbing, backpacking, mountaineering and scuba diving are also popular in the state.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਖੋ ਖੋ, ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other notable sports played in the state include kho kho, fencing, archery and shooting.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਇੱਕ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਮਸੀਏ, ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਪੁਣੇ ਸੁਪਰਗੀਟਸ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
maharashtra has an indian premier league franchise known as the mumbai indians and rising pune supergiants the maharashtra cricket association mca , regulates cricket in state.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮਾਂ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹਨ।
maharashtra has three domestic cricket teams the mumbai cricket team, maharashtra cricket team and vidarbha cricket team.

ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 45,000 ਹੈ, ਨੇ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
wankhede stadium, which has a capacity of 45,000, hosted the final match of the 2011 cricket world cup.

ਇਹ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
it is home to the mumbai indians and mumbai cricket team.

ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
maharashtra football team represents the state in competition for the santosh trophy.

ਮੁੰਬਈ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਮਡੀਐਫਏ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜੋ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
mumbai district football association mdfa is the organisation responsible for association football in and around mumbai.

ਏਲੀਟ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਕਲੱਬ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ.
the state has two club franchises playing in elite football league of india.

ਮੁੰਬਈ ਗਲੇਡੀਏਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਮਰਾਠਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਟੀਮਾਂ ਹਨ.
mumbai gladiators and pune marathas are teams based in mumbai and pune respectively.

ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਹਾਂਲਕਸ਼ਮੀ ਰੇਸਕੋਰਸ ਅਤੇ ਪੁਣੇ ਰੇਸ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਡਰਬੀ ਰੇਸਾਂ ਹਨ.
mumbai and pune hold derby races at the mahalaxmi racecourse and pune race course respectively.

ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹਿੰਦ ਕੇਸਰੀ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਐਮੇਚਿਓਰ ਰੈਸਲਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਏਆਈਏਡਬਲਯੂਐਫ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
the wrestling championship hind kesari is widely popular in the rural regions and is affiliated with the all india amateur wrestling federation aiawf .

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
maharashtra chess association is the apex body for the game of chess in maharashtra.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਟੈਨਿਸ ਲੀਗ ਟੈਨਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੀਗ ਫਾਰਮੈਟ ਹੈ.
maharashtra tennis league is india's first league format in tennis.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਥਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਤੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਅਪਰਨਾ ਪੋਪਾਟ.
notable athletes from maharashtra include sachin tendulkar and sunil gavaskar who were part of the indian national cricket team asian games silver medalist hiranna m. nimal, wrestler khashaba jadhav, chess player rohini khadilkar, tennis player gaurav natekar, former hockey players dhanraj pillay, viren rasquinha and badminton player aparna popat.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਭਾਰਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਮਰਾਠੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਰਾਠੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਸਾਈਟ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਾਈਟ, ਭਾਰਤ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਵਿਖੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੇਰ ਪੈਂਥੀਰਾ ਲਿਓ ਪਰਸੀਕਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਉਪ-ਜਾਤੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਆਬਾਦੀ ਵਜੋਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
see also india wikipedia book marathi people make in maharashtra list of maratha dynasties and states list of marathi people references external links government official site of the government of maharashtra official tourism site of maharashtra, india general information maharashtra britannica entry maharashtra at dmoz geographic data related to maharashtra at openstreetmap the asiatic lion panthera leo persica , also known as the indian lion and persian lion, is a lion subspecies that lives as a single population in india's gujarat state.

ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਰੈਡ ਲਿਸਟ ਵਿਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ.
it is listed as endangered on the iucn red list because of its small population size.

ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋਹਾਨ ਐਨ ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਕੋਣੀ ਫੇਲਿਸ ਲਿਓ ਪਰਸਿਕਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the asiatic lion was first described by the austrian zoologist johann n. meyer under the trinomen felis leo persicus.

ਇਸ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਤੁਰਕੀ, ਪਰਸੀਆ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
its historical range included turkey, persia, mesopotamia, and from east of the indus river in the former sind province to bengal and narmada river in central india.

ਇਹ ਇੱਕ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਮਨੇ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੂਛ ਟੂਫਟ ਅਤੇ ਘੱਟ ਫੁੱਲਦਾਰ ਆਡਿoryਰੀ ਬੁਲੇਏ ਦੁਆਰਾ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
it differs from the african lion by a less developed mane, a larger tail tuft and less inflated auditory bullae.

ਸਾਲ 2010 ਤੋਂ, ਗਿਰ ਫੌਰੈਸਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
since 2010, the lion population in and around gir forest national park has steadily increased.

ਮਈ 2015 ਵਿਚ, 14 ਵੀਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਲਗਭਗ 20,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,700 ਵਰਗ ਮੀ. ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 523 ਵਿਅਕਤੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 109 ਬਾਲਗ ਮਰਦ, 201 ਬਾਲਗ maਰਤਾਂ ਅਤੇ 213 ਬੱਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
in may 2015, the 14th asiatic lion census was conducted over an area of about 20,000 km2 7,700 sq mi the lion population was estimated at 523 individuals, comprising 109 adult males, 201 adult females and 213 cubs.

ਇਸ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਨਾਮ 'ਸ਼ੀਰ' ਨੇ 'ਸ਼ੇਰ' ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਬਾਦ ਦਰਿਆ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
its persian name 'shir' also pronounced 'sher' persian is a part of the names of many places in iran and central asia, like those of city of shiraz and the sherabad darya, and had been adopted into other languages, like hindi.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਬਦ 'ਸ਼ੀਰ' ਜਾਂ 'ਸ਼ੇਰ' ਈਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
thus, the word 'shir' or 'sher' is culturally significant for iran, india and other places in asia.

ਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਭਾਰਤੀ ਚੀਤੇ, ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇਂਦੁਆ ਦੇ ਨਾਲ।
the lion is one of five big cat species in india, along with bengal tiger, indian leopard, snow leopard and clouded leopard.

ਵਰਗਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਅਰ ਦੇ ਪਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੇਰਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਪੀ. ਐਲ. ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਪਰਸਿਕਾ 1829 ਵਿਚ, ਐਡਵਰਡ ਟਰਨਰ ਬੇਨੇਟ ਨੇ ਟਾਵਰ ਮੇਨੇਜਰੀ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
taxonomic history following meyer's first description of an asiatic lion skin from persia, other naturalists and zoologists also described lions from other parts of asia that today are all considered synonyms of p. l. persica in 1829, edward turner bennett published a book about the animals kept in the tower menagerie.

ਸ਼ੇਰਾਂ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਲੇਖ ਵਿਚ "ਬੰਗਾਲ ਸ਼ੇਰ ਫੇਲਿਸ ਲਿਓ ਬੇਂਗਲੇਂਸਿਸ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇਕ ਡਰਾਇੰਗ ਹੈ।
his essay about lions contains a drawing titled "bengal lion felis leo bengalensis".

1833 ਵਿਚ, ਵਾਲਟਰ ਸਮਾਈ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖੱਲਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ.
in 1833, walter smee exhibited two skins of lions killed in gujerat in a meeting of the zoological society of london.

ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਛਿੱਲਾਂ ਫੈਲਿਸ ਲਿਓ ਗੂਜਰਾਟੇਨਸਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ.
he presented these skins of maneless lions under the name felis leo goojratensis.

1834 ਵਿੱਚ, ਸਰ ਵਿਲੀਅਮ ਜਾਰਡਾਈਨ, 7 ਵੇਂ ਬੈਰੋਨੇਟ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰਾਂ ਲਈ ਲਿਓ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਸ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
in 1834, sir william jardine, 7th baronet proposed the name leo asiaticus for asiatic lions.

1843 ਵਿਚ, ਹੈਨਰੀ ਮੈਰੀ ਡੁਕਰੋਟੇ ਡੀ ਬਲੇਨਵਿਲੇ ਨੇ ਫੇਲਿਸ ਲਿਓ ਇੰਡਕਸ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਏਸ਼ੀਆਿਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
in 1843, henri marie ducrotay de blainville published a drawing of an asiatic lion skull under the name felis leo indicus.

ਕ੍ਰੋਮਰ ਸਟੇਜ ਵਿਚ ਪਏ ਈਵੋਲੂਸ਼ਨ ਫੋਸੀਲ ਦੇ ਬਚੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਜਾਨਵਰ ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਰ ਦਾ ਸੀ.
evolution fossil remains found in the cromer stage suggest that the lion or a lion-like animal that entered europe was of a gigantic size.

ਈਮੀਅਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਫਾ ਜਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਯੂਰਸੀਅਨ ਗੁਫਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਪਨਥੀਰਾ ਲਿਓ ਸਪਲੇਆ ਬਾਲਕਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਸਨ.
frequently encountered lion bones in cave deposits from eemian times suggest that the late pleistocene eurasian cave lion panthera leo spelaea survived in the balkans and asia minor.

ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਬਾਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ.
there was probably a continuous population extending into india.

ਗੁਫਾ ਸ਼ੇਰ ਲਗਭਗ 600,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਲਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
cave lions appeared about 600,000 years ago and were distributed throughout europe, across siberia and into western alaska.

ਸੰਘਣੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਰ ਪਲਾਈਸੋਸਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾ ਦੇ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ.
the gradual formation of dense forest likely caused the decline in geographic range of lions near the end of the late pleistocene.

ਗੁਫਾ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਫਾਈਲੋਜੀਨੈਟਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਅਲ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
phylogenetic analysis of cave lion dna samples showed that they were highly distinct from their living relatives, and represent lineages that were isolated from lions in africa and asia ever since their dispersal over europe in prehistoric times, and became extinct without mitochondrial descendants on other continents.

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਪਲਾਇਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ.
fossil remains of lions were found in pleistocene deposits in west bengal.

ਬੈਟਾਡੋਮਬਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਸਰੀਰਕ ਸੰਕੇਤ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਂਥੀਰਾ ਲਿਓ ਸਿਨਹਾਲੀਅਸ ਪਲੀਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 39,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
a fossil carnassial found in the batadomba cave indicates that panthera leo sinhaleyus inhabited sri lanka during the late pleistocene, and is thought to have become extinct around 39,000 years ago.

ਇਸ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ 1939 ਵਿਚ ਡੇਰਾਣਿਆਗਲਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ.
this subspecies was described by deraniyagala in 1939.

ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
it is distinct from the extant asiatic lion.

ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਐਮਟੀਡੀਐਨਏ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਫਾਈਲੋਗੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਫਾਈਲੋਜੀਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਸਲ ਹਨ.
modern lions a phylogeographic analysis based on mtdna sequences of lions from across their entire range indicates that sub-saharan african lions are phylogenetically basal to all modern lions.

ਇਹ ਖੋਜ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜੋਕੀ ਸ਼ੇਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਸ਼ੇਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 20,000 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰਕੀ, ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
these findings support an african origin of modern lion evolution with a probable centre in africa, from where lions migrated to west africa, eastern north africa and via the periphery of the arabian peninsula into turkey, southern europe and northern india during the last 20,000 years.

ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਰਾ ਮਾਰੂਥਲ, ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਰਿਫਟ ਵੈਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
natural barriers to lion dispersal comprise the sahara desert, equatorial rainforests and the great rift valley.

ਸ਼ੇਰ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੇਰ ਦੇ 357 ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਮਾਰਕਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।
in a study about lion evolution, genetic markers of 357 samples from captive and wild lions from africa and india were examined.

ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਚਾਰ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੀਨੀਆ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹੈ.
results suggest four lineages of lion populations one from kenya, one from southern africa, one from central and northern africa to asia, and one from southern and eastern africa.

ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 118,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵੱਲ ਪਲੈਇਸੋਸਿਨ ਅਤੇ ਹੋਲੋਸੀਨ ਦੌਰਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਸੀ।
the authors conclude that the first wave of lion expansion occurred about 118,000 years ago from eastern africa into west asia, and the second wave at the transition of pleistocene and holocene periods from southern africa towards east africa.

ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
lions in southern and east africa are genetically different from lions in west and central africa, which are more closely related to the asiatic lion.

ਲੱਛਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਫਰ ਦਾ ਰੰਗ ਭਿੱਜੇ-ਰੰਗੇ ਰੰਗ ਤੋਂ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੇਤਲੀ ਜਾਂ ਬੱਫ਼ ਸਲੇਟੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਝ ਲਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
characteristics the asiatic lion's fur ranges in colour from ruddy-tawny, heavily speckled with black, to sandy or buffish grey, sometimes with a silvery sheen in certain lights.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਮਾਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ.
males have only moderate mane growth at the top of the head, so that their ears are always visible.

ਮੇਨ ਦੇ ਗਲਾਂ ਅਤੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਿਰਫ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 3.9 ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the mane is scanty on the cheeks and throat where it is only 10 cm 3.9 in long.

ਗਿਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਨੇ ਇਨਫਰਾ infਰਬਿਟਲ ਫੋਰਮਿਨਾ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਧਾਗਾ ਹੈ.
about half of asiatic lions' skulls from the gir forest have divided infraorbital foramina, whereas in african lions, there is only one foramen on either side.

ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਬੁੱਤਾ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ orਰਬਿਟਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਖੇਤਰ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ.
the sagittal crest is more strongly developed, and the post-orbital area is shorter than in african lion.

ਬਾਲਗ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 330 ਤੋਂ 340 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 13 ਤੋਂ 13 ਵਿੱਚ ਅਤੇ inਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 292 ਤੋਂ 302 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 11.5 ਤੋਂ 11.9 ਵਿੱਚ ਹੈ.
skull length in adult males ranges from 330 to 340 mm 13 to 13 in , and in females from 292 to 302 mm 11.5 to 11.9 in .

ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਚਰਿੱਤਰ, ਇਸ ਦੇ aਿੱਡ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾਈ ਫੋਲਡ ਹੈ.
the most striking morphological character of the asiatic lion is a longitudinal fold of skin running along its belly.

ਟਾਈਗਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਜਾੜ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੂਚਕ ਬਿੱਲੀ ਹੈ.
after the tiger, the asiatic lion is the second biggest extant cat in the wilderness of india.

ਬਾਲਗ਼ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 160 ਤੋਂ 190 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 350 ਤੋਂ 420 lb ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 110ਰਤਾਂ 110 ਤੋਂ 120 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 240 ਤੋਂ 260 lb ਭਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
adult males weigh 160 to 190 kg 350 to 420 lb , while females weigh 110 to 120 kg 240 to 260 lb .

ਮੋ shouldੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 1.10 ਮੀ.
shoulder height is about 1.10 m 43 in .

ਗਿਰ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਮਾਸ ਮਾਪ - ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 1.98 ਮੀਟਰ 78 ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਾਪ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਪੂਛ ਲੰਬਾਈ 0 ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
recorded flesh measurements of two lions in gir forest were head-and-body measurements of 1.98 m 78 in each, with tail-lengths of 0.

.89 ਮੀਟਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 2.
.89 m in and total lengths of 2.

ਕ੍ਰਮਵਾਰ .87 ਮੀ.
.87 m in , respectively.

ਗਿਰ ਸ਼ੇਰ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ.
the gir lion is similar in size to the central african lion, and smaller than large african lions.

ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਭਿੰਨਤਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਕੀਏ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
compared to populations of african lions, the asiatic lion has less genetic variation, which may result from a founder effect in the recent history of the remnant population in the gir forest.

ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਇਕ ਪੁਰਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 2.92 ਮੀ 115 ਵਿਚ ਹੈ, ਪੂਛ ਸਮੇਤ.
exceptionally sized lions the record total length of a male indian lion is 2.92 m 115 in , including the tail.

ਸਾਲ 1841 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਖੁਜ਼ੇਸਟਨ ਵਿੱਚ, ਆਸਟਨ ਹੈਨਰੀ ਲੇਅਰਡ, ਲੂਰੀਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ "ਰਾਮ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ," ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
during the year 1841, in khuzestan, iran, austen henry layard, accompanied by hunters from luristan, saw a lion which "had done much damage in the plain of ram hormuz," before one of his companions killed it.

ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ" ਦੱਸਿਆ, ਇਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਤਕਰੀਬਨ ਕਾਲੇ ਹਨ.
he described it as being "unusually large and of very dark brown colour," with some parts of it body being almost black.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ੇਰ 1810 ਵਿਚ ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕੋਟ ਡਿਜੀ ਨੇੜੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਡਮਿਰਲ, ਦੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ 1935 ਵਿਚ ਕੋਇਟਾ ਨੇੜੇ ਇਕ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਵੇਖਿਆ। .
though the last lion of what is now pakistan was thought to have been killed near kot diji in sindh province in 1810, a british admiral, while traveling on a train accompanied by two others, reportedly saw a maneless lion eating a goat near quetta in 1935.

ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਰ, ਬਹੁਤ ਸਟੋਕ, ਹਲਕਾ ਰੰਗ ਦਾ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਰੰਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਗੱਲ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਕੋਇਟਾ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ, ਜਾਂ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ. "
he wrote "it was a large lion, very stocky, light tawny in colour, and i may say that no one of us three had the slightest doubt of what we had seen until, on our arrival at quetta, many officers expressed doubts as to its identity, or to the possibility of there being a lion in the district."

ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, 1965 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਇਕ 1,412.1 ਕਿ.ਮੀ. 545.2 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
distribution and habitat in the gir forest, an area of 1,412.1 km2 545.2 sq mi was declared as a sanctuary for asiatic lion conservation in 1965.

ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਕੋ ਜੰਗਲੀ ਬਸੇਰੇ ਹਨ.
this sanctuary and the surrounding areas in saurashtra, western india, are the only wild habitats supporting the asiatic lion.

1965 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 258.71 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 99.89 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ.
after 1965, a national park covering an area of 258.71 km2 99.89 sq mi was established where no human activity is allowed.

ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਮਾਲਧਾਰੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
in the surrounding sanctuary only maldharis have the right to graze their livestock.

2010 ਵਿਚ 411 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਕੰ fromੇ ਤੋਂ ਆਬਾਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਹੋਈ.
the population recovered from the brink of extinction to 411 individuals in 2010.

ਗਿਰ ਅਤੇ ਗਿਰਨਾਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਹਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਸੇਰੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲਏ ਹਨ ਜੋ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ, ਕੰਡਿਆਲੀ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸਵਾਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਨਿਵਾਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
lions occupy remnant forest habitats in the two hill systems of gir and girnar that comprise gujarat's largest tracts of dry deciduous forest, thorny forest and savanna and provide valuable habitat for a diverse flora and fauna.

ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਗਿਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਗਿਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਪਾਨੀਆ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਮਿਤਿਆਲਾ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਅਤੇ ਗਿਰਨਾਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
five protected areas currently exist to protect the asiatic lion gir sanctuary, gir national park, pania sanctuary, mitiyala sanctuary, and girnar sanctuary.

ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਗਿਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਏਰੀਆ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਇਕ 1,452 ਕਿਮੀ .2 561 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜੰਗਲਾਤ ਬਲਾਕ ਜੋ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the first three protected areas form the gir conservation area, a 1,452 km2 561 sq mi forest block that represents the core habitat of the asiatic lions.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਦੋ ਸਰਕਤਾਂ, ਮਿਤੀਲਾ ਅਤੇ ਗਿਰਨਾਰ, ਉਪ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਗਿਰ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the other two sanctuaries, mitiyala and girnar, protect satellite areas within dispersal distance of the gir conservation area.

ਨੇੜਲੇ ਬਰਦਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੇਰ ਸ਼ੇਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਘਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਾਧੂ ਅਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
an additional sanctuary is being established in the nearby barda forest to serve as an alternative home for gir lions.

ਸੁੱਕੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਕੰਡੇ ਸਾਵਨਾ ਨਾਲ ਬਨਸਪਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 650 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 26 ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 39 'ਤੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the drier eastern part is vegetated with acacia thorn savanna and receives about 650 mm 26 in annual rainfall rainfall in the west is higher at about 1,000 mm 39 in per year.

ਸਾਲ 2010 ਤਕ, ਲਗਭਗ 105 ਸ਼ੇਰ, 35 ਪੁਰਸ਼, 35 maਰਤਾਂ, 19 ਉਪ-ਸਮੂਹਾਂ, ਅਤੇ 16 ਸ਼ਾਗਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
as of 2010, approximately 105 lions, comprising 35 males, 35 females, 19 subadults, and 16 cubs existed outside the gir forest, representing a full quarter of the entire lion population.

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਗਿਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪ-ਬਾਲਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਵੈਮਾਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਗਾੜ.
the increase in satellite lion populations may represent the saturation of the lion population in the gir forest and subsequent dispersal by sub-adults compelled to search for new territories outside their natal pride.

ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਆਬਾਦੀ 1995 ਤੋਂ ਕਿੱਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ.
over the past two decades, these satellite areas became established, self-sustaining populations as evidenced by the presence of cubs since 1995.

ਮਈ 2015 ਤਕ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 523 ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜੂਨਾਗੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ 268, ਗਿਰ ਸੋਮਨਾਥ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 44, ਅਮਰੇਲੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 174 ਅਤੇ ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 37 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
as of may 2015, the lion population was estimated at 523 individuals, comprising 268 individuals in the junagadh district, 44 in the gir somnath district, 174 in the amreli district and 37 in the bhavnagar district.

ਸਾਬਕਾ ਸੀਮਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ, ਪੱਛਮੀ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
former range the asiatic lion used to live in eastern europe, west, central and south asia in historic times.

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1826 ਵਿੱਚ ਪਰਸੀਆ ਤੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਿਆਨਾ ਅਤੇ ਬਸਰਾ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the type specimen of the asiatic lion was first described from persia in 1826, followed by descriptions of specimens from hariana and basra.

ਇਹ ਅਰਬ, ਫਿਲਸਤੀਨ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਪਰਿਆ।
it also occurred in arabia, palestine, mesopotamia and baluchistan.

ਇਹ ਬਾਲਕਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਡੈਨਿubeਬ ਦਰਿਆ ਤਕ ਵਸਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
it inhabited the southern part of the balkan peninsula up to macedonia and probably the danube river, but disappeared in greece around the first century.

ਦੱਖਣੀ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਇਹ ਹੋਲੋਸੀਨ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ.
in south caucasia, it was known since the holocene and became extinct in the 10th century.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤਕ, ਇਹ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਚਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1870 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਫਰਾਤ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
until the middle of the 19th century, it survived in regions adjoining mesopotamia and syria, and was still sighted in the upper reaches of the euphrates river in the early 1870s.

ਇਹ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਜ਼ੈਗਰੋਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ opਲਾਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was widespread in iran, but in the 1870s, it was sighted only on the western slopes of the zagros mountains and in the forest regions south of shiraz.

ਰੇਜੀਨੇਲਡ ਇਨੇਸ ਪੋਕੌਕ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸੀਮਤ ਵੰਡ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦਾ ਪਰਵਾਸੀ ਸੀ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਸੀਆ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਆਇਆ ਸੀ।
reginald innes pocock suggested that the restricted distribution of the asiatic lion in india, compared to that of the tiger, indicated that it was a comparatively recent immigrant that arrived in the country through persia and baluchistan, before humans limited its dispersal.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਧ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ, ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਲਾਮਾਉ ਅਤੇ ਰੀਵਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in the early 19th century, the asiatic lion occurred in sind, bahawalpur, punjab, gujarat, rajastan, hariana, bihar and eastward as far as palamau and rewa, madhya pradesh.

ਇਹ ਇਕ ਵਾਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤਕ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠੋਂ ਇਸ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ.
it once ranged to bengal in the east and up to the narmada river in the south, but declined under heavy hunting pressure.

ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ.
the advent and increasing availability of firearms led to its extinction over large areas.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ।
heavy hunting by british colonial officers and indian rulers led to a steady and marked decline of lion numbers in the country.

ਪਾਮਾਮੌ ਵਿਚ 1814 ਵਿਚ, ਬੜੌਦਾ, ਹਰਿਆਨਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 1830 ਵਿਚ ਕੋਟ ਡਿਜੀ ਅਤੇ ਦਮੋਹ ਵਿਚ 1840 ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
lions were exterminated in palamau by 1814, in baroda, hariana and ahmedabad district in the 1830s, in kot diji and damoh in the 1840s.

1857 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ 300 ਸ਼ੇਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
during the indian rebellion of 1857, a british officer shot 300 lions.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਗਵਾਲੀਅਰ ਅਤੇ ਰੇਵਾਹ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ੇਰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the last lions of gwalior and rewah were shot in the 1860s.

1866 ਵਿਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਨੇੜੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
one lion was killed near allahabad in 1866.

ਮਾ mountਂਟ ਆਬੂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹੈ, ਵਿਚ 1872 ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the last lion of mount abu, in what is now rajasthan, was spotted in 1872.

1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
by the late 1870s, lions were extinct in rajastan.

1880 ਤਕ, ਗੁਨਾ, ਡੀਸਾ ਅਤੇ ਪਲਾਨਪੁਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੇਰ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਿਆ, ਅਤੇ ਜੂਨਾਗੜ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਰਜਨ ਸ਼ੇਰ ਰਹਿ ਗਏ।
by 1880, no lion survived in guna, deesa and palanpur, and only about a dozen lions were left in junagadh district.

ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੂਨਾਗੜ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
by the turn of the century, the asiatic lion was confined to the gir forest and protected by the nawab of junagadh in his private hunting grounds.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਅਜੋਕੀ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
by the late 19th century, the asiatic lion had become extinct in modern-day turkey.

ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ.
in iran, the lion served as the national emblem and appeared on the country's flag.

1941 ਵਿਚ ਫਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਜਾਹਿਰੋਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਮ ਸ਼ੇਰ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਨ.
some of the last lions were sighted in 1941 between shiraz and jahrom in the fars province.

1944 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਖੁਜ਼ਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ onੇ ਮਿਲੀ।
in 1944, the corpse of a lioness was found on the banks of the karun river in iran's khuzestan province.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
ecology and behaviour asiatic lions live in prides.

ਬਾਲਗ sizeਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਣ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
mean pride size, measured by the number of adult females, tends to be smaller than for those in africa lions, apart perhaps from those in western and central africa.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਿਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਬਾਲਗ maਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
most gir prides contain just two adult females, with the largest having five.

ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ homeਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ, ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਗਿਰ ਨਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਕਾਰੀ withਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੇਲ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਕਤਲੇਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
coalitions of males defend home ranges containing one or more groups of females but, unlike african lions, gir males generally associate with their pride females only when mating or on a large kill.

ਗਿਰ ਸ਼ੇਰ ਵਿਚ ਇਕ ਘੱਟ ਡਿਗਰੀ ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੇ 45% ਜਾਨਵਰ, ਚੀਟਲ, ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 110 lb ਹੈ.
a lesser degree of sociability in the gir lions may be a function of the smaller prey available to them the most commonly taken species 45% of known kills , the chital, weighs only around 50 kg 110 lb .

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 190 ਤੋਂ 550 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 420 ਤੋਂ 1,210 lb ਦੇ ਭਾਰ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in general, lions prefer large prey species within a weight range of 190 to 550 kg 420 to 1,210 lb irrespective of their availability.

ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
yet they predominately take prey substantially smaller than this, reflecting their opportunistic hunting behaviour.

ਇਸ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਸਪੀਸੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 350 ਕਿਲੋ 770 ਪੌਂਡ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਭਾਰ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ.
within this range, they prefer species that weigh 350 kg 770 lb , which is much larger than the largest recorded weight of lion.

ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਣਨੀਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the group hunting strategy of lions enables exceptionally large prey items to be taken.

ਸ਼ੇਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸ਼ਿਕਾਰ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ ਅਤੇ ਝਾੜੀ ਦੇ coverੱਕਣ, ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
hunting success in lions is influenced by hunting-group size and composition, the hunting method used and by environmental factors such as grass and shrub cover, time of day, moon presence and terrain.

ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੇਰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ.
domestic cattle have historically been a major component of the gir lions' diet.

1974 ਵਿਚ, ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਪੱਛੜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 9,650 ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
in 1974, the forest department estimated the wild ungulate population at 9,650 individuals.

ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਜੰਗਲੀ ਨਿਰਪੱਖ ਆਬਾਦੀ 1990 ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ 31,490 ਅਤੇ 2010 ਵਿਚ 64,850 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 52,490 ਧੱਬੇ ਹਿਰਨ, 4,440 ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, 4,000 ਸਾਂਬਰ, 2,890 ਨੀਲੇ ਬਲਦ, 740 ਚਿੰਕਾਰਾ ਅਤੇ 290 ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
in the following decades, the wild ungulate population has grown consistently to 31,490 in 1990 and 64,850 in 2010, including 52,490 spotted deer, 4,440 wild boar, 4,000 sambar, 2,890 blue bull, 740 chinkara, and 290 four-horned antelope.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਘਰੇਲੂ ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਿਰ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕੱ removalਣਾ ਹੈ।
in contrast, populations of domestic buffalo and cattle declined following resettlement, largely due to direct removal of resident livestock from the gir conservation area.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ 24,250 ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਘਟ ਕੇ 12,500 ਹੋ ਗਈ, ਪਰੰਤੂ 2010 ਵਿਚ ਇਹ 23,440 ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਗਈ।
the population of 24,250 domestic livestock in the 1970s declined to 12,500 in the mid-1980s, but increased to 23,440 animals in 2010.

ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
following changes in both predator and prey communities, asiatic lions shifted their predation patterns.

ਅੱਜ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰਨ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
today, very few livestock kills occur within the sanctuary, and instead most occur in peripheral villages.

ਗਿਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ 2005 ਅਤੇ 2009 ਵਿਚਾਲੇ ਸਾਲਾਨਾ 0ਸਤਨ 2,023 ਪਸ਼ੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ 696 ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਧੂ ਸਨ.
in and around the gir forest, depredation records indicate that lions killed on average 2,023 livestock annually between 2005 and 2009, and an additional 696 individuals in satellite areas.

ਸਮਪੈਟਿਕ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਭਾਰਤੀ ਚੀਤੇ ਅਤੇ ਧੱਬੇਦਾਰ ਹਿਨਾ ਲਈ ਘਰ ਹਨ.
sympatric carnivores the gir forest and surrounding landscapes are home for the indian leopard and the striped hyena.

ਜੰਗਲ ਬਿੱਲੀ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਵਾਈਲਡਕੈਟ ਅਤੇ ਜੰਗਾਲ-ਧੱਬੇ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the presence of jungle cat, asiatic wildcat and rusty-spotted cat has also been reported.

ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਿੱਦੜ ਵੱਡੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੀਟਲ ਫੈਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the golden jackal scavenges on carcasses of large herbivores, and preys on chital fawn and indian hares.

ਏਸ਼ਿਆਈ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਜਾੜ ਵਿੱਚ ਝੜਪਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
asiatic lion and tiger in the 19th century, clashes between asiatic lions and tigers in the wilderness of india were reported.

ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਇਹ ਕੈਸਪੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ, ਉੱਤਰੀ ਪਰਸੀਆ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕਾਕੇਸਸ ਵਰਗੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
just as the lion co-existed with the bengal tiger in parts of india, it occurred in areas inhabited by the caspian tiger, like northern iraq, northern persia and the trans-caucasus, before humans extirpated either lions or tigers in these regions.

ਅੱਜ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਕਾਠੀਆਵਾਰ-ਗਿਰ ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ.
today, the asiatic lion does not share its range with the tiger, but both inhabit the ecoregion of kathiawar-gir dry deciduous forests.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਾਠਿਆਵਾੜ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਸਥਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਸਰਹੱਦੀ ਤਿਕੋਣਾ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼.
though the asiatic lion's population has grown to the extent that it is no longer confined to the gir forest, it is still restricted to the kathiawar peninsula in saurashtra, and the nearest place with the presence of bengal tigers is the border-triangle of gujarat, maharashtra and madhya pradesh.

ਜੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੁਝ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਪੁਰ-ਕੂਨੋ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹਨ.
if the project to move some lions to palpur-kuno wildlife sanctuary would have been successful, then the lion and tiger could have coexisted in india, as there are tigers in that sanctuary.

ਧਮਕੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਕੋ ਉਪ-ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ.
threats the asiatic lion currently exists as a single subpopulation, and is thus vulnerable to extinction from unpredictable events, such as an epidemic or large forest fire.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ.
there are indications of poaching incidents in recent years.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਸੰਗਠਿਤ ਗਿਰੋਹਾਂ ਨੇ ਬਾਘਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਬਦਲਿਆ ਹੈ.
there are reports that organized gangs have switched attention from tigers to these lions.

ਸ਼ੇਰ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੁੱਬਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ।
there have also been a number of drowning incidents after lions fell into wells.

ਮਾਲਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਨਿਘਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਅਣਗੌਣਿਆਂ ਦੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
prior to the resettlement of maldharis, the gir forest was heavily degraded and used by livestock, which competed with and restricted the population sizes of native ungulates.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲਧਾਰੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜੰਗਲੀ ਗੈਰ-ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਅਥਾਹ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
various studies reveal tremendous habitat recovery and increases in wild ungulate populations following the maldhari resettlement during the last four decades.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿ 2015 ਤਕ ਲਗਭਗ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
conflicts with humans since the mid 1990s, the asiatic lion population has increased to an extent that by 2015 about a third resided outside the protected area.

ਇਸ ਲਈ, ਸਥਾਨਕ ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਵਧਿਆ.
hence, conflict between local residents and wildlife also increased.

ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲਗਾਈ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਵਾੜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉੱਚ ਵੋਲਟੇਜ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹਨ.
local people protect their crops from nilgai, wild pigs and other herbivores by using electrical fences that are powered with high voltage.

ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some consider the presence of predators a benefit, as latter keep the herbivore population in check.

ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
but some people also fear the lions and killed several in retaliation for attacks on livestock.

ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪੁੱਟੇ ਤਕਰੀਬਨ 20,000 ਖੂਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਜਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੇਰ ਡੁੱਬ ਗਏ।
nearly 20,000 open wells dug by farmers in the area for irrigation have also acted as traps, which led to many lions drowning.

ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੂਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ "ਡ੍ਰਿਲਡ ਟਿ wellਬਵੈਲ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
to counteract the problem, suggestions for walls around the wells, as well as the use of "drilled tube wells" have been made.

ਜੁਲਾਈ 2012 ਵਿਚ, ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਵਰਾਂਡੇ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਮੀਲ 'ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
in july 2012, a lion dragged a man from the veranda of his house and killed him about km mi from the gir forest national park.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਇਹ ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ odੋਡਾਦਰ ਵਿਚ 25 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
this was the second attack by a lion in this area, six months after a 25-year-old man was attacked and killed in dhodadar.

ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪੰਥੀਰਾ ਲਿਓ ਪਰਸਿਕਾ ਸੀਆਈਟੀਈਐਸ ਅੰਤਿਕਾ i ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
conservation panthera leo persica is included on cites appendix i, and is fully protected in india.

ਪੁਨਰ ਜਨਮ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਜਣਨ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
reintroduction in the 1950s, biologists advised the government to re-establish at least one wild population in the asiatic lion's former range to ensure the population's reproductive health and to prevent it from being affected by an outbreak of an epidemic.

1956 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਫਾਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ 96 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 37 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੰਦ੍ਰਭਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਜਲਵਾਯੂ, ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਸਮਾਨ ਹੈ ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਾਲਾਤ.
in 1956, the indian board for wildlife accepted a proposal by the government of uttar pradesh to establish a new sanctuary for the envisaged reintroduction the chandraprabha wildlife sanctuary covering 96 km2 37 sq mi in eastern uttar pradesh where climate, terrain and vegetation is similar to the conditions in the gir forest.

1957 ਵਿਚ, ਇਕ ਨਰ ਅਤੇ ਦੋ wildਰਤ ਜੰਗਲੀ-ਫੜੇ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1957, one male and two female wild-caught asiatic lions were set free in the sanctuary.

ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ 1965 ਵਿਚ 11 ਜਾਨਵਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ.
this population comprised 11 animals in 1965, which all disappeared thereafter.

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਦਲਵੇਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the asiatic lion reintroduction project to find an alternative habitat for reintroducing asiatic lions was pursued in the early 1990s.

ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ indiaਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ abilityੁਕਵੀਂਤਾ ਲਈ ਕਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ.
biologists from the wildlife institute of india assessed several potential translocation sites for their suitability regarding existing prey population and habitat conditions.

ਉੱਤਰੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਲਪੁਰ-ਕੁੰਨੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਦਰਰਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਹੈ.
the palpur-kuno wildlife sanctuary, in northern madhya pradesh, was ranked as the most promising location, followed by the sita mata wildlife sanctuary and the darrah national park.

ਸਾਲ 2000 ਤੱਕ, 16 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ 1,100 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਪੁਰ-ਕੂਨੋ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਤੋਂ ਮੁੜ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ 500 ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
until 2000, 1,100 families from 16 villages had been resettled from the palpur-kuno wildlife sanctuary, and another 500 families from eight villages envisaged to be resettled.

ਇਸ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਸਕੀਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ 345 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 133 ਵਰਗ ਮੀ.
with this resettlement scheme the protected area was expanded by 345 km2 133 sq mi .

ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੁੜ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਿਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀਆ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਘਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ.
gujarat state officials resisted the relocation, since it would make the gir sanctuary lose its status as the world's only home of the asiatic lion.

ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਕਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।
gujarat has raised a number of objections to the proposal, and the matter is now before the indian supreme court.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਗੇਰ ਸ਼ੇਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਆਬਾਦੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
in april 2013, the indian supreme court ordered the gujarat state to send some of their gir lions to madhya pradesh to establish a second population there.

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
the court has given wildlife authorities six months to complete the transfer.

ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
the number of lions and which ones to be transported will be decided at a later date.

ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਭਾਰਤੀ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਬੇਤੁਕੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
in captivity until the late 1990s, captive asiatic lions in indian zoos were haphazardly interbred with african lions confiscated from circuses, leading to genetic pollution in the captive asiatic lion stock.

ਇਕ ਵਾਰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ' ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜਾਨਵਰ ਗ਼ੁਲਾਮ-ਪਸ਼ੂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੇਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਹਨ।
once discovered, this led to the complete shutdown of the european and american endangered species breeding programs for asiatic lions, as its founder animals were captive-bred asiatic lions originally imported from india and were ascertained to be intraspecific hybrids of african and asian lions.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚਿੜੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਭਾਰਤੀ-ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਕਰਾਸ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਜਣਨ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ improvedੰਗ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।"
in north american zoos, several indian-african lion crosses were inadvertently bred, and researchers noted that "the fecundity, reproductive success, and spermatozoal development improved dramatically."

ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਫਿੰਗਰਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
dna fingerprinting studies of asiatic lions have helped in identifying individuals with high genetic variability, which can be used for conservation breeding programs.

2006 ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ-ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਰਾਸ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਪ੍ਰਜਨਨ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਰੋਤ ਖਰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ"।
in 2006, the central zoo authority of india stopped breeding indian-african cross lions stating that "hybrid lions have no conservation value and it is not worth to spend resources on them".

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਸੀ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
now only pure native asiatic lions are bred in india.

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡਬੁੱਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1977 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1983 ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸਰਵਾਈਵਲ ਪਲਾਨ ਐਸਐਸਪੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the asiatic lion international studbook was initiated in 1977, followed in 1983 by the north american species survival plan ssp .

ਗ਼ੁਲਾਮ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪੰਜ ਬਾਨੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਦੋ ਅਫਰੀਕੀ ਜਾਂ ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਸਨ।
the north american population of captive asiatic lions was composed of descendants of five founder lions, three of which were pure asian and two were african or african-asian hybrids.

ਐਸਐਸਪੀ ਦੇ frameworkਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸ਼ੇਰ ਉੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the lions kept in the framework of the ssp consisted of animals with high inbreeding coefficients.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ, ਦੋ ਜੋੜੀ ਜੂਲੋਗੀਸਰ ਗਾਰਟੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਅਤੇ ਹੇਲਸਿੰਕੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰ ਅਤੇ ਦੋ maਰਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
in the early 1990s, three european zoos imported pure asiatic lions from india the london zoo obtained two pairs the zoologischer garten one pair and the helsinki zoo one male and two females.

1994 ਵਿੱਚ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ੇਰਾਂ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਈਈਪੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1994, the european endangered species programme eep for asiatic lions was initiated.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਤੇ ਅਕਵੇਰੀਆ ਈ ਏ ਐੱਸ ਈ ਨੇ 1999 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਟੂਡ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
the european association of zoos and aquaria eaza published the first european studbook in 1999.

2005 ਤਕ, ਈਈਪੀ ਵਿਚ 80 ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕੋ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਸਨ.
by 2005, there were 80 asiatic lions kept in the eep the only captive population outside of india.

ਈਈਪੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਹਨ.
there are now over 100 asiatic lions in the eep.

ਐਸਐਸਪੀ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ-ਨਸਲ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਮਰੀਕੀ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਬਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
the ssp did not yet resume pure-bred asiatic lions are needed to form a new founder population for breeding in american zoos.

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ, ਧਰਮ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਲਿਓ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in mythology, religion, culture and art the sanskrit word for lion is , which also signifies the leo of the zodiac.

ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
due to travels of buddhist monks many east asian languages have borrowed from this sanskrit word for lion.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਮਹਲ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
since ancient times lion statues adorned palaces and temples and other important buildings in india and in buddhist culture lion was depicted as the protector of dharma.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
in hinduism lions are associated with gods and goddesses.

ਨਰਸਿੰਘ ਨਰਸਿੰਘ ਜਾਂ ਨਰਸਿੰਘ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਅਵਤਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ "ਸ਼ੇਰ ਦੇਵਤਾ" ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
narasimha narasingh or narasinga man-lion is described as an incarnation avatar of vishnu within the puranic texts of hinduism and is worshiped as "lion god".

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
thus, asiatic lions are considered sacred by all hindus in india.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਵਾਲਾ ਡਾਕਨੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
a lion-faced dakini also appears in hinduism and tibetan buddhism.

ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਨਰਸਿਮਹਾ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬੋਧੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੇਂਜ ਡੋਂਗਮਾ ਵਾਇਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the hindu deity is known as narasimha and the tibetan buddhist form is known as in sanskrit and senge dongma wyl.

ਤਿੱਬਤੀ ਵਿਚ ਸੇਂਗ ਜੀ ਗਡੋਂਗ ਮਾਂ.
seng ge gdong ma in tibetan.

ਸ਼ੇਰ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਝੰਡੇ' ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the lion is found on numerous flags and coats of arms all across asia and europe, and also appears on the emblem of india and on the flag of sri lanka.

ਭਾਵ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਸਣ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ ਸਿੰਹਾਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਗੱਦੀ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਹੈ.
meaning seat of a lion is the traditional sanskrit name for the throne of a hindu kingdom in india and sinhalese kingdom in sri lanka since antiquity.

ਉਪਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਸਿੰਘਾ ਅਤੇ ਸਿਨਹਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the surnames singh, singha and sinha are related to the prakrit word and sanskrit word which refer to lions, tigers and leopards.

ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ 2000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਆਮ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਉਪਨਾਮ ਹਨ.
these are common hindu and sikh surnames dating back over 2000 years to ancient india.

ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਫ਼ੌਜੀ ਜਾਤੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ।
they originally only used by rajputs, a hindu kshatriya or military caste in india since the seventh century.

1699 ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ "ਸਿੰਘ" ਨਾਮ ਅਪਣਾਇਆ।
after the birth of the khalsa brotherhood in 1699, the sikhs adopted the name "singh" at the direction of guru gobind singh.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਉੱਚੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਇਲਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ.
as this name was associated with higher classes and royalty, this action was to combat the prevalent caste system and discrimination by last name.

ਅੱਜ ਲੱਖਾਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 10 ਲੱਖ ਸਿੱਖ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
along with millions of hindu rajputs today, it is also used by up to 10 million sikhs worldwide.

ਸਿਨਹਾਲੀ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਹਨ।
the sinhalese people are the majority ethnic group of sri lanka.

ਸਿੰਹਾਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ "ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਲਹੂ" ਜਾਂ "ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਲੋਕ" ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਹਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿਜੈ ਦੇ ਉਤਰ ਸੰਬੰਧੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਜਾਂ ਸਿੰਗੂਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।
the name sinhala translates to "lion's blood" or "lion people" and refers to the myths regarding the descent of the legendary founder of the sinhalese people 2500 years ago, prince vijaya, who is said to have migrated from singhapur simhapura or singur .

"ਸਿੰਘਾ" ਜਾਂ "ਸਿੰਘਮ" ਦੇ ਅਰਥ "ਹਿੰਮਤੀ ਸ਼ੇਰ" ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਨਾਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਹਾਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ "ਵੀਰਸਿੰਘਾ", ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ "ਵੀਰਾਸਿੰਘਮ".
the words "singha" or "singham" meaning "courageous lion" are used as an ending of many surnames, such as "weerasingha" used by the sinhala people, and "veerasingham" used by the tamil people.

ਸਿਨਹਲਾ ਨਾਮ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਜੇ ਦਾ ਪਿਉ ਦਾਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸੀ.
the name sinhala comes from the belief that vijaya's paternal grandfather was a lion.

ਇਕ ਵਿਕਲਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਹੋੜ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਿਰ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an alternative theory places singhapur in modern sihor, which happens to be close to the gir sanctuary.

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਟਾਪੂ ਦੇਸ਼ ਸਿੰਗਾਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਿੰਗਾ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੁਰਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the island nation of singapore singapura derives its name from the malay words singa lion and pura city , which in turn is from the sanskrit and pura.

ਮਾਲੇ ਐਨਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਾਮ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੁਮੈਟ੍ਰਾਨ ਮਾਲੇਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੰਗ ਨੀਲਾ ਉਟਾਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਦਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
according to the malay annals, this name was given by a 14th-century sumatran malay prince named sang nila utama, who, on alighting the island after a thunderstorm, spotted an auspicious beast on shore that his chief minister identified as an asiatic lion.

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਉਥੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਗ ਨੀਲਾ ਉਟਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਨਵਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਸੀ.
recent studies of singapore indicate lions have never lived there, and the animal seen by sang nila utama was likely a tiger.

ਟਾਈਗਰ ਜੋ ਨੇੜੇ ਮਾਲੇ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਨੂੰ ਪੈਂਥੀਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਜੈਕਸੋਨੀ ਜਾਂ ਪੈਂਥੇਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਕੋਰਬੇਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਟਾਪੂ ਸੁਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਪੈਂਥੀਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਸੁਮੈਟਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tigers that inhabit the malay peninsula nearby are called panthera tigris jacksoni or panthera tigris corbetti, whereas tigers that inhabit the nearby indonesian island of sumatra are called panthera tigris sumatrae.

ਸ਼ੇਰ ਬਾਈਬਲ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੱਜ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸੈਮਸਨ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਸੀ.
the lion makes repeated appearances in the bible, most notably as having fought samson in the book of judges.

ਅਰਬ ਜਗਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
having occurred in the arab world, particularly the arabian peninsula, the asiatic lion has significance in arab and islamic culture.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ਬਦ 'ਕਸਵਾਰਹ' ਅਰਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੂਰਤ ਅਲ ਮੁਦੱਤਾਥਿਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਆਇਤ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
for example, the word 'qaswarah' arabic is used in surat al-muddaththir of the , in a passage that depicts its ferocious nature.

'ਸ਼ੇਰ' ਲਈ ਹੋਰ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ 'ਅਸਦ' ਅਰਬੀ ਅਤੇ '' ਅਰਬੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
other arabic words for 'lion' include 'asad' arabic and ' ' arabic , and they can be used as names of places, or titles of people.

ਲੇਵੈਂਟੀਨ ਸਿਟੀ ਬੀਅਰਸ਼ੇਬਾ ਅਰਬੀ ਲਈ ਅਰਬੀ ਅਰਬੀ ਦਾ ਅਰਥ "ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਬਸੰਤ" ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
an arabic toponym for the levantine city of beersheba arabic can mean "spring of the lion."

ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਸ਼ੌਹਰਤ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਇਬਨ ਅਬੀ ਤਾਲਿਬ ਅਤੇ ਹਮਜ਼ਾ ਇਬਨ-ਮੁਤਾਲੀਬ, ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ, ਨੂੰ "ਅਸਦ ਅੱਲ੍ਹਾ" ਅਰਬੀ, "ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੱਬ" ਵਰਗੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
figures with a reputation for bravery, like ibn abi talib and hamzah ibn -muttalib, who were loyal kinsmen of the islamic prophet muhammad, were given titles like "asad allah" arabic , "lion of god" .

ਸ਼ੇਰ ਸ਼ੇਰ ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਹਨ.
the lion is the basis of the lion dances that form part of the traditional chinese new year celebrations, and of similar customs in other asian countries.

ਚੀਨੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹਮਰੁਤਬਾ ਚੀਨੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਮੂਨੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
chinese guardian lions and their east asian, southeast asian and south asian counterparts depicted in chinese art were modeled on the basis of lions found in indian temples.

ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂ, ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਪਾਰੀ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਲੈ ​​ਕੇ ਆਏ ਸਨ ਜੋ ਚੀਨ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
buddhist monks, or possibly traders, possibly brought descriptions of sculpted lions guarding the entry to temples to china.

ਚੀਨੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਬੁੱਧ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਚੀਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਫੋ-ਲਾਇਨਜ਼ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਈ ਵਰਣਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਮਾਸਟਿਫ ਨੇ ਇੱਕ ਝੰਜੋੜ੍ਹੀ ਵਾਲੀ ਮਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਦੇਸੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ.
chinese sculptors then used the description to model "fo-lions" fo being chinese for buddha temple statues after native dogs possibly the tibetan mastiff by adding a shaggy mane.

ਇਨ੍ਹਾਂ "ਫੋ-ਸ਼ੇਰਾਂ" ਦੇ ਚਿੱਤਰ 208 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਚੀਨੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾ ਵਿਚ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
depictions of these "fo-lions" have been found in chinese religious art as early as 208 bc.

ਤਿੱਬਤੀ ਬਰਫ ਸ਼ੇਰ ਤਿੱਬਤੀ ‹ਵਿਲੀ ਗੈਂਗਸ ਸੇਂਗ ਜੀ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ.
the tibetan snow lion tibetan ‹ wylie gangs seng ge is a mythical animal of tibet.

ਇਹ ਨਿਰਭੈਤਾ, ਸ਼ਰਤ ਰਹਿਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਪੂਰਬੀ ਚਾਪਲੂਸ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
it symbolizes fearlessness, unconditional cheerfulness, the eastern quadrant and the element of earth.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪੀਰੂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it is said to range over mountains, and is commonly pictured as being white with a turquoise mane.

ਦੋ ਬਰਫ ਸ਼ੇਰ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ.
two snow lions appear on the flag of tibet.

ਬਰਮੀ ਅਤੇ ਸਿਨਹਾਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਸ਼ੇਰ ਬਰਮੀਆਂ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਿੰਹਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਹੈ.
in the burmese and sinhalese animal and planetary zodiac, the lion is the third animal zodiac of the burmese and the sixth animal zodiac of the sinhalese people of sri lanka.

ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the symbol of the lion is closely tied to the persian people.

ਅਚਾਮੇਨੀਡ ਰਾਜੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਖਤਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤਰਾਂ ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
achaemenid kings were known to carry the symbol of the lion on their thrones and garments.

ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਜਾਂ ਸ਼ਿਰ-ਵਾ-ਖੁਰਸ਼ੀਦ, ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
the lion and sun, or shir-va-khorshid, is one of the most prominent symbols of iran.

ਇਹ ਸਫਾਵਿਦ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 1979 ਤੱਕ ਈਰਾਨ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it dates back to the safavid dynasty, and was used on the flag of iran until 1979.

ਪੂਰਵ-ਸਾਖਰ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਦਾ ਨੀਮੀਅਨ ਸ਼ੇਰ ਲੇਬਰਜ਼ ਆਫ਼ ਹੇਰਕਲਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the nemean lion of pre-literate greek myth is associated with the labours of herakles.

4 ਵੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਸਿਥੀਅਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਿਥੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਬੜੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸ਼ੇਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
scythian art from ukraine dated to the 4th century bc depicts scythians hunting very realistically portrayed lions.

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਚੀਤਾ ਸਾੱਕੜਬਾਗ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ ਸਥਿਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੇਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਏਸ਼ੀਆਟ ਸ਼ੇਰ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਐਸਐਸਸੀ ਕੈਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਸਮੂਹ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 25, 2010 ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਏਐਲਪੀਐਸ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ "ਖ਼ਬਰਾਂ" ਭਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਆਰਕੀਵ.ਆਰ.ਓਨ ਸ਼ੇਰ ਪੰਥੀਰਾ ਲਿਓ ਐਨੀਮਲ ਡਾਈਵਰਸਿਟੀ ਵੈੱਬ ਪਾਂਥੀਰਾ ਲਿਓ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ videoਨਲਾਈਨ ਵੀਡੀਓ 3 ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਏ.ਜੇ.ਸੀ ਵੀਡੀਓ ਨਿ newsਜ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾ ਸ਼ੇਰ palpur kuno صدي ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ rajesh badal.mp4 ਰਾਜੇਸ਼ ਬਾਦਲ ਦੁਆਰਾ 14 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੀ ਗਈ,ਯੂ ਟਿ .ਬ ਉੱਤੇ 2011 ਏਬੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਬਾਰੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਗਿਰ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਜੁਪੀਟਰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
see also asiatic cheetah sakkarbaug zoological garden in situ conservation ex situ conservation wildlife of the indian subcontinent european lion southeast african lion southwest african lion references further reading external links species portrait asiatic lion iucn ssc cat specialist group asiatic lion information centre at the wayback machine archived august 25, 2010 includes an informative "news" section asiatic lion protection society alps , gujarat, india arkive.org lion panthera leo animal diversity web panthera leo asiatic lions in online video 3 videos asiatic lions images aaj tak video news report in hindi gir lions in palpur kuno century report rajesh badal.mp4 by rajesh badal uploaded on feb 14, 2011 on youtube db video special report on asiatic lion in gujarati what is the connection between gir lions and africans lions jupiter is the fifth planet from the sun and the largest in the solar system.

ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਪੁੰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ twoਾਈ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਹਨ.
it is a giant planet with a mass one-thousandth that of the sun, but two and a half times that of all the other planets in the solar system combined.

ਜੁਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸੈਟਰਨ ਗੈਸ ਦੈਂਤ ਹਨ ਦੂਸਰੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ, ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਦੈਂਤ ਹਨ.
jupiter and saturn are gas giants the other two giant planets, uranus and neptune are ice giants.

ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
jupiter has been known to astronomers since antiquity.

ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਾ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ.
the romans named it after their god jupiter.

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁਪੀਟਰ .94 ਦੀ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਿਤ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ averageਸਤਨ ਤੀਜੀ-ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
when viewed from earth, jupiter can reach an apparent magnitude of .94, bright enough for its reflected light to cast shadows, and making it on average the third-brightest object in the night sky after the moon and venus.

ਜੁਪੀਟਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਲਿਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੀਲੀਅਮ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਦਸਵੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
jupiter is primarily composed of hydrogen with a quarter of its mass being helium, though helium comprises only about a tenth of the number of molecules.

ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਦਾ ਇਕ ਪੱਥਰ ਵਾਲਾ ਕੋਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਠੋਸ ਸਤਹ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
it may also have a rocky core of heavier elements, but like the other giant planets, jupiter lacks a well-defined solid surface.

ਇਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਇਕ ਓਬਲੇਟ ਗੋਲਾ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਬਲਜ ਹੈ.
because of its rapid rotation, the planet's shape is that of an oblate spheroid it has a slight but noticeable bulge around the equator .

ਬਾਹਰੀ ਮਾਹੌਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਥਾਂ ਤੇ ਕਈ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੜਬੜੀ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਨ.
the outer atmosphere is visibly segregated into several bands at different latitudes, resulting in turbulence and storms along their interacting boundaries.

ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੂਫਾਨ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a prominent result is the great red spot, a giant storm that is known to have existed since at least the 17th century when it was first seen by telescope.

ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਜੁਪੀਟਰ ਇਕ ਅਲੋਚਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਹੈ.
surrounding jupiter is a faint planetary ring system and a powerful magnetosphere.

1610 ਵਿਚ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਗਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦਰਮਾ ਸਮੇਤ, ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 67 ਚੰਦ ਹਨ.
jupiter has at least 67 moons, including the four large galilean moons discovered by galileo galilei in 1610.

ਗੈਨੀਮੇਡ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਵਿਆਸ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
ganymede, the largest of these, has a diameter greater than that of the planet mercury.

ਰੋਬੋਟਿਕ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਾਇਨੀਅਰ ਅਤੇ ਵਾਈਜ਼ਰ ਫਲਾਈਬੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੈਲੀਲੀਓ bitਰਬਿਟਰ ਦੁਆਰਾ.
jupiter has been explored on several occasions by robotic spacecraft, most notably during the early pioneer and voyager flyby missions and later by the galileo orbiter.

ਫਰਵਰੀ 2007 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਨਿ hor ਹਰੀਜ਼ੋਨ ਪੜਤਾਲ ਦੁਆਰਾ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਪਲੂਟੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਮੋੜਣ ਲਈ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in late february 2007, jupiter was visited by the new horizons probe, which used jupiter's gravity to increase its speed and bend its trajectory en route to pluto.

ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਪੜਤਾਲ ਜੂਨੋ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 4 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਨੂੰ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ.
the latest probe to visit the planet is juno, which entered into orbit around jupiter on july 4, 2016.

ਜੁਪੀਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਖੋਜ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਯੂਰੋਪਾ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਬਰਫ ਨਾਲ liquidੱਕੇ ਤਰਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
future targets for exploration in the jupiter system include the probable ice-covered liquid ocean of its moon europa.

ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਗੁਆਂ neighborੀ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਜੁਪੀਟਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਰ-ਆਰਥਜ਼ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣ.
formation and migration earth and its neighbor planets may have formed from fragments of planets after collisions with jupiter destroyed those super-earths near the sun.

ਜਿਉਂ ਹੀ ਜੁਪੀਟਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟੈਕ ਹਾਈਪੋਥੈਸਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਪੈਣ ਨਾਲ ਸੁਪਰ-ਆਰਥਸ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ bitsਰਬਿਟ ਦੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ.
as jupiter came toward the inner solar system, in what theorists call the grand tack hypothesis, gravitational tugs and pulls occurred causing a series of collisions between the super-earths as their orbits began to overlap.

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮਲਟੀਪਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 500 ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ.
astronomers have discovered nearly 500 planetary systems with multiple planets.

ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਪਰ-ਆਰਥਸ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਜਨ ਸਮੂਹ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੁਧ ਨਾਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜੁਪੀਟਰ-ਪੁੰਜ ਗੈਸ ਦੈਂਤ ਆਪਣੇ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
regularly these systems include a few planets with masses several times greater than earth's super-earths , orbiting closer to their star than mercury is to the sun, and sometimes also jupiter-mass gas giants close to their star.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਜੁਪੀਟਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇਗੀ.
jupiter moving out of the inner solar system would have allowed the formation of inner planets, including earth.

ਸਰੀਰਕ ਗੁਣ ਗੁਣਾਂਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਸੀ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
physical characteristics jupiter is composed primarily of gaseous and liquid matter.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
it is the largest of the four giant planets in the solar system and hence its largest planet.

ਇਸਦਾ ਵਿਆਸ ਇਸਦੇ ਭੂਮੱਧ रेखा ਤੇ 142,984 ਕਿਮੀ 88,846 ਮੀਲ ਹੈ.
it has a diameter of 142,984 km 88,846 mi at its equator.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ dਸਤ ਘਣਤਾ, 1.326 ਗ੍ਰਾਮ ਸੈਮੀ .3, ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਚਾਰ ਸਥਾਨਵੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the average density of jupiter, 1.326 g cm3, is the second highest of the giant planets, but lower than those of the four terrestrial planets.

ਰਚਨਾ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਗੈਸ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਲੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ% ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ% ਹਿੱਲੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
composition jupiter's upper atmosphere is about % hydrogen and % helium by percent volume of gas molecules.

ਇਕ ਹੀਲੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਚ ਇਕ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪੁੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਏ ਗਏ ਪੁੰਜ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a helium atom has about four times as much mass as a hydrogen atom, so the composition changes when described as the proportion of mass contributed by different atoms.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 75% ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ 24% ਹਿੱਲਿਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੁੰਜ ਦੇ ਦੂਜੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
thus, jupiter's atmosphere is approximately 75% hydrogen and 24% helium by mass, with the remaining one percent of the mass consisting of other elements.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਮੀਥੇਨ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ਼, ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਅਧਾਰਤ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਟਰੇਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the atmosphere contains trace amounts of methane, water vapor, ammonia, and silicon-based compounds.

ਕਾਰਬਨ, ਐਥੇਨ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ, ਨਿ neਨ, ਆਕਸੀਜਨ, ਫਾਸਫਾਈਨ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਦੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ.
there are also traces of carbon, ethane, hydrogen sulfide, neon, oxygen, phosphine, and sulfur.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਵਿਚ ਜੰਮੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the outermost layer of the atmosphere contains crystals of frozen ammonia.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਲਗਭਗ 71% ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, 24% ਹਿਲਿਅਮ, ਅਤੇ 5% ਹੋਰ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the interior contains denser materials - by mass it is roughly 71% hydrogen, 24% helium, and 5% other elements.

ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਮਾਪ ਦੁਆਰਾ, ਟ੍ਰਾਂਸ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬੈਂਜਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਕਾਰਬਨ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ.
through infrared and ultraviolet measurements, trace amounts of benzene and other hydrocarbons have also been found.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਅਰੰਭਕ ਸੂਰਜੀ ਨੀਹਬੁਲਾ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ.
the atmospheric proportions of hydrogen and helium are close to the theoretical composition of the primordial solar nebula.

ਉੱਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਨਿਯੋਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 20 ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਭਰਪੂਰ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
neon in the upper atmosphere only consists of 20 parts per million by mass, which is about a tenth as abundant as in the sun.

ਹਿਲਿਅਮ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਿਲਿਅਮ ਰਚਨਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 80% ਤੱਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
helium is also depleted to about 80% of the sun's helium composition.

ਇਹ ਨਿਘਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
this depletion is a result of precipitation of these elements into the interior of the planet.

ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ relativelyਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਈਸਸ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਦੈਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
based on spectroscopy, saturn is thought to be similar in composition to jupiter, but the other giant planets uranus and neptune have relatively less hydrogen and helium and relatively more ices and are thus now termed ice giants.

ਮਾਸ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਪੁੰਜ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਨਾਲੋਂ 2.5 ਗੁਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸੂਰਜ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 1.068 ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਆਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
mass and size jupiter's mass is 2.5 times that of all the other planets in the solar system is so massive that its barycenter with the sun lies above the sun's surface at 1.068 solar radii from the sun's center.

ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਗਭਗ 1,321 ਅਰਥ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ 318 ਗੁਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ.
jupiter is much larger than earth and considerably less dense its volume is that of about 1,321 earths, but it is only 318 times as massive.

ਗੁਰੁ ਦਾ ਰੇਡੀਅਸ ਸੂਰਜ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤਕਰੀਬਨ 1 10 ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪੁੰਜ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੰਜ ਤੋਂ 0.001 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ.
jupiter's radius is about 1 10 the radius of the sun, and its mass is 0.001 times the mass of the sun, so the densities of the two bodies are similar.

ਇੱਕ "ਜੁਪੀਟਰ ਪੁੰਜ" ਐਮਜੇ ਜਾਂ ਐਮਜੇਪ ਅਕਸਰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਬਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a "jupiter mass" mj or mjup is often used as a unit to describe masses of other objects, particularly extrasolar planets and brown dwarfs.

ਇਸ ਲਈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਐਕਸਟਰਾਸੋਲਰ ਗ੍ਰਹਿ ਐਚਡੀ 209458 ਬੀ ਦਾ ਪੁੰਜ 0.69 ਐਮਜੇ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੱਪਾ ਐਂਡਰੋਮੇਡੇ ਬੀ ਦਾ ਪੁੰਜ 12.8 ਐਮਜੇ ਹੈ.
so, for example, the extrasolar planet hd 209458 b has a mass of 0.69 mj, while kappa andromedae b has a mass of 12.8 mj.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਨਮੂਨੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਜੁਪੀਟਰ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁੰਜ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁੰਗੜ ਜਾਵੇਗਾ.
theoretical models indicate that if jupiter had much more mass than it does at present, it would shrink.

ਪੁੰਜ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੇਡੀਅਸ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 500 1.6 ਦੇ ਉੱਪਰ ਜੁਪੀਟਰ ਪੁੰਜ ਵੱਧ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ.
for small changes in mass, the radius would not change appreciably, and above about 500 1.6 jupiter masses the interior would become so much more compressed under the increased pressure that its volume would decrease despite the increasing amount of matter.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਜਿੰਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਆਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
as a result, jupiter is thought to have about as large a diameter as a planet of its composition and evolutionary history can achieve.

ਵਧ ਰਹੇ ਪੁੰਜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸੁੰਗੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਦੋਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਤਾਰਕ ਇਗਨੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਚ-ਪੁੰਜ ਭੂਰੇ ਬਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 50 ਜੁਪੀਟਰ ਪੁੰਜ ਹਨ.
the process of further shrinkage with increasing mass would continue until appreciable stellar ignition was achieved, as in high-mass brown dwarfs having around 50 jupiter masses.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿ andਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕ ਤਾਰਾ ਬਣਨ ਲਈ ਜੁਪੀਟਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 75 ਗੁਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਲਾਲ ਬੱਤਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਡਾ ਹੈ.
although jupiter would need to be about 75 times as massive to fuse hydrogen and become a star, the smallest red dwarf is only about 30 percent larger in radius than jupiter.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੁਪੀਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੇਡੀਏਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਗਰਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਕੁੱਲ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
despite this, jupiter still radiates more heat than it receives from the sun the amount of heat produced inside it is similar to the total solar radiation it receives.

ਇਹ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ ਸੰਕੁਚਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this additional heat is generated by the mechanism through contraction.

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 2 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਜੁਪੀਟਰ ਨੂੰ ਸੁੰਗੜਦੀ ਹੈ.
this process causes jupiter to shrink by about 2 cm each year.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੁਪੀਟਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਦੁਗਣਾ ਸੀ.
when it was first formed, jupiter was much hotter and was about twice its current diameter.

ਅੰਦਰੂਨੀ structureਾਂਚਾ ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਸੰਘਣੇ ਤੱਤ, ਕੁਝ ਹਿੱਲਿਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਤਰਲ ਧਾਤੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਆਸਪਾਸ ਦੀ ਪਰਤ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਇਕ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
internal structure jupiter is thought to consist of a dense core with a mixture of elements, a surrounding layer of liquid metallic hydrogen with some helium, and an outer layer predominantly of molecular hydrogen.

ਇਸ ਮੁੱ basicਲੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਹੈ.
beyond this basic outline, there is still considerable uncertainty.

ਮੂਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪੱਥਰ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
the core is often described as rocky, but its detailed composition is unknown, as are the properties of materials at the temperatures and pressures of those depths see below .

1997 ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂਤਾ ਮਾਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਧਰਤੀ ਦੇ 12 ਤੋਂ 45 ਗੁਣਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕੁਲ ਪੁੰਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 4% ਸੀ.
in 1997, the existence of the core was suggested by gravitational measurements, indicating a mass of from 12 to 45 times that of earth, or roughly 4% % of the total mass of jupiter.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕੋਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਥਰੀਲੇ ਜਾਂ ਬਰਫੀਲੇ ਕੋਰ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਬਲੱਡੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਸੋਲਰ ਨਿbਬੁਲਾ ਤੋਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the presence of a core during at least part of jupiter's history is suggested by models of planetary formation that require the formation of a rocky or icy core massive enough to collect its bulk of hydrogen and helium from the protosolar nebula.

ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਹ ਗਰਮ ਤਰਲ ਧਾਤੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕਰੰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗੜ ਗਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਕੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
assuming it did exist, it may have shrunk as convection currents of hot liquid metallic hydrogen mixed with the molten core and carried its contents to higher levels in the planetary interior.

ਇੱਕ ਕੋਰ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਮਾਪ ਅਜੇ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ.
a core may now be entirely absent, as gravitational measurements are not yet precise enough to rule that possibility out entirely.

ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਗੁਰੂਤਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਪਲ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਡੀਏਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ 1 ਬਾਰ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਘੁੰਮਣ ਗੁਣਾਂ j6 ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਮਾਪਿਆ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the uncertainty of the models is tied to the error margin in hitherto measured parameters one of the rotational coefficients j6 used to describe the planet's gravitational moment, jupiter's equatorial radius, and its temperature at 1 bar pressure.

ਜੁਨੋ ਮਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਏਗਾ.
the juno mission, which arrived in july 2016, is expected to further constrain the values of these parameters for better models of the core.

ਕੋਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੰਘਣੇ ਧਾਤੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤਕਰੀਬਨ 78% ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the core region may be surrounded by dense metallic hydrogen, which extends outward to about 78% of the radius of the planet.

ਮੀਂਹ ਵਰਗੀ ਹਿਲਿਅਮ ਅਤੇ ਨੀਯਨ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਇਸ ਪਰਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਪਰਤ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
rain-like droplets of helium and neon precipitate downward through this layer, depleting the abundance of these elements in the upper atmosphere.

ਧਾਤੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਪਰਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਹੌਲ ਹੈ.
above the layer of metallic hydrogen lies a transparent interior atmosphere of hydrogen.

ਇਸ ਡੂੰਘਾਈ ਤੇ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ 1.2858 ਐਮਪੀਏ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 32.938 ਕੇ. ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ. ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਤਰਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਗੈਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਤਰਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at this depth, the pressure and temperature are above hydrogen's critical pressure of 1.2858 mpa and critical temperature of only 32.938 k. in this state, there are no distinct liquid and gas is said to be in a supercritical fluid state.

ਕਲਾਉਡ ਪਰਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਕਰੀਬਨ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
it is convenient to treat hydrogen as gas in the upper layer extending downward from the cloud layer to a depth of about 1,000 km, and as liquid in deeper layers.

ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਰਮ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
physically, there is no clear gas smoothly becomes hotter and denser as one descends.

ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਰ ਵੱਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਦਾ ਹੈ.
the temperature and pressure inside jupiter increase steadily toward the core, due to the mechanism.

10 ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਤਾਪਮਾਨ 340 ਕੇ 67 152 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੈ.
at the pressure level of 10 bars, the temperature is around 340 k 67 152 .

ਪੜਾਅ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਧਾਤੂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ 10,000 ਕੇ 9,700 17,500 ਹੈ ਅਤੇ ਦਬਾਅ 200 ਜੀਪੀਏ ਹੈ.
at the phase transition region where beyond its critical metallic, it is calculated the temperature is 10,000 k 9,700 17,500 and the pressure is 200 gpa.

ਮੁੱਖ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 36,000 ਕੇ 35,700 64,300 ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਬਾਅ ਲਗਭਗ 3, 500 ਜੀਪੀਏ ਹੈ.
the temperature at the core boundary is estimated to be 36,000 k 35,700 64,300 and the interior pressure is roughly 3, ,500 gpa.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 5,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ.
atmosphere jupiter has the largest planetary atmosphere in the solar system, spanning over 5,000 km 3,000 mi in altitude.

ਕਿਉਂਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਕੋਈ ਸਤਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ' ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ 100 ਕੇਪੀਏ 1.0 ਪੱਟੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
because jupiter has no surface, the base of its atmosphere is usually considered to be the point at which atmospheric pressure is equal to 100 kpa 1.0 bar .

ਬੱਦਲ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਜੁਪੀਟਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਮੋਨੀਆ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੋਨੀਅਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਫਾਈਡ ਦੇ ਬਣੇ ਬੱਦਲ ਨਾਲ coveredੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
cloud layers jupiter is perpetually covered with clouds composed of ammonia crystals and possibly ammonium hydrosulfide.

ਬੱਦਲ ਟ੍ਰੋਪੋਪੌਜ਼ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the clouds are located in the tropopause and are arranged into bands of different latitudes, known as tropical regions.

ਇਹ ਹਲਕੇ-ਹਲਕੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਅਤੇ ਡਾਰਕ ਬੈਲਟਾਂ ਵਿਚ ਸਬ-ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
these are sub-divided into lighter-hued zones and darker belts.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਤੰਗੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the interactions of these conflicting circulation patterns cause storms and turbulence.

ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਜ਼ੋਨਲ ਜੈੱਟਾਂ ਵਿਚ 100 ਮੀ.
wind speeds of 100 m s 360 km h are common in zonal jets.

ਜ਼ੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਚੌੜਾਈ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਥਿਰ ਰਹੇ ਹਨ.
the zones have been observed to vary in width, color and intensity from year to year, but they have remained sufficiently stable for scientists to give them identifying designations.

ਬੱਦਲ ਦੀ ਪਰਤ ਸਿਰਫ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 31 ਮੀਲ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਡੈਕ ਬੱਦਲ ਬੱਦਲ ਇੱਕ ਸੰਘਣਾ ਨੀਵਾਂ ਡੈੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਸਾਫ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the cloud layer is only about 50 km 31 mi deep, and consists of at least two decks of clouds a thick lower deck and a thin clearer region.

ਅਮੋਨੀਆ ਪਰਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਪਰਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
there may also be a thin layer of water clouds underlying the ammonia layer.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹਨ.
supporting the idea of water clouds are the flashes of lightning detected in the atmosphere of jupiter.

ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these electrical discharges can be up to a thousand times as powerful as lightning on earth.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਜ ਨਾਲ ਤੂਫਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਤੂਫਾਨੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ.
the water clouds are assumed to generate thunderstorms in the same way as terrestrial thunderstorms, driven by the heat rising from the interior.

ਗੁਰੂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਉੱਚੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੰਗ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the orange and brown coloration in the clouds of jupiter are caused by upwelling compounds that change color when they are exposed to ultraviolet light from the sun.

ਸਹੀ ਮੇਕਅਪ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਦਾਰਥ ਫਾਸਫੋਰਸ, ਗੰਧਕ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the exact makeup remains uncertain, but the substances are thought to be phosphorus, sulfur or possibly hydrocarbons.

ਇਹ ਰੰਗੀਨ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਮੋਫੋਰਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਰਮਾਂ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
these colorful compounds, known as chromophores, mix with the warmer, lower deck of clouds.

ਜ਼ੋਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵਧ ਰਹੇ ਕੰਨਵੇਸ਼ਨ ਸੈੱਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਿੰਗ ਅਮੋਨੀਆ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਠਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ masੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the zones are formed when rising convection cells form crystallizing ammonia that masks out these lower clouds from view.

ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਧੁਰਾ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਖੰਭੇ ਲਗਾਤਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
jupiter's low axial tilt means that the poles constantly receive less solar radiation than at the planet's equatorial region.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਖੰਭਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ transpਰਜਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਲਾਉਡ ਲੇਅਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
convection within the interior of the planet transports more energy to the poles, balancing out the temperatures at the cloud layer.

ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੰਡਾਰ ਗ੍ਰਹਿ ਲਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਜਾਣੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ, ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਐਂਟੀਸਾਈਕਲੋਨਿਕ ਤੂਫਾਨ ਜੋ ਕਿ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
great red spot and other vortices the best known feature of jupiter is the great red spot, a persistent anticyclonic storm that is larger than earth, located south of the equator.

ਇਹ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1831 ਤੋਂ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ 1665 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
it is known to have been in existence since at least 1831, and possibly since 1665.

ਹੱਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਦੋ "ਲਾਲ ਚਟਾਕ" ਦਿਖਾਏ ਹਨ.
images by the hubble space telescope have shown as many as two "red spots" adjacent to the great red spot.

ਇਹ ਤੂਫਾਨ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦਾ ਅਪਰਚਰ 12 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the storm is large enough to be visible through earth-based telescopes with an aperture of 12 cm or larger.

ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਾੱਡਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂਫਾਨ ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਥਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
mathematical models suggest that the storm is stable and may be a permanent feature of the planet.

ਅੰਡਾਕਾਰ ਵਸਤੂ ਤਕਰੀਬਨ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਘੜੀ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ.
the oval object rotates counterclockwise, with a period of about six days.

ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਦੇ ਮਾਪ ਹਨ, 000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ.
the great red spot's dimensions are ,000 km ,000 km.

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗ੍ਰਹਿ ਰੱਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਹੈ.
it is large enough to contain two or three planets of earth's diameter.

ਇਸ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬੱਦਲਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5 ਮੀਲ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਹੈ.
the maximum altitude of this storm is about 8 km 5 mi above the surrounding cloudtops.

ਇਸ ਵਰਗੇ ਤੂਫਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਮ ਹਨ.
storms such as this are common within the turbulent atmospheres of giant planets.

ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਣਜਾਣ ਤੂਫਾਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
jupiter also has white ovals and brown ovals, which are lesser unnamed storms.

ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਉਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਠੰ .ੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
white ovals tend to consist of relatively cool clouds within the upper atmosphere.

ਭੂਰੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਸਧਾਰਣ ਬੱਦਲ ਪਰਤ" ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
brown ovals are warmer and located within the "normal cloud layer".

ਅਜਿਹੇ ਤੂਫਾਨ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ.
such storms can last as little as a few hours or stretch on for centuries.

ਵੋਏਜਰ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਕ ਤੂਫਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਸਨ ਕਿ ਸਪਾਟ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਡੂੰਘੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਪਾਟ ਬਾਕੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋਰ. ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ.
even before voyager proved that the feature was a storm, there was strong evidence that the spot could not be associated with any deeper feature on the planet's surface, as the spot rotates differentially with respect to the rest of the atmosphere, sometimes faster and sometimes more slowly.

2000 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਨ ਲਾਲ ਚਟਾਕ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ.
in 2000, an atmospheric feature formed in the southern hemisphere that is similar in appearance to the great red spot, but smaller.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਈ ਛੋਟੇ, ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕੋ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1938 ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this was created when several smaller, white oval-shaped storms merged to form a single three smaller white ovals were first observed in 1938.

ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਓਵਲ ਬੀ.ਏ. ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਜੂਨੀਅਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the merged feature was named oval ba, and has been nicknamed red spot junior.

ਇਹ ਤਦ ਤੋਂ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
it has since increased in intensity and changed color from white to red.

ਮੈਗਨੋਸਫਿਅਰ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਚੌਦਾਂ ਗੁਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ, ਇਹ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ 4.2 ਗੌਸ 0.42 ਮੀਟਰਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੌਸ 1 ਤੱਕ ਹੈ.
magnetosphere jupiter's magnetic field is fourteen times as strong as that of earth, ranging from 4.2 gauss 0.42 mt at the equator to gauss 1.

ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ .4 ਮੀਟਰਕ ਟਨ, ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
.4 mt at the poles, making it the strongest in the solar system except for sunspots .

ਇਹ ਖੇਤਰ ਤਰਲ ਧਾਤੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕੋਰ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਐਡੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this field is thought to be generated by eddy movements of conducting the liquid metallic hydrogen core.

ਚੰਦਰਮਾ ਆਇਓ ਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪਰਿਕਲੱਮ ਦੇ ਨਾਲ ਗੈਸ ਟੌਰਸ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਬਾਹਰ ਕੱmitਦਾ ਹੈ.
the volcanoes on the moon io emit large amounts of sulfur dioxide forming a gas torus along the moon's orbit.

ਗੈਸ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਵਿਚ ਸਲਫਰ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ionized ਹੈ.
the gas is ionized in the magnetosphere producing sulfur and oxygen ions.

ਉਹ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਸ਼ੀਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
they, together with hydrogen ions originating from the atmosphere of jupiter, form a plasma sheet in jupiter's equatorial plane.

ਸ਼ੀਟ ਵਿਚਲਾ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਗਨੇਟੋਡਿਸਕ ਵਿਚ ਡਿਪੋਲੇ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the plasma in the sheet co-rotates with the planet causing deformation of the dipole magnetic field into that of magnetodisk.

ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰੇਡੀਓ ਦਸਤਖਤ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ 0 ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਬਰੱਸਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
electrons within the plasma sheet generate a strong radio signature that produces bursts in the range of 0.

ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼
mhz, i.e.

ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 75 ਜੁਪੀਟਰ ਰੇਡੀਓ ਤੇ, ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਕ ਕਮਾਨ ਦਾ ਝਟਕਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
at about 75 jupiter radii from the planet, the interaction of the magnetosphere with the solar wind generates a bow shock.

ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਅਤੇ ਕਮਾਨ ਦੇ ਸਦਮੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
surrounding jupiter's magnetosphere is a magnetopause, located at the inner edge of a region between it and the bow shock.

ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਕੰ sideੇ 'ਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ.
the solar wind interacts with these regions, elongating the magnetosphere on jupiter's lee side and extending it outward until it nearly reaches the orbit of saturn.

ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮਾ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the four largest moons of jupiter all orbit within the magnetosphere, which protects them from the solar wind.

ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਤੀਬਰ ਐਪੀਸੋਡ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the magnetosphere of jupiter is responsible for intense episodes of radio emission from the planet's polar regions.

ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਆਈਓ ਵੇਖੋ ਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਗੈਸ ਨੂੰ ਟੀਕੇ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਟਾਰਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
volcanic activity on jupiter's moon io see below injects gas into jupiter's magnetosphere, producing a torus of particles about the planet.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਓ ਇਸ ਟੌਰਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ionized ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
as io moves through this torus, the interaction generates waves that carry ionized matter into the polar regions of jupiter.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਇਕ ਸਾਈਕਲੋਟਰਨ ਮੈਸਰ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ conਰਜਾ ਇਕ ਕੋਨ-ਆਕਾਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ.
as a result, radio waves are generated through a cyclotron maser mechanism, and the energy is transmitted out along a cone-shaped surface.

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਇਸ ਕੋਨ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁਪੀਟਰ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਨਿਕਾਸ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਓ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when earth intersects this cone, the radio emissions from jupiter can exceed the solar radio output.

bitਰਬਿਟ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦਾ ਬੇਰੀਐਂਸਟਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਸਿਰਫ 7% ਹੀ ਹਨ.
orbit and rotation jupiter is the only planet whose barycenter with the sun lies outside the volume of the sun, though by only 7% of the sun's radius.

ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਰਮਿਆਨ distanceਸਤ ਦੂਰੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਜਾਂ 5. distance ਏਯੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ distanceਸਤ ਦੂਰੀ ਤੋਂ 8 77. million ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ .8 11..8 years ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the average distance between jupiter and the sun is 778 million km about 5.2 times the average distance between earth and the sun, or 5.2 au and it completes an orbit every 11.86 years.

ਇਹ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦਾ bਰਬਿਟਲ ਦੌਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ 5 2 bਰਬੀਟਲ ਗੂੰਜ ਹੈ.
this is two-fifths the orbital period of saturn, forming a 5 2 orbital resonance between the two largest planets in the solar system.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅੰਡਾਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ 1. ਹੈ.
the elliptical orbit of jupiter is inclined 1. compared to earth.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਸੈਂਕ੍ਰਿਤੀ 0.048 ਹੈ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਇਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੂਰੀ ਦੇ ਐਫੇਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 75 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
because the eccentricity of its orbit is 0.048, jupiter's distance from the sun varies by 75 million km between its nearest approach perihelion and furthest distance aphelion .

ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਧੁਰਾ ਝੁਕਾਅ ਸਿਰਫ 3 ਹੈ.
the axial tilt of jupiter is relatively small only 3. .

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ.
as a result, it does not experience significant seasonal changes, in contrast to, for example, earth and mars.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਸਭ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦਸ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਇਹ ਇਕ ਭੂਮੀ-ਅਧਾਰਤ ਸ਼ੁਕੀਨ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਬਲਜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
jupiter's rotation is the fastest of all the solar system's planets, completing a rotation on its axis in slightly less than ten hours this creates an equatorial bulge easily seen through an earth-based amateur telescope.

ਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਆਬਲੇਟ ਗੋਲਾਕਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਸ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਪਾਰ ਵਿਆਸ ਇਸਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਪੇ ਵਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the planet is shaped as an oblate spheroid, meaning that the diameter across its equator is longer than the diameter measured between its poles.

ਜੁਪੀਟਰ ਉੱਤੇ, ਖੰਭਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੇ ਗਏ ਵਿਆਸ ਨਾਲੋਂ ਭੂਮੱਧ ਦਾ ਵਿਆਸ 9,275 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 5,763 ਮੀਲ ਲੰਬਾ ਹੈ.
on jupiter, the equatorial diameter is 9,275 km 5,763 mi longer than the diameter measured through the poles.

ਕਿਉਂਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਇਕ ਠੋਸ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵੱਖਰੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
because jupiter is not a solid body, its upper atmosphere undergoes differential rotation.

ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਧਰੁਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਮਿੰਟ ਲੰਬੀ ਹੈ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਫਰੇਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਫਿੰਗ ਕਰਨਾ.
the rotation of jupiter's polar atmosphere is about 5 minutes longer than that of the equatorial atmosphere three systems are used as frames of reference, particularly when graphing the motion of atmospheric features.

ਸਿਸਟਮ ਮੈਂ ਲੈਟਿudesਟਡਜ਼ ਐਨ ਤੋਂ ਐਸ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ, 9 ਐਚ 50 ਮੀ 30.0 ਸੈ.
system i applies from the latitudes n to s its period is the planet's shortest, at 9h 50m 30.0s.

ਸਿਸਟਮ ii ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਥਕਾਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 9h 55m 40.6s ਹੈ.
system ii applies at all latitudes north and south of these its period is 9h 55m 40.6s.

ਸਿਸਟਮ iii ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰੇਡੀਓ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਘੁੰਮਣ ਹੈ.
system iii was first defined by radio astronomers, and corresponds to the rotation of the planet's magnetosphere its period is jupiter's official rotation.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਜੁਪੀਟਰ ਅਕਸਰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚੌਥੀ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
observation jupiter is usually the fourth brightest object in the sky after the sun, the moon and venus at times mars appears brighter than jupiter.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ 9.
depending on jupiter's position with respect to the earth, it can vary in visual magnitude from as bright as .9 at opposition down to .6 during conjunction with the sun.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਐਂਗਿ .ਲਰ ਵਿਆਸ 50.1 ਤੋਂ 29.8 ਚਾਪ ਸਕਿੰਟ ਤੱਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the angular diameter of jupiter likewise varies from 50.1 to 29.8 arc seconds.

ਅਨੁਕੂਲ ਵਿਰੋਧ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੁਪੀਟਰ ਪੈਰੀਹੇਲੀਅਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਕ ਘਟਨਾ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ orਰਬਿਟ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
favorable oppositions occur when jupiter is passing through perihelion, an event that occurs once per orbit.

ਧਰਤੀ ਹਰ 398.9 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਜੁਪੀਟਰ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਅਵਧੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਨੋਡਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
earth overtakes jupiter every 398.9 days as it orbits the sun, a duration called the synodic period.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਪਿਟਰ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
as it does so, jupiter appears to undergo retrograde motion with respect to the background stars.

ਅਰਥਾਤ, ਇੱਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਲਈ ਜੁਪੀਟਰ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੂਪਿੰਗ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
that is, for a period jupiter seems to move backward in the night sky, performing a looping motion.

ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖੇ ਗਏ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੜਾਅ कोण ਕਦੇ ਵੀ 11 ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
because the orbit of jupiter is outside that of earth, the phase angle of jupiter as viewed from earth never exceeds 11. .

ਅਰਥਾਤ, ਗ੍ਰਹਿ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
that is, the planet always appears nearly fully illuminated when viewed through earth-based telescopes.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੈਂਟ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
it was only during spacecraft missions to jupiter that crescent views of the planet were obtained.

ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਦੂਰਬੀਨ ਅਕਸਰ ਜੂਪੀਟਰ ਦੇ ਚਾਰ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੱਦਲ ਪੱਟੀ ਦਿਖਾਏਗਾ.
a small telescope will usually show jupiter's four galilean moons and the prominent cloud belts across jupiter's atmosphere.

ਜਦੋਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦੂਰਬੀਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਦਿਖਾਏਗਾ.
a large telescope will show jupiter's great red spot when it faces earth.

ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੋਜ ਪੂਰਵ-ਦੂਰਬੀਨ ਖੋਜ ਜੂਪੀਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 7 ਵੀਂ ਜਾਂ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਬਾਬਲੀਅਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਹੈ.
research and exploration pre-telescopic research the observation of jupiter dates back to at least the babylonian astronomers of the 7th or 8th century bc.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ 12 ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the ancient chinese also observed the orbit of and established their cycle of 12 earthly branches based on its approximate number of years the chinese language still uses its name simplified as when referring to years of age.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ, ਇਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਤਾਈ ਸੂਈ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਸਵਰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੁਝ ਤਾਓਵਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰ, ਹੁਣ ਅਕਸਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
by the 4th century bc, these observations had developed into the chinese zodiac, with each year associated with a tai sui star and god controlling the region of the heavens opposite jupiter's position in the night sky these beliefs survive in some taoist religious practices and in the east asian zodiac's twelve animals, now often popularly assumed to be related to the arrival of the animals before buddha.

ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ਼ੀ ਜ਼ੇਜ਼ੋਂਗ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਗਾਨ ਡੀ ਨੇ 362 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੱਖ ਨਾਲ ਜੂਪੀਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the chinese historian xi zezong has claimed that gan de, an ancient chinese astronomer, discovered one of jupiter's moons in 362 bc with the unaided eye.

ਜੇ ਸਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੈਲੀਲੀਓ ਦੀ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਏਗਾ.
if accurate, this would predate galileo's discovery by nearly two millennia.

ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਕੰਮ ਅਲਮਾਜੈਸਟ ਵਿੱਚ, ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਲਾਉਡੀਅਸ ਟੌਲੇਮੇਅਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਡੈਫਰੇਂਟਸ ਅਤੇ ਏਪੀਕਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਭੂ-ਮੱਧ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ital 433232..38 ਦਿਨ, ਜਾਂ .8 11..86 ਸਾਲ ਦਿੱਤੇ।
in his 2nd century work the almagest, the hellenistic astronomer claudius ptolemaeus constructed a geocentric planetary model based on deferents and epicycles to explain jupiter's motion relative to earth, giving its orbital period around earth as 4332.38 days, or 11.86 years.

499 ਵਿਚ, ਆਰਿਆਭੱਟ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੁੱਗ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ 4332.2722 ਦਿਨ, ਜਾਂ 11.86 ਸਾਲ ਵਰਤੇ ਸਨ.
in 499, aryabhata, a from the classical age of indian mathematics and astronomy, also used a geocentric model to estimate jupiter's period as 4332.2722 days, or 11.86 years.

ਜ਼ਮੀਨੀ-ਅਧਾਰਤ ਦੂਰਬੀਨ ਖੋਜ 1610 ਵਿਚ, ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲੱਭੇ ਜੋ ਹੁਣ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੂਰਬੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ground-based telescope research in 1610, galileo galilei discovered the four largest moons of jupiter now known as the galilean moons using a telescope thought to be the first telescopic observation of moons other than earth's.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਸਾਈਮਨ ਮਾਰੀਅਸ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲੱਭੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ 1614 ਤਕ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
one day after galileo, simon marius independently discovered moons around jupiter, though he did not publish his discovery in a book until 1614.

ਇਹ ਮਰੀਅਸ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲਈ ਨਾਮ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰੋਪਾ, ਗਨੀਮੇਡ ਅਤੇ ਕੈਲਿਸਟੋ.
it was marius's names for the four major moons, however, that , europa, ganymede and callisto.

ਇਹ ਖੋਜ ਵੀ ਸਵਰਗੀ ਗਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ ਸੀ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ.
these findings were also the first discovery of celestial motion not apparently centered on earth.

ਇਹ ਖੋਜ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗਤੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਿੰਦੂ ਸੀ, ਗੈਲੀਲੀਓ ਦੇ ਕੋਪਰਨਿਕਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਰਥਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ.
the discovery was a major point in favor of copernicus' heliocentric theory of the motions of the planets galileo's outspoken support of the copernican theory placed him under the threat of the inquisition.

1660 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਓਵੰਨੀ ਕੈਸਿਨੀ ਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਦੂਰਬੀਨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਧੱਬਿਆਂ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਖੰਭਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚਪਟੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
during the 1660s, giovanni cassini used a new telescope to discover spots and colorful bands on jupiter and observed that the planet appeared oblate that is, flattened at the poles.

ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਸੀ.
he was also able to estimate the rotation period of the planet.

1690 ਵਿਚ ਕੈਸੀਨੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
in 1690 cassini noticed that the atmosphere undergoes differential rotation.

ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ, ਜੋਪੀਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਰੌਬਰਟ ਹੁੱਕ ਦੁਆਰਾ 1664 ਅਤੇ ਕੈਸੀਨੀ ਦੁਆਰਾ 1665 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ.
the great red spot, a prominent oval-shaped feature in the southern hemisphere of jupiter, may have been observed as early as 1664 by robert hooke and in 1665 by cassini, although this is disputed.

ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਹੈਨਰਿਕ ਸ਼ਵਾਬੇ ਨੇ 1831 ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਗਈ ਡਰਾਇੰਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ.
the pharmacist heinrich schwabe produced the earliest known drawing to show details of the great red spot in 1831.

1865 ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1665 ਅਤੇ 1708 ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਵਾਰ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਸੀ.
the red spot was reportedly lost from sight on several occasions between 1665 and 1708 before becoming quite conspicuous in 1878.

ਇਹ 1883 ਵਿਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was recorded as fading again in 1883 and at the start of the 20th century.

ਜਿਓਵਨੀ ਬੋਰੇਲੀ ਅਤੇ ਕੈਸੀਨੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਟੇਬਲ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਦ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਘੇਗਾ.
both giovanni borelli and cassini made careful tables of the motions of jupiter's moons, allowing predictions of the times when the moons would pass before or behind the planet.

1670 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉਮੀਦ ਤੋਂ 17 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰਨਗੀਆਂ.
by the 1670s, it was observed that when jupiter was on the opposite side of the sun from earth, these events would occur about 17 minutes later than expected.

ਓਲੇ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਇਕਦਮ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਸੀਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
ole deduced that sight is not instantaneous a conclusion that cassini had earlier rejected , and this timing discrepancy was used to estimate the speed of light.

1892 ਵਿਚ, ਈ. ਈ. ਬਾਰਨਾਰਡ ਨੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਲਿਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਚ 36 ਇੰਚ 910 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਰਿਫ੍ਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੇਖਿਆ.
in 1892, e. e. barnard observed a fifth satellite of jupiter with the 36-inch 910 mm refractor at lick observatory in california.

ਇਸ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਆਬਜੈਕਟ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the discovery of this relatively small object, a testament to his keen eyesight, quickly made him famous.

ਇਸ ਚੰਦ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਲਥੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
this moon was later named amalthea.

ਇਹ ਆਖਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਚੰਦਰਮਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was the last planetary moon to be discovered directly by visual observation.

1932 ਵਿਚ, ਰੁਪਰਟ ਵਾਈਲਡ ਨੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਾ ਵਿਚ ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨ ਦੇ ਸਮਾਈ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ.
in 1932, rupert wildt identified absorption bands of ammonia and methane in the spectra of jupiter.

ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤਿੰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਐਂਟੀਸਾਈਕਲੋਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ 1938 ਵਿਚ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ.
three long-lived anticyclonic features termed white ovals were observed in 1938.

ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਉਹ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਕਦੇ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ.
for several decades they remained as separate features in the atmosphere, sometimes approaching each other but never merging.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਦੋ 1998 ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋਏ, ਫਿਰ 2000 ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਓਵਲ ਬੀ.ਏ.
finally, two of the ovals merged in 1998, then absorbed the third in 2000, becoming oval ba.

ਰੇਡੀਓਟੈਲਸਕੋਪ ਖੋਜ 1955 ਵਿਚ, ਬਰਨਾਰਡ ਬੁਰਕੇ ਅਤੇ ਕੇਨੇਥ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਨੇ 22.2 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ 'ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦੇ ਫਟਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ.
radiotelescope research in 1955, bernard burke and kenneth franklin detected bursts of radio signals coming from jupiter at 22.2 mhz.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਟਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਸਨ.
the period of these bursts matched the rotation of the planet, and they were also able to use this information to refine the rotation rate.

ਜੁਪੀਟਰ ਤੋਂ ਰੇਡੀਓ ਬਰਸਟ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਬਰਸਟ ਜਾਂ ਐੱਲ-ਬਰੱਸਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਜੋ ਕਈ ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਚੱਲੇ, ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਬਰਸਟ ਜਾਂ ਐਸ-ਬਰੱਸਟ ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ.
radio bursts from jupiter were found to come in two forms long bursts or l-bursts lasting up to several seconds, and short bursts or s-bursts that had a duration of less than a hundredth of a second.

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਜੁਪੀਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
scientists discovered that there were three forms of radio signals transmitted from jupiter.

ਡੇਕੈਮੇਟ੍ਰਿਕ ਰੇਡੀਓ ਫੁੱਟਦਾ ਹੈ ਕਈਂ ਮੀਟਰ ਦੀ ਵੇਵ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਈਓ ਦੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
decametric radio bursts with a wavelength of tens of meters vary with the rotation of jupiter, and are influenced by interaction of io with jupiter's magnetic field.

ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮਾਪੀ ਗਈ ਵੇਵ ਵੇਲੈਂਥ ਦੇ ਨਾਲ ਡੈਸੀਮੇਟ੍ਰਿਕ ਰੇਡੀਓ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1959 ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਕ ਡ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਹੇਨ ਹਵੈਟੁਮ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
decimetric radio emission with wavelengths measured in centimeters was first observed by frank drake and hein hvatum in 1959.

ਇਸ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਮੁੱ j ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਭੂਮੱਧ रेखा ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਟੌਰਸ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਸੀ.
the origin of this signal was from a torus-shaped belt around jupiter's equator.

ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਈਕਲੋਟਰਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this signal is caused by cyclotron radiation from electrons that are accelerated in jupiter's magnetic field.

ਥਰਮਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
thermal radiation is produced by heat in the atmosphere of jupiter.

ਖੋਜ 1973 ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਇਨੀਅਰ 10 ਪੁਲਾੜ ਪੜਤਾਲ, ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਖੁਲਾਸੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯੁੱਧ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ.
exploration since 1973 a number of automated spacecraft have visited jupiter, most notably the pioneer 10 space probe, the first spacecraft to get close enough to jupiter to send back revelations about the properties and phenomena of the solar system's largest planet.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ inਰਜਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੇ ਵੇਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਜਾਂ ਡੈਲਟਾ-ਵੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
flights to other planets within the solar system are accomplished at a cost in energy, which is described by the net change in velocity of the spacecraft, or delta-v.

ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਹੇਠਲੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਹਮਾਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ orਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ .3. km ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੈਲਟ ਦਾ ਡੈਲਟਾ- v ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ earthਰਬਿਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ 9.7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਡੈਲਟਾ-ਵੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
entering a hohmann transfer orbit from earth to jupiter from low earth orbit requires a delta-v of 6.3 km s which is comparable to the 9.7 km s delta-v needed to reach low earth orbit.

ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਗ੍ਰਹਿ ਫਲਾਈਬਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਡਾਣ ਅਵਧੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
fortunately, gravity assists through planetary flybys can be used to reduce the energy required to reach jupiter, albeit at the cost of a significantly longer flight duration.

ਫਲਾਈਬੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1973 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਕਈ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਬੰਧੀ ਫਲਾਈਬਾਈ ਚਾਲ ਚਲਾਏ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਏ।
flyby missions beginning in 1973, several spacecraft have performed planetary flyby maneuvers that brought them within observation range of jupiter.

ਪਾਇਨੀਅਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
the pioneer missions obtained the first close-up images of jupiter's atmosphere and several of its moons.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਉਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ.
they discovered that the radiation fields near the planet were much stronger than expected, but both spacecraft managed to survive in that environment.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਜੋਵੀਅਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the trajectories of these spacecraft were used to refine the mass estimates of the jovian system.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਰਾ ਰੇਡੀਓ ਜਾਦੂਗਰਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਮਾਪ ਅਤੇ ਪੋਲਰ ਫਲੈਟਿੰਗ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋ ਗਈ.
radio occultations by the planet resulted in better measurements of jupiter's diameter and the amount of polar flattening.

ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਈਜ਼ਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
six years later, the voyager missions vastly improved the understanding of the galilean moons and discovered jupiter's rings.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟ ਰੈਡ ਸਪਾਟ ਐਂਟੀਸਾਈਕਲੋਨਿਕ ਸੀ.
they also confirmed that the great red spot was anticyclonic.

ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਇਨੀਅਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੰਤਰੀ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਵੱਲ.
comparison of images showed that the red spot had changed hue since the pioneer missions, turning from orange to dark brown.

ਆਇਓਨਾਈਜ਼ਡ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੌਰਸ ਆਈਓ ਦੇ bਰਬੀਟਲ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਫਟਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਨ.
a torus of ionized atoms was discovered along io's orbital path, and volcanoes were found on the moon's surface, some in the process of erupting.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੰਘਿਆ, ਰਾਤ ​​ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵੇਖੀਆਂ.
as the spacecraft passed behind the planet, it observed flashes of lightning in the night side atmosphere.

ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਲਾ ਮਿਸ਼ਨ ਯੂਲਿਸਸ ਸੂਰਜੀ ਪੜਤਾਲ ਸੀ.
the next mission to encounter jupiter was the ulysses solar probe.

ਇਸਨੇ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਧਰੁਵੀ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਫਲਾਈਬਾਈ ਚਲਾਕੀ ਕੀਤੀ.
it performed a flyby maneuver to attain a polar orbit around the sun.

ਇਸ ਪਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਮੈਗਨੇਟੋਸਪੀਅਰ ਉੱਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ.
during this pass, the spacecraft conducted studies on jupiter's magnetosphere.

ਯੂਲੀਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕੈਮਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਲਈ ਗਈ.
ulysses has no cameras so no images were taken.

ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਫਲਾਈਬਾਈ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੀ.
a second flyby six years later was at a much greater distance.

ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਕੈਸੀਨੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਕੁਝ ਉੱਚਤਮ-ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ.
in 2000, the cassini probe flew by jupiter en route to saturn, and provided some of the highest-resolution images ever made of the planet.

ਨਿ hor ਹੋਰੀਜੋਨਜ਼ ਪੜਤਾਲ ਗੁਲਾਬੀ ਦੁਆਰਾ ਪਲੂਟੋ ਦੇ ਰਸਤੇ ਲਈ ਗਰੈਵਿਟੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।
the new horizons probe flew by jupiter for gravity assist en route to pluto.

ਇਸ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ 28 ਫਰਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਸੀ.
its closest approach was on february 28, 2007.

ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੇ ਆਈਓ ਉੱਤੇ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਅਤੇ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਹਰੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਹਿਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਅਲਾਰਾ ਦੀ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ.
the probe's cameras measured plasma output from volcanoes on io and studied all four galilean moons in detail, as well as making long-distance observations of the outer moons himalia and elara.

ਜੋਵੀਅਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ 4 ਸਤੰਬਰ 2006 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
imaging of the jovian system began september 4, 2006.

ਗੈਲੀਲੀਓ ਮਿਸ਼ਨ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯੰਤਰ ਗੈਲੀਲੀਓ ਪੜਤਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 7 ਦਸੰਬਰ, 1995 ਨੂੰ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ।
galileo mission the first spacecraft to orbit jupiter was the galileo probe, which entered orbit on december 7, 1995.

ਇਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਚੱਕਰ ਲਗਾਈ, ਸਾਰੇ ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਅਮਲਥੀਆ ਦੀਆਂ ਮਲਟੀਪਲ ਫਲਾਈਬਾਇਜ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ.
it orbited the planet for over seven years, conducting multiple flybys of all the galilean moons and amalthea.

ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਵੀ ਕਾਮੇਟ 9 ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਇਹ 1994 ਵਿਚ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਲਈ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਥਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
the spacecraft also witnessed the impact of comet 9 as it approached jupiter in 1994, giving a unique vantage point for the event.

ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮਰੱਥਾ ਇਸਦੇ ਉੱਚ-ਲਾਭ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਓ ਐਂਟੀਨਾ ਦੀ ਅਸਫਲ ਤੈਨਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੈਲੀਲੀਓ ਤੋਂ ਜੋਵੀਅਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
its originally designed capacity was limited by the failed deployment of its high-gain radio antenna, although extensive information was still gained about the jovian system from galileo.

ਜੁਲਾਈ, 1995 ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਤੋਂ 340 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਟਾਈਟਨੀਅਮ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 7 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
a 340-kilogram titanium atmospheric probe was released from the spacecraft in july 1995, entering jupiter's atmosphere on december 7.

ਇਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 2,575 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 1600 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 93 ਮੀਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 573 ਮਿੰਟ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 153 ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 23 ਵਾਯੂਮੰਡਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ.
it parachuted through 150 km 93 mi of the atmosphere at a speed of about 2,575 km h 1600 mph and collected data for 57.6 minutes before it was crushed by the pressure of about 23 atmospheres at a temperature of 153 .

ਇਹ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਪਿਘਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਫ ਬਣ ਗਿਆ.
it melted thereafter, and possibly vaporized.

ਗੈਲੀਲੀਓ bitਰਬਿਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸੇ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਰੂਪ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ 21 ਸਤੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਤੋਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਯੂਰੋਪਾ, ਇਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੂਸਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ. ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the galileo orbiter itself experienced a more rapid version of the same fate when it was deliberately steered into the planet on september 21, 2003 at a speed of over 50 km s to avoid any possibility of it crashing into and possibly contaminating europa, a moon which has been hypothesized to have the possibility of harboring life.

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਜਨ 90% ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕੰਪੋਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
data from this mission revealed that hydrogen composes up to 90% of jupiter's atmosphere.

ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਤਾਪਮਾਨ 300 570 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿੰਡਸਪਿੱਡ ਨੇ ਪ੍ਰੋਬੇਸ ਦੇ ਵਾ hੀਮਾਈ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 644 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ 400 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਪਿਆ ਸੀ.
the recorded temperature was more than 300 570 and the windspeed measured more than 644 km h 400 mph before the probes vapourised.

ਜੈਨੋ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਸਾ ਦਾ ਜੂਨੋ ਮਿਸ਼ਨ 4 ਜੁਲਾਈ, 2016 ਨੂੰ ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ 37 bitsਰਬਿਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
juno mission nasa's juno mission arrived at jupiter on july 4, 2016, and is expected to complete 37 orbits over the next 20 months.

ਮਿਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਜੁਨੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰੁਵੀ bitਰਬਿਟ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
the mission plan called for juno to study the planet in detail from a polar orbit.

27 ਅਗਸਤ, 2016 ਨੂੰ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਦਾ ਜੁਪੀਟਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ-ਪਹਿਲੇ ਚਿੱਤਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜੇ.
on august 27, 2016, the spacecraft completed its first fly-by of jupiter and sent back the first-ever images of north pole.

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪੜਤਾਲਾਂ ਜੋਵੀਅਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਅਗਲਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਿਸ਼ਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਜੁਪੀਟਰ ਆਈਸੀ ਮੂਨ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਜੂਸ ਹੋਵੇਗਾ, 2022 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, 2025 ਵਿਚ ਨਾਸਾ ਦਾ ਯੂਰੋਪਾ ਕਲੀਪਰ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ.
future probes the next planned mission to the jovian system will be the european space agency's jupiter icy moon explorer juice , due to launch in 2022, followed by nasa's europa clipper mission in 2025.

ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿਸ਼ਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਯੂਰੋਪਾ, ਗਨੀਮੇਡ ਅਤੇ ਕਾਲਿਸਟੋ ਉੱਤੇ ਉਪਜਾur ਤਰਲ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਰਫੀਲੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰਹੀ ਹੈ.
canceled missions there has been great interest in studying the icy moons in detail because of the possibility of subsurface liquid oceans on jupiter's moons europa, ganymede, and callisto.

ਫੰਡਿੰਗ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ.
funding difficulties have delayed progress.

ਨਾਸਾ ਦੇ ਜੈਮੋ ਜੈਪੀਟਰ ਆਈਸੀ ਮੂਨਜ਼ bitਰਬਿਟਰ ਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
nasa's jimo jupiter icy moons orbiter was cancelled in 2005.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਈਜੇਐਸਐਮ ਲੈਪਲੇਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਨਾਸਾ ਈਐਸਏ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਿਤੀ 2020 ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
a subsequent proposal was developed for a joint nasa esa mission called ejsm laplace, with a provisional launch date around 2020.

ਈਜੇਐਸਐਮ ਲੈਪਲੇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਜੁਪੀਟਰ ਯੂਰੋਪਾ bitਰਬਿਟਰ ਅਤੇ ਈਐਸਏ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਜੁਪੀਟਰ ਗੈਨੀਮੇਡ bitਰਬਿਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ.
ejsm laplace would have consisted of the nasa-led jupiter europa orbiter and the esa-led jupiter ganymede orbiter.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਐਸਏ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਤੱਕ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨਾਸਾ ਵਿਖੇ ਬਜਟ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ.
however, esa had formally ended the partnership by april 2011, citing budget issues at nasa and the consequences on the mission timetable.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਈਐਸਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਲ 1 ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਇਕਲੌਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ.
instead, esa planned to go ahead with a european-only mission to compete in its l1 cosmic vision selection.

ਚੰਦਰਮਾ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ 67 ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
moons jupiter has 67 natural satellites.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 51 ਵਿਆਸ ਦੇ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 1975 ਤੋਂ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ.
of these, 51 are less than 10 kilometres in diameter and have only been discovered since 1975.

ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਇੱਕ ਸਾਫ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ "ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ ਆਈਓ, ਯੂਰੋਪਾ, ਗਨੀਮੇਡੇ ਅਤੇ ਕਾਲਿਸਟੋ.
the four largest moons, visible from earth with binoculars on a clear night, known as the "galilean moons", are io, europa, ganymede, and callisto.

ਗੈਲੀਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਯੂਰੋਪਾ, ਗਨੀਮੇਡ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ ਚੰਦਰਮਾ.
galilean moons the moons discovered by , europa, ganymede, and among the largest satellites in the solar system.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਆਈਓ, ਯੂਰੋਪਾ ਅਤੇ ਗੈਨੀਮੇਡ ਦੇ bitsਰਬਿਟ ਇਕ ਪੈਟਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੈਪਲੇਸ ਗੌਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਚਾਰ bitsਰਬਿਟ ਲਈ io ਬੁੱਧ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਰੋਪਾ ਬਿਲਕੁਲ ਦੋ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਨੀਮੇਡ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the orbits of three of them io, europa, and ganymede form a pattern known as a laplace resonance for every four orbits that io makes around jupiter, europa makes exactly two orbits and ganymede makes exactly one.

ਇਹ ਗੂੰਜ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਅੰਡਾਕਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂ neighborsੀਆਂ ਤੋਂ ਹਰ bitਰਬਿਟ ਵਿਚ ਇਕੋ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਇਕ ਵਾਧੂ ਟੱਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this resonance causes the gravitational effects of the three large moons to distort their orbits into elliptical shapes, because each moon receives an extra tug from its neighbors at the same point in every orbit it makes.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the tidal force from jupiter, on the other hand, works to circularize their orbits.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਤਿੰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਲੇਸ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੋਲਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
the eccentricity of their orbits causes regular flexing of the three moons' shapes, with jupiter's gravity stretching them out as they approach it and allowing them to spring back to more spherical shapes as they swing away.

ਇਹ ਭਰਪੂਰ ਲਚਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਗੜ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this tidal flexing heats the moons' interiors by friction.

ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਈਓ ਦੀ ਅਸਧਾਰਨ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਟਕੀ seenੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰੋਪਾ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੱਟ ਹੱਦ ਤੱਕ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਕੇਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this is seen most dramatically in the extraordinary volcanic activity of innermost io which is subject to the strongest tidal forces , and to a lesser degree in the geological youth of europa's surface indicating recent resurfacing of the moon's exterior .

ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਾਈਜ਼ਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ bਰਬੀ ਤੱਤ ਦੀ ਸਾਂਝੀਅਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਚਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ arrangedੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
classification before the discoveries of the voyager missions, jupiter's moons were arranged neatly into four groups of four, based on commonality of their orbital elements.

ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਛੋਟੇ ਬਾਹਰੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
since then, the large number of new small outer moons has complicated this picture.

ਹੁਣ ਛੇ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
there are now thought to be six main groups, although some are more distinct than others.

ਇੱਕ ਮੁ subਲਾ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅੱਠ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਿਯਮਿਤ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਗਭਗ ਚੱਕਰਵਰਕ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੁਪੀਟਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ.
a basic sub-division is a grouping of the eight inner regular moons, which have nearly circular orbits near the plane of jupiter's equator and are thought to have formed with jupiter.

ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਅਤੇ ਝੁਮਕੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣ ਛੋਟੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਚੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਸਟੋਰਾਇਡਜ ਜਾਂ ਫੜੇ ਗਏ ਤਾਰਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ.
the remainder of the moons consist of an unknown number of small irregular moons with elliptical and inclined orbits, which are thought to be captured asteroids or fragments of captured asteroids.

ਇਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਨਿਯਮਿਤ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ bਰਬੀਟਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਆਮ ਜਨਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਵੱਡਾ ਚੰਦਰਮਾ ਜਾਂ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਜੋ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ.
irregular moons that belong to a group share similar orbital elements and thus may have a common origin, perhaps as a larger moon or captured body that broke up.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰਿੰਗਸ ਜੁਪੀਟਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਧੁੰਦਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਅੰਗੂਠੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲੋ, ਇਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਚਮਕਦਾਰ ਮੁੱਖ ਅੰਗੂਠੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬਾਹਰੀ ਗੌਸਮਰ ਰਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
planetary rings jupiter has a faint planetary ring system composed of three main segments an inner torus of particles known as the halo, a relatively bright main ring, and an outer gossamer ring.

ਇਹ ਰਿੰਗ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
these rings appear to be made of dust, rather than ice as with saturn's rings.

ਮੁੱਖ ਰਿੰਗ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਐਡਰੈਸਟੀਆ ਅਤੇ ਮੈਟਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੱ materialੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the main ring is probably made of material ejected from the satellites adrastea and metis.

ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਮਜਬੂਤ ਗੁਰੂਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗ੍ਰਹਿ 'ਚ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
material that would normally fall back to the moon is pulled into jupiter because of its strong gravitational influence.

ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the orbit of the material veers towards jupiter and new material is added by additional impacts.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਥੀਬੀ ਅਤੇ ਅਮਲਥੀਆ ਸ਼ਾਇਦ ਧੂੜ ਵਾਲੀ ਗਸਮੇਰ ਰਿੰਗ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਭਾਗ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in a similar way, the moons thebe and amalthea probably produce the two distinct components of the dusty gossamer ring.

ਅਮਲਥੀਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਕ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਦੇ ਤਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਟੱਕਰ ਦਾ ਮਲਬਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
there is also evidence of a rocky ring strung along amalthea's orbit which may consist of collisional debris from that moon.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁਰੂਘਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
interaction with the solar system along with the sun, the gravitational influence of jupiter has helped shape the solar system.

ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬੁ equਾਪਾ ਦੇ bਰਬਿਟ ਪਲੇਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸੂਰਜ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਪਹਾੜ ਨਾਲੋਂ ਬੁਧ ਇਕੋ ਅਜਿਹਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ orਰਭੂਮੀ ਝੁਕਾਅ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਿ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਕਿਰਕਵੁਡ ਪਾੜਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਇਦ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the orbits of most of the system's planets lie closer to jupiter's orbital plane than the sun's equatorial plane mercury is the only planet that is closer to the sun's equator in orbital tilt , the kirkwood gaps in the asteroid belt are mostly caused by jupiter, and the planet may have been responsible for the late heavy bombardment of the inner solar system's history.

ਇਸ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਗੁਰੂਤਾ ਗ੍ਰਹਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਜੁਗਪ੍ਰਿਯ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਨਗਿਆਨ ਦੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ ਹਨ.
along with its moons, jupiter's gravitational field controls numerous asteroids that have settled into the regions of the lagrangian points preceding and following jupiter in its orbit around the sun.

ਇਹ ਟ੍ਰੋਜਨ ਐਸਟੋਰਾਇਡਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਲੀਅਡ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਜਨ "ਕੈਂਪਾਂ" ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ.
these are known as the trojan asteroids, and are divided into greek and trojan "camps" to commemorate the iliad.

ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 588 ਅਚੀਲਜ਼, ਨੂੰ ਮੈਕਸ ਵੁਲਫ ਦੁਆਰਾ 1906 ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ.
the first of these, 588 achilles, was discovered by max wolf in 1906 since then more than two thousand have been discovered.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 624 ਹੈਕਟਰ ਹੈ.
the largest is 624 hektor.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਰਧ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਜਿ withਪਟਰ ਨਾਲੋਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most short-period comets belong to the jupiter as comets with semi-major axes smaller than jupiter's.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਕਪਟੂਨ ਦੀ ਕਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੂਪਰ ਬੈਲਟ ਵਿਚ ਜੁਪੀਟਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਧੂਮਕੇਤੂ ਬਣਦੇ ਹਨ.
jupiter family comets are thought to form in the kuiper belt outside the orbit of neptune.

ਜੁਪੀਟਰ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਮੁਠਭੇੜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਆਰਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
during close encounters with jupiter their orbits are perturbed into a smaller period and then circularized by regular gravitational interaction with the sun and jupiter.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਰੂਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਹੈ.
due to the magnitude of jupiter's mass, the center of gravity between it and the sun lies just above the sun's surface.

ਜੁਪੀਟਰ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਸਰੀਰ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ.
jupiter is the only body in the solar system for which this is true.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੁਪੀਟਰ ਨੂੰ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵੈੱਕਯੁਮ ਕਲੀਨਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ.
impacts jupiter has been called the solar system's vacuum cleaner, because of its immense gravity well and location near the inner solar system.

ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮੈਂਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it receives the most frequent comet impacts of the solar system's planets.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਾਮੇਟਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਤੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
it was thought that the planet served to partially shield the inner system from cometary bombardment.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਕੰਪਿ simਟਰ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਧੂਮਕੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਕਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ.
however, recent computer simulations suggest that jupiter does not cause a net decrease in the number of comets that pass through the inner solar system, as its gravity perturbs their orbits inward roughly as often as it accretes or ejects them.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਧੂਮਕੇਦਾਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੁਪੀਟਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ortਰਟ ਦੇ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this topic remains controversial among scientists, as some think it draws comets towards earth from the kuiper belt while others think that jupiter protects earth from the alleged oort cloud.

ਗ੍ਰਹਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਧੂਮਕੁੜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ.
jupiter experiences about 200 times more asteroid and comet impacts than earth.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਡਰਾਇੰਗਾਂ ਦੇ 1997 ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੈਸੀਨੀ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ 1690 ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਸੀ.
a 1997 survey of historical astronomical drawings suggested that cassini may have recorded an impact scar in 1690.

ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ 1664 ਅਤੇ 1839 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਠ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਣ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the survey produced eight other candidate observations between 1664 and 1839, but they had low or no possibility of being the result of an impact.

ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਫਾਇਰਬਾਲ 1 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਚ 1979 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਜੁਪੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
more recent discoveries include the following a fireball was photographed by voyager 1 during its jupiter encounter in march 1979.

16 ਜੁਲਾਈ 1994 ਤੋਂ 22 ਜੁਲਾਈ 1994 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਧੂਮਕੇਤੂ 9 ਐਸ ਐਲ 9 ਦੇ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੁਕੜੇ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਡੀ 1993 ਐਫ 2, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਪਾਤਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
during the period july 16, 1994, to july 22, 1994, over 20 fragments from the comet 9 sl9, formally designated d 1993 f2 collided with jupiter's southern hemisphere, providing the first direct observation of a collision between two solar system objects.

ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ.
this impact provided useful data on the composition of jupiter's atmosphere.

19 ਜੁਲਾਈ, 2009 ਨੂੰ, ਸਿਸਟਮ 2 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 216 ਡਿਗਰੀ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਸਾਈਟ ਲੱਭੀ ਗਈ ਸੀ.
on july 19, 2009, an impact site was discovered at approximately 216 degrees longitude in system 2.

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਓੁਪਲ ਬੀ.ਏ. ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਲਾ ਦਾਗ ਛੱਡ ਗਿਆ.
this impact left behind a black spot in jupiter's atmosphere, similar in size to oval ba.

ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਨਿਰੀਖਣ ਨੇ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਇਆ, ਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੇਠਲੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
infrared observation showed a bright spot where the impact took place, meaning the impact warmed up the lower atmosphere in the area near jupiter's south pole.

ਪਿਛਲੇ ਅੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਇੱਕ ਅੱਗ ਦਾ ਗੇੜ 3 ਜੂਨ, 2010 ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਨਥਨੀ ਵੇਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁਕੀਨ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀਡੀਓ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ।
a fireball, smaller than the previous observed impacts, was detected on june 3, 2010, by anthony wesley, an amateur astronomer in australia, and was later discovered to have been captured on video by another amateur astronomer in the philippines.

ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣੀ 20 ਅਗਸਤ, 2010 ਨੂੰ ਵੇਖੀ ਗਈ.
yet another fireball was seen on august 20, 2010.

10 ਸਤੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ, ਇਕ ਹੋਰ ਫਾਇਰਬਾਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ.
on september 10, 2012, another fireball was detected.

17 ਮਾਰਚ, 2016 ਨੂੰ ਇਕ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਧੂਮਕੁੰਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਤੇ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ.
march 17, 2016 an asteroid or comet struck and was filmed on video.

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰਹਿ ਜੁਪੀਟਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mythology the planet jupiter has been known since ancient times.

ਇਹ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is visible to the naked eye in the night sky and can occasionally be seen in the daytime when the sun is low.

ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਮਾਰਦੁਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ.
to the babylonians, this object represented their god marduk.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਪਗ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕੀਤੀ.
they used jupiter's roughly 12-year orbit along the ecliptic to define the constellations of their zodiac.

ਰੋਮਨਜ਼ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਜੂਪੀਟਰ ਲਾਤੀਨੀ ਆਈਪਿਪੀਟਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਇਸਨੂੰ ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਜੋਵ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ - ਨਾਮੀ - ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਫਾਦਰ ਸਕਾਈ-ਗੌਡ", ਜਾਂ "ਫਾਦਰ ਡੇਅ-ਗੌਡ" “.
the romans named it after jupiter latin iuppiter, also called jove , the principal god of roman mythology, whose name comes from the proto-indo-european vocative compound - nominative - , meaning "father sky-god", or "father day-god" .

ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਜੁਪੀਟਰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਜ਼ੀusਸ-ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਇਸ as ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਨਾਮ ਅਜੋਕੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in turn, jupiter was the counterpart to the mythical greek zeus ‚ , also referred to as dias ‚ , the planetary name of which is retained in modern greek.

ਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਖਗੋਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ,, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੋਲਟ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ੈਲੀਗਤ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੈ.
the astronomical symbol for the planet, , is a stylized representation of the god's lightning bolt.

ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵਤਾ ਜ਼ੀਅਸ ਰੂਟ ਜ਼ੇਨੋ- ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੱਝ ਜੁਪੀਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ੈਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ.
the original greek deity zeus supplies the root zeno-, used to form some jupiter-related words, such as zenographic.

ਜੋਵੀਅਨ ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ ਹੈ.
jovian is the adjectival form of jupiter.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ ਜੋਵੀਅਲ ਦਾ ਅਰਥ "ਖੁਸ਼" ਜਾਂ "ਪ੍ਰਸੰਨ" ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੂਡ ਜੋਸ਼ਿਓ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ.
the older adjectival form jovial, employed by astrologers in the middle ages, has come to mean "happy" or "merry", moods ascribed to jupiter's astrological influence.

ਚੀਨੀ, ਕੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਇਸ ਨੂੰ “ਲੱਕੜ ਦਾ ਤਾਰਾ” ਚੀਨੀ ਪਿੰਨੀਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਚੀਨੀ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ।
the chinese, koreans and japanese called it the "wood star" chinese pinyin , based on the chinese five elements.

ਚੀਨੀ ਤਾਓਵਾਦ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫੂ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਿੱਤੀ.
chinese taoism personified it as the fu star.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਫੈਥਨ, "ਬਲਜਿੰਗ" ਕਿਹਾ.
the greeks called it , phaethon, "blazing".

ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ "ਗੁਰੂ" ਕਿਹਾ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਭਾਰੀ".
in vedic astrology, hindu astrologers named the planet after brihaspati, the religious teacher of the gods, and often called it "guru", which literally means the "heavy one".

ਜਰਮਨਿਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੁਪੀਟਰ ਨੂੰ ਥੌਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਰੋਮਵਾਰ ਲਈ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜੋਵਿਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ ਵੀਰਵਾਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in germanic mythology, jupiter is equated to thor, whence the english name thursday for the roman dies jovis.

ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ-ਤੁਰਕੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਚ, ਜੁਪੀਟਰ ਨੂੰ ਏਰੇਂਡੀਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਯਲਟੂਜ਼ "ਸਟਾਰ" ਦੇ ਈਰਨ ਤੋਂ.
in the central asian-turkic myths, jupiter is called erendiz or , from eren of uncertain meaning and yultuz "star" .

ਇਰਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
there are many theories about the meaning of eren.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ 11 ਸਾਲ ਅਤੇ 300 ਦਿਨ ਗਿਣਿਆ।
these peoples calculated the period of the orbit of jupiter as 11 years and 300 days.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ.
they believed that some social and natural events connected to 's movements on the sky.

ਜੁਪੀਟਰ ਐਚਆਈਪੀ 11915 ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵੀ ਦੇਖੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 186 ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਾਲ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਜੁਪੀਟਰ ਐਨਾਲਾਗ, ਐਚਆਈਪੀ 11915 ਬੀ ਗਰਮ ਜੁਪੀਟਰ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਗਲਪ ਸਪੇਸ ਐਕਸਪਲੋਰਰ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਬੇਗੇਨਲ, ਐਫ. ਡੋਵਲਿੰਗ, ਟੀਈ ਮੈਕਕਿਨਨ, ਡਬਲਯੂਬੀ, ਐਡੀ.
see also outline of jupiter hip 11915 a solar analog approximately 186 light-years from earth, whose planetary system contains a jupiter analog, hip 11915 b hot jupiter gravitational effect jovian fiction jupiter in fiction space exploration notes references further reading bagenal, f. dowling, t. e. mckinnon, w. b., eds.

2004.
2004 .

ਗ੍ਰਹਿ, ਗ੍ਰਹਿ, ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕ
jupiter the planet, satellites, and magnetosphere.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

isbn 0-521-81808-7.
isbn 0-521-81808-7.

ਬੀਬੀ, ਰੀਟਾ 1997.
beebe, reta 1997 .

ਜੁਪੀਟਰ ਦਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੂਜਾ ਐਡ.
jupiter the giant planet second ed.

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਪ੍ਰੈਸ.
washington, d. c. smithsonian institution press.

isbn 1-56098-731-6.
isbn 1-56098-731-6.

ਗੋਰ, ਰਿਕ ਜਨਵਰੀ 1980.
gore, rick january 1980 .

"ਵੋਏਜ਼ਰ ਨੇ ਜੋਪੀਟਰ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ".
"what voyager saw jupiter's dazzling realm".

ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ.
national geographic.

ਵਾਲੀਅਮ
vol.

157 ਨੰ.
157 no.

1. ਪੀ.ਪੀ.
pp.

ਆਈਐਸਐਸਐਨ 0027-9358.
issn 0027-9358.

oclc 643483454.
oclc 643483454.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੰਸ ਲੋਹਿੰਗਰ ਏਟ ਅਲ.
external links hans lohninger et al.

ਨਵੰਬਰ 2, 2005.
november 2, 2005 .

"ਜੁਪੀਟਰ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ".
"jupiter, as seen by voyager 1".

ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ.
a trip into space.

ਵਰਚੁਅਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਇੰਸ.
virtual institute of applied science.

9 ਮਾਰਚ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved march 9, 2007.

ਡਨ, ਟੋਨੀ 2006.
dunn, tony 2006 .

"ਜੋਵੀਅਨ ਸਿਸਟਮ".
"the jovian system".

ਗਰੈਵਿਟੀ ਸਿਮੂਲੇਟਰ.
gravity simulator.

9 ਮਾਰਚ 2007 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
retrieved march 9, 2007. simulation of the 62 moons of jupiter.

ਸੇਰੋਨਿਕ, ਜੀ. ਐਸ਼ਫੋਰਡ, ਏ ਆਰ "ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ".
seronik, g. ashford, a. r. "chasing the moons of jupiter".

ਸਕਾਈ ਐਂਡ ਟੈਲੀਸਕੋਪ.
sky & telescope.

9 ਮਾਰਚ 2007 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved march 9, 2007.

ਅਗਿਆਤ ਮਈ 2, 2007.
anonymous may 2, 2007 .

"ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ".
"in pictures new views of jupiter".

ਬੀਬੀਸੀ ਨਿ newsਜ਼.
bbc news.

2 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved may 2, 2007.

ਕੈਨ, ਫਰੇਜ਼ਰ.
cain, fraser.

"ਜੁਪੀਟਰ".
"jupiter".

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੱਜ.
universe today.

1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved april 1, 2008.

"ਦ ਨਿ. ਹੋਰੀਜ਼ੋਨ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫਲਾਈਬੀ 1 ਮਈ 2007.
"fantastic flyby of the new horizons spacecraft may 1, 2007.

ਨਾਸਾ.
nasa.

21 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved may 21, 2008.

"ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਪੀਟਰ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ".
"moons of jupiter articles in planetary science research discoveries".

ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ.
planetary science research discoveries.

ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨਾਸਾ.
university of hawaii, nasa.

2015-11-17 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2015-11-17.

ਜੂਨ 2010 ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀਡੀਓ ਬਾauਰ, ਅਮੈਂਡਾ ਮੈਰੀਫੀਲਡ, ਮਾਈਕਲ 2009.
june 2010 impact video bauer, amanda merrifield, michael 2009 .

"ਜੁਪੀਟਰ".
"jupiter".

ਸੱਠ ਪ੍ਰਤੀਕ.
sixty symbols.

ਬ੍ਰੈਡੀ ਹਾਰਨ ਨਾਟਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ.
brady haran for the university of nottingham.

"ਨਾਸਾ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਜੁਪੀਟਰ".
"nasa solar system jupiter".

ਲਿਕ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਕਾਈਵ, ਯੂਸੀ ਸੈਂਟਾ ਕਰੂਜ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ 22 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
photographs of jupiter circa 1920s from the lick observatory records digital archive, uc santa cruz library's digital collections ludhiana district is one of the 22 districts in the state of punjab in north-west republic of india.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ludhiana city which is district headquarters is the hub of industry in punjab.

ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਸਾਈਕਲ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਹੌਜ਼ਰੀ ਹਨ.
the main industries are bicycle parts and hosiery.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ludhiana is the biggest city of the state.

ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਸੱਤ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ ਹਨ.
it has eight tehsils, seven sub-tehsils and twelve development blocks.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12.59 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
as of 2011 census, the district population constituted 12.59 percent of the total punjab population.

ਇਤਿਹਾਸ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲੋਧੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1480 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ।
history ludhiana gets its name from the lodhi dynasty, which is believed to have founded the city in 1480.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
during the reign of the mughal emperor akbar the area formed part of the sarkar of sirhind.

ਮੁਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਰਾਏਕੋਟ ਦੀਆਂ ਰਾਇਸ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in the latter period of mughal rule the western part of the district was leased to the rais of raikot.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਉਹ ਮੁਗਲਾਂ ਤੋਂ ਅਰਧ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
by the early eighteenth century they had become semi independent of the mughals.

1707-1835 ਤਕ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਿੰਡ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ।
the villages in ludhiana district remained independent, and under the rule of local powerful village sikh chieftains, from 1707-1835.

1747 ਵਿਚ ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਇਜ਼ ਨੂੰ 1760 ਵਿਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1747 ahmad shah durrani invaded and battled the imperial army near khanna, although the mughals were able to stop ahmad shah his subsequent invasions weakened the mughals, which allowed the rais to take control of ludhiana town in 1760.

ਚਕਰ, ਤਲਵੰਡੀ ਰਾਏ 1478 ਈ. ਵਿਚ, ਰਾਏਕੋਟ 1648 ਈ. ਵਿਚ ਅਤੇ ਜਗਰਾਉਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਰਾਏ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
chakar, talwandi rai in 1478 ad, raikot in 1648 ad and jagraon in 1688 ad were founded by the rai family of raikot.

ਰੈਫ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.
ref-ludhiana dist.

ਗਜ਼ਟਿਅਰ 1888-89 ਅਤੇ 1904.
gazetteer 1888-89&1904.

1890,1909 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਛਾਉਣੀ ਬਣ ਗਏ।
chiefs of punjab 1890,1909 & 1940 during the reign of maharaja ranjit singh, ludhiana became an important british cantonment.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, 1805 ਵਿਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
initially, in 1805, ranjit singh occupied ludhiana.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1809 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੋਕਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ.
however, in 1809, the british decided to curb his advance eastward and sent troops to confront him.

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ‘ਸਦਾ ਦੋਸਤੀ’ ਦੀ ਸੰਧੀ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੰ bankੇ ਤਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ranjit singh was forced to sign the treaty of 'perpetual friendship' with the british, which confined his activities to the right bank of the sutlej.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ ਅਤੇ ਸੀਸ-ਸਤਲੁਜ ਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ।
british troops were permanently stationed in ludhiana and the cis-sutlej states came under british protection.

1901 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 269,076, ਜਾਂ ਕੁੱਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, 235,937, ਜਾਂ 35 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖ, 164,919, ਜਾਂ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
according to the 1901 census, hindus numbered 269,076, or 40 per cent of the total muslims, 235,937, or 35 per cent and sikhs, 164,919, or 24 per cent.

ਸੰਨ 1947 ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜਾਈ ਕਾਰਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਗਈ।
in 1947 due to violence and strife between the communities, the most of the muslim population left for pakistan.

1860 ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਦੌੜ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਰਦਾਰ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਸਿੱਧੂ ਜੱਟ ਫੁਲਕਿਅਨ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਰਦਾਰ ਬਦਨ ਸਿੰਘ, ਮਲੌਦ ਪਿੰਡ ਦੇ, ਸਿੱਧੂ ਜੱਟ ਫੁਲਕਿਅਨ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲ ਦੇ ਉੱਘੇ ਸਰਦਾਰ ਭਾਈ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਬਾਗੜੀਆਂ ਪਿੰਡ, ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਪਿੰਡ ਲੱਧਰਾਂ ਦੇ ਰਾਗੀਭੀਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੋਂਜੱਟ ਨਿਸ਼ਾਨਾਵਾਲੀ ਮਿਸਲ ਸੰਤਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭੈਣੀ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਡੀ. 1740, ਇਕ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲਾ ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਪਿੰਡ ਮੀਰਾਂਕੋਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ, ਜਿਸ ਨੇ 1764 ਵਿਚ, ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਫੋਰਸ ਨਾਲ, ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਭੂਰੀ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਭਾਈ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਡੀ. 1846, ਭਾਰੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ.
sikh chieftains of 1860, who held great influence and local power sardar bhagwant singh of bhadaur village, sidhu jatt phulkian sikh misl descendents sardar badan singh of malaudh village, sidhu jatt phulkian sikh misl descendents sardar bhai arjan singh of bagrian village, ramgarhia sikh sardar bahadur ragbhir singh of ladhran village,guronjatt nishanawali misl descendents satguru ram singh ji bhainisahib disst ludhiana ramgarhia sikh sardar ganda singh of dhiru mazra village, jatt sardar shaheed chuhar singh dhaliwal kamagata maru jahaaz pind leel pakhowal ludhiana sardar harnam singh of bhari village, bhangu jatt descendant of bhai mehtab singh d. 1740 , a sikh warrior and martyr, who belonged to the village mirankot, in amritsar district majha region of punjab, later his son sardar rai singh bhangu, who in 1764, with a large sikh force, crossed the sutlej river and captured present day bhari village ludhiana district , and established his headquarters there, and his son was the famous sikh historian bhai rattan singh bhangu d. 1846 , ancestors of the bhari chieftains.

ਟਿਕਾਣਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਕਸ਼ਾਂਤ 30.55 ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ 75.54 ਪੂਰਬ' ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਕ ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਹੈ.
location ludhiana is a centrally located cities of punjab, which is on the grand trunk road from delhi to amritsar at latitude 30.55 north and longitude 75.54 east in northern india.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
ludhiana is the most centrally located district in the malwa region of the state of punjab.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
for administrative purposes it has been placed in the patiala division.

ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਵਿਥਕਾਰ -34 'ਅਤੇ -01' ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਲੰਬਾਈ -18 'ਅਤੇ -20' ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it lies between north latitude -34' and -01' and east longitude -18' and -20'.

ਇਹ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it is bounded on the north by the satluj river, which separates it from jalandhar district.

ਨਦੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the river forms its northern boundary with hoshiarpur district.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬਰਨਾਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
on other sides it shares common boundaries with rupnagar district in the east, moga district in the west, and barnala, sangrur and patiala districts in the south and southeast, respectively.

ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਕ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਖਾਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ.
topography the topography of the district is typical representative of an alluvial plain.

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਹੈ।
it owes its origin to the aggravation work of the satluj river.

ਦਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਟਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ mੇਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
the alluvium deposited by the river has been worked over by the wind, which gave rise to a number of small dunes and sand mounds.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ unੇਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
most of these dunes have been leveled by farmers of the district.

ਜਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the district can be divided into the flood plain of the satluj and the upland plain.

ਮੌਸਮ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੌਸਮ ਖੁਸ਼ਕਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
climate the climate of the district is characterized by dryness except a brief spell of monsoon season, a very hot summer and a bracing winter.

ਠੰਡ ਦਾ ਮੌਸਮ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਹੈ.
the cold season is from mid-november to the early part of march.

ਜੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਹੈ.
the succeeding period until the end of june is the hot season.

ਜੁਲਾਈ, ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
july, august and half of september constitute the southwest monsoon.

ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਵਧੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the period of mid-september to about the middle of november may be termed as post-monsoon or transitional period.

ਜੂਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
june is generally the hottest month.

ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ.
hot and scorching dust-laden winds blow during summer season.

ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰ monthsੇ ਮਹੀਨੇ ਹਨ.
december and january are the coldest months.

ਬਾਰਸ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੱਧਦੀ ਹੈ.
rainfall the rainfall in the district increases from the southwest toward the northeast.

ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਤਕਰੀਬਨ 70% ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
about 70% of the rainfall is received during the period of july through september.

ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਬਾਰਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 16% ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
the rainfall between december and march accounts for 16% of the rainfall the remaining 14% rainfall is received in the other months of the year.

ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, ਬੁੱ nਾ ਨਾਲਾ, ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
rivers and drains the sutlej and its tributary, the buddha nala, constitute the chief hydrographic features of the district.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
a brief description of these is as follows.

ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ.
sutlej river originates from mansarovar lake in tibet.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕਾਂ ਤੋਂ ਭੰਡਾਰ ਹੈ.
after flowing through himachal pradesh, it debouches from the shivaliks.

ਸਮਰਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ 32 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਾਲ 96 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਗਰਾਉਂ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਹਰੀਕੇ ਵਿਖੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
just about rupnagar, 32 km east of the boundary of samrala tehsil, it flows due west along the top of the district for 96 km and turns, as it leaves jagraon tehsil, slightly north toward its junction with the beas at harike.

ਇਹ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
it maintains an east-west direction.

ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it can be devastating during floods.

ਸਤਲੁਜ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the sutlej has experienced a westward drift during recent times.

ਪੁਰਾਣੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ, ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਲਪੁਰ, ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਅਤੇ ਕੁੰਮ ਕਲਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਕੰ onੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ.
old towns and villages, such as bahlulpur, machhiwara, and kum kalan, were built on its banks.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਖੜਾ ਵਿਖੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਡੈਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the river has since been dammed at bhakhra, which has considerably checked its flooding menace in the district.

ਬੁੱ nਾ ਨਾਲਾ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕੋਰਸ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਗੋਰਸੀਆਂ ਕਾਦਰ ਬਖਸ਼ ਵਿਖੇ ਸਤਲੁਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
buddha nala it runs parallel to the satluj on its south for a fairly large section of its course in the district and ultimately joins the satluj at gorsian kadar baksh in the northwestern corner of the district.

ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਹ ਹੜ੍ਹਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it floods during the rainy season, but in the dry season it can be crossed on foot at certain points.

ਬੁੱ nੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਸਥਿਤ ਹਨ.
ludhiana and machhiwara are situated to the south of the buddha nala.

ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the water of the stream is polluted after it enters ludhiana city.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਤਹਿਸੀਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ 125 ਪਿੰਡ ਹਨ।
ludhiana tehsil ludhiana west tehsil is a tehsil in ludhiana district it has 125 villages.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਤਹਿਸੀਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਹੈ ਇਸ ਦੇ 181 ਪਿੰਡ ਹਨ।
ludhiana east tehsil is a tehsil in ludhiana district it has 181 villages.

ਜਨਸੰਖਿਆ the 2011.. ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 48,4877,8822 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਨਾਮਾ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਨੈਟੀਕਟ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
demographics according to the 2011 census ludhiana district has a population of 3,487,882, roughly equal to the nation of panama or the us state of connecticut.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 87 ਵੀਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 87th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,530 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 975 inhabitants per square kilometre 2,530 sq mi .

2001 ਦੀ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 15 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 15 percent.

ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 696969 maਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .5२..5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
ludhiana has a sex ratio of 869 females for every 1,000 males, and a literacy rate of 82.5 percent.

ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨ ਆਲਮਗੀਰ ਭੈਣੀ ਸਾਹਿਬ ਛਾਪਰ ਦੋਰਾਹਾ ਘੁਡਾਣੀ ਕਲਾਂ ਹਾਰਡੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਹਠੂਰ ਜਗਰਾਉਂ ਕਟਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਖੰਨਾ ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਾਰ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਨਾਨਕਸਰ ਨਹਿਰੂ ਰੋਜ਼ ਗਾਰਡਨ ਪਾਇਲ ਸਰਾਏ ਲਸ਼ਕਰੇ ਖਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ.
places of interest alamgir bhaini sahib chhapar doraha ghudani kalan hardy's world amusement park hathur jagraon katana sahib gurdwara charankanwal sahib machhiwara ludhiana khanna kila raipur machhiwara maharaja ranjit singh war museum nanaksar nehru rose garden payal serai lashkari khan sidhwanbet sudhar sunet tiger safari references barnala punjabi is one of the districts of indian state of punjab.

2011 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਨਾਲਾ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
prior to 2011 barnala was part of sangrur district.

ਇਹ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ' ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ 'ਤੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮ' ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਹੈ.
it is a centrally located district bordered by ludhiana district on the north, moga district on northwest, bathinda district on west and by sangrur district on all other sides.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧਾਇਕ ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ dhਿੱਲੋਂ ਹਨ।
the current mla of the district is mr kewal singh dhillon.

2011 ਤਕ ਇਹ 22 ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
as of 2011 it is the least populous district of punjab out of 22 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡੀ.ਸੀ., ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ।
district administration the deputy commissioner dc , an officer belonging to the indian administrative service, is the overall in-charge of the general administration in the district.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਲੋਵਲੀਨ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਆਈ.ਏ.ਐੱਸ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹਨ।
currently mr gurloveleen singh sidhu, ias is deputy commissioner of barnala district.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।
he is assisted by a number of officers belonging to punjab civil service and other state services.

ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਐਸ ਪੀ ਐਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।
the senior superintendent of police ssp is entrusted with the responsibility of maintaining law and order and related issues of the district.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਓਪਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਐਸ.ਆਰ.ਪੀ. ਐਸ.ਪੀ.
currently mr opinderjit singh is the sr supdt of police.

ਉਹ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਐਨ.ਜੀ.ਓਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੁਹਿਰਦ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇਗਾ।
he has joined two days ago.he is expected to maintain very cordial relations with all the ngos and social associations of the city.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
he is assisted by the officers of the punjab police service and other punjab police officials.

ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਈ.ਆਰ.ਸੀ.
indian red cross society irc .

ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉੱਚਿਤ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
red cross is globally accredited for its presence in providing quality health care services and always extends a helping hand to the needy.

ਇੰਡੀਅਨ ਰੈਡ ਕਰਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਈ.ਆਰ.ਸੀ., ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਾਖਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਜਿੰਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
indian red cross society irc , barnala district branch is having mr raj kumar jindal as its hony.

ਸੈਕਟਰੀ.
secretary.

ਸਰਪ੍ਰਸਤ, ਲਾਈਫ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2011 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਕਸਬੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ "ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਸੈਮੀਨਾਰ" ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।
patrons, life members and volunteers of the society recently attended a "seminar on fund raising and capacity building" at ferozepur the border town of punjab on 26 april 2011.

ਰਾਜ ਰਾਜ ਜਿੰਦਲ ਵਫ਼ਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
dr raj kumar jindal led the delegation.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡੀ.ਪੀ.ਆਰ.ਓ.
the district public relations officer dpro .

ਉਹ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
he is responsible for public relations of the state govt.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ.
as well as the district administrations.

ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he issues and authorises press notes to the print and electronic media of the district.

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਚੈਨਲ ਦੇ ਰਿਪੋਰਟਰਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
maintains records of all press and electronic channel reporters.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਡੀ.ਪੀ.ਆਰ.ਓ.
currently mr gurmeet singh khaira is dpro of barnala district.

ਮੰਡਲ ਜੰਗਲਾਤ ਅਫਸਰ ਡੀ.ਐਫ.ਓ., ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
the divisional forest officer dfo , an officer belonging to the indian forest service is responsible for managing the forests, environment and wild-life related issues of the district.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲੀ-ਜੀਵ ਅਧਿਕਾਰੀ।
he is assisted by the officers of the punjab forest service and other punjab forest officials and punjab wild-life officials.

ਸੈਕਟਰਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੁਖੀ ਜਿਵੇਂ ਪੀਡਬਲਯੂਡੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
sectoral development is looked after by the district head of each development department such as pwd, agriculture, health, education and animal husbandry.

ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
these officers belong to various state services.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਨਫੋਰਮੈਟਿਕ ਅਫਸਰ ਡੀ.ਆਈ.ਓ., ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਫਾਰਮੈਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਮੁਖੀ.
the district informatic officer dio , a head of national informatics center.

ਇਹ ਵਿਭਾਗ ਈ-ਗਵਰਨੈਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਧਾਰਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this department works regarding the e-governance and other technology-based services that provides an automated environment to do the various tasks in district office.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਨੀਰਜ ਗਰਗ ਡੀ.ਆਈ.ਓ.
currently mr. neeraj garg is dio.

ਜਨਸੰਖਿਆ ics.. c ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 59 596,,. has ਹੈ, ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਸੁਲੇਮਾਨ ਆਈਲੈਂਡ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਯੋਮਿੰਗ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
demographics according to the 2011 census barnala district has a population of 596,294, roughly equal to the nation of solomon islands or the us state of wyoming.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 527 ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 527th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,090 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 419 inhabitants per square kilometre 1,090 sq mi .

2001-101 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 13.16% ਸੀ.
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 13.16%.

ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 6 876 maਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .9 68..9% ਹੈ.
barnala has a sex ratio of 876 females for every 1000 males, and a literacy rate of 68.9%.

ਏਰੀਆ ਟੇਲੀਫੋਨ ਕੋਡ 01679 ਡਾਕ ਕੋਡ 148101 ਵਾਹਨ ਕੋਡ ਰੇਂਜ ਪੀ ਬੀ 19 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੋਕ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਹਵਾਲਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਣਤੰਤਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਈ -2 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
area telephone code 01679 postal code 148101 vehicle code range pb 19 notable people surjit singh barnala references firozpur district punjabi is one of the twenty-two districts in the state of punjab located in the north-west of the republic of india.

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 5,305 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,048 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
firozpur district comprises an area of 5,305 km2 2,048 sq miles .

ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 11,142 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
prior to split of firozpur district with the addition of fazilka district, it comprised an area of 11,142 km2.

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
firozpur is the capital city of the district.

ਇਹ ਦਸ ਗੇਟ, ਵੈਂਸੀ ਗੇਟ, ਮਖੂ ਗੇਟ, ਜ਼ੀਰਾ ਗੇਟ, ਬਗਦਾਦੀ ਗੇਟ, ਮੋਰੀ ਗੇਟ, ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ, ਮਗਜਨੀ ਗੇਟ, ਮੁਲਤਾਨੀ ਗੇਟ ਅਤੇ ਕਸੂਰੀ ਗੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is situated inside ten gate, wansi gate, makhu gate, zira gate, bagdadi gate, mori gate, delhi gate, magjani gate, multani gate and kasuri gate.

ਜਨਸੰਖਿਆ the the. c ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਵਿਖੇਤ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,026,831 ਸੀ।
demographics according to the 2011 census the undivided firozpur district had a population of 2,026,831.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 230 ਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 230th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 980 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 380 inhabitants per square kilometre 980 sq mi .

ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 16.08% ਸੀ.
its population growth rate over the decade was 16.08%.

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 3 fe3 3ਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .8 ...8% ਹੈ।
firozpur has a sex ratio of 893 females for every 1000 males, and a literacy rate of 69.8%.

ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ੀਰਾ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਮੱਖੂ ਤਲਵੰਡੀ ਭਾਈ ਮਮਦੋਟ ਬਲਾਕਾਂ ਦੀ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਘੱਲ ਖੁਰਦ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਮਖੂ ਮਮਦੋਟ ਜ਼ੀਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਚ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਜ਼ੀਰਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ".
this data is before the creation of fazilka district administration the district is administratively into the following tehsils firozpur zira guru har sahai list of sub-tehsils of firozpur makhu talwandi bhai mamdot blocks of district firozpur firozpur ghall khurd guru har sahai makhu mamdot zira vidhan sabha seats in firozpur firozpur firozpur rural guru har sahai zira references external links "district ferozepur".

2007-10-18 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2007-10-18.

ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੋਆਬੀ, ਜਲੰਧਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
jalandhar district doabi , jalandhar is a district in doaba region of the state of punjab in north-west republic of india.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
district headquarters is jalandhar city.

ਜਨਸੰਖਿਆ the 2011.. ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,181,753 ਹੈ, ਲਗਭਗ ਲਾਤਵੀਆ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿ new ਮੈਕਸੀਕੋ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
demographics according to the 2011 census jalandhar district has a population of 2,181,753, roughly equal to the nation of latvia or the us state of new mexico.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 209 ਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 209th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,150 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 831 inhabitants per square kilometre 2,150 sq mi .

ਦਹਾਕੇ 2001-2011 ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 11.16% ਸੀ।
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 11.16%.

ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 13ਰਤਾਂ ਦੀ ratioਰਤ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ lite lite. lite% ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਹੈ।
jalandhar has a sex ratio of 913 females for every 1000 males, and a literacy rate of 82.4%.

ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
the district also houses the largest proportion of hindus in the state of punjab.

ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕਾਲੇਜਿਸ ਅਪੀਜੈ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕੈਂਪਸ, ਜਲੰਧਰ ਪੰਜਾਬ ਰੈਫਰੈਂਸ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਐਮਆਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
management colleges apeejay institute of management technical campus, jalandhar punjab references external links jalandhar district official website the mumbai indians abbreviated as mi are a franchise cricket team representing the city of mumbai, maharashtra in the indian premier league ipl .

ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੂਹ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸਦੀ 100% ਸਹਾਇਕ ਇੰਡੀਆਵਿਨ ਸਪੋਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਹੈ.
the franchise is owned by india's biggest conglomerate, reliance industries, through its 100% subsidiary indiawin sports.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ.
the primary home ground of the mumbai indians is the wankhede stadium.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the mumbai indians are one of the most successful teams in the ipl.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੂੰ 31 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ 2011 ਦੀ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਜਿੱਤੀ।
they won the 2011 champions league twenty20 after beating royal challengers bangalore by 31 runs in the final.

ਟੀਮ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਤਾਬ, ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ 23 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੂੰ 33 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ।
the team won its first ipl title, in 2013, by defeating chennai super kings by 23 runs in the final, and then defeated the rajasthan royals by 33 runs to win its second champions league twenty20 title later that year.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 24 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਆਈਪੀਐਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 41 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਈਪੀਐਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ।
they won their second ipl title on 24 may 2015 by defeating the chennai super kings by 41 runs in the final and became the third team to win more than one ipl title.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੈ।
the mumbai indians are currently captained by rohit sharma.

ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ ਨੂੰ 2017 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
mahela jayawardene has been appointed as the new head coach of mumbai indians for the 2017 season.

ਸ਼ਰਮਾ ਟੀਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜਦਕਿ ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
sharma is the leading run scorer of the team while lasith malinga is the leading wicket-taker.

ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਟਵੰਟੀ -20 ਮੁਕਾਬਲਾ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।
franchise history the board of control for cricket in india bcci announced in september 2007 the establishment of the indian premier league, a twenty20 competition to be started in 2008.

ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ ਅੱਠ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਅਧਾਰਤ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ.
in january 2008, the bcci unveiled the owners of eight city-based franchises.

ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ 111.9 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਆਰਆਈਐਲ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਲੀਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ.
the mumbai franchise was sold to the reliance industries ltd ril for 111.9 million, making it the most expensive team in the league.

ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਆਰਆਈਐਲ ਨੇ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ril, owned by mukesh ambani acquired the rights to the franchise for a period of 10 years.

ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ "ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the franchise was eventually named "mumbai indians".

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਟੀਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਜ਼ ਲਈ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਕਨ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਲਈ ਖੇਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
team history struggle in the initial seasons the indian premier league named four players as icon players for their respective city franchises which made the players unavailable to play for any team other than their city team.

ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਆਈਕਨ ਪਲੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
sachin tendulkar was named mumbai's icon player.

ਆਈਕਨ ਪਲੇਅਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਰਬੋਤਮ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲੋਂ 15% ਵਧੇਰੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ.
the icon player was also entitled to earn 15% more than the next-best paid player in their team.

ਫਰਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵੇਲੇ, ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੇ ਕਈ ਸਟਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਨਥ ਜੈਸੂਰੀਆ, ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਨ ਪੋਲੌਕ, ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਰੋਬਿਨ ਉਥੱਪਾ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ।
at first player auctions for the inaugural ipl season conducted in february 2008, the mumbai franchise bought several star international cricketers such as sanath jayasuriya, harbhajan singh, shaun pollock, lasith malinga and robin uthappa.

ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਨੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਲਾਲਚੰਦ ਰਾਜਪੂਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
the franchise named sachin tendulkar as the captain of the team and appointed former india cricketer lalchand rajput as the head coach.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ।
however, tendulkar was injured before the start of the 2008 season due to which harbhajan singh took over as the captain in the initial stage of the season.

ਟੀਮ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਮਾੜੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ.
the team got off to a bad start in the season losing their first four games by some comprehensive margins.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2008 ਨੂੰ ਵਾਨਖੇੜੇ ਵਿਖੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਸੀ।
their first match was a five-wicket defeat to the royal challengers bangalore on 20 april 2008 at the wankhede.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੈਂਡ-ਇਨ ਕਪਤਾਨ ਹਰਭਜਨ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੀਗ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਸ੍ਰੀਸੰਤ ਨੂੰ ਥੱਪੜ ਮਾਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
their stand-in captain, harbhajan, was suspended from the tournament for reportedly slapping sreesanth during mumbai's league match against kings xi punjab.

ਹਰਭਜਨ ਦੇ ਮੁਅੱਤਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੌਨ ਪੋਲੌਕ ਨੇ 24 ਮਈ ਨੂੰ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ।
after harbhajan's suspension, shaun pollock assumed the leadership duties until tendulkar's return on 24 may.

ਪੋਲੌਕ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਜਿੱਤੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਹੋਰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ।
under pollock's captaincy, mumbai won six out of their next six games which left them needing to win two more out of the remaining four matches to qualify for the semifinals.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਲੀਗ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਆਖਰੀ ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਵਿਚ ਦੋ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
mumbai suffered three last-over defeats in the next three games, including two off the last ball, before winning their last league match.

ਉਹ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ ਵਿਚ 7 ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ 7 ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਅੰਕ ਨਾਲ ਗੁਆ ਗਿਆ.
they finished fifth in the points table with 7 wins and 7 losses, missing out on a semifinal spot by just one point.

2009 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁ-ਪੜਾਅ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨੀਮ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the 2009 season was played in south africa as it coincided with multi-phase 2009 indian general elections due to which the government of india refused to commit the indian paramilitary forces to provide security for the ipl.

ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਰੋਹਿਲ ਚਾਂਲਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਲ ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਲਈ ਰੌਬਿਨ ਉਥੱਪਾ, ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨਹਿਰਾ ਨੇ ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ.
before the start of the season, mumbai indians traded robin uthappa for zaheer khan with royal challengers bangalore, and ashish nehra for shikhar dhawan with the delhi daredevils.

ਸ਼ਾਨ ਪੋਲੌਕ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਣਿਆ।
shaun pollock retired after the first season and became the head coach of the team.

ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਖੁੰਝੇ ਲਸੀਥ ਮਲਿੰਗਾ ਟੀਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰ ਗਏ।
lasith malinga, who missed the previous season due to an injury, returned to the team.

ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਸਮੇਂ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਜੇਪੀ ਡੁਮਿਨੀ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ.
at the player auction, mumbai bought south african batsman jp duminy to strengthen their batting department.

ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ.
after winning their opening match against the chennai super kings, mumbai struggled to put up consistent performances during the season.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੁਮਿਨੀ ਅਤੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਲਿੰਗਾ ਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘੱਟ ਯੋਗਦਾਨ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ.
they relied heavily on duminy and tendulkar's batting, and malinga's bowling along with minimal contributions from other players.

14 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਲੀਗ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹੀ।
with only five wins from 14 matches, mumbai finished on seventh place in the league table.

ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਉਠੋ 2010 ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਦੇ ਆਲਰਾ roundਂਡਰ ਕੀਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨੂੰ 750,000 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ.
rise as a strong team at the 2010 players auction, mumbai indians bought trinidadian all-rounder kieron pollard for 750,000 following a secret tie-breaker.

ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10 ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਸਾਬਕਾ ਆਈਸੀਐਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ.
after the auction, they signed up ten uncapped indian players out whom seven were former icl players.

ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਰੋਬਿਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪੋਲੋਕ ਨੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
former india cricketer robin singh was named as the head coach of the team as pollock took up the role of bowling coach.

ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਬੌਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਨਖੇੜੇ ਨੇ 2011 ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
mumbai had to shift their home venue to brabourne stadium for the season since the wankhede was undergoing renovation to host some matches of the 2011 icc cricket world cup.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
mumbai won seven of their first eight games to take the top spot in the points table.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਮਲਿੰਗਾ, ਹਰਭਜਨ, ਅੰਬਤੀ ​​ਰਾਇਡੂ ਅਤੇ ਸੌਰਭ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਹੋਈ ਸੀ।
their success was mainly due to the efforts of tendulkar, malinga, harbhajan, ambati rayudu and saurabh tiwary.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਛੇ ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਕ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ 14 ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ 20 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋਏ.
they won three of the remaining six league games and finished with 20 points from 14 games at the top of the points table.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੂੰ 35 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਪੋਲਾਰਡ ਦੇ 13 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 33 ਦੌੜਾਂ, ਅਤੇ 3 17 ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ.
they beat the royal challengers bangalore by 35 runs in the semifinal, thanks to pollard's all-round efforts 33 from 13 balls, and 3 17 .

ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਉਹ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ 22 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਏ।
at the final, they were defeated by the chennai super kings by 22 runs.

ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਟੀਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਫਾਈਨਲ ਦੌਰਾਨ 'ਰਣਨੀਤਕ ਗਲਤੀਆਂ' ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਹਰਭਜਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 3 ਅਤੇ 4 ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਭੇਜਣਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਡੁਮਿਨੀ ਅਤੇ ਪੋਲਾਰਡ ਨੂੰ 7 ਅਤੇ 8' ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the mumbai team management was criticised for the "strategic errors" during the final such as sending abhishek nayar and harbhajan at batting positions 3 and 4 respectively while duminy and pollard were sent at 7 and 8.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਜਿਸ ਨੇ 47.53 ਦੀ .ਸਤ ਨਾਲ ਅਤੇ 132.6 ਦੀ ਸਟਰਾਈਕ ਰੇਟ ਨਾਲ 618 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਓਰੇਂਜ ਕੈਪ ਜਿੱਤੀ।
mumbai skipper sachin tendulkar, who scored 618 runs at an average of 47.53 and strike rate of 132.6, won the orange cap for scoring most runs in the season.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਹਾਰ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
mumbai qualified for the 2010 champions league twenty20 where they were eliminated in the group stage with two wins and two defeats in four matches.

2011 ਵਿੱਚ, ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਈਪੀਐਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰੇਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਆਪਣੇ 2010 ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
in 2011, with the addition of two new teams to the ipl, the ipl governing council declared that each franchise could retain a maximum of four players of their 2010 squad, and the rest of the international players would be auctioned.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਹਰਭਜਨ, ਪੋਲਾਰਡ ਅਤੇ ਮਲਿੰਗਾ ਨੂੰ 45 ਲੱਖ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।
mumbai indians retained tendulkar, harbhajan, pollard and malinga for a sum of 4.5 million.

ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿਚ ਸਾ 4.5ੇ 4 ਲੱਖ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ 20 ਲੱਖ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਆਲਰਾ roundਂਡਰ ਐਂਡਰਿ sy ਸਾਇਮੰਡਜ਼ ਨੂੰ 850,000 ਵਿਚ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਮੁਨਾਫ ਪਟੇਲ ਨੂੰ 700,000 ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ.
this retention left the franchise with the power of spending 4.5 million at the auction where they purchased indian batsman rohit sharma for 2 million, former australian all-rounder andrew symonds for 850,000, and pacer munaf patel for 700,000.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠ ਜਿੱਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਲੀਗ ਮੈਚ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਹਾਰ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਗੇਂਦ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
mumbai won eight of their first ten league games following which they suffered a loss of form that led to three consecutive defeats and a last-ball win in their last league match.

ਉਹ 14 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ 18 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ.
they finished third on the points table with 18 points from 14 games and qualified for the eliminator.

ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਵਾਨਖੇੜੇ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ.
the eliminator was played at the wankhede where mumbai faced the kolkata knight riders.

ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 147 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਚਾਰ ਗੇਂਦਾਂ' ਤੇ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
after winning the toss and electing to bowl first, mumbai restricted kolkata to 147 in 20 overs and chased down the target for the loss of six wickets with four balls to spare.

ਮੁਨਾਫ ਪਟੇਲ ਨੇ 3 ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਲਈ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ.
munaf patel won the man of the match for his bowling figures of 3 27.

ਇਸ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੁਆਲੀਫਾਈਂਗ ਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇਤੂ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਖੇਡਦਾ ਸੀ।
with this win, mumbai qualified for the qualifying final against royal challengers bangalore, the winner of which would play the super kings in the final.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਟੌਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ 186 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦਿੱਤਾ।
mumbai skipper tendulkar won the toss once again and put their opposition into bat who set mumbai a target of 186.

ਮੁੰਬਈ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 43 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ' ਤੇ 142 8 ਹੀ ਬਣਾ ਸਕਿਆ।
mumbai kept losing wickets at regular intervals from the start of their innings and could score only 142 8, falling short by 43 runs.

ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 28 ਅਤੇ 22 ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾਈਆਂ।
the top two leading wicket-takers of the season were mumbai indians pacers lasith malinga and munaf patel with 28 and 22 wickets respectively.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ 2011 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ.
mumbai qualified for the 2011 champions league twenty20 held in india.

ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਟੀਮ ਵਿਚ ਛੇ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਚੋਣਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸਣੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
before the start of the tournament, six first-choice indian players in the mumbai squad including tendulkar, sharma and patel were ruled out of the tournament due to injuries and two more indian players were ruled out based on medical reports.

ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 14 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਸਿਰਫ ਛੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਚੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੱਤ ਸਥਾਨਕ ਖਿਡਾਰੀ ਪਲੇਅ ਇਲੈਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
this left their 14-member squad with only six indian players, while the tournament allowed a maximum of four overseas players and minimum of seven local players in the playing eleven.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਲਈ ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
an exception was made for the mumbai indians which permitted them to field five overseas players during the tournament.

ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਹਰਭਜਨ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡ-ਇਨ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
harbhajan was named the stand-in captain in the absence of tendulkar.

ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼, ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਬਲੂਜ਼, ਕੇਪ ਕੋਬਰਾਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਏ 'ਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
mumbai were placed in group a alongside chennai super kings, new south wales blues, cape cobras and trinidad & tobago.

ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਹਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰੁੱਪ ਪੁਆਇੰਟ ਟੇਬਲ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ।
mumbai had two wins, one defeat and one no result in the group stage which gave them the second place on the group points table with five points.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਸੂਰਜਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਆਪਣੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਟੀਮ ਵਿਚ ਪਰਤੇ।
they qualified for the semifinal and mumbai batsman suryakumar yadav returned to the squad after recovering from his injury.

ਇਸ ਨਾਲ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਦੁਆਰਾ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਿਆਇਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਗਈ।
this led to the withdrawal of the concession given by the champions league for the mumbai indians to field five overseas players.

ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸਮਰਸੈੱਟ ਕਾਉਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
mumbai faced somerset county cricket club in the semifinal at chennai.

ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁੰਬਈ ਨੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 160 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
batting first, mumbai made 160 5 in 20 overs.

ਸਮਰਸੈੱਟ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਮਲਿੰਗਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ 20 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਸਮਰਸੈੱਟ ਨੂੰ 150 ਦੌੜਾਂ' ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਚ 10 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
somerset's chase was dented by malinga who picked four wickets for 20 all bowled to help mumbai restrict somerset to 150 and win the match by 10 runs.

ਫਾਈਨਲ ਵੀ ਚੇਨਈ ਵਿਚ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ.
the final was also played in chennai where mumbai met royal challengers bangalore.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 139 ਦੌੜਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਸਕੀ।
mumbai batted first and managed only 139 in 20 overs.

ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਕਟ ਲਈ 38 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਪਾਰੀ ਖੇਡਦਿਆਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮਲਿੰਗਾ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ।
bangalore started strongly in the run-chase putting 38 for the first wicket before malinga broke the partnership.

ਹਰਭਜਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬੰਗਲੌਰ 108 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਆ wereਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਨੇ 31 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ.
harbhajan then picked up the key wickets of chris gayle and virat kohli triggering a batting collapse and eventually bangalore were bowled out for 108, giving mumbai a 31-run victory and their first-ever title.

ਹਰਭਜਨ ਨੂੰ ਮੈਚ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮਲਿੰਗਾ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
harbahajan was named player of the match and malinga won the man of the tournament award.

ਐਂਡਰਿ sy ਸਾਇਮੰਡਜ਼ -2012 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
andrew symonds retired from all forms of cricket in early-2012.

ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਡੇਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਓਝਾ ਦਾ ਅਣਜਾਣ ਰਕਮ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
before the start of the 2012 season, the mumbai indians traded dinesh karthik from kings xi punjab and pragyan ojha from the deccan chargers for undisclosed sums.

ਨਿਲਾਮੀ ਸਮੇਂ, ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੇ ਆਰਪੀ ਸਿੰਘ, ਥਸਾਰਾ ਪਰੇਰਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 600,000 ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਜਾਨਸਨ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਖਰੀਦੇ.
at the auction, the franchise bought five players including r. p. singh, thisara perera both for 600,000 and mitchell johnson.

ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਤਾਨੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਭਜਨ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
tendulkar stepped down from captaincy hours before the season's first game following which harbhajan was appointed as the captain.

ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਚਾਰ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਾਰੀਆ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਘਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹਾਰ ਸਨ.
in the first half of the league stage, mumbai had four wins and four defeats, including three losses at home.

ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਪੱਕਾ ਉਦਘਾਟਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਚਾਰ ਮੈਚ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
mumbai did not have a fixed opening combination, with tendulkar missing out four matches due to an injury and other opening batsmen failing to show consistency.

ਜੌਹਨਸਨ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੇ ਬਾਕੀ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡਵੇਨ ਸਮਿਥ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
johnson was ruled out of rest of the season in late-april with an injury and dwayne smith was named his replacement in the squad.

ਮੁੰਬਈ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰ ਰਿਹਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਜਿੱਤੇ.
mumbai fared better in the second half of the league stage, winning six of their eight matches.

ਉਹ 16 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ 20 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਅੰਕ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਤੀਸਰੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ' ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਗਿਆ.
they finished third on the points table with 20 points from 16 matches and qualified for the eliminator against the fourth-placed chennai super kings at bangalore.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਟਾਸ ਜਿੱਤ ਕੇ ਚੇਨਈ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
mumbai won the toss and put chennai in to bat first.

ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੇਨਈ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 187 5 ਦੌੜਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਸਕੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਐਮ ਐਸ ਧੋਨੀ ਦੇ ਨਾਬਾਦ 20 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ 51 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ।
after losing two wickets inside the first two overs, chennai managed to put up 187 5 in 20 overs mainly because of their captain ms dhoni's unbeaten 20-ball 51.

ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਪੰਜਵੇਂ ਓਵਰ ਵਿਚ 47 0 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 149 9' ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਚ 38 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ.
mumbai's chase had started solidly with the score reading 47 0 in the fifth over, before they started losing wickets at regular intervals to end at 149 9 and lose the match by 38 runs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ 2012 ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਟੀ -20 ਵਿਚ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨ ਆਈਪੀਐਲ ਟੀਮਾਂ ਜੋ ਉਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਰਹੀਆਂ।
they gained direct qualification to the 2012 champions league twenty20 in south africa, along with the three ipl teams that finished at the top that season.

ਗਰੁੱਪ-ਬੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਮੁੰਬਈ ਤਿੰਨ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।
mumbai, placed in group b, were winless in the tournament with three defeats and one no result.

ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ 2013 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿਚ ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਿਆ.
success and comebacks after setbacks the 2013 ipl saw anil kumble being appointed as the chief mentor, after he quit a similar position from royal challengers bangalore.

ਰਿੱਕੀ ਪੋਂਟਿੰਗ ਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਖਿਰਕਾਰ ਪਲੇ ਇਲੈਵਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਈ।
with a slump in batting form of ricky ponting, he was eventually dropped from the playing eleven and rohit sharma took lead of the team.

ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ, ਜੋਂਟੀ ਰੋਡਜ਼ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਟੀਮ ਆਈਪੀਐਲ 2013 ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਹੋਈ।
having the experienced advice of the likes of anil kumble, jonty rhodes and sachin tendulkar, the team emerged victorious in ipl 2013.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ ਗੇਲ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਰਾਇਲ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਾਰ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ। ਰਨ.
in the year 2013 mumbai indians started off by losing against the royal challengers bangalore because of the efforts of chris gayle and pace bowler vinay kumar but they were able to make a comeback in that match because of dinesh karthik due to which mumbai lost by just one run.

ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਸਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਕੀਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਸਕੋਰ ਨੂੰ ਬੋਰਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ।
in the second match against the chennai super kings the openers went off cheaply but because of the efforts of dinesh karthik and kieron pollard mumbai had put a defend able score on the board.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮੁਰਲੀ ​​ਵਿਜੇ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆ dismਟ ਕਰਕੇ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਆਖਰੀ ਓਵਰ ਵਿੱਚ 16 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਐਮ ਐਸ ਧੋਨੀ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਟੇਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ ਉੱਤੇ ਧੋਨੀ ਨੂੰ ਆ dismissedਟ ਕੀਤਾ। ਮੈਚ 9 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ.
the mumbai indians bowlers started off well by dismissing murali vijay cheaply and the match went off till the last over with the super kings needing 16 off the last over with ms dhoni on strike and munaf patel to bowl patel dismissed dhoni on the first ball and mumbai won the match comfortably by 9 runs.

ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਰਿੱਕੀ ਪੋਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਸੀ ਜੋ ਮੈਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਕੈਰਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜਿਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ 209 5 ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਕੋਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
in their third match against the delhi daredevils mumbai once again lost their openers ricky ponting and sachin tendulkar cheaply and this time it was again dinesh karthik who brought the match in mumbai's grasp, but this time it was not kieron pollard, but it was rohit sharma with him which helped the mumbai indians reach the formidable score of 209 5.

ਇਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਇਹ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੇਡ ਖੋਹ ਲਵੇਗਾ ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ ਨੂੰ ਆ himਟ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਡਿੱਗ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ 44 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਈ।
at one stage it looked that david warner would snatch the game away from mumbai but the mumbai indians bowlers got rid of david warner by dismissing him and then the delhi daredevils collapsed due to which mumbai indians won comfortably by 44 runs.

ਅਗਲੇ ਮੈਚ ਵਿਚ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਪੁਣ-ਦੁਲਕਰ ਰਿਕੀ ਪੋਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਵਿਚਾਲੇ 54 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਨੇ 183 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। 3 ਅਤੇ 41 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ.
in the next match against the pune warriors india mumbai got off to a flying start with a 54-run opening stand between the so-called pon-dulkar ricky ponting and sachin tendulkar and then it was followed by rohit sharma due to which mumbai scored 183 3 and won the match comfortably by 41 runs.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਗਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਸਿਰਫ 92 ਦੌੜਾਂ ’ਤੇ .ੇਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨੇ 83 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਿਕੀ ਪੋਂਟਿੰਗ ਨੇ ਕਪਤਾਨ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ।
in the next match against the rajasthan royals mumbai were bundled out for just 92 giving the rajasthan royals an 83-run victory due to which ricky ponting stepped down as a captain and retired from all forms of cricket.

ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
with rohit sharma in good batting form, he was made the captain.

ਉਸਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ.
under his captaincy the mumbai indians improved a lot and won their first ipl title.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ.
they continued their winning streak in the champions league.

ਪਰ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਫ਼ੀ ਹੌਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਥ ਸਕੋਰਚਰਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦਾ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਇਕ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਨਾਥਨ ਕੁਲਟਰ-ਨੀਲ, ਡਵੇਨ ਸਮਿੱਥ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। .
but in the champions league too they had quite slow start which saw them having to win their final match of the league stage against the perth scorchers by a margin they did it by the combined efforts of nathan coulter-nile, dwayne smith and skipper rohit sharma.

ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਗਲੇਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ 14 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 37 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
in the final glenn maxwell scored a quick fire 14-ball 37.

ਮੁੰਬਈ ਨੇ 202 6 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੈਚ 33 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ.
mumbai posted 202 6 and won the match comfortably by 33 runs.

2014 ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ, ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਖਿਲਾਫ ਵੱਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ 5 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਕੇ ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ 5 ਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿਚ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਾਰ ਗਿਆ ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸਬੰਧਤ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੈਚ.
in 2014 mumbai didn't start off well losing 5 of their matches in the uae leg against kolkata knight riders, royal challengers bangalore, chennai super kings and delhi daredevils by big margins but did well in their 5th match against sunrisers hyderabad but consequently lost the matches against respective opponents.

ਭਾਰਤੀ ਗੇਂਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟੇਬਲ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਨ।
in the indian leg they made a comeback by beating kings xi punjab who were at the top of the table at that time.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾਲ ਅਸੰਗਤ ਸਨ.
after that they were inconsistent with their performance.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।
they won against royal challengers bangalore but lost against chennai super kings.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਨਰਾਈਜ਼ਰਜ਼ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਾਰ ਮਿਲੀ।
they won against the sunrisers hyderabad and again lost against kolkata knight riders.

ਪਰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
but after losing against the kolkata knight riders they won against kings xi punjab and the delhi daredevils respectively.

ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਲ ਸਿਮੰਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜਾ ਜੜਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
in the match against kings xi punjab, lendl simmons scored a hundred due to which they won comfortably by seven wickets.

ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ 14.3 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 190 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ 14.3 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਿਆ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਗੇਂਦ ਦੀ ਬਾਉਂਡਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਤਾਰੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਟਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੱਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਜੇਮਜ਼ ਫਾਕਨੇਰ ਦੁਆਰਾ.
in the match against rajasthan royals they needed to score 190 runs in 14.3 overs while chasing but they just managed a tie with the rajasthan royals in 14.3 overs so they needed a boundary of the next ball and aditya tare hit a six to a full toss bowled by james faulkner.

ਉਸ ਛੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਐਲੀਮੀਨੇਟਰ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਪਰ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2014 ਦੀ ਆਈਪੀਐਲ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
due to that six they reached the eliminator stage of the ipl but lost against the chennai super kings which ended their ipl campaign of 2014.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਕਲਿੱਟ 20 2014 ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ ਰਾਉਂਡ ਵਿਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the mumbai indians qualified in the qualifier round of the clt20 2014.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਕੈਰਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
due to injury to their skipper rohit sharma, kieron pollard was named as their captain.

ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ fbt20 2014 ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਲਾਹੌਰ ਲਾਇਨਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਾਹੌਰ ਲਾਇਨਜ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ 18.4 ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹਾਰ ਗਿਆ।
in the first match they faced the first the fbt20 2014 champions lahore lions but they lost against them with lahore lions winning by 6 wickets in 18.4 overs.

ਦੂਜੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਦੱਖਣੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
in the second match they faced the southern express.

ਸਾ southernਦਰਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਵਿਕਟਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 20 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 161 6 ਬਣਾ ਸਕਿਆ.
southern express had a slow start and lost wickets regularly but somehow managed to score 161 6 in 20 overs.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਮਹਿਜ਼ 14 ਓਵਰਾਂ ਵਿਚ 139 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਪਰ 15 ਵੇਂ ਓਵਰ ਦੀ ਚੌਥੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਕਟ ਗਵਾ ਲਿਆ ਪਰ ਕਪਤਾਨ ਕੀਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨੇ ਸਿਰਫ 7 ਗੇਂਦਾਂ' ਤੇ 20 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
the mumbai indians started off with an excellent opening partnership of 139 runs in just 14 overs but lost their first wicket on the 4th ball of the 15th over but skipper kieron pollard ended things off in blistering way with scoring 20 runs from just 7 balls.

ਪਰ ਨਾਰਦਰਨ ਨਾਈਟਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਖਰੀ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਿਰਫ 132 ਦੌੜਾਂ ਹੀ ਬਣਾ ਸਕਿਆ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਨਾਈਟਸ ਨੇ 16 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
but in the last match against the northern knights they just managed 132 runs which the northern knights won comfortably 6 wickets with 16 balls to spare.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਕਲੈਟ 20 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ.
in this way mumbai's clt20 2014 campaign ended.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ 2015 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ 41 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
mumbai indians won their second ipl title in 2015 after they defeated chennai super kings by 41 runs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ 4 ਆਈਪੀਐਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
they started the season with 4 ipl defeats mainly due to their bowling.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਐਰੋਨ ਫਿੰਚ ਅਤੇ ਕੋਰੀ ਐਂਡਰਸਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ.
they even lost aaron finch and corey anderson due to injury for the rest of the season.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੈਂਡਲ ਸਿਮੰਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ 6 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਠੋਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਤੀ.
that is when lendl simmons got a chance back into the team and with the help of 6 half-centuries, gave the team solid starts throughout the season.

ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਲਈ 540 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੋਰਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਨਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਦੂਸਰਾ ਰਿਹਾ।
he was the top scorer for mumbai with 540 runs and joint second with ajinkya rahane in total for the season behind david warner.

ਟੀਮ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੈਕਲੈਨਾਘਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
the introduction of another strike bowler mitchell mcclenaghan in the team provided good support to lasith malinga upfront.

ਸਿਮੰਸ, ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਅੰਬਤੀ ​​ਰਾਇਡੂ ਅਤੇ ਕੈਰਨ ਪੋਲਾਰਡ ਦੀ ਚੰਗੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਲਿੰਗਾ, ਮੈਕਕਲੇਨਾਘਨ ਅਤੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚੰਗੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੰਬਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ 10 ਮੈਚਾਂ ਵਿਚੋਂ 9 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ.
mumbai then went on to win 9 out of their last 10 matches to win the title thanks to solid batting performances from simmons, rohit sharma, ambati rayudu and kieron pollard and good bowling from malinga, mcclenaghan and harbhajan singh.

ਵੀਵੋ ਆਈਪੀਐਲ 2016 ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਿਮ ਸਾoutਥੀ, ਨੱਥੂ ਸਿੰਘ, ਜੋਸ ਬਟਲਰ, ਜੀਤੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਕੇਪੀ ਕਮਥ, ਕ੍ਰੂਨਲ ਪਾਂਡਿਆ ਅਤੇ ਦੀਪਕ ਪੁਨੀਆ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ।
in vivo ipl 2016 auction they bought tim southee, nathu singh, jos buttler, jitesh sharma, kp kamath, krunal pandya and deepak punia.

ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਪਹਿਲੇ 2 ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਡੀਵਾਈ ਪਾਟਿਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦਾ ਸੀ.
home ground the mumbai indians used to play home games at the dy patil stadium in navi mumbai for the first 2 ipl seasons.

2010 ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਉਹ ਬ੍ਰੈਬਰਨੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਡੇ. ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਹੁਣ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ.
in the 3rd season in 2010 they played at the brabourne stadium.mumbai indians now play their home games at wankhede stadium in mumbai.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਸ ਕੇ ਵਾਨਖੇੜੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the stadium is named after former bcci president s. k. wankhede.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 30,000 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
the stadium is owned by the mumbai cricket association and has a seating capacity of more than 30,000.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਸੱਤ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਦਕਿ ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 2011 ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
in 2010, the mumbai indians played all seven home games at the brabourne stadium while the wankhede stadium underwent renovation for hosting a few matches of group stage as well as the final of the 2011 icc cricket world cup.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
mumbai indians won six out of the seven matches at the brabourne stadium that season.

ਟੀਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖੀ ਗਈ ਟੀਮ ਸੀ, ਕੁਲ 239 ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕ.
team identity the mumbai indians were the most watched team on television in the first and last season of the ipl, totaling to 239 million viewers.

ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ 16 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ ਅਤੇ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ.
after posting a revenue of crore and expenditure of crore, the first season left the owners with net loss of inr 16 crore and were expected to break even in the 2009 season.

ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ, ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਗੋ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਟੀਮ ਦਾ ਮੰਤਵ ਹੈ "ਦੁਨੀਆ ਹੀਲਾ ਡਾਂਗੇ ਹਮ ...", ਜੋ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਵਾਂਗੇ.
team name, motto and logo design the motto of the team is "duniya hila denge hum...", which translates to we will rock the world.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣ ਇਸ ਆਦਰਸ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੀਡੀਓ ਅਭਿਆਨ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
the first anthem of mumbai indian was based on this motto, wherein the bollywood actor hrithik roshan was roped in for a promotional video campaign.

ਟੀਮ ਦਾ ਲੋਗੋ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਰੇਜ਼ਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ “ਮੁੰਬਈ ਰੇਜ਼ਰ” ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
the team logo is the sudarshan chakra or razor as initially the name of the team was supposed to be "mumbai razors" before sachin tendulkar suggested to keep it mumbai indians.

ਜਰਸੀ ਦੇ ਰੰਗ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁ primaryਲਾ ਰੰਗ ਜਰਸੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਨੀਲਾ ਹੈ.
jersey colours the team's primary colour is blue with silver stripes on either sides of the jersey.

ਰੰਗ ਦੇ ਰੰਗਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਟੀਮ ਦੇ ਰੰਗ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ 2008 ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਆਈਡੀਆ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਪਾਂਸਰ ਵਜੋਂ.
the team colours was almost the same in 2008 and 2009, with idea as the principal sponsor, except for the colour shade and additional sponsors.

2010 ਵਿੱਚ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿੱਟ ਕੱveੀ ਗਈ.
in 2010, a new kit with golden stripes was unveiled.

2011 ਵਿਚ, 2010 ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਿੱਟ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਹੌਂਡਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਸਪਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in 2011, kit used in 2010 is being used with hero honda as the main sponsor.

2011 ਦੀ ਜਰਸੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਟੀਮ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜਰਸੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
the 2011 jersey also has three gold stripes going towards the back on the side of the jersey for the new players in the team.

ਕਿੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਈਪੀਐਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2014 ਤੱਕ ਐਡੀਦਾਸ ਸੀ.
the kit manufacturer was adidas from the start of ipl in 2008 till 2014.

2015 ਵਿੱਚ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਟ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਇਨ-ਹਾ brandਸ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਪਰਫਾਰਮੈਕਸ ਨੇ ਐਡੀਡਾਸ ਨੂੰ ਕਿੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
in 2015, performax, an in-house brand of reliance trends, replaced adidas as the kit manufacturer.

ਥੀਮ ਗਾਣਾ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਥੀਮ ਗਾਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਲਾ ਰੇ ਹੈ.
theme song the current theme song of the mumbai indians is the famous ala re.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਚੌਕੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਕਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੰਗੀਤ "ਅਖਾ ਮੁੰਬਈ ਖੇਲੇਗਾ" ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਡਿਸਕ ਜੋਕੀ ਦੁਆਰਾ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, after every boundary or a wicket by the team, a fan-made music titled "akkha mumbai khelega" is always played by the stadium disc jockey.

ਖਿਡਾਰੀ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਪਲੇਅਰ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਰੋਬਿਨ ਉਥੱਪਾ ਵਿਚ 20 ਵੀਂ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ 7 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ ਸੀ।
players during the player auction in 2008, the mumbai indians successfully bid for 7 players, including two members of the indian twenty-20 world cup winning side in harbhajan singh, robin uthappa.

ਸਨਤ ਜੈਸੂਰੀਆ, ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ, ਲੂਕ ਰੌੰਚੀ, ਦਿਲਹਾਰਾ ਫਰਨਾਂਡੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਪੋਲੌਕ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
sanath jayasuriya, lasith malinga, luke ronchi, dilhara fernando and shaun pollock were other cricketers who were successfully bid for by the franchise.

ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਇਰ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਯੋਗੇਸ਼ ਟਕਾਵਲੇ ਡਬਲਯੂ ਕੇ-ਬੈਟਸਮੈਨ ਅਤੇ ਬੜੌਦਾ ਤੋਂ ਪਿਨਲ ਸ਼ਾਹ ਡਬਲਯੂ ਕੇ-ਬੈਟਸਮੈਨ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ.
outside of the player auction, the franchise also signed up ajinkya rahane and abhishek nayar from mumbai , yogesh takawale wk-batsman from maharashtra and pinal shah wk-batsman from baroda .

ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੀ ਦੂਜੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਅੰਡਰ -19 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੌਰਭ ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ ਪਾਂਡੇ, ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।
saurabh tiwary and manish pandey, the members of the u-19 world-cup winning team were the random picks drafted in during the bcci held second auction.

ਡੋਮਿਨਿਕ ਥੋਰਨੀ 'ਤੇ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ 30,000 ਦੀ ਰਕਮ' ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ.
dominic thornely was also signed by the mumbai indians for a sum of 30,000.

ਨੀਲ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ 'ਤੇ ਡਵੇਨ ਬ੍ਰਾਵੋ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਛੱਡ ਗਿਆ.
nel the south african fast bowler was signed on in the place of dwayne bravo who left the tournament early.

ਸਾਲ 2009 ਦੀਆਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ 950,000 ਵਿੱਚ ਸਾ africanਥ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਜੇਪੀ ਡੁਮਿਨੀ ਨੂੰ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in the 2009 player auction, the mumbai indians signed up south african player, jp duminy for 950,000.

ਕੇਵਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ fl ਫਲਿੰਟਫ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1.55 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਰਾਇਲ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਨ ਅਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਚੋਣਾ ਸੀ.
he was the third most expensive pick after kevin pietersen and andrew flintoff both signed up for 1.55m by bangalore royal challengers and chennai super kings respectively .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਮਆਈ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਕਾਈਲ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸ਼ਰਫਲ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 150,000 ਅਤੇ 75,000 ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ.
in addition kyle mills and mohammad ashraful for 150,000 and 75,000 respectively were bought by mi management.

ਟੀਮ ਨੇ ਗ੍ਰਾਹਮ ਨੇਪੀਅਰ ਅਤੇ ਰਿਆਨ ਮੈਕਲਾਰੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਨੀਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the team also signed graham napier and ryan mclaren at the pre-auction signings.

ਆਈਪੀਐਲ 2010 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼, ਰਾਇਲ ਚੈਲੇਂਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਅਨ ਆਲਰਾ roundਂਡਰ ਕੀਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨੂੰ 750,000 2,750,000 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ। ਉਸਨੇ ਬਿੱਗ ਬੈਸ਼ ਅਤੇ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ। .
in the ipl 2010 mumbai indians bought west indian all-rounder kieron pollard for 750,000 2,750,000 after a silent tie-breaker with chennai super kings, royal challengers bangalore and the kolkata knight riders.as he impressed everyone with his performances at big bash and champions league.

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਆਈਪੀਐਲ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰੇਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਖਿਡਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਗਾ-ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾ.
in 2011, as two new teams were added to the ipl, the ipl governing council declared that each franchise could retain a maximum of four players of their squad, only three of whom can be indian players, and the rest of the international players would be put in the mega-auction.

ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ, ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਕੋਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਹੈ, ਕਪਤਾਨ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ, ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਆਲ-ਰਾerਂਡਰ ਕੀਰੋਨ ਪੋਲਾਰਡ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the mumbai franchise, keen to have the same set of core players, retained captain sachin tendulkar, vice-captain harbhajan singh, all-rounder kieron pollard and fast bowler lasith malinga for a total of 4.5 million.

ਰੁਕਾਵਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਗਾ-ਨਿਲਾਮੀ 'ਤੇ ਸਿਰਫ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
the retention left them with the power of spending only 4.5 million at the mega-auction.

ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ, ਮੁਨਾਫ ਪਟੇਲ, ਐਂਡਰਿ sy ਸਾਇਮੰਡਜ਼, ਏਡਨ ਬਲਿਜਾਰਡ, ਇੱਕ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਿ jamesਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਆਲ ਰਾ roundਂਡਰ ਜੇਮਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ.
at the auction, they purchased rohit sharma as one of the costliest player in the auction along with munaf patel, andrew symonds, aiden blizzard, a hard-hitting australian batsman and james franklin, an all rounder from new zealand.

ਸਾਲ 2012 ਦੀਆਂ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਿਚਰਡ ਲੇਵੀ ਅਤੇ ਰੌਬਿਨ ਪੀਟਰਸਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 50,000 ਅਤੇ 100,000, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਮਿਸ਼ੇਲ ਜਾਨਸਨ ਨੂੰ 300,000, ਭਾਰਤੀ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਆਰਪੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 600,000 ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਆਲਰਾerਂਡਰ ਥੀਸਰਾ ਪਰੇਰਾ ਨੂੰ 650,000 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ।
at the 2012 ipl player auction, mumbai indians bought south africans richard levi and robin peterson for 50,000 and 100,000 respectively, australian fast bowler mitchell johnson for 300,000, indian fast bowler r. p. singh for 600,000 and sri lankan all-rounder thisara perera for 650,000.

ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਰਿਚਰਡ ਲੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਟੀ -20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ 13 ਛੱਕੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਬੋਲੀ ਲਗਾਏ।
after the auctions, mumbai indians managed to get south african explosive opener richard levi, who shot into limelight after hitting the fastest century in t20 international cricket and hitting a record 13 sixes, after a bidding war with pune warriors india.

ਰਿਚਰਡ ਲੇਵੀ ਨੂੰ ਐਂਡਰਿ sy ਸਾਇਮੰਡਜ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ.
richard levi was brought in as a replacement for andrew symonds, who retired from all forms of the game citing family reasons.

ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਈਪੀਐਲ 2012 ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ-ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ।
sachin tendulkar stepped down as mumbai indians captain ahead of the ipl 2012 season-opener against chennai.

2013 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਸਮੇਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਰਿਕੀ ਪੋਂਟਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ 400,000 ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਪਤਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
at the 2013 ipl player auction, former australian captain ricky ponting was purchased by mumbai indians for 400,000 and he became the new captain for sixth edition of ipl.

ਨਿਲਾਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਗਲੇਨ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ.
also at the auction, glenn maxwell was purchased by mumbai indians.

ਫਿਲਿਪ ਹਿugਜ, ਨਥਨ ਕੁਲਟਰ - ਨੀਲ, ਜੈਕਬ ਓਰਮ ਨੂੰ ਐਮਆਈ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
also phillip hughes, nathan coulter - nile, jacob oram was purchased by mi management.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਦੋ ਸਿੱਧੇ ਸਵੈਪ ਸੌਦੇ ਕੀਤੇ, ਬਿਨਾਂ ਪੈਸਾ ਬਦਲੇ.
transfers in the transfer window, mumbai indians conducted two straight swap deals, with no money exchanged.

ਅਸ਼ੀਸ਼ ਨੇਹਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਧਵਨ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਰੋਬਿਨ ਉਥੱਪਾ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਚੈਲੰਜਰਜ਼ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਜ਼ਹੀਰ ਖਾਨ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਸੀ।
ashish nehra was swapped with shikhar dhawan of delhi daredevils and on the last day of the transfer window, robin uthappa was swapped with zaheer khan of royal challengers bangalore, who plays for mumbai in the ranji trophy.

ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਇਲਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਜੈਦੇਵ ਸ਼ਾਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਨਿਰੰਜਨ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਬੇਟਾ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ।
in a three-way trade, jaydev shah of the rajasthan royals captain of the saurashtra ranji squad that made it to the semi-finals and son of former cricket board secretary niranjan shah will move to the mumbai indians.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਸ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਸੀ.
during the transfer window, mumbai indians was the first team to induct a new player in their squad.

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦਾ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 2.35 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
tamil nadu wicket-keeper dinesh karthik transferred to mumbai indians for 2.35 million rs 12.4 crores approximately .

ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਸਤੀਸ਼ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਣਜਾਣ ਰਕਮ ਲਈ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਚਲੀ ਗਈ।
also making a switch was rajagopal sathish, who moved to kings xi punjab for an undisclosed amount.

ਆਪਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਿਨਰ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਓਝਾ ਨੇ ਅਲੀ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਾਰੀਅਰਜ਼ ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਣਜਾਣ ਰਕਮ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੂੰ ਡੈੱਕਨ ਚਾਰਜਰਸ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in their latest trade, indian left-arm spinner pragyan ojha has transferred to mumbai indians from deccan chargers for an undisclosed amount., while letting ali murtaza move to pune warriors india.

4 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਅਨਮੁਕਤ ਚੰਦ, ਐਰੋਨ ਫਿੰਚ ਅਤੇ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 2015 ਆਈਪੀਐਲ ਲਈ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ.
on 4 november 2014, mumbai indians have acquired unmukt chand, aaron finch and vinay kumar for 2015 ipl.

ਪਾਰਥਿਵ ਪਟੇਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੰਡੋ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ 8 ਵੇਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
parthiv patel also joins mumbai indians squad for 8th edition of ipl in the transfer window period.

ਐਰੋਨ ਫਿੰਚ ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੈਕਲੇਨਾਘਨ ਦੇ ਨਾਲ 2015 ਦੀ ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
aaron finch along with mitchell mcclenaghan joins mumbai indians in the 2015 ipl auction.

ਸੀਜ਼ਨ ਡੀ ਐਨ ਕਿq ਨੇ ਟੀ ਬੀ ਡੀ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਮੌਜੂਦਾ ਸਕੁਐਡ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਪਾਂ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਬੋਲਡ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
seasons dnq did not qualify tbd to be decided current squad players with international caps are listed in bold.

ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੋਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
denotes a player who is currently unavailable for selection.

ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਕੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
denotes a player who is unavailable for rest of the season.

ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ ਬੈਟਿੰਗ ਕੋਚ ਰੌਬਿਨ ਸਿੰਘ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ - ਸ਼ੇਨ ਬਾਂਡ ਫੀਲਡਿੰਗ ਕੋਚ ਜੋਨਟੀ ਰੋਡਜ਼ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ - ਪਾਰਸ ਮੈਮਬਰੇ ਮੈਨਟਰ - ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਯੁਵਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸਕੌਨ ਜੋਨ ਰਾਈਟ ਫਿਜੀਓ ਡਾ. ਨਿਤਿਨ ਪਟੇਲ ਟ੍ਰੇਨਰ ਪਾਲ ਚੈਪਮੈਨ ਪੋਸ਼ਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਦਾਕੀਆ ਪਟੇਲ ਮਸੱਸਰ - ਰਾਬਰਟ ਗਿਬਸਨ ਵੀਡੀਓ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੀ ਕੇ ਐਮ ਧਨੰਜਾਈ ਸਹਾਇਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਕੋਚ - ਅਫਜ਼ਲ ਖਾਨ ਟੀਮ ਮੈਨੇਜਰ - ਰਾਹੁਲ ਸੰਘਵੀ ਕਿੱਟ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰਕਾਰਡ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਾਨੀ ਸਪਾਂਸਰ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਐਡੀਦਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 2014 ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਲਿਬਾਸ ਸਪਾਂਸਰ ਸੀ। .
administration and support staff owner reliance industries head coach mahela jayawardene batting coach robin singh bowling coach - shane bond fielding coach jonty rhodes assistant coach - paras mhambrey mentor - sachin tendulkar youth development and head talent scout john wright physio dr nitin patel trainer paul chapman nutritionist kinita kadakia patel masseur - robert gibson video analyst ckm dhananjai assistant strength and conditioning coach - afzal khan team manager - rahul sanghvi kit manufacturers and sponsors american multinational corporation mastercard was the official founding sponsor of the mumbai indians, while adidas was their official apparel sponsor until 2014.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਯੂਏਈ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਹਕ ਏਤੀਹਾਦ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਨੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ.
since then uae's national carrier etihad airways signed a 3 years contract and took over as one of the principle sponsor of mumbai indians.

2015 ਵਿੱਚ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਟ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਇਨ-ਹਾ brandਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਪਰਫਾਰਮੈਕਸ ਨੇ ਅਪਰੈਲ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ.
in 2015, performax the in-house brand of reliance trends took over as the apperal sponsors.

ਐਸੋਸੀਏਟ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਜਗੇਟੋਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਈਸਟ ਕੋਸਟ ਐਲ.ਐਲ.ਸੀ., ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਰ੍ਰਗਲੇ ਦਾ bitਰਬਿਟ, ਰ੍ਰਗਲੀਜ਼ ਬੂਮਰ, ਰਾਇਲ ਸਟੈਗ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ, ਐਮਐਸਐਨ, ਜੈੱਟ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਰੈਡ ਐਫਐਮ 93.5 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
associate sponsors and official partners include bridgestone, dheeraj and east coast llc, kingfisher, wrigley's orbit, wrigley's boomer, royal stag, air india, msn, jet airways and red fm 93.5.

ਹੀਰੋ ਮੋਟੋਕੋਰਪ ਸਾਲ 2011 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
hero motocorp was also one of the main sponsors of mumbai indians for 2011 and 2012 seasons.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨਕ 2013 ਤੋਂ ਵਿਡੀਓਕਾਨ ਡੀ 2 ਐੱਚ ਹਨ.
the principle sponsors of mumbai indians are videocon d2h since 2013.

2015 ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸਐਚਏ, ਜੈਕ ਐਂਡ ਜੋਨਸ, ਐਚਟੀਸੀ, ਟਿੰਨੀ ਆ owਲ, ਪੇਟੀਐਮ, ਓਲਾ ਕੈਬਜ਼, ਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ 104 ਐਫਐਮ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ.
in 2015, companies such as usha, jack & jones, htc, tiny owl, paytm, ola cabs, dna and fever 104 fm came on board.

ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ, ਡੀਐਚਐਫਐਲ ਅਤੇ ਸੈਮਸੰਗ ਪੈਪਸੀ, ਯਾਤਰਾ ਡਾਟ ਕਾਮ, ਰੇਡੀਓ ਸਿਟੀ, ਐਲਵਾਈਐਫ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਗੁਵੇਰਾ ਨਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਾਯੋਜਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸਪਾਂਸਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
from 2016, dhfl and samsung joined as the new associate sponsors along with them pepsi, yatra.com, radio city, lyf smartphones and guvera came in as the new official sponsors.

ਗਲੋਬਲ ਫੈਸ਼ਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਡੀਜ਼ਲ ਦਾ ਸੀਮਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਂਝ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ.
the global fashion brand diesel's first ever association with cricket to produce a limited edition collection which will be available globally across popular cricket playing nations.

ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
philanthropy mumbai indians have supported the social cause of education to the underprivileged.

ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗੁੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮਾਲ ਵੇਚ ਕੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ.
mumbai indians have raised funds for the cause via selling merchandise like wristbands signed by their players.

ਸਹਿਯੋਗੀ ਐਨਜੀਓ ਹਨ ਪ੍ਰਥਮ, ਉਮੀਮਦ, ਅਕਾਂਕਸ਼ਾ, ਟੀਚ ਫਾਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਨੰਨ੍ਹੀ ਕਾਲੀ।
the ngos supported are pratham, ummeed, akanksha, teach for india and nanhi kali.

ਅੰਕੜੇ ਆਈਪੀਐਲ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਿਕਾਰਡ ਐਮਆਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ 2593 ਦੌੜਾਂ ਹਨ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ 2335 ਦੌੜਾਂ ਅੰਬਤੀ ​​ਰਾਇਡੂ 2240 ਦੌੜਾਂ ਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲਸਿਥ ਮਲਿੰਗਾ ਨੇ 143 ਵਿਕਟਾਂ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 114 ਵਿਕਟਾਂ ਕੈਰਨ ਪੋਲਾਰਡ ਨੇ 56 ਵਿਕਟਾਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਚਆਰਐਮ ਜਾਂ ਬਸ ਐਚਆਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੈ.
statistics overall results in the ipl by opposition individual records the leading run scorers for mi are rohit sharma 2593 runs sachin tendulkar 2335 runs ambati rayudu 2240 runs the leading wicket takers are lasith malinga 143 wickets harbhajan singh 114 wickets kieron pollard 56 wickets references external links official website human resource management hrm or simply hr is the management of human resources.

ਇਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it is designed to maximize employee performance in service of an employer's strategic objectives.

ਐਚ ਆਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ.
hr is primarily concerned with the management of people within organizations, focusing on policies and on systems.

ਐਚਆਰ ਵਿਭਾਗ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਉਦਾਹਰਣ, ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
hr departments are responsible for overseeing employee benefits design, employee recruitment, training and development, performance appraisal, and rewarding e.g., managing pay and benefit systems .

ਐਚ ਆਰ ਵੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਸਮੂਹਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
hr also concerns itself with organizational change and industrial relations, that is, the balancing of organizational practices with requirements arising from collective bargaining and from governmental laws.

ਐਚ.ਆਰ. 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
hr is a product of the human relations movement of the early 20th century, when researchers began documenting ways of creating business value through the strategic management of the workforce.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ, ਕੰਪਨੀ ਇੱਕਠ, ਤਕਨੀਕੀ ਉੱਨਤੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਐਚਆਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਉਤਰਾਅ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਗੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ. ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਸੰਬੰਧ, ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ.
it was initially dominated by transactional work, such as payroll and benefits administration, but due to globalization, company consolidation, technological advances, and further research, hr as of 2015 focuses on strategic initiatives like mergers and acquisitions, talent management, succession planning, industrial and labor relations, and diversity and inclusion.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਕਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ.
human resources is a business field focused on maximizing employee productivity.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
human resources professionals manage the human capital of an organization and focus on implementing policies and processes.

ਉਹ ਭਰਤੀ, ਸਿਖਲਾਈ, ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਜਾਂ ਲਾਭਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can be specialists focusing in on recruiting, training, employee relations or benefits.

ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈਣ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਹਨ.
recruiting specialists are in charge of finding and hiring top talent.

ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿਖਿਅਤ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਹੈ.
training and development professionals ensure that employees are trained and have continuous development.

ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is done through training programs, performance evaluations and reward programs.

ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੰਬੰਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਨੀਤੀਆਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵਿਤਕਰਾ.
employee relations deals with concerns of employees when policies are broken, such as harassment or discrimination.

ਲਾਭਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ structuresਾਂਚੇ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਛੋਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਜੋ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
someone in benefits develops compensation structures, family leave programs, discounts and other benefits that employees can get.

ਫੀਲਡ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਜਨਰਲਿਸਟ ਜਾਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਪਾਰਟਨਰ ਹਨ.
on the other side of the field are human resources generalists or business partners.

ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਯੂਨੀਅਨਾਈਜ਼ਡ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these human resources professionals could work in all areas or be labor relations representatives working with unionized employees.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਿਖਿਅਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਚਆਰ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in startup companies, trained professionals may perform hr duties.

ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਪੂਰਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਮੂਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਟਾਫ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਚ.ਆਰ. ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪੂਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in larger companies, an entire functional group is typically dedicated to the discipline, with staff specializing in various hr tasks and functional leadership engaging in strategic decision-making across the business.

ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
to train practitioners for the profession, institutions of higher education, professional associations, and companies themselves have established programs of study dedicated explicitly to the duties of the function.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਫੀਲਡ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
academic and practitioner organizations may produce field-specific publications.

ਐਚ ਆਰ ਵੀ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਖੋਜ ਲੇਖ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
hr is also a field of research study that is popular within the fields of management and industrial organizational psychology, with research articles appearing in a number of academic journals, including those mentioned later in this article.

ਕਾਰੋਬਾਰ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ.
businesses are moving globally and forming more diverse teams.

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੀਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਪਾਰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.
it is the role of human resources to make sure that these teams can function and people are able to communicate cross culturally and across borders.

ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
due to changes in business, current topics in human resources are diversity and inclusion as well as using technology to advance employee engagement.

ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੰਮ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟਰਨਓਵਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
in the current global work environment, most companies focus on lowering employee turnover and on retaining the talent and knowledge held by their workforce.

ਨਵੀਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਜੋਖਮ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਅਹੁਦੇ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ.
new hiring not only entails a high cost but also increases the risk of a newcomer not being able to replace the person who worked in a position before.

ਐਚ.ਆਰ. ਵਿਭਾਗ ਲਾਭ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨਗੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਗਿਆਨ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
hr departments strive to offer benefits that will appeal to workers, thus reducing the risk of losing corporate knowledge.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ, ਮੌਂਡੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਭ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਸੰਬੰਧ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਸਟਾਫ.
human resource management core functions according to mondy, human resource management has five core functions which are staffing human resource development compensation and benefits safety and health employee and labour relations human resources management activities a human resources manager has several functions in an organization determine needs of the staff.

ਅਸਥਾਈ ਸਟਾਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰੋ.
determine to use temporary staff or hire employees to fill these needs.

ਸਰਬੋਤਮ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿਓ.
recruit and train the best employees.

ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ.
supervise the work done by employees.

ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਬਣਾਓ.
harmonize relationship between company and workers.

ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੰਬੰਧ, ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰੋ.
manage employee relations, unions and collective bargaining.

ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰੋ.
prepare employee records and personal policies.

ਉੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ.
ensure high performance and productivity.

ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਨਖਾਹ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ.
manage employee payroll, benefits and compensation.

ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉ.
ensure equal opportunities.

ਵਿਤਕਰਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ.
deal with discrimination.

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠੋ.
deal with performance issues.

ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਅਭਿਆਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ.
ensure that human resources practices conform to various regulations.

ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨੂੰ ਧੱਕੋ.
push the employee's motivation.

ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
managers need to develop their interpersonal skills to be effective.

ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
organizations behavior focuses on how to improve factors that make organizations more effective.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਕਾਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਖੇਤਰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰੌਬਰਟ ਓਵਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਬੇਬੇਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ.
history antecedent theoretical developments the human resources field evolved first in 18th century europe from a simple idea by robert owen and charles babbage during the industrial revolution.

ਇਹ ਆਦਮੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਲੋਕ ਇਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਨ.
these men knew that people were crucial to the success of an organization.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਬਣਾਇਆ।
they expressed that the well being of employees led to perfect work.

ਸਿਹਤਮੰਦ ਕਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੰਗਠਨ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ.
without healthy workers, the organization would not survive.

ਐਚਆਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ, ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਵਿਨਸਲੋ ਟੇਲਰ 1856-1915 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ.
hr later emerged as a specific field in the early 20th century, influenced by frederick winslow taylor 1856-1915 .

ਟੇਲਰ ਨੇ ਉਸ ਖੋਜ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ" ਕਿਹਾ ਸੀ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਟੇਲਰਿਜ਼ਮ" ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਨਿਰਮਾਣ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
taylor explored what he termed "scientific management" others later referred to "taylorism", striving to improve economic efficiency in manufacturing jobs.

ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ.
he eventually keyed in on one of the principal inputs into the manufacturing inquiry into workforce productivity.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੀਐਸ ਮਾਇਅਰਜ਼, ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਬੀਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ. ਐਲਟਨ ਮੇਯੋ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਹੌਥੋਰਨ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1924-1932 ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਕਾਮੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
meanwhile, in england c s myers, inspired by unexpected problems among soldiers which had alarmed generals and politicians in the first world war, set up a national institute of industrial psychology, setting seeds for the human relations movement, which on both sides of the atlantic built on the research of elton mayo and others to document through the hawthorne studies 1924-1932 and others how stimuli, unrelated to financial compensation and working conditions, could yield more productive workers.

ਅਬਰਾਹਿਮ ਮਸਲੋ 1908-1970, ਕਰਟ ਲੇਵਿਨ 1890-1947, ਮੈਕਸ ਵੇਬਰ 1864-1920, ਫਰੈਡਰਿਕ ਹਰਜ਼ਬਰਗ 1923-2000, ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਮੈਕਕਲੈਂਡ 1917-1998 ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਲਾਗੂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਦਾਅਵਿਆਂ ਲਈ.
work by abraham maslow 1908-1970 , kurt lewin 1890-1947 , max weber 1864-1920 , frederick herzberg 1923-2000 , and david mcclelland 1917-1998 , forming the basis for studies in industrial and organizational psychology, organizational behavior and organizational theory, was interpreted in such a way as to further claims of legitimacy for an applied discipline.

ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਲਾ ਐਂਡ੍ਰਿrew ਕਾਰਨੇਗੀ, ਜੌਨ ਰੌਕੀਫੈਲਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਵਿਚ ਲਾ ਸਿਡਨੀ ਅਤੇ ਬੀਟਰਸ ਵੈਬ, ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਅਤੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਬੂਤ ਮੌਜੂਦ ਸਨ. ਨਵੀਂ ਡੀਲ ਨੇ ਮਾਲਕ-ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ "ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਸੰਬੰਧ" ਵਜੋਂ ਰਸਮੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
birth and evolution of the discipline by the time enough theoretical evidence existed to make a business case for strategic workforce management, changes in the business landscape la andrew carnegie, john rockefeller and in public policy la sidney and beatrice webb, franklin d. roosevelt and the new deal had transformed the employer-employee relationship, and the discipline became formalized as "industrial and labor relations".

1913 ਵਿਚ, ਚਾਰਟਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਪਰਸੋਨਲ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੀਆਈਪੀਡੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਚਆਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੈਲਫੇਅਰ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਵਰਕਰਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਫਿਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਦਾ ਲੇਬਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
in 1913 one of the oldest known professional hr associations the chartered institute of personnel and development cipd started in england as the welfare workers' association it changed its name a decade later to the institute of industrial welfare workers, and again the next decade to institute of labour management before settling upon its current name in 2000.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਕੰਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਥਾ 1945 ਵਿਚ ਕਰਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
likewise in the united states, the world's first institution of higher education dedicated to workplace studies the school of industrial and labor relations formed at cornell university in 1945.

1948 ਵਿੱਚ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਚਆਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣ ਗਈ ਜੋ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਸਐਚਆਰਐਮ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪਰਸੋਨਲ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਏਐਸਪੀਏ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
in 1948 what would later become the largest professional hr association the society for human resource management shrm formed as the american society for personnel administration aspa .

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਟਾਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਇਸਦੇ ਓਰਗਬੁਰੋ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ "ਐਚਆਰ ਵਿਭਾਗ" ਦੁਆਰਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ. .
in the soviet union, meanwhile, stalin's use of patronage exercised through the "hr department" equivalent in the bolshevik party, its orgburo, demonstrated the effectiveness and influence of human-resource policies and practices, and stalin himself acknowledged the importance of the human resource.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ.
during the latter half of the 20th century, union membership declined significantly, while workforce management continued to expand its influence within organizations.

ਯੂਐਸਏ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ "ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਸੰਬੰਧ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਐੱਚ.ਆਰ. ਪੇਸ਼ੇ ਨੂੰ "ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ" ਵਜੋਂ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ.
in the usa, the phrase "industrial and labor relations" came into use to refer specifically to issues concerning collective representation, and many companies began referring to the proto-hr profession as "personnel administration".

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਐਚ.ਆਰ. ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ.
many current hr practices originated with the needs of companies in the 1950s to develop and retain talent.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ.
in the late 20th century, advances in transportation and communications greatly facilitated workforce mobility and collaboration.

ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਕੋਗਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
corporations began viewing employees as assets rather than as cogs in a machine.

"ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ" ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਏਐਸਪੀਏ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 1998 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਐਸਐਸਆਰਐਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਬਦਲ ਗਿਆ.
"human resources management" consequently, became the dominant term for the aspa even changing its name to the society for human resource management shrm in 1998.

"ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ" ਐਚਸੀਐਮ ਕਈ ਵਾਰ "ਐਚਆਰ" ਦੇ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ "ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ" ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸੌਖੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਗਿਆਨ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
"human capital management" hcm is sometimes used synonymously with "hr", although "human capital" typically refers to a more narrow view of human resources i.e., the knowledge the individuals embody and can contribute to an organization.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ "ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ", "ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ", "ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ", "ਅਮਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ", ਅਤੇ ਬਸ "ਲੋਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
likewise, other terms sometimes used to describe the field include "organizational management", "manpower management", "talent management", "personnel management", and simply "people management".

ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਐਚ.ਆਰ.
in popular media several popular media productions have depicted hr.

ਦ ਦਫਤਰ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਲੜੀ 'ਤੇ, ਐਚ ਆਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਟੋਬੀ ਫਲੇਂਡਰਸਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਨਾਗ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
on the u.s. television series of the office, hr representative toby flenderson is sometimes seen as a nag because he constantly reminds coworkers of company policies and government regulations.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਦਿਲਬਰਟ ਅਕਸਰ ਚਰਿੱਤਰ ਕੈਟਬਰਟ, "ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਬੁਰਾਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ" ਦੁਆਰਾ ਉਦਾਸੀਵਾਦੀ ਐਚਆਰ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
long-running american comic strip dilbert frequently portrays sadistic hr policies through character catbert, the "evil director of human resources".

ਐਚਆਰਆਰ ਮੈਨੇਜਰ 2010 ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫਿਲਮ ਦਿ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਐਚ ਆਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 1999 ਦੀ ਫਰੈਂਚ ਫਿਲਮ 'ਰੀਸੋਰਸੋਰਸ ਹੂਮੇਨਜ਼' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਹੈ।
an hr manager is the title character in the 2010 israeli film the human resources manager, while an hr intern is the protagonist in 1999 french film ressources humaines.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਸੀਟਕਾੱਮ ਡਿਨਰਲਾਈਡਜ਼, ਫਿਲਪਾ, ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਐਚਆਰ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ.
additionally, the main character in the bbc sitcom dinnerladies, philippa, is an hr manager.

ਮੈਕਸੀਕਨ ਟੇਲੀਨੋਵੇਲਾ ਦਾ ਪੈਰਾ ਏਸ ਪੈਰਾ ਸੀਮਪ੍ਰੇ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ.
the protagonist of the mexican telenovela es para siempre is a director of human resources.

ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਬਿਜਨਸ ਫੰਕਸ਼ਨ ਡੇਵ ਅਲਰਿਚ ਐਚਆਰ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਐਚਆਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਗਠਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
practice business function dave ulrich lists the functions of hr as aligning hr and business strategy, re-engineering organization processes, listening and responding to employees, and managing transformation and change.

ਮੈਕਰੋ-ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਐਚ.ਆਰ. ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ.
at the macro-level, hr is in charge of overseeing organizational leadership and culture.

ਐਚਆਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਗੋਲ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
hr also ensures compliance with employment and labor laws, which differ by geography, and often oversees health, safety, and security.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ, ਐਚਆਰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੇਬਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮੁ lਲਾ ਸੰਪਰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ.
in circumstances where employees desire and are legally authorized to hold a collective bargaining agreement, hr will typically also serve as the company's primary liaison with the employee's representatives usually a labor union .

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਐਚਆਰ, ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਰਾਜ ਲੇਬਰ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਬਰ ਸੰਬੰਧ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਲਾਬਿੰਗ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
consequently, hr, usually through representatives, engages in lobbying efforts with governmental agencies e.g., in the united states, the united states department of labor and the national labor relations board to further its priorities.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁ functionsਲੇ ਕਾਰਜ ਹਨ ਸਟਾਫ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਰੱਖ ਰਖਾਵ.
human resource management has four basic functions staffing, training and development, motivation and maintenance.

ਸਟਾਫਿੰਗ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਚੋਣ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਟਰਵਿing, ਕਾਰਜਾਂ, ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ, ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
staffing is the recruitment and selection of potential employees, done through interviewing, applications, networking, etc.

ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਹੈ.
training and development is the next step in a continuous process of training and developing competent and adapted employees.

ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁੰਜੀ ਹੈ.
motivation is key to keeping employees highly productive.

ਇਸ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਲਾਭ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
this function can include employee benefits, performance appraisals and rewards.

ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਰਜ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the last function of maintenance involves keeping the employees' commitment and loyalty to the organization.

ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਮਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the discipline may also engage in mobility management, especially for expatriates and it is frequently involved in the merger and acquisition process.

ਐਚਆਰ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਤਾ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ.
hr is generally viewed as a support function to the business, helping to minimize costs and reduce risk.

ਕੈਰੀਅਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਲੱਖ ਐੱਚ.ਆਰ. ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਹੋਰ.
careers there are half a million hr practitioners in the united states and millions more worldwide.

ਚੀਫ਼ ਐਚਆਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਐਚ ਆਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤਮ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਚ ਆਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਦੀ ਅਗਾਮੀ ਲਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the chief hr officer or hr director is the highest ranking hr executive in most companies and typically reports directly to the chief executive officer and works with the board of directors on ceo succession.

ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਐਚਆਰ ਅਹੁਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਮਾਹਰ.
within companies, hr positions generally fall into one of two categories generalist and specialist.

ਜਰਨਲਿਸਟ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ, ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ' ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
generalists support employees directly with their questions, grievances, and work on a range of projects within the organization.

ਉਹ "ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
they "may handle all aspects of human resources work, and thus require an extensive range of knowledge.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਦੇ ਜਨਰਲਿਸਟਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
the responsibilities of human resources generalists can vary widely, depending on their employer's needs."

ਇਸਦੇ ਮਾਹਰ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਚਆਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
specialists, conversely, work in a specific hr function.

ਕੁਝ ਅਭਿਆਸੀ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਕੈਰੀਅਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜਨਰਲਿਸਟ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਤਾਉਣਗੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਤਜਰਬੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨਗੇ.
some practitioners will spend an entire career as either a generalist or a specialist while others will obtain experiences from each and choose a path later.

ਐਚਆਰ ਮੈਨੇਜਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਨੌਕਰੀ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, 2006 ਵਿੱਚ ਸੀ ਐਨ ਐਨ ਮਨੀ ਦੁਆਰਾ 4 ਰੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ 20 ਰੈਂਕਿੰਗ, ਇਸਦੀ ਤਨਖਾਹ, ਨਿੱਜੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦੇ ਕਾਰਨ. ਸਮਾਜ.
being an hr manager consistently ranks as one of the best jobs, with a 4 ranking by cnn money in 2006 and a 20 ranking by the same organization in 2009, due to its pay, personal satisfaction, job security, future growth, and benefit to society.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਇਕ ਕੈਰੀਅਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਉਟਸੋਰਸ ਕੀਤੇ ਪੂਰਨ ਕੰਮ.
human resource consulting is a related career path where individuals may work as advisers to companies and complete tasks outsourced from companies.

2007 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 950 ਐਚ.ਆਰ. ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਇਕ 18.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ.
in 2007, there were 950 hr consultancies globally, constituting a usd 18.4 billion market.

ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਸਨ ਮਾਰਸਰ, ਅਰਨਸਟ ਐਂਡ ਯੰਗ, ਡੀਲੋਇਟ, ਵਾਟਸਨ ਵਿਆਟ ਹੁਣ ਟਾਵਰਜ਼ ਵਾਟਸਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਆਓਨ ਹੁਣ ਹੇਵਿਟ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਪੀਡਬਲਯੂਸੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ.
the top five revenue generating firms were mercer, ernst & young, deloitte, watson wyatt now part of towers watson , aon now merged with hewitt , and pwc consulting.

2010 ਲਈ, ਸੀਐਨਐਨ ਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਐਚਆਰ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 43 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
for 2010, hr consulting was ranked the 43 best job in america by cnn money.

ਐਚਆਰ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ ਜੋ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਚਆਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some individuals with phds in hr and related fields, such as industrial and organizational psychology and management, are professors who teach hr principles at colleges and universities.

ਉਹ ਅਕਸਰ ਐਚਆਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are most often found in colleges of business in departments of hr or management.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਚਆਰ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ.
many professors conduct research on topics that fall within the hr domain, such as financial compensation, recruitment, and training.

ਵਰਚੁਅਲ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ.
virtual human resources technology has had a significant impact on human resources practices.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਧਾਰਤ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
human resources is transitioning to a more technology based profession because utilizing technology makes information more accessible to the whole organization, eliminates time doing administrative tasks, allows businesses to function globally and cuts costs.

ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਚ.ਆਰ. ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਈ-ਭਰਤੀ ਭਰਤੀ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
information technology has improved hr practices in the following areas e-recruiting recruiting has been the most influenced by information technology.

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ, ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਖੁੱਲੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in the past, recruiters had relied on printing in publications and word of mouth to fill open positions.

ਐਚਆਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਪੋਸਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਲੀਡ ਟਾਈਮ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ.
hr professionals were not able to post a job in more than one location and did not have access to millions of people, causing the lead time of new hires to be drawn out and tiresome.

ਈ-ਭਰਤੀ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਐਚਆਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੋਸਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਟਰੈਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
with the use of e-recruiting tools, hr professionals can post jobs and track applicants for thousands of jobs in various locations all in one place.

ਇੰਟਰਵਿview ਫੀਡਬੈਕ, ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਅਤੇ ਡਰੱਗ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਆਨ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਭ ਨੂੰ viewedਨਲਾਈਨ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
interview feedback, background and drug tests, and onboarding can all be viewed online.

ਇਹ hr ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁੱਲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੌਖਾ ਹੈ.
this helps the hr professionals keep track of all of their open jobs and applicants in a way that is faster and easier than before.

ਈ-ਭਰਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
e-recruiting also helps eliminate limitations of geographic location.

ਨੌਕਰੀਆਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਦੁਆਰਾ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
jobs can be posted and seen by anyone with internet access.

ਪੋਰਟਲਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਚਆਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈੱਬ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
in addition to recruiting portals, hr professionals have a social media presence that allows them to attract employees through the world wide web.

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਬਾਰੇ ਖਬਰਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਪੋਸਟ ਕਰਕੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
on social media they can build the company's brand by posting news about the company and photos of fun company events.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ hris ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
human resources information systems hris human resources professionals generally process a considerable amount of paperwork on a daily basis.

ਇਹ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਕਿਸੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਗੁਪਤ ਟੈਕਸ ਫਾਰਮ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this paperwork could be anything from a department transfer request to an employee's confidential tax form.

ਇਸ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਫਾਈਲ 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ.
in addition to processing this paperwork, it has to be on file for a considerable period of time.

ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮਸ ਐਚ ਆਰ ਆਈ ਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿਚ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
the use of human resources information systems hris has made it possible for companies to store and retrieve files in an electronic format for people within the organization to access when needed.

ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this eliminates thousands of files and frees up space within the office.

ਐਚਆਰਆਈਐਸ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਲਾਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ .ੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
another benefit of hris is that it allows for information to be accessed in a timelier manner.

hr ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਈਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਐਚਆਰਆਈਐਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ.
instead of hr professionals having to dig through files to gain information, it is accessible in seconds via the hris.

ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਡੇਟਾ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਹੈ.
having all of the information in one place also allows for professionals to analyze data quicker and across multiple locations because the information is in a centralized location.

ਕੁਝ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਪੀਪਲਸ ਸੋਫਟ, ਮਾਈਟਾਈਮ, ਐਸਏਪੀ, ਟਾਈਮਕੋ ਅਤੇ ਜੌਬਸ ਨੈਵੀਗੇਟਰ.
examples of some human resources information systems are peoplesoft, mytime, sap, timeco, and jobsnavigator.

ਸਿਖਲਾਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ trainੰਗ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
training technology makes it possible for human resources professionals to train new staff members in a more efficient manner.

ਇਹ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਨ-ਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this gives employees the ability to access onboarding and training programs from anywhere.

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਭਾੜੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this eliminates the need for trainers to meet with new hires face to face when completing necessary paperwork to start.

ਵਰਚੁਅਲ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਵਿਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਐਚਆਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿizedਟਰਾਈਜ਼ਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
training in virtual classrooms makes it possible for the hr professionals to train a large number of employees quickly and to assess their progress through computerized testing programs.

ਕੁਝ ਮਾਲਕ ਤਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੇਂ ਭਾੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ.
some employers even incorporate an instructor with virtual training so that new hires are receiving the most vital training.

ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
employees can take control of their own learning and development by engaging in training at a time and place of their choosing, helping them manage their work-life balance.

ਮੈਨੇਜਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਲਤੂਗੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
managers are able to track the training through the internet as well, which helps to reduce redundancy in training and training costs.

ਸਕਾਈਪ, ਵਰਚੁਅਲ ਚੈਟ ਰੂਮ, ਅਤੇ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਸਿਖਲਾਈ ਸਾਈਟਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜੋ ਨਵੇਂ ਭਾੜੇ ਲਈ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੇ ਹਨ.
skype, virtual chat rooms, and interactive training sites are all resources that enable a more technological approach to training to enhance the experience for the new hire.

ਸਿੱਖਿਆ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਐਚਆਰ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
education several universities offer programs of study pertaining to hr and related fields.

ਕੋਰਨੈਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਰਿਲੇਸ਼ਨ ਐਚਆਰ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਪੱਧਰੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕੂਲ ਸੀ.
the school of industrial and labor relations at cornell university was the world's first school for college-level study in hr.

ਇਹ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ, ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੈਮੂਅਲ ਕਰਟਿਸ ਜੌਹਨਸਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it continues to offer education at the undergraduate, graduate, and professional levels and it operates a joint degree program with the samuel curtis johnson graduate school of management.

ਐਚਆਰ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਮੁੱਚੇ ਕਾਲਜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਟਰਜ, ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਨਿ new ਜਰਸੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਲੇਬਰ ਰਿਲੇਸ਼ਨਸ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਰਡਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਲੇਬਰ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ includeਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ-ਇੰਡੀਆ, ਉਰਬਾਨਾ-ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਿਖੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੀਨ ਦੀ ਰੇਨਮਿਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨਾਮਿਕਸ.
other universities with entire colleges dedicated to the study of hr include pennsylvania state university, rutgers, the state university of new jersey school of management and labor relations, michigan state university, indiana university, purdue university, university of minnesota, xavier labour relations institute at jamshedpur-india, university of illinois at urbana-champaign, renmin university of china and the london school of economics.

ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ, ਯੌਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਆਫ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਚ ਆਰ ਐਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in canada, the school of human resources management at york university is leading education and research in the hrm field.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕ ਵਪਾਰਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ.
many colleges and universities house departments and institutes related to the field, either within a business school or in another college.

ਬਹੁਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਕੂਲ ਐਚਆਰ ਦੇ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ.
most business schools offer courses in hr, often in their departments of management.

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
professional associations there are a number of professional associations, some of which offer training and certification.

ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਐਚਆਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 165 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 285,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਹਨ.
the society for human resource management, which is based in the united states, is the largest professional association dedicated to hr, with over 285,000 members in 165 countries.

ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਐਚਆਰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਇੰਸਟੀਚਿ throughਟ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪੀ.ਐਚ.ਆਰ. ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it offers a suite of professional in human resources phr certifications through its hr certification institute.

ਚਾਰਟਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ persਫ ਪਰਸੋਨਲ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਚ ਆਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1918 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the chartered institute of personnel and development, based in england, is the oldest professional hr association,with its predecessor institution being founded in 1918.

ਕਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਐਚ ਆਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
several associations also serve niches within hr.

ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ recਫ ਰਿਕਰੂਟਰਜ਼ ਆਈਓਆਰ ਇੱਕ ਭਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the institute of recruiters ior is a recruitment professional association, offering members education, support and training.

ਵਰਲਡਟਵਰਕ ਨੇ "ਕੁਲ ਇਨਾਮ" ਯਾਨੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਲਾਭ, ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਮਾਨਤਾ, ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜ-ਜੀਵਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ.
worldatwork focuses on "total rewards" i.e., compensation, benefits, work life, performance, recognition, and career development , offering several certifications and training programs dealing with remuneration and work-life balance.

ਹੋਰਨਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਰੀਕੋਗਨੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other niche associations include the american society for training & development and recognition professionals international.

ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਐਚਆਰ ਨਾਲ relevantੁਕਵੀਂ ਹੈ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਚਆਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a largely academic organization that is relevant to hr is the academy of management that has an hr division.

ਇਹ ਵੰਡ hr ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
this division is concerned with finding ways to improve the effectiveness of hr.

ਅਕੈਡਮੀ ਐਚ.ਆਰ. ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਕਈਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਜਰਨਲ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਰਿਵਿ. ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਸਾਲਾਨਾ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the academy publishes several journals devoted in part to research on hr, including academy of management journal and academy of management review, and it hosts an annual meeting.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ hr cornell hr ਸਮੀਖਿਆ hr ਮੈਗਜ਼ੀਨ shrm ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਮੀਖਿਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਰਨਲ ਆਫ ਹਿ humanਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਮੀਖਿਆ ਕਾਰਜ lera ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜਰਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤਿਮਾਹੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਰਨਲ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਅਪਲਾਈਡ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਪਰਸਨਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸ ਪਰਸੋਨਲ ਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਘਰੇਲੂ ਜਾਂਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਏਜੰਸੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ ਸਿਧਾਂਤ ਭਰਤੀ ਸੰਦਰਭ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਵਿਖੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਹਵਾਲੇਵਿਕੀਕੋਟ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਨਵੀ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
publications academic and practitioner publications dealing exclusively with hr cornell hr review hr magazine shrm human resource management human resource management review international journal of human resource management perspectives on work lera related publications academy of management journal academy of management review administrative science quarterly international journal of selection and assessment journal of applied psychology journal of management journal of occupational and organizational psychology journal of personnel psychology organization science personnel psychology see also human resource management system aspiration management domestic inquiry employment agency organization development organizational theory recruitment references external links media related to human resources management at wikimedia commons quotations related to human resource management at wikiquote mansa district punjabi falls under the indian state of punjab.

ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮਾਨਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
the headquarters is mansa city.

ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
mansa district was formed on 13 april 1992 from the erst while district of bathinda.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਬੁladਲਾਡਾ, ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਸ ਬਲਾਕ, ਭੀਖੀ, ਬੁladਲਾਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਝੁਨੀਰ ਅਤੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹਨ।
the district has three tehsils, budhlada, mansa and five development blocks, bhikhi, budhlada, mansa, jhunir and sardulgarh with three sub-tehsils.

ਭੂਗੋਲ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿਕੋਣੀ ਰੂਪ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
geography the district is roughly triangular in shape, and is bounded on the northwest by bathinda district, on the northeast by sangrur district, and on the south by haryana state.

ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ-ਜੀਂਦ-ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ-ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ-ਸਿਰਸਾ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is situated on the bathinda-jind-delhi railway and the barnala-sardulgarh-sirsa road.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਿੰਨ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਬੁladਲਾਡਾ, ਮਾਨਸਾ ਅਤੇ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the district is divided into three tehsils, budhlada, mansa, and sardulgarh.

ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਸਰਦੂਲਗੜ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ.
the ghaggar river flows through the sardulgarh tehsil in the southwestern corner of the district.

ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।
punjabi is the mother tongue as well as the official language of the district.

ਇਤਿਹਾਸ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁਲਕੀਆ ਸਿੱਖ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੈਥਲ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
history mansa district was formerly a part of phulkia sikh dynasty then part of kaithal sikh kingdom .

ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the present district was formed on 13 april 1992 from the erstwhile bathinda district.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ whoੀਂਗਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
the town is said to have been founded by bhai gurdas who hailed from dhingar, distt.

ਮਾਨਸਾ
mansa.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਜਾਟ ਸਿੱਖ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he is said to have been married at this place among the dhaliwal jat sikh.

ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
once he came to his in-laws to take his wife along with him but they refused to send her.

ਇਸ ਤੇ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ.
at this, bhai gurdas sat in meditation before the house of his in-laws.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਲੜਕੀ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਕੋਲ ਭੇਜਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ.
after some time, the parents of the girl agreed to send their daughter with bhai gurdas.

ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੁਣ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜੀਵਨ wayੰਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
but he refused to take her along with him, stating that he had now renounced the worldly way of life.

ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਉਸਦਾ ਸਮਾਧ ਉਸਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ.
in his memory, his smadh was constructed where a fair is held every year in .

ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਧ ਵਿਚ ਲੱਡੂ ਅਤੇ ਗੁਰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
people in large numbers attend the fair and offer laddus and gur at smadh.

ਕਲਾਸ 1952 ਤੋਂ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
class has been functioning in the town since 1952.the town has two colleges, viz.

ਸਰਕਾਰ
govt.

ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਐਸ.ਡੀ.
nehru memorial post graduate college and s.d.

ਕੰਨਿਆ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਾ ਕਾਲਜ, 3 ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, 90 ਹਾਈ ਸਕੂਲ, 1 ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 1 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.
kanya mahavidyala college, 3 senior secondary school, 90 high school, 1 middle school and 1 primary school and one distt.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ, 3 ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਅਤੇ 1 ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਅਤੇ 1 ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਹੈ.
library and has one civil hospital, 3 dispensaries and 1 ayurvedic and 1 homeopathic dispensary.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਥਾਣੇ ਹਨ
there are two police stations i.e.

ਪੀਐਸ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੀਐਸ ਸਦਰ ਅਤੇ ਇਕ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ.
ps city and ps sadar and also a railway station.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ancient period the ancient history of the mansa district has been traced to the indus valley civilization.

ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਲੱਭੇ ਲਗਭਗ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹਨਜੋਦਰੋ ਵਰਗੇ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
the archaeological finds at different villages of mansa district are almost similar to those of harappa and mohanjodaro.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਹੜੱਪਾ, ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੜੱਪਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is divided into three parts pre-harappa, harappa and late harappa.

ਜਨਸੰਖਿਆ the the. c ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 7,,68,8088 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਲਾਸਕਾ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
demographics according to the 2011 census mansa district has a population of 7,68,808, roughly equal to the us state of alaska.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 489 ਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 489th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 910 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 350 inhabitants per square kilometre 910 sq mi .

2001-101 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 11.62% ਸੀ।
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 11.62%.

ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 880 maਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 62.8% ਹੈ।
mansa has a sex ratio of 880 females for every 1000 males and a literacy rate of 62.8%.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮਾਨਸਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਤੀ ਪੱਟੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਚਿੱਟੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਖੇਤਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
agriculture and industry mansa is situated in the cotton belt of punjab and therefore popularly called the "area of white gold".

ਦਰਅਸਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣਦੀ ਹੈ.
indeed, agriculture forms the backbone of the district economy.

ਮਾਨਸਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿਚ 1980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਘਾਟ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
mansa is home to the largest thermal power plant of punjab.the thermal power plant has a capacity to produce 1980mw of electricity industrially, the district is very deficient, yet some trade and industry is being carried out in urban areas.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਬਾਰਟਾ ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ-ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
major cities and towns bareta it is situated on bathinda-delhi railway line.

ਇਹ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
it is cleanest city in mansa district.

ਬੁladਲਾਡਾ ਬੁudhਲਾਡਾ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ, ਬੁhaਾ ਅਤੇ ਲੱਧਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਖੱਤਰੀ ਸਨ.
budhlada budhlada was named after the two brothers, budha and ladha, who were khatri by caste.

ਇਹ ਬਠਿੰਡਾ-ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is also situated on bathinda-delhi railway line.

ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਰਤੀ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
it was the largest market of eastern punjab and a very big recruitment centre for military personnel.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ - ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਇਬ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ.
notable people sawarn singh - in punjabi is an indian rower as well as naib subedar in indian army .

ਉਹ 20 ਫਰਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਲੇਲਵਾਲਾ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was born on 20 february 1990 at dalelwala mansa in punjab, india.

ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੰਗਲ ਸਕੈਲ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 2014 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।
he primarily competes in single scull events.he is bronze medalist of 2014 asian games held at south korea.

ਉਸਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਸਕੈਲ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ 2012 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਅੱਠ 7 00.49, 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
he has qualified for 2012 summer olympics in men's single scull event and reached last eight 7 00.49, 2 km .

ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਚੁੰਗ ਜੂ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਫਿਸਾ ਓਲੰਪਿਕ ਕੰਟੀਨੈਂਟਲ ਕੁਆਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰੈਗਟਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣਾ ਈਵੈਂਟ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ।
swarn singh virk secured his spot in the london olympics by winning his event at the fisa olympic continental qualification regatta for asia in chung ju, korea.

21 ਸਾਲਾ ਵਿਰਕ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਲ ਸਕਲਜ਼ ਵਿਚ ਮੈਗਾ-ਈਵੈਂਟ ਲਈ ਵੀ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ.
the 21-year-old virk qualified in the men's single sculls even for the mega-event.

ਲੰਡਨ ਓਲੰਪਿਕਸ ਝਾਰਖੰਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡ ਸੀ.
london olympics was the maiden olympics appearance for the jharkhand national games gold medallist.

ਗਾਵੀ ਚਾਹਲ- ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਵੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਪਿੰਡ ਸ਼ੇਰ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਬਿੱਲਾ -ਪੰਜਾਬੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕਲਾਕਾਰ, ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ipੈਪੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ khਲਖ - ਉੱਤਮ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਜੇਤਾ, ਪਿੰਡ ਕਿਸ਼ਾਗੜ੍ਹ ਫਰਵਾਹੀ ਰੈਫਰੈਂਸ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲਵੇਈ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਈਵਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
gavie chahal -bollywood punjabi movie actor, hails from village sher khan wala kulwinder billa -punjabi record artist, hails from the village dhaipi of the district ajmer singh aulakh - sahitya academy winner for best drama director, hails from village kishagarh farwaahi references patiala district malwayi is one of the twenty two districts in the state of punjab in north-west india.

ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ 29 ਅਤੇ 30 ਉੱਤਰੀ ਵਿਥਕਾਰ, 75 ਅਤੇ 76 54 'ਪੂਰਬੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
patiala district lies between 29 and 30 north latitude, 75 and 76 54' east longitude, in the southeast part of the state.

ਇਹ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ, ਰੂਪਨਗਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਲੀ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅੰਬਾਲਾ, ਪੰਚਕੁਲਾ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਵਿਚ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ.
it is surrounded by fatehgarh sahib, rupnagar and mohali to the north, fatehgarh sahib and sangrur districts to the west, ambala, panchkula, haryana to the north east and kurukshetra districts of neighbouring haryana state to the east, and kaithal district of haryana to the south west.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਦਾ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ, ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ, ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਬਰਨਾਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1763 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
baba ala singh a sikh chieftain from village rampura phul in bathinda district of punjab, with his army of young brave men migrated to barnala where baba ala singh in 1763 set up his new state.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਲਹਿਲ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਥੇ ਇਸਨੇ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਜੋ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਫੁਲਕਿਅਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
later baba ala singh moved to a small village of lehal where he built a new city on the village naming it as patiala, he laid the foundations of a steady and stable state known as phulkian dynasty south to sirhind.

ਇਸ ਨੇ ਪਟਿਆਲੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ।
in and around patiala district he founded many villages within his territory, and reconstructed many historical gurdwaras relating to sikh religion.

ਇਹ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸਰਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ, ਟੋਹਾਣਾ, ਮਾਨਸਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ, ਫਤਿਹਾਬਾਦ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
it was since baba ala singh time that patiala district came into being as before the area was under the sirhind government, baba ala singh made sirhind, tohana, mansa, bathinda, sangrur and barnala, fatehabad district part of patiala state.

1809 ਵਿਚ, ਫੁਲਕਿਅਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਪਟਿਆਲੇ ਰਾਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਿਲ ਗਿਆ। 1809-1947 ਤੱਕ ਹੋਰ ਹਮਲਾ ਪਟਿਆਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ।
in 1809 patiala state came under british protection during the reign of maharaja sahib singh of phulkian dynasty, as he feared that maharaja ranjit singh of lahore would cross the sutlej river and take the district and state so the patiala rulers got the british to protect them from further invasion from 1809-1947 patiala remained under british protection.

1948 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1948 patiala princely state was abolished by the indian government.

ਪਟਿਆਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
patiala district was further divided into fatehgarh sahib district on the 13 april 1992 vaisakhi.

ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
patiala district population mainly follows sikhism with lesser number of hindus and smaller numbers of christians & muslims.

1,892,282 ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਟਿਆਲਾ, 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
patiala having a population of 1,892,282 is the 4th most populated district of the punjab after ludhiana, amritsar and jalandhar as per 2011 census.

ਭੂਗੋਲ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
geography this district contains many small hill ranges which are part of the shivalik hills.

ਡਵੀਜ਼ਨਜ਼ ਜਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਬ-ਡਵੀਜਨਾਂ, ਪਟਿਆਲਾ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਨਾਭਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅੱਗੇ 5 ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਪਟਿਆਲਾ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਨਾਭਾ, ਸਮਾਣਾ, ਪਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
divisions the district is divided into 3 sub-divisions patiala, rajpura and nabha, which are further divided into 5 tehsils, namely, patiala, rajpura, nabha, samana, pattran.

ਇਸ ਵਿਚ 8 ਬਲਾਕ, ਪਟਿਆਲਾ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਨਾਭਾ, ਪਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it also comprises 8 blocks, patiala, rajpura, nabha, pattran and samana.

ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਿਹਾਤੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਿਹਾਤੀ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਨਾਭਾ, ਸਮਾਣਾ, ਘਨੌਰ, ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ, ਸਨੌਰ, ਪਾਤੜਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ।
there are 9 punjab vidhan sabha constituencies located in this district patiala urban, patiala rural, rajpura, nabha, samana, ghanaur, shutrana, sanaur, patran .

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਟਿਆਲਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
all of these are part of patiala lok sabha constituency.

ਇੰਡਸਟਰੀ ਪਟਿਆਲਾ ਰਾਜ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
industry patiala is fast emerging as an important industrial growth centre on the industrial map of the state.

ਰਵਾਇਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਚ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਵਸਤੂਆਂ ਹੁਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਉਪਕਰਣ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਵਣਸਪਤੀ ਘਿਓ, ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਪਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਹਾਰਵੇਸਟਰ ਕੰਬਾਈਨ ਅਤੇ ਥ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
besides traditional goods, high quality and sophisticated items are now produced including small cutting tools, power cables, vanaspati ghee, bicycles and agriculture implements including harvester combines and threshers, milk products, pesticides etc.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਸਮਾਣਾ ਅਤੇ ਨਾਭਾ ਵਿਖੇ।
the industrial units are scattered all over the district mainly at rajpura, patiala, samana and nabha.

ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਖੇ ਵਣਸਪਤੀ ਘਿਉ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਡੇਰਾਬਸੀ ਵਿਖੇ ਕੱਤੀ-ਧਾਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ.
there are large and medium industrial units located at rajpura producing vanaspati ghee, power cables, bicycles and bicycle components and at dera bassi producing spun-yarn and alcohol.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣ, ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੈਲਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸੰਦ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਬੇਕਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
among the small scale industry in the district are those producing agriculture implements, rice shellers, cutting tools, electrical goods and bakeries.

ਪਟਿਆਲਾ, ਰਾਜਪੁਰਾ, ਨਾਭਾ ਅਤੇ ਡੇਰਾਬਸੀ ਵਿਖੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਦੋ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਸਟੇਟ ਹਨ।
there are industrial focal points at patiala, rajpura, nabha and dera bassi and two industrial estates at rajpura, patiala.

ਜਨਸੰਖਿਆ theics.. ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 1,892,282 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ ਸਲੋਵੇਨੀਆ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
demographics according to the 2011 census patiala district has a population of 1,892,282, roughly equal to the nation of slovenia or the us state of mississippi.

ਇਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 640 ਵਿਚੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 248 ਵੇਂ ਰੈਂਕਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this gives it a ranking of 248th in india out of a total of 640 .

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,540 ਵਰਗ ਮੀ.
the district has a population density of 596 inhabitants per square kilometre 1,540 sq mi .

2001-101 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 19.4% ਸੀ।
its population growth rate over the decade 2001-2011 was 19.4%.

ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਲਈ 8 888 maਰਤਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .3 76..3% ਹੈ।
patiala has a sex ratio of 888 females for every 1000 males, and a literacy rate of 76.3%.

ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਦਾ ਹੈ.
topography most of the area is plain in form of agricultural land.

ਘੱਘਰ ਨਦੀ ਸਾਲ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਦੌਰਾਨ ਖੁਸ਼ਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
the river ghaghar remains dry during most part of the year.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਫਸਲਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
however, during the rainy season, it often causes flooding the adjoining villages, which results in damage to the crops, livestock and the human lives.

ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ: ਟਾਂਗਰੀ ਨਾਦੀ, ਪਟਿਆਲਾ-ਵਾਲੀ-ਨਾਦੀ, ਸਰਹਿੰਦ ਚੋਅ ਅਤੇ ਝਾਂਬੋਵਾਲੀ ਚੋ.
other subsidiary rivers are tangri nadi, patiala-wali-nadi, sirhind choe and the jhambowali choe.

ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਖੜਾ ਮੇਨ ਲਾਈਨ ਨਹਿਰ, ਨਵਾਣਾ ਬ੍ਰਾਂਚ, ਅਤੇ ਘੱਗਰ ਲਿੰਕ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ.
apart from the natural water lines, the bhakra main line canal, the nawana branch, and the ghaghar link are the most important.

ਇਹ ਨਹਿਰਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਹੱਡੀ ਹਨ।
these canals are the back bone of the irrigation system of the district.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਪਟਿਆਲਾ".
references external links "patiala".

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

1911.
1911 .

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਇਕ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ “ਸ਼ੁੱਧ ਦੀ ਧਰਤੀ” ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
the khalistan movement was a sikh nationalist movement, which seeks to create a separate country called punjabi , "the land of the pure" in the punjab region of south asia.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੇਤਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਅੱਧੇ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕੱਛ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੁਆਂ indianੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਹੈ।
the territorial definition of the proposed country khalistan ranges from the punjab, haryana, himachal pradesh, chandigarh as capital of khalistan, half rajasthan, kutch, some parts of gujarat and also including the some neighbouring indian states.

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਵਤਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the punjab region has been the traditional homeland for the sikhs.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਉੱਤੇ years२ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1767 ਤੋਂ 1799 ਤਕ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
before its conquest by the british it had been ruled by the sikhs for 82 years the sikh misls ruled over the entire punjab from 1767 to 1799, until their confederacy was unified into the sikh empire by maharajah ranjit singh.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੂਬੇ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ.
however, the region also has a substantial number of hindus and muslims, and before 1947, the sikhs formed the largest religious group only in the ludhiana district of the british province.

ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ 1940 ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਿਨਾਂ ਵਤਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
when the muslim league demanded a separate country for muslims via the lahore resolution of 1940, a section of sikh leaders grew concerned that their community would be left without any homeland following the partition of india between the hindus and the muslims.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
they put forward the idea of khalistan, envisaging it as a theocratic state covering a small part of the greater punjab region.

ਵੰਡ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
after the partition was announced, the majority of the sikhs migrated from the pakistani province of punjab to the indian province of punjab, which then included the parts of the present-day haryana and himachal pradesh.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੂਬਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
following india's independence in 1947, the punjabi suba movement led by the akali dal aimed at creation of a punjabi-majority state suba in the punjab region of india in the 1950s.

ਚਿੰਤਤ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਰਥ ਅਸਰਦਾਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
concerned that creating a punjabi-majority state would effectively mean creating a sikh-majority state, the indian government initially rejected the demand.

ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਚੱਕਬੰਦੀ ਅਤੇ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਹਰਿਆਣਾ.
after a series of protests, violent clampdowns on the sikhs, and the indo-pakistani war of 1965, the government finally agreed to partition the state, creating a new sikh-majority punjab state and splitting the rest of the region to the states of himachal pradesh, the new state haryana.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
subsequently, the sikh leaders started demanding more autonomy for the states, alleging that the central government was discriminating against punjab.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
although the akali dal explicitly opposed the demand for an independent sikh country, the issues raised by it were used as a premise for the creation of a separate country by the proponents of khalistan.

1971 ਵਿੱਚ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
in 1971, the khalistan proponent jagjit singh chauhan travelled to the united states.

ਉਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ।
he placed an advertisement in the new york times proclaiming the formation of khalistan and was able to collect millions of dollars from the sikh diaspora.

12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, "ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮੀ ਕੌਂਸਲ" ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।
on 12 april 1980, he held a meeting with the indian prime minister indira gandhi before declaring the formation of "national council of khalistan", at anandpur sahib.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸੈਕਟਰੀ ਜਨਰਲ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
he declared himself as the president of the council and balbir singh sandhu as its secretary general.

ਮਈ 1980 ਵਿਚ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
in may 1980, jagjit singh chauhan travelled to london and announced the formation of khalistan.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
a similar announcement was made by balbir singh sandhu, in amritsar, who released stamps and currency of khalistan.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਈ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਸਟੰਟ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
the inaction of the authorities in amritsar and elsewhere was decried by akali dal headed by the sikh leader harchand singh longowal as a political stunt by the congress i party of indira gandhi.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਹਿਰ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਫੁੱਲ ਰਿਹਾ, ਜਿਹੜੀ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਵਤਨ ਰਹੀ ਹੈ।
the khalistan movement reached its zenith in the 1970s and 1980s, flourishing in the indian state of punjab, which has a sikh-majority population and has been the traditional homeland of the sikh religion.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
various pro-khalistan outfits have been involved in a separatist movement against the government of india ever since.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
there are claims of funding from sikhs outside india to attract young people into these pro-khalistan militant groups.

1980 ਵਿਆਂ ਵਿਚ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਮਾਇਤੀ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
in the 1980s, some of the khalistan proponents turned to militancy, resulting in counter-militancy operations by the indian security forces.

ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ blue ਸਟਾਰ ਜੂਨ, 1984 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਸੈਨਾਪਤੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਆਗੂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
in one such operation, operation blue star june 1984 , the indian army led by the sikh general kuldip singh brar forcibly entered the harimandir sahib the golden temple to overpower the armed militants and the militant leader jarnail singh bhindranwale.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਸਰੀਰਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਅਲੋਚਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
the handling of the operation, damage to the akal takht which is one of the five seats of temporal physical religious authority of the sikhs and loss of life on both sides, led to widespread criticism of the indian government.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸਿੱਖ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਈ।
many sikhs strongly maintain that the attack resulted in the desecration of the holiest sikh shrine.

ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
the indian prime minister indira gandhi was assassinated by her two sikh bodyguards in retaliation.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1984 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਭੀੜ ਨੇ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ।
following her death, thousands of sikhs were massacred in the 1984 anti-sikh riots in delhi, termed as a genocide by the congress activists and mobs.

ਜਨਵਰੀ 1986 ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
in january 1986, the golden temple was occupied by militants belonging to all india sikh students federation and damdami taksal.

26 ਜਨਵਰੀ 1986 ਨੂੰ ਇਕੱਠ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
on 26 january 1986, the gathering passed a resolution favouring the creation of khalistan.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਕਈ ਬਾਗੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਿਦਰੋਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
subsequently, a number of rebel militant groups in favour of khalistan waged a major insurgency against the government of india.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਏ ਗੈਰ-ਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
indian security forces suppressed the insurgency in the early 1990s, but sikh political groups such as the khalsa raj party and sad a continued to pursue an independent khalistan through non-violent means.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਰਗਰਮ ਹਨ, ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pro-khalistan organisations such as dal khalsa international are also active outside india, supported by a section of the sikh diaspora.

ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਾਜ਼ਾ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਬੁਲਾ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।
in november 2015, a sarbat khalsa, or congregation of the sikh community was called in response to recent unrest in the punjab region.

ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ 13 ਮਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
the sarbat khalsa adopted 13 resolutions to strengthen sikh institutions and traditions.

12 ਵੇਂ ਮਤੇ ਨੇ 1986 ਵਿਚ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਮਤਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the 12th resolution reaffirmed the resolutions adopted by the sarbat khalsa in 1986, including the declaration of the sovereign state of khalistan.

ਮੁੱ british ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1799 ਤੋਂ 1849 ਈਸਵੀ ਤੱਕ 50 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ.
origins british india before the british conquest of india, a large part of punjab region was ruled by a sikh dynasty founded by ranjit singh for 50 years from 1799 to 1849 ce.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
before the partition of india in 1947, the sikhs were not in majority in any of the districts of pre-partition british punjab province other than ludhiana.

ਇਸਲਾਮ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ 41.6% ਸਿਰਫ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ।
among the three major religions islam, hinduism and sikhism , the sikhs formed the largest group 41.6% only in the ludhiana district.

1909 ਦੇ ਮੋਰਲੇ-ਮਿੰਟੋ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the sikhs and the muslims had unsuccessfully claimed separate representation for their communities in the morley-minto reforms of 1909.

ਜਦੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ।
when the muslims proposed the creation of an islamic-majority pakistan, many sikhs staunchly opposed the concept.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸ਼ਬਦ ਮਾਰਚ 1940 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਡਾ: ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the term khalistan was coined by the sikh leader dr. vir singh bhatti in march 1940.

ਉਸਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਮਤੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਪਰਚੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੇਸ ਬਣਾਇਆ।
he made the case for a sikh country in the pamphlet khalistan, published as a response to muslim league's lahore resolution.

ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇਸ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ-ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਜਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇਗਾ।
his idea was based on the presumption that pakistan, containing sikh-inhabited territories, would be formed as an islamic theocratic state one day, and it would be hostile to the sikhism.

ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਸਿਮਲਾ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the khalistan country proposed by him included parts of present-day indian punjab, pakistani punjab including lahore and the simla hill states.

ਇਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
it was imagined as a theocratic state led by the maharaja of patiala with the aid of a cabinet consisting of the representatives of other units.

ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ।
the idea was supported by baba gurdit singh.

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੰਦੂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਅਰਥਾਤ ਹਿੰਦੂਆਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ।
in the 1940s, a prolonged negotiation transpired between the british and the three indian groups seeking political power, namely, the hindus, the muslims and the sikhs.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
during this period mohandas karamchand gandhi stated that a resolution was adopted by the congress to satisfy the sikh community.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ 1946 ਵਿਚ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਦੁਹਰਾਇਆ।
jawaharlal nehru reiterated gandhi's assurance to the sikhs at the all india congress committee meeting in calcutta in 1946.

ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਿਲ ਸਕੇ।
nehru assured the sikhs that they would be allowed to function as a semi-autonomous unit so that they may have a sense of freedom.

9 ਦਸੰਬਰ 1946 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਤੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਨੂੰ “ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਗਣਤੰਤਰ” ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
a resolution passed by the indian constituent assembly on 9 december 1946 envisaged the union of india as an "independent sovereign republic, comprising autonomous units with residuary powers".

ਬੰਬੇ ਵਿੱਚ 10 ਜੁਲਾਈ 1946 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਇੱਕਜੁਟ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਬਿਹਤਰੀ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ "ਬਦਲ ਜਾਂ ਸੋਧ" ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
during a press conference on 10 july 1946 in bombay, nehru made a controversial statement to the effect that the congress may "change or modify" the federal arrangement agreed upon for independent india for the betterment towards a united india this claim outraged many.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ 'ਧੋਖਾ' ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikhs felt that they had been "tricked" into joining the indian union.

21 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਖਰੜੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦੇ, ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ "ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
on 21 november 1949, during the review of the draft of the indian constitution, hukam singh, a sikh representative, declared to the constituent assembly "naturally, under these circumstances, as i have stated, the sikhs feel utterly disappointed and frustrated.

ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
they feel that they have been discriminated against.

ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
let it not be misunderstood that the sikh community has agreed to this constitution.

ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ.
i wish to record an emphatic protest here.

ਮੇਰਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। "
my community cannot subscribe its assent to this historic document."

ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੋਸ਼ 1947 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
initial allegations of discrimination in independent india after the british india was partitioned on a religious basis in 1947, the punjab province was divided between india and newly created pakistan.

ਸਿੱਖ ਅਬਾਦੀ ਜੋ 1941 ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ 19.8% ਜਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ 0.1% ਰਹਿ ਗਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਗਈ.
the sikh population that, in 1941, was as high as 19.8% in some districts that went to pakistan, dropped to 0.1% in all of them, and it rose sharply in the districts assigned to india.

ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣੇ ਰਹੇ।
they were still a minority in the punjab province of india, which remained hindu majority.

1947 ਵਿਚ, ਸਿੱਖ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in 1947, kapur singh, a senior sikh indian civil service officer, was dismissed by the government on the charges of corruption.

ਉਸ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪਰਚਾ ਛਾਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਰਾਜਪਾਲ ਚੰਦੂ ਲਾਲ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਗੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।
after his dismissal, he published a pamphlet alleging that prime minister jawahar lal nehru, through governor chandu lal trivedi, had issued a directive in 1947 to all the commissioners in punjab recommending that the sikhs in general must be treated as a criminal tribe.

1947 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਸੀ.ਐੱਮ. ਤ੍ਰਵੇਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। .ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਏ ਕਿ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਬਗੈਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ "ਅਪਰਾਧੀ ਗੋਤ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the pamphlet stated in 1947, the governor of punjab, mr. c. m. trevedi, in deference to the wishes of the prime minister jawahar lal nehru and sardar patel, the deputy prime minister, issued certain instructions to all the deputy commissioners of indian punjab...these were to the effect that, without reference to the law of the land, the sikhs in general and sikh migrants in particular must be treated as a "criminal tribe".

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਣ ਅਤੇ "ਕੌਣ ਸ਼ਾਸਕ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌਣ ਕੌਣ" ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
harsh treatment must be meted out to them...to the extent of shooting them dead so that they wake up to the political realities and recognise "who are the rulers and who the subjects".

ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in reality, nehru had not sent out any such directive, and in fact, kapur singh's case had been scrutinised by his own colleagues before he was dismissed.

ਫਿਰ ਵੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤਾ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
nevertheless, kapur singh was later supported by the akali dal leader master tara singh, who helped him win elections to the punjab legislative assembly and the lok sabha indian parliament .

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਮਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਖਾਲਸੇ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ "ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪਛਾਣ ਦੀ ਧਾਰਣਾ" ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
kapur singh later played an important role in drafting the anandpur resolution which postulated preservation of "the concept of distinct and sovereign identity" of the khalsa or simply the sikh nation .

ਲਾਇਲਪੁਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਜਲੰਧਰ, ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਵੀ “ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ, ਕੌਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼” ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ।
pritam singh gill, a retired principal of lyallpur khalsa college, jalandhar, also made allegations of "the hindu conspiracy to destroy sikhs kill the language, kill the culture, kill the community".

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
punjabi suba after independence of india, the punjabi suba movement led by the sikh political party akali dal sought creation of a province suba for punjabi people.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
the akali dal officially never demanded an independent country for the sikh nation, and at times, explicitly opposed it.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਉਠਾਏ ਗਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ.
however, the issues raised during the punjabi suba movement were later used as a premise for creation of a separate sikh country by the proponents of khalistan.

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਵਾਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1956 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਨਰਗਠਨ ਹੋਇਆ।
language issues in the 1950s, the country wide movement of linguistic groups seeking statehood in india resulted in a massive reorganisation of states according to linguistic boundaries in 1956.

ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਪੈਪਸੂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
as part of the reorganisation, the patiala and east punjab states union pepsu was merged with punjab, which included large numbers of punjabi as well as hindi speakers.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
at that time, the punjab state of india included present-day states of punjab, haryana and himachal pradesh some parts along with chandigarh.

ਇਸ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।
the vast majority of the sikhs lived in this hindu-majority punjab.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ meantੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਵੰਡਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਵਿਚ 60% ਬਹੁਮਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
the government of india was wary of carving out a separate punjabi language state, because it effectively meant dividing the state along religious lines sikhs would form a 60% majority in the resulting punjabi state.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਇਕ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ "ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ" ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the akali dal, a sikh-dominated political party active mainly in punjab, sought to create a punjabi suba "punjabi province" .

ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ressedੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਿਥੇ ਵੱਖਰੀ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
sikh leaders such as fateh singh tactically stressed the linguistic basis of the demand, while downplaying its religious basis a country where the distinct sikh identity could be preserved.

ਵੰਡ ਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋਏ, ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਸਿੱਖ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ।
fresh from the memory of the partition, the punjabi hindus were also concerned about living in a sikh-majority state.

ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹਿੰਦੂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ “ਮਾਂ ਬੋਲੀ” ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਪੱਖਪਾਤਕਾਰ ਇਸ ਦਲੀਲ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਸਕਣ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਇਕੱਲੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀ।
the hindu newspapers from jalandhar, exhorted the punjabi hindus to declare hindi as their "mother tongue", so that the punjabi suba proponents could be deprived of the argument that their demand was solely linguistic.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।
this later created a rift between hindus and sikhs of punjab.

ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਕੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੇਸ 1955 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the case for creating a punjabi suba case was presented to the states reorganisation commission established in 1955.

ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵਿਆਕਰਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
the states reorganization commission, not recognising punjabi as a language that was grammatically very distinct from hindi, rejected the demand for a punjabi state.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਮ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ।
another reason that the commission gave in its report was that the movement lacked general support of the people inhabiting the region.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਤਕਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ.
many sikhs felt discriminated against by the commission.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
however, the sikh leaders continued their agitation for the creation of a punjabi suba.

ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
the akal takht played a vital role in organising sikhs to campaign for the cause.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ, 1955 ਵਿਚ ਹੋਏ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ 12000 ਅਤੇ 1960-61 ਵਿਚ 26000 ਸਿੱਖ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
during the punjabi suba movement, 12000 sikhs were arrested for their peaceful demonstrations in 1955 and 26000 in 1960-61.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸਤੰਬਰ 1966 ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
finally, in september 1966, the indira gandhi-led union government accepted the demand, and punjab was trifurcated as per the punjab reorganisation act.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉਹ ਖੇਤਰ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਹਰਿਆਣਵੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਾਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
areas in the south of punjab that spoke the haryanvi dialect of hindi formed the new state of haryana, while the areas that spoke the pahari dialects were merged to himachal pradesh a union territory at the time .

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੇ ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।
the remaining areas, except chandigarh, formed the new punjabi-majority state, which retained the name of punjab.

1966 ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਸੀ 63.7..7%.
until 1966, punjab was a hindu majority state 63.7% .

ਪਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਾਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
but during the linguistic partition, the hindu-majority districts were removed from the state.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
chandigarh, the planned city built to replace punjab's pre-partition capital lahore, was claimed by both haryana and punjab.

ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਹੱਲ ਦੇ ਬਕਾਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ.
pending resolution of the dispute, it was declared as a separate union territory which would serve as the capital of both the states.

ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
river waters dispute the major rivers of punjab sutlej, beas and ravi are of high importance due to the agricultural economy of the region.

1966 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
before 1966, the issue of sharing river waters and development of projects had led to disputes between india and pakistan as well as between the indian states.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਤਲੁਜ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਡੈਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਪੈਪਸੂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਨਦੀ.
the indian government had initiated planning for development of ravi and beas rivers with treaty negotiations, which involved contributions the states of punjab, pepsu, himachal pradesh, rajasthan and jammu and kashmir j&k within the ambit of the already developed bhakra nangal dam project on the sutlej river.

ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਨਦੀ ਜਲ ਨਿਪਟਾਰਾ ਐਕਟ 1956 ਹੋਇਆ।
the merger of pepsu with punjab led to further complications, leading to the inter - state river water disputes act 1956.

1966 ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ.
the 1966 reorganisation further created competing demands for the river waters.

ਪੁਨਰਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਇਕ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਯਮੁਨਾ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ.
before the reorganisation, punjab was a riparian state as far as the rivers yamuna, beas and ravi were concerned.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1966 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਮੁਨਾ ਸਿਰਫ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
however, after 1966, yamuna ran only through haryana, while beas and ravi ran only through punjab and himachal.

ਬਿਆਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਣਵੰਡੇ ਰਾਜ ਲਈ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
since the beas project was already underway and was envisaged for the undivided state, haryana was also given a share of the river waters.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1976 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਰਾਵੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
however, in 1976, when ravi was made shareable, haryana was given a share in it, while punjab received no share of the yamuna waters.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੰਸੀ ਲਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸੀ।
the punjab politicians alleged that the decision was highly unjust to punjab and had been influenced politically by the haryana chief minister bansi lal, who was also a union cabinet minister at the time.

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਨੌਖੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ।
a section of sikhs perceived this diversion of river waters to the hindu-majority haryana as unfair and as an anti-sikh measure.

1955 ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹਮਲਾ 4 ਜੁਲਾਈ 1955 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ' ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਲਈ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕੁਝ ਹੰਝੂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਣਾ.
1955 invasion of harmandir sahib on 4 july 1955 the indian police under orders of the indian government assaulted peaceful protesters part of the punjabi suba morcha and invaded the vicinity of the harmandir sahib firing teargas bombs to disperse the devotees, some of the teargas shells are reported to have fallen into the sarovar holy water .

ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਲਾਠੀ ਅਤੇ ਰਾਈਫਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਸ ਵਿਚ ਕਈ ਸੌ ਸਿੱਖ includedਰਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
hundreds of sikhs were humiliated, beaten with lathi's and rifles and arrested, this included several hundred sikh women.

1955 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕੁੱਲ 12000 ਸਿੱਖ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਈ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾ ਸਣੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਅੱਛਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
for demanding punjabi to be the official language of the punjab a total of 12000 sikhs were arrested for their peaceful demonstrations in 1955 including several akali leaders including tara singh, gurcharan singh tohra, and jathedar of akal takht achchhar singh.

ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲੈਗ ਮਾਰਚ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ, ਜਿਥੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ।
the troops also went out on a flag march, first through the streets of amritsar sahib and then around the harmander sahib complex itself, where police established themselves in charge for 4 days.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
akali dal's demands the akali dal led a series of peaceful mass demonstrations to present its grievances to the central government.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਮਤੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1973 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
the demands of the akali dal were based on the anandpur sahib resolution, which was adopted by the party in october 1973 to raise specific political, economic and social issues.

ਮਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ।
the major motivation behind the resolution was the safeguarding of the sikh identity by securing a state structure that was decentralised, with non-interference from the central government.

ਮਤੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the resolution outlines seven objectives the transfer of the federally administered city of chandigarh to punjab.

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣਾ।
the transfer of punjabi-speaking and contiguous areas of haryana to punjab.

ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
decentralisation of states under the existing constitution, limiting the central government's role.

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the call for land reforms and industrialisation of punjab, along with safeguarding the rights of the weaker sections of the population.

ਇਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਘਰ ਪੂਜਾ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ।
the enactment of an all-india gurdwara sikh house of worship act.

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਆ।
protection for minorities residing outside punjab, but within india.

ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭਰਤੀ ਕੋਟੇ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
revision of government's recruitment quota restricting the number of sikhs in armed forces.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਜਿਥੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕੀਤੀ।
khalistan national council while the majority of the akali leaders pursued the idea of a more empowered sikh-majority state within india, some other sikh leaders such as jagjit singh chauhan pursued the idea of a sovereign khalistan.

1969 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਚੌਹਾਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਰਕਾਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
two years after losing the punjab assembly elections in 1969, chauhan moved to the united kingdom, and also went to nankana sahib in pakistan to attempt to set up a sikh government.

ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ.
he then visited the united states at the invitation of his supporters in the sikh diaspora.

13 ਅਕਤੂਬਰ 1971 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਨਿ independent ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ।
on 13 october 1971, he placed an advertisement in the new york times proclaiming an independent sikh state.

1977 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੌਹਾਨ 1979 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
after returning to india in 1977, chauhan returned to britain in 1979, and established the khalistan national council.

“ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਹਾ houseਸ” ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
operating from a building termed "khalistan house", he remained in contact with the sikh religious leader jarnail singh bhindranwale.

ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।
chauhan also maintained contacts among various groups in canada, the usa and germany.

ਉਹ ਚੌਧਰੀ ਜ਼ਹੂਰ ਇਲਾਹੀ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
he visited pakistan as a guest of leaders like chaudhuri zahoor elahi.

ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ ਖਾਲਿਸਤਾਨ" ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਨੂੰ "ਪਾਸਪੋਰਟ", "ਡਾਕ ਟਿਕਟ" ਅਤੇ "ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਡਾਲਰ" ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।
chauhan declared himself president of the "republic of khalistan", named a cabinet, and issued khalistan "passports", "postage stamps" and "khalistan dollars".

ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
apart from punjab, himachal and haryana, chauhan's proposal of khalistan also included parts of rajasthan state.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 1970 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਗੂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੇਖੀ ਗਈ।
politics of the early 1980s the late 1970s and the early 1980s saw the increasing involvement of the sikh religious leader jarnail singh bhindranwale in the punjab politics.

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਈ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
indira gandhi's congress i party supported bhindranwale in a bid to split the sikh votes and weaken the akali dal, its chief rival in punjab.

ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 1978 ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the congress supported the candidates backed by bhindranwale in the 1978 sgpc elections.

ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱ meetingsਲੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਲਈ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿੱਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਦਸੰਬਰ 1978 ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੜਕਾ. ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਧ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਵਿੱ. ਦਿੱਤਾ।
the congress leader giani zail singh allegedly financed the initial meetings of the separatist organisation dal khalsa, which disrupted the december 1978 ludhiana session of the akali dal with provocative anti-hindu wall writing.

1980 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ -1 ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਲਾਲ ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
in the 1980 election, bhindranwale supported congress-i candidates gurdial singh dhillon and raghunandan lal bhatia.

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
bhindranwale was originally not very influential, but the activities of the congress elevated him to the status of a major leader by the early 1980s.

ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਕਤਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਏ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿਚ 9 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਮਾਲਕ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
assassination of lala jagat narain in a politically charged environment, lala jagat narain, the hindu owner of the hind samachar group of newspapers, was assassinated by the sikh militants on 9 september 1981.

ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਸਨ।
jagat narain was a prominent critic of jarnail singh bhindranwale and a congress leader.

ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
he had been writing about accepting hindi instead of punjabi as one's mother-tongue by hindus living in punjab.

15 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
on 15 september 1981, bhindranwale was arrested for his alleged role in the assassination.

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਆਗੂ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
bhindranwale had earlier been a suspect in the murder of the nirankari leader gurbachan singh, who had been killed on 24 april 1980 in retaliation for killings of conservative sikhs belonging to the akhand kirtani jatha.

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਸਨ।
bhindranwale was released in october by the punjab state government, as no evidence was found against him.

ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ startedੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the khalistani movement can be considered to have effectively started from this point.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਤਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀਮਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ.
though there were a number of leaders vying for leadership role, most were based in united kingdom and canada, and had limited influence.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਗੈਰ-ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੇਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਣਾਈ।
in punjab, bhindranwale was the unchallenged leader of the movement and made his residence in the golden temple in amritsar.

ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਏਜੰਟ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
dharam yudh morcha the akali dal was initially opposed to bhindranwale, and even accused him of being a congress agent.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਗਏ, ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
however, as bhindranwale became increasingly influential, the party decided to join hands with him.

ਅਗਸਤ 1982 ਵਿੱਚ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚਾ “ਧਰਮ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲਈ ਧਰਮ” ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।
in august 1982, under the leadership of harcharan singh longowal, the akali dal launched the dharam yudh morcha "group for the battle for righteousness" in collaboration with bhindranwale.

ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਟੀਚਾ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਮਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸੀ।
the goal of the organisation was implementation of the anandpur sahib resolution.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਹੱਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਪਸ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ।
thousands of people joined the movement, as they felt that it represented a real solution to their demands such as a larger share of water for irrigation and return of chandigarh to punjab.

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਮਤੇ ਨੂੰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਸਬੂਤ।
indira gandhi considered the anandpur resolution as a secessionist document and evidence of an attempt to secede from the union of india.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
akali dal was classified as a separatist party.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the akali dal officially stated that the sikhs were indians, and anandpur sahib resolution did not envisage an autonomous sikh state of khalistan.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸਮੂਹਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਫਾਇਰਿੰਗ ਵਿਚ ਸੌ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
the government of india decided to repress the mass agitation with a heavy hand over a hundred people were killed in the police firings.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ thirtyਾਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ।
the security forces arrested over thirty thousand sikhs in two-and-a-half months.

ਜੁਲਾਈ 1982 ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
to appease sikh community in july 1982, government decided to make sh giani zail singh, then home minister as the president of india.

ਨਵੰਬਰ 1982 ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਡਰੋਂ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
fear of protest during asian games in november 1982, akali dal announced the organisation of protests in delhi during the asian games.

ਭਜਨ ਲਾਲ ਵਰਗੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਲਕਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਪਮਾਨ ਦੱਸਿਆ।
the congress leaders like bhajan lal ordered selective frisking of sikh visitors to delhi, which was seen as humiliation by the sikhs.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 170 ਕਰਨਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਨ.
later, the akali dal organised a convention at the darbar sahib attended by over 5,000 sikh ex-servicemen, 170 of whom were above the rank of colonel.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
these sikhs claimed that there was discrimination against them in government service.

ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਏ ਸਨ।
militant activities there were widespread murders in punjab by followers of bhindrawale.

ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਤਲ ਡੀਆਈਜੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ ਦਾ ਸੀ ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਵਿੱਚ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੇਟ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
one such murder was that of dig sh avtar singh atwal who was killed in april 1983 at gate of darbar sahib.

ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ 2 ਘੰਟੇ ਉਥੇ ਰਹੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਗਿਆ ਦੇ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਸਨ.
his corpse remained there for 2 hours as even police officers were afraid to touch the body without permission from bhindranwale.

ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜੋ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ.
this showed the power and influence that bhindranwale had over the region.

ਇਹ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।
it was common knowledge that the militants responsible behind bombings and murders were taking shelter into some gurdwaras.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
however the congress-led government declared that it could not enter the gurdwaras for the fear of hurting sikh sentiments.

ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
detailed reports on the open shipping of arms-laden trucks was sent to the prime minister indira gandhi however the government did not take any action to stop these.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਕਤੂਬਰ 1983 ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਿੰਦੂ ਬੱਸ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
finally, after the murder of six hindu bus passengers in october 1983, emergency rule was imposed in punjab, which continued for more than a decade.

ਧਾਰਮਿਕ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1984 ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਬੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ' 'ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ, ਸਿੱਖ, ਜੈਨ' ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਾਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ", ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ" ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਪਹਿਨਣਾ ਅਤੇ ਚੁੱਕਣਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ. "
religious confusion during this incident, the akali dal began another agitation in february 1984 protesting against clause 2 b of article 25 of the indian constitution, which ambiguously states "the reference to hindus shall be construed as including a reference to persons professing the sikh, jaina or buddhist religion", though it also implicitly recognises sikhism as a separate religion with the words "the wearing and carrying of kirpans shall be deemed to be included in the profession of the sikh religion."

ਇਸ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਨਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ.
yet this clause is still deemed offensive by many minority religions in india, even today because of the failure to recognise these religions under the constitution separately.

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬਿਆਨ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the akali dal members demanded that the constitution should remove any ambiguous statements that use the word hindu to refer to the sikhs.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਜੋੜਾ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਖਾਸ ਵਿਆਹ ਐਕਟ, 1954 ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
for instance, a sikh couple who marry in accordance to the rites of the sikh religion must register their marriage either under the special marriage act, 1954 or the hindu marriage act the akalis demanded replacement of such rules with sikhism-specific laws.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ.
operation blue star the darbar sahib, popularly known as the golden temple, is the holiest of sikh temples.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਰਥਕ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਸਨ।
while bhindranwale had stated that he neither supported nor opposed the concept of khalistan, a number of his supporters were pro-khalistan.

ਸੰਨ 1984 ਵਿਚ ਸ਼ਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਅਸਲਾ ਅਤੇ ਅਤਿਵਾਦੀ ਰੱਖੇ ਸਨ।
in 1984, the followers of bhindranwale, led by shabeg singh, had placed ammunitions and militants in the temple.

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਅਸਫਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਤੂਫਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
unsuccessful negotiations were held with bhindranwale and his supporters, following which indira gandhi ordered the indian army to storm the temple complex.

ਜਨਰਲ ਕੁਲਦੀਪ ਬਰਾੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ 3 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਘਿਰਾਓ ਕੀਤਾ।
a variety of army units along with paramilitary forces, led by the general kuldip brar, surrounded the temple complex on 3 june 1984.

ਸੈਨਾ ਜਨਤਕ ਐਡਰੈਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ।
the army kept asking the militants to surrender, using the public address system.

ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the militants were not asked to send the pilgrims out of the temple premises to safety, before they started fighting the army.

ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
nothing happened.

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
some people say that no one was informed to come outside the temple.

ਜਨਰਲ ਬਰਾੜ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੇ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ helpਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅੰਦਰ ਰਸਾਲੇ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਦਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
general brar then asked the police, if they could send emissaries inside to help get the civilians out, but the police said that anyone sent inside would be killed by the militants.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ।
they believed that the militants were keeping the pilgrims inside to stop the army from entering the temple.

ਫੌਜ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਨੂੰ ਘੋਰ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
the army had grossly underestimated the firepower possessed by the militants.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਤੋਪਖਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਂਟੀ-ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ-ਗਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ.
thus, tanks and heavy artillery were used to forcefully suppress the anti-tank and machine-gun fire.

76 ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰਕਾਰ ਸੈਨਾ ਨੇ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
after a 76-hour firefight, the army finally wrested control of the temple complex.

ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 700 ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 249 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
according to the indian army, 700 army personnel were killed and 249 injured.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ 493 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 86 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1600 ਲੋਕ ਬੇਹਿਸਾਬ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ।
in all, 493 people in the complex were killed and 86 injured the government report also mentions that 1600 people were unaccounted for, though it does not state what fraction were killed or injured.

ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਹਨ.
unofficial figures go well into the thousands.

ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉਪਾਸਕ ਫਾੜ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ.
along with insurgents, many innocent worshipers were caught in the crossfire.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਫੌਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫਲ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਇਕ ਵੱਡੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਮੋਸ਼ੀ ਸੀ - ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ.
though the operation was militarily successful, it was a huge political embarrassment - as the attack coincided with sikh religious festival, a large number of pilgrims were staying inside the complex.

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the sikhs alleged that the civilians were targeted for attack by the indian army.

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।
the opponents of indira gandhi also criticised the operation for unnecessary use of force.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਨਰਲ ਬਰਾੜ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ "ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ" ਕਿਉਂਕਿ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ "ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਟੁੱਟਣਾ" ਸੀ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
however, general brar later stated that the government had "no other recourse" as there was a "complete breakdown" of the situation, and pakistan would have come into picture declaring its support for khalistan.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
the khalistan activists have alleged that the indira gandhi government had been preparing for an attack on their shrine for over a year.

ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਂਬਰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਭੰਗ-ਰਹਿਤ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਸੀ।
according to subramanian swamy, then a member of the indian parliament, the central government had allegedly launched a disinformation campaign in order to legitimise the attack.

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਿੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡਾਂ ਸਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
assassination of indira gandhi and massacre of sikhs on the morning of 31 october 1984, indira gandhi was shot dead by two sikh security guards satwant singh and beant singh in new delhi in retaliation for operation blue star.

ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪੂਰੀ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤੀ।
the assassination triggered fulminant violence against sikhs across north india.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ, ਕਾਂਗਰਸ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੰਗਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਜਾਦੂਗਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
while the ruling party, congress i , maintained that the violence was due to spontaneous riots, its critics have alleged that the congress members had planned a pogrom against the sikhs.

ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ, ਐਚ. ਕੇ. ਭਗਤ ਅਤੇ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ।
senior congress leaders such as jagdish tytler, h. k. l. bhagat and sajjan kumar have been accused by sikhs of inciting the mobs against them.

ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ।
other political parties strongly condemned the riots.

ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 16 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਨੇਤਾ, ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਨੱਬੇ-ਅੱਠ ਹੋਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ।
two major civil-liberties organisations issued a joint report on the anti-sikh riots naming sixteen important politicians, thirteen police officers and one hundred and ninety-eight others, accused by survivors and eyewitnesses.

ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਉਭਾਰ, ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣਾ ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਸਿੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਤਿਵਾਦ ਦੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
rise of militancy the carrying out of operation blue star which the sikhs answered with the assassination of indira gandhi, and the anti-sikh riots that resulted from her death paved the way for the rise of sikh militancy and acts of terrorism.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਗਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਕ ਜੁਅਰਗੇਨਸਮੇਅਰ ਨੂੰ “ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਧ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਮ.
the brutality of the violence that spanned the next 15 years in punjab may be understood in the context of what sociologist mark juergensmeyer refers to as a "cosmic war," in which he argues that the presence of certain conditions increases the likelihood of violence undertaken in the name of religion.

ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ, ਜੁਅਰਗੇਨਸਮੇਅਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਕ ਆਤਮਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅੱਤਵਾਦ ਹੋਵੇਗਾ.
in terror in the mind of god, juergensmeyer cites three characteristics that are associated with the elevation of a spiritual struggle to that of a cosmic war in which religious terrorism will occur.

ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: 1 ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 2 ਹਾਰ ਦਾ ਸਹਾਰਣਾ ਕਲਪਨਾਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ 3 ਸੰਘਰਸ਼ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਤੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸਲੀ ਸਮਾਂ.
they are as follows 1 the conflict is seen as necessary to affirm identity and to uphold dignity, 2 the suffering of defeat is unimaginable, and 3 the struggle has stymied, is perceived to be at the point of crisis, and appears to defy resolution in real time.

1984 ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਤੂਫਾਨੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
the 1984 government storming of the golden temple in amritsar, and the subsequent killing of movement leader jarnail singh bhindranwale may well have been the single most critical developments in the framing of the sikh struggle as a cosmic war.

ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਇਕ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਏਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਇਕ ਬੇਇਜ਼ਤੀ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦਾ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬੇਹਿਸਾਬ ਹੋ ਗਈ, ਦੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ.
that the indian government would conduct a military operation in so sacred a place deeply offended many sikhs, an insult that was profoundly made worse by the careless, en masse cremation of the dead whose number went unrecorded due to the many unidentifiable pilgrims who had gathered at the golden temple to worship.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਲੜਾਈ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਿਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਲਿਖਤਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ।
furthermore, the battle continued for nearly three days, which heavily damaged the religious centre and caused a fire which destroyed irreplaceable library manuscripts.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
the army occupation of punjab which followed operation blue star continued to enrage and alienate the sikhs.

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬਾਂ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਜੇਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
authorities combed the countryside in a quest to quell the resistance, subjected young sikhs to abuse and torture designed to elicit confessions, and jailed them for further questioning if they were unsatisfied with their answers.

ਇਕ ਵਾਰ ਕੈਦ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲੱਭਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਸੀ.
once imprisoned, they were hidden from sight and nearly impossible to locate.

ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰਿਆ, ਨੇ ਸਿੱਖ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਅਨਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ।
the anti-sikh riots that ensued after the assassination of the indian prime minister further inflamed sikh passions and heightened their collective sense of injustice.

ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 10,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਭੀੜ ਨੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।
it is estimated that in the aftermath of gandhi's murder, some 10,000 people were killed in the violence that gripped punjab, with many sikhs being tortured and killed by mobs headed by congressional leaders.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ.
consequently, many who had previously been unsympathetic to the militants felt compelled to join the struggle once they witnessed the violence being visited on their brethren.

ਉਹ ਬਦਲਾ ਕਤਲ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਮਿਲਿਅਸੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ, ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਬੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ।
they became part of numerous militias in order to carry out revenge killings, a mission that was seen as divinely necessary in order to restore balance to the world, and resulted in an escalation of violence on the part of both sides.

ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਕ ਜੁਆਰਗੇਨਸਮੀਅਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੁਬਰਿਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the factors discussed above lend some support to juergensmeyer's cosmic war rubric.

ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ' ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਹਮਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
the actions by the indian government overall were viewed as a profound attack on the symbols of sikh faith, whereupon the sikh resistance became a matter of preserving religious identity and honour.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਰ ਮੰਨਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਕੀਮਤ ਆਵੇ.
as the attack launched against their temple and their persons was perceived as a threat to their very existence, defeat was unacceptable, whatever the cost.

ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਸੁਭਾਅ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਰੂਹਾਨੀ ਮਹੱਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਜਹਾਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
and finally, the protracted and brutal nature of the violence allowed the struggle to take on a deeply spiritual importance which raised the war to a sacred plane.

29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਸ਼ਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
partial chronology of events on 29 april 1986, an assembly of separatist sikhs at the akal takht made a declaration of an independent state of khalistan.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਸਧਾਰਣਤਾ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਿਆ।
these events were followed by a decade of violence and conflict in punjab before a return to normality in the region.

1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਟੇਟ ਅਤਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
during the late 1980s and the early 1990s, there was a dramatic rise in radical state militancy in punjab.

ਇਸ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ-ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਸੀ।
this period of insurgency saw clashes of sikh militants with the police, as well as with sikh-nirankari group, an organisation formed by less conservative sikhs aiming to reform sikhism.

ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ 1987 ਵਿੱਚ ਲਾਲੜੂ ਨੇੜੇ 32 ਹਿੰਦੂ ਬੱਸ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 80 ਰੇਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ।
the khalistani militant activities manifested in the form of several attacks such as the 1987 killing of 32 hindu bus passengers near lalru and the 1991 killing of 80 train passengers in ludhiana.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖਾੜਕੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ 1984 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the khalistan-related militant activities continued in the 1990s, as the perpetrators of the 1984 riots remained unpunished, and many sikhs felt that they were being discriminated against and that their religious rights were being suppressed.

ਗਲੋਬਲਸੇਕ.ਆਰ.ਓ.ਆਰ.ਆਰ.ਓ. ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
globalsecurity.org reported that in the early 1990s, journalists who did not conform to militant-approved behaviour were targeted for death.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰਨ, ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਹੋਰ ਨਾਗਰਿਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਬ ਫਟਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
it also reports that there were indiscriminate attacks designed to cause extensive civilian casualties derailing trains, and exploding bombs in markets, restaurants, and other civilian areas between delhi and punjab.

ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
it further reported that militants assassinated many of those moderate sikh leaders who opposed them and sometimes killed rivals within the same militant group.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
it also stated that many civilians who had been kidnapped by extremists were murdered if the militants' demands were not met.

ਆਖਰਕਾਰ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
finally, it reports that hindus left punjab by the thousands.

ਅਗਸਤ 1991 ਵਿੱਚ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੇਰੋ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੁਖਾਰੇਟ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in august 1991, julio ribeiro, then indian ambassador to romania was attacked and wounded in a bucharest assassination attempt by gunmen identified as punjabi sikhs.

ਸਿੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ 1991 ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਲਿਵਯੂ ਰਾਡੂ ਵਿਚ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ।
sikh groups claimed responsibility for the 1991 kidnapping of the romanian d'affaires in new delhi, liviu radu.

ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੇਰੋ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਵਿਚ ਕੇ.ਐਲ.ਐਫ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਰੋਮਾਨੀਆ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ।
this appeared to be in retaliation for romanian arrests of klf members suspected of the attempted assassination of julio ribeiro.

ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਡੂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
radu was released unharmed after sikh politicians criticised the action.

ਅਕਤੂਬਰ, 1991 ਵਿਚ, ਦ ਨਿ newਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ 20 ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ “ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ” ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ.
in october, 1991, the new york times reported that violence had increased sharply in the months leading up to the kidnapping, with indian security forces or sikh militants killing 20 or more people per day, and that the militants had been "gunning down" family members of police officers.

31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
on 31 august 1995, chief minister beant singh was killed by a suicide bomber.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਸਮੂਹ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
the pro-khalistan group babbar khalsa claimed responsibility for the assassination, but security authorities were reported to be doubtful of the truth of that claim.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਇਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੰਗਠਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫੋਰਸ ਸੀ।
a 2006 press release by the embassy of the united states in new delhi indicated that the responsible organisation was the khalistan commando force.

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਸਿੱਖ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
while the militants enjoyed some support among sikh separatists in the earlier period, the support for sikh militants gradually disappeared.

ਬਗਾਵਤ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
the insurgency weakened the punjab economy and led to an increase in violence in the state.

ਘੱਟ ਰਹੇ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਨਾਲ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
with dwindling support and an increasingly effective indian security troops eliminating anti-state combatants, the sikh militancy was effectively over by the early 1990s.

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੇਪੀਐਸ ਗਿੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ - ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸੀ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
there were serious charges levelled by human rights activists against indian security forces headed by kps gill - himself a sikh that thousands of suspects were killed in staged shootouts and thousands of bodies were cremated disposed without proper identification or post-mortem.

ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ 1984 ਤੋਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਨਮਾਨੇ arrestੰਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ, ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਹੱਤਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
human rights watch reported that since 1984, the government forces have resorted to widespread human rights violations to fight the militants, including arbitrary arrest, prolonged detention without trial, torture, and summary killings of civilians and suspected militants.

ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗੇ ਗਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਗਠਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਿੱਖ womenਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ।
family members were frequently detained and tortured to reveal the whereabouts of relatives sought by the police the organisation international human rights organization claims that several sikh women were reportedly gang-raped and molested by the punjab police and the indian security forces during house to house searches.

ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੰਨ-ਤੋੜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
it also claims that looting of the villagers' properties and the ransacking of entire villages occurred during this period.

ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ, ਤਸ਼ੱਦਦ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਦੇ ਕਈ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ 75-100 ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2002 ਤਕ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
amnesty international has also alleged several cases of disappearances, torture, rape and unlawful detentions by the police during punjab insurgency, for which 75-100 police officers had been convicted by december 2002.

ਰੈਡੀhesਡ ਟੂ ਐਸ਼ਜ਼ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਰਾਮ ਨਾਰਾਇਣ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ, ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ram narayan kumar, the author of reduced to ashes, claims that the issue of khalistan was used by the state to divert attention from real issues of democracy, constitutional safeguard and citizens' rights.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੀਕੇਆਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਕਨੇਡਾ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ।
khalistan militant outfits the major pro-khalistan militant outfits include babbar khalsa international bki listed as a terrorist organisation in the european union, canada, india, and uk.

2004 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬਾਹਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
also included in the terrorist exclusion list of the united states government in 2004.

27 ਜੂਨ 2002 ਨੂੰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫਲਾਈਟ 182 ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1986 ਵਿੱਚ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦੁਆਰਾ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫੋਰਸ ਕੇਸੀਐਫ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਈਐੱਸਵਾਈਐਫ।
designated by the us and the canadian courts for the bombing of air india flight 182 on 27 june 2002. international sikh youth federation isyf , based in the united kingdom khalistan commando force kcf formed by the sarbat khalsa in 1986.

ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਖੁਫੀਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਸੀਐਫ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਸਮੇਤ 1995 ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਤਲ।
it does not figure in the list of terrorist organisations declared by united states department of state according to the us state department, and the assistant inspector general of the punjab police intelligence division, the kcf was responsible for the deaths of thousands in india, including the 1995 assassination of chief minister beant singh.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਬੀਟੀਐਫਕੇ ਦੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਏਆਈਐਸਐਫ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਫੋਰਸ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਫੋਰਸ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਟਾਈਗਰ ਫੋਰਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਨੋਚਾਹਲ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
all india sikh students federation aissf bhindranwala tigers force of khalistan btfk also known variously as bhindranwala tigers force of khalistan and bhindranwale tiger force, this group appears to have been formed in 1984 by gurbachan singh manochahal.

ਬਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਟੀਐਫ ਜਾਂ ਬੀਟੀਐਫਕੇ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਜਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
after the founder's death, the btf or btfk seems to have disbanded or integrated into other organisations.

1995 ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਕ 4 "ਵੱਡੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ" ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
listed in 1995 one of the 4 "major militant groups" in the khalistan movement.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਫੋਰਸ ਕੇ ਜ਼ੈੱਡ.ਐੱਫ. ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
khalistan zindabad force kzf listed as a terrorist organisation by the eu.

ਪਿਛਲੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀ 2006 ਵਿੱਚ, ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਬੱਸ ਟਰਮਿਨਸ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਸੀ।
last major suspected activity was a bomb blast at the inter-state bus terminus in jalandhar, in 2006.

1986 ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਕਈ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਲਾਮਿਸਟ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ।
khalistan liberation force formed in 1986 believed to be responsible for several bombings of civilian targets in india during the 1980s and 1990s, sometimes in conjunction with islamist kashmir separatists.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਕੇ.ਐਲ.ਏ ਦਾ ਨਾਮਣਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਦਾ ਵਿੰਗ ਸੀ, ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਸੀ।
khalistan liberation army kla reputed to have been a wing of, or possibly associated with, or possibly a breakaway group from, the khalistan liberation force.

ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਸ਼ਹੀਦ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫੋਰਸ 1993 ਤੱਕ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਗਠਨ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।
dashmesh regiment shaheed khalsa force most of these outfits were crushed during the anti-insurgency operations by 1993.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਸਰਗਰਮ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਦਲ ਖਾਲਸਾ, ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਫੋਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
in recent years, active groups included babbar khalsa, international sikh youth federation, dal khalsa, bhinderanwala tiger force.

ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਸਮੂਹ, ਸ਼ਹੀਦ ਖਾਲਸਾ ਫੋਰਸ, ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
an unknown group before then, the shaheed khalsa force, claimed credit for the marketplace bombings in new delhi in 1997.

ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ.
the group has never been heard of since.

ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਡਾਣ 182 ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਡਾਣ 182 ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਇਕ ਉਡਾਣ ਸੀ ਜੋ ਲੰਡਨ-ਦਿੱਲੀ-ਬੰਬੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ.
air india flight 182 air india flight 182 was an air india flight operating on the -london-delhi-bombay route.

23 ਜੂਨ 1985 ਨੂੰ, ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਇਕ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 23 june 1985, the aeroplane operating on the route was blown up in midair off the coast of ireland by a bomb.

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, 329 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 280 ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ 22 ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ।
in all, 329 people were killed, among them 280 canadian nationals and 22 indian nationals.

ਇਸ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ੱਕੀ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਸਮੂਹ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
the main suspects in the bombing were the members of a sikh separatist group called the babbar khalsa and other related groups who were at the time agitating for a separate sikh state called khalistan in punjab, india.

ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿਚ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਟਿਵ ਨਿ newsਜ਼ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤਹਿਲਕਾ ਵਿਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਤਕ ਦਾ ਇਕ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in september 2007, the canadian commission investigated reports, initially disclosed in the indian investigative news magazine tehelka that an hitherto unnamed person, lakhbir singh rode had masterminded the explosions.

ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਘਾਟਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਪੰਥੀ 1992 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 1997 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂ ਸੈੱਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।"
abatement of extremism the united states department of state found that sikh extremism had decreased significantly from 1992 to 1997, although the 1997 report noted that "sikh militant cells are active internationally and extremists gather funds from overseas sikh communities."

ਸੰਨ 1999 ਵਿਚ ਕੁਲਦੀਪ ਨਈਅਰ ਨੇ ਰੈਡਿਫ਼.ਕਾੱਮ ਲਈ ਲਿਖਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਲੇਖ “ਇਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੱਟੜਵਾਦ ਹੈ” ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ “ਜਨਤਾ” ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in 1999, kuldip nayar, writing for rediff.com, stated in his article "it is fundamentalism again", that the sikh "masses" had rejected terrorists.

2001 ਤਕ, ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
by 2001, sikh extremism and the demand for khalistan had all but abated.

ਸਿਮਰਤ illਿੱਲੋ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ofਫ ਪੀਸ ਐਂਡ ਕਨਫਲਿਕਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਲਈ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੂਹ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, “ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਮਰਥਨ ਗੁਆ ​​ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”
simrat dhillon, writing in 2007 for the institute of peace and conflict studies, noted that while a few groups continued to fight, "the movement has lost its popular support both in india and within the diaspora community".

ਮਾਰਕ ਜੁਅਰਗੇਨਸਮੇਅਰ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਗਲੋਬਲ ਐਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਯੂਸੀਐਸਬੀ, ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ “ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ” ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, “ਅੰਦੋਲਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ,” ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। , ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਤਕ ਸਹਾਇਤਾ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ.
mark juergensmeyer, director, orfalea centre for global & international studies, ucsb, reported in his paper "from bhindranwale to bin laden understanding religious violence", "the movement is over," as many militants had been killed, imprisoned, or driven into hiding, and because public support was gone.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿ star ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਤਿਆਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਤਵਾਦ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ... "ਹਵਾ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ.
support from outside india sikh diaspora in canada immediately after operation blue star, authorities were unprepared for how quickly extremism spread and gained support in canada, with extremists "...threatening to kill thousand of hindus by a number of means, including blowing up air india flights."

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਉਜਲ ਦੁਸਾਂਝ, ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਸਿੱਖ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ “ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਰਾਜ” ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
canadian member of parliament ujjal dosanjh, a moderate sikh, stated that he and others who spoke out against sikh extremism in the 1980s faced a "reign of terror".

18 ਨਵੰਬਰ 1998 ਨੂੰ, ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
on 18 november 1998, the canada-based sikh journalist tara singh hayer was gunned down by the suspected khalistani militants.

"ਇੰਡੋ-ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼" ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਵਾਰ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਉਸਨੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਉਡਾਣ 182 ਦੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
the publisher of the "indo-canadian times," a canadian sikh and once-vocal advocate of the armed struggle for khalistan, he had criticised the bombing of air india flight 182, and was to testify about a conversation he overheard concerning the bombing.

24 ਜਨਵਰੀ 1995 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ "ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ" ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾ sਥਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਫ਼ਤਰ ਬੰਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
on 24 january 1995, tarsem singh purewal, editor of britain's punjabi-language weekly "des pardes", was killed as he was closing his office in southall.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਆਸਅਰਾਈਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਤਲ ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਰੇਵਾਲ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
there is speculation that the murder was related to sikh extremism, which purewal may have been investigating.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਬਲਾਤਕਾਰ ਪੀੜਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਲਈ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
another theory is that he was killed in retaliation for revealing the identity of a young rape victim.

ਟੈਰੀ ਮਾਈਲੋਵਸਕੀ ਨੇ 2006 ਵਿਚ ਸੀਬੀਸੀ ਦੀ ਇਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਆਜ਼ਾਦ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਇਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
terry milewski reported in a 2006 documentary for the cbc that a minority within canada's sikh community was gaining political influence even while publicly supporting terrorist acts in the struggle for an independent sikh state.

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਕਨੇਡਾ ਡਬਲਯੂਐਸਓ, ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਅਤਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੀਬੀਸੀ ਉੱਤੇ “ਮਾਣਹਾਨੀ, ਬਦਨਾਮੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ” ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਮੀਲੇਵਸਕੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਡਬਲਯੂਐਸਓ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ.
in response, the world sikh organization of canada wso , a canadian sikh human rights group that opposes violence and extremism, sued the cbc for "defamation, slander and libel", alleging that milewski linked it to terrorism and damaged the reputation of the wso within the sikh community.

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਕਿਮ ਬੋਲਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਤਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
canadian journalist kim bolan has written extensively on sikh extremism.

2007 ਵਿਚ ਫਰੇਜ਼ਰ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਵਿਚ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ 1985 ਵਿਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਕਵਰੇਜ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ।
speaking at the fraser institute in 2007, she reported that she still received death threats over her coverage of the 1985 air india bombing.

2008 ਵਿਚ, ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ “ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਂਡ” ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੈਸਾਖੀ ਪਰੇਡਾਂ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰੰਪਟ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।
in 2008, a cbc report stated that "a disturbing brand of extremist politics has surfaced" at some of the vaisakhi parades in canada, and the trumpet agreed with the cbc assessment.

ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਸਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ।
two leading canadian sikh politicians refused to attend the parade in surrey, saying it was a glorification of terrorism.

2008 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਅਤਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁੜ ਉੱਭਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
in 2008, dr. manmohan singh, prime minister of india, expressed his concern that there might be a resurgence of sikh extremism.

ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਫਰਵਰੀ 2008 ਵਿਚ, ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਐਨ ਪੀ ਐਸ ulaਲਖ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
sikh diaspora in the uk in february 2008, bbc radio 4 reported that the chief of the punjab police, nps aulakh, alleged that militant groups were receiving money from the british sikh community.

ਉਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਇਹ ਬਿਆਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਮਾੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਖੁਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਆਪਣੀ ਭਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
the same report included statements that although the sikh militant groups were poorly equipped and staffed, intelligence reports and interrogations indicated that babbar khalsa was sending its recruits to the same terrorist training camps in pakistan used by al qaeda.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦਫਤਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਦੇ ਲਾਰਡ ਬਾਸਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਈਐੱਸਵਾਈਐਫ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ "ਕਤਲ, ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ" ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖਤਰਾ" ਸਨ।
lord bassam of brighton, then home office minister, stated that international sikh youth federation isyf members working from the uk had committed "assassinations, bombings and kidnappings" and were a "threat to national security."

ਆਈਐੱਸਵਾਈਐਫ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਪ੍ਰੈਸਬ੍ਰਾਇਬਡ ਟੈਰਰਿਸਟ ਗਰੁੱਪ" ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the isyf is listed in the uk as a "proscribed terrorist group".

ਪਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
but it has not been included in the list of terrorist organisations by united states department of state.

ਇਸ ਨੂੰ 27 ਜੂਨ 2002 ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was also added to the us treasury department terrorism list on 27 june 2002.

ਐਂਡ੍ਰਿrew ਗਲੀਗਨ, ਨੇ ਦ ਲੰਡਨ ਈਵਿਨੰਗ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਯੂਕੇ ਆਈਐੱਸਵਾਈਐਫ ਦਾ “ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ” ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ… ਬਹੁਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
andrew gilligan, reporting for the london evening standard, stated that the sikh federation uk is the "successor" of the isyf, and that its executive committee, objectives, and senior members... are largely the same.

ਵੈਨਕੂਵਰ ਸਨ ਨੇ ਫਰਵਰੀ २०० in ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦਬਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
the vancouver sun reported in february 2008 that dabinderjit singh was campaigning to have both the babbar khalsa and international sikh youth federation de-listed as terrorist organisations.

ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸਟਾਕਵੈੱਲ ਦਿਵਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਬਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ"।
it also stated of public safety minister stockwell day that "he has not been approached by anyone lobbying to delist the banned groups".

ਦਿਵਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ, ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜ਼ਾਬਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"
day is also quoted as saying "the decision to list organizations such as babbar khalsa, babbar khalsa international and the international sikh youth federation as terrorist entities under the criminal code is intended to protect canada and canadians from terrorism."

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ ਕਥਿਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ "ਅਸਥਿਰ" ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ।
pakistan india has accused pakistan of supporting the khalistan movement in the past, to allegedly seek revenge against india for its help in creating bangladesh and, according to india, to "destabilize" the indian state.

ਵਿੱਕੀ ਨਨਜੱਪਾ ਦੇ ਜੂਨ 2008 ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਰੈਡਿਫ ਡਾਟ ਕਾਮ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿ bureauਰੋ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਖੁਫੀਆ ਸੰਗਠਨ ਸਿੱਖ ਅਤਿਵਾਦ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
a june 2008 article by vicky nanjappa, writing for rediff.com, stated that a report by india's intelligence bureau indicated that pakistan's inter-services intelligence organisation was trying to revive sikh militancy.

2006 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਖਾਲਿਦ ਅਵਾਨ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫੋਰਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਵੜ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ।
in 2006, an american court convicted khalid awan of providing money and financial services to the khalistan commando force chief paramjit singh panjwar in pakistan.

ਰਾਜੀਵ-ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਈ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਮੂਹਾਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
rajiv-longowal accord many sikh and hindu groups, as well as organisations not affiliated to any religion, attempted to establish peace between the khalistan proponents and the government of india.

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜੀਵ-ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੱਲ ਕੱ seekਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਰਹੂਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੁ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ.
the central government attempted to seek a political solution to the grievances of the sikhs through the rajiv-longowal accord, which took place between the late prime minister rajiv gandhi and harchand singh longowal, the then president of the akali dal, who was assassinated a few months later.

ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਗੈਰ-ਸਮਝੌਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the accord recognised the religious, territorial and economic demands of the sikhs that were thought to be non-negotiable under indira gandhi's tenure.

ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਸਧਾਰਣਤਾ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the agreement provided a basis for a return to normality, but it was denounced by a few sikh militants who refused to give up demand for an independent khalistan.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
harchand singh longowal was later assassinated by these militants.

ਤਬਾਦਲੇ ਵਿਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ' ਤੇ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the transfer has allegedly been delayed pending an agreement on the districts of punjab that should be transferred to haryana in exchange.

ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜੀਵ-ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਕਈ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the khalistani separatists have alleged that the indian government has not implemented several of the points outlined in the rajiv-longowal accord.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ.
present situation the present situation in punjab is generally regarded as peaceful and the militant khalistan movement weakened considerably.

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the sikh community maintains its own unique identity and is socially assimilated in cosmopolitan areas.

ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਵੰਡ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਤਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਸ਼ਾਇਦ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਵਾਸੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਤ ਬਣੇ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਛੋਟੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਅਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
some organisations claim that social divisions and problems still exist in rural areas, but the present situation remains largely peaceful, though support for an independent homeland may remain strong among the separatist sikh leaders popular in the expatriate sikh community largely from outside india mainly europe and north america in india, minor political parties khalsa raj party and few others seek to establish khalistan through non-violent means.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹਨ.
although the situation in punjab appears to be normal, recent developments are troubling and signal bad news for india.

ਖ਼ਬਰਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਰਬੋਤਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
news is surfacing about the revival of khalistan movement by sikh extremist groups operating from other countries.

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕਾਕਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
notably, india has warned the us about the role of pro-khalistan elements in the launch of a sikh congressional caucus inside the united states itself.

ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ ਜੋ ਵੱਖਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
it was confirmed that the principal movers of the sikh caucus were khalistani activists trying to revive separatist sentiments.

ਇਹ ਡਰ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ 2015 ਦਾ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਹਮਲਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
there are also increasing fears that the 2015 gurdaspur attack was an outstanding attempt to revive the khalistan movement.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਵਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਰਮਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਅਮਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਖ ਗਰਮ ਖਿਆਲੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਿੱਖ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਨੇੜੇ ਹੈ।
according to india's intelligence agency research and analysis wing, sikh resurgence is imminent, given the increased activities of sikh radical organisations globally, allegedly in countries such as germany, uk, france, us, pakistan and malaysia.

ਰਾਅ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅੱਗ ਬੁਝਾ. ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
according to the raw report, a fiery speaker who has delivered anti-india speeches has been noticed.

ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ, 60-70 ਦੇ ਲਗਭਗ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 6000-8000 ਲੋਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
in san francisco, around 60-70 people participated in anti-india protests while in other parts of california, around 6000-8000 people attended a similar meet.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕਈ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
recently, many slogans were raised in several places in support of the khalistan movement.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂਸਟਾਰ ਦੀ 31 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ in ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
notably, in the 31st anniversary of the operation bluestar, pro-khalistan slogans were raised in punjab.

ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ 25 ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।
in retaliation, 25 sikh youths were detained by the police.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
pro-khalistan slogans were also raised during punjab cm parkash singh function.

ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੰਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਅਕਾਲੀ-ਏ ਦੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ।
two persons of sad-a, identified as sarup singh sandha and rajindr singh channa, raised pro-khalistan and anti- badal slogans during the chief speech.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਦਯਾਨੰਦ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.ਐੱਚ.
moreover, slogans in favour of khalistan were raised when sad amritsar president simranjeet singh mann came to meet surat singh khalsa who is admitted to dayanand medical college and hospital dmch .

ਮਾਨ ਜਦੋਂ ਏਸੀਪੀ ਸਤੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਡੀਐਮਸੀਐਚ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ਤੇ ਖੜੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ।
while mann was arguing with acp satish malhotra, supporters standing at the main gate of dmch raised slogans of khalistan in the presence of heavy police force.

ਲਗਭਗ ਮਿੰਟ ਚੱਲੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨ ਨੂੰ ਏਡੀਸੀਪੀ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਨਾਲ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
after a confrontation with the police authorities that lasted about minutes, mann was allowed to meet khalsa along with adcp paramjeet singh pannu.

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਸਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲਗਨ ਦੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਭਾਵਨਾ ਹੈ.
despite residing outside india, there is a strong sense of attachment among sikhs to their culture and religion.

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸਿਖ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਨਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੰਗ ਹੈ।
there is persistent demand for justice for the sikh victims during the peak of the khalistan movement.

ਕੁਝ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੂੰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਮਸ਼ਾਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in some ways, the sikh diaspora is seen as a torch-bearer of the khalistan movement, now considered to be highly political and military in nature.

ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
recent reports clearly indicate a rise in the pro-khalistan sentiments among the sikh diaspora overseas, which can revive the secessionist movement.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਸਿੱਖ ਕਿੰਗਡਮ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਦਰੋਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਪੰਜਾਬ ਝੂਠ ਦਾ ਨਾਈਟਸ ਕੇਪੀਐਸ ਗਿੱਲ ਦਿ ਗੌਸਟ ਦਿ ਖਾਲਿਸਤਾਨ - ਸਿੱਖ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਿ ਪੰਜਾਬ ਮਾਸ ਕ੍ਰਿਮੇਸ਼ਨ ਕੇਸ ਇੰਡੀਆ ਬਰਨਿੰਗ ਰੂਲ ਆਫ ਲਾਅ ਪੀ ਡੀ ਐੱਫ.
see also damdami taksal ghadar party sikh kingdom sikhism in india shiromani akali dal dal khalsa khalsa raj party punjab insurgency indira gandhi separatist movements of india references further reading punjab the knights of falsehood by k p s gill the ghost of khalistan - sikh times the punjab mass cremations case india burning the rule of law pdf .

ਇਨਸਾਫ.
ensaaf.

ਜਨਵਰੀ 2007.
january 2007.

ਕੌਰ, ਸੁਖਮਨ ਧਾਮੀ ਰਸਾਲਾ ਅਕਤੂਬਰ 2007.
kaur, jaskaran sukhman dhami october 2007 .

"ਕਾਤਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਆਫੀ ਦੀ ਨੀਤੀ" ਪੀ ਡੀ ਐੱਫ.
"protecting the killers a policy of impunity in punjab, india" pdf .

19 14.
19 14 .

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ.
new york human rights watch.

ਲੇਵਿਸ, ਮੀ ਕੌਰ, ਜਰਨਲ 5 ਅਕਤੂਬਰ 2005.
lewis, mie kaur, jaskaran 5 october 2005 .

ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਪੀਡੀਐਫ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
punjab police fabricating terrorism through illegal detention and torture pdf .

ਸੰਤਾ ਕਲਾਰਾ ਐਨਸਾਫ.
santa clara ensaaf.

ਸਿਲਵਾ, ਰੋਮੇਸ਼ ਮਾਰਵਾਹਾ, ਜੈਸਮੀਨ ਕਲਿੰਗਨਰ, ਜੈੱਫ 26 ਜਨਵਰੀ 2009.
silva, romesh marwaha, jasmine klingner, jeff 26 january 2009 .

ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਹਿੰਸਕ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱ preਲਾ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੀ.ਡੀ.ਐੱਫ.
violent deaths and enforced disappearances during the counterinsurgency in punjab, india a preliminary quantitative analysis pdf .

ਪਲੋ ਆਲਟੋ ਏਨਸਾਫ ਅਤੇ ਬੈਨੀਟੇਕ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਮੂਹ ਐਚਆਰਡੀਏਗ.
palo alto ensaaf and the benetech human rights data analysis group hrdag .

ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 2009.
parvinder singh 2009 .

"1984 ਸਿੱਖ ਕ੍ਰਿਸਟਲਨਾਚੈਟ" ਪੀਡੀਐਫ.
"1984 sikhs kristallnacht" pdf .

11 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 11 january 2010.

ਸਿੰਥੀਆ ਕੇਪਲੇ ਮਹਿਮੂਦ.
cynthia keppley mahmood.

ਸਿੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਲੜਾਈ।
fighting for faith and nation dialogues with sikh militants.

ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8122-1592-3.
university of pennsylvania press, isbn 0-8122-1592-3.

ਸਿੰਥੀਆ ਕੇਪਲੇ ਮਹਿਮੂਦ.
cynthia keppley mahmood.

ਸਿੱਖਸ ਐਂਡ ਇੰਡੀਆ ਤੇ ਓਰਨਜ ਰਾਈਟਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਗਰ.
a sea of orange writings on the sikhs and india.

ਐਕਸਲੀਬਰਿਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-4010-2857-8 ਰਾਮ ਨਰਾਇਣ ਕੁਮਾਰ ਏਟ ਅਲ.
xlibris corporation, isbn 1-4010-2857-8 ram narayan kumar et al.

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਐਸ਼ੇਸ ਦ ਇਨਗਰਸੈਂਸੀ ਐਂਡ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
reduced to ashes the insurgency and human rights in punjab.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਫੋਰਮ ਫਾਰ ਹਿ humanਮਨ ਰਾਈਟਸ, 2003.
south asia forum for human rights, 2003.

ਜੋਇਸ ਪੈਟੀਗ੍ਰਿrew.
joyce pettigrew.

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਅਣਗਿਣਤ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਾ ਹਿੰਸਾ ਦੀ.
the sikhs of the punjab unheard voices of state and guerrilla violence.

ਜ਼ੈੱਡ ਬੁਕਸ ਲਿਮਟਿਡ, 1995.
zed books ltd., 1995.

ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ।
anurag singh.

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲਿar ਸਟਾਰ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅੱਖੀ-ਗਵਾਹੀ ਖ਼ਾਤਾ।
giani kirpal singh's eye-witness account of operation bluestar.

1999.
1999 .

ਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ.
patwant singh.

ਸਿਖ.
the sikhs.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਨੂਫ, 2000.
new york knopf, 2000.

ਹਰਨਿਕ ਦਿਓਲ.
harnik deol.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਕੇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬ.
religion and nationalism in india the case of the punjab.

ਲੰਡਨ ਰਾoutਟਲੇਜ, 2000 ਸਤੀਸ਼ ਜੈਕਬ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਟੱਲੀ.
london routledge, 2000 satish jacob and mark tully.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਲੜਾਈ।
amritsar mrs gandhi's last battle.

isbn 0-224-02328-4.
isbn 0-224-02328-4.

ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ।
ranbir singh sandhu.

ਜਸਟਿਸ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼।
struggle for justice speeches and conversations of sant jarnail singh bhindranwale.

ਓਹੀਓ serf, 1999.
ohio serf, 1999.

ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ.
iqbal singh.

ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਅਧੀਨ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
punjab under siege a critical analysis.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਐਲਨ, ਮੈਕਮਿਲਨ ਅਤੇ ਐਂਡਰਸਨ, 1986.
new york allen, mcmillan and enderson, 1986.

ਪਾਲ ਬ੍ਰਾਸ.
paul brass.

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ.
language, religion and politics in north india.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1974.
cambridge cambridge university press, 1974.

ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੇਰੋ
julio ribeiro.

ਬੁਲੇਟ ਮਾਈ ਲਾਈਫ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬੁਲੇਟ.
bullet for bullet my life as a police officer.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪੈਨਗੁਇਨ ਬੁਕਸ, 1999.
new delhi penguin books, 1999.

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ।
harjinder singh dilgeer.

"ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ" 10 ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ 7,8,9.
"sikh history" in 10 volumes volumes 7,8,9 .

ਵੇਅਰਮੇ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2010-11.
waremme, belgium sikh university press, 2010-11.

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ।
harjinder singh dilgeer.

"ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਅਤੇ ਰੋਲ".
"akal takht concept and role".

ਵੇਅਰਮੇ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 2011.
waremme, belgium sikh university press, 2011.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨਾਈਟਸ sਫ ਝੂਠ - ਈਬੁਕ ਲੇਖ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਵਾਹਨ ਯੂਏਵੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡਰੋਨ, ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯੂਏਐਸ ਜਾਂ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਇਲਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
external links khalistan movement website knighs of falsehood - ebook article on punjab problem by khushwant singh an unmanned aerial vehicle uav , commonly known as a drone, unmanned aircraft system uas , or by several other names, is an aircraft without a human pilot aboard.

ਯੂਏਵੀਜ਼ ਦੀ ਉਡਾਣ ਮਨੁੱਖੀ ਆਪਰੇਟਰ ਦੁਆਰਾ ਰਿਮੋਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ, ਸਵਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the flight of uavs may operate with various degrees of autonomy either under remote control by a human operator, or fully or intermittently autonomously, by onboard computers.

ਮਨੁੱਖੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਯੂਏਵੀ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ "ਗੰਦੇ, ਗੰਦੇ ਜਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ" ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
compared to manned aircraft, uavs are often preferred for missions too "dull, dirty or dangerous" for humans.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਨਿਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਪਾਰਕ, ​​ਵਿਗਿਆਨਕ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਲਸਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ, ਹਵਾਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਰੇਸਿੰਗ.
they originated mostly in military applications, although their use is expanding in commercial, scientific, recreational, agricultural, and other applications, such as policing and surveillance, product deliveries, aerial photography, agriculture and drone racing.

ਸਿਵਲੀਅਨ ਡਰੋਨ ਹੁਣ ਫੌਜੀ ਡਰੋਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 2015 ਵਿਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
civilian drones now vastly outnumber military drones, with estimates of over a million sold by 2015.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਈ ਮਾਨਵ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
terminology multiple terms are used for unmanned aerial vehicles, which generally refer to the same concept.

ਸ਼ਬਦ ਡਰੋਨ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮਰਦ ਮਧੂ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਫੌਜੀ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਮੋਟਰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the term drone, more widely used by the public, was coined in reference to the resemblance of navigation and loud-and-regular motor sounds of old military unmanned aircraft to the male bee.

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ.
the term has encountered strong opposition from aviation professionals and government regulators.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਿਸਟਮ ਯੂ.ਏ.ਐੱਸ. ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਡੀਓਡੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਫੈਡਰਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਿਸਟਮ ਰੋਡਮੈਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2005 ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
the term unmanned aircraft system uas was adopted by the united states department of defense dod and the united states federal aviation administration in 2005 according to their unmanned aircraft system roadmap .

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੰਗਠਨ ਆਈਸੀਏਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, 2020 ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਿੰਗਲ-ਯੂਰਪੀਅਨ-ਸਕਾਈ ਐਸਈਐਸ ਏਅਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ-ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਏਟੀਐਮ ਰਿਸਰਚ ਐਸਈਐਸਆਰ ਜੁਆਇੰਟ ਅੰਡਰਟੇਕਿੰਗ ਰੋਡ ਮੈਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the international civil aviation organization icao and the british civil aviation authority adopted this term, also used in the european union's single-european-sky ses air-traffic-management atm research sesar joint undertaking roadmap for 2020.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this term emphasizes the importance of elements other than the aircraft.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਡੇਟਾ ਲਿੰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਕਰਣ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it includes elements such as ground control stations, data links and other support equipment.

ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ-ਜਹਾਜ਼ ਵਾਹਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਯੂਏਵੀਐਸ ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟਡ ਏਰੀਅਲ ਵਾਹਨ ਆਰਪੀਏਵੀ, ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸਿਸਟਮ ਆਰਪੀਏਐਸ.
a similar term is an unmanned-aircraft vehicle system uavs remotely piloted aerial vehicle rpav , remotely piloted aircraft system rpas .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ.
many similar terms are in use.

ਇੱਕ ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸੰਚਾਲਿਤ, ਹਵਾਈ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਂਦਾ, ਵਾਹਨ ਦੀ ਲਿਫਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਐਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਬਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਉੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਰਚੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਰੂ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ" .
a uav is defined as a "powered, aerial vehicle that does not carry a human operator, uses aerodynamic forces to provide vehicle lift, can fly autonomously or be piloted remotely, can be expendable or recoverable, and can carry a lethal or nonlethal payload".

ਇਸ ਲਈ, ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਯੂਏਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਹਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਿਮੋਟ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
therefore, missiles are not considered uavs because the vehicle itself is a weapon that is not reused, though it is also unmanned and in some cases remotely guided.

ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲਡ ਮਾੱਡਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਨਾਲ ਯੂਏਵੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
the relation of uavs to remote controlled model aircraft is unclear.

ਯੂਏਵੀ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
uavs may or may not include model aircraft.

ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਆਪਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਭਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਐਸ ਦੇ ਫੈਡਰਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਉਡਾਣ ਦੇ ਕਰਾਫਟ ਨੂੰ ਇੱਕ uav ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਅਕਾਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ.
some jurisdictions base their definition on size or weight, however, the us federal aviation administration defines any unmanned flying craft as a uav regardless of size.

ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਇੱਕ ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਏਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਡਰੋਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਏਆਈ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਡਰੋਨ ਬਣਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
a radio-controlled aircraft becomes a drone with the addition of an autopilot artificial intelligence ai , and ceases to be a drone when an ai is removed.

ਇਤਿਹਾਸ 1849 ਵਿਚ ਆਸਟਰੀਆ ਨੇ ਵੇਨਿਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਬੰਬ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੈਲੂਨ ਭੇਜੇ।
history in 1849 austria sent unmanned, bomb-filled balloons to attack venice.

ਯੂਏਵੀ ਕਾ innovਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1900 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਟੀਚੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ.
uav innovations started in the early 1900s and originally focused on providing practice targets for training military personnel.

ਯੂਏਵੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਡੇਟਨ-ਰਾਈਟ ਏਅਰਪਲੇਨ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਟਾਰਪੀਡੋ ਦੀ ਕਾted ਕੱ .ੀ ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਸੈਟ ਸਮੇਂ ਤੇ ਫਟ ਜਾਵੇਗੀ.
uav development continued during world war i, when the dayton-wright airplane company invented a pilotless aerial torpedo that would explode at a preset time.

ਸੰਚਾਲਿਤ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਮੁ attemptਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 1916 ਵਿੱਚ ਏ ਐਮ ਲੋਅ ਦਾ "ਏਰੀਅਲ ਟਾਰਗੇਟ" ਸੀ.
the earliest attempt at a powered uav was a. m. low's "aerial target" in 1916.

ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ ਨੇ 1915 ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬੇੜੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ.
nikola tesla described a fleet of unmanned aerial combat vehicles in 1915.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉੱਨਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੇਵੀਟ-ਸਪਰੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਏਅਰਪਲੇਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
advances followed during and after world war i, including the hewitt-sperry automatic airplane.

ਪਹਿਲੀ ਸਕੇਲ ਕੀਤੀ ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟ ਗੱਡੀ 1935 ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ-ਏਅਰਪਲੇਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡੈਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first scaled remote piloted vehicle was developed by film star and model-airplane enthusiast reginald denny in 1935.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਉੱਭਰ ਕੇ ਦੋਨੋਂ ਐਂਟੀਏਰਕ੍ਰਾਫਟ ਗਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
more emerged during world war ii used both to train antiaircraft gunners and to fly attack missions.

ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯੂਏਵੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ.
nazi germany produced and used various uav aircraft during the war.

ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ 1951 ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਜੀਏਐਫ ਜਿੰਦੀਵਿਕ ਅਤੇ ਟੈਲੇਡੀਨ ਰਿਆਨ ਫਾਇਰਬੀ ਪਹਿਲੇ ਵਰਗੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੀਚਕ੍ਰਾਫਟ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲ 1001 ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
jet engines entered service after world war ii in vehicles such as the australian gaf jindivik, and teledyne ryan firebee i of 1951, while companies like beechcraft offered their model 1001 for the u.s. navy in 1955.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਜੰਗ ਤੱਕ ਰਿਮੋਟ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਸਨ.
nevertheless, they were little more than remote-controlled airplanes until the vietnam war.

ਸੰਨ 1959 ਵਿਚ, ਯੂਐਸ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ, ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
in 1959, the u.s. air force, concerned about losing pilots over hostile territory, began planning for the use of unmanned aircraft.

1960 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਇਕ ਯੂ -2 ਦੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ.
planning intensified after the soviet union shot down a u-2 in 1960.

ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਯੂਏਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ "ਰੈਡ ਵੈਗਨ" ਦੇ ਕੋਡ ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
within days, a highly classified uav program started under the code name of "red wagon".

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਨੇਵੀ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟੌਨਕਿਨ ਖਾੜੀ ਵਿਚ ਅਗਸਤ 1964 ਦੀ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਰਾਇਨ ਮਾਡਲ 147, ਰਿਆਨ ਏਕਿmਮ -91 ਫਾਇਰਫਲਾਈ, ਲਾੱਕਹੀਡ ਡੀ -21 ਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਲੜਾਈ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
the august 1964 clash in the tonkin gulf between naval units of the u.s. and north vietnamese navy initiated america's highly classified uavs ryan model 147, ryan aqm-91 firefly, lockheed d-21 into their first combat missions of the vietnam war.

ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਾਈਡ ਵਰਲਡ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨੀਚੇ ਯੂ.ਐੱਸ.ਏ.ਵੀ. ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ, ਤਾਂ ਯੂ.ਐੱਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ "ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ" ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
when the chinese government showed photographs of downed u.s. uavs via wide world photos, the official u.s. response was "no comment".

ਯੁੱਧ-ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਾਦੂ-ਟੂਣੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨਾਲ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the war of attrition featured the introduction of uavs with reconnaissance cameras into combat in the middle east.

1973 ਵਿਚ ਯੋਮ ਕਿੱਪੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਐਂਟੀ-ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡਰੋਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ।
in the 1973 yom kippur war israel used drones as decoys to spur opposing forces into wasting expensive anti-aircraft missiles.

1973 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
in 1973 the u.s. military officially confirmed that they had been using uavs in southeast asia vietnam .

5 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੂਐਸ ਏਅਰਮੇਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਪਤਾ ਜਾਂ ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ.
over 5,000 u.s. airmen had been killed and over 1,000 more were missing or captured.

ਯੂਐਸਏਐਫ ਦੀ 100 ਵੀਂ ਰਣਨੀਤਕ ਪੁਨਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੰਗ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 3,435 ਯੂਏਵੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ 554 ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ.
the usaf 100th strategic reconnaissance wing flew about 3,435 uav missions during the war at a cost of about 554 uavs lost to all causes.

1972 ਵਿਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ, ਯੂਐਸਏਐਫ ਜਨਰਲ ਜਾਰਜ ਐਸ ਬਰਾ brownਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, "ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਾਕਪਿਟ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ."
in the words of usaf general george s. brown, commander, air force systems command, in 1972, "the only reason we need uavs is that we don't want to needlessly expend the man in the cockpit."

ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਨਰਲ ਜੌਨ ਸੀ ਮੇਅਰ, ਕਮਾਂਡਰ ਇਨ ਚੀਫ, ਸਟਰੈਟੈજિક ਏਅਰ ਕਮਾਂਡ, ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ... ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਦਰ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ. ..! ਉਹ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ! "
later that year, general john c. meyer, commander in chief, strategic air command, stated, "we let the drone do the high-risk flying ... the loss rate is high, but we are willing to risk more of them ... they save lives!"

1973 ਦੇ ਯੋਮ ਕਿੱਪੁਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਸਤਹ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਬੈਟਰੀਆਂ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
during the 1973 yom kippur war, soviet-supplied surface-to-air missile batteries in egypt and syria caused heavy damage to israeli fighter jets.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾ ਯੂਏਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
as a result, israel developed the first uav with real-time surveillance.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਡੈਕੋਜ਼ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ 1982 ਦੀ ਲੇਬਨਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਇਲਟ ਡਿੱਗਿਆ ਨਹੀਂ.
the images and radar decoys provided by these uavs helped israel to completely neutralize the syrian air defenses at the start of the 1982 lebanon war, resulting in no pilots downed.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਨੂੰ 1987 ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚ ਲੜਾਈ-ਉਡਾਣ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਬੇਲੋੜੀ, ਸਟੀਲਥ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਧਾਰਤ, ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਥ੍ਰਸਟ ਵੈਕਟਰਿੰਗ ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲ, ਜੈੱਟ-ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਯੂਏਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਪਰ-ਐਗਿਲਟੀ ਪੋਸਟ-ਸਟਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਉਡਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰੂਫ-ofਫ-ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ. .
the first time uavs were used as proof-of-concept of super-agility post-stall controlled flight in combat-flight simulations involved tailless, stealth technology-based, three-dimensional thrust vectoring flight control, jet-steering uavs in israel in 1987.

1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਇਨਟਿizationਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਏਵੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਉੱਚ ਚਰਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਧ ਗਈ.
with the maturing and miniaturization of applicable technologies in the 1980s and 1990s, interest in uavs grew within the higher echelons of the u.s. military.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਯੂਐਸ ਡੀਓਡੀ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਕੰਪਨੀ ਮਲਤ ਦੇ ਨਾਲ ਏਏਆਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦਿੱਤਾ.
in the 1990s, the u.s. dod gave a contract to aai corporation along with israeli company malat.

ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਨੇ ਏਏਆਈ ਪਾਇਨੀਅਰ ਏਏਵੀ ਖਰੀਦਿਆ ਜੋ ਏਏਆਈ ਅਤੇ ਮਲਤ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
the u.s. navy bought the aai pioneer uav that aai and malat developed jointly.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਏਵੀ ਨੇ 1991 ਦੀ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਵੇਖੀ.
many of these uavs saw service in the 1991 gulf war.

ਯੂਏਵੀਜ਼ ਨੇ ਸਸਤੀਆਂ, ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥ ਲੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
uavs demonstrated the possibility of cheaper, more capable fighting machines, deployable without risk to aircrews.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਆਮ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਰਲ ਐਟੋਮਿਕਸ ਐਮ.ਯੂ.ਕੇ.-1 ਪ੍ਰੈਡੀਟਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਏਜੀਐਮ -114 ਹੇਲਫਾਇਰ ਏਅਰ-ਟੂ-ਲੈਂਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕੀਤਾ.
initial generations primarily involved surveillance aircraft, but some carried armaments, such as the general atomics mq-1 predator, that launched agm-114 hellfire air-to-ground missiles.

ਕੈਪੇਨਨ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੀ ਜੋ ਯੂਏਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ, 1 ਮਈ 2002 ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ 2005 ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ.
capecon was a european union project to develop uavs, running from 1 may 2002 to 31 december 2005.

2012 ਤਕ, ਯੂਐਸਏਐਫ ਨੇ ਯੂਐਸਏਐਫ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਇਕ, 7,494 ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ.
as of 2012, the usaf employed 7,494 uavs almost one in three usaf aircraft.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਯੂ.ਏ.ਵੀ. ਵੀ ਚਲਾਇਆ.
the central intelligence agency also operated uavs.

2013 ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in 2013 at least 50 countries used uavs.

ਚੀਨ, ਇਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ.
china, iran, israel and others designed and built their own varieties.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਯੂਏਵੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਛੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਲਟੀ-ਰੋਲ ਏਅਰਫ੍ਰੇਮ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਟਾਰਗੇਟ ਅਤੇ ਡਿਕੋਏ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਜਾਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੁਫੀਆ ਲੜਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਲੜਾਈ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਲੜਾਈ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੇਖੋ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੂਏਵੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਯੂਏਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਹਵਾਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਯੂਐਸ ਮਿਲਟਰੀ ਯੂਏਵੀ ਟਾਇਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਵਰਤੋਂ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮਨੋਨੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
classification uavs typically fall into one of six functional categories although multi-role airframe platforms are becoming more prevalent target and decoy providing ground and aerial gunnery a target that simulates an enemy aircraft or missile reconnaissance providing battlefield intelligence combat providing attack capability for high-risk missions see unmanned combat aerial vehicle logistics delivering cargo research and development improve uav technologies civil and commercial uavs agriculture, aerial photography, data collection the u.s. military uav tier system is used by military planners to designate the various individual aircraft elements in an overall usage plan.

ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
vehicles can be categorised in terms of range altitude.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਰਕੈਬਰਪੋਰਥ ਅਨ ਮੈਨਡਡ ਸਿਸਟਮ ਫੋਰਮ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ 2,000 ਫੁੱਟ 600 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ, ਲਗਭਗ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨੇੜੇ 5,000 ਫੁੱਟ 1,500 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾਈ, 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ, ਨਾਟੋ ਕਿਸਮ ਦੀ 10,000 ਫੁੱਟ 3,000 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ relevantੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ 18,000 ਫੁੱਟ 5,500 ਮੀਟਰ ਉਚਾਈ, ਲਗਭਗ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰੇਂਜ male ਦਰਮਿਆਨੀ ਉਚਾਈ, 30,000 ਫੁੱਟ 9,000 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਮੇ ਸਬਰ ਅਤੇ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੰਬਾਈ ਸਬਰ ਦੀ ਉਚਾਈ, ਲੰਮੇ ਸਬਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 30,000 ਫੁੱਟ 9,100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੇਂਜ ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ ਹਾਈ ਸਪੀਡ, ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਮੈਕ ਜਾਂ ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ ਮਚ 5 50,000 ਫੁੱਟ 15,200 ਮੀਟਰ ਜਾਂ ਸਬਬਰਬਿਟਲ ਉਚਾਈ,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ orਰਬਿਟਲ ਘੱਟ ਧਰਤੀ ਦੀ bitਰਬਿਟ ਮੈਕ 25 ਸੀਆਈਐਸ ਚੰਦਰ ਧਰਤੀ-ਮੂਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੰਪਿ assਟਰ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕੈਰੀਅਰ ਗਾਈਡੈਂਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਲਈ ਸੀਏਸੀਜੀਐਸ ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਕੀਨ ਯੂਏਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗੇ ਰੈਡੀ-ਟੂ-ਫਲਾਈ ਆਰਟੀਐਫ ਵਪਾਰਕ-ਬੰਦ-ਸ਼ੈਲਫ ਸੀਓਟੀਐਸ ਬੰਨਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. -ਅਤੇ-ਉਡਾਣ ਬੀਐਨਐਫ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉੱਡਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਲਗਭਗ ਤਿਆਰ-ਕਰਨ ਲਈ-ਉਡਾਣ ਏਆਰਐਫ ਡੂ-ਇਟ-ਆਪਣੇ ਆਪ diy ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the following has been advanced as relevant at industry events such as parcaberporth unmanned systems forum hand-held 2,000 ft 600 m altitude, about 2 km range close 5,000 ft 1,500 m altitude, up to 10 km range nato type 10,000 ft 3,000 m altitude, up to 50 km range tactical 18,000 ft 5,500 m altitude, about 160 km range male medium altitude, long endurance up to 30,000 ft 9,000 m and range over 200 km high-altitude long endurance high altitude, long endurance hale over 30,000 ft 9,100 m and indefinite range hypersonic high-speed, supersonic mach or hypersonic mach 5 50,000 ft 15,200 m or suborbital altitude, range over 200 km orbital low earth orbit mach 25 cis lunar earth-moon transfer computer assisted carrier guidance system cacgs for uavs other categories include hobbyist uavs which can be further divided into ready-to-fly rtf commercial-off-the-shelf cots bind-and-fly bnf that require minimum knowledge to fly the platform almost-ready-to-fly arf do-it-yourself diy that require significant knowledge to get in the air.

ਮਿਡਾਈਜ਼ਡ ਮਿਲਟਰੀ ਅਤੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਡਰੋਨ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਰੋਨ ਸਟੀਲਥ ਲੜਾਈ ਦੇ ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕਾਫ਼ੀ ਸੌਖੇ ਮਾਈਕਰੋ ਏਅਰ ਵਾਹਨ ਐਮਏਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਯੂਏਵੀ ਹਨ ਜੋ 1 ਜੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
midsize military and commercial drones large military-specific drones stealth combat drones classifications according to aircraft weight are quite simpler micro air vehicle mav the smallest uavs that can weight less than 1g.

ਮਾਇਨੇਚਰ ਯੂਏਵੀ ਨੇ ਐਸਯੂਏਐਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੀ ਕਿਹਾ.
miniature uav also called suas approximately less than 25 kg.

ਭਾਰੀ ਯੂ.ਏ.ਵੀ.
heavier uavs.

ਯੂਏਵੀ ਭਾਗ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੈਨਡਡ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਭੌਤਿਕ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
uav components manned and unmanned aircraft of the same type generally have recognizably similar physical components.

ਮੁੱਖ ਅਪਵਾਦ ਹਨ ਕਾਕਪਿਟ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ.
the main exceptions are the cockpit and environmental control system or life support systems.

ਕੁਝ ਯੂਏਵੀ ਵਿੱਚ ਤਨਖਾਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
some uavs carry payloads such as a camera that weigh considerably less than an adult human, and as a result can be considerably smaller.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਭਾਰੀ ਤਨਖਾਹ ਹੈ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜੀ ਡਰੋਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕੇ ਹਨ.
though they carry heavy payloads, weaponized military drones are lighter than their manned counterparts with comparable armaments.

ਛੋਟੇ ਨਾਗਰਿਕ ਯੂਏਵੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜੀਵਨ-ਨਾਜ਼ੁਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਲਕੇ ਪਰ ਘੱਟ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਤਾਕਤਵਰ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
small civilian uavs have no life-critical systems, and can thus be built out of lighter but less sturdy materials and shapes, and can use less robustly tested electronic control systems.

ਛੋਟੇ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਲਈ, ਕਵਾਡਕੌਪਟਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖਾਕਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for small uavs, the quadcopter design has become popular, though this layout is rarely used for manned aircraft.

ਮਿਨੀਟਾਈਜ਼ਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰੋਪੋਲਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀਆਂ.
miniaturization means that less-powerful propulsion technologies can be used that are not feasible for manned aircraft, such as small electric motors and batteries.

ਯੂਏਵੀਜ਼ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਕਸਰ ਮੈਨਡ ਕਰਾਫਟ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
control systems for uavs are often different than manned craft.

ਰਿਮੋਟ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਲਿੰਕ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਾਕਪਿੱਟ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓ-ਸੰਚਾਰਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਕਮਾਂਡਾਂ ਭੌਤਿਕ ਕਾਕਪਿਟ ਨਿਯੰਤਰਣਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
for remote human control, a camera and video link almost always replace the cockpit windows radio-transmitted digital commands replace physical cockpit controls.

ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਦੋਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੈਟਾਂ ਨਾਲ.
autopilot software is used on both manned and unmanned aircraft, with varying feature sets.

ਸਰੀਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮੁ differenceਲਾ ਅੰਤਰ ਕਾਕਪਿਟ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ.
body the primary difference for planes is the absence of the cockpit area and its windows.

ਟੇਲਲੈੱਸ ਕਵਾਡਕੌਪਟਰਜ਼ ਰੋਟਰੀ ਵਿੰਗ ਯੂਏਵੀ ਲਈ ਇਕ ਆਮ ਰੂਪ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੇਲਡ ਮੋਨੋ- ਅਤੇ ਦੋ-ਕਾੱਪਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਲਈ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
tailless quadcopters are a common form factor for rotary wing uavs while tailed mono- and bi-copters are common for manned platforms.

ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਛੋਟੇ ਯੂਏਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਿਥੀਅਮ-ਪੋਲੀਮਰ ਬੈਟਰੀ ਲੀ-ਪੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵਾਹਨ ਰਵਾਇਤੀ ਏਅਰਪਲੇਨ ਇੰਜਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
power supply and platform small uavs mostly use lithium-polymer batteries li-po , while larger vehicles rely on conventional airplane engines.

ਬੈਟਰੀ ਐਲੀਮੀਨੇਸ਼ਨ ਸਰਕਟਰੀ ਬੀਈਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੌਲਰ ਯੂਨਿਟ ਐਮਸੀਯੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
battery elimination circuitry bec is used to centralize power distribution and often harbors a microcontroller unit mcu .

ਮਹਿੰਗਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਬੀ.ਈ.ਸੀਜ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਹੀਟਿੰਗ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
costlier switching becs diminish heating on the platform.

ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਯੂਏਵੀ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਕੰਪਿ anਟਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਉੱਨਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਨਾਲਾਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਸਿਸਟਮ-ਆਨ-ਏ-ਚਿੱਪ ਐਸਓਸੀ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ-ਬੋਰਡ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਐਸ ਬੀ ਸੀ.
computing uav computing capability followed the advances of computing technology, beginning with analog controls and evolving into microcontrollers, then system-on-a-chip soc and single-board computers sbc .

ਛੋਟੇ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲਰ ਐਫਸੀ, ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲਰ ਬੋਰਡ ਐਫਸੀਬੀ ਜਾਂ ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
system hardware for small uavs is often called the flight controller fc , flight controller board fcb or autopilot.

ਸੈਂਸਰ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਸੈਂਸਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
sensors position and movement sensors give information about the aircraft state.

ਬਾਹਰਲੇ ਸੰਵੇਦਕ ਬਾਹਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਦੂਰੀ ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਕਸਪੌਸੋਸੇਪੇਟਿਵ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
exteroceptive sensors deal with external information like distance measurements, while exproprioceptive ones correlate internal and external states.

ਗੈਰ-ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਵੇਦਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਟੀਚਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
non-cooperative sensors are able to detect targets autonomously so they are used for separation assurance and collision avoidance.

ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਡੀਓਐਫ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣ ਦੋਨੋ ਬੋਰਡ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ 6 ਡੀਓਐਫ 3-ਐਕਸਿਸ ਗਾਈਰੋਸਕੋਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਕਸੀਲੋਰਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਪ ਯੂਨਿਟ ਆਈਐਮਯੂ, 9 ਡੀਓਐਫ ਇੱਕ ਆਈਐਮਯੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਕੰਪਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 10 ਡੀਓਐਫ ਇੱਕ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 11 ਡੀਓਐਫ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਪੀਐਸ ਰਿਸੀਵਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
degrees of freedom dof refer to both the amount and quality of sensors on-board 6 dof implies 3-axis gyroscopes and accelerometers a typical inertial measurement unit imu , 9 dof refers to an imu plus a compass, 10 dof adds a barometer and 11 dof usually adds a gps receiver.

ਐਕਟਯੂਏਟਰ ਯੂਏਵੀ ਐਕਟਿatorsਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਪੀਡ ਕੰਟਰੋਲਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਆਰਪੀਐਮ ਅਤੇ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਆਰਪੀਐਮ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪੈਲਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਲਈ ਸਰਵੋ ਮੋਟਰ, ਹਥਿਆਰ, ਤਨਖਾਹ ਐਕਟਿਉਟਰ, ਐਲਈਡੀ ਅਤੇ ਸਪੀਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
actuators uav actuators include digital electronic speed controllers which control the rpm of the motors linked to motors engines and propellers, servomotors for planes and helicopters mostly , weapons, payload actuators, leds and speakers.

ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਯੂਏਵੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਫਲਾਈਟ ਸਟੈਕ ਜਾਂ ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
software uav software called the flight stack or autopilot.

ਯੂਏਵੀ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਸਿਸਟਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਡਾਟਾ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਜਵਾਬ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
uavs are real-time systems that require rapid response to changing sensor data.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਬੇਰੀ ਪੀਸ, ਬੀਗਲ ਬੋਰਡਸ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples include raspberry pis, beagleboards, etc.

ਨੇਵੀਆਈਓ, ਪੀਐਕਸਐਫਐਮਨੀ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਯੋਜਿਤ
shielded with navio, pxfmini, etc.

ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੈਚ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੱਟੈਕਸ, ਪ੍ਰੈਮਪੀਟਿਵ-ਆਰਟੀ ਲੀਨਕਸ, ਜ਼ੇਨੋਮਈ, ਓਰਕੋਸ-ਰੋਬੋਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਜਾਂ ਡੀਡੀਐਸ-ਰੋਸ 2.0.
or designed from scratch such as nuttx, preemptive-rt linux, xenomai, orocos-robot operating system or dds-ros 2.0.

ਸਿਵਲ-ਵਰਤੋਂ ਖੁੱਲੇ ਸਰੋਤ ਸਟੈਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਲੂਪ ਸਿਧਾਂਤ ਯੂਏਵੀ ਖੁੱਲੇ ਲੂਪ, ਬੰਦ-ਲੂਪ ਜਾਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਿਯੰਤਰਣ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
list of civil-use open-source stacks include loop principles uavs employ open-loop, closed-loop or hybrid control architectures.

ਖੁੱਲੀ ਕਿਸਮ ਸੈਂਸਰ ਡਾਟਾ ਤੋਂ ਫੀਡਬੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ, ਖੱਬੇ, ਸੱਜੇ, ਉੱਪਰ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
open type provides a positive control signal faster, slower, left, right, up, down without incorporating feedback from sensor data.

ਬੰਦ ਲੂਪ ਇਸ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਟੇਲਵਿੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਗਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, 300 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਂਸਰ ਫੀਡਬੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
closed loop this type incorporates sensor feedback to adjust behavior reduce speed to reflect tailwind, move to altitude 300 feet .

ਪੀਆਈਡੀ ਕੰਟਰੋਲਰ ਆਮ ਹੈ.
the pid controller is common.

ਕਈ ਵਾਰ, ਫੀਡਫਾਰਵਰ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੂਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
sometimes, feedforward is employed, transferring the need to close the loop further.

ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲ ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠਲੀ ਪਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਉਡਾਣ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਮਲਟੀਟਰਟਰ ਫਲਾਈਟ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਯੂਏਵੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
flight controls flight control is one of the lower-layer system and is similar to manned aviation plane flight dynamics, control and automation, helicopter flight dynamics and controls and multirotor flight dynamics were researched long before the rise of uavs.

ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
automatic flight involves multiple levels of priority.

ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਜਾਂ ਲੈਂਡਿੰਗ ਪਰਚਿੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਚਾਰ ਸਥਾਨਾਂ' ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
uavs can be programmed to perform aggressive or landing perching on inclined surfaces, and then to climb toward better communication spots.

ਕੁਝ ਯੂਏਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਮਾਡਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਟੀਐਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਉਡਾਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some uavs can control flight with varying flight modelisation, such as vtol designs.

ਯੂਏਵੀ ਵੀ ਫਲੈਟ ਵਰਟੀਕਲ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪੇਅਰਿੰਗ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
uavs can also implement perching on a flat vertical surface.

ਸੰਚਾਰ ਬਹੁਤੇ ਯੂਏਵੀ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੇ ਫਰੰਟ-ਐਂਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਐਂਟੀਨਾ ਨੂੰ ਐਨਾਲਾਗ-ਟੂ-ਡਿਜੀਟਲ ਕਨਵਰਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲਾਈਟ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਵੀਓਨਿਕਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
communications most uavs use a radio frequency front-end that connects the antenna to the analog-to-digital converter and a flight computer that controls avionics and that may be capable of autonomous or semi-autonomous operation .

ਰੇਡੀਓ ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਡਾਟੇ ਦੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
radio allows remote control and exchange of video and other data.

ਮੁ uaਲੇ ਯੂਏਵੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਉਪਰਾਲੇ ਸਨ.
early uavs had only uplink.

ਡਾਉਨਲਿੰਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਰੀਅਲਟਾਈਮ ਵੀਡੀਓ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈ.
downlinks e.g., realtime video came later.

ਮਿਲਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਅੰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ, ਡਾlਨਲਿੰਕ ਪੇਲੋਡ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in military systems and high-end domestic applications, downlink may convey payload management status.

ਸਿਵਲੀਅਨ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਚਾਰਨ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਤੋਂ ਵਾਹਨ ਤਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in civilian applications, most transmissions are commands from operator to vehicle.

ਡਾstreamਨਸਟ੍ਰੀਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਹੈ.
downstream is mainly video.

ਟੈਲੀਮੈਟਰੀ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਡਾ downਨਸਟ੍ਰੀਮ ਲਿੰਕ ਹੈ, ਜੋ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਆਪਰੇਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ.
telemetry is another kind of downstream link, transmitting status about the aircraft systems to the remote operator.

ਯੂਏਵੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਐਕਸੈਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ "ਅਪਲਿੰਕ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
uavs use also satellite "uplink" to access satellite navigation systems.

ਆਪਰੇਟਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲ ਗਰਾ gਂਡ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਰਿਸੀਵਰ, ਇੱਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ, ਇੱਕ ਟੈਬਲੇਟ, ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਿਲਟਰੀ ਗਰਾ controlਂਡ ਕੰਟਰੋਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜੀਸੀਐਸ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ.
the radio signal from the operator side can be issued from either ground control a human operating a radio transmitter receiver, a smartphone, a tablet, a computer, or the original meaning of a military ground control station gcs .

ਪਹਿਨਣਯੋਗ ਯੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਮਨੁੱਖੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਾਨਤਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
recently control from wearable devices, human movement recognition, human brain waves was also demonstrated.

ਰਿਮੋਟ ਨੈਟਵਰਕ ਸਿਸਟਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡੁਪਲੈਕਸ ਡਾਟਾ ਲਿੰਕ.
remote network system, such as satellite duplex data links for some military powers.

ਮੋਬਾਈਲ ਨੈਟਵਰਕ ਉੱਤੇ ਡਾ downਨਸਟ੍ਰੀਮ ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਡੀਓ ਵੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਲੂਲਰ ਜਾਲ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਯੂਏਵੀ ਕੰਟਰੋਲ ਅਪਲਿੰਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
downstream digital video over mobile networks has also entered consumer markets, while direct uav control uplink over the celullar mesh is under researched.

ਇਕ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼, ਰਿਲੇਅ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਕੰਟਰੋਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
another aircraft, serving as a relay or mobile control station military manned-unmanned teaming mum-t .

ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਆਈਸੀਏਓ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
autonomy icao classifies unmanned aircraft as either remotely piloted aircraft or fully autonomous.

ਅਸਲ ਯੂਏਵੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
actual uavs may offer intermediate degrees of autonomy.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਜੋ ਰਿਮੋਟਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬੇਸ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
e.g., a vehicle that is remotely piloted in most contexts may have an autonomous return-to-base operation.

ਮੁ autਲੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਪ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਪਟਿਵ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
basic autonomy comes from proprioceptive sensors.

ਉੱਨਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਸੈਂਸਰ ਸੈਂਸਰ ਫਿ fਜ਼ਨ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਮਲਟੀਪਲ ਸੈਂਸਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
advanced autonomy calls for situational awareness, knowledge about the environment surrounding the aircraft from exterioceptive sensors sensor fusion integrates information from multiple sensors.

ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ multipleੰਗ ਕਈ ਨਿਯੰਤਰਣ-ਲੂਪ ਲੇਅਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਇਰਾਰਿਕਲ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ.
basic principles one way to achieve autonomous control employs multiple control-loop layers, as in hierarchical control systems.

2016 ਤੱਕ ਘੱਟ-ਪਰਤ ਦੀਆਂ ਲੂਪਸ ਭਾਵ
as of 2016 the low-layer loops i.e.

ਫਲਾਈਟ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ 32,000 ਵਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਲੂਪਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਇਕ ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for flight control tick as fast as 32,000 times per second, while higher-level loops may cycle once per second.

ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨਯੋਗ "ਭਾਗਾਂ", ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੰਗ ਕਰਨਾ.
the principle is to decompose the aircraft's behavior into manageable "chunks", or states, with known transitions.

ਲੜੀਵਾਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਧਾਰਣ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਮ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹਨ.
hierarchical control system types range from simple scripts to finite state machines, behavior trees and hierarchical task planners.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪੀਆਈਡੀ ਕੰਟਰੋਲਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਪੀਡ ਕੰਟਰੋਲਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਟਰਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਇਨਪੁਟਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਐਮਯੂ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੁਆਡਕੋਪਟਰ ਲਈ ਹੋਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the most common control mechanism used in these layers is the pid controller which can be used to achieve hover for a quadcopter by using data from the imu to calculate precise inputs for the electronic speed controllers and motors.

ਮਿਡਲ-ਲੇਅਰ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਮਾਰਗ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਜੋ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਹਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਜਾਂ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਟਰੈਜੈਕਟਰੀ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਮੋਸ਼ਨ ਪਲਾਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਚਾਲ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜਾਣ ਲਈ. ਦੂਸਰੇ ਟ੍ਰੈਜੈਕਟਰੀ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸਥਾਨ ਇਕ ਟ੍ਰੈਜੈਕਟਰੀ ਈਵੇਵਲ ਯੂਏਵੀ ਹਾਇਰਾਰਕਲਕਲ ਟਾਸਕ ਪਲੈਨਰ ​​ਲਈ ਕੁਝ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਜਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਵਰਗੇ useੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
examples of mid-layer algorithms path planning determining an optimal path for vehicle to follow while meeting mission objectives and constraints, such as obstacles or fuel requirements trajectory generation motion planning determining control maneuvers to take in order to follow a given path or to go from one location to another trajectory regulation constraining a vehicle within some tolerance to a trajectory evolved uav hierarchical task planners use methods like state tree searches or genetic algorithms.

ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਯੂਏਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਕਸਰ ਖਾਸ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਵੈ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
autonomy features uav manufacturers often build in specific autonomous operations, such as self-level the aircraft stabilizes its altitude.

ਪਿੱਚ, ਰੋਲ ਅਤੇ ਯਾਵ ਧੁਰੇ 'ਤੇ ਹੋਵਰ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ.
hover attitude stabilization on the pitch, roll and yaw axes.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੀ.ਐਨ.ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਸਥਿਤੀ ਹੋਲਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the latter can be achieved by sensing gnss coordinates, called alone position hold.

ਕੇਰੀ-ਫ੍ਰੀ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਰੋਲ ਅਤੇ ਯੌ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਜਦੋਂ ਖਿਤਿਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਟੈਕ-ਆਫ ਅਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ ਫੇਲਸੈਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੰਟਰੋਲ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ' ਤੇ ਲੈਂਡਿੰਗ-ਟੂ-ਹੋਮ ਫਾਲੋ-ਟੂ-ਹੋਮ ਫਾਲੋ-ਟੂ-ਜੀਪੀਐਸ ਵਾਈਪ ਪੁਆਇੰਟ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ objectਰਬਿਟ ਕਿਸੇ ਆਬਜੈਕਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਡ ਚਾਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਲ ਅਤੇ ਲੂਪਜ਼ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪੂਰੀ. ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰਬੋਰਨ ਰੀਫਿingਲਿੰਗ ਜਾਂ ਗਰਾ basedਂਡ-ਬੇਸਡ ਬੈਟਰੀ ਸਵਿਚਿੰਗ ਪਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਾਰਜ ਵਧੇਰੇ ਕੰਪਿingਟਿੰਗ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ.
care-free automatic roll and yaw control while moving horizontally take-off and landing failsafe automatically landing upon loss of control signal return-to-home follow-me gps waypoint navigation orbit around an object pre-programmed tricks such as rolls and loops functions full autonomy is available for specific tasks, such as airborne refueling or ground-based battery switching but higher-level tasks call for greater computing, sensing and actuating capabilities.

ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਇਕ ਪਹੁੰਚ ਓਓਡੀਏ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2002 ਦੀ ਯੂਐਸ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਰਿਸਰਚ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਮੱਧਮ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਬੋਧਵਾਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਹਨ.
one approach to quantifying autonomous capabilities is based on ooda terminology, as suggested by a 2002 us air force research laboratory, and used in the table below medium levels of autonomy, such as reactive autonomy and high levels using cognitive autonomy, have already been achieved to some extent and are very active research fields.

ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੂਹਿਕ ਉਡਾਣ, ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਟੱਕਰ ਟਾਲਣ, ਕੰਧ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਅਤੇ ਗਲਿਆਰਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ, ਰੇਂਜ ਸੈਂਸਰ ਆਪਟਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਲਿਡਾਰਸ ਲਾਈਟ ਰਾਡਾਰ, ਰਾਡਾਰ, ਸੋਨਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
reactive autonomy reactive autonomy, such as collective flight, real-time collision avoidance, wall following and corridor centring, relies on telecommunication and situational awareness provided by range sensors optic flow, lidars light radars , radars, sonars.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਂਜ ਸੈਂਸਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
most range sensors analyze electromagnetic radiation, reflected off the environment and coming to the sensor.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਫਲੋ ਲਈ ਕੈਮਰੇ ਸਧਾਰਣ ਰਸੀਵਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the cameras for visual flow act as simple receivers.

ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿਡਾਰ, ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸੋਨਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ.
lidars, radars and sonars with sound mechanical waves emit and receive waves, measuring the round-trip transit time.

ਯੂਏਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਐਮੀਟਿੰਗ ਪਾਵਰ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
uav cameras do not require emitting power, reducing total consumption.

ਰਾਡਾਰ ਅਤੇ ਸੋਨਾਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਫੌਜੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
radars and sonars are mostly used for military applications.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਇਹ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
reactive autonomy has in some forms already reached consumer markets it may be widely available in less than a decade.

ਸਿਮਟਲ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਅਤੇ ਮੈਪਿੰਗ ਐਸਐਲਐਮ ਓਡੋਮੇਟਰੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
simultaneous localization and mapping slam combines odometry and external data to represent the world and the position of the uav in it in three dimensions.

ਉੱਚੇ-ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਲੈਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਧਾਰਣ ਮੈਪਿੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
high-altitude outdoor navigation does not require large vertical fields-of-view and can rely on gps coordinates which makes it simple mapping rather than slam .

ਦੋ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਮੈਟਰੀ ਅਤੇ lidar ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਘੱਟ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ 3 ਡੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ.
two related research fields are photogrammetry and lidar, especially in low-altitude and indoor 3d environments.

ਇਨਡੋਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਮੈਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਸਟੀਰੀਓਫੋਟੋਗ੍ਰਾਮੈਟ੍ਰਿਕ ਐਸਐਲਐਮ ਕੁਐਡਕੋਪਟਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
indoor photogrammetric and stereophotogrammetric slam has been demonstrated with quadcopters.

ਭਾਰੀ, ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਜਿੰਮ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਲੇਜ਼ਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਾਲੇ ਲਿਡਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
lidar platforms with heavy, costly and gimbaled traditional laser platforms are proven.

ਖੋਜ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ, 2 ਡੀ ਤੋਂ 3 ਡੀ ਪਸਾਰ, ਪਾਵਰ-ਟੂ-ਸੀਮਾ ਅਨੁਪਾਤ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
research attempts to address production cost, 2d to 3d expansion, power-to-range ratio, weight and dimensions.

led ਰੇਜ਼-ਲੱਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਘੱਟ-ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
led range-finding applications are commercialized for low-distance sensing capabilities.

ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਪਾਵਰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਐਰੇ ਸਪੇਸੀਅਲ ਲਾਈਟ ਮੋਡੀulaਲਟਰਸ, ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ-ਮੋਡੀulatedਲਡ-ਨਿਰੰਤਰ-ਵੇਵ ਐਫਐਮਸੀਡਬਲਯੂ ਐਮਈਐਮਐਸ-ਟਿableਨੇਬਲ ਵਰਟੀਕਲ-ਕੈਵੀਟੀ ਸਤਹ-ਐਮੀਟਿੰਗ ਲੇਜ਼ਰ ਵੀਸੀਐਸਐਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
research investigates hybridization between light emission and computing power phased array spatial light modulators, and frequency-modulated-continuous-wave fmcw mems-tunable vertical-cavity surface-emitting lasers vcsels .

ਸਵਰਮਿੰਗ ਰੋਬੋਟ ਸਵਰਮਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
swarming robot swarming refers to networks of agents able to dynamically reconfigure as elements leave or enter the network.

ਉਹ ਬਹੁ-ਏਜੰਟ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they provide greater flexibility than multi-agent cooperation.

ਸਵੈਰਮਿੰਗ ਡੇਟਾ ਫਿusionਜ਼ਨ ਲਈ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ.
swarming may open the path to data fusion.

ਕੁਝ ਬਾਇਓ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਫਲਾਈਟ ਸਵਰਮਸ ਸਟੀਰਿੰਗ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some bio-inspired flight swarms use steering behaviors and flocking.

ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਫੌਜੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ, ਅਮੇਰਿਕਨ ਪ੍ਰੈਡੀਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਰੀਪੇਅਰਸ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
future military potential in the military sector, american predators and reapers are made for counterterrorism operations and in war zones in which the enemy lacks sufficient firepower to shoot them down.

ਉਹ ਐਂਟੀਏਅਰਕਰਾਫਟ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਜਾਂ ਏਅਰ-ਟੂ-ਏਅਰ ਲੜਾਈ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
they are not designed to withstand antiaircraft defenses or air-to-air combat.

ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿਚ, ਯੂਐਸ ਏਅਰ ਕੰਬੈਟ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਏਵੀ "ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਬੇਕਾਰ" ਸਨ ਜਦ ਤਕ ਮਨੁੱਖੀ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਾ ਹੁੰਦੇ.
in september 2013, the chief of the us air combat command stated that current uavs were "useless in a contested environment" unless manned aircraft were there to protect them.

167 ਏ ​​2012 ਦੀ ਕੋਂਗਿਜ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸਰਵਿਸ ਸੀਆਰਐਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਯੂਏਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜਾਸੂਸੀ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਆਰਐਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਲੜਾਈ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਕੰਮ" ਸੂਚੀਬੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ .
167 a 2012 congressional research service crs report speculated that in the future, uavs may be able to perform tasks beyond intelligence, surveillance, reconnaissance and strikes the crs report listed air-to-air combat "a more difficult future task" as possible future undertakings.

168 ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰੋਡਮੈਪ fy2013-2038 ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
168 the department of defense's unmanned systems integrated roadmap fy2013-2038 foresees a more important place for uavs in combat.

169 ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ-ਯੂਏਵੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਵਧੇ ਹੋਏ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਸਵੈ-ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਯੂਏਵੀ-ਵਿਲੱਖਣ ਮੁunਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
169 issues include extended capabilities, human-uav interaction, managing increased information flux, increased autonomy and developing uav-specific munitions.

169 ਡਾਰਪਾ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਜਾਂ ਜਨਰਲ ਐਟੋਮਿਕਸ ਦਾ ਕੰਮ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਏਵੈਂਜਰ ਹਾਰਮਾਮ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਲੇਜ਼ਰ ਏਰੀਆ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਹੈਲਡਸ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ.
169 darpa's project of systems of systems, or general atomics work may augur future warfare scenarios, the latter disclosing avenger swarms equipped with high energy liquid laser area defense system hellads .

ਬੋਧ ਰੇਡੀਓ ਸੰਜੀਦਾ ਰੇਡੀਓ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਯੂਏਵੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
cognitive radio cognitive radio technology may have uav applications.

ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਯੂਏਵੀ ਵਿਤਰਿਤ ਨਿ neਰਲ ਨੈਟਵਰਕਸ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
learning capabilities uavs may exploit distributed neural networks.

ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਯੂਏਵੀ ਗਲੋਬਲ ਮਿਲਟਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ ਪਾਇਨੀਅਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ.
market trends the uav global military market is dominated by pioneers united states and israel.

2006 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੌਜੀ-ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਚ 60% ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
the us held a 60% military-market share in 2006.

ਇਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ 9,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਏਵੀ ਚਲਾਇਆ ਸੀ.
it operated over 9,000 uavs in 2014.

1985 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ, ਨਿਰਯਾਤ ਡਰੋਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਤੋਂ 60.7% ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ 23.9% ਚੋਟੀ ਦੇ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ 33.9% ਅਤੇ ਭਾਰਤ 13.2% ਸਨ.
from 1985 to 2014, exported drones came predominantly from israel 60.7% and the united states 23.9% top importers were the united kingdom 33.9% and india 13.2% .

ਨੌਰਥਰੋਪ ਗ੍ਰੂਮੈਨ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਐਟੋਮਿਕਸ ਗਲੋਬਲ ਹਾਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਡੇਟਰ ਮਰੀਨਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ.
northrop grumman and general atomics are the dominant manufacturers on the strength of the global hawk and predator mariner systems.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਵਲ ਯੂਏਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਡੀਜੇਆਈ 500 ਮੀਟਰ ਗਲੋਬਲ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੋਤਾ 110 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਯੂਐਸ 3 ਡੀ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਵਿੱਚ 2014 ਵਿੱਚ 21.6 ਐੱਮ.
the leading civil uav companies are currently chinese dji with 500m global sales, french parrot with 110m and us 3drobotics with 21.6m in 2014.

ਫਰਵਰੀ 2016 ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 325,000 ਨਾਗਰਿਕ ਡਰੋਨ ਯੂਐਸਏ ਐਫਏਏ ਦੇ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਚੇ ਗਏ ਹਨ.
as of february 2016, about 325,000 civilian drones were registered with the u.s. faa, though it is estimated more than a million have been sold in the united states alone.

ਯੂਏਵੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ, ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
uav companies are also emerging in developing nations such as india for civilian use, although it is at a very nascent stage, a few early stage startups have received support and funding.

ਕੁਝ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some universities offer research and training programs or degrees.

ਨਿਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ andਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
private entities also provide online and in-person training programs for both recreational and commercial uav use.

ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਈਥੋਲੋਜੀ ਫਲਾਪਿੰਗ-ਵਿੰਗ ਓਰਨੀਥੋਪਟਰਸ, ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ, ਮਾਈਕਰੋਯੂਏਵੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਖੇਤਰ ਹਨ.
development considerations animal imitation ethology flapping-wing ornithopters, imitating birds or insects, are a research field in microuavs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਜ ਚੁਸਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਸੂਸੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
their inherent stealth recommends them for spy missions.

ਨੈਨੋ ਹਮਿੰਗਬਰਡ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਬ -1 ਜੀ ਮਾਈਕਰੋਯੂਏਵੀ ਫਲਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਵਰ ਟੀਥਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਲੰਬਕਾਰੀ ਸਤਹਾਂ' ਤੇ "ਲੈਂਡ" ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the nano hummingbird is commercially available, while sub-1g microuavs inspired by flies, albeit using a power tether, can "land" on vertical surfaces.

ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ "ਬੀਟਲ" ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other projects include unmanned "beetles" and other insects.

ਖੋਜ ਮਾਈਕਰਿਟੀ ਆਪਟਿਕ-ਫਲੋ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ cellਸੈਲਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕੀੜੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਯੋਗ ਨਯੂਰੋਮੋਰਫਿਕ ਚਿਪਸ ਤੱਕ ਡਾਟਾ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
research is exploring miniature optic-flow sensors, called ocellis, mimicking the compound insect eyes formed from multiple facets, which can transmit data to neuromorphic chips able to treat optic flow as well as light intensity discrepancies.

ਐਂਯੂਰੈਂਸ ਯੂਏਵੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
endurance uav endurance is not constrained by the physiological capabilities of a human pilot.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ, ਘੱਟ ਭਾਰ, ਘੱਟ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਰ ਦੇ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੈਂਕਲ ਰੋਟਰੀ ਇੰਜਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਯੂਏਵੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
because of their small size, low weight, low vibration and high power to weight ratio, wankel rotary engines are used in many large uavs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਜਨ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਤਰਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਦਮੇ-ਕੂਲਿੰਗ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਾਕਤ ਤੇ ਠੰingਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਬਾਲਣ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
their engine rotors cannot seize the engine is not susceptible to shock-cooling during descent and it does not require an enriched fuel mixture for cooling at high power.

ਇਹ ਗੁਣ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਵਧ ਰਹੀ ਸੀਮਾ ਜਾਂ ਪੇਲੋਡ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these attributes reduce fuel usage, increasing range or payload.

ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਾਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਛੋਟੇ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਦੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
hydrogen fuel cells, using hydrogen power, may be able to extend the endurance of small uavs, up to several hours.

ਮਾਈਕਰੋ ਏਅਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਫਲੈਪਿੰਗ-ਵਿੰਗ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ isੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰੇਨੋਲਡਸ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਲਟੀਰੋਟਰਸ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ.
micro air vehicles endurance is so far best achieved with flapping-wing uavs, followed by planes and multirotors standing last, due to lower reynolds number.

ਸੋਲਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਯੂਏਵੀਜ਼, ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1974 ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਫਲਾਈਟ ਸਨਰਾਈਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ, ਨੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਉਡਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
solar-electric uavs, a concept originally championed by the astroflight sunrise in 1974, have achieved flight times of several weeks.

ਸੂਰਜੀ powਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਉਪਗ੍ਰਹਿ "ਐਟੋਮੋਸੈਟ" 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 12 ਮੀਲ ਜਾਂ 60,000 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ andਰਬਿਟ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਰਭਾਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
solar-powered atmospheric satellites "atmosats" designed for operating at altitudes exceeding 20 km 12 miles, or 60,000 feet for as long as five years could potentially perform duties more economically and with more versatility than low earth orbit satellites.

ਸੰਭਾਵਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਆਫ਼ਤ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
likely applications include weather monitoring, disaster recovery, earth imaging and communications.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਪਾਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਲੇਜ਼ਰ ਪਾਵਰ ਬੀਮਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਯੂਏਵੀ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵੀ ਸਬਰ ਦੇ ਹੱਲ ਹਨ.
electric uavs powered by microwave power transmission or laser power beaming are other potential endurance solutions.

ਉੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਯੂਏਵੀ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਇਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਰਗੁਸ-ਆਈਐਸ, ਗਾਰਗਨ ਸਟੇਅਰ, ਇੰਟੈਗਰੇਟਡ ਸੈਂਸਰ ਇਜ਼ ructureਾਂਚਾ ਲਈ ਇਕ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ "ਘੁੰਮਣਾ" ਹੋਣਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
another application for a high endurance uav would be to "stare" at a battlefield for a long interval argus-is, gorgon stare, integrated sensor is structure to record events that could then be played backwards to track battlefield activities.

ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰ, ਲਚਕੀਲੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਨੁਕਸ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ, ਯੂਏਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
reliability reliability improvements target all aspects of uav systems, using resilience engineering and fault tolerance techniques.

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਫਲਾਈਟ ਕੰਟਰੋਲਰਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਤੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਧੂ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
individual reliability covers robustness of flight controllers, to ensure safety without excessive redundancy to minimize cost and weight.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਲਾਈਟ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਐਡ-ਹੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਲੂਪਾਂ ਜਾਂ ਨਿ neਰਲ ਨੈਟਵਰਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਨੁਕਸਾਨ-ਲਚਕੀਲੇ uavs ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
besides, dynamic assessment of flight envelope allows damage-resilient uavs, using non-linear analysis with ad-hoc designed loops or neural networks.

ਯੂਏਵੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਐਵੀਓਨਿਕਸ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਵੱਲ ਝੁਕ ਰਹੀ ਹੈ.
uav software liability is bending toward the design and certifications of manned avionics software.

ਸਵਰਮ ਲਚਕੀਲੇਪਨ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
swarm resilience involves maintaining operational capabilities and reconfiguring tasks given unita failures.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਸ ਏਰੋਸਪੇਸ ਯੂਏਵੀ ਹੁਣ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਲਈ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਐਮਆਰਓ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
applications aerospace uavs are now in use by airlines and mros for aircraft maintenance.

ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ ਈਜ਼ੀਜੈੱਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਏਅਰਬੱਸ ਏ320 ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ २०१ 2016 ਵਿੱਚ ਏ320 ਦੇ ਏਅਰਬੱਸ ਨਿਰਮਾਤਾ ਫਰਨਬਰੋ ਏਅਰਸ਼ੋ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
in june 2015 easyjet began testing uavs in the maintenance of their airbus a320s and in july 2016 at the farnborough airshow, airbus manufacturer of the a320 , demonstrated the use of uavs for the visual inspection of an aircraft.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਅ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹੀ potentialੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
however, some aircraft maintenance professionals remain wary of the technology and its ability to properly catch potential dangers.

ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੌਜੀ ਬਲਾਂ, ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
uavs have been used by military forces, civilian government agencies, businesses and private individuals.

ਮਿਲਟਰੀ ਜਨਵਰੀ 2014 ਤੱਕ, ਯੂਐਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ 7,362 ਆਰਕਿਯੂ -11 ਬੀ ਰੈਵੇਨਜ਼ 145 ਏਰੋ ਵਾਇਰਮੈਂਟ ਆਰਕਿਯੂ -12 ਏ ਵੇਪਜ਼ 1,137 ਏਰੋ ਵਾਇਰਮੈਂਟ ਆਰਕਿਯੂ -20 ਏ ਪਾਮਸ 306 ਆਰਕਿਯੂ -16 ਟੀ-ਹਾਕ ਛੋਟਾ ਯੂਏਐਸ 246 ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਐਮਐਚਯੂ -1 ਸੀ ਗ੍ਰੇ ਈਗਲਜ਼ 126 ਏਕਯੂ -9 ਰਿਪੇਅਰ 491 ਚਲਾਇਆ. ਆਰਕਿਯੂ -7 ਸ਼ੈਡੋ ਅਤੇ 33 ਆਰ ਕਿਯੂ -4 ਗਲੋਬਲ ਹਾਕ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ.
military as of january 2014, the u.s. military operated 7,362 rq-11b ravens 145 aerovironment rq-12a wasps 1,137 aerovironment rq-20a pumas 306 rq-16 t-hawk small uas 246 predators and mq-1c grey eagles 126 mq-9 reapers 491 rq-7 shadows and 33 rq-4 global hawk large systems.

ਐਮਯੂਯੂ -9 ਰੀਪਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਐੱਫ 22 ਦੀ ਕੀਮਤ 120 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
the mq-9 reaper costs 12 million while an f-22 costs over 120 million.

ਰੀਓਨਾਈਸੈਂਸ ਟਯੂ -141 "ਸਵਿਫਟ" ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਸੋਵੀਅਤ ਪੁਛੋੜਾ ਡਰੋਨ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਗਤੀ 'ਤੇ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਕਈ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ' ਤੇ ਜਾਦੂ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
reconnaissance the tu-141 "swift" reusable soviet reconnaissance drone is intended for reconnaissance to a depth of several hundred kilometers from the front line at supersonic speeds.

ਟੂ -123 "ਹਾਕ" ਇਕ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਲੰਬੀ-ਦੂਰੀ ਦਾ ਜਾਦੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡ੍ਰੋਨ ਯੂਏਵੀ ਹੈ ਜੋ 1900 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ 3200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਤੇ ਸਿਗਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the tu-123 "hawk" is a supersonic long-range reconnaissance drone uav intended for conducting photographic and signals intelligence to a distance of 3200 km it was produced beginning in 1964.

ਲਾ -17 ਪੀ ਯੂਏਵੀ 1963 ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਫਿਰੌਤੀ ਵਾਲਾ ਯੂਏਵੀ ਹੈ.
the la-17p uav is a reconnaissance uav produced since 1963.

1945 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ "ਡੂਡਲਬੱਗ" ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in 1945 the soviet union began producing "doodlebug".

43 ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸੀ ਯੂਏਵੀ ਮਾੱਡਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
43 soviet russian uav models are known.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਡੁਬਕੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ "ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਦੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸੀ."
in 2013, the u.s. navy launched a uav from a submerged submarine, the first step to "providing mission intelligence, surveillance and reconnaissance capabilities to the u.s. navy's submarine force."

ਅਟੈਕ ਐਮ.ਯੂ.ਯੂ.-1 ਪ੍ਰੈਜੇਟਰ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਜੋ ਕਿ ਹੇਲਫਾਇਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਐਸ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
attack mq-1 predator uavs armed with hellfire missiles have been used by the u.s. as platforms for hitting ground targets.

ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2001 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਆਦਿ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ.
armed predators were first used in late 2001, mostly aimed at assassinating high-profile individuals terrorist leaders, etc.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ.
inside afghanistan.

ਯੂਏਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟਾਂ ਨੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ.
uavs avoid potential diplomatic embarrassment when a manned aircraft is shot down and the pilots captured.

ਯੂਏਵੀਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਰੱਖਿਆ ਯੂਐਸ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਯੁਕਤ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਏਅਰ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਸੰਗਠਨ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
defense against uavs the us armed forces have no defense against low-level drone attack, but the joint integrated air and missile defense organization is working to repurpose existing systems.

ਦੋ ਜਰਮਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ 40 ਕਿਲੋਵਾਟ ਦੇ ਲੇਜ਼ਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
two german companies are developing 40-kw lasers to damage uavs.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਓਪਨ ਵਰਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਕਾਈਵਾਲ ਅਤੇ ਬੈਟਲ ਡਰੋਨ ਡਿਫੈਂਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other systems still include the openworks engineering skywall and the battelle dronedefender.

ਮਿਲਟਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਟੀਚੇ 1997 ਤੋਂ, ਯੂਐਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਇਲਟਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਹਵਾਈ ਟੀਚੇ ਵਜੋਂ ਯੂਏਵੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਗਏ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਫ -4 ਫੈਂਟਮਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
targets for military training since 1997, the us military has used more than 80 f-4 phantoms converted into uavs as aerial targets for combat training of human pilots.

f-4s ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਪੂਰਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ f-16s ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ eੰਗਾਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵਜੋਂ.
the f-4s were supplemented in september 2013 with f-16s as more realistically maneuverable targets.

ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੋਂ ਕੱminਣਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਧੇਰੇ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ mapੰਗ ਨਾਲ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਈਨਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਵਾਂਸਡ ਇਮੇਜਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਡਰੋਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
demining since january 2016 british scientists are developing drones with advanced imaging technology to more cheaply and effectively map and speed up the clearing of minefields.

ਫਾਈਂਡ ਏ ਬੈਟਰ ਵੇਅ ਚੈਰਿਟੀ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗੀ, ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਾਈਪਰਸਪੈਕਟ੍ਰਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਡਰੋਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰੇਗੀ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੀ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. .
the find a better way charity, working since 2011 to advance technologies that will enable safer and more efficient clearance of landmines, teamed up with scientists at the university of bristol to develop drones fit with hyperspectral imaging technology that can quickly identify landmines buried in the ground.

ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਖੋਜਕਰਤਾ ਜੌਨ ਫਰਦੂਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਡਰੋਨ ਜੋ ਨਕਸ਼ੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖਾਣਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ".
john fardoulis, project researcher from bristol university states that "the maps drones will generate should help deminers focus on the places where mines are most likely to be found".

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਗਏ ਡਰੋਨ ਫਲਾਈਓਵਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ ਜੋ, ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾ ਜੋਨ ਡੇਅ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਰਹੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ "ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਲੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ "ਜਿਸਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ" ਜੀਵਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ, ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਨ ".
their intended drones will be able to perform flyovers and gather images at various wavelengths which, according to dr john day from the university of bristol, could indicate explosive chemicals seeping from landmines into the surrounding foliage as "chemicals in landmines leak out and are often absorbed by plants, causing abnormalities" which can be detected as "living plants have a very distinctive reflection in the near infrared spectrum, just beyond human vision, which makes it possible to tell how healthy they are".

ਚੰਗੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ 2015 ਵਿਚ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਵਿਚ, ਸਪੇਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ catuav ਨੂੰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਦਫਨਾਏ ਗਏ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਲਈ ਬੋਸਨੀਆ ਅਤੇ ਹਰਜ਼ੇਗੋਵਿਨਾ ਦੇ ਜੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਟੀਕਲ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇਕ ਡਰੋਨ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in the 2015 1 million drones for good competition, spanish company catuav was selected as a finalist for a drone fitted with optical sensors to scan war-affected regions of bosnia and herzegovina for landmines buried during the 1990s.

ਡਿਜਾਈਨਰ ਮਸੂਦ ਹਸਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਡੱਚ ਮਾਈਨ ਕਾਫੋਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਰੋਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਾਫ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the dutch mine kafon project, led by designer massoud hassani is working on a drone system that can quickly detect and clear land mines.

ਮਾਈਨ ਕਾਫੋਨ ਡਰੋਨ ਨਾਮਕ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਏਅਰਬੋਰਨ ਡੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਵੈ-ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲੈਂਡ ਮਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ, ਖੋਜਣ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the unmanned airborne de-mining system called mine kafon drone uses a three step process to autonomously map, detect and detonate land mines.

ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਡਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ 3d ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਧਾਤ ਡਿਟੈਕਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it flies above potentially dangerous areas, generating a 3d map, and uses a metal detector to pinpoint the location of mines.

ਡਰੋਨ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਰੋਬੋਟਿਕ ਪਕੜ ਵਾਲੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੂਰੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the drone can then place a detonator above the mines using its robotic gripping arm, before retreating to a safe distance.

ਫਰਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਡਰੋਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, 20 ਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ 200 ਗੁਣਾ ਸਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the firm claims its drone is safer, 20 times faster and up to 200 times cheaper than current technologies and might clear mines globally in 10 years.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਭੀੜ ਫੰਡਿੰਗ ਸਾਈਟ ਕਿੱਕਸਟਾਰਟਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ 000, 000 ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, 000 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
the project raised funds on the crowdfunding site kickstarter with their goal set at ,000 and receiving over ,000 above it.

ਸਿਵਲ ਸਿਵਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ, ਹਵਾਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਚਾਅ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਗਣਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਪਲਾਈ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਅਭਿਆਨ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸਰਹੱਦੀ ਗਸ਼ਤ ਮਿਸ਼ਨ, ਕਾਫਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਸੁਰੱਖਿਆ, ਜੰਗਲਾਤ ਅੱਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ, ਪਲੁਮ ਟਰੈਕਿੰਗ, ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਲੈਂਡਸਾਈਡ ਮਾਪ, ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਲੈਂਡਫਿਲ ਖੋਜ, ਉਸਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਭੀੜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ.
civil civil uses include aerial crop surveys, aerial photography, search and rescue, inspection of power lines and pipelines, counting wildlife delivering medical supplies to otherwise inaccessible regions, and detection of illegal hunting, reconnaissance operations, cooperative environment monitoring, border patrol missions, convoy protection, forest fire detection and monitoring, surveillance, coordinating humanitarian aid, plume tracking, land surveying, fire and large-accident investigation, landslide measurement, illegal landfill detection, the construction industry and crowd monitoring.

ਯੂ ਐੱਸ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਕਿਯੂ -9 ਰੀਪਰ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਗਸ਼ਤ ਲਈ, ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਗੌੜੇ ਲੱਭਣ ਲਈ.
us government agencies use uavs such as the rq-9 reaper to patrol borders, scout property and locate fugitives.

ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਇਕ ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਕਾਉਂਟੀ, ਟੈਕਸਸ ਸਵੈਟ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਡੋ ਹਾਕ ਸੀ.
one of the first authorized for domestic use was the shadowhawk in montgomery county, texas swat and emergency management offices.

ਨਿਜੀ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਖਬਰਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
private citizens and media organizations use uavs for surveillance, recreation, news-gathering, or personal land assessment.

ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿਚ, ਇਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਵਿਚ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਮਾਈਕਰੋਕੋਪਟਰ ਹੈਕਸਾਕਾਪਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in february 2012, an animal rights group used a mikrokopter hexacopter to film hunters shooting pigeons in south carolina.

ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
the hunters then shot the uav down.

2014 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਡਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 3 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਸੀ.
in 2014, a drone was used to successfully locate a man with dementia, who was missing for 3 days.

ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਡਲ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਛੋਟਾ ਯੂਏਐਸ ਸ਼ੌਕੀਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਉਡਾਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਡਾਣ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
hobby and recreational use model aircraft small uas have been flown by hobbyists since the earliest days of manned flight.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਯੂਏਐਸ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸ਼ੌਕ ਜਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ b ਜਦੋਂ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਅਧਾਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਅਧਾਰਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ c ਜਦੋਂ 55 ਪਾਉਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਸੀਮਿਤ ਹੋਵੇ. ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ ਹਵਾਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇੱਕ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ 5 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ.
in the united states, hobby and recreational use of such uas is permitted a strictly for hobby or recreational use b when operated in accordance with a community-based set of safety guidelines and nationwide community-based organizations c when limited to not more than 55 pounds with exceptions d without interfering with and giving way to any manned aircraft and e within 5 miles of an airport only after notifying air traffic control.

ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਲ ਐਰੋਨਾਟਿਕਸ ਇਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਅਧਾਰਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the academy of model aeronautics is a community based organization that maintains operational safety guidelines with a long proven history of effectiveness and safety.

ਡ੍ਰੋਨ ਦੀ ਮਨੋਰੰਜਨਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਡਰੋਨ ਰੇਸਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਰੂਪ ਜਿੱਥੇ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਰੇਡੀਓ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਡਰੋਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਡ੍ਰੋਨਸ ਤੋਂ ਲਾਈਵ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੈਮਰਾ ਫੀਡ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਿਰ-ਮਾountedਂਟ ਡਿਸਪਲੇਅ ਪਹਿਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
recreational uses of drones include filming and photographing recreational activity drone racing, generally in the form where participants control radio-controlled drones equipped with cameras, while wearing head-mounted displays showing the live stream camera feed from the drones.

ਕੁਝ ਖੇਡ ਉਪਕਰਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਨੋਬੋਰਡ "ਡਰੋਨਬੋਰਡਿੰਗ", ਜਾਂ ਵੇਕਬੋਰਡ "ਡਰੋਨ ਸਰਫਿੰਗ" ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਣਾ.
being pulled by a drone in combination with some sports equipment, such as a snowboard "droneboarding" , or wakeboard "drone surfing" .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਕਿ ਮਹਿੰਗੇ ਡ੍ਰੋਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
however, these activities generally require rather large and hence rather expensive drones.

ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਹਵਾਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਵਾਲੇ ਯੂਏਐਸ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੈ.
commercial aerial surveillance aerial surveillance of large areas is possible with low-cost uas.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ, ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੜਕ ਦੀ ਗਸ਼ਤ ਅਤੇ ਐਂਟੀਪਰੇਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
surveillance applications include livestock monitoring, wildfire mapping, pipeline security, home security, road patrol and antipiracy.

ਵਪਾਰਕ ਏਰੀਅਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚਲੇ ਯੂਏਵੀ ਸਵੈਚਾਲਤ ਆਬਜੈਕਟ ਖੋਜ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ.
uavs in commercial aerial surveillance is expanding with the advent of automated object detection.

ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹਵਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯੂਏਐਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਟੋੋਗ੍ਰਾਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਲਿਡਾਰ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
professional aerial surveying uas technologies are used worldwide as aerial photogrammetry and lidar platforms.

ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਅਤੇ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਪਾਰਕ ਡਰੋਨ ਕੈਮਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਪਯੋਗਤਾ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
commercial and motion picture filmmaking for commercial drone camerawork inside the united states, industry sources state that usage relies on the de facto consent or benign neglect of local law enforcement.

ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਾਟ ਜਾਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਾਨ ਹੈ.
use of uavs for filmmaking is generally easier on large private lots or in rural and exurban areas with fewer space constraints.

ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਡ੍ਰੋਨ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in localities such as los angeles and new york, authorities have actively interceded to shut down drone filmmaking over safety or terrorism concerns.

ਜੂਨ 2014 ਵਿਚ, ਐਫਏਏ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਏਅਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ.
in june 2014, the faa acknowledged that it had received a petition from the motion picture association of america seeking approval for the use of drones for aerial photography.

ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੱਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨ ਸ਼ਾਟਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਚਾਲੂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਵੇਗੀ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਜਾਣਗੇ.
seven companies behind the petition argued that low-cost drones could be used for shots that would otherwise require a helicopter or a manned aircraft, saving money and reducing risk for pilot and crew.

ਡਰੋਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
drones are already used by media in other parts of the world.

ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2014 ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਦੇ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੇਬਲ-ਮਾountedਂਟ ਕੀਤੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚਲਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ.
uavs have been used to film sporting events, such as the 2014 winter olympics, as they have greater freedom of movement than cable-mounted cameras.

ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਿ newsਜ਼ਗੈਰੇਡਿੰਗ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
journalism journalists are interested in using drones for newsgathering.

ਨੇਬਰਾਸਕਾ-ਲਿੰਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਮਾਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਡਰੋਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਲੈਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
the college of journalism and mass communications at university of nebraska-lincoln established the drone journalism lab.

ਮਿਸੂਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਮਿਜ਼ੂਰੀ ਡਰੋਨ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ।
university of missouri created the missouri drone journalism program.

ਡਰੋਨ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2011 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the professional society of drone journalists was established in 2011.

ਡਰੋਨਾਂ ਨੇ ਤੂਫਾਨ ਵਰਗੀਆਂ ਤਬਾਹੀਆਂ coveredੱਕੀਆਂ ਹਨ.
drones have covered disasters such as typhoons.

11 ਨਿ newsਜ਼ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਵਰਜੀਨੀਆ ਟੇਕ ਵਿਖੇ ਮਿਡ-ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a coalition of 11 news organizations is working with the mid-atlantic aviation partnership at virginia tech on how reporters could use unmanned aircraft to gather news.

ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੇ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਡਰੋਨ ਖਰੀਦ ਲਏ ਹਨ।
law enforcement many police departments in india have procured drones for law and order and aerial surveillance.

ਯੂਏਵੀਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਨੈਡਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਪੁਲਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
uavs have been used for domestic police work in canada and the united states.

ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਯੂਐਸ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ, 2013 ਤੱਕ ਯੂਏਵੀ ਪਰਮਿਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
a dozen us police forces had applied for uav permits by march 2013.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਸੀਏਟਲ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2013, the seattle police department's plan to deploy uavs was scrapped after protests.

ਯੂਐਸਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 2005 ਤੋਂ ਯੂਐਸ ਕਸਟਮਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ. ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਡਰੋਨ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਨਾਲ.
uavs have been used by u.s. customs and border protection since 2005. with plans to use armed drones.

ਐਫਬੀਆਈ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ “ਨਿਗਰਾਨੀ” ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the fbi stated in 2013 that they use uavs for "surveillance".

2014 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਬਲਾਂ ਨੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਾਂ ਚਲਾਏ ਸਨ.
in 2014, it was reported that five english police forces had obtained or operated uavs for observation.

ਮਰਸੀਆਸਾਈਡ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਏਵੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਾਰ ਚੋਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਯੂਏਵੀ ਅਗਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਚਾਲਨ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕਾਰਨ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਏਗੀ।
merseyside police caught a car thief with a uav in 2010, but the uav was lost during a subsequent training exercise and the police stated the uav would not be replaced due to operational limitations and the cost of staff training.

ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੰਪਨੀ ਸੇਲੇਕਸ ਈਐਸ ਨੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕੌਂਗੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਹੱਥੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਡਰੋਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ protectੰਗ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
in august 2013, the italian defence company selex es provided an unarmed surveillance drone to the democratic republic of congo to monitor movements of armed groups in the region and to protect the civilian population more effectively.

ਡੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਨੈਟਵਰਕ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰੈਫਿਟੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਛੋਟੇ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
dutch train networks use tiny uavs to look out for graffiti as an alternative to cctv cameras.

2008 ਵਿਚ ਲੂਸੀਆਨਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਸ ਵਿਚ ਆਏ ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਭਾਲ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
search and rescue uavs were used in search and rescue after hurricanes struck louisiana and texas in 2008.

ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ, 18,000 ਅਤੇ 29,000 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ.
predators, operating between 18,000 and 29,000 feet, performed search and rescue and damage assessment.

ਪੇਲੋਡ ਇਕ ਆਪਟੀਕਲ ਸੈਂਸਰ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਐਪਰਚਰ ਰਡਾਰ ਸਨ.
payloads were an optical sensor and a synthetic aperture radar.

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the latter can penetrate clouds, rain or fog and in daytime or nighttime conditions, all in real time.

ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਈਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਕੰਪਿ damageਟਰ ਨੁਕਸਾਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
photos taken before and after the storm are compared and a computer highlights damage areas.

ਮਾਈਕਰੋ ਯੂਏਵੀਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਰੀਅਨ ਸਕਾਉਟ, ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ.
micro uavs, such as the aeryon scout, have been used to perform search and rescue activities on a smaller scale, such as the search for missing persons.

2014 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਨੇ ਇੱਕ 82 ਸਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਸੀ.
in 2014, a drone helped locate an 82-year-old man who had been missing for three days.

ਡਰੋਨ ਨੇ 200 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਅਤੇ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ.
the drone searched a 200-acre field and located the man in 20 minutes.

ਯੂਏਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਏਅਰਬੋਰਨ ਲਾਈਫਗਾਰਡਜ ਵਜੋਂ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਥਰਮਲ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਤੈਰਾਕਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁੱਟਣੇ.
uavs have been tested as airborne lifeguards, locating distressed swimmers using thermal cameras and dropping life preservers to swimmers.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਯੂਏਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ.
scientific research uavs are especially useful in accessing areas that are too dangerous for manned aircraft.

ਯੂਐਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਐਰੋਸੋਂਡ ਰਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 2006 ਵਿਚ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the u.s. national oceanic and atmospheric administration began using the aerosonde unmanned aircraft system in 2006 as a hurricane hunter.

35 ਪੌਂਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਤੂਫਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ-ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੂਫਾਨ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the 35-pound system can fly into a hurricane and communicate near-real-time data directly to the national hurricane center.

ਮਾਨਵ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਆਮ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਰੋਸੋਂਡ ਸਿਸਟਮ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੋਂ ਮਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
beyond the standard barometric pressure and temperature data typically culled from manned hurricane hunters, the aerosonde system provides measurements from closer to the water's surface than before.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਸਾ ਨੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਮਾਪ ਲਈ ਨੌਰਥਰੋਪ ਗ੍ਰੀਮੈਨ ਆਰਕਿq -4 ਗਲੋਬਲ ਹਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
nasa later began using the northrop grumman rq-4 global hawk for hurricane measurements.

ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ 2011 ਵਿੱਚ, ਲਿਆਨ ਪਿੰਨ ਕੋਹ ਅਤੇ ਸਰਜ ਵਿਚ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ 'ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਡਰੋਨ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਭਾਲ-ਸੰਬੰਧੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨਾ ਦਿੱਤੀ.
conservation in 2011, lian pin koh and serge wich conceived the idea of using uavs for conservation-related applications, before coining the term 'conservation drone' in 2012.

2012 ਤਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਂਟੀ-ਪੋਚਿੰਗ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ.
by 2012 the international anti-poaching foundation was using uavs.

ਕੁਚਲਣ ਵਿਰੋਧੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜੂਨ, 2012 ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਫੰਡ ਫੌਰ ਨੇਚਰ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਫਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗੀ।
anti-poaching in june 2012, world wide fund for nature wwf announced it would begin using uavs in nepal to aid conservation efforts following a successful trial of two aircraft in chitwan national park.

ਗਲੋਬਲ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ.
the global wildlife organization planned to train ten personnel to use the uavs, with operational use beginning in the fall.

ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ, ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਮੀ ਸ਼ੈਫਰਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ ਮੋਹਰ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in august 2012, uavs were used by members of the sea shepherd conservation society in namibia to document the annual seal cull.

ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ, ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਮੀਬੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਦੁਆਰਾ ਫਾਲਕਨ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in december 2013, the falcon uav was selected by the namibian government and wwf to help combat rhinoceros poaching.

ਡਰੋਨ ਈਟੋਸ਼ਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਇਮਪਲਾਂਟਡ ਆਰਐਫਆਈਡੀ ਟੈਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ।
the drones will operate in etosha national park and will use implanted rfid tags.

2012 ਵਿੱਚ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਫੰਡ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਨੂੰ ਦੋ ਐੱਫਪੀਵੀ ਰੈਪਟਰ 1.6 ਯੂਏਵੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਸਨ.
in 2012, the wwfund supplied two fpv raptor 1.6 uavs to nepal national parks.

ਇਹ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੰਡਿਆਂ, ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
these uavs were used to monitor rhinos, tigers and elephants and deter poachers.

ਯੂਏਵੀ ਟਾਈਮ ਲੈਪਸ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ ਅਤੇ 650 ਫੁੱਟ 'ਤੇ 18 ਮੀਲ ਦੀ ਉਡਾਣ ਭਰ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the uavs were equipped with time-lapse cameras and could fly for 18 miles at 650 feet.

ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਕਰੂਜਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀਕਰ ii ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
in december 2012, kruger national park started using a seeker ii uav against rhino poachers.

ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਡੈਨੇਲ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the uav was loaned to the south african national parks authority by its manufacturer, denel dynamics of south africa.

ਐਂਟੀ ਵ੍ਹੀਲਿੰਗ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵ੍ਹੇਲਿੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ 2012 ਵਿਚ ਕੰਸਾਸ ਅਧਾਰਤ ਹੈਂਗਰ 18 ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਓਸਪ੍ਰੇ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
anti-whaling activists used an osprey uav made by kansas-based hangar 18 in 2012 to monitor japanese whaling ships in the antarctic.

ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ, ਅੱਲਸਟਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪ੍ਰੀਵੈਂਕਸ਼ਨ ਆਫ ਕਰੂਏਲਟੀ ਟੂ ਐਨੀਮਲਜ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁਐਡਕੋਪਟਰ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬੈਜਰ ਬੈਟਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ.
in 2012, the ulster society for the prevention of cruelty to animals used a quadcopter uav to deter badger baiters in northern ireland.

ਮਾਰਚ, 2013 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੀਗ ਅਗੇਂਸਟ ਕਰੂਅਲ ਸਪੋਰਟਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਨਾਲ ਟਰਾਇਲ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫੋਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਕਸਡ ਵਿੰਗ ਓਪਨਰੇਂਜਰ ਅਤੇ ਇੱਕ "octocopter" ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
in march 2013, the british league against cruel sports announced that they had carried out trial flights with uavs and planned to use a fixed-wing openranger and an "octocopter" to gather evidence to make private prosecutions against illegal hunting of foxes and other animals.

ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਸ਼ੈਡੋ ਵਿow ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the uavs were supplied by shadowview.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਇਕ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਡਰੋਨ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਿਰਫ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ' ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਕਿ ਪਰਦੇਦਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ."
a spokesman for privacy international said that "licensing and permission for drones is only on the basis of health and safety, without considering whether privacy rights are violated."

ਸੀਏਏ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਦੇ 50 ਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਯੂਏਵੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ.
caa rules prohibit flying a uav within 50 m of a person or vehicle.

ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਕਬੂਤਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in pennsylvania, showing animals respect and kindness used drones to monitor people shooting at pigeons for sport.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਡਰੋਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
one of their drones was shot down by hunters.

ਮਾਰਚ, 2013 ਵਿੱਚ, ਸੀਏ ਸ਼ੈਫਰਡ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੂਏਵੀ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸ਼ੈਡੋ ਵਿiew ਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੂੰਬੜੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲੀਗ ਅਗੇਂਸਟ ਕਰੂਅਲ ਸਪੋਰਟਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
in march 2013, uav conservation nonprofit shadowview, founded by former members of sea shepherd conservation society, worked with antihunting charity the league against cruel sports to expose illegal fox hunting in the uk.

ਹੰਟ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਨਿੱਜਤਾ ਦਾ ਹਮਲਾ ਹੈ.
hunt supporters have argued that using uavs to film hunting is an invasion of privacy.

2014 ਵਿੱਚ, ਵਿਲ ਪੋਟਰ ਨੇ ਫੈਕਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
in 2014, will potter proposed using drones to monitor conditions on factory farms.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਜਨਤਕ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਡਰੋਨ ਰੱਖ ਕੇ ਐਗ-ਗੈਗ ਮਨਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the idea is to circumvent ag-gag prohibitions by keeping the drones on public property, but equipping them with cameras sensitive enough to monitor distant activities.

ਪੋਟਰ ਨੇ ਕਿੱਕਸਟਾਰਟਰ 'ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ 2 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 23,000 ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ.
potter raised nearly 23,000 in 2 days for this project on kickstarter.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਏਵੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਕੁਆਲਟੀ ਮਾਨੀਟਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਹਾਇਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ.
pollution monitoring uavs equipped with air quality monitors provide real time air analysis at various elevations.

ਭੂਚਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਮਾਪ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕੀ ਚਟਾਨ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
surveying oil, gas and mineral exploration and production uavs can be used to perform geophysical surveys, in particular geomagnetic surveys where measurements of the earth's varying magnetic field strength are used to calculate the nature of the underlying magnetic rock structure.

ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਚੱਟਾਨ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਦਾ ਗਿਆਨ ਖਣਿਜ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a knowledge of the underlying rock structure helps to predict the location of mineral deposits.

ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
oil and gas production entails the monitoring of the integrity of oil and gas pipelines and related installations.

ਉੱਪਰਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀ uavs ਤੇ ਮਾsਟ ਕੀਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
for above-ground pipelines, this monitoring activity can be performed using digital cameras mounted on uavs.

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਥਿਆਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੈਵਿਮ ਨੇ ਪਾਈਪਾਂ, ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਂਡੂ ਬੁਨਿਆਦੀ infrastructureਾਂਚੇ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਯੂਏਵੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
in 2012, cavim, the state-run arms manufacturer of venezuela, claimed to be producing its own uav as part of a system to survey and monitor pipelines, dams and other rural infrastructure.

ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਡਰੋਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
disaster relief drones can help in disaster relief by providing intelligence across an affected area.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜਾਰਜ ਮੇਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਡਿਵਾਈਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਸਾ soundਂਡਵੇਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
for example, two george mason university students are aiming to design a device that uses soundwaves to extinguish fire.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਡਰੋਨਾਂ ਨਾਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰੋ ਜੋ ਸਾwaਂਡਵੇਅ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ.
their idea specifies using the technology with drones equip unmanned aerial vehicles with an extinguisher that works through soundwaves and send them into fires that are too dangerous for people to enter.

ਟੀ-ਹਾਕ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਹਾਕ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਰਚ, 2011 ਦੀ ਸੁਨਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਨੰਬਰ 1 ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
t-hawk and global hawk drones were used to gather information about the damaged fukushima number 1 nuclear plant and disaster-stricken areas of the region after the march 2011 tsunami.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸਕੁਐਟਰਾਂ, ਬਿਲਡਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਨਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
archaeology in peru, archaeologists used drones to speed up survey work and protect sites from squatters, builders and miners.

ਛੋਟੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਰੂ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਫਲੈਟ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ-ਅਯਾਮੀ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
small drones helped researchers produce three-dimensional models of peruvian sites instead of the usual flat maps and in days and weeks instead of months and years.

"ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਮੀਟਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਰਾ, 300 ਮੀਟਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਈਟ ਦੀ ਫੋਟੋ ਵੀ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ 3,000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ."
"you can go up three metres and photograph a room, 300 metres and photograph a site, or you can go up 3,000 metres and photograph the entire valley."

ਡਰੋਨਾਂ ਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਛੋਟੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਪਤੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੀਲੀਅਮ ਗੁਬਾਰੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਹੈ.
drones have replaced expensive and clumsy small planes, kites and helium balloons.

ਡਰੋਨ ਜਿੰਨੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਸਾਬਤ ਹੋਏ.
drones costing as little as have proven useful.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਡਰੋਨ ਪੇਰੂ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਡ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਐਂਡੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰ ਮਛੂ ਲਲੈਕਟਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 4,000 ਮੀਟਰ 13,000 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੈ.
in 2013, drones flew over peruvian archaeological sites, including the colonial andean town machu llacta 4,000 m 13,000 ft above sea level.

ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਐਂਡੀਜ਼ ਵਿਚ ਉਚਾਈ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਰੋਨ ਝਪਕਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ.
the drones had altitude problems in the andes, leading to plans to make a drone blimp.

ਜੌਰਡਨ ਵਿਚ, ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੁੱਟੇ ਗਏ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in jordan, drones were used to discover evidence of looted archaeological sites.

ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿਚ, ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੰਡਰਾਂ ਦੇ 3 ਡੀ ਮੈਪਿੰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਗੈਲੋ-ਰੋਮਨ ਬਚੇ ਸਨ.
in september 2014, drones were used for 3d mapping of the above-ground ruins of aphrodisias and the gallo-roman remains in switzerland.

6 ਫਰਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰੇਨ ਫੋਰਸਟ ਵਿਚ ਸਟੋਨਹੇਂਜ ਵਿਖੇ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਤੀਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
on 6 february 2017 it was reported that scientists from the uk and brazil discovered hundreds of ancient earthworks similar to those at stonehenge in the amazon rainforest with the use of drones.

ਕਾਰਗੋ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਯੂਏਵੀ, ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ transportੋਆ-.ੁਆਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cargo transport uavs can transport medicines and medical specimens into and out of inaccessible regions.

2013 ਵਿੱਚ, ਡੀਐਚਐਲ ਦੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਯੂਏਵੀ ਦੁਆਰਾ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2013, in a research project of dhl, a small quantity of medicine was delivered via a uav.

ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯਤਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੋਜਨ ਸਪੁਰਦਗੀ ਲਈ ਟੈਕੋਕੋਪਟਰ ਕੰਪਨੀ, ਨੂੰ ਐਫਏਏ ਨਿਯਮ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
initial attempts at commercial use of uavs, such as the tacocopter company for food delivery, were blocked by faa regulation.

2013 ਦੀ ਇਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜੋ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਪੁਰਦਗੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
a 2013 announcement that amazon was planning deliveries using uavs was met with skepticism.

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯੂਏਈ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਦਫਤਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦਾ ਬੇੜਾ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ।
in 2014, the prime minister of the united arab emirates announced that the uae planned to launch a fleet of uavs to deliver official documents and supply emergency services at accidents.

ਗੂਗਲ ਨੇ 2014 ਵਿਚ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
google revealed in 2014 it had been testing uavs for two years.

ਗੂਗਲ ਐਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਡਰੋਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਣ.
the google x program aims to produce drones that can deliver items.

16 ਜੁਲਾਈ 2015, ਇਕ ਨਾਸਾ ਲੈਂਗਲੇ ਫਿਕਸਡ ਵਿੰਗ ਸਿਰਸ ਐਸਆਰ 22 ਜਹਾਜ਼, ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਰਿਮੋਟ ਤੌਰ ਤੇ ਉਡਾਣ ਭਰਿਆ, ਹੈਮਪਟਨ ਵਿਚ ਨਾਸਾ ਦੇ ਲੈਂਗਲੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਹੈਕਸਾਕਟਰ ਡਰੋਨ ਨੇ ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਪਲਾਈ ਵਾਈਜ਼ ਕਾਉਂਟੀ ਫੇਅਰਗ੍ਰਾਉਂਡਜ਼, ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਹਰੀ ਮੁਫਤ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ. .
16 july 2015, a nasa langley fixed-wing cirrus sr22 aircraft, flown remotely from the ground, operated by nasa's langley research center in hampton and a hexacopter drone delivered pharmaceuticals and other medical supplies to an outdoor free clinic at the wise county fairgrounds, virginia.

ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ੀਵੈਲ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ 10 ਪੌਂਡ ਦਵਾਈਆਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈਆਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਵਾਈਜ਼ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਲੋਨਸੋਮ ਪਾਈਨ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ.
the aircraft picked up 10 pounds of pharmaceuticals and supplies from an airport in tazewell county in southwest virginia and delivered the medicine to the lonesome pine airport in wise county.

ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਪਾਇਲਟ ਸਵਾਰ ਸੀ।
the aircraft had a pilot on board for safety.

ਸਪਲਾਈ ਇਕ ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੂੰ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਫਲਾਈਟਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਛੋਟੇ, ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਡ੍ਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਮੁਫਤ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ 24 ਛੋਟੇ ਪੈਕੇਜਾਂ ਵਿਚ ਸਪਲਾਈ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
the supplies went to a crew, which separated the supplies into 24 smaller packages to be delivered by small, unmanned drone to the free clinic, during multiple flights over two hours.

ਇਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਨੇ ਹੈਕਸਾਪਟਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਟੀਥਰ ਦੁਆਰਾ ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਕੀਤਾ.
a company pilot controlled the hexacopter, which lowered the pharmaceuticals to the ground by tether.

ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ appropriateੁਕਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਵੰਡੀਆਂ।
health care workers distributed the medications to appropriate patients.

ਯੂਵੀਨੀਕਸ ਐਨਕਸੀ ਏਰੀਅਲ ਡਲਿਵਰੀ ਸੇਵਾ ਸਥਾਨਕ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰੋਨ ਤੋਂ ਮਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ.
the uvionix nksy aerial delivery service is planning to allow local shops to deliver goods from a drone.

ਕੰਪਨੀ ਫਾਸਟ ਫੂਡ, ਬੀਅਰ, ਕਾਫੀ, ਸੋਡਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਨੁਸਖ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the company wants to deliver fast food, beer, coffee, soda, electronics, prescriptions and personal care products.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜਾਪਾਨੀ ਕਿਸਾਨ 1987 ਤੋਂ ਯਾਮਾਹਾ ਦੇ ਆਰ -50 ਅਤੇ ਆਰ ਐਮ ਐਕਸ ਰਹਿਤ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ.
agriculture japanese farmers have been using yamaha's r-50 and rmax unmanned helicopters to dust their crops since 1987.

ਯੂ.ਐੱਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਛਿੜਕਾਅ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਕ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
some farming initiatives in the u.s. use uavs for crop spraying, as they are often cheaper than a full-sized helicopter.

ਯੂਏਵੀ ਵੀ ਹੁਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਨਮੋਲ ਸਾਧਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ.
uav are also now becoming an invaluable tool by farmers in other aspect of farming, such as monitoring livestock, crops and water levels.

ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਆਈਆਰ ਸੈਂਸਰ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਐਨਡੀਵੀਆਈ ਚਿੱਤਰ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਉਪਜ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਨਪੁਟ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ.
ndvi images, generated with a near-ir sensor, can provide detailed information on crop health, improving yield and reducing input cost.

ਸੋਫੀਸਟੇਟਿਡ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ 3 ਡੀ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
sophisticated uav have also been used to create 3d images of the landscape to plan for future expansions and upgrading.

ਯਾਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ, ਏਹੰਗ ਯੂਏਵੀ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਡ੍ਰੋਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
passenger transport in january 2016, ehang uav announced drones capable of carrying passengers.

ਐਲਈਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਲਾਈਟ ਸ਼ੋਅ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਏਅਰ ਡਿਸਪਲੇਅ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਇੰਟੈਲਸ "ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸਟਾਰ" ਡਰੋਨ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ 2017 ਹਾਫਟਾਈਮ ਸ਼ੋਅ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਡ੍ਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧ ਛੱਡਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
light show drones equipped with led's can be used to give a nighttime aerial display, for example intels "shooting star" drone system used by disney and super bowl 2017 halftime show criminal and terrorist some drones have been observed dropping contraband onto u.s. prisons.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਨਾਲ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਇਕ ਡਰੋਨ ਐਨਵਾਈਪੀਡੀ ਦੇ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ।
the new york city police department is concerned about drone attacks with chemical weapons, firearms, or explosives one drone nearly collided with an nypd helicopter.

ਕਈਆਂ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ stationsਰਜਾ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਕਤਲਾਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
others have voiced concerns about assassinations and attacks on nuclear power stations.

ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿਚ ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ policyਰਜਾ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਸਮੱਗਰੀ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਕ ਡਰੋਨ ਨੇ ਇਕ ਫੁਟਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਉੱਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਤਾਂ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਦੁਆਰਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
uses already seen include surveilliance for isis in iraq and syria landing radioactive material on the roof of the japanese prime minister's office possibly in protest of nuclear energy policy incitement of a brawl when a drone flew a flag over a soccer stadium invasion of israeli airspace by hezbollah existing uavs uavs are being developed and deployed by many countries around the world.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯੂਏਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਆਪਕ ਸੂਚੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ.
due to their wide proliferation, no comprehensive list of uav systems exists.

ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਟਰੋਲ ਰੈਜਾਈਮ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੇ-ਲੋਡ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ.
the export of uavs or technology capable of carrying a 500 kg payload at least 300 km is restricted in many countries by the missile technology control regime.

2016 ਤੱਕ ਚੀਨ ਨੇ ਕਈ ਯੂਏਵੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ.
as of 2016 china had exhibited many uav designs, and its ability to operate them was beyond other countries.

ਇਵੈਂਟਸ ਸੇਫਟੀ ਏਅਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਯੂਏਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਟੱਕਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਜਾਂ ਪਾਇਲਟ ਜਾਂ ਫਲਾਈਟ ਨਿਯੰਤਰਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ.
events safety air traffic uavs can threaten airspace security in numerous ways, including unintentional collisions or other interference with other aircraft, deliberate attacks or by distracting pilots or flight controllers.

ਖਤਰਨਾਕ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਯੂਏਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਤਨਖਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
malicious use uavs could be loaded with dangerous payloads, and crashed into vulnerable targets.

ਪੇਲੋਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ, ਰਸਾਇਣਕ, ਰੇਡੀਓਲੌਜੀਕਲ ਜਾਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਖ਼ਤਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
payloads could include explosives, chemical, radiologial or biological hazards.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਮਾਰੂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਹੈਕ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
drones with generally non-lethal payloads could possibly be hacked and put to malicious purposes.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਯੂਏਵੀ ਦੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਠਾਈ ਗਈ ਹੈ 2009 ਵਿਚ ਪ੍ਰੈਡੀਏਟਰ ਯੂਏਵੀ ਵੀਡੀਓ ਸਟ੍ਰੀਮ ਹਾਈਜੈਕਿੰਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਇਕ ਯੂਏਵੀ ਤੋਂ ਵੀਡੀਓ ਫੀਡਸ ਨੂੰ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਸਤੇ, ਸਵੈ-ਉਪ-ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
security vulnerabilities the interest in uavs cyber security has been raised greatly after the predator uav video stream hijacking incident in 2009, where islamic militants used cheap, off-the-self equipment to stream video feeds from a uav.

ਇਕ ਹੋਰ ਜੋਖਮ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਡਾਣ ਵਿਚ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਜਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
another risk is the possibility of hijacking or jamming a drone in flight.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਲਈ ਜਨਤਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਜਾਂ ਸਾਧਨ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in recent years several security researchers have made public vulnerabilities for commercial uavs, in some cases even providing full source code or tools to reproduce their attacks.

ਅਕਤੂਬਰ २०१ in ਵਿਚ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦੀ ਇਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿਚ, ਫੈਡਰਲ ਟ੍ਰੇਡ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਚਤੁਰਭੁਜਾਂ ਨੂੰ ਹੈਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਡਰੋਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਾਈ-ਫਾਈ ਨੂੰ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁ securityਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ.
at a workshop on drones and privacy in october 2016, researchers from the federal trade commission showed they were able to hack into three different consumer quadcopters and noted that drone manufacturers can make their drones more secure by the basic security measures of encrypting the wi-fi signal and adding password protection.

ਵਾਈਲਡਫਾਇਰਜ਼, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਉਡਾਣ ਭਰਨ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 25,000 ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
wildfires in the united states, flying close to a wildfire is punishable by a maximum 25,000 fine.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿਚ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਝੀਲ ਫਾਇਰ ਅਤੇ ਨਾਰਥ ਫਾਇਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
nonetheless, in 2014 and 2015, firefighting air support in california was hindered on several occasions, including at the lake fire and the north fire.

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਇਕ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਇਰਫਾਈਟਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰੋਨ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਮਤ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in response, california legislators introduced a bill that would allow firefighters to disable drones which invaded restricted airspace.

faa ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
the faa later required registration of most drones.

ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੜਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਬੈਕਫਾਇਰ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਇਰੋਟੈਕਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ.
the use of drones is also being investigated to help detect and fight wildfires, whether through observation or launching pyrotechnic devices to start backfires.

ਨਿਯਮ ਨੈਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਏਵੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
regulation ethical concerns and uav-related accidents have driven nations to regulate the use of uavs.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਗਣਤੰਤਰ, ਆਇਰਿਸ਼ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਆਈਏਏ ਨੂੰ 1 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ 4 ਕਿਲੋ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਡ੍ਰੋਨ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ iaa ਦੁਆਰਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
republic of ireland the irish aviation authority iaa requires all uavs over 1 kg must be registered with drones weighing 4 kg or more requiring a license to be issued by the iaa.

ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਮਈ 2016 ਤੱਕ, ਡੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਪਰਾਧੀ ਡ੍ਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਗੰਜੇ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
netherlands as of may 2016, the dutch police is testing trained bald eagles to intercept offending drones.

ਕਨੈਡਾ 2016 ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰੋਨ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ.
canada in 2016 transport canada proposed the implementation of new regulations that would require all drones over 250 grams to be registered and insured and that operators would be required to be a minimum age and pass an exam in order to get a license.

ਇਹ ਨਿਯਮ 2017 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
these regulations are expected to be introduced in 2017.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਪ੍ਰੈਲ २०१ in ਵਿਚ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਉਡਾਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਏਗੀ।
south africa in april 2014, the south african civil aviation authority announced that it would clamp down on the illegal flying of uavs in south african airspace.

ਡਰੋਨ ਦੇ 300 ਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਕਾਵਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 500 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਉਚਾਈ 'ਤੇ 7 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ "ਸ਼ੌਕ ਡਰੋਨ " ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ.
"hobby drones" with a weight of less than 7 kg at altitudes up to 500m with restricted visual line-of-sight below the height of the highest obstacle within 300m of the drone are allowed.

ਅਜਿਹੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
no license is required for such vehicles.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 21 ਦਸੰਬਰ, 2015 ਤੋਂ ਯੂਏਵੀ ਦੇ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਨੂੰ 19 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਤੋਂ ਬਾਅਦ faa ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
united states recreational use from 21 december 2015 all hobby type uav's between 250 grams and 25 kilograms needed to be registered with faa no later than 19 february 2016.

ਨਵੀਂ ਐਫਏਏ ਯੂਏਵੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਯੂਏਵੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the new faa uav registration process includes requirements for eligible owners must register their uav's prior to flight.

ਜੇ ਮਾਲਕ 13 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਫਏਏ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
if the owner is less than 13 years old, a parent or other responsible person must do the faa registration.

ਯੂਏਵੀ ਨੂੰ ਐਫਏਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
uav's must be marked with the faa-issued registration number.

ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਫੀਸ 5 ਹੈ.
the registration fee is 5.

ਰਜਿਸਟ੍ਰੀਕਰਣ 3 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਧੂ 3 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the registration is good for 3 years and can be renewed for an additional 3 years at the 5 rate.

ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮਲਕੀਅਤ ਸਾਰੇ ਯੂਏਵੀਜ਼ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a single registration applies to all uavs owned by an individual.

ਰਜਿਸਟਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ 27,500 ਤੱਕ ਦੀ ਸਿਵਲ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅਤੇ 250,000 ਤੱਕ ਦੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
failure to register can result in civil penalties of up to 27,500 and criminal penalties of up to 250,000 and or imprisonment for up to three years.

ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ 21 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਛੋਟੇ ਯੂਏਐਸ ਕਰਾਫਟ ਐਸਯੂਏਐਸ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 0.55 ਤੋਂ 55 ਪੌਂਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 25 ਕਿੱਲੋ ਤੱਕ ਦਾ ਪੇਲੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
commercial use on 21 june 2016 the federal aviation administration announced regulations for commercial operation of small uas craft suas , those between 0.55 and 55 pounds about 250 gm to 25 kg including payload.

ਨਿਯਮ, ਜੋ ਸ਼ੌਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱludeਦੇ ਹਨ, ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟ ਇਨ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the rules, which exclude hobbyists, require the presence at all operations of a licensed remote pilot in command.

ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਲਈ ਉਪਲਬਧ, ਇਕ ਲਿਖਤੀ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਿਨੈ ਪੱਤਰ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
certification of this position, available to any citizen at least 16 years of age, is obtained solely by passing a written test and then submitting an application.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਖੇਡ ਪਾਇਲਟ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਫਲਾਈਟ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ-ਸੰਬੰਧੀ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਫੀਸ ਦੇ asਨਲਾਈਨ faasafety.gov ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for those holding a sport pilot license or higher, and with a current flight review, a rule-specific exam can be taken at no charge online at the faasafety.gov website.

ਦੂਜੇ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਰੋਨਾਟਿਕਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
other applicants must take a more comprehensive examination at an aeronautical testing center.

ਸਾਰੇ ਲਾਇਸੰਸਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੋਰਸ ਲੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
all licensees are required to take a review course every two years.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰੀ ਯੂਏਐਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰੇਟਿੰਗ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
at this time no ratings for heavier uas are available.

ਵਪਾਰਕ ਕੰਮਕਾਜ ਰੋਜਾਨਾ, ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, 100 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਘੱਟ, 400 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ, ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਜੀ ਏਅਰਸਪੇਸ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਡਣ ਜਾਂ ਚਲਦੀ ਵਾਹਨ ਤੋਂ ਨਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਣ.
commercial operation is restricted to daylight, line-of-sight, under 100 mph, under 400 feet, and class g airspace only, and may not fly over people or be operated from a moving vehicle.

ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
some organizations have obtained a waiver or certificate of authorization that allows them to exceed these rules.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੀ ਐਨ ਐਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਡਣ ਲਈ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਡਰੋਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਉਡਾਣ, ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਰੇਲਮਾਰਗ ਟਰੈਕ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਾਨ-ਲਾਈਨ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
for example, cnn has obtained a waiver for drones modified for injury prevention to fly over people, and other waivers allow night flying with special lighting, or non-line-of-sight operations for agriculture or railroad track inspection.

ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪਾਇਲਟ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਐਫਏਏ ਮੁਆਫੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
previous to this announcement, any commercial use required a full pilot's license and an faa waiver, of which hundreds had been granted.

ਸਰਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
government use the use of uavs for law-enforcement purposes is regulated at a state level.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਖਿਡੌਣੇ 1992 ਵਿਚ ਅਣਚਾਹੇ ਬਾਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਏਵੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
popular culture toys 1992 depicts unwitting child soldiers in training to fly uavs.

ਇੱਕ ਯੂਸੀਏਵੀ ਏਆਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਈਡੀਆਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਐਕਟ ਫਿਲਮ ਸਟੀਲਥ 2005 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸੀ.
a ucav ai, called edi, was central to the sci-fi action film stealth 2005 .

ਯੂਏ ਵੀ ਵਿਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੌਮ ਕਲੈਂਸੀ ਦੀ ਗੋਸਟ ਰੀਕਨ, ਬੈਟਲਫੀਲਡ, ਕਾਲ ਆਫ ਡਿutyਟੀ, ਫੇਅਰ
uavs feature in video games, such as tom clancy's ghost recon , battlefield , call of duty , f.e.a.r.

2005 ਅਤੇ ਨਾਮਵਰ 2009.
2005 and infamous 2009 .

ਈਗੈਲ ਆਈ 2008 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੱਗ ਸੁਪਰ ਕੰਪਿ byਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਇੱਕ ਐਮਯੂਯੂ -9 ਰੀਪਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ.
an mq-9 reaper controlled by a rogue supercomputer appears in the film eagle eye 2008 .

ਫਿਲਮ ਫੋਰ ਲਾਇਨਜ਼ 2010 ਵਿੱਚ ਬੇਵਕੂਫਾਂ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਰ ਕਿq -1 ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the hapless would-be terrorists in the film four lions 2010 are targeted by and attempt to shoot down an rq-1 predator.

ਬੌਰਨ ਲੀਗੇਸੀ 2012 ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਡੇਟਰ ਯੂਏਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the bourne legacy 2012 film features a predator uav pursuing the protagonists.

ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਕੈਸਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿੱਸਾ, ਮਈ 2013 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਏਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
an episode of the tv show castle, first broadcast in may 2013, featured a uav hacked by terrorists.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਹਮਿੰਗਬਰਡ 2013 ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਡਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
the british movie hummingbird 2013 ends with ambiguity as to whether the main protagonist is taken down by a drone or not.

ਐਂਨੋਈ ਐਨਨੁਈ 2013, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੈਬਰੀਅਲ ਅਬ੍ਰਾਂਟਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜਾਗਰੂਕ ਬੇਬੀ ਡਰੋਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੜਾਕੂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
ennui ennui 2013 , a short film by portuguese director gabriel abrantes, features a self-aware baby-drone sent by barack obama in afghanistan to find and kill a future local warlord.

24 ਜੀਵ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, "24" ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਮੌਸਮ, ਯੂਏਵੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਬੀਏਈ ਸਿਸਟਮ ਟਾਰਨੀਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਲਟਰੀ ਬੇਸ ਤੋਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਓਵਰਰਾਈਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
24 live another day, the ninth season of "24", revolves around the usage of uavs resembling the bae systems taranis by terrorists who have created a device to override control from a military base.

ਫਿਲਮ ਗੁੱਡ ਕਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਯੂਐਸਏਐਫ ਡਰੋਨ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ.
the film good kill features the life of an usaf drone pilot.

2008 ਦੀ ਰਿਡਲੇ ਸਕਾਟ ਫਿਲਮ ਬਾਡੀ lਫ ਲਾਈਸ ਵਿੱਚ ਸੀਆਈਏ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਡਰੋਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਰਾਕ, ਜੌਰਡਨ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਨਾਟਕ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ।
the 2008 ridley scott film body of lies prominently features cia-operated drones used to surveil the main protagonist as he operates in iraq, jordan and syria.

ਸਟੇਟ ਮਾਈਗ੍ਰੇਲ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਟੇਟ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੀ 2016 ਮਾਈਲਸ ਏ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਡਰੋਨ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਡਰੋਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਇਕ ਜੈੱਟ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
the 2016 miles a. maxwell short story drone in the state of reason mystery series features terrorist drones purchased at local department stores used to take down a jet in a future united states presidential election.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਮ ਤੇ, ਸਾoundਂਡਵੇਵ ਦਾ ਅਲਟਮੌਡ ਇਕ ਪ੍ਰੈਡੇਟਰ ਬੀ ਡਰੋਨ ਦਾ ਹੈ.
on transformers prime, soundwave's altmode is that of a predator b drone.

ਐਲੇਕਸ ਹਾਫਮੈਨ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਲੇਸਲੀ ਵੁਲਫੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ 2011 ਡ੍ਰੋਨਸ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਝਲਕ ਹੈ.
leslie wolfe's first novel from alex hoffmann series, executive 2011 is an in depth look into drones manufacturing.

ਲੈਸਲੀ ਵੁਲਫੇ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸਟ ਪੈਟਰਨ 2015 ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਏਵੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the ghost pattern 2015 by leslie wolfe features also uavs assisting in military operations.

ਸਟਾਰਗੇਟ ਐਸਜੀ -1 ਵਿੱਚ, ਯੂਏਵੀ ਅਕਸਰ ਸਟਾਰ ਗੇਟ ਕਮਾਂਡ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਟੌਪ ਗੇਅਰ ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ, ਜੇਰੇਮੀ ਕਲਾਰਕਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਕਰੈਸ਼ਿੰਗ ਕਾਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ.
in stargate sg-1, uavs were often used by stargate command in an episode of top gear, jeremy clarkson used a drone in the studio to show off as his christmas present and did a chase with a crashing car using the drone to record.

ਚੰਗੇ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਯੂਏਈ ਡਰੋਨਜ਼, 2014 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ, ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਅਤੇ ਕਨਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਏਵੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਅਵਾਰਡ, ਚੰਗੇ ਲਈ ਯੂਏਈ ਡ੍ਰੋਨਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ. .
uae drones for good award in 2014, the united arab emirates announced an annual international competition and 1 million award, uae drones for good, aiming to encourage useful and positive applications for uav technology in applications such as in search and rescue, civil defence and conservation.

2015 ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਸਵਿੱਸ ਕੰਪਨੀ ਫਲਾਈਬਿਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2016 ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੂਨ ਕੋਪਟਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਯੂਏਵੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the 2015 award was won by swiss company flyability, while the 2016 edition awarded loon copter's sea-hybrid uav.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਾਨਵ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਐਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਯੂਵੀਐਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਰ ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ, ਮਾਨਵ ਰਹਿਤ ਵਾਹਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਯੂਵੀਐਸ, ਉਪ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਵੀਐਸ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ. uvs, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ.
see also references external links research and groups center for unmanned aircraft systems, a national science foundation industry & university cooperative research center uvs international non profit organization representing manufacturers of unmanned vehicle systems uvs , subsystems and critical components for uvs and associated equipment, as well as companies supplying services with or for uvs, research organizations and academia.

ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ ਏਰੀਅਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਯੂਏਐਸ ਓਪਰੇਟਰ ਸਿਟੀਜ ਐਂਡ ਡ੍ਰੋਨਜ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ citiesਫ ਸਿਟੀਜ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਯੂਏਐਸ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਗਾਰਸੀਆ-ਬਰਨਾਰਡੋ, ਸ਼ੈਰਿਡਨ ਡੋਡਜ਼, ਐਫ. ਜਾਨਸਨ 2016.
the remote control aerial platform association, commercial uas operators cities and drones national league of cities report on urban government use and regulation of uas equipment further reading garcia-bernardo, sheridan dodds, f. johnson 2016 .

"ਡਰੋਨ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਪੈਟਰਨ" ਪੀ ਡੀ ਐੱਫ.
"quantitative patterns in drone wars" pdf .

ਵਿਗਿਆਨ ਸਿੱਧਾ.
science direct.

ਸੀਐਸ 1 ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਈ ਨਾਮ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਿੰਕ ਹਿੱਲ, ਜੇ., ਅਤੇ ਰੋਜਰਸ, ਏ.
cs1 maint multiple names authors list link hill, j., & rogers, a.

2014.
2014.

ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਗਾਜ਼ਾ ਤੱਕ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ।
the rise of the drones from the great war to gaza.

ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਈਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਹਿ humanਮੈਨਟੀਜ਼ ਬੋਲਚੋਰੀ ਸੀਰੀਜ਼.
vancouver island university arts & humanities colloquium series.

ਰੋਜਰਸ, ਏ., ਅਤੇ ਹਿੱਲ, ਜੇ.
rogers, a., & hill, j.

2014.
2014.

ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਡ੍ਰੋਨ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੁਰੱਖਿਆ.
unmanned drone warfare and global security.

ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
between the lines.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9781771131544 http www.topgear.com ਕਾਰ-ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ-ਡਰੋਨ-ਬਣਾਉਣ-ਬਣਾਉਣ-ਰੈਲੀਲਿੰਗ-ਵਧੇਰੇ-ਰੋਮਾਂਚਕ ਹਨ.
isbn 9781771131544 http www.topgear.com car-news big-reads how-drones-are-making-rallying-more-exciting.

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਇਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the kansas city chiefs are a professional american football team based in kansas city, missouri.

ਮੁਖੀ ਲੀਗ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਏਐਫਸੀ ਵੈਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਲੱਬ ਵਜੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the chiefs compete in the national football league nfl as a member club of the league's american football conference afc west division.

ਇਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1960 ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਦੁਆਰਾ ਡੱਲਾਸ ਟੈਕਸਸ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਏਐਫਐਲ ਦਾ ਚਾਰਟਰ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
the team was founded in 1960 as the dallas texans by businessman lamar hunt and was a charter member of the american football league afl .

1963 ਵਿਚ, ਟੀਮ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲਿਆ.
in 1963, the team relocated to kansas city and assumed their current name.

1970 ਵਿਚ ਰਲੇਵੇਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚੀਫ਼ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ.
the chiefs joined the nfl as a result of the merger in 1970.

ਟੀਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ 1 ਅਰਬ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the team is valued at just under 1 billion.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਤਿੰਨ ਏਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, 1962, 1966 ਅਤੇ 1969 ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਵਿਚ ਇਕ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਜੇਟਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਏਐਫਐਲ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰ ਬਾ bowਲ ਚੌਥੇ ਵਿਚ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
the chiefs have won three afl championships, in 1962, 1966, and 1969 and became the second afl team after the new york jets to defeat an nfl team in an world championship game, when they defeated the minnesota vikings in super bowl iv.

11 ਜਨਵਰੀ, 1970 ਨੂੰ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ, ਕਲੱਬ ਦੀ ਆਖਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀ ਦਿੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੀਗਾਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਏ.
the team's victory on january 11, 1970, remains the club's last championship game victory and appearance to date, and occurred in the final such competition prior to the leagues' merger coming into full effect.

ਚੀਫ਼ ਦੂਸਰੀ ਟੀਮ ਵੀ ਸਨ, ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਐਫਐਲ ਟੀਮ ਅਤੇ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ।
the chiefs were also the second team, after the green bay packers, to appear in more than one super bowl and the first afl team to do so and the first to appear in the championship game in two different decades.

ਹਾ afਸਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਐਨਆਰਜੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ 9 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਹੋਏ ਏਐੱਫਸੀ ਵਾਈਲਡ-ਕਾਰਡ ਪਲੇਅਫ ਗੇਮ ਵਿਚ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਹਿ seਸਟਨ ਟੇਕਸਨਜ਼ ਨੂੰ 23 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਆਫ ਜਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਅਫ ਤੋਂ ਇਕ ਜਿੱਤ ਸੀ. ਉਹ ਹਿ hਸਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿਚ ਵੀ ਆਇਆ ਸੀ।
in the 2015 afc wild-card playoff game, held at nrg stadium in houston, texas on january 9, 2016, the chiefs defeated the houston texans to earn their first nfl playoff win in 23 seasons, dating back to the nfl playoffs, a win that also came in houston, texas.

ਚੀਫਜ਼ ਦੀ ਵਾਈਲਡ-ਕਾਰਡ ਪਲੇਅਫ ਜਿੱਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਤੀਸਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸੋਕੇ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅੱਠ ਗੇਮ ਦੇ ਪਲੇਆਫ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the chiefs' wild-card playoff victory ended what was at the time the third-longest drought in the nfl, and it also ended a then nfl record eight-game playoff losing streak.

ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ 1959 ਵਿੱਚ, ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਗੇ.
franchise history 1960s in 1959, lamar hunt began discussions with other businessmen to establish a professional football league that would rival the national football league.

ਨਿ8ਯਾਰਕ ਦੇ ਦਿੱਗਜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਕੋਲਟਸ ਵਿਚਾਲੇ 1958 ਦੀ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਟ ਦੀ ਇਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ.
hunt's desire to secure a football team was heightened after watching the 1958 nfl championship game between the new york giants and baltimore colts.

ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਕਾਰਡਿਨਲਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਡੱਲਾਸ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੰਟ ਨੇ ਐਨਐਫਐਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੱਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
after unsuccessful attempts to purchase and relocate the nfl's chicago cardinals to his hometown of dallas, texas, hunt went to the nfl and asked to create an expansion franchise in dallas.

ਐਨਐਫਐਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਹੰਟ ਨੇ ਫਿਰ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1960 ਵਿਚ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੀਮ, ਡੱਲਾਸ ਟੈਕਸਨਜ਼, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
the nfl turned him down, so hunt then established the american football league and started his own team, the dallas texans, to begin play in 1960.

ਹੰਟ ਨੇ ਬੁੱਧ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਅਤੇ ਟੌਮ ਲੈਂਡਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਆਮੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ, ਹਾਂਕ ਸਟ੍ਰਾਮ, ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
hunt hired a little-known assistant coach from the university of miami football team, hank stram, to be the team's head coach after the job offer was declined by bud wilkinson and tom landry.

ਸਟ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੌਨ ਕਲੋਸਟਰਮੈਨ ਨੂੰ ਹੈਡ ਸਕਾoutਟ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਨਐਫਐਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਟੈਕਸਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ meansੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ.
after stram was hired, don klosterman was hired as head scout, credited by many for bringing a wealth of talent to the texans after luring it away from the nfl, often hiding players and using creative means to land them.

ਟੇਕਸਨਜ਼ ਨੇ ਕਾਟਨ ਬਾ forਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਕਰਾਸ-ਟਾ crossਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਡੱਲਾਸ ਕਾ cਬੁਏ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ.
the texans shared the cotton bowl with the nfl's cross-town competition dallas cowboys for three seasons.

ਟੇਕਸਨਜ਼ ਨੂੰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣੀ ਸੀ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਐਨਐਫਐਲ ਨੇ ਇਕ ਵਿਸਥਾਰ ਟੀਮ, ਡੱਲਾਸ ਕਾowਬੁਆਇਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ.
the texans were to have exclusive access to the stadium until the nfl put an expansion team, the dallas cowboys, there.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਟਨ ਬਾlਲ ਵਿਖੇ ਲੀਗ-ਸਰਵਉੱਤਮ 24,500 ਦੀ .ਸਤਨ ,ਸਤਨ ਕੀਤਾ, ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏ.ਐੱਫ.ਐੱਲ.
while the team averaged a league-best 24,500 at the cotton bowl, the texans gained less attention due to the afl's relatively lower profile compared to the nfl.

ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ, ਟੀਮ ਸਿਰਫ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਈ.
in the franchise's first two seasons, the team managed only a record.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਟੈਕਸਨਜ਼ ਹਾstonਸਟਨ ਓਇਲਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਟੀਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਰਥ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
in their third season, the texans strolled to an record and a berth in the team's first american football league championship game, against the houston oilers.

ਖੇਡ ਨੂੰ ਏਬੀਸੀ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਕਸਨਜ਼ ਨੇ ਡਬਲ ਓਵਰਟਾਈਮ ਵਿਚ ਓਇਲਰਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
the game was broadcast nationally on abc and the texans defeated the oilers in double overtime.

ਖੇਡ 77 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 54 ਸੈਕਿੰਡ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁਟਬਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਹੈ.
the game lasted 77 minutes and 54 seconds, which still stands as the longest championship game in professional football history.

ਇਹ ਆਖਰੀ ਖੇਡ ਸੀ ਜੋ ਟੀਮ ਡੱਲਾਸ ਟੇਕਸਨ ਵਜੋਂ ਖੇਡੇਗੀ.
it turned out to be the last game the team would play as the dallas texans.

ਕਾboਬੁਆਇਸ ਟੀਮ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਰਿਕਾਰਡ ਹੀ ਸੰਭਾਲ ਸਕੀ, ਹੰਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਰਥ ਮੀਡੀਆ ਮਾਰਕੀਟ ਦੋ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ.
despite competing against a cowboys team that managed only a record in their first three seasons, hunt decided that the worth media market could not sustain two professional football franchises.

ਉਸਨੇ 1963 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਟੈਕਸਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਟਲਾਂਟਾ ਜਾਂ ਮਿਆਮੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ.
he considered moving the texans to either atlanta or miami for the 1963 season.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਮੇਅਰ ਹੈਰਲਡ ਰੋ ਬਾਰਟਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ.
however, he was ultimately swayed by an offer from kansas city mayor harold roe bartle.

ਬਾਰਟਲ ਨੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਟਿਕਟ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ.
bartle promised to triple the franchise's season ticket sales and expand the seating capacity of municipal stadium to accommodate the team.

ਹੰਟ ਨੇ 22 ਮਈ, 1963 ਨੂੰ ਕਨਸਾਸ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ 26 ਮਈ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
hunt agreed to relocate the franchise to kansas city on may 22, 1963, and on may 26 the team was renamed the kansas city chiefs.

ਹੰਟ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹੈਂਕ ਸਟ੍ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਟੈਕਸਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੇ ਮੇਅਰ ਬਾਰਟਲ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ "ਚੀਫ਼" ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਅਤੇ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਬੁਆਏ ਦੀ ਸਕਾਉਟ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਸਕਾoutਟ ਕਾਉਂਸਿਲ ਅਤੇ ਸਕਾoutਟਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਮਾਈਕ-ਓ-ਸੇਅ ਦਾ ਟ੍ਰਾਈਬ.
hunt and head coach hank stram initially planned to retain the texans name, but a fan contest determined the new "chiefs" name in honor of mayor bartle's nickname that he acquired in his professional role as scout executive of the st. joseph and kansas city boy scout councils and founder of the scouting society, the tribe of mic-o-say.

ਕੁੱਲ 4,866 ਐਂਟਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1,020 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮ ਸੁਝਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 42 ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਚੀਫ਼” ਚੁਣੇ ਸਨ।
a total of 4,866 entries were received with 1,020 different names being suggested, including a total of 42 entrants who selected "chiefs."

ਦੋ ਨਾਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਉਹ ਸਨ "ਮਲੇਜ਼" ਅਤੇ "ਰਾਇਲਜ਼" ਜੋ ਕਿ 6 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1969 ਵਿਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਨੇ 1967 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਓਕਲੈਂਡ ਲਈ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1969 ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ. .
the two names that received the most popular votes were "mules" and "royals" which, 6 years later, would be the name of the city's major league baseball expansion franchise in 1969, after the athletics left kansas city for oakland following the 1967 season .

ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ, ਹੁਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਾਲੀ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਟੀਮਾਂ ਬਣ ਗਈ, ਇੱਕ ਓਐਫਐਲ ਟੀਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਲੇਅਫ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਨਾਲ ਬੱਝੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਏਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 3.
the franchise became one of the strongest teams in the now thriving american football league, with the most playoff appearances for an afl team tied with the oakland raiders , and the most afl championships 3 .

ਟੀਮ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੇ ਲਾੱਰਰ ਹੰਟ ਨੂੰ ਐਨਆਰਐਫ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੀਟ ਰੋਜ਼ੇਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭੇਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
the team's dominance helped lamar hunt become a central figure in negotiations with nfl commissioner pete rozelle to agree on an merger.

ਦੋਵੇਂ ਲੀਗਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਲੀਗਾਂ ਦੇ 1966 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਨਵਰੀ 1967 ਵਿਚ ਇਕ ਅਭੇਦ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in the meetings between the two leagues, a merged league championship game was agreed to be played in january 1967 following the conclusion of the leagues' respective 1966 seasons.

ਹੰਟ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡੌਣਾ, ਸੁਪਰ ਬੱਲ ਨਾਲ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡੌਣਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੇਡ ਨੂੰ "ਸੁਪਰ ਬਾlਲ" ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ.
hunt insisted on calling the game the "super bowl" after seeing his children playing with a popular toy at the time, a super ball.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ "ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ" ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਦਾ ਨਾਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਣ ਗਿਆ.
while the first few games were designated the " world championship game", the super bowl name became its officially licensed title in years to come.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 1966 ਵਿਚ ਰਿਕਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਏ.ਐਫ.ਐੱਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ ਵਿਚ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
the chiefs cruised to an record in 1966, and defeated the defending afl champion buffalo bills in the afl championship game.

ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਲੀਗ ਚੈਂਪੀਅਨ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਖੇਡ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the chiefs were invited to play the nfl's league champion green bay packers in the first world championship game.

ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਨੇੜਲੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ, ਪਰ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਨੇ ਅੰਤਮ ਦੋ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸਕੋਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
kansas city and green bay played a close game for the first half, but green bay took control in the final two quarters, winning the game by a score of .

ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੇ ਖੇਡ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਖੇਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪੈਕਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
the chiefs lost the game but gained the respect of several packers opponents following the game.

ਪੈਕਰਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਫਸ ਦਾ ਇੰਟਰਲੇਗ ਮੈਚ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪੜਾਅ ਤੇ.
the chiefs' interleague match-up with the packers was not the last time that they would face an nfl opponent, especially on the championship stage.

ਅਗਲੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ, ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਨੇ 1967 ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੇਮ ਜਿੱਤੀ.
the following august, kansas city hosted the nfl's chicago bears in the 1967 preseason and won the game .

ਸੰਨ 1969 ਵਿਚ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਏਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਥੇ ਕਾਂਸਾਸ ਸਿਟੀ ਜਿੱਤੀ.
despite losing to the division rival oakland raiders twice in the regular season in 1969, the two teams met for a third time in the afl championship game where kansas city won .

ਬੈਕਅਪ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਮਾਈਕ ਲਿਵਿੰਗਸਟਨ ਨੇ ਲੀਨ ਡਾਵਸਨ ਦੇ ਲੱਤ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇ ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
backup quarterback mike livingston led the team in a six-game winning streak after len dawson suffered a leg injury which kept him out of most of the season's games.

ਕਲੱਬ ਦੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡੌਸਨ ਸੱਟ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ iv ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ.
while getting plenty of help from the club's defense, dawson returned from the injury and led the chiefs to super bowl iv.

ਐਨਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਵਾਈਕਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ ਗਿਆ, ਚੀਫਸ ਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਡ 'ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ.
against the nfl champion minnesota vikings, who were favored by , the chiefs dominated the game to claim the team's first super bowl championship.

ਡਾਓਸਨ ਨੂੰ 1 ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ, 142 ਗਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਚਡਾਉਨ ਲਈ 12-ਆਫ-17 ਪਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
dawson was named the game's most valuable player after completing 12-of-17 passes for 142 yards and one touchdown, with 1 interception.

ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ, ਚੀਫਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿਲੀਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ.
the following season, the chiefs and the rest of the american football league merged with the national football league after the merger became official.

ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਵੈਸਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the chiefs were placed in the american football conference's west division.

1960 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ, ਚੀਫਜ਼ ਟੈਕਸਸ ਨੇ 87 ਗੇਮਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਏਐਫਐਲ ਦੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ.
from 1960 to 1969, the chiefs texans won 87 games, which is the most in the 10-year history of the afl.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪਲੇਆਫ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਏ.
1970s in 1970, the chiefs won only seven games in their first season in the nfl and missed the playoffs.

ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਵੈਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the following season, the chiefs tallied a record and won the afc west division.

ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹੈਂਕ ਸਟ੍ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ 1971 ਦੀ ਚੀਫਜ਼ ਟੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਵਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ, ਪਰ ਉਹ 1969 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ.
head coach hank stram considered his 1971 chiefs team as his best, but they failed to capture their championship dominance from 1969.

ਟੀਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੁਕੜੇ ਜਿਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪਰ ਬਾ iਲ ਚੌਥਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਜੇ ਵੀ 1971 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੀ.
most of the pieces of the team which won super bowl iv two years earlier were still in place for the 1971 season.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਏਐੱਫਸੀ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਮਿਆਮੀ ਡੌਲਫਿਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਡੇ ਪਲੇਅਫ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਫ਼ ਡਬਲ ਓਵਰਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ.
the chiefs tied with the miami dolphins for the best record in the afc, and both teams met in a christmas day playoff game which the chiefs lost in double overtime.

ਡੌਲਫਿਨਸ ਨੇ ਚੀਫਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ 37-ਯਾਰਡ ਦੇ ਫੀਲਡ ਗੋਲ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ.
the dolphins outlasted the chiefs with a 37-yard field goal.

ਗੇਮ ਨੇ 1962 ਦੀ ਏਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ ਨੂੰ 82 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 40 ਸਕਿੰਟ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the game surpassed the 1962 afl championship game as the longest ever at 82 minutes and 40 seconds.

ਇਹ ਖੇਡ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਫਾਈਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡ ਸੀ.
the game was also the final football game at kansas city's municipal stadium.

1972 ਵਿਚ, ਚੀਫ਼ ਡਾਉਨਟਾownਨ ਕੈਨਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਟਰੂਮਨ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ.
in 1972, the chiefs moved into the newly constructed arrowhead stadium at the truman sports complex outside of downtown kansas city.

ਐਰੋਹੈੱਡ ਵਿਖੇ ਟੀਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਸੇਂਟ ਲੂਯਿਸ ਕਾਰਡਿਨਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ, ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਗੇਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਫ਼ਾਂ ਨੇ ਜਿਤਾਇਆ.
the team's first game at arrowhead was against the st. louis cardinals, a preseason game which the chiefs won .

ਲਾਈਨਬੈਕਰ ਵਿਲੀ ਲੇਨੀਅਰ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਲੇਨ ਡੌਸਨ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1972 ਅਤੇ 1973 ਵਿਚ ਐਨਐਫਐਲ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ.
linebacker willie lanier and quarterback len dawson won the nfl man of the year award in 1972 and 1973, respectively.

ਚੀਫਜ਼ 1970 ਦੇ ਬਕਾਏ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤੇ, ਅਤੇ 1973 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਟੀਮ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਯਤਨ ਸੀ.
the chiefs would not return to the post-season for the remainder of the 1970s, and the 1973 season was the team's last winning effort for seven years.

ਹਾਂਕ ਸਟ੍ਰਾਮ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱ fired ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਫਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ.
hank stram was fired following a season in 1974, and many of the chiefs' future hall of fame players would depart by the middle of the decade.

1975 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ, ਚੀਫ਼ ਐਨਐਫਐਲ ਦਾ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
from 1975 to 1988, the chiefs had become a laughing stock of the nfl and provided chiefs fans with nothing but futility.

ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਕੋਚਾਂ ਨੇ ਸਟ੍ਰੈਮ ਵਾਂਗ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
five head coaches struggled to achieve the same success as stram, compiling an record.

1980 ਵਿੱਚ, ਕੋਚ ਮਾਰਵ ਲੇਵੀ ਨੇ ਥੋੜੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਕ ਲੋਰੀ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਕਿੱਕਰ ਜਾਨ ਸਟੇਨਰੂਡ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਗਲੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਕਿੱਕਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
in 1980, coach marv levy cut future hall of fame kicker jan stenerud for little known nick lowery, who would become the most accurate kicker in nfl history over the next 14 years.

1981 ਵਿਚ, ਜੋਅ ਡੈਲਨੀ ਵਾਪਸ ਦੌੜਦਿਆਂ 1,121 ਗਜ਼ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਰੁਕੀ ਆਫ ਦਿ ਯੀਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ.
in 1981, running back joe delaney rushed for 1,121 yards and was named the afc rookie of the year.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦ ਨਾਲ 1982 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
the chiefs finished the season with a record and entered the 1982 season with optimism.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਅਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੋਸਟਸੈਸਨ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣ ਦੀਆਂ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ.
however, the nfl players association strike curbed the chiefs' chances of returning to the postseason for the first time in over a decade.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੱ tallਿਆ ਅਤੇ ਆਫ-ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਜੋਈ ਡੇਲਾਨੀ ਲੂਸੀਆਨਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਤਲਾਅ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
the chiefs tallied a record and in the off-season, joe delaney died while trying to save several children from drowning in a pond near his home in louisiana.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 1983 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਜਿਮ ਕੈਲੀ ਅਤੇ ਡੈਨ ਮਾਰੀਨੋ ਵਰਗੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਟੌਡ ਬਲੈਕਲੇਜ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ.
the chiefs made a mistake in drafting quarterback todd blackledge over future greats such as jim kelly and dan marino in the 1983 nfl draft.

ਬਲੈਕਲੇਜ ਨੇ ਕੈਨਸਾਸ ਸਿਟੀ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰੀਨੋ ਨੇ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਕੈਰੀਅਰ ਖੇਡਿਆ.
blackledge never started a full season for kansas city while kelly and marino played hall of fame careers.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਅਪਰਾਧ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ ਬੌਲਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਬਿੱਲ ਮੈਸ, ਐਲਬਰਟ ਲੇਵਿਸ, ਆਰਟ ਸਟਿਲ ਅਤੇ ਡੈਰਨ ਚੈਰੀ.
while the chiefs struggled on offense in the 1980s, the chiefs had a strong defensive unit consisting of pro bowlers such as bill maas, albert lewis, art still and deron cherry.

ਜਾਨ ਮੈਕੋਵਿਚ ਨੇ ਮਾਰਵ ਲੇਵੀ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1983 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਸੀ.
john mackovic took over head coaching duties for the 1983 season after marv levy was fired.

ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ, ਮੈਕੋਵਿਕ ਨੇ ਚੀਫਜ਼ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ 1986 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿਚ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ.
over the next four seasons, mackovic coached the chiefs to a record, but took the team to its first post-season appearance in 15 years in the 1986 nfl playoffs.

ਪਲੇਆਫ ਵਿਚ ਨਿ'sਯਾਰਕ ਦੇ ਜੇਟਸ ਨਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਕੋਵਿਕ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
following the team's loss to the new york jets in the playoffs, mackovic was fired.

ਫਰੈਂਕ ਗੈਨਜ਼ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਪਰ 31 ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਅੱਠ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ.
frank gansz served as head coach for the next two seasons, but won only eight of 31 games.

19 ਦਸੰਬਰ, 1988 ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਨੇ ਕਾਰਲ ਪੀਟਰਸਨ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
on december 19, 1988, owner lamar hunt hired carl peterson as the team's new president, general manager, and chief executive officer.

ਪੀਟਰਸਨ ਨੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਫਰੈਂਕ ਗੈਨਜ਼ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਟੀ ਸਕੋਟਨਹੀਮਰ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
peterson fired head coach frank gansz two weeks after taking over and hired marty schottenheimer as the club's seventh head coach.

1988 ਅਤੇ 1989 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੋਨੋਂ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਅੰਤ ਨੀਲ ਸਮਿੱਥ ਅਤੇ ਲਾਈਨਬੈਕਰ ਡੈਰਿਕ ਥਾਮਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ.
in the 1988 and 1989 nfl drafts, the chiefs selected both defensive end neil smith and linebacker derrick thomas, respectively.

ਥੌਮਸ ਅਤੇ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਮੁੱਖ ਛੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪੋਸਟਸੈਸਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ.
the defense that thomas and smith anchored in their seven seasons together was a big reason why the chiefs reached the postseason in six straight years.

ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ੋਟਨਹੀਮਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਚੀਫ਼ ਸਦੀਵੀ ਪਲੇਅਫ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੀਵ ਡੀਬਰਗ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਓਕੋਏ, ਸਟੇਫੋਨ ਪਾਈਜ ਅਤੇ ਬੈਰੀ ਵਰਡ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਚਾਅ ਸੀ, ਥੌਮਸ, ਸਮਿੱਥ, ਐਲਬਰਟ ਲੇਵਿਸ ਅਤੇ ਡੇਰਨ ਚੈਰੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੀਮਾਂ, ਨਿਕ ਲੋਰੀ, ਐਨਐਫਐਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਕਿੱਕਰ.
in schottenheimer's tenure as head coach, , the chiefs became a perennial playoff contender, featuring offensive players including steve deberg, christian okoye, stephone paige and barry word, a strong defense, anchored by thomas, smith, albert lewis and deron cherry, and on special teams, nick lowery, most accurate kicker in nfl history.

ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਲੇਆਫ ਬਰਥ ਜਿੱਤੀਆਂ.
the team recorded a record, and clinched seven playoff berths.

ਚੀਫਜ਼ ਦਾ 1993 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ 22 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਰਿਹਾ।
the chiefs' 1993 season was the franchise's most successful in 22 years.

ਨਵੇਂ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਜੋ ਮੋਂਟਾਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸ ਏਲੇਨ, ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਐਮਵੀਪੀਜ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ.
with newly acquired quarterback joe montana and running back marcus allen, two former super bowl champions and mvps, the chiefs further strengthened their position in the nfl.

ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਏਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿਟਸਬਰਗ ਸਟੀਲਰਜ਼ ਅਤੇ ਹਿ hਸਟਨ ਓਇਲਰਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ
the chiefs defeated the pittsburgh steelers and houston oilers on their way to the franchise's first and to date only afc championship game appearance against the buffalo bills.

ਚੀਫ ਬਿੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਕੋਰ ਦੇ ਕੇ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਏ.
the chiefs were overwhelmed by the bills and lost the game by a score of .

ਚੀਫਜ਼ ਦੀ 16 ਜਨਵਰੀ, 1994 ਨੂੰ ਓਇਲਰਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿੱਤ, 21 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜਿੱਤ ਸੀ, 9 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਹਿouਸਟਨ ਟੇਕਸਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ 21 ਸਾਲਾਂ ਲਈ.
the chiefs' victory on january 16, 1994, against the oilers remained the franchise's last post-season victory for 21 years until their victory over the houston texans on january 9, 2016.

1995 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿਚ, ਚੀਫ਼ਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੋਲਟਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
in the 1995 nfl playoffs, the chiefs hosted the indianapolis colts in a cold, damp late afternoon game at arrowhead stadium.

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਅੰਡਰਡੌਗ ਕੋਲਟਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਕਿੱਕਰ ਲਿਨ ਇਲੀਅਟ ਤਿੰਨ ਫੀਲਡ ਗੋਲ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਸਟੀਵ ਬੋਨੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰੁਕਾਵਟ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
kansas city lost the game against the underdog colts, after kicker lin elliot missed three field goal attempts and quarterback steve bono threw three interceptions.

ਚੀਫ਼ਜ਼ ਨੇ 1997 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਵਿਚ 13 ਵੇਂ ਸਮੁੱਚੇ ਚੋਣ ਨਾਲ ਟੋਨੀ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਕ ਜੂਆ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ.
the chiefs selected tight end tony gonzalez with the 13th overall selection in the 1997 nfl draft, a move which some considered to be a gamble being that gonzalez was primarily a basketball player at california.

1997 ਦੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਐਲਵਿਸ ਗ੍ਰਾਬੈਕ ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਭਰੇ 1997 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਬੈਕਅਪ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਰਿਚ ਗੈਨਨ ਨੇ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਪਕੜ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈ ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੀਜ਼ਨ ਵੱਲ ਗਈ.
during a 1997 season full of injuries to starting quarterback elvis grbac, backup quarterback rich gannon took the reins of the chiefs' offense as the team headed to another season.

ਹੈਡ ਕੋਚ ਮਾਰਟੀ ਸਕੋਟਨਹੀਮਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੈਨਨ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਡੇਨਵਰ ਬ੍ਰੋਂਕੋਸ ਵਿਰੁੱਧ ਪਲੇਆਫ ਗੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਾਬੈਕ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।
head coach marty schottenheimer chose grbac to start the playoff game against the denver broncos despite gannon's successes in previous weeks.

ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਬੈਕ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਬ੍ਰੋਨਕੋਸ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ.
grbac's production in the game was lacking, and the chiefs lost to the broncos .

ਡੈੱਨਵਰ ਨੇ ਪਿਟਸਬਰਗ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਵੀਂ ਏਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੁਪਰ ਬਾ xxxਲ xxxxi ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
denver went on to capture their fifth afc championship by defeating pittsburgh, and then defeated the green bay packers in super bowl xxxii.

ਕੋਚ ਸਕੋਟਨਹੀਮਰ ਨੇ 1998 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਫਜ਼ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਗੰਥਰ ਕਨਿੰਘਮ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
coach schottenheimer announced his resignation from the chiefs following the 1998 season, and defensive coordinator gunther cunningham took over coaching duties for the next two seasons, compiling a record.

ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਨਿਯਮਤ-ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਗੈਨਨ ਨੇ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਸ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਨੀਲ ਸਮਿੱਥ ਨੇ ਡੈੱਨਵਰ ਬ੍ਰੋਂਕੋਸ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਡੇਰਿਕ ਥਾਮਸ 23 ਜਨਵਰੀ, 2000 ਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
by the end of the chiefs' decade of regular-season dominance, gannon had signed with the oakland raiders, neil smith signed with the denver broncos, and derrick thomas was paralyzed from a car accident on january 23, 2000.

ਥੌਮਸ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
thomas died from complications of his injury weeks later.

ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ readingਨਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਗੰਥਰ ਕਨਿੰਘਮ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
after allegedly reading online that he would be relieved of duties, head coach gunther cunningham was fired.

ਚੀਫਜ਼ ਦੀ ਖੇਡ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸਖਤ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕਾਰਲ ਪੀਟਰਸਨ ਨੇ 2001 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੀਫਾਂ ਦੀ ਹੈਡ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਬਾਰੇ ਡਿਕ ਵਰਮੇਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।
looking to change the chiefs' game plan which relied on a tough defensive strategy for the past decade, carl peterson contacted dick vermeil about the chiefs' head coaching vacancy for the 2001 season.

ਵਰਮੀਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਂਟ ਲੂਯਿਸ ਰੈਮਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਐਕਸ ਐਕਸਐਕਸਆਈਵੀ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ.
vermeil previously led the st. louis rams to a victory in super bowl xxxiv.

ਵਰਮੀਲ ਨੂੰ 12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
vermeil was hired on january 12.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਫਿਰ 2001 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਲੂਯਿਸ ਨੂੰ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਟ੍ਰੇਂਟ ਗ੍ਰੀਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਪਿਕ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ 'ਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੀਸਟ ਹੋਲਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਫਤ ਏਜੰਟ' ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
the chiefs then traded a first round draft pick in the 2001 nfl draft to st. louis for quarterback trent green and signed free agent running back priest holmes to be the team's cornerstones on offense.

2003 ਵਿੱਚ, ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੌਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਇੱਕ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
in 2003, kansas city began the season with nine consecutive victories, a franchise record.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨੇ ਯੂਐਸਏ ਟੂਡੇ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਕੋਚ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਆਨਰ, ਅਲ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
they finished the season with a record and the team's offense led the nfl in several categories under the direction of usa today's offensive coach of the year honoree, al saunders.

ਪ੍ਰੀਸਟ ਹੋਲਮਜ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰਨ ਕਰਨਾ ਟੀਮ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬੀਅਰਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ 27 ਵਾਂ ਦੌੜ ਵਾਲਾ ਟਚਡਾ .ਨ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਫਾਲਕ ਦੇ ਸਿੰਗਲ-ਸੀਜ਼ਨ ਟੱਚਡਾdownਨ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਗਿਆ।
running back priest holmes surpassed marshall faulk's single-season touchdown record by scoring his 27th rushing touchdown against the chicago bears in the team's regular season finale.

ਟੀਮ ਨੇ 2004 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਕੋਲਟਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।
the team clinched the second seed in the 2004 nfl playoffs and hosted the indianapolis colts in the afc divisional playoffs.

ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਚੀਫ਼ ਸ਼ੂਟ-ਆ lostਟ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ.
in a game where neither team punted, the chiefs lost the shoot-out .

ਨੌਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਘਰ ਗਏ, ਸਿਰਫ ਐਰੋਹੈੱਡ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਓਪਨਰ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਲਈ.
it was the third time in nine seasons that the chiefs went at home in the regular season, only to lose their post-season opener at arrowhead.

2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2005 ਦੇ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਏ ਪਰ ਕੋਈ ਪਲੇਅਫ ਬਰਥ ਨਹੀਂ.
after a disappointing record in 2004, the 2005 chiefs finished with a record but no playoff berth.

1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਪਲੇਆਫ ਤੋਂ ਖੁੰਝਣ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਟੀਮ ਸੀ.
they were the fourth team since 1990 to miss the playoffs with a record.

ਲਰੀ ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੱਜਣਾ ਜ਼ਖਮੀ ਪ੍ਰਿਸਟੈਂਟ ਹੋਲਮਜ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ 9 ਅਰੰਭਿਆਂ ਵਿੱਚ 1750 ਗਜ਼ਾਂ ਤੇ ਦੌੜਿਆ.
running back larry johnson started in place of the injured priest holmes and rushed for 1,750 yards in only nine starts.

ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਡਿਕ ਵਰਮੀਲ ਨੇ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
prior to the chiefs' final game of the season, head coach dick vermeil announced his retirement.

ਚੀਫਸ ਨੇ ਪਲੇਅ ਆਫ ਬਾਉਂਸਡ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਖੇਡ ਜਿੱਤੀ.
the chiefs won the game over the playoff-bound cincinnati bengals.

ਵਰਮੀਲ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੀਫਜ਼ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਦੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਰਖਿਆਤਮਕ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪਰਤ ਆਏ.
within two weeks of vermeil's resignation, the chiefs returned to their defensive roots with the selection of its next head coach.

ਟੀਮ ਨੇ 2006 ਦੇ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਡਰਾਫਟ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਗੇੜ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਜੇਟਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿermanਯਾਰਕ ਦੇ ਜੇਟਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ ਸਕਾoutਟ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ, ਹਰਮਨ ਐਡਵਰਡਜ਼ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
the team introduced herman edwards, a former chiefs scout and head coach of the new york jets, as the team's tenth head coach after trading a fourth-round selection in the 2006 nfl draft to the jets.

ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਟ੍ਰੇਂਟ ਗ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਲਈ ਟੀਮ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਓਪਨਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਝੁਲਸਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਖੇਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ.
quarterback trent green suffered a severe concussion in the team's season opener to the cincinnati bengals which left him out of play for eight weeks.

ਬੈਕਅਪ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਡੈਮਨ ਹਵਾਰਡ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੀਫਜ਼ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
backup quarterback damon huard took over in green's absence and led the chiefs to a record.

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਡੇਅ ਗੇਮ ਲਈ ਮਾਲਕ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਦੀ ਲਾਬਿੰਗ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਡੈੱਨਵਰ ਬ੍ਰੋਂਕੋਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਡੇਅ ਗੇਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
kansas city was awarded a thanksgiving day game against the denver broncos in response to owner lamar hunt's lobbying for a third thanksgiving day game.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 1969 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਡੇ ਗੇਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰੌਨਕੋਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
the chiefs defeated the broncos in the first thanksgiving day game in kansas city since 1969.

ਖੇਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੰਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 13 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸਟੇਟ ਕੈਂਸਰ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
hunt was hospitalized at the time of the game and died weeks later on december 13 due to complications with prostate cancer.

ਮੁੱਖ ਲੀਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਰਕਮਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਲੀਗ ਨੇ.
the chiefs honored their owner for the remainder of the season, as did the rest of the league.

ਟ੍ਰੇਂਟ ਗ੍ਰੀਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਲੈਰੀ ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 416 ਕੈਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਐਨਐਫਐਲ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ.
trent green returned by the end of the season, but struggled in the final stretch, and running back larry johnson set an nfl record with 416 carries in a season.

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਲੇਆਫ ਬੱਰਥ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਏ.ਐੱਫ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਛੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵਿਅੰਗਿਤ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, 49ers ਨੂੰ ਬ੍ਰੋਂਕੋਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ.
kansas city managed to clinch their first playoff berth in three seasons with a record and a bizarre sequence of six losses from other afc teams on new year's eve, culminating with a broncos loss to the 49ers.

ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਕੋਲਟਸ ਨੇ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਪਲੇਆਫ ਵਿਚ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
the indianapolis colts hosted the chiefs in the wild card playoffs and defeated kansas city .

2007 ਵਿਚ, ਟ੍ਰੇਂਟ ਗ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਮਿਆਮੀ ਡੌਲਫਿਨ ਵਿਚ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੈਮੋਨ ਹਵਾਰਡ ਜਾਂ ਬਰੌਡੀ ਕ੍ਰਾਇਲ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਬਣਨ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ.
in 2007, trent green was traded to the miami dolphins leaving the door open for either damon huard or brodie croyle to become the new starting quarterback.

ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਫਸ ਨੇ ਬਾਕੀ ਨੌਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਲਾਰੀ ਜੌਹਨਸਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੁਆਰਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਇਲ ਨਾਲ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ.
after starting the season with a record, the chiefs lost the remaining nine games when running back larry johnson suffered a season-ending foot injury and the quarterback position lacked stability with huard and croyle.

ਟੀਮ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟੋਨੀ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਨੇ 63 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਟੱਚਡਾsਨ ਲਈ ਸ਼ੈਨਨ ਸ਼ਾਰਪ ਦਾ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਜੇਰੇਡ ਐਲਨ ਨੇ 15.5 ਨਾਲ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਬੋਰੀ ਵਿਚ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
despite the team's record, tight end tony gonzalez broke shannon sharpe's nfl record for touchdowns at the position 63 and defensive end jared allen led the nfl in quarterback sacks with 15.5.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
the chiefs began their 2008 season with the youngest team in the nfl.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਾਈਨਅਪ ਦੀ 25ਸਤ 25.5 ਸਾਲ ਸੀ.
the starting lineup had an average of 25.5 years of age.

ਕਾਰਨੇਰਬੈਕ ਟਾਇ ਲਾਅ ਅਤੇ ਵਾਈਡ ਰਸੀਵਰ ਐਡੀ ਕੇਨੀਸਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਅੰਤ ਜੇਰੇਡ ਐਲਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦਿੱਗਜ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
by releasing several veteran players such as cornerback ty law and wide receiver eddie kennison and trading defensive end jared allen, the chiefs began a youth movement.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 2008 ਦੇ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਲੀਗ-ਉੱਚੀ ਤੇਰਾਂ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਗਲੈਨ ਡੋਰਸੀ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਲਾਈਨਮੈਨ ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਐਲਬਰਟ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
the chiefs had a league-high thirteen selections in the 2008 nfl draft and chose defensive tackle glenn dorsey and offensive lineman branden albert in the first round.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਡਰਾਫਟ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੱਸਿਆ.
analysts quickly called kansas city's selections as the best of the entire draft.

ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੇ ਚੀਫ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਬਰੌਡੀ ਕਰਾਈਲ, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਟਾਰਟਰ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
entering the season, the chiefs were unsure if injury-prone quarterback brodie croyle, who was the incumbent starter, could be their quarterback in the long-term.

ਕ੍ਰੋਏਲ ਟੀਮ ਦੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੇਮ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡੈਮਨ ਹਵਾਰਡ ਕ੍ਰਾਈਲ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
croyle was injured in the team's first game of the season and damon huard started in croyle's absence.

ਟਾਈਲਰ ਥਿੱਗਪਨ ਐਟਲਾਂਟਾ ਫਾਲਕਨਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਜਿੰਨੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਚੀਫ ਬਣ ਗਿਆ.
tyler thigpen become the third chiefs starting quarterback in as many games for a start against the atlanta falcons.

ਥਿੱਗਪੇਨ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਫਾਲਕਨ ਬਚਾਅ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਹੁਆਰਡ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਵਜੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
after a poor performance by thigpen, in which he threw three interceptions against the falcons defense, huard was retained as the starting quarterback.

ਚੀਨੀਆਂ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਟੋਨੀ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਜਾਨਸਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੱਜਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
the chiefs struggled off the field as much as on as tight end tony gonzalez demanded a trade and running back larry johnson was involved in legal trouble.

ਕ੍ਰੋਏਲ ਟੈਨਸੀ ਟਾਇਟਨਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਡੈਮਨ ਹਵਾਰਡ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
croyle returned for the chiefs' game against the tennessee titans, but both he and damon huard suffered season-ending injuries in the game.

ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਟਾਇਲਰ ਥਿੱਗਪੇਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਇਕ ਨਵੀਂ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਅਪਰਾਧ ਖੇਡ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ.
the chiefs reorganized their offense to a new spread offense game plan focused around tyler thigpen.

ਚੀਪਜ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਪਰਾਧ ਥਿੱਗਪਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੈਰੀ ਜਾਨਸਨ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਖੇਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਚਰਣ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the chiefs' new offense was implemented to help thigpen play to the best of his abilities and also following the absence of larry johnson, who was suspended for his off-field conduct.

ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੇ ਫੈਲਾਏ ਗਏ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਹਰਮਨ ਐਡਵਰਡਜ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ, ਦੌੜ-ਅਧਾਰਤ ਖੇਡ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ.
the chiefs made a huge gamble by using the spread offense, as most in the nfl believe that it cannot work in professional football, and also head coach herman edwards was traditionally in favor of more conservative, run-oriented game plans.

2008 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਇੱਕ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
the 2008 season ended with a franchise worst record, where the team suffered historic blowout defeats nearly week-in and week-out.

ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 54 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਉੱਚਿਤ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ.
a shut-out to the carolina panthers, and allowed a franchise-high 54 points against the buffalo bills.

ਟੀਮ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ, ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਾਰਲ ਪੀਟਰਸਨ ਨੇ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਿ new ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪੈਟਰੋਇਟਸ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਟਾਫ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਕਾਟ ਪਿਓਲੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲੀ 2009 ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the team's general manager, chief executive officer, and team president carl peterson resigned at the end of the season, and former new england patriots vice president of player personnel scott pioli was hired as his replacement for 2009.

ਉਸਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਪਓਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਫਲ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਕੋਚਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਪੈਟਰੋਅਟਸ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ.
upon his arrival, pioli made an effort to bring in coaches and administrators from his successful past with the new england patriots, where he won three super bowl titles.

23 ਜਨਵਰੀ, 2009 ਨੂੰ, ਹਰਮਨ ਐਡਵਰਡਜ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਟੌਡ ਹੇਲੀ ਨੇ ਐਡਵਰਡਜ਼ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ.
on january 23, 2009, herman edwards was fired as head coach, and two weeks later todd haley signed a four-year contract to become edwards' successor.

ਹੇਲੀ ਦਾ ਪਿਓਲੀ ਨਾਲ ਪਿਛੋਕੜ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪਿਓਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੋਚ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਭਾੜੇ ਬਣ ਗਿਆ.
haley had a background with pioli, which made him an attractive hire for pioli's first coach in kansas city.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 ਵਿਚ ਟੋਨੀ ਗੋਂਜ਼ਾਲੇਜ਼ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਵਪਾਰਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਟਲਾਂਟਾ ਫਾਲਕਨਜ਼ ਨਾਲ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in april 2009 tony gonzalez was traded to the atlanta falcons after failed trade attempts over the previous two seasons.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਟੌਡ ਹੇਲੀ ਨੇ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਚੈਨ ਗੈਲੀ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੀ ਡਿ dutiesਟੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
notably, head coach todd haley fired offensive coordinator chan gailey just weeks before the start of the 2009 season and chose to take on the coordinator duties himself.

ਸਾਲ 2009 ਦੌਰਾਨ ਚੀਫਾਂ ਨੇ ਚੀਫਜ਼ ਦੀ ਜਵਾਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਟ ਕੈਸੇਲ, ਮਾਈਕ ਵਰਬਲ, ਬੌਬੀ ਐਂਗਰਾਮ, ਮਾਈਕ ਬ੍ਰਾ ,ਨ, ਕ੍ਰਿਸ ਚੈਂਬਰਸ ਅਤੇ ਐਂਡੀ ਐਲੇਮੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
throughout 2009 the chiefs acquired veterans to supplement the chiefs' young talent including matt cassel, mike vrabel, bobby engram, mike brown, chris chambers, and andy alleman.

ਟੀਮ ਨੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ.
the team finished with a record, just a two-game improvement upon their record from the 2008 season.

2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਚਿੰਗ ਸਟਾਫ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾੜੇ ਬਣਾਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਬਕਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸਹਾਇਕ ਕੋਚ ਚਾਰਲੀ ਵੇਸ ਅਤੇ ਰੋਮੀਓ ਕਰਨੇਲ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
for the 2010 season, the chiefs made significant hires for their coaching staff, bringing on former patriots assistant coaches charlie weis and romeo crennel to coach the offense and defense, respectively.

ਕੋਚਿੰਗ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖੀ 2003 ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਏਐਫਸੀ ਪੱਛਮੀ ਖਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੇ.
the coaching additions proved to be very successful, as the chiefs would go on to secure their first afc west title since 2003.

2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 10 ਜਿੱਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਈ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿ ਟੀਮ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।
their ten victories in the 2010 season combined for as many as the team had won in their previous three seasons combined.

9 ਜਨਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ, ਚੀਫਾਂ ਨੇ ਬਾਲਟੀਮੋਰ ਰੇਵੇਨਜ਼ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਪਲੇਆਫ ਖੇਡ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ.
on january 9, 2011, the chiefs lost their home wild card playoff game to the baltimore ravens .

ਪ੍ਰੋ ਬਾlਲ ਡਵੇਨ ਬੋਅ, ਜਮਾਲ ਚਾਰਲਸ, ਬ੍ਰਾਇਨ ਵਾਟਰਸ, ਟਾਂਬਾ ਹਾਲੀ, ਮੈਟ ਕੈਸਲ ਅਤੇ ਰੁਕੇ ਸੇਫਟੀ ਐਰਿਕ ਬੇਰੀ ਲਈ ਛੇ ਖਿਡਾਰੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ.
six players were chosen for the pro bowl dwayne bowe, jamaal charles, brian waters, tamba hali, matt cassel and rookie safety eric berry.

ਜਮਾਲ ਚਾਰਲਸ ਨੇ ਫੇਡੈਕਸ ਦਾ ਗਰਾ .ਂਡ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਡਵੇਨ ਬੋਏ ਨੇ ਟੱਚਡਾ reਨ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
jamaal charles won the fedex ground player of the year award and dwayne bowe led the nfl in touchdown receptions.

2011 ਦੇ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਡਰਾਫਟ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 26 ਵੇਂ ਟੀਮ ਨੇ ਪਿਟ ਤੋਂ ਜੋਨਾਥਨ ਬਾਲਡਵਿਨ, ਵਾਈਡ ਰਸੀਵਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
for their first pick in the 2011 nfl draft, and 26th overall, the team selected jonathan baldwin, wide receiver from pitt.

ਮਾੜੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੈਲੀ ਨੂੰ 12 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
after a poor start, haley was relieved of duties as head coach on december 12.

ਕਲਾਰਕ ਹੰਟ ਨੇ "ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚਟਾਕ" ਦਾ ਨੋਟ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਮੁਖੀ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
clark hunt made note of "bright spots at different points this season", but felt that overall the chiefs were not progressing.

2011 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਸਨ.
the highest point of the 2011 season was an upset win against the packers, who at that time, were undefeated with a record.

ਚੀਫਜ਼ 1929 ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਫੇਲੋ ਬਿਸਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨੌਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ.
the chiefs became the first team since the 1929 buffalo bisons to not lead in regulation through any of their first nine games.

ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਨੰ.
the chiefs tied their franchise worst record of and clinched the no.

2013 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ.
1 overall pick in the 2013 nfl draft.

ਇਹ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਮੁੱਚੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
it is the first time in since the merger they have held the first overall pick.

2012 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਹੈਡ ਕੋਚ ਰੋਮੀਓ ਕਰੇਨੇਲ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਸਕਾਟ ਪਿਓਲੀ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
following the 2012 season, the chiefs fired head coach romeo crennel and general manager scott pioli.

ਸਾਬਕਾ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਈਗਲਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕਾ scਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਜਾਨ ਡੋਰਸੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
former philadelphia eagles head coach andy reid was brought in as head coach to work with new general manager john dorsey, a former green bay packers head scout.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ 49ers ਤੋਂ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾ -ਂਡ ਪਿਕ ਲਈ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 34 ਵੇਂ, 2013 ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਵਿਚ ਅਤੇ 2014 ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਸ਼ਰਤੀ ਲਈ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਐਲੇਕਸ ਸਮਿੱਥ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
the chiefs acquired quarterback alex smith from the san francisco 49ers for the chiefs' second-round pick, 34th overall, in the 2013 draft and a conditional pick in 2014 draft.

ਮੈਟ ਕੈਸੇਲ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
matt cassel was released shortly after.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 2013 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਡਰਾਫਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮੁੱਚੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਏਰਿਕ ਫਿਸ਼ਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
the chiefs selected eric fisher with the first overall pick of the 2013 nfl draft.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਟੀਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
the chiefs started for the second time in team history.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਾਈਲਡਕਾਰਡ ਖੇਡ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਕੋਲਟਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਗਵਾਈ ਦਿੰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਰ ਨਾਲ collapseਹਿ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਹਾਰ ਜਾਣਗੇ,.
they would lead their wildcard game against the indianapolis colts shortly after halftime, but they would collapse late and lose, .

2014 ਵਿੱਚ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 1995 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੂਸਰੇ ਸਿੱਧਾ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਪਲੇਆਫ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਹਫਤੇ 17 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ.
in 2014, the chiefs attempted to make the playoffs for the second straight season for the first time since 1995, however they finished and were eliminated in week 17.

2015 ਹਫਤਾਸਟ 1 ਵਿੱਚ ਹਿstonਸਟਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਅਦਾਪੂਰਨ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੰਜ ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਮਾਲ ਚਾਰਲਜ਼ ਦਾ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਏਸੀਐਲ ਹੋ ਗਿਆ।
2015 after a promising win for the chiefs against houston in week 1, kansas city went on a five-game losing streak culminating in a loss to minnesota and the loss of jamaal charles to a torn acl.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਸੀਜ਼ਨ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 10 ਜਿੱਤੇ.
however, they managed one of the most improbable season comebacks in the nfl and won ten straight to improve their record from to .

ਮਿਲਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਐਨਐਫਐਲ ਟੀਮ ਬਣਨ ਲਈ ਟੀਮ ਨੇ ਹਫਤਾ 16 ਵਿਚ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੇਆਫ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।
the team clinched a playoff berth after a win over cleveland in week 16 to become only the second nfl team to do so after the merger.

ਚੀਫਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸਟ੍ਰੀਕ ਨੇ ਰੀਡ ਦੇ ਅਧੀਨ 9 ਸਿੱਧੇ 2003, 2013 ਅਤੇ ਦੂਜੇ 9 ਪਲੱਸ ਗੇਮ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ.
the streak achieved by the chiefs broke a franchise record for 9 straight 2003, 2013 and second 9 plus game win streak under reid.

ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਉੱਤੇ 17 ਵਿਕਟਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਲੜੀ ਦਸ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
after a week 17 win over oakland , the chiefs achieved their longest winning streak in franchise history at ten games.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਲੇਆਫ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਏਐਫਸੀ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਹਾਯਾਉਸ੍ਟਨ ਟੇਕਸਨਜ਼ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
they qualified for the playoffs, and started out by beating the houston texans in the afc wild card game, .

1994 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਲੇਅ ਆਫ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਤਫਾਕਨ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਪਲੇਆਫ ਜਿੱਤ ਸੀ.
it was their first playoff win since 1994, and incidentally, in the same city as their last playoff win.

ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏ ਐੱਫ ਸੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਰਾਉਂਡ ਵਿਚ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇਜ਼ ਨੇ ਹਰਾਇਆ.
riddled with injuries, they were defeated by the new england patriots in the afc divisional round.

2016 ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ 6 ਮਿੰਟ ਬਚੇ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਚਾਰਜਰਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਓਵਰਟਾਈਮ ਵਿਚ ਐਲੇਕਸ ਸਮਿਥ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ 2-ਯਾਰਡ ਦੇ ਟਚਡਾ withਨ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੀਫਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਿੱਤੀ. ਸੀਜ਼ਨ 'ਤੇ.
2016 after facing a deficit with 6 minutes left in the 3rd quarter, the chiefs engineered a comeback win against the san diego chargers ending with a 2-yard touchdown run by alex smith in overtime to give the chiefs their largest regular season comeback to start the season at .

ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦਿਵਸ 'ਤੇ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਡੈਨਵਰ ਬ੍ਰੋਂਕੋਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਸਿੱਧੀ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ.
on christmas day, the chiefs defeated the denver broncos to give kansas city their tenth straight win against divisional opponents.

1 ਜਨਵਰੀ, 2017 ਨੂੰ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਏ.ਐੱਫ.ਸੀ. ਵੈਸਟ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਸ ਸਾਲ ਪਲੇਆਫ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ.
on january 1, 2017, the chiefs clinched the afc west and the second seed going into the playoffs that year.

ਸੀਜ਼ਨ-ਦਰ-ਮੌਸਮ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਇਹ ਚੀਫਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਮੌਸਮਾਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਸੂਚੀ ਹੈ.
season-by-season records this is a partial list of the last five seasons completed by the chiefs.

ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ-ਦੁਆਰਾ-ਸੀਜ਼ਨ ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ, ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ.
for the full season-by-season franchise results, see list of kansas city chiefs seasons.

ਨੋਟਿਸ ਫਿਨਿਸ਼, ਵਿਨ, ਹਾਰ, ਐਂਡ ਟਾਈਜ਼ ਕਾਲਮ ਨਿਯਮਤ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੋਸਟਸੈਸਨ ਪਲੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੇ ਹਨ.
note the finish, wins, losses, and ties columns list regular season results and exclude any postseason play.

ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ
record as of the end of the 2015 nfl season logos and uniforms when the texans began playing in 1960, the team's logo consisted of the state of texas in white with a yellow star marking the location of the city of dallas.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਹੰਟ ਨੇ ਟੈਕਸਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਲਈ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਡ ਐਡਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿ hਸਟਨ ਓਇਲਰਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਲਈ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
originally, hunt chose columbia blue and orange for the texans' uniforms, but bud adams chose columbia blue and scarlet for his houston oilers franchise.

ਹੰਟ ਨੇ ਟੈਕਸਸ ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਲਈ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ.
hunt reverted to red and gold for the texans' uniforms, which even after the team relocated to kansas city, remain as the franchise's colors to this day.

ਟੈਕਸਸ ਰਾਜ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਹੈਲਮਟ ਦੀ ਥਾਂ ਇਕ ਐਰੋਹੈੱਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਨੇ ਇਕ ਰੁਮਾਲ 'ਤੇ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ.
the state of texas on the team's helmet was replaced by an arrowhead design originally sketched by lamar hunt on a napkin.

ਇੰਟਰਲੌਕਿੰਗ "ਕੇਸੀ" ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਹੰਟ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ 49 ਏਅਰਜ਼ ਦੇ ਹੈਲਮੇਟ 'ਤੇ ਇਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ "ਐਸਐਫ" ਸੀ.
hunt's inspiration for the interlocking "kc" design was the "sf" inside of an oval on the san francisco 49ers helmets.

49ers ਦੇ ਲੋਗੋ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਆਰੰਭਕ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਿੱਟੇ ਤੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਪਤਲੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
unlike the 49ers' logo, kansas city's overlapping initials appear inside a white arrowhead instead of an oval and are surrounded by a thin black outline.

1960 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ, ਚੀਫ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੈਲਮੇਟ ਉੱਤੇ ਸਲੇਟੀ ਫੇਸਮਾਸਕ ਬਾਰਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ 1974 ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੈਰ-ਸਲੇਟੀ ਫੇਸਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ.
from 1960 to 1973, the chiefs had grey facemask bars on their helmets, but changed to white bars in 1974, making them one of the first teams in the nfl to use a non-gray facemask.

ਚੀਫਜ਼ ਦਾ ਇਕਸਾਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the chiefs' uniform design has essentially remained the same throughout the club's history.

ਇਸ ਵਿਚ ਲਾਲ ਹੈਲਮੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ ਰੰਗ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it consists of a red helmet, and either red or white jerseys with the opposite color numbers and names.

1960 ਤੋਂ 1967 ਅਤੇ 1989 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਦੋਵੇਂ ਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
white pants were used with both jerseys from 1960 to 1967 and 1989 to 1999.

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਪਿਓਲੀ ਹੈਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਟੀਮ ਨੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਪੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਬਦਲ ਲਿਆ.
beginning in 2009, during the pioli haley era, the team has alternated between white and red pants for road games during the season.

15 ਸਤੰਬਰ, 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਜਰਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਪੈਂਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ.
prior to september 15, 2013, the chiefs always wore white pants with their red jerseys.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਗੇਮ ਵਿਚ ਵਿਕਲਪਿਕ ਜਰਸੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਸਟਮ ਜਰਸੀ ਪਰਚੂਨ ਲਈ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the chiefs have never worn an alternate jersey in a game, although custom jerseys are sold for retail.

ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਨੇ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2006 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਓਪਨਰ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ.
the chiefs wore their white jerseys with white pants at home for the 2006 season opener against the cincinnati bengals.

ਉਸ ਦਿਨ ਵਰਦੀ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸਨੇ ਭਾਫ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਲਈ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the logic behind the uniform selection that day was that the bengals would be forced to wear their black uniforms on a day that forecasted for steamy temperatures.

ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਮਾਰਵ ਲੇਵੀ ਦੇ ਅਧੀਨ 1980 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ.
the only other time the chiefs wore white at home was throughout the 1980 season under marv levy.

2007 ਵਿੱਚ, ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਅਤੇ ਏਐਫਐਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਚ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ.
in 2007, the kansas city chiefs honored lamar hunt and the afl with a special patch.

ਇਹ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੰਟ ਦੇ "ਐਲਐਚ" ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੇ ਨਾਲ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਏਐਫਐਲ ਦਾ ਲੋਗੋ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it features the afl's logo from the 1960s with hunt's "lh" initials inside the football.

2008 ਵਿਚ, ਪੈਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਜਰਸੀਆਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ.
in 2008, the patch became permanently affixed to the left chest of both kansas city's home and away jerseys.

2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੀਫ਼ਜ਼, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫੁੱਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਾਨੀ ਟੀਮਾਂ ਨੇ, ਏਐਫਐਲ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ celebrate ਮਨਾਉਣ ਲਈ "ਥ੍ਰੋਬੈਕ" ਵਰਦੀਆਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਸਨ.
in select games for the 2009 season, the chiefs, as well as the other founding teams of the american football league, wore "throwback" uniforms to celebrate the afl's 50th anniversary.

ਟੀਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਜਰਸੀ ਲਾਲ ਪੈਂਟ ਨਾਲ ਪਾਈ ਸੀ ਅਤੇ 15 ਸਤੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਡੱਲਾਸ ਕਾowਬੁਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਕੰਬੋ ਬਣਾਇਆ ਸੀ.
for the first time in team history, the chiefs wore their red jersey with red pants forming an all red combo in their home opener against the dallas cowboys on september 15, 2013.

ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ 1972 ਤੋਂ ਚੀਫਾਂ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 76,416 ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਐਨਐਫਐਲ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
arrowhead stadium arrowhead stadium has been the chiefs' home field since 1972 and has a capacity of 76,416, which makes it the sixth-largest stadium in the nfl.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਇੱਕ 5 375 ਮਿਲੀਅਨ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਹੋਇਆ, ਜੋ 2010 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬਾਕਸ, ਵਿਆਪਕ ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the stadium underwent a 375 million renovation, completed in mid-2010, which included new luxury boxes, wider concourses and enhanced amenities.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਲਈ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਟੈਕਸ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਹੰਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ 125 ਮਿਲੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the stadium renovation was paid for by 250 million in taxpayer money and 125 million from the hunt family.

1972 ਵਿਚ ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ 53 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ticketਸਤਨ ਟਿਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ 81 ਸੀ.
the stadium cost 53 million to build in 1972, and an average ticket in 2009 costs 81.

ਸੈਂਟਰਪਲੇਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਰਿਆਇਤ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਨੈਕਸਟੈਲ, ਐਨਹੀਜ਼ਰ-ਬੁਸ਼ ਅਤੇ ਕੋਕਾ ਕੋਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਪਾਂਸਰ ਹਨ.
centerplate serves as the stadium's concession provider and sprint nextel, anheuser-busch and coca-cola are major corporate sponsors.

1991 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2009 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਚੀਫਾਂ ਦੇ ਹੋਮ ਓਪਨਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਚੀਫ਼ਾਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 155 ਵਿਕਾout ਗੇਮਜ਼ ਖੇਡੀਆਂ.
dating back to the chiefs' home opener in 1991 to mid-2009, the chiefs had 155 consecutive sellout games.

ਇਹ ਲੜੀ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਬ੍ਰਾsਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਅੰਤਮ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 19 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨਕ ਟੀਵੀ ਬਲੈਕਆ .ਟ ਹੋਇਆ.
the streak ended with the final home game of the 2009 season against the cleveland browns, resulting in the first local tv blackout in over 19 years.

ਐਰੋਹੈੱਡ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ andਖੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਉਟਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰੱਖਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ.
arrowhead has been called one of the world's finest stadiums and has long held a reputation for being one of the toughest and loudest outdoor stadiums for opposing players to play in.

ਸਾਰਾ ਸ਼ੋਰ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਐਕੌਸਟਿਕਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਮਿਸ਼ਨ, ਕੰਸਾਸ ਦੁਆਰਾ 116 ਡੈਸੀਬਲ' ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
all noise is directly attributed to its fans and was once measured at 116 decibels by the acoustical design group of mission, kansas.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਾਰਨ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ 106 ਡੈਸੀਬਲ ਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
by way of comparison, take-off of aircraft may lead to a sound level of 106 decibels at the ground.

ਸਪੋਰਟਸ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮਾਂ ਲਈ "ਖੇਡਣ ਲਈ ਸਖਤ ਜਗ੍ਹਾ" ਨਾਮ ਦਾ ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੱਖਿਆ.
sports illustrated named arrowhead stadium the "toughest place to play" for opposing teams in 2005.

ਗੇਮ ਡੇਅ 'ਤੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਟੇਲਗੇਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ "ਕਾਲਜ ਫੁੱਟਬਾਲ" ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the tailgate party environment outside the stadium on gameday has been compared to a "college football" atmosphere.

ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਨੇੜਲੇ ਵ੍ਹਾਈਟਮੈਨ ਏਅਰਫੋਰਸ ਬੇਸ ਤੋਂ ਬੀ -2 ਸਪੀਰੀਅਲ ਸਟੀਲਥ ਬੰਬਵਰ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਫਲਾਈ ਓਵਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
arrowhead stadium features frequent fly-overs from a b-2 spirit stealth bomber from nearby whiteman air force base.

1994 ਦੇ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਘਾਹ ਖੇਡਣ ਦੀ ਸਤਹ ਹੈ.
since the 1994 nfl season, the stadium has had a natural grass playing surface.

1972 ਤੋਂ 1993 ਤਕ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਇਕ ਨਕਲੀ ਐਸਟ੍ਰੋ ਟੁਰਫ ਸਤਹ ਸੀ.
from 1972 to 1993, the stadium had an artificial astroturf surface.

13 ਅਕਤੂਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ, ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਇਕ ਬਾਹਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ 137.5 ਡੀਬੀ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਭੀੜ ਲਈ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਸੀਏਟਲ ਸਮੌਕਸ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ
during the game against the oakland raiders on october 13, 2013, arrowhead stadium once again became the loudest stadium in the world when the fans set the guinness book of world records record for loudest crowd in an outdoor stadium 137.5 db , breaking the record set by the seattle seahawks just four weeks prior.

ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਏਟਲ ਨੇ 137.6 ਡੈਸੀਬਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
a few weeks after, seattle re-gained the record by reaching a noise level of 137.6 decibels.

ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ 29 ਸਤੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਈਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਤੇ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ 142.2 ਡੈਸੀਬਲਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ.
chiefs fans have reclaimed the record once again on september 29, 2014, on monday night football against the new england patriots, the fans recorded a sound reading of 142.2 decibels.

2014 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਚੀਫ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਕਾਰਡਿਨਲਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿੰਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਐਰੋਹਹੇਡ 'ਤੇ ਅਜੇਤੂ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਲਟਿਮੋਰ ਰੇਵੇਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਥੇ ਬੇ-ਜਿੱਤ ਹੈ.
as of the end of the 2014 season, the chiefs are unbeaten at arrowhead against the arizona cardinals and washington redskins , but winless there against the baltimore ravens .

ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਜਦੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਡੱਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਨਿ mexico ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਰੋਸਵੈਲ ਵਿੱਚ ਨਿ mexico ਮੈਕਸੀਕੋ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿ atਟ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ।
training camp and practice facility when the franchise was based in dallas, the team conducted their inaugural training camp at the new mexico military institute in roswell, new mexico.

ਉਹ 1961 ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਮੈਥੋਡਿਸਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਦੇ ਅਲਮਾ ਮੈਟਰ ਵਿਖੇ ਕੈਂਪ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1965 ਤਕ ਉਥੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
they moved camp to southern methodist university, owner lamar hunt's alma mater, for 1961 and continued to practice there until 1965.

1966 ਤੋਂ 1971 ਤੱਕ, ਚੀਫ਼ਜ਼ ਨੇ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਦੇ ਸਵੈਪ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1972 ਤੋਂ 1991 ਤੱਕ ਕਲੇ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਜਵੇਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪ ਲਗਾਇਆ, ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਨੇ ਵਰਲਡਜ਼ ਆਫ਼ ਫਨ, ਓਸੀਅਨਜ਼ ਫਨ ਅਤੇ ਸਬ ਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਸਮੇਤ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰਕ ਸੌਦੇ ਕੀਤੇ.
from 1966 to 1971, the chiefs practiced in swope park in kansas city, and from 1972 to 1991 held camp at william jewell college in clay county, lamar hunt had extensive business dealings including worlds of fun, oceans of fun and subtropolis.

1992 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਚੀਫਾਂ ਨੇ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਦੇ ਰਿਵਰ ਫਾਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਫਾਲਜ਼ ਵਿਖੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ.
from 1992 to 2009 the chiefs conducted summer training camp at the university of falls in river falls, wisconsin.

ਚੀਫਜ਼ ਦਾ 2007 ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਐਚਬੀਓ ਐਨਐਫਐਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ, ਹਾਰਡ ਨੱਕਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the chiefs' 2007 training camp was documented in the hbo nfl films documentary reality television series, hard knocks.

25 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਰਾਜ ਟੈਕਸ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਸੂਰੀ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ.
following the passage of a 25 million state tax credit proposal, the chiefs moved their training camp to missouri western state university in st. joseph, missouri, in 2010.

ਟੈਕਸ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਐਰੋਰੋਹਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਮਿਸੀਰੀ ਪੱਛਮੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the bulk of the tax credits went for improvements to arrowhead stadium with 10 million applied to the move to missouri western.

2010 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਪ੍ਰੈੱਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮਿਜ਼ੂਰੀ ਪੱਛਮੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮੌਸਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, 120-ਗਜ਼ ਵਾਲਾ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ. ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਘਾਹ ਇਨਡੋਰ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਚੀਫਸ ਲਈ ਦਫਤਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a climate-controlled, 120-yard nfl regulation grass indoor field, and office space for the chiefs was constructed at missouri western adjacent to the school's spratt stadium before the 2010 season.

ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਮੁਖੀ ਨੇੜਲੇ ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸਹੂਲਤ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
outside of training camp and during the regular season, the chiefs conduct practices at their own training facility nearby arrowhead stadium.

ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਇੰਟਰਸੈਟੇਟ 435 ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਟਰੂਮੈਨ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਰੇਅਟਾownਨ ਰੋਡ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਘਾਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ.
the facility is located near the raytown road entrance to the truman sports complex just east of interstate 435 and features three outdoor fields two grass and one artificial turf as well as an indoor facility with its own full-size field.

ਮਾਸਕੋਟਸ ਅਤੇ ਚੀਅਰਲੀਡਰਸ ਚੀਫਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੁਭਕਾਮ ਵਾਰਪੈਨਟ ਸੀ, ਇਕ ਉਪਨਾਮ ਸੀ ਜੋ ਪਿੰਟੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
mascots and cheerleaders the chiefs' first mascot was warpaint, a nickname given to several different breeds of pinto horse.

ਵਾਰਪੇਂਟ ਨੇ 1963 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਸਕਟ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
warpaint served as the team's mascot from 1963 to 1988.

ਪਹਿਲੇ ਵਾਰਪੇਂਟ ਦਾ ਜਨਮ 1955 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, 1992 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਰ ਬੌਬ ਜਾਨਸਨ ਨੇ ਬੇਵਕੂਫ ਨਾਲ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਪੂਰਾ ਨੇਟਿਵ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈੱਡਡਰੈਸ ਪਾਇਆ ਸੀ.
the first warpaint born in 1955, died in 1992 was ridden bareback by rider bob johnson who wore a full native american headdress.

ਵਾਰਪੇਂਟ ਨੇ ਹਰ ਚੀਫਸ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਫਸ ਦੇ ਟੱਚਡਾਉਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
warpaint circled the field at the beginning of each chiefs home game and performed victory laps following each chiefs touchdown.

20 ਸਤੰਬਰ, 2009 ਨੂੰ, ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਓਪਨਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਾਰਪੈਂਟ ਘੋੜਾ ਕੱ unਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ.
on september 20, 2009, a new warpaint horse was unveiled at the chiefs' home opener which was won by oakland raiders.

ਵਾਰਪੇਂਟ ਹੁਣ ਚੀਅਰਲੀਡਰ, ਸੂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
warpaint is now ridden by a cheerleader, susie.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਚੀਫ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਣਜਾਣ "ਇੰਡੀਅਨ ਆਦਮੀ" ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1988 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in the mid-1980s, the chiefs featured a short-lived unnamed "indian man" mascot which was later scrapped in 1988.

1989 ਤੋਂ ਕਾਰਟੂਨ ਵਰਗਾ ਕੇਸੀ ਵੁਲਫ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਘਿਆੜ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿਚ ਡੈਨ ਮੀਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
since 1989 the cartoon-like k. c. wolf, portrayed by dan meers in a wolf costume, has served as the team's mascot.

ਮੈਸਕਟ ਦਾ ਨਾਮ ਚੀਫਜ਼ "ਵੋਲਫਪੈਕ" ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਟੀਮ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੀ.
the mascot was named after the chiefs' "wolfpack", a group of rabid fans from the team's days at municipal stadium.

ਕੇਸੀ ਵੁਲਫ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਨ.ਐਫ.ਐਲ. ਮੈਸਕੋਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਗ ਦਾ 2006 ਵਿਚ ਮੈਸਕੋਟ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਸਕਟ ਸੀ.
k. c. wolf is one of the most popular nfl mascots and was the league's first mascot inducted into the mascot hall of fame in 2006.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 1960 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਇਕ ਚੀਅਰਲੀਡਿੰਗ ਸਕੁਐਡ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the chiefs have employed a cheerleading squad since the team's inception in 1960.

ਟੀਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਲ-squadਰਤ ਟੀਮ ਨੂੰ ਚੀਫੇਟੇਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the team's early days, the all-female squad was referred to as the chiefettes.

ਚੀਅਰਲੀਡਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਡਰਿੱਲ ਟੀਮ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰੀ-ਗੇਮ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਸੀ.
in addition to the cheerleaders, in the early 1970s, there was also a dance drill team that performed for pre-game and halftime.

1986 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ, ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ.
from 1986 to 1992, the cheerleader squad featured a mix of men and women.

1993 ਤੋਂ, ਆਲ-ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਚੀਫ ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
since 1993, the all-female squad has been known as the chiefs cheerleaders.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡਾਰੀ ਰੋਸਟਰ re 93 ਰਿਟਾਇਰਡ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰੋ ਫੁਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਫੁਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੈਮ ਦੇ teenteen ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਚੀਫਜ਼ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ.
notable players roster 93 retired numbers pro football hall of fame enshrinees nineteen members of the pro football hall of fame spent at least some portion of their career with the chiefs.

ਗਿਆਰਾਂ ਨੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਚੀਫਾਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ.
eleven spent the majority of the career with the chiefs.

ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਚੀਫ਼ਸ ਚੀਫ਼ 1969 ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਚੀਫਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ.
nine of the chiefs in the hall of fame were involved with the chiefs during their super bowl championship season of 1969.

ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਚੀਫਾਂ ਦੇ 2 ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, 2 ਕੋਚ, ਅਤੇ 15 ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ.
the chiefs have 2 contributors, 2 coaches, and 15 players in the hall of fame.

ਚੀਫ਼ਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਚੀਫ 16 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ, ਕੋਚਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਟੀਮ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਜਾਂ ਰਿੰਗ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
chiefs hall of fame the chiefs are one of 16 organizations that honor their players, coaches and contributors with a team hall of fame or ring of honor.

1970 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਚੀਫ਼ਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਨੇ 1983 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
established in 1970, the chiefs hall of fame has inducted a new member in an annual ceremony with the exception of the 1983 season.

2009 ਵਿੱਚ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਨਾਮ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
several of the names were featured at arrowhead stadium in the stadium's architecture prior to renovations in 2009.

ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਰੂਰਤਾਂ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਖਿਡਾਰੀ, ਕੋਚ, ਜਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਲਈ ਚੀਫ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਡੈਕਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ.
the requirements for induction are that a player, coach, or contributor must have been with the chiefs for four seasons and been out of the nfl for four seasons at the time of induction.

ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਡੇਲੇਨੀ ਅਤੇ ਡੇਰਿਕ ਥਾਮਸ, ਡੇਲੇਨੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮੌਸਮ ਲਈ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਥਾਮਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੰਤਮ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ 2 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਨਵਰੀ 2000 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ 1 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
there are some exceptions, such as joe delaney and derrick thomas, delaney was with the team for only two seasons before his death, thomas was inducted 1 year after his death in january 2000 2 years after his final season .

ਚੀਫਾਂ ਕੋਲ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਹਾਲ ਆਫ਼ ਫੇਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਨਐਫਐਲ ਟੀਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਂਸਰਾਈਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇ ਪੈਕਰਜ਼ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।
the chiefs have the second-most enshrinees of any nfl team in their team hall of fame behind the green bay packers, who have enshrined over 100 players and team contributors over the years in the green bay packers hall of fame.

ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਹੈੱਡ ਕੋਚਾਂ ਨੇ 1960 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਟੈਕਸਸਨ ਚੀਫਜ਼ ਦੀ ਮੱਤਦਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
head coaches thirteen head coaches have served the texans chiefs franchise since their first season in 1960.

ਟੀਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ, ਹੈਂਕ ਸਟ੍ਰੈਮ ਨੇ ਚੀਫਜ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਏਐਫਐਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਤੀ.
hank stram, the team's first head coach, led the chiefs to three afl championship victories and two appearances in the super bowl.

ਸਟਰਮ ਟੀਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ-ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1960 ਤੋਂ 1974 ਤੱਕ ਇਹ ਪਦਵੀ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ.
stram was the team's longest-tenured head coach, holding the position from 1960 to 1974.

ਮਾਰਟੀ ਸਕੋਟਨਹੀਮਰ ਨੂੰ 1989 ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ 10 ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਪਲੇਅਫ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
marty schottenheimer was hired in 1989 and led kansas city to seven playoff appearances in his 10 seasons as head coach.

ਸਕੋਟਨਹਾਈਮਰ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਸੀ .634 ਸਾਰੇ ਚੀਫ ਕੋਚਾਂ ਵਿਚੋਂ.
schottenheimer had the best winning percentage .634 of all chiefs coaches.

ਗੁੰਟਰ ਕਨਿੰਘਮ 1995 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2008 ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਕੋਚਿੰਗ ਸਟਾਫ' ਤੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
gunther cunningham was on the chiefs' coaching staff in various positions from 1995 to 2008, serving as the team's head coach in between stints as the team's defensive coordinator.

ਡਿਕ ਵਰਮੀਲ ਨੇ 2003 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਮ ਦਾ ਕੋਚ ਦਿੱਤਾ.
dick vermeil coached the team to a franchise-best start in the 2003 season.

ਚੀਫ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹੈਂਕ ਸਟ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਰਵ ਲੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ ਫੁਟਬਾਲ ਹਾਲ ਆਫ ਫੇਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
of the ten chiefs coaches, hank stram and marv levy have been elected into the pro football hall of fame.

ਹਰਮਨ ਐਡਵਰਡਸ ਨੇ 2006 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ.
herman edwards served as the team's head coach from 2006 to 2008, compiling a record and a franchise worst record over a two-year span.

ਟੌਡ ਹੇਲੇ ਨੇ 2010 ਵਿਚ ਏਐਫਸੀ ਵੈਸਟ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸਮੇਤ ਟੀਮ ਨਾਲ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
todd haley compiled a record with the team from , including an afc west division title in 2010.

ਹੈਲੀ ਨੂੰ 2011 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਖੇਡਾਂ ਬਚੀਆਂ ਸਨ.
haley was fired with three games left in the 2011 season.

ਰੋਮੀਓ ਕਰੇਨਲ ਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
romeo crennel was named interim coach, and was promoted to full-time coach in january 2012.

ਕਾਰਨੇਲ ਨੂੰ ਸੋਮਵਾਰ, 31 ਦਸੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ 2012 ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱ firedਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
crennel was fired on monday, december 31, 2012, after finishing the 2012 season with a record.

5 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ, ਚੀਫਜ਼ ਨੇ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ.
on january 5, 2013, the chiefs hired andy reid to be their next head coach.

ਚੀਫ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਨੰ.
in reid's first season with the chiefs, they started the season with a record while having the no.

ਲੀਗ ਵਿਚ 1 ਰੱਖਿਆ.
1 defense in the league.

ਮਾਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1959 ਵਿੱਚ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਦੁਆਰਾ ਹੰਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਐਨਐਫਐਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
ownership and administration the franchise was founded in 1959 by lamar hunt after a failed attempt by hunt to purchase an nfl franchise and relocate them to texas.

2006 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਟੀਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਰਿਹਾ.
remained the team's owner until his death in 2006.

ਲੰਬਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਟ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਟੀਮ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਕਲਾਰਕ ਹੰਟ, ਲਾਮਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the hunt family kept ownership of the team following lamar's death and clark hunt, lamar's son, represents the family's interests.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੰਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਿਰਲੇਖ ਬੋਰਡ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ, ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਡੀ-ਫੈਕਟੋ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
while hunt's official title is chairman of the board, he serves as the franchise's de facto owner.

2010 ਵਿੱਚ, ਹੰਟ ਨੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਈਓ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।
in 2010, hunt assumed role as ceo alongside his role as chairman of the board.

ਫੋਰਬਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੀਮ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਐਨਐਫਐਲ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ.
according to forbes, the team is valued at just under 1 billion and ranks 20th among nfl teams in 2010.

ਮਾਲਕ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਨੇ 1960 ਤੋਂ 1976 ਤੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ.
owner lamar hunt served as the team's president from 1960 to 1976.

ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਕਾਰਨ, ਏਐਫਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਟਰਾਫੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਕੀਤੀ ਗਈ.
because of lamar hunt's contributions to the nfl, the afc championship trophy is named after him.

ਉਸਨੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਜੈਕ ਸਟੇਡਮੈਨ ਨੂੰ 1977 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
he promoted general manager jack steadman to become the team's president in 1977.

ਸਟੇਡਮੈਨ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਉਦੋਂ ਤਕ ਰੱਖੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਾਰਲ ਪੀਟਰਸਨ ਨੂੰ 1988 ਵਿਚ ਹੰਟ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਟਕਾਇਆ ਸੀ.
steadman held the job until carl peterson was hired by hunt in 1988 to replace him.

ਪੀਟਰਸਨ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
peterson resigned the title as team president in 2008.

ਪੀਟਰਸਨ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਨੀ ਥੱਮ ਟੀਮ ਦਾ ਅੰਤਰਿਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ ਅਤੇ ਮਈ 2009 ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
denny thum became the team's interim president following peterson's departure and was officially given the full position in may 2009.

ਥੂਮ ਨੇ 14 ਸਤੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
thum resigned from his position on september 14, 2010.

ਡੌਨ ਰੋਸੀ ਨੇ 1960 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਟੀਮ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਨਵੰਬਰ 1960 ਵਿਚ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ.
don rossi served as the team's general manager for half of the 1960 season, resigning in november 1960.

ਜੈਕ ਸਟੇਡਮੈਨ ਨੇ ਰੋਸੀ ਤੋਂ ਡਿ dutiesਟੀ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 1976 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
jack steadman assumed duties from rossi and served in the position until 1976.

ਸਟੇਡਮੈਨ ਨੂੰ 1976 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1988 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ 2006 ਤਕ ​​ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
steadman was promoted to team president in 1976 and despite being relieved of those duties in 1988, he remained with the franchise until 2006 in various positions.

ਜਿੰਮ ਸ਼ੇਫ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1988 ਵਿਚ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਣ ਤਕ ਸਟੇਡਮੈਨ ਲਈ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ.
jim schaaf took over for steadman as general manager until being fired in december 1988.

ਕਾਰਲ ਪੀਟਰਸਨ ਨੂੰ 1988 ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ, ਚੀਫ ਐਗਜ਼ੀਕਿ .ਟਿਵ ਅਫਸਰ ਅਤੇ ਟੀਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
carl peterson was hired in 1988 to serve as the team's general manager, chief executive officer and team president.

ਪੀਟਰਸਨ 19 ਸਾਲ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
peterson remained in the position for 19 years until he announced his resignation from the team in 2008.

ਡੈਨੀ ਥੂਮ ਨੇ 13 ਜਨਵਰੀ, 2009 ਤੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਦੋਂ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਨੇ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਪੈਟਰੋਇਟਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਕੌਟ ਪਿਓਲੀ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ.
denny thum served as interim general manager until january 13, 2009, when the chiefs named new england patriots executive scott pioli the team's new general manager.

ਪਿਓਲੀ ਨੂੰ ਐਂਡੀ ਰੀਡ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਜਾਨ ਡੋਰਸੀ ਲੈ ਗਈ ਸੀ।
pioli was released in early january after the hiring of andy reid, and was replaced by john dorsey.

ਚੀਓ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਪਿਓਲੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸੀ.
pioli's record as the chief's general manager was .

ਸਟਾਫ ਮੀਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 1989 ਤੋਂ, ਕੇਸੀਐਫਐਕਸ, ਉਰਫ
staff media radio and television since 1989, kcfx, a.k.a.

"101 ਦਿ ਫੌਕਸ", ਨੇ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਫੌਕਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਰੇਡੀਓ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ ਅਧੀਨ ਐੱਫ ਐਮ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੀਫ਼ ਗੇਮਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ.
"101 the fox", has broadcast all chiefs games on fm radio under the moniker of the chiefs fox football radio network.

1994 ਤੋਂ, ਮਿਚ ਹੋਲਥਸ ਨੇ ਪਲੇਅ-ਬਾਈ-ਪਲੇਅ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਲੈਨ ਡਾਸਨ ਰੰਗ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ.
since 1994, mitch holthus has served as play-by-play announcer and former chiefs quarterback len dawson serves as color commentator.

ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ਜ਼ ਲੌਂਗਸੈਂਪਰ ਕੇਂਡਾਲ ਗਾਮੋਨ ਫੀਲਡ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ.
former chiefs longsnapper kendall gammon serves as the field reporter.

ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਬੌਬ ਗਰੇਟਜ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
former chiefs broadcaster bob gretz also contributes to the broadcasts.

ਕੇਸੀਐਫਐਕਸ ਨੇ 2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਚੀਫ਼ ਗੇਮਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ.
kcfx holds broadcast rights to chiefs games through the 2009 season.

2016 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਡੌਸਨ ਸਿਰਫ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੰਗੀਨ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਗੇਮੋਨ ਰੋਡ ਗੇਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰੰਗੀਨ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੋਣਗੇ, ਦਾਨੀ ਵੇਲਨੀਅਕ ਗੇਮੋਨ ਦੀ ਸਾਈਡਲਾਈਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ.
starting in the 2016 season, dawson will only serve as color commentator during home games, and gammon will be color commentator during road games, with dani welniak assuming gammon's sideline reporting role for away games.

ਚੀਫਜ਼ ਅਤੇ ਕੇਸੀਐਫਐਕਸ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਾਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the chiefs and kcfx hold the distinction of being the longest fm radio broadcast partnering tenure in the nfl.

ਚੀਫਜ਼ ਰੇਡੀਓ ਨੈਟਵਰਕ 61 ਐਫੀਲੀਏਟ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ, ਮਿਸੂਰੀ, ਕੰਸਾਸ, ਆਇਓਵਾ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ, ਓਕਲਾਹੋਮਾ, ਅਤੇ ਅਰਕਾਨਸਾਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the chiefs radio network extends throughout the six-state region of missouri, kansas, iowa, nebraska, oklahoma, and arkansas, with 61 affiliate stations.

ਕੇਸੀਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 5 ਸੀਬੀਐਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਫਸ ਨਿਯਮਤ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਪਵਾਦ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ.
kctv channel 5 cbs broadcasts most chiefs regular season games, with exceptions as following.

ਕੇਸੀਟੀਵੀ ਵੀ ਸਾਰੇ ਚੀਫਸ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਸੀਜ਼ਨ ਗੇਮਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
kctv also broadcasts all chiefs pre-season games.

ਡਬਲਯੂਡੀਏਐਫ ਚੈਨਲ 4 ਫੌਕਸ ਗੇਮਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਫ ਇੱਕ ਐਨਐਫਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
wdaf channel 4 fox broadcasts games in which the chiefs host an nfc opponent.

ਕੇਐਸਐਚਬੀ ਚੈਨਲ 41 ਐੱਨ ਬੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਸੰਡੇ ਨਾਈਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਜਾਂ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਐਨਐਫਐਲ ਪਲੇਆਫ ਕਵਰੇਜ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ.
kshb channel 41 nbc broadcasts all games in which the chiefs play on nbc sunday night football or nbc's nfl playoffs coverage.

ਕੇ ਐਮ ਬੀ ਸੀ ਚੈਨਲ 9 ਏ ਬੀ ਸੀ ਨੇ 1970 ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਈਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਗੇਮਜ਼ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
kmbc channel 9 abc has aired monday night football games locally since 1970.

1994 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡਬਲਯੂਡੀਏਐਫ ਚੀਫਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸੀ ਇੱਕ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਐਫੀਲੀਏਟ ਵਜੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇ ਐਮ ਬੀ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਏ ਬੀ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਏ ਐੱਫ ਐੱਲ ਪੈਕੇਜ 1964 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਨ ਬੀ ਸੀ ਕੋਲ ਏ ਐਫ ਸੀ ਪੈਕੇਜ ਸੀ.
prior to the 1994 season, wdaf was the primary station for the chiefs as an nbc affiliate they aired on kmbc when abc had the afl package through 1964 , since nbc had the afc package.

ਅੰਤਰ-ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ 1973 ਵਿੱਚ ਕੇਸੀਟੀਵੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਐਨਐਫਐਲ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the inter-conference home games aired on kctv starting in 1973 when the nfl allowed local telecasts of home games .

ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਬਾਅਦ 1994 ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਡਬਲਯੂਡੀਏਐਫ ਨੇ ਫਾਕਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਐਨਐਫਸੀ ਪੈਕੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਚੀਫਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਕਾਨਫਰੰਸ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਕੀਤਾ.
after week one of the 1994 season, wdaf switched to fox which got the nfc package , and has aired the chiefs' inter-conference home games since.

ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖੇਡਾਂ 1997 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਐਸਐਚਬੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ.
the bulk of the team's games moved to kshb through the end of the 1997 season.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਸੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, 2015 ਦੇ ਹਫਤੇ 17 ਦੀ ਖੇਡ ਬਨਾਮ ਓਕਲੈਂਡ ਰੇਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਜੋ ਡਬਲਯੂਡੀਏਐਫ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਐਨਐਫਐਲ ਨੇ ਸੀਬੀਐਸ ਤੋਂ ਫੌਕਸ ਤੱਕ ਖੇਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
since that time, they have aired on kctv, save for the 2015 week 17 game vs. the oakland raiders, which aired on wdaf when the nfl cross-flexed the game from cbs to fox.

2015 ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਚੀਫ ਪ੍ਰੀਕੈਸਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਲ ਬਰਮੀਸਟਰ ਸਨ ਜੋ ਪਲੇਅ-बाय-ਪਲੇਅ ਘੋਸ਼ਣਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਬਕਾ ਚੀਫਜ਼ ਕੁਆਰਟਰਬੈਕ ਟ੍ਰੇਂਟ ਗ੍ਰੀਨ ਰੰਗੀਨ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਸੀਸੀਫਿਫਸ ਡਾਟ ਕਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੀ.ਜੇ.
as of the 2015 preseason, the chiefs preseason broadcasters were paul burmeister who serves as the play-by-play announcer, former chiefs quarterback trent green serves as the color commentator, and kcchiefs.com insider b.j.

ਕਿੱਸਲ ਸਾਈਡਲਾਈਨ ਰਿਪੋਰਟਰ ਹੈ.
kissel is the sideline reporter.

ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚੀਫ਼ ਗੇਮਜ਼ ਮਿਸੂਰੀ ਅਤੇ ਕੰਸਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਇਓਵਾ, ਓਕਲਾਹੋਮਾ, ਨੇਬਰਾਸਕਾ, ਅਰਕਾਨਸਾਸ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਡਕੋਟਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
radio affiliates chiefs games are broadcast in missouri and kansas as well as parts of iowa, oklahoma, nebraska, arkansas, and south dakota.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
stations in major cities are listed below.

ਪ੍ਰੀਸੈਸਨ ਗੇਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਫੈਨ ਬੇਸ ਚੀਫਜ਼ ਐਨਐਫਐਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਫੈਨ ਬੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ.
preseason game affiliates culture fan base the chiefs boast one of the most loyal fan bases in the nfl.

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਇੱਕ ਐਨਐਫਐਲ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮੀਡੀਆ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ averageਸਤਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ.
kansas city is the sixth-smallest media market with an nfl team, but they have had the second-highest attendance average over the last decade.

2006 ਵਿੱਚ ਬਿਜੋਰਨਲਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਚੰਗੇ ਮੌਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਭੀੜ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਚੀਫਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਚ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ.
studies by bizjournals in 2006 gave the chiefs high marks for consistently drawing capacity crowds in both good seasons and bad.

ਚੀਫਜ਼ ਨੇ 1996 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀ ਗੇਮ 77ਸਤਨ, 77,3०० ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੈੱਡਸਕਿੰਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਐਨਐਫਐਲ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਹੈ.
the chiefs averaged 77,300 fans per game from 1996 to 2006, second in the nfl behind the washington redskins.

ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚੀਫਸ ਕਿੰਗਡਮ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੈਨ ਕਲੱਬ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਤਰਜੀਹ ਲਾਭ ਅਤੇ ਵੀਆਈਪੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the franchise has an official fan club called chiefs kingdom which gives members opportunities to ticket priority benefits and vip treatment.

ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਦਿ ਸਟਾਰ-ਸਪੈਂਗਲੇਡ ਬੈਨਰ" ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਫ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ "chiefs!"
at the end of "the star-spangled banner" before home games, many chiefs fans intentionally yell out "chiefs!"

"ਬਹਾਦਰ" ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ.
rather than singing "brave" as the final word.

1996 ਵਿਚ, ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਕਾਰਲ ਪੀਟਰਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਐਰੋਹੈੱਡ 'ਤੇ, ਬਲਕਿ ਸੜਕ' ਤੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ਦੀ ਉਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ ... ਸਾਡੇ ਖਿਡਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.'
in 1996, general manager carl peterson said "we all look forward, not only at arrowhead, but on the road, too, to when we get to that stanza of the national anthem... our players love it."

11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਫ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ​​ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
after the september 11, 2001 attacks, chiefs fans refrained from doing so in honor of those who lost their lives in the tragedy and continued to do so for the remainder of the 2001 season.

ਚੀਫ਼ਜ਼ '23 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ, ਨਿ homeਯਾਰਕ ਜਾਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ' ਤੇ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਇੰਟਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲਾ ਅਹੁਦਾ ਦਿੱਤਾ.
at the chiefs' september 23, 2001, home game against the new york giants, fans gave the opposing giants a standing ovation.

ਘਰੇਲੂ ਖੇਡਾਂ 'ਤੇ ਹਰ ਚੀਫਸ ਦੇ ਟੱਚਡਾਉਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਦੌਰੇ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੈਕਾਰੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਰਕ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ... ਤੁਸੀਂ ... ਤੁਸੀਂ, ਤੁਸੀਂ, ਤੁਸੀਂ, ਤੁਸੀਂ!"
after every chiefs touchdown at home games, fans chant while pointing in the direction of the visiting team and fans, "we're gonna beat the hell outta you...you...you, you, you, you!"

"ਰੌਕ ਐਂਡ ਰੋਲ ਪਾਰਟ 2" ਦੇ ਗਾਣੇ 'ਤੇ
over the song "rock and roll part 2."

ਤੀਜਾ "ਓਏ!" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the chant starts after the third "hey!"

ਗਾਣੇ ਵਿਚ.
in the song.

ਗੈਰੀ ਗਲੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਣੇ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਸਕਰਣ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਐੱਲ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਯੌਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੌਕਰ ਦੁਆਰਾ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2006 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
the original version of the song by gary glitter was previously used until the nfl banned his music from its facilities in 2006 following the british rocker's conviction on sexual abuse charges in vietnam.

ਟਿ tਬ ਟਾਪਸ 2000 ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਗਾਣੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਵਰ ਸੰਸਕਰਣ 2006 ਤੋਂ ਹਰ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a cover version of the song played by tube tops 2000 has been played since 2006 at every home game.

ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਇਕ ਰਿਵਾਇਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸੈਮੀਨੀਲ ਵਾਰਚੇਂਟ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਣ ਦੀ ਰੋਣਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
chiefs fans also carry on a tradition that began at florida state university in the mid 1980s by using the seminole warchant as a rallying cry during key moments in their football games.

ਹਰੇਕ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ ਖਿਡਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਰੱਮ ਲੀਡਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਟੋਮਹਾਕ ਚੋਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਡਰੱਮ ਸਟਿੱਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਰੱਮ 'ਤੇ ਧੜਕਦਾ ਹੈ.
prior to each home game, a former chiefs player, called the honorary drum leader, bangs on a drum with a large drum stick to start the tomahawk chop.

ਚੀਫਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਧਾਰ ਕਈ ਹੋਰ ਐਨਐਫਐਲ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੈ.
the chiefs' fan base has expanded across the world like many other nfl teams.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਚੀਫਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਟਵਿੱਟਰ ਅਕਾਉਂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਕੇ ਫੈਨ ਪੇਜ ਹੈ.
however, there is a twitter account dedicated to chiefs fans in the uk and has been recognized by the kansas city chiefs and is their official uk fan page.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਲੇਖ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿing ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਟਾਂਬਾ ਹਾਲੀ.
they have many dedicated fans writing articles and interviewing players of the team such as tamba hali.

ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆ outdoorਟਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
arrowhead stadium is also recognized by guinness world records as having the loudest outdoor stadium in the world.

ਇਹ 29 ਸਤੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪਤਵੰਤੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਨਾਈਟ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭੀੜ ਨੇ 142.2 ਡੈਸੀਬਲ ਦੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ ਤੋਂ 100 ਫੁੱਟ ਖੜੇ ਕਰਨ ਦੇ ਤੁਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਥਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਨੁਕਸਾਨ
this was achieved on september 29, 2014 in a monday night football game against the new england patriots when the crowd achieved a roar of 142.2 decibels which is comparable to standing 100 feet from a jet engine, which even with short term exposure, can cause permanent damage.

ਟੋਨੀ ਡੀਪਾਰਡੋ 1963 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਟਰੰਪਟਰ ਟੋਨੀ ਡੀਪਾਰਡੋ ਅਤੇ ਟੀ.ਡੀ.
tony dipardo from various periods between 1963 and the 2008 season, trumpeter tony dipardo and the t.d.

ਪੈਕ ਬੈਂਡ ਨੇ ਹਰ ਚੀਫ ਹੋਮ ਗੇਮ 'ਤੇ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ ਖੇਡਿਆ.
pack band played live music at every chiefs home game.

ਬੈਂਡ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਗ ਬੈਂਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਸੀ.
the band was known as the zing band when the team was located at municipal stadium.

ਡੀਪਾਰਡੋ ਨੂੰ 1969 ਵਿਚ ਹੈੱਡ ਕੋਚ ਹੈਂਕ ਸਟ੍ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸੁਪਰ ਬਾlਲ iv ਵਿਚ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸੁਪਰ ਬਾ bowਲ ਰਿੰਗ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
dipardo was honored by head coach hank stram in 1969 with a super bowl ring for the team's victory in super bowl iv.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਘੱਟ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੀਪਾਰਡੋ ਨੇ 1983 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ ਬੈਂਡ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ.
when his health was declining, dipardo took a leave of absence from the band from 1983 to 1988.

ਡੀਪਾਰਡੋ ਦੀ ਧੀ ਨੇ 1989 ਵਿਚ ਬੈਂਡਲੈਡਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਦੀਪਾਰਡੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਗ ਕਰਕੇ ਬੈਂਡ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ.
dipardo's daughter took over as bandleader in 1989, by which time dipardo returned to the band by popular demand.

2009 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ, ਐਰੋਹੈੱਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਨਵੀਨੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੈਂਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
for the 2009 season, due to renovations at arrowhead stadium, the band did not return to perform at the stadium.

ਡੀਪਾਰਡੋ ਦੀ 98 ਜਨਵਰੀ, 2011 ਨੂੰ 98 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
dipardo died on january 27, 2011, at age 98.

ਦਿਮਾਗੀ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2010 ਤੋਂ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
he had been hospitalized since december 2010 after suffering a brain aneurysm.

ਅਲਥੌਸ, ਬਿੱਲ 2007 ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also rivalry references further reading althaus, bill 2007 .

ਕਨਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁੱਡ, ਦਿ ਭੈੜਾ, ਅਤੇ ਦਿ ਬਦਾਲੀ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫ ਹਾਰਟ-ਪਾਉਂਡਿੰਗ, ਜਬਾ-ਡਰਾਪਿੰਗ, ਅਤੇ ਗਟ-ਰੈਂਚਿੰਗ ਮੋਮੈਂਟਸ.
the good, the bad, and the ugly kansas city chiefs heart-pounding, jaw-dropping, and gut-wrenching moments in kansas city chiefs history.

ਟ੍ਰਾਇੰਮਫ ਬੁਕਸ
triumph books.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-57243-928-9 ਗਰੂਵਰ, ਐਡ 1997.
isbn 1-57243-928-9 gruver, ed 1997 .

ਅਮੇਰਿਕਨ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਇਕ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਇਤਿਹਾਸ,.
the american football league a year-by-year history, .

ਮੈਕਫੈਰਲੈਂਡ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
mcfarland publishing.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-7864-0399-3 ਹਰਬ, ਪੈਟਰਿਕ ਕੁਹਬੰਦਰ, ਬ੍ਰੈਡ ਲੂਨੀ, ਜੋਸ਼ ਐਟ ਅਲ., ਐਡੀ.
isbn 0-7864-0399-3 herb, patrick kuhbander, brad looney, josh et al., eds.

2008.
2008 .

2008 ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫ ਮੀਡੀਆ ਗਾਈਡ.
2008 kansas city chiefs media guide.

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ, ਇੰਕ ਹੋਸਕਿੰਸ, ਏਲਨ 1999.
kansas city chiefs football club, inc hoskins, alan 1999 .

ਵਾਰਪਥਸ ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਜ਼ ਦਾ ਦਖਲ ਇਤਿਹਾਸ.
warpaths the illustrated history of the kansas city chiefs.

ਟੇਲਰ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀ.
taylor publishing company.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-87833-156-5 ਮਾਸਕ, ਮਾਰਕ 2007.
isbn 0-87833-156-5 maske, mark 2007 .

ਯੁੱਧ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੋ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੇ ਐਨਐਫਸੀ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਦਾ.
war without death a year of extreme competition in pro football's nfc east.

ਪੇਂਗੁਇਨ ਸਮੂਹ.
penguin group.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-59420-141-2 ਮੈਕੈਂਜ਼ੀ, ਮਾਈਕਲ 1997.
isbn 1-59420-141-2 mckenzie, michael 1997 .

ਚੀਫ਼ਾਂ ਦਾ ਐਰੋਹੈੱਡ ਹੋਮ
arrowhead home of the chiefs.

ਐਡੈਕਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਸਮੂਹ.
addax publishing group.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-886110-11-5 ਪੀਟਰਸਨ, ਜੌਨ ਈ. 2003.
isbn 1-886110-11-5 peterson, john e. 2003 .

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਬੇਸਬਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ,.
the kansas city athletics a baseball history, .

ਮੈਕਫੈਰਲੈਂਡ.
mcfarland.

isbn 0-7864-1610-6 ਸਟਾਲਾਰਡ, ਮਾਰਕ 2004.
isbn 0-7864-1610-6 stallard, mark 2004 .

ਕੰਸਾਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਸ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
kansas city chiefs encyclopedia 2nd ed.

ਸਪੋਰਟਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਐਲ.ਐਲ.ਸੀ.
sports publishing, llc.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-58261-834-8 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵੈਸਾਖ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ.
isbn 1-58261-834-8 external links official website vaisakh punjabi , hindi is the second month in the nanakshahi calendar.

ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਮਈ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਵੈਸਾਖਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this month coincides with april and may in the gregorian calendar and to vaisakha in the hindu calendar it comprises the time of crop-harvesting in the punjab region.

ਵਿਸਾਖੀ ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸਾਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
vaisakhi is the most important festival in the sikh calendar, taking place on the first lunar month of vaisakh, which falls on 14 april each year.

ਇਸ ਦਿਨ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਗਮਾ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਗਤਕਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ, ਅਖੰਡ ਮਾਰਗਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
on this day, the khalsa was created and much celebration takes place in the form of samagams, nagar kirtan, gatka exhibitions, akand paths and so on.

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 16 ਤਰੀਕ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਨਿਵਾਸ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ.
on the 16th of this month, guru angad and guru har krishan took leave for their higher abode and passed the guruship to guru amar das and guru tegh bahadur respectively.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 18 ਵੇਂ ਦਿਨ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
moreover, on the 18th, the sikhs celebrate the birthday of guru angad dev the second sikh guru and guru tegh bahadur the ninth sikh guru .

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਅਪਰੈਲ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1 ਵੈਸਾਖ - ਵਿਸਾਖੀ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੇਖੋ ਵੈਸਾਖ - ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 3 ਵੈਸਾਖ - ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰ ਗੱਦੀ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 3 ਵੈਸਾਖ - ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਗੁਰੂ ਹਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 3 ਵੈਸਾਖ - ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰ ਗੱਦੀ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 5 ਵੈਸਾਖ - ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 5 ਵੈਸਾਖ - ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਮਈ 19 ਵੈਸਾਖ - ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਈ 1 ਜੇਠ - ਵਿਸਾਖ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਤ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾ 133 ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਪੰਨਾ 133 ਦੀ ਆਰੰਭਤਾ ਵਿਸਾਖਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵੀ ਵੇਖੋ www.dsl.pipex.com www.sikhcoalition.org ਜੇਠ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
important events during this month april 14 april 1 vaisakh - vaisakhi see above 16 april 3 vaisakh - joti jot of guru angad dev 16 april 3 vaisakh - gur gadi of guru amar das ji 16 april 3 vaisakh - joti jot guru har krishan ji 16 april 3 vaisakh - gur gadi of guru tegh bahadur ji 18 april 5 vaisakh - birth of guru angad dev ji 18 april 5 vaisakh - birth of guru tegh bahadur ji may 2 may 19 vaisakh - birth of guru arjan dev ji 15 may 1 jeth - the end of the month vaisakh and the start of jeth sources page 133 of the sri guru granth sahib on sikhitothemax page 133 of the sri guru granth sahib on sri granth see also vaisakha external links www.dsl.pipex.com www.sikhcoalition.org jeth punjabi is a third month of the nanakshahi calendar, which govern the activities within sikhism.

ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਮਈ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 31 ਦਿਨ ਲੰਬਾ ਹੈ.
this month coincides with may and june in the gregorian and julian calendars and is 31 days long.

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਮਈ 15 ਮਈ 1 ਜੇਠ - ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੇਠ ਮਈ 23 9 ਜੇਠ - ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਜੂਨ 11 ਜੂਨ 28 ਜੇਠ - ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰ ਗੱਦੀ 15 ਜੂਨ 1 ਹਰਿ - ਅੰਤ ਦਾ ਅੰਤ ਮਹੀਨਾ ਜੇਠ ਅਤੇ ਹਾਰ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ www.dsl.pipex.com www.sikhitothemax.com ਐਸਜੀਜੀਐਸ ਪੰਨਾ 133 www.srigranth.org ਐਸਜੀਜੀਐਸ ਪੰਨਾ 133 www.sikhcoalition.org ਮਾਘ ਪੰਜਾਬੀ, ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ.
important events during this month may may 15 1 jeth - the start of the month jeth may 23 9 jeth - birth of guru amar das ji june june 11 28 jeth - gur gadi of guru har gobind ji june 15 1 harh - the end of the month jeth and the start of harh external links www.dsl.pipex.com www.sikhitothemax.com sggs page 133 www.srigranth.org sggs page 133 www.sikhcoalition.org magh punjabi is the eleventh month of the nanakshahi calendar, which governs the activities within sikhism.

ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this month coincides with january and february in the gregorian and julian calendars and is 30 days long.

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਜਨਵਰੀ 13 ਜਨਵਰੀ 1 ਮਾਘ - ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਘ 31 ਜਨਵਰੀ 19 ਮਾਘ - ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਫਰਵਰੀ 11 ਫਰਵਰੀ 30 ਮਾਘ - ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ 12 ਫਰਵਰੀ 1 ਫੱਗਣ - ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਤ ਮਾਘ ਅਤੇ ਫੱਗਣ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ www.dsl.pipex.com www.sikhitothemax.com ਐਸਜੀਜੀਐਸ ਪੰਨਾ 133 www.srigranth.org ਐਸਜੀਜੀਐਸ ਪੰਨਾ 133 www.sikhcoalition.org ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਭਾਰਤ ਭਗਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਟਵਾਂ ਆਇਤਾਕਾਰ ਤਿਰੰਗਾ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ, 24-ਭਾਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ, ਇਸਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਨੇਵੀ ਨੀਲੇ ਵਿਚ.
important events during this month january january 13 1 magh - the start of the month magh january 31 19 magh - birth of guru har rai ji february february 11 30 magh - birthday of sahibzada ajit singh ji february 12 1 phagun - the end of the month magh and the start of phagun external links www.dsl.pipex.com www.sikhitothemax.com sggs page 133 www.srigranth.org sggs page 133 www.sikhcoalition.org the national flag of india is a horizontal rectangular tricolour of india saffron, white and india green with the ashoka chakra, a 24-spoke wheel, in navy blue at its centre.

ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿਚ 22 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਝੰਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
it was adopted in its present form during a meeting of the constituent assembly held on 22 july 1947, and it became the official flag of the dominion of india on 15 august 1947.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਝੰਡਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the flag was subsequently retained as that of the republic of india.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ "ਤਿਰੰਗਾ" ਹਿੰਦੀ, ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in india, the term "tricolour" hindi , almost always refers to the indian national flag.

ਝੰਡਾ ਸਵਰਾਜ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਪਿੰਗਾਲੀ ਵੈਂਕਈਆ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਝੰਡਾ.
the flag is based on the swaraj flag, a flag of the indian national congress designed by pingali venkayya.

ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਝੰਡਾ ਖਾਦੀ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੱਥ-ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਰੇਸ਼ਮ, ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
by law, the flag is to be made of khadi, a special type of hand-spun cloth or silk, made popular by mahatma gandhi.

ਝੰਡੇ ਲਈ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਿ bureauਰੋ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the manufacturing process and specifications for the flag are laid out by the bureau of indian standards.

ਝੰਡਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
the right to manufacture the flag is held by the khadi development and village industries commission, who allocates it to regional groups.

ਸਾਲ 2009 ਤੱਕ, ਕਰਨਾਟਕ ਖਾਦੀ ਗ੍ਰਾਮੋਡਯੋਗਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਘ ਸੰਘ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਹੇ ਹਨ.
as of 2009, the karnataka khadi gramodyoga samyukta sangha has been the sole manufacturer of the flag.

ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੰਡਾ ਕੋਡ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
usage of the flag is governed by the flag code of india and other laws relating to the national emblems.

ਅਸਲ ਕੋਡ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਵਰਗੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਬੰਧਿਤ ਹੈ.
the original code prohibited use of the flag by private citizens except on national days such as the independence day and the republic day.

2002 ਵਿਚ, ਇਕ ਨਿਜੀ ਨਾਗਰਿਕ, ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਾਬਤੇ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
in 2002, on hearing an appeal from a private citizen, naveen jindal, the supreme court of india directed the government of india to amend the code to allow flag usage by private citizens.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਡ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ.
subsequently, the union cabinet of india amended the code to allow limited usage.

ਕੋਡ ਨੂੰ 2005 ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the code was amended once more in 2005 to allow some additional use including adaptations on certain forms of clothing.

ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the flag code also governs the protocol of flying the flag and its use in conjunction with other national and non-national flags.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਦੋ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚੌੜਾਈ ਨਾਲੋਂ 1.5 ਗੁਣਾ ਹੈ.
design and construction details according to the flag code of india, the indian flag has a ratio of two by three where the length of the flag is 1.5 times that of the width .

ਝੰਡੇ ਦੇ ਕੇਸਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੋਂ ਧਾਰੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
all three stripes of the flag saffron, white and green are to be equal in width and length.

ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਕਾਰ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।
the size of the ashoka chakra is not specified in the flag code, but it has twenty-four spokes that are evenly spaced.

"ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਲਈ ਆਈਐਸ 1 ਨਿਰਮਾਣ ਮਿਆਰ" ਦੀ ਧਾਰਾ 4.3.1 ਵਿਚ, ਇਕ ਚਾਰਟ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨੌਂ ਖਾਸ ਅਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in section 4.3.1 of "is1 manufacturing standards for the indian flag", there is a chart that details the size of the ashoka chakra on the nine specific sizes of the national flag.

ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਅਤੇ ਆਈਐਸ 1 ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਨੇਵੀ ਨੀਲੇ ਵਿੱਚ ਝੰਡੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਜਾਂ ਪੇਂਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
in both the flag code and is1, they call for the ashoka chakra to be printed or painted on both sides of the flag in navy blue.

ਹੇਠਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ੇਡ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਨੇਵੀ ਬਲੂ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, "ਇੰਡੀਅਨ ਫਲੈਗ ਲਈ ਆਈਐਸ 1 ਨਿਰਮਾਣ ਮਿਆਰ" ਤੋਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸੀ. ਨਾਲ 1931 ਸੀ ਆਈ ਈ ਰੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇਵੀ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. 1803-1973 ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
below is the list of specified shades for all colours used on the national flag, with the exception of navy blue, from "is1 manufacturing standards for the indian flag" as defined in the 1931 cie colour specifications with illuminant c. the navy blue colour can be found in the standard is 1803-1973.

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਮੁੱਲ cie 1931 ਰੰਗ ਸਪੇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
note that the values given in the table correspond to cie 1931 color space.

ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਆਰ ਜੀ ਜੀ ਵੈਲਯੂ ਇੰਡੀਆ ਕੇਸਰ ਐੱਫ ਐਫ 9933, ਚਿੱਟਾ ਐੱਫ ਐੱਫ ਐੱਫ ਐੱਫ ਐੱਫ, ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ 138808, ਨੇਵੀ ਬਲਿ 00 000080 ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
approximate rgb values for use may be taken to be india saffron ff9933, white ffffff, india green 138808, navy blue 000080.

ਇਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪੈਂਟੋਨ ਮੁੱਲ 130 ਯੂ, ਵ੍ਹਾਈਟ, 2258 ਸੀ ਅਤੇ 2735 ਸੀ. ਪ੍ਰਤੀਕਤਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1921 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇਕ ਝੰਡਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ.
pantone values closest to this are 130 u, white, 2258 c and 2735 c. symbolism gandhi first proposed a flag to the indian national congress in 1921.

ਝੰਡਾ ਪਿੰਗਾਲੀ ਵੈਂਕਈਆ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the flag was designed by pingali venkayya.

ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ.
in the centre was a traditional spinning wheel, symbolising gandhi's goal of making indians self-reliant by fabricating their own clothing.

ਤਦ ਇਸ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਪੱਟੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
the design was then modified to include a white stripe in the centre for other religious communities, and provide a background for the spinning wheel.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੰਗ ਸਕੀਮ ਨਾਲ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਸਾਂਝਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਭਗਵੇਂ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬੈਂਡਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
subsequently, to avoid sectarian associations with the colour scheme, saffron, white and green were chosen for the three bands, representing courage and sacrifice, peace and truth, and faith and chivalry respectively.

15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਠਿਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
a few days before india became independent on 15 august 1947, the specially constituted constituent assembly decided that the flag of india must be acceptable to all parties and communities.

ਸਵਰਾਜ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਤਿਰੰਗਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਭਗਵਾ, ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਹਰਾ ਰਿਹਾ.
a modified version of the swaraj flag was chosen the tricolour remained the same saffron, white and green.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚਰਖਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਦੀਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the charkha was replaced by the ashoka chakra representing the eternal wheel of law.

ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ, ਨੇ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ: ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਝੰਡੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੋ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1857 ਦੇ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧਾ ਸਾਮਰਾਜੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the philosopher sarvepalli radhakrishnan, who later became india's first vice president and second president, clarified the adopted flag and described its significance as follows history a number of flags with varying designs were used in the period preceding the indian independence movement by the rulers of different princely states the idea of a single indian flag was first raised by the british rulers of india after the rebellion of 1857, which resulted in the establishment of direct imperial rule.

ਪਹਿਲਾ ਝੰਡਾ, ਜਿਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੱਛਮੀ ਹੈਰਲਡਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਨੀਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉੱਪਰੀ-ਖੱਬੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਯੂਨੀਅਨ ਝੰਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਤਾਜ ਦੁਆਰਾ appੱਕਿਆ ਇਕ ਤਾਰਾ ਭਾਰਤ ਸੱਜੇ ਅੱਧ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ.
the first flag, whose design was based on western heraldic standards, were similar to the flags of other british colonies, including canada and australia its blue field included the union flag in the upper-left quadrant and a star of india capped by the royal crown in the middle of the right half.

ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕਿ ਸਿਤਾਰੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ “ਇੰਡੀਅਨਤਾ” ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਈਟ ਕਮਾਂਡਰ ਆਫ਼ ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਸਟਾਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਬਣਾਇਆ।
to address the question of how the star conveyed "indianness", queen victoria created the knight commander of the order of the star of india to honour services to the empire by her indian subjects.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੇਰਾਲਡਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਲਾਲ ਗੱਦੇ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
subsequently, all the indian princely states received flags with symbols based on the heraldic criteria of europe including the right to fly defaced british red ensigns.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਐਡਵਰਡ ਸੱਤਵੇਂ ਦੀ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ, ਇਕ ਹੇਰਾਲਡਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੀ.
in the early twentieth century, around the coronation of edward vii, a discussion started on the need for a heraldic symbol that was representative of the indian empire.

ਵਿਲੀਅਮ ਕੋਲਡਸਟ੍ਰੀਮ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਂਬਰ, ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਤਾਰੇ ਤੋਂ ਹਰਲੈਡਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਮ ਚੋਣ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਕੁਝ ਉੱਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ.
william coldstream, a british member of the indian civil service, campaigned the government to change the heraldic symbol from a star, which he considered to be a common choice, to something more appropriate.

ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਗੁਣਾ ਸਮੇਤ ਅਮਲੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
his proposal was not well received by the government lord curzon rejected it for practical reasons including the multiplication of flags.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਭਗ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਰਾਏ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ.
around this time, nationalist opinion within the dominion was leading to a representation through religious tradition.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਜੋ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗਣੇਸ਼, ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਦੁਆਰਾ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਅਰੌਬਿੰਦੋ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਬਨਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਕੀਤੀ।
the symbols that were in vogue included the ganesha, advocated by bal gangadhar tilak, and kali, advocated by aurobindo ghosh and bankim chandra chattopadhyay.

ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ ਗ cow, ਜਾਂ ਗ m ਮਾਤਾ ਗ cow ਮਾਂ.
another symbol was the cow, or gau mata cow mother .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਿੰਦੂ-ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
however, all these symbols were hindu-centric and did not suggest unity with india's muslim population.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਟਵਾਰੇ 1905 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਝੰਡਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the partition of bengal 1905 resulted in the introduction of a new flag representing the indian independence movement that sought to unite the multitude of castes and races within the country.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਝੰਡਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਹੈਰਲਡਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the vande mataram flag, part of the swadeshi movement against the british, comprised indian religious symbols represented in western heraldic fashion.

ਤਿਰੰਗੇ ਝੰਡੇ ਵਿਚ ਅੱਠ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਰਲੇ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ, ਮੱਧ ਪੀਲੇ ਬੈਂਡ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਵੰਦ ਮਾਤਰਮ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the tricolour flag included eight white lotuses on the upper green band representing the eight provinces, a sun and a crescent on the bottom red band, and the vande mataram slogan in hindi on the central yellow band.

ਝੰਡਾ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸੀ।
the flag was launched in calcutta bereft of any ceremony and the launch was only briefly covered by newspapers.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the flag was not covered in contemporary governmental or political reports either, but was used at the annual session of the indian national congress.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੈਡਮ ਭੀਕਾਜੀ ਕਾਮਾ ਦੁਆਰਾ 1907 ਵਿਚ ਸਟੱਟਗਾਰਟ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁਪਾਂਤਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ.
a slightly modified version was subsequently used by madam bhikaji cama at the second international socialist congress in stuttgart in 1907.

ਝੰਡੇ ਦੀ ਕਈ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।
despite the multiple uses of the flag, it failed to generate enthusiasm amongst indian nationalists.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਝੰਡੇ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਤਜਵੀਜ਼ ਸਿਸਟਰ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੇ ਚੇਲੇ ਸਨ।
around the same time, another proposal for the flag was initiated by sister nivedita, a hindu reformist and disciple of swami vivekananda.

ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਸਨ, ਗਰਜ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਸਿਰਲੇਖ ਫੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the flag consisted of a thunderbolt in the centre and a hundred and eight oil lamps for the border, with the vande mataram caption split around the thunderbolt.

ਇਹ 1906 ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was also presented at the indian national congress meeting in 1906.

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਅਰੰਭੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ.
soon, many other proposals were initiated, but none of them gained attention from the nationalist movement.

1909 ਵਿਚ, ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ, ਲਾਰਡ ਐਮਪਥਿਲ ਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਐਂਪਾਇਰ ਡੇਅ ਦੀ ਰਨ ਅਪ ਵਿਚ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਮੁੱਚੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਝੰਡਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ...
in 1909, lord ampthill, former governor of the madras presidency, wrote to the times of london in the run up to empire day pointing out that there existed "no flag representative of india as a whole or any indian province ...

ਯਕੀਨਨ ਇਹ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਇਹ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਿ ਪਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਥੇ ਕੋਈ ਸਾਮਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ”
surely this is strange, seeing that but for india there would be no empire."

1916 ਵਿਚ, ਪਿੰਗਾਲੀ ਵੈਂਕੱਈਆ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੀਹ ਨਵੇਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ.
in 1916, pingali venkayya submitted thirty new designs, in the form of a booklet funded by members of the high court of madras.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕੀਤਾ.
these many proposals and recommendations did little more than keep the flag movement alive.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਅਤੇ ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨਿਯਮ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਝੰਡਾ ਅਪਣਾਇਆ.
the same year, annie besant and bal gangadhar tilak adopted a new flag as part of the home rule movement.

ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੇ ਖੱਬੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ, ਉੱਪਰਲੇ ਸੱਜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਤਾਰਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾਹੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਲਾਲ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹਰੇ ਬਦਲਵੇਂ ਬੈਂਡਾਂ ਦੀ ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਤੇ ਸੱਜੇ ਸਿਤਾਰੇ ਹੇਠਲੇ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਤਿਰੰਗੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
the flag included the union jack in the upper left corner, a star and crescent in the upper right, and seven stars displayed diagonally from the lower right, on a background of five red and four green alternating bands.

ਝੰਡਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ.
the flag resulted in the first governmental initiative against any nationalistic flag, as a magistrate in coimbatore banned its use.

ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the ban was followed by a public debate on the function and importance of a national flag.

1920 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਮਿਲੀ।
in the early 1920s, national flag discussions gained prominence across most british dominions following the peace treaty between britain and ireland.

ਨਵੰਬਰ 1920 ਵਿਚ, ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਨਵਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਗਿਆ.
in november 1920, the indian delegation to the league of nations wanted to use an indian flag, and this prompted the british indian government to place renewed emphasis on the flag as a national symbol.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1921 ਵਿਚ, ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਰਨਲ ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਚਰਖਾ ਜਾਂ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ ਨਾਲ ਇਕ ਝੰਡੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
in april 1921, mohandas karamchand gandhi wrote in his journal young india about the need for an indian flag, proposing a flag with the charkha or spinning wheel at the centre.

ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਲਾਲਾ ਹੰਸਰਾਜ ਨੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪਿੰਗਾਲੀ ਵੈਂਕੱਈਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੈਨਰ ਉੱਤੇ ਸਪਿਨਿੰਗ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਹਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
the idea of the spinning wheel was put forth by lala hansraj, and gandhi commissioned pingali venkayya to design a flag with the spinning wheel on a red and green banner, the red colour signifying hindus and the green standing for muslims.

ਗਾਂਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਝੰਡਾ 1921 ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਝੰਡਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
gandhi wanted the flag to be presented at the congress session of 1921, but it was not delivered on time, and another flag was proposed at the session.

ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਦੇਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬੈਨਰ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਜੋੜ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।
gandhi later wrote that the delay was fortuitous since it allowed him to realise that other religions were not represented he then added white to the banner colours, to represent all the other religions.

ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਧਾਰਮਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, 1929 ਵਿਚ, ਗਾਂਧੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਲਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਚਿੱਟੇ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਲਈ ਹਰੇ ਹਨ.
finally, owing to the religious-political sensibilities, in 1929, gandhi moved towards a more secular interpretation of the flag colours, stating that red stood for the sacrifices of the people, white for purity, and green for hope.

13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1923 ਨੂੰ, ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਲੂਸ ਦੌਰਾਨ ਪਿੰਗਾਲੀ ਵੈਂਕਈਆ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਕਤਾਈ ਨਾਲ ਸਵਰਾਜ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ।
on 13 april 1923, during a procession by local congress volunteers in nagpur commemorating the jallianwala bagh massacre, the swaraj flag with the spinning wheel, designed by pingali venkayya, was hoisted.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
this event resulted in a confrontation between the congressmen and the police, after which five people were imprisoned.

ਇੱਕ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲੈਗ ਜਲੂਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
over a hundred other protesters continued the flag procession after a meeting.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲੀ ਮਈ ਨੂੰ, ਨਾਗਪੁਰ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਨੇ, ਝੰਡਾ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ.
subsequently, on the first of may, jamnalal bajaj, the secretary of the nagpur congress committee, started the flag satyagraha, gaining national attention and marking a significant point in the flag movement.

ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਵਿਚ ਚੀਰ ਫੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਸਮੂਹ, ਸਵਰਾਜਵਾਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
the satyagraha, promoted nationally by the congress, started creating cracks within the organisation in which the gandhians were highly enthused while the other group, the swarajists, called it inconsequential.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਜੁਲਾਈ, 1923 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
finally, at the all india congress committee meeting in july, 1923, at the insistence of jawaharlal nehru and sarojini naidu, congress closed ranks and the flag movement was endorsed.

ਝੰਡਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਜਲੂਸਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the flag movement was managed by sardar vallabhbhai patel with the idea of public processions and flag displays by common people.

ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 1500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
by the end of the movement, over 1500 people had been arrested across all of british india.

ਬੰਬੇ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਵਪਾਰੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਕ" ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਦੀ ਖਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੈ।
the bombay chronicle reported that the movement drew from diverse groups of society including farmers, students, merchants, labourers and "national servants".

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ.
while muslim participation was moderate, the movement enthused women, who had hitherto rarely participated in the independence movement.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਝੰਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਨਾਗਪੁਰ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਮਿਲੀ।
while the flag agitation got its impetus from gandhi's writings and discourses, the movement received political acceptance following the nagpur incident.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨੇ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
news reports, editorials and letters to editors published in various journals and newspapers of the time attest to the subsequent development of a bond between the flag and the nation.

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ.
soon, the concept of preserving the honour of the national flag became an integral component of the independence struggle.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸਵਰਾਜ ਝੰਡੇ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਸਨ, ਇਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਖਿਲਾਫ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
while muslims were still wary of the swaraj flag, it gained acceptance among muslim leaders of the congress and the khilafat movement as the national flag.

ਮੋਤੀ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਣੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਡਿਟੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਵਰਾਜ ਝੰਡਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
detractors of the flag movement, including motilal nehru, soon hailed the swaraj flag as a symbol of national unity.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਝੰਡਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ structਾਂਚਾਗਤ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ.
thus, the flag became a significant structural component of the institution of india.

ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟੀਆ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਝੰਡੇ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in contrast to the subdued responses of the past, the british indian government took greater cognisance of the new flag, and began to define a policy of response.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਜਨਤਕ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਫੰਡ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਜੋ ਸਵਰਾਜ ਝੰਡੇ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦੀਆਂ।
the british parliament discussed public use of the flag, and based on directives from england, the british indian government threatened to withdraw funds from municipalities and local governments that did not prevent the display of the swaraj flag.

1931 ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸਵਰਾਜ ਝੰਡਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਝੰਡਾ ਬਣ ਗਿਆ।
the swaraj flag became the official flag of congress at the 1931 meeting.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਦੋਂ ਤਕ, ਝੰਡਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
however, by then, the flag had already become the symbol of the independence movement.

ਅਗਸਤ 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a few days before india gained its independence in august 1947, the constituent assembly was formed.

ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਚੁਣਨ ਲਈ, 23 ਜੂਨ 1947 ਨੂੰ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਐਡਹਾਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ, ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ, ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਕੇ. ਐਮ. ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬੀ.
to select a flag for independent india, on 23 june 1947, the assembly set up an ad hoc committee headed by rajendra prasad and including maulana abul kalam azad, sarojini naidu, c. rajagopalachari, k. m. munshi and b. r. ambedkar as its members.

14 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ suitableੁਕਵੀਂ ਸੋਧ ਨਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
on 14 july 1947, the committee recommended that the flag of the indian national congress be adopted as the national flag of india with suitable modifications, so as to make it acceptable to all parties and communities.

ਇਹ ਵੀ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਝੰਡੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਿਰਕੂ ਨੀਚੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ.
it was also resolved that the flag should not have any communal undertones.

ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਪਿੱਨਿੰਗ ਪਹੀਏ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the spinning wheel of the congress flag was replaced by the chakra wheel from the lion capital of ashoka.

ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
according to sarvepalli radhakrishnan, the chakra was chosen as it was representative of dharma and law.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਤਬਦੀਲੀ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਮਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵ੍ਹੀਲ ਵਾਲੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸਮਾਨਤਾਪੂਰਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ.
however, nehru explained that the change was more practical in nature, as unlike the flag with the spinning wheel, this design would appear symmetrical.

ਗਾਂਧੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਗਏ.
gandhi was not very pleased by the change, but eventually came around to accepting it.

ਸੰਮੇਲਨ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਖੇ 22 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਡੂੰਘੇ ਭਗਵੇਂ, ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪਹਿਰੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਨੀਲੇ ਵਿਚ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਤਿੱਖੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤਿਰੰਗੇ ਵਜੋਂ.
the flag was proposed by nehru at the constituent assembly on 22 july 1947 as a horizontal tricolour of deep saffron, white and dark green in equal proportions, with the ashoka wheel in blue in the centre of the white band.

ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਦੋ ਝੰਡੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਇਕ ਖਾਦੀ-ਰੇਸ਼ਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਖਾਦੀ-ਸੂਤੀ ਵਿਚ।
nehru also presented two flags, one in khadi-silk and the other in khadi-cotton, to the assembly.

ਮਤੇ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the resolution was approved unanimously.

ਇਹ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਤੋਂ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
it served as the national flag of the dominion of india between 15 august 1947 and 26 january 1950, and has served as the flag of the republic of india since then.

ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਿ theਰੋ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬੀਆਈਐਸ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
manufacturing process the design and manufacturing process for the national flag is regulated by three documents issued by the bureau of indian standards bis .

ਸਾਰੇ ਝੰਡੇ ਰੇਸ਼ਮ ਜਾਂ ਸੂਤੀ ਦੇ ਖਾਦੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
all of the flags are made out of khadi cloth of silk or cotton.

ਮਿਆਰ 1968 ਵਿਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the standards were created in 1968 and were updated in 2008.

ਝੰਡੇ ਦੇ ਨੌਂ ਮਾਪਦੰਡ ਅਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
nine standard sizes of the flag are specified by law.

1951 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਕ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਨੇ ਬੀਆਈਐਸ ਨੇ ਝੰਡੇ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ.
in 1951, after india became a republic, the indian standards institute now the bis brought out the first official specifications for the flag.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 1964 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
these were revised in 1964 to conform to the metric system which was adopted in india.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ 17 ਅਗਸਤ 1968 ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the specifications were further amended on 17 august 1968.

ਨਿਰਧਾਰਤਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਰ, ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਰੰਗ, ਰੰਗੀਨ ਕੀਮਤਾਂ, ਚਮਕ, ਧਾਗੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਹੈਮ ਕੋਰਡੇਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the specifications cover all the essential requirements of the manufacture of the indian flag including sizes, dye colour, chromatic values, brightness, thread count and hemp cordage.

ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮਾਨੇ ਜਾਂ ਜੇਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the guidelines are covered under civil and criminal laws and defects in the manufacturing process can result in punishments that include fines or jail terms.

ਖਾਦੀ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਝੰਡੇ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਝੰਡਾ ਉਡਾਉਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜਾ ਹੈ.
khadi or hand-spun cloth is the only material allowed to be used for the flag, and flying a flag made of any other material is punishable by law with imprisonment up to three years, besides a fine.

ਖਾਦੀ ਲਈ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਸੂਤੀ, ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਉੱਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ.
raw materials for khadi are restricted to cotton, silk and wool.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਦੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਹਿਲੀ ਖਾਦੀ-ਬਾਂਟਿੰਗ ਜਿਹੜੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਦੇਹ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਖਾਦੀ-ਬਤਖ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬੇਜ ਰੰਗ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਖੰਭੇ ਤੇ ਫੜਦਾ ਹੈ।
there are two kinds of khadi used the first is the khadi-bunting which makes up the body of the flag, and the second is the khadi-duck, which is a beige-coloured cloth that holds the flag to the pole.

ਖਾਦੀ-ਡੱਕ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਬੁਣਾਈ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਦੋ ਧਾਗਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਿੰਨ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਬੁਣਾਈ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the khadi-duck is an unconventional type of weave that meshes three threads into a weave, compared to the two threads used in conventional weaving.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੁਨਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
this type of weaving is extremely rare, and there are fewer than twenty weavers in india professing this skill.

ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ 150 ਥਰਿੱਡ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਥਰਿੱਡ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲਾਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਭਾਰ 205 ਗ੍ਰਾਮ 7.2 zਜ਼ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the guidelines also state that there should be exactly 150 threads per square centimetre, four threads per stitch, and one square foot should weigh exactly 205 grams 7.2 oz .

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਲਈ ਕੱਪੜਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ, ਮਰਾਠਵਾੜਾ, ਯੂ ਪੀ ਵਿਚ ਬਾਰਾਬੰਕੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਬਨੇਠਾ ਵਿਚ ਹਨ.
there are four places in the country licensed to make the cloth for the national flag, they are in karnataka, marathwada, barabanki in up, and banetha in rajasthan.

ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਦੀ ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਧਾਰਵਾੜ ਅਤੇ ਬਾਗਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the woven khadi is obtained from two handloom units in the dharwad and bagalkot districts of northern karnataka.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਹੁਬਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਰਨਾਟਕ ਖਾਦੀ ਗ੍ਰਾਮਿਯੋਗਾ ਸਮਯੁਕਤਾ ਸੰਘ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਝੰਡਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਯੂਨਿਟ ਹੈ।
currently, karnataka khadi gramodyoga samyukta sangha based in hubli is the only licensed flag production and supply unit in india.

ਖਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫਲੈਗ ਨਿਰਮਾਣ ਇਕਾਈਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੀਆਈਐਸ ਕੋਲ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
permission for setting up flag manufacturing units in india is allotted by the khadi development and village industries commission, though the bis has the power to cancel the licences of units that flout guidelines.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੇ ਖਾਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਧੜਵਾੜ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਗੜਗ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the hand-woven khadi for the national flag was initially manufactured at garag, a small village in the dharwad district.

ਗੜਗ ਵਿਖੇ 1954 ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮਦ ਤਾਲੁਕ ਖੇਤਰੀ ਸੇਵਾ ਸੰਘ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਇਕ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
a centre was established at garag in 1954 by a few freedom fighters under the banner of dharwad taluk kshetriya seva sangh and obtained the centre's licence to make flags.

ਇਕ ਵਾਰ ਬੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬੀਆਈਐਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
once woven, the material is sent to the bis laboratories for testing.

ਕੁਆਲਟੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੱਗਰੀ, ਜੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
after quality testing, the material, if approved, is returned to the factory.

ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲਾਟਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੰਗੇ ਭਗਵੇਂ, ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it is then separated into three lots which are dyed saffron, white and green.

ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰਿੰਟਡ, ਸਟੈਨਸਿਲਡ ਜਾਂ theੁਕਵੀਂ ਚਿੱਟੀ ਕਪੜੇ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਕ ontoਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the ashoka chakra is screen printed, stencilled or suitably embroidered onto each side of the white cloth.

ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੱਕਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ਡ ਹੈ.
care also has to be taken that the chakra is completely visible and synchronised on both sides.

ਲੋੜੀਂਦੇ ਅਯਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜੇ, ਹਰੇਕ ਰੰਗ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਫਿਰ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕੱਠੇ ਸਿਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਉਤਪਾਦ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
three pieces of the required dimension, one of each colour, are then stitched together according to specifications and the final product is ironed and packed.

bis ਫਿਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਤਾਂ ਹੀ ਝੰਡਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the bis then checks the colours and only then can the flag be sold.

ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਡਿਸਪਲੇਅ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, 2002 ਦੇ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਫਲੈਗ ਕੋਡ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀ ਅਣਉਚਿਤ ਵਰਤੋਂ ਐਕਟ, 1950 ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਸਨਮਾਨ ਐਕਟ, 1971 .
protocol display and usage of the flag is governed by the flag code of india, 2002 successor to the flag code india, the original flag code the emblems and names prevention of improper use act, 1950 and the prevention of insults to national honour act, 1971.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਘੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਝੰਡਾ ਕੋਡ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ, ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਜਾ ਹੈ. .
insults to the national flag, including gross affronts or indignities to it, as well as using it in a manner so as to violate the provisions of the flag code, are punishable by law with imprisonment up to three years, or a fine, or both.

ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੰਡਾ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਡਰਾਪਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
official regulation states that the flag must never touch the ground or water, or be used as a drapery in any form.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਵਿਚ ਡੁਬੋਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਫੁੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ.
the flag may not be intentionally placed upside down, dipped in anything, or hold any objects other than flower petals before unfurling.

ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ.
no sort of lettering may be inscribed on the flag.

ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲੇ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਝੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰੋ.
when out in the open, the flag should always be flown between sunrise and sunset, irrespective of the weather conditions.

2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਇਮਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਝੰਡਾ ਉਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਿ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
prior to 2009, the flag could be flown on a public building at night under special circumstances currently, indian citizens can fly the flag even at night, subject to the restriction that the flag should be hoisted on a tall flagpole and be well-illuminated.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਜਾਂ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
the flag should never be depicted, displayed or flown upside down.

ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੰਬਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਡਰੇਪ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 90 ਡਿਗਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਘੁਮਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਲਕਿ ਉਲਟਾ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
tradition also states that when draped vertically, the flag should not merely be rotated 90 degrees, but also reversed.

ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਝੰਡਾ "ਪੜ੍ਹਦਾ" ਹੈ, ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ, ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਤੀਜੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
one "reads" a flag like the pages of a book, from top to bottom and from left to right, and after rotation the results should be the same.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੜਕੀਲੀ ਜਾਂ ਗੰਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਗਾਰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ aੁਕਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
it is considered insulting to display the flag in a frayed or dirty state, and the same rule applies to the flagpoles and halyards used to hoist the flag, which should always be in a proper state of maintenance.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਸਲ ਝੰਡਾ ਕੋਡ ਨਿੱਜੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਵਰਗੇ ਕੌਮੀ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
the original flag code of india did not allow private citizens to fly the national flag except on national days such as independence day or republic day.

2001 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ।
in 2001, naveen jindal, an industrialist used to the more egalitarian use of the flag in the united states where he studied, flew the indian flag on his office building.

ਝੰਡਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the flag was confiscated and he was warned of prosecution.

ਜਿੰਦਲ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਜਨਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਲਾਈ ਰੋਕ' ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਉਚਿਤ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ.
jindal filed a public interest litigation petition in the high court of delhi he sought to strike down the restriction on the use of the flag by private citizens, arguing that hoisting the national flag with due decorum and honour was his right as a citizen, and a way of expressing his love for the country.

ਅਪੀਲ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਜਿੰਦਲ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।
at the end of the appeals process, the case was heard by the supreme court of india the court ruled in jindal's favour, asking the government of india to consider the matter.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਫਿਰ 26 ਜਨਵਰੀ 2002 ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
the union cabinet of india then amended the indian flag code with effect from 26 january 2002, allowing private citizens to hoist the flag on any day of the year, subject to their safeguarding the dignity, honour and respect of the flag.

ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਝੰਡਾ ਉਡਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਇਕ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਅਤੇ ਆਰਟੀਕਲ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ 19.
it is also held that the code was not a statute and restrictions under the code ought to be followed also, the right to fly the flag is a qualified right, unlike the absolute rights guaranteed to citizens, and should be interpreted in the context of article 19 of the constitution of india.

ਅਸਲ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਵਰਦੀ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the original flag code also forbade use of the flag on uniforms, costumes and other clothing.

ਜੁਲਾਈ 2005 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ।
in july 2005, the government of india amended the code to allow some forms of usage.

ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਕਮਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਅੰਡਰਗੇਰਮੈਂਟਸ ਉੱਤੇ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਹਾਣੇ, ਰੁਮਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਤੇ ਕ embਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਦਾ ਹੈ.
the amended code forbids usage in clothing below the waist and on undergarments, and forbids embroidering onto pillowcases, handkerchiefs or other dress material.

ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਝੰਡੇ ਦੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਵੀ ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
disposal of damaged flags is also covered by the flag code.

ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਝੰਡੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ respੰਗ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਾੜ ਕੇ ਜਾਂ ਝੰਡੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ byੰਗ ਨਾਲ.
damaged or soiled flags may not be cast aside or disrespectfully destroyed they have to be destroyed as a whole in private, preferably by burning or by any other method consistent with the dignity of the flag.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਝੰਡੇ ਇਕ ਪੋਡੀਅਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਕੰਧ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਤਿਜੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵੱਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
display the rules regarding the correct methods to display the flag state that when two flags are fully spread out horizontally on a wall behind a podium, their hoists should be towards each other with the saffron stripes uppermost.

ਜੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਣ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਇਸ ਤੋਂ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
if the flag is displayed on a short flagpole, this should be mounted at an angle to the wall with the flag draped tastefully from it.

ਜੇ ਕਰਾਸ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
if two national flags are displayed on crossed staffs, the hoists must be towards each other and the flags must be fully spread out.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਟੇਬਲ, ਲੈਕਟਰਨ, ਪੋਡਿਅਮ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ coverੱਕਣ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰੇਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ toਣ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
the flag should never be used as a cloth to cover tables, lecterns, podiums or buildings, or be draped from railings.

ਜਦੋਂ ਵੀ ਝੰਡਾ ਹਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਜੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ.
whenever the flag is displayed indoors in halls at public meetings or gatherings of any kind, it should always be on the right observers' left , as this is the position of authority.

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਹਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੰਡਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੀਕਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
so when the flag is displayed next to a speaker in the hall or other meeting place, it must be placed on the speaker's right hand.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਲ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
when it is displayed elsewhere in the hall, it should be to the right of the audience.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਿਖਰ ਤੇ ਭਗਵਾ ਧਾਰੀ ਨਾਲ.
the flag should be displayed completely spread out with the saffron stripe on top.

ਜੇ ਪੋਡੀਅਮ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਲਟਕਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਵੇਂ ਧੱਬੇ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਲਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
if hung vertically on the wall behind the podium, the saffron stripe should be to the left of the onlookers facing the flag with the hoist cord at the top.

ਝੰਡਾ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਜਲੂਸ ਜਾਂ ਪਰੇਡ ਵਿਚ ਜਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਝੰਡੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਇਕੋ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਸੱਜੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the flag, when carried in a procession or parade or with another flag or flags, should be on the marching right or alone in the centre at the front.

ਝੰਡਾ ਕਿਸੇ ਬੁੱਤ, ਸਮਾਰਕ ਜਾਂ ਤਖ਼ਤੀ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕਾਈ ਦੇ forੱਕਣ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
the flag may form a distinctive feature of the unveiling of a statue, monument, or plaque, but should never be used as the covering for the object.

ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡੁਬੋਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਰੰਗਾਂ, ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਝੰਡੇ, ਜੋ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਡੁਬੋਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਉਲਟ.
as a mark of respect to the flag, it should never be dipped to a person or thing, as opposed to regimental colours, organisational or institutional flags, which may be dipped as a mark of honour.

ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਜਾਂ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਝੰਡਾ ਕਿਸੇ ਪਰੇਡ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿਚ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
during the ceremony of hoisting or lowering the flag, or when the flag is passing in a parade or in a review, all persons present should face the flag and stand at attention.

ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਲਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
those present in uniform should render the appropriate salute.

ਜਦੋਂ ਝੰਡਾ ਚਲਦੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੌਜੂਦ ਵਿਅਕਤੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਲਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੰਡਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when the flag is in a moving column, persons present will stand at attention or salute as the flag passes them.

ਇੱਕ ਪਤਵੰਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਤੋਂ ਸਲਾਮ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a dignitary may take the salute without a head dress.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਨ ਵਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the flag salutation should be followed by the playing of the national anthem.

ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਉਡਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਪ ਰਾਜਪਾਲਾਂ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਜੱਜ ਅਤੇ ਸੈਨਾ, ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਫਲੈਗ ਅਧਿਕਾਰੀ।
the privilege of flying the national flag on vehicles is restricted to the president, the vice-president or the prime minister, governors and lieutenant governors of states, chief ministers, union ministers, members of the parliament of india and state legislatures of the indian states vidhan sabha and vidhan parishad , judges of the supreme court of india and high courts, and flag officers of the army, navy and air force.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਚੁਫੇਰੇ ਸਟਾਫ ਤੋਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਧ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਜਾਂ ਕਾਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
the flag has to be flown from a staff affixed firmly either on the middle front or to the front right side of the car.

ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਤਵੰਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਾਰ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਝੰਡਾ ਕਾਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਝੰਡਾ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
when a foreign dignitary travels in a car provided by government, the flag should be flown on the right side of the car while the flag of the foreign country should be flown on the left side.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼' ਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
the flag should be flown on the aircraft carrying the president, the vice-president or the prime minister on a visit to a foreign country.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਵੀ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਰਸਤੇ ਵਿਚਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਡ ਜਾਣਗੇ।
alongside the national flag, the flag of the country visited should also be flown however, when the aircraft lands in countries en route, the national flags of the respective countries would be flown instead.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾਣ ਵੇਲੇ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਤਰਦਾ ਹੈ, ਝੰਡਾ ਗੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਟ੍ਰੇਨ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
when carrying the president within india, aircraft display the flag on the side the president embarks or disembarks the flag is similarly flown on trains, but only when the train is stationary or approaching a railway station.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਸਾਰੇ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
when the indian flag is flown on indian territory along with other national flags, the general rule is that the indian flag should be the starting point of all flags.

ਜਦੋਂ ਝੰਡੇ ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਝੰਡਾ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
when flags are placed in a straight line, the rightmost flag leftmost to the observer facing the flag is the indian flag, followed by other national flags in alphabetical order.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
when placed in a circle, the indian flag is the first point and is followed by other flags alphabetically.

ਅਜਿਹੀ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਝੰਡੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਹੀ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਝੰਡਾ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in such placement, all other flags should be of approximately the same size with no other flag being larger than the indian flag.

ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭੇ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਝੰਡਾ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
each national flag should also be flown from its own pole and no flag should be placed higher than another.

ਪਹਿਲੇ ਝੰਡੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in addition to being the first flag, the indian flag may also be placed within the row or circle alphabetically.

ਜਦੋਂ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
when placed on crossed poles, the indian flag should be in front of the other flag, and to the right observer's left of the other flag.

ਪਿਛਲੇ ਨਿਯਮ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅਪਵਾਦ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the only exception to the preceding rule is when it is flown along with the flag of the united nations, which may be placed to the right of the indian flag.

ਜਦੋਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਬੈਨਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਗੈਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਝੰਡੇ ਵੱਖਰੇ ਅਮਲੇ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਭ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਝੰਡੇ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਸਮੂਹ ਦੇ ਦੂਜੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
when the indian flag is displayed with non-national flags, including corporate flags and advertising banners, the rules state that if the flags are on separate staffs, the flag of india should be in the middle, or the furthest left from the viewpoint of the onlookers, or at least one flag's breadth higher than the other flags in the group.

ਇਸਦਾ ਫਲੈਗਪੂਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਇਕੋ ਅਮਲੇ ਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਉੱਪਰਲਾ ਝੰਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
its flagpole must be in front of the other poles in the group, but if they are on the same staff, it must be the uppermost flag.

ਜੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਝੰਡੇਾਂ ਨਾਲ ਜਲੂਸ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਲੂਸ ਦੇ ਸਿਰ' ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਸ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਝੰਡੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲੂਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
if the flag is carried in procession with other flags, it must be at the head of the marching procession, or if carried with a row of flags in line abreast, it must be carried to the marching right of the procession.

ਅੱਧ-ਮਸਤਕ ਸੋਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਧ-ਮਾਸਟ ਤੇ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
half-mast the flag should be flown at half-mast as a sign of mourning.

ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਸੋਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
the decision to do so lies with the president of india, who also decides the period of such mourning.

ਜਦੋਂ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਮਸਤ 'ਤੇ ਉੱਡਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਟ ਦੇ ਸਿਖਰ' ਤੇ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨੀਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
when the flag is to be flown at half mast, it must first be raised to the top of the mast and then slowly lowered.

ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਅੱਧਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਝੰਡੇ ਆਮ ਉਚਾਈ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
only the indian flag is flown half mast all other flags remain at normal height.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ਭਰ' ਚ ਅੱਧਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ।
the flag is flown half-mast nationwide on the death of the president, vice-president or prime minister.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਲਈ ਮੂਲ ਰਾਜ ਹੈ।
it is flown half-mast in new delhi and the state of origin for the speaker of the lok sabha, chief justice of the supreme court, and union ministers.

ਰਾਜਪਾਲਾਂ, ਉਪ ਰਾਜਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ‘ਤੇ, ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਧ-ਮਸਤਕ ਤੇ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
on deaths of governors, lt. governors and chief ministers, the flag is flown at half-mast in the respective states and union territories.

ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 26 ਜਨਵਰੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਹਾੜੇ 15 ਅਗਸਤ, ਗਾਂਧੀ ਜਯੰਤੀ 2 ਅਕਤੂਬਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਫਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਰਾਜ ਗਠਨ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ on ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤਵੰਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਕਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਅੱਧ-ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਹਿ ਸਕਦਾ।
the indian flag cannot be flown at half-mast on republic day 26 january , independence day 15 august , gandhi jayanti 2 october , national week april or state formation anniversaries, except over buildings housing the body of the deceased dignitary.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
however, even in such cases, the flag must be raised to full-mast when the body is moved from the building.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸੋਗ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
observances of state mourning on the death of foreign dignitaries are governed by special instructions issued from the ministry of home affairs in individual cases.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਅੱਧ-ਮਸਤਾਨੇ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, in the event of death of either the head of the state or head of the government of a foreign country, the indian mission accredited to that country may fly the national flag at half-mast.

ਰਾਜ, ਸੈਨਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਰਾ-ਮਿਲਟਰੀ ਫੋਰਸ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਬੀਅਰ ਜਾਂ ਤਾਬੂਤ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਅਰ ਜਾਂ ਤਾਬੂਤ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
on occasions of state, military, central para-military forces funerals, the flag shall be draped over the bier or coffin with the saffron towards the head of the bier or coffin.

ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the flag should not be lowered into the grave or burnt in the pyre.

ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਦੇਖੋ ਜਨ ਗਣਾ ਮਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਭਾਰਤ ਫੁਟਨੋਟ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਵਿਰਮਾਣੀ, ਅਰੁੰਧਤੀ 2008.
see also list of indian flags jana gana mana national pledge india footnotes notes references virmani, arundhati 2008 .

ਭਾਰਤ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ
a national flag for india.

ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ਼, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ.
rituals, nationalism and the politics of sentiment.

ਦਿੱਲੀ, ਸਥਾਈ ਕਾਲਾ.
delhi, permanent black.

ਪੀਪੀ.
pp.

356 ਪੀ. ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7824-232-ਐਕਸ.
356 p. isbn 81-7824-232-x.

ਵਿਰਮਾਣੀ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਅਗਸਤ 1999.
virmani, arundhati august 1999 .

"ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦਬਦਬੇ ਹੇਠ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਹਿੰਦ ਝੰਡੇ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ, 1923".
"national symbols under colonial domination the nationalization of the indian flag, 1923".

ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ
past & present.

164.
164 .

doi 10.1093 ਪਿਛਲੇ 164.1.169.
doi 10.1093 past 164.1.169.

jstor 651278 ..
jstor 651278. .

ਰਾਏ, ਸ਼੍ਰੀਰੂਪਾ ਅਗਸਤ 2006.
roy, srirupa august 2006 .

"ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਫਲੈਗ ਐਂਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲਿਜ਼ਮ,".
"a symbol of freedom the indian flag and the transformations of nationalism, ".

ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਜਰਨਲ.
journal of asian studies.

65 3.
65 3 .

ਆਈਐਸਐਸਐਨ 0021-9118.
issn 0021-9118.

oclc 37893507.
oclc 37893507.

ਝਾਅ, ਸਦਨ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2008.
jha, sadan 25 october 2008 .

"ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਲੈਗ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ".
"the indian national flag as a site of daily plebiscite".

ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਫਤਾਵਾਰੀ.
economic and political weekly.

ਆਈਐਸਐਸਐਨ 0012-9976.
issn 0012-9976.

oclc 1567377 ..
oclc 1567377. .

"ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰ" ਪੀਡੀਐਫ.
"indian standards" pdf .

ਬਿ standਰੋ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਂਡਰਡ.
bureau of indian standards.

1 ਜੁਲਾਈ 2005 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 1 july 2005.

"ਇੰਡੀਆ".
"india".

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਝੰਡੇ.
flags of the world.

30 ਜੂਨ 2005 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 30 june 2005.

"ਇੰਡੀਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝੰਡੇ".
"india historical flags".

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਝੰਡੇ.
flags of the world.

30 ਜੂਨ 2005 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 30 june 2005.

"ਅਸਲ ਤਿਰੰਗਾ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਹੈ".
"flying the real tricolour".

ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ.
rediff.com.

1 ਜੁਲਾਈ 2005 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 1 july 2005.

"ਮੇਰਾ ਝੰਡਾ, ਮੇਰਾ ਦੇਸ਼".
"my flag, my country".

ਰੈਡਿਫ.ਕਾੱਮ.
rediff.com.

1 ਜੁਲਾਈ 2005 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 1 july 2005.

ਰਾਇਲ, ਟ੍ਰੇਵਰ 1997.
royle, trevor 1997 .

ਰਾਜ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ
the last days of the raj.

ਜਾਨ ਮਰੇ.
john murray.

ਪੀ. 217.
p. 217.

isbn 978-0-7195-5686-9.
isbn 978-0-7195-5686-9.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ".
external links "national flag".

ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਰਟਲ.
national portal of india.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
government of india.

26 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on 26 january 2010.

8 ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 8 february 2010.

"ਭਾਰਤੀ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ".
"history of indian tricolour".

ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਰਟਲ.
national portal of india.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
government of india.

9 ਅਗਸਤ 2010 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on 9 august 2010.

2010-08-15 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2010-08-15.

"ਫਲੈਗ ਕੋਡ ਆਫ ਇੰਡੀਆ" ਪੀਡੀਐਫ.
"flag code of india" pdf .

ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਭਾਰਤ.
ministry of home affairs india .

26 ਜੁਲਾਈ 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 26 july 2016.

ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਪੈਂਥੀਰਾ ਟਾਈਗਰਸ ਟਾਈਗਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਹੈ।
india at flags of the world the bengal tiger panthera tigris tigris is the most numerous tiger subspecies.

2011 ਤਕ, ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਘੱਟ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 2,500 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ.
by 2011, the total population was estimated at fewer than 2,500 individuals with a decreasing trend.

ਬੰਗਾਲ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵੀ ‘ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪਜ਼’ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿ 250 ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕੇ।
none of the 'tiger conservation landscapes' within the bengal tiger's range is considered large enough to support an effective population size of 250 adult individuals.

2010 ਤੋਂ, ਇਹ ਆਈਯੂਸੀਐਨ ਲਾਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ.
since 2010, it is listed as endangered on the iucn red list.

2010 ਤਕ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 1, 909 ਸੀ.
by 2010, bengal tiger populations in india were estimated at 1, ,909.

2014 ਤੱਕ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਮਾਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧ ਕੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 2,226 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ accurateੰਗ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
as of 2014, they had reputedly increased to an estimated 2,226 individuals, but the method used in the census may not be accurate.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 440 ਹੈ.
bengal tigers number around 440 in bangladesh and in nepal.

ਪਹਿਲੀਆਂ ਜਨਗਣਨਾਵਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਬਾਘ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ.
prior censuses placed the tiger population in bhutan at around individuals.

2015 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ 103 ਸ਼ੇਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
in 2015, it was estimated that 103 bengal tigers were living in the country.

ਬੰਗਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਨੋਮੋਨ ਪਾਂਥੇਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਰਗੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੈਜਿਨਾਲਡ ਇਨੇਸ ਪੋਕ ਨੇ 1929 ਵਿਚ ਤਿੰਨੇ ਨਾਮ ਪੰਥੀਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਟਾਈਗਰਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
bengal is traditionally fixed as the typical locality for the binomen panthera tigris, to which the british taxonomist reginald innes pocock subordinated the bengal tiger in 1929 under the trinomen panthera tigris tigris.

ਬੰਗਾਲ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਿੱਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹੈ.
the bengal, caspian and siberian tigers, and lion rank among the biggest cats.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।
it is the national animal of both india and bangladesh.

ਲੱਛਣ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕੋਟ ਪੀਲਾ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਸੰਤਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਭੂਰੇ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਅਤੇ bsਿੱਡ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਛ ਕਾਲੇ ਰਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
characteristics the bengal tiger's coat is yellow to light orange, with stripes ranging from dark brown to black the belly and the interior parts of the limbs are white, and the tail is orange with black rings.

ਚਿੱਟਾ ਟਾਈਗਰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਘ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤਿਵਾਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਾਮ, ਬੰਗਾਲ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੀਵਾ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the white tiger is a recessive mutant of the bengal tiger, which is reported in the wild from time to time in assam, bengal, bihar and especially from the former state of rewa.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਲਬੀਨੀਜ਼ਮ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ.
however, it is not to be mistaken as an occurrence of albinism.

ਦਰਅਸਲ, ਇਕ ਸੱਚਾ ਅਲਬਿਨੋ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੇਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸੰਨ 1846 ਵਿਚ ਚਟਗਾਉਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਰੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ.
in fact, there is only one fully authenticated case of a true albino tiger, and none of black tigers, with the possible exception of one dead specimen examined in chittagong in 1846.

ਪੁਰਸ਼ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਪੂਛ ਸਮੇਤ inਸਤਨ ਕੁਲ lengthਸਤਨ ਲੰਬਾਈ 270 ਤੋਂ 310 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 110 ਤੋਂ 120 ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ lesਰਤਾਂ 0ਸਤਨ 240 ਤੋਂ 265 ਸੈਮੀ 94 ਤੋਂ 104 ਮਾਪਦੀਆਂ ਹਨ.
male bengal tigers have an average total length of 270 to 310 cm 110 to 120 in including the tail, while females measure 240 to 265 cm 94 to 104 in on average.

ਪੂਛ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 85 ਤੋਂ 110 ਸੈ.ਮੀ. 33 ਤੋਂ 43 ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ averageਸਤਨ, ਟਾਈਗਰ 90 ਤੋਂ 110 ਸੈ.ਮੀ. 35 ਤੋਂ 43 ਕੰਧ' ਤੇ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the tail is typically 85 to 110 cm 33 to 43 in long, and on average, tigers are 90 to 110 cm 35 to 43 in in height at the shoulders.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 180 ਤੋਂ 258 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 397 ਤੋਂ 569 lb ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ofਰਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 100 ਤੋਂ 160 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 220 ਤੋਂ 350 lb ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the weight of males ranges from 180 to 258 kg 397 to 569 lb , while that of the females ranges from 100 to 160 kg 220 to 350 lb .

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬੰਨ ਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਲਗ feਰਤਾਂ 75 ਤੋਂ 80 ਕਿਲੋ 165 ਤੋਂ 176 ਪੌਂਡ ਹਨ.
the smallest recorded weights for bengal tigers are from the bangladesh sundarbans, where adult females are 75 to 80 kg 165 to 176 lb .

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੈਨਨਸ ਸਾਰੇ ਜੀਵਿਤ ਫੈਲੀਡਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਪਦੇ ਹਨ 7.5 ਤੋਂ 10 ਸੈਮੀ. 3.0 ਤੋਂ 3.9.
bengal tigers have exceptionally stout teeth, and the canines are the longest among all living felids measuring from 7.5 to 10 cm 3.0 to 3.9 in in length.

ਜੈਨੇਟਿਕ ਵੰਸ਼ਜ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਾਈਟੋਚਨਡਰੀਅਲ ਨਿ nucਕਲੀਓਟਾਈਡ ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ 12 ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਈਕਰੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਐਲੀਸ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
genetic ancestry bengal tigers are defined by three distinct mitochondrial nucleotide sites and 12 unique microsatellite alleles.

ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਵਿਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਇਸ ਅਧਾਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਗਭਗ 12,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ.
the pattern of genetic variation in the bengal tiger corresponds to the premise that they arrived in india approximately 12,000 years ago.

ਇਹ ਪਲਾਈਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੋਂ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਤੋਂ ਬਾਘੀ ਜੀਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੋਲੋਸੀਨ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
this is consistent with the lack of tiger fossils from the indian subcontinent prior to the late pleistocene and the absence of tigers from sri lanka, which was separated from the subcontinent by rising sea levels in the early holocene.

ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਭਾਰ 325 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 717 ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 320 ਸੈ.ਮੀ.
body weight bengal tigers may weigh up to 325 kg 717 lb and reach a head and body length of 320 cm 130 in .

ਕਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਅਸਾਮ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਬਾਲਗ ਨਰ ਬੰਗਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤਰਾਈ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ 227 ਕਿਲੋ 500 ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
several scientists indicated that adult male bengal tigers from nepal, bhutan, and assam, uttarakhand and west bengal in northern india collectively, the tigers of the terai consistently attain more than 227 kg 500 lb of body weight.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਗਏ 7 ਬਾਲਗ ਮਰਦਾਂ ਦਾ weightਸਤਨ ਭਾਰ 235 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 518 ਪੌਂਡ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰ 200 ਤੋਂ 261 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 441 ਤੋਂ 575 ਐਲ ਬੀ ਤੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ 140ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 116 ਤੋਂ 164 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 256 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 140 ਕਿੱਲੋ 310 ਪੌਂਡ ਸੀ। 362 lb
seven adult males captured in chitwan national park in the early 1970s had an average weight of 235 kg 518 lb ranging from 200 to 261 kg 441 to 575 lb , and that of the females was 140 kg 310 lb ranging from 116 to 164 kg 256 to 362 lb .

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ ਅਤੇ 33 33२ ਤੋਂ 6 376 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 13.1..1 ਤੋਂ .8 14..8 ਇੰਚ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੰਬਾਈ ਹੈ.
males from northern india are nearly as large as siberian tigers with a greatest length of skull of 332 to 376 mm 13.1 to 14.8 in .

ਵੈਰੀਫਿਏਬਲ ਸੁੰਦਰਬਨ ਟਾਈਗਰ ਵਜ਼ਨ ਕਿਸੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ.
verifiable sundarban tiger weights are not found in any scientific literature.

ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਘਿਆਂ ਲਈ ਭਾਰ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ.
forest department records list weight measurements for these tigers, but none are verifiable and all are guesstimates.

ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਵੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ 365.7 ਸੈ.ਮੀ. ਤੋਂ 144.0 ਇੰਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
there are also reports of head and body lengths, some of which are listed as over 365.7 cm 144.0 in .

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਨੇਸੋਟਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਯੂਐਸ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦਾ ਭਾਰ ਤੋਲਿਆ.
more recently, researchers from the university of minnesota and the bangladesh forest department carried out a study for the us fish and wildlife service and weighed three sundarbans tigresses from bangladesh.

ਤਿੰਨੋਂ ਬਾਘੀਆਂ femaleਰਤਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਫੜ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
all three tigers were female, two of which were collared, captured and sedated, but the other one had been killed by local villagers.

ਦੋ ਖੰਭੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦਾ ਭਾਰ 150 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ 330 ਐਲਬੀ ਸਕੇਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸ਼ਘੂ ਦਾ ਭਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਪੈਮਾਨੇ ਅਤੇ ਭਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the two collared tigresses were weighed using 150 kg 330 lb scales, and the tigress killed by villagers was weighed using a balance scale and weights.

ਦੋਵਾਂ ਕੰਧਾੜੀਆਂ maਰਤਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਏ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ 12 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ.
the two collared females both showed signs of teeth wear and both were between 12 and 14 years old.

ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੀ ਗਈ ਬਾਂਘ ਇਕ ਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ 3 ਤੋਂ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਪੂਰਵ-ਖੇਤਰੀ ਅਸਥਾਈ ਸੀ.
the tigress killed by the villagers was a young adult, probably between 3 and 4 years old, and she was likely a pre-territorial transient.

ਤਿੰਨਾਂ ਬਾਘੀਆਂ ਦਾ weightਸਤ ਭਾਰ 76.7 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 169 lb ਸੀ.
the three tigresses had a mean weight of 76.7 kg 169 lb .

ਦੋ ਬਜ਼ੁਰਗ femaleਰਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਭਾਰ 75 ਕਿਲੋ 165 ਪੌਂਡ ਭਾਰ ਉਸ ਦੇ ਬੁ ageਾਪੇ ਅਤੇ ਕੈਪਚਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਮਾੜੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ theੰਗ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਸੀ.
one of the two older female's weight 75 kg 165 lb weighed slightly less than the mean because of her old age and relatively poor condition at the time of capture.

ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਹੋਰ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਣਿਜ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਅਨੌਖੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ conditionsਾਲ ਲਿਆ ਹੈ.
skulls and body weights of sundarbans tigers were found to be distinct from other subspecies, indicating that they may have adapted to the unique conditions of the mangrove habitat.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਸ਼ਾਇਦ ਸੁੰਦਰਬਨ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਲਈ ਤੀਬਰ ਇੰਟਰਾਸਪੈਕਟਿਫਿਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
their small sizes are probably due to a combination of intense intraspecific competition and small size of prey available to tigers in the sundarbans, compared to the larger deer and other prey available to tigers in other parts.

ਰਿਕਾਰਡ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੁਮਾonਂ ਅਤੇ nearਡ ਨੇੜੇ ਦੋ ਟਾਈਗਰਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਤੇ 12 ਫੁੱਟ 370 ਸੈ.ਮੀ.
records two tigers shot in kumaon and near oude at the end of the 19th century allegedly measured more than 12 ft 370 cm .

ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਾਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਕੁਝ ਪੈੱਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਪਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰਵ ਨੂੰ ਗੋਲ ਕਰਨਗੇ.
but at the time, sportsmen had not yet adopted a standard system of measurement some would measure between pegs while others would round the curves.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਨਰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਘੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 221 ਸੈ.ਮੀ. 87, ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਘੇਰਾ 150 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 59 ਇੰਚ, ਮੋ shoulderੇ ਦੀ ਉਚਾਈ 109 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 43 ਅਤੇ ਇਕ ਸੀ. ਪੂਛ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 81 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 32 ਇੰਚ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਵਿਰੋਧੀ ਮਰਦ ਨੇ ਕੱਟਿਆ ਸੀ.
in the beginning of the 20th century, a male bengal tiger was shot in central india with a head and body length of 221 cm 87 in between pegs, a chest girth of 150 cm 59 in , a shoulder height of 109 cm 43 in and a tail length of 81 cm 32 in , which was perhaps bitten off by a rival male.

ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਤੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹ 272 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 600 lb ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ.
this specimen could not be weighed, but it was calculated to weigh no less than 272 kg 600 lb .

1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 570 ਪੌਂਡ 260 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਦਾ ਭਾਰਾ ਆਦਮੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
a heavy male weighing 570 lb 260 kg was shot in northern india in the 1930s.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲੀ ਟਾਈਗਰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਰਦ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਰ 388.7 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 857 ਪੌਂਡ ਸੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 322 ਸੈਮੀ 127 ਅਤੇ ਓਵਰ ਵਕਰਾਂ ਵਿਚ 338 ਸੈ.ਮੀ. 133 ਮਾਪੀ ਗਈ ਸੀ.
however, the heaviest known wild tiger was a huge male killed in 1967 that weighed 388.7 kg 857 lb and measured 322 cm 127 in in total length between pegs, and 338 cm 133 in over curves.

ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਸਮਿੱਥਸੋਨੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਮਲਜ਼ ਹਾਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 'ਤੇ ਹੈ.
this specimen is on exhibition in the mammals hall of the smithsonian institution.

1980 ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਰ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਟੈਗ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 270 ਕਿਲੋ 600 lb ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
in 1980 and 1984, scientists captured and tagged two male tigers in chitwan national park that weighed more than 270 kg 600 lb .

ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ 1982 ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਕੁਰੁਵਿਟਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹਾੜੀ ਪਹਾੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਉਪ-ਜੈਵਿਕ ਦਾ ਸੱਧ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖਿੱਤਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤਕਰੀਬਨ 16,500 ਵਾਈ ਪੀਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
distribution and habitat in 1982, a sub-fossil right middle phalanx was found in a prehistoric midden near kuruwita in sri lanka, which is dated to about 16,500 ybp and tentatively considered to be of a tiger.

ਟਾਈਗਰਜ਼ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪੁੰਡ ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਉਦਾਸ ਸਨ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 20,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਬਰਫੀ ਦੇ ਵੱਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
tigers appear to have arrived in sri lanka during a pluvial period, during which sea levels were depressed, evidently prior to the last glacial maximum about 20,000 years ago.

1929 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਰਗੀਕਰਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੋਕੌਕ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਟਾਈਗਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਬਸਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1929, the british taxonomist pocock assumed that tigers arrived in southern india too late to colonize sri lanka, which earlier had been connected to india by a land bridge.

ਗਲੋਬਲ ਰੇਂਜ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ 134 ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਫਾਈਲੋਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਵੰਡ ਦੀ ਸੀਮਾ ਚੰਦਗਾਂਵ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਡੋਚਨੀਜ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
results of a phylogeographic study using 134 samples from tigers across the global range suggest that the historical northeastern distribution limit of the bengal tiger is the region in the chittagong hills and brahmaputra river basin, bordering the historical range of the indochinese tiger.

ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ, ਬਾਘੇ ਗਰਮ ਗਰਮ ਨਮੀਦਾਰ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲ, ਖੰਡੀ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਸਬ-ਗਰਮ ਨਮੀਦਾਰ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ, ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ, ਉਪ-ਖष्ण ਅਤੇ ਤਪਸ਼ਿਕ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
in the indian subcontinent, tigers inhabit tropical moist evergreen forests, tropical dry forests, tropical and subtropical moist deciduous forests, mangroves, subtropical and temperate upland forests, and alluvial grasslands.

ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਧਰਤੀ, ਦਰਿਆਈ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਅਰਧ-ਪਤਝੜ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕ ਸਮੇਂ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨ ਹੋਏ ਹਨ.
latter habitat once covered a huge swath of grassland, riverine and moist semi-deciduous forests along the major river system of the gangetic and brahmaputra plains, but has now been largely converted to agricultural land or severely degraded.

ਅੱਜ, ਇਸ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਤੱਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੁਝ ਬਲਾਕਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਟੀਸੀਯੂਜ਼ ਰਾਜਾਜੀ-ਕੋਰਬੇਟ, ਬਾਰਡੀਆ-ਬਾਂਕੇ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਸੀਯੂਜ਼ ਚਿਤਵਾਨ-ਪਾਰਸਾ-ਵਾਲਮੀਕੀ, ਦੁਧਵਾ -ਕੈਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲਫਾਂਟਾ-ਕਿਸ਼ਨਪੁਰ।
today, the best examples of this habitat type are limited to a few blocks at the base of the outer foothills of the himalayas including the tiger conservation units tcus rajaji-corbett, bardia-banke, and the transboundary tcus chitwan-parsa-valmiki, dudhwa-kailali and shuklaphanta-kishanpur.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਸੀਯੂਜ਼ ਵਿਚ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਾਇਓਮਾਸ ਕਾਰਨ.
tiger densities in these tcus are high, in part because of the extraordinary biomass of ungulate prey.

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਬੰਣ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਇਕੋ ਹੀ ਟਾਈਗਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਮਾਂਗ੍ਰੋਵ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ.
the bengal tigers in the sundarbans in india and bangladesh are the only tigers in the world inhabiting mangrove forests.

ਭਾਰਤੀ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 70 ਬਾਘਿਆਂ ਵਜੋਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਹੈ।
the population in the indian sundarbans is estimated as 70 tigers in total.

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ, ਜੰਗਲੀ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਪੈੱਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪਛਾਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਗਲਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
india in the past, indian censuses of wild tigers relied on the individual identification of footprints known as pug marks a method that has been criticised as deficient and inaccurate, though now camera traps are being used in many places.

ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿਚ ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ ਟੀਸੀਯੂਜ਼ ਮਾਨਸ-ਨਾਮਦਾਫਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
good tiger habitats in subtropical and temperate upland forests include the tiger conservation units tcus manas-namdapha.

ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਟੀਸੀਯੂ ਵਿਚ ਹਜਾਰੀਬਾਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਨਾਗਰਜੁਨਸਾਗਰ-ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਕਨ੍ਹਾ-ਇੰਦਰਾਵਤੀ ਗਲਿਆਰਾ, ਉੜੀਸਾ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ, ਪਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਮੈਲਘਾਟ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਰਤਾਪਨੀ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
tcus in tropical dry forest include hazaribagh national park, nagarjunsagar-srisailam tiger reserve, kanha-indravati corridor, orissa dry forests, panna national park, melghat tiger reserve and ratapani tiger reserve.

ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਟੀਸੀਯੂ ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕਾਜ਼ੀਰੰਗਾ-ਮੇਘਾਲਿਆ, ਕਨ੍ਹਾ-ਪੈਂਚ, ਸਿਮਲੀਪਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰਵਤੀ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the tcus in tropical moist deciduous forest are probably some of the most productive habitats for tigers and their prey, and include kaziranga-meghalaya, kanha-pench, simlipal and indravati tiger reserves.

ਗਰਮ ਗਰਮ ਨਮੀਦਾਰ ਸਦਾਬਹਾਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਟੀਸੀਯੂ ਘੱਟ ਪੱਧਰੀ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਘੱਟ ਆਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੇਰੀਯਾਰ, ਕਾਲਾਕਾਦ-ਮੁੰਡਥੁਰਾਈ, ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਅਤੇ ਪਰਾਂਬਿਕੂਲਮ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the tcus in tropical moist evergreen forests represent the less common tiger habitats, being largely limited to the upland areas and wetter parts of the western ghats, and include the tiger reserves of periyar, kalakad-mundathurai, bandipur and parambikulam wildlife sanctuary.

2008 ਦੀ ਟਾਈਗਰ ਗਣਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੀਆਈਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੈਮਰਾ ਫੰਦਾ ਅਤੇ ਸਾਈਨ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਸਾਈਟ-ਖਾਸ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
during the tiger census of 2008, camera trap and sign surveys using gis were employed to project site-specific densities of tigers, their co-predators and prey.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬਾਘ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ 1,111 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1,657 ਬਾਲਗਾਂ ਅਤੇ 1.5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਉਪ-ਬਾਲਗ ਬਾਘਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
based on the result of these surveys, the total tiger population was estimated at 1,411 individuals ranging from 1,165 to 1,657 adult and sub-adult tigers of more than 1.5 years of age.

ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਛੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
across india, six landscape complexes were surveyed that host tigers and have the potential to be connected.

ਇਹ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਸਾਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ: ਲਗਭਗ 259 ਤੋਂ 335 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ 5,080 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,960 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜੰਗਲੀ ਨਿਵਾਸ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਾਜੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬੇਟ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਵਿਚ ਦੁਧਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ 6 ਆਬਾਦੀ ਹਨ। ਖੇੜੀ-ਪੀਲੀਭੀਤ, ਸੁਹੇਲਵਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ, ਸੋਹਾਗੀ ਬਰਵਾ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਮੱਧ ਭਾਰਤੀ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਲਮੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ 17 ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਲਗਭਗ 437 ਤੋਂ 661 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 48,610 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 18,770 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜੰਗਲੀ ਬਸਤੀ ਹਨ। ਬੰਨ੍ਹਵਗੜ, ਤਾਡੋਬਾ, ਸਿਮਲੀਪਲ ਅਤੇ ਪਨਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨ੍ਹ-ਪੈਂਚ, ਸਤਪੁਰਾ-ਮੇਲਘਾਟ, ਸੰਜੇ-ਪਲਾਮੌ, ਨਵੇਗਾਓਂ-ਇੰਦਰਵਤੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿਚ ਸਰਾਂਦਾ ਇਕ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 49 ਤੋਂ 57 ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਵੇਨਕਟੇਸ਼ਵਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਨਾਗਰਜੂਨਾਸਾਗਰ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਗੁੰਡਲਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਤ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿਚ 7,772 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 3,001 ਵਰਗ ਮੀ. ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿਚ ਕਨੀਗਿਰੀ, ਬਡੂਏਲ, ਉਦਿਆਗਿਰੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦਾਲੂਰ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਵਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪੈਂਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਇਕਾਈਆਂ ਪਰੀਅਰ ਵਿਚ 21,435 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 8,276 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 336 ਤੋਂ 487 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਅਬਾਦੀਾਂ ਹਨ. -ਕਲਾਕੜ-ਮੁੰਡਥੁਰਾਈ, ਬਾਂਦੀਪੁਰ-ਪਰਾਂਬਿਕੂਲਮ-ਸੱਤਿਆਮੰਗਲਮ-ਮੁਦੁਮਲਾਈ-ਅਨਾਮਲਾਈ-ਮੁਕੁੜਥੀ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੀ-ਕੁਦਰਮੁਖ-ਡਾਂਡੇਲੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜੀ ਬਾਘਾਂ ਨੇ 4,230 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2, ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ।ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ 630 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਚਦਾਰ ਅਤੇ ਖੰਡਿਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 1,586 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 612 ਵਰਗ ਮੀ.
these landscapes comprise the following in the flood plain landscape there are six populations with an estimated population size of 259 to 335 individuals occupying 5,080 km2 1,960 sq mi of forested habitats, which are located in rajaji and corbett national parks, in the connected habitats of dudhwa-kheri-pilibhit, in suhelwa tiger reserve, in sohagi barwa sanctuary and in valmiki national park in the central indian highlands there are 17 populations with an estimated population size of 437 to 661 individuals occupying 48,610 km2 18,770 sq mi of forested habitats, which are located in the landscapes of kanha-pench, satpura-melghat, sanjay-palamau, navegaon-indravati isolated populations are supported in the tiger reserves of bandhavgarh, tadoba, simlipal and the national parks of panna, and saranda in the eastern ghats landscape there is a single population with an estimated population size of 49 to 57 individuals occupying 7,772 km2 3,001 sq mi of habitat in three separate forest blocks located in the srivenkateshwara national park, nagarjunasagar tiger reserve and the adjacent proposed gundla brahmeshwara national park, and forest patches in the tehsils of kanigiri, baduel, udayagiri and giddalur in the western ghats landscape there are seven populations with an estimated population size of 336 to 487 individuals occupying 21,435 km2 8,276 sq mi forest in three major landscape units periyar-kalakad-mundathurai, bandipur-parambikulam-sathyamangalam-mudumalai-anamalai-mukurthi and anshi-kudremukh-dandeli in the brahmaputra flood plains and north-eastern hills tigers occupy 4,230 km2 1,630 sq mi in several patchy and fragmented forests in the sundarbans national park tigers occupy about 1,586 km2 612 sq mi of mangrove forest.

ਮਈ 2008 ਵਿਚ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਣਥਮਬੌਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ 14 ਬਾਘ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
in may 2008, forest officials spotted 14 tiger cubs in rajasthan's ranthambore national park.

ਜੂਨ 2008 ਵਿਚ, ਰਣਥਮਬੌਰ ਤੋਂ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਸਰਿਸਕਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਬਾਘ 2005 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
in june 2008, a tiger from ranthambore was relocated to sariska tiger reserve, where all tigers had fallen victim to poachers and human encroachments since 2005.

ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 1.5 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗ ਅਤੇ ਉਪ-ਬਾਲਗ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 408, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ 340, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 308, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ 229, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 190, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ 167, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ 136, ਅਤੇ 117 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼.
as of 2014, adult and subadult tigers at 1.5 years or older are estimated to number 408 in karnataka, 340 in uttarakhand, 308 in madhya pradesh, 229 in tamil nadu, 190 in maharashtra, 167 in assam, 136 in kerala, and 117 in uttar pradesh.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਹੁਣ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਅਤੇ ਚਟਗਾਂਗ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
bangladesh tigers in bangladesh are now relegated to the forests of the sundarbans and the chittagong hill tracts.

ਚਟਗਾਂਵ ਦਾ ਜੰਗਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
the chittagong forest is contiguous with tiger habitat in india and myanmar, but the tiger population is of unknown status.

2004 ਤੱਕ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 200 ਤੋਂ 419 ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁੰਦਰਬਨ ਵਿੱਚ।
as of 2004, population estimates in bangladesh ranged from 200 to 419, mostly in the sundarbans.

ਇਸ ਬਾਇਓਰਿਜੀਅਨ ਵਿਚ ਇਹ ਖਿੱਤਾ ਇਕਲੌਤਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਬਚਦੇ ਹਨ.
this region is the only mangrove habitat in this bioregion, where tigers survive, swimming between islands in the delta to hunt prey.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਧੱਬੇ ਹਿਰਨ ਲਈ ਚਾਰੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ ਬੂਟੇ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
bangladesh's forest department is raising mangrove plantations supplying forage for spotted deer.

2001 ਤੋਂ, ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਨਵਾਦ ਜਾਰੀ ਹੈ.
since 2001, afforestation has continued on a small scale in newly accreted lands and islands of the sundarbans.

ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2007 ਤੱਕ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਘਣਤਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਛੇ ਕੈਮਰੇ-ਟਰੈਪ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
from october 2005 to january 2007, the first camera-trap survey was conducted across six sites in the bangladesh sundarbans to estimate tiger population density.

ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸਤਨ 3.7 ਬਾਘਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 39 ਵਰਗ ਮੀ.
the average of these six sites provided an estimate of 3.7 tigers per 100 km2 39 sq mi .

ਕਿਉਂਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬੰ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 5,770 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,230 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਘ ਦੀ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 200 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਹੈ।
since the bangladesh sundarbans is an area of 5,770 km2 2,230 sq mi it was inferred that the total tiger population comprised approximately 200 individuals.

ਇਕ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ, ਬਾਲਗ femaleਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ 12 ਅਤੇ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 4.6 ਅਤੇ 5.4 ਵਰਗ ਮੀ. ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 150 ਬਾਲਗ maਰਤਾਂ ਦੀ carryingੋਣ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in another study, home ranges of adult female tigers were recorded comprising between 12 and 14 km2 4.6 and 5.4 sq mi ., which would indicate an approximate carrying capacity of 150 adult females.

ਬਾਲਗ femaleਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਘਰੇਲੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the small home range of adult female tigers and consequent high density of tigers in this habitat type relative to other areas may be related to both the high density of prey and the small size of the sundarbans tigers.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ 2007 ਤੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡਟੈਮ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਟਾਈਗਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
since 2007 tiger monitoring surveys have been carried out every year by wildteam in the bangladesh sundarbans to monitor changes in the bangladesh tiger population and assess the effectiveness of conservation actions.

ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਜਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਾਈਗਰ ਟਰੈਕ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਬਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਪਾਰ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦੇ ਸੂਚਕ ਵਜੋਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
this survey measures changes in the frequency of tiger track sets along the sides of tidal waterways as an index of relative tiger abundance across the sundarbans landscape.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਲਗ maਰਤਾਂ ਜਾਂ ਟਾਈਗਰ ਵਜੋਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the population size for the bangladesh sundarbans was estimated as adult females or tigers overall.

globalਰਤ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਂਜਾਂ, ਗਲੋਬਲ ਪੋਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਕਾਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਬਾਘਾਂ ਲਈ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬਨ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
female home ranges, recorded using global positioning system collars, were some of the smallest recorded for tigers, indicating that the bangladesh sundarbans could have one of the highest densities and largest populations of tigers anywhere in the world.

ਉਹ ਅਗਲੀ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 190 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are isolated from the next tiger population by a distance of up to 300 km 190 mi .

ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤਾਤ, ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਸਥਾਨਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਚੋਣ, ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਟੈਕਸ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
information is lacking on many aspects of sundarbans tiger ecology, including relative abundance, population status, spatial dynamics, habitat selection, life history characteristics, taxonomy, genetics, and disease.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਜਾਂ ਧਮਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
there is also no monitoring program in place to track changes in the tiger population over time, and therefore no way of measuring the response of the population to conservation activities or threats.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਟਕਰਾਅ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਪੂਰਬੀ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿਚ ਦੋ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ-ਵਰਤੋਂ ਦੇ patternsਾਂਚੇ, ਅਤੇ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਟਾਈਗਰ ਪਰਜੀਵੀ ਭਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
most studies have focused on the tiger-human conflict in the area, but two studies in the sundarbans east wildlife sanctuary documented habitat-use patterns of tigers, and abundances of tiger prey, and another study investigated tiger parasite load.

ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
some major threats to tigers have been identified.

ਸੁੰਦਰਬਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਿਨਾਸ਼, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕੀ ਅੰਤਰ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਟਾਈਗਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ.
the tigers living in the sundarbans are threatened by habitat destruction, prey depletion, highly aggressive and rampant intraspecific competition, tiger-human conflict, and direct tiger loss.

ਨੇਪਾਲ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਤਰਾਈ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਅਬਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
nepal the tiger population in the terai of nepal is split into three isolated subpopulations that are separated by cultivation and densely settled habitat.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਾਰਸਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,543 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 982 ਵਰਗ ਮੀ.
the largest population lives in chitwan national park and in the adjacent parsa wildlife reserve encompassing an area of 2,543 km2 982 sq mi of prime lowland forest.

ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਚਿਤਵਾਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਬਾਰਦੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਲਾਫਾਂਟਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 9.3 ਮੀਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
to the west, the chitwan population is isolated from the one in bardia national park and adjacent unprotected habitat farther west, extending to within 15 km 9.3 mi of the shuklaphanta wildlife reserve, which harbours the smallest population.

ਚਿਤਵਾਨ-ਪਾਰਸਾ ਅਤੇ ਬਾਰਡੀਆ-ਸੁਕਲਾ ਫੰਟਾ ਅਲੰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਬੁਟਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the bottleneck between the chitwan-parsa and bardia-sukla phanta metapopulations is situated just north of the town of butwal.

2009 ਤੱਕ, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 121 ਪ੍ਰਜਨਨ ਟਾਈਗਰ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
as of 2009, an estimated 121 breeding tigers lived in nepal.

2010 ਤਕ, ਬਾਲਗ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 155 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
by 2010, the number of adult tigers had reached 155.

ਦਸੰਬਰ 2009 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2010 ਤੱਕ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 1,125 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 487 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 125 ਬਾਲਗ ਬਾਘ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
a survey conducted from december 2009 to march 2010 indicates that 125 adult tigers live in chitwan national park and its border areas covering 1,261 km2 487 sq mi .

ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਜੂਨ 2013 ਤੱਕ, ਤੈਰਈ ਆਰਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਰਾ ਫਸਾਉਣ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 14 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 4,841 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,869 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
from february to june 2013, a camera trapping survey was carried out in the terai arc landscape, covering an area of 4,841 km2 1,869 sq mi in 14 districts.

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਾਘ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਚਿਤਵਾਨ-ਪਾਰਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ, ਬਾਰਡੀਆ-ਬਾਂਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲਫਾਂਟਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the country's tiger population was estimated at breeding adults comprising tigers in the chitwan-parsa protected areas, in the bardia-banke national parks and in the shuklaphanta wildlife reserve.

ਭੂਟਾਨ 2015 ਤੱਕ, ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ 103 ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
bhutan as of 2015, the population in bhutan is estimated at 103 individuals.

ਟਾਈਗਰਜ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉਪ-ਵਣ-ਗਰਮ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ 200 ਮੀਟਰ 660 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ 3,000 ਮੀਟਰ 9,800 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 18 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 17 ਵਿਚੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
tigers occur from an altitude of 200 m 660 ft in the subtropical himalayan foothills in the south along the border with india to over 3,000 m 9,800 ft in the temperate forests in the north, and are known from 17 of 18 districts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮੋ ਨਦੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕੁਲੋਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਉਚਾਈ 2,000 ਅਤੇ 3,500 ਮੀਟਰ 6,600 ਅਤੇ 11,500 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
their stronghold appears to be the central belt of the country ranging in altitude between 2,000 and 3,500 m 6,600 and 11,500 ft , between the mo river in the west and the kulong river in the east.

2010 ਵਿੱਚ, ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ 3000 ਤੋਂ 4,100 ਮੀਟਰ 9,800 ਤੋਂ 13,500 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in 2010, camera traps recorded a pair of tigers at altitudes of 3,000 to 4,100 m 9,800 to 13,500 ft .

ਨਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਬੂ-ਮਾਰਕਿੰਗ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ theਰਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਂਦੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
the male was recorded scent-marking, and the female can also be seen to be lactating, confirming that the pair are living within their own territory, and strongly suggesting they are breeding at that altitude.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੁ socialਲੀ ਸਮਾਜਕ ਇਕਾਈ ਮਾਂ ਅਤੇ ofਲਾਦ ਦੀ ਇਕ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ.
ecology and behaviour the basic social unit of the tiger is the elemental one of mother and offspring.

ਬਾਲਗ ਪਸ਼ੂ ਸਿਰਫ ਐਡਹਾਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ.
adult animals congregate only on an ad hoc and transitory basis when special conditions permit, such as plentiful supply of food.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ' ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
otherwise they lead solitary lives, hunting individually for the dispersed forest and tall grassland animals, upon which they prey.

ਉਹ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
they establish and maintain home ranges.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਬਾਲਗ ਆਪਣੀ ਹਰਕਤ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ.
resident adults of either sex tend to confine their movements to a definite area of habitat within which they satisfy their needs, and in the case of tigresses, those of their growing cubs.

ਲੋੜੀਂਦੀ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ, ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਨਾਹਗਾਹ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਸਨੀਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਾਘਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਰੋਧੀ ਲਿੰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
besides providing the requirements of an adequate food supply, sufficient water and shelter, and a modicum of peace and seclusion, this location must make it possible for the resident to maintain contact with other tigers, especially those of the opposite sex.

ਇਕੋ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
those sharing the same ground are well aware of each other's movements and activities.

ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਲਗ ਰੇਡੀਓ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਰਦ ਟਾਈਗਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 1.7 ਤੋਂ 10.5 ਕਿ.ਮੀ. 1.1 ਤੋਂ 6.5 ਮੀਲ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ 1 ਤੋਂ 13.9 ਕਿ.ਮੀ. 0.62 ਤੋਂ 8.64 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ.
in the panna tiger reserve an adult radio-collared male tiger moved 1.7 to 10.5 km 1.1 to 6.5 mi between locations on successive days in winter, and 1 to 13.9 km 0.62 to 8.64 mi in summer.

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 77 ਵਰਗ ਮੀਲ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 42 ਵਰਗ ਮੀ.
his home range was about 200 km2 77 sq mi in summer and 110 km2 42 sq mi in winter.

ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ lesਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਰੇਂਜ, ਸ਼ਾਗਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਬਾਲਗ ਸ਼ਗਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
included in his home range were the much smaller home ranges of two females, a tigress with cubs and a sub-adult tigress.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਤੋਂ 31 ਕਿ.ਮੀ. 2 6.2 ਤੋਂ 12.0 ਵਰਗ ਮੀ.
they occupied home ranges of 16 to 31 km2 6.2 to 12.0 sq mi .

ਬਾਲਗ ਮਰਦ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਸਥਾਈ ਜਾਂ ਉਪ-ਬਾਲਗ ਮਰਦ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the home ranges occupied by adult male residents tend to be mutually exclusive, even though one of these residents may tolerate a transient or sub-adult male at least for a time.

ਇਕ ਮਰਦ ਟਾਈਗਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ranਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕੇ.
a male tiger keeps a large territory in order to include the home ranges of several females within its bounds, so that he may maintain mating rights with them.

amongਰਤਾਂ ਵਿਚ ਫਾਸਲਾ ਘੱਟ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
spacing among females is less complete.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਆਂ .ੀ femaleਰਤ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਓਵਰਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
typically there is partial overlap with neighbouring female residents.

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁ areasਲੇ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ.
they tend to have core areas, which are more exclusive, at least for most of the time.

ਦੋਵਾਂ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ maਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹਨ.
home ranges of both males and females are not stable.

ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ ਦੁਆਰਾ ਘਰ ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦੂਜੇ ਜਾਨਵਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the shift or alteration of a home range by one animal is correlated with a shift of another.

ਘੱਟ habitੁਕਵੀਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਸਨੀਕ ਹਨ.
shifts from less suitable habitat to better ones are made by animals that are already resident.

ਨਵੇਂ ਜਾਨਵਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਵਾਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਨਿਵਾਸੀ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
new animals become residents only as vacancies occur when a former resident moves out or dies.

ਇੱਥੇ ਵਸਨੀਕ maਰਤਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ thanਰਤਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਨ ਹਨ.
there are more places for resident females than for resident males.

ਅਧਿਅਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੈਮਰਾ ਫਸਾਉਣ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 6 ਤੋਂ 9 ਪ੍ਰਜਨਨ ਟਾਈਗਰ, 2 ਤੋਂ 16 ਗੈਰ-ਪ੍ਰਜਨਨ ਟਾਈਗਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ 6 ਤੋਂ 20 ਜਵਾਨ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 100 ਕਿਮੀ 2 39 ਵਰਗ ਮੀ.
during seven years of camera trapping, tracking, and observational data in chitwan national park, 6 to 9 breeding tigers, 2 to 16 non-breeding tigers, and 6 to 20 young tigers of less than one year of age were detected in the study area of 100 km2 39 sq mi .

ਵਸਨੀਕ lesਰਤ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੀ ਇਕ offਰਤ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ femaleਰਤ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਇਕ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸਥਾਪਿਤ theਰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਆਂ .ੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਵਸਨੀਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
one of the resident females left her territory to one of her female offspring and took over an adjoining area by displacing another female and a displaced female managed to re-establish herself in a neighboring territory made vacant by the death of the resident.

ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ 11 ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ maਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ, 7 ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਸਨ, 2 ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ 2 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
of 11 resident females, 7 were still alive at the end of the study period, 2 disappeared after losing their territories to rivals, and 2 died.

ਦੋ ਵਸਨੀਕ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਮੁ lossਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਮਾਜਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆਈ.
the initial loss of two resident males and subsequent take over of their home ranges by new males caused social instability for two years.

4 ਵਸਨੀਕ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ, 1 ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 3 ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
of 4 resident males, 1 was still alive and 3 were displaced by rivals.

ਪੰਜ ਕੂੜੇ ਦੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਮਾਰੂ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, 2 ਕੂੜੇਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਵਾਨ ਸਨ.
five litters of cubs were killed by infanticide, 2 litters died because they were too young to fend for themselves when their mothers died.

ਇਕ ਨਾਬਾਲਗ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਹਿਰਨ ਦੇ ਫੰਦੇ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
one juvenile tiger was presumed dead after being photographed with severe injuries from a deer snare.

ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਅਧਿਐਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਬਣ ਗਏ.
the remaining young lived long enough to reach dispersal age, 2 of them becoming residents in the study area.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਟਾਈਗਰ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹਨ.
hunting and diet tigers are carnivores.

ਉਹ ਚਿਤਾਲ, ਸੰਬਰ, ਗੌਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਬਰਾਸਿੰਘਾ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ, ਨੀਲਗਾਈ, ਸੇਰੋ ਅਤੇ ਤਕਨ ਵੀ।
they prefer hunting large ungulates such as chital, sambar, gaur, and to a lesser extent also barasingha, water buffalo, nilgai, serow and takin.

ਦਰਮਿਆਨੀ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਅਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਹੋੱਗ ਹਿਰਨ, ਮੁੰਟਜੈਕ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਲੰਗੂਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ.
among the medium-sized prey species they frequently kill wild boar, and occasionally hog deer, muntjac and grey langur.

ਛੋਟੀ ਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੋਰਕੁਪਾਈਨਜ਼, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਪੀਫੂਅਲ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
small prey species such as porcupines, hares and peafowl form a very small part in their diet.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਘੇਰਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
because of the encroachment of humans into their habitat, they also prey on domestic livestock.

ਨਾਗਰਾਹੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ, tiਸਤਨ ti 83 ਟਾਈਗਰ ਕਤਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 401 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 884 lb ਸੀ.
in nagarahole national park, the average weight of 83 tiger kills was 401 kg 884 lb .

ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 1000 ਕਿਲੋ 2,200 ਪੌਂਡ ਹੈ.
this sample included several gaurs weighing upwards of 1,000 kg 2,200 lb .

ਗੌਰਸ ਨਾਗਰਾਹੋਲ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਚੋਣ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬਾਘ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦਾ 44.8% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ.
gaurs were the most preferred choice of prey by tigers in nagarahole, making up 44.8% of all tiger kills.

ਸੰਬਰ ਹਿਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਘ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦਾ 28.6% ਬਣਦਾ ਸੀ.
sambar deer were the second most preferred and made up 28.6% of all tiger kills.

ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ, ਗੌਰ ਅਤੇ ਸੰਬਿਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ 73% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
in bandipur national park, gaur and sambar together also constituted 73% of their diet.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਟਾਈਗਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਓਂ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in most cases, tigers approach their victim from the side or behind from as close a distance as possible and grasp the prey's throat to kill it.

ਫਿਰ ਉਹ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ coverੱਕਣ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਸੌ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਲਈ.
then they drag the carcass into cover, occasionally over several hundred meters, to consume it.

ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ methodੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "ਦਾਵਤ ਜਾਂ ਅਕਾਲ" ਖਾਣ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਐਲ ਬੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the nature of the tiger's hunting method and prey availability results in a "feast or famine" feeding style they often consume kilograms lb of meat at one time.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਹੋਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਤੇ, ਬਘਿਆੜ, ਗਿੱਦੜ, ਲੂੰਬੜੀ, ਮਗਰਮੱਛ, ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਾਲੇ ਰਿੱਛ, ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ ਅਤੇ hੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
bengal tigers have been known to take other predators, such as leopards, wolves, jackals, foxes, crocodiles, asiatic black bears, sloth bears, and dholes as prey, although these predators are not typically a part of their diet.

ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਬਾਲਗ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਗੈਂਡੇਸਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
they rarely attack adult elephants and rhinoceroses but such extraordinarily rare events have been recorded.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਹਾਥੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਹੈ।
the british-indian hunter and naturalist jim corbett also described an incident of two tigers fighting and killing a large bull elephant.

ਜੇ ਜ਼ਖਮੀ, ਬੁੱ orਾ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
if injured, old or weak, or their normal prey is becoming scarce, they may even attack humans and become man-eaters.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਚੱਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੇਲ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਮੌਸਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
reproduction and lifecycle the tiger in india has no definite mating and birth seasons.

ਬਹੁਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
most young are born in december and april.

ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਰਚ, ਮਈ, ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
young have also been found in march, may, october and november.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਕਨਹਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਰ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਸਮੁੱਚੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in the 1960s, certain aspects of tiger behaviour at kanha national park indicated that the peak of sexual activity was from november to about february, with some mating probably occurring throughout the year.

ਪੁਰਸ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੇ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ yearsਰਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ.
males reach maturity at years of age, and females at years.

ਇੱਕ ਬੰਗਾਲ ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a bengal comes into heat at intervals of about weeks, and is receptive for days.

ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾsਕ ਲੰਬੇ ਘਾਹ, ਸੰਘਣੀ ਝਾੜੀ ਜਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਆਸਰਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
after a gestation period of days, cubs are born in a shelter situated in tall grass, thick bush or in caves.

ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਭਾਰ 780 ਤੋਂ 1,600 g 1.72 ਤੋਂ 3.53 lb ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਉਨੀ ਫਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ 3. ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵਹਾਉਂਦੀ ਹੈ.
newborn cubs weigh 780 to 1,600 g 1.72 to 3.53 lb and they have a thick wooly fur that is shed after 3. months.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨ ਬੰਦ ਹਨ.
their eyes and ears are closed.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਦੰਦ ਜਨਮ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਫਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ 8 ਤੋਂ ਸਥਾਈ ਦੰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
their milk teeth start to erupt at about weeks after birth, and are slowly replaced by permanent dentition from 8.

.5 ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
.5 weeks of age onwards.

ਉਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚੂਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਠੋਸ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they suckle for months, and begin to eat small amounts of solid food at about 2 months of age.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇ ਪਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
at this time, they follow their mother on her hunting expeditions and begin to take part in hunting at months of age.

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਅਸਥਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
at the age of years, they slowly start to separate from the family group and become transient looking out for an area, where they can establish their own territory.

ਜਵਾਨ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਜਵਾਨ lesਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
young males move further away from their mother's territory than young females.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੂਹ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਫਿਰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
once the family group has split, the mother comes into heat again.

ਧਮਕੀਆਂ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬਾਘ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਟਕੀ fallenੰਗ ਨਾਲ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਘੱਟ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ.
threats over the past century tiger numbers have fallen dramatically, with a decreasing population trend.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪ 250 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
none of the tiger conservation landscapes within the bengal tiger range is large enough to support an effective population size of 250 individuals.

ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਹਨ.
habitat losses and the extremely large-scale incidences of poaching are serious threats to the species' survival.

ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਜੰਗਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, 14,400 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ 37,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the challenge in the western ghats forest complex in western south india, an area of 14,400 square miles 37,000 km2 stretching across several protected areas is that people live within its borders.

ਸੇਵ ਟਾਈਗਰ ਫੰਡ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 7,500 ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 386-ਵਰਗ ਮੀਲ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਨਾਗਰਹੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ liveੰਗ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the save the tiger fund council estimates that 7,500 landless people live illegally inside the boundaries of the 386-square-mile 1,000 km2 nagarhole national park in southwestern india.

ਵਲੰਟੀਅਰ ਲਾਈਫ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਕੇ. ਉਲਾਸ ਕਰੰਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਰਨਾਟਕ ਟਾਈਗਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਜੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a voluntary if controversial resettlement is underway with the aid of the karnataka tiger conservation project led by k. ullas karanth of the wildlife conservation society.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ 2007 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, “ਮੌਸਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਉੱਤੇ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀਜ਼” ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਨਵ-ਪਦਾਰਥ 45 ਸੈ.ਮੀ. ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਬੰਸ 'ਤੇ ਮਾਨਵ ਤਣਾਅ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਦੇ 75% ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a 2007 report by unesco, "case studies on climate change and world heritage" has stated that an anthropogenic 45-cm rise in sea level, likely by the end of the 21st century, according to the intergovernmental panel on climate change, combined with other forms of anthropogenic stress on the sundarbans, could lead to the destruction of 75% of the sundarbans mangroves.

2006 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਅਤੇ ਅੰਡਰ-ਰਿਸੋਰਸਡ, ਅੰਡਰ-ਟ੍ਰੇਨਡ, ਬਿਮਾਰ-ਸਹੂਲਤ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟਾਫ.
the forest rights act passed by the indian government in 2006 grants some of india's most impoverished communities the right to own and live in the forests, which likely brings them into conflict with wildlife and under-resourced, under-trained, ill-equipped forest department staff.

ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ, ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
in the past, evidence showed that humans and tigers cannot co-exist.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਜੰਗਲੀ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖ਼ਤਰਾ ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪੱਕੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਹੈ.
poaching the most significant immediate threat to the existence of wild tiger populations is the illegal trade in poached skins and body parts between india, nepal and china.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ enforcementੁਕਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਜੁਰਮ ਇੱਕ ਘੱਟ ਤਰਜੀਹ ਰਿਹਾ.
the governments of these countries have failed to implement adequate enforcement response, and wildlife crime remained a low priority in terms of political commitment and investment for years.

ਇੱਥੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਗੈਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਜਾ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
there are well-organised gangs of professional poachers, who move from place to place and set up camp in vulnerable areas.

ਚਮੜੀ ਖੇਤ ਵਿਚ ਮੋਟੇ-ਚੰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੀਲਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇਰੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੈਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ.
skins are rough-cured in the field and handed over to dealers, who send them for further treatment to indian tanning centres.

ਖਰੀਦਦਾਰ ਡੀਲਰਾਂ ਜਾਂ ਟੈਨਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਛਿੱਲ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਵਿਚ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਲਈ ਤਸਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
buyers choose the skins from dealers or tanneries and smuggle them through a complex interlinking network to markets outside india, mainly in china.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹਨ.
other factors contributing to their loss are urbanization and revenge killing.

ਕਿਸਾਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
farmers blame tigers for killing cattle and shoot them.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਭਾਵੇਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
their skins and body parts may however become a part of the illegal trade.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਫਸਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੇਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in bangladesh, tigers are killed by professional poachers, local hunters, trappers, pirates and villagers.

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਮਨੋਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਾਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੱਕ.
each group of people has different motives for killing tigers, ranging from profit, excitement to safety concerns.

ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਵਪਾਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
all groups have access to the commercial trade in body parts.

ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਦਵਾਈ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਬਾਘਾਂ ਤੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਮੰਗ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਰੰਤਰ ਦਬਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
the illicit demand for bones and body parts from wild tigers for use in traditional chinese medicine is the reason for the unrelenting poaching pressure on tigers on the indian subcontinent.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਬਾਘ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਠੀਏ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
for at least a thousand years, tiger bones have been an ingredient in traditional medicines that are prescribed as a muscle strengthener and treatment for rheumatism and body pain.

1994 ਤੋਂ 2009 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਬਾਘਾਂ ਦੇ 893 ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਅਸਲ ਸ਼ਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
between 1994 and 2009, the wildlife protection society of india has documented 893 cases of tigers killed in india, which is just a fraction of the actual poaching and trade in tiger parts during those years.

2006 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰੀਸਕਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ 26 ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਸਨ।
in 2006, india's sariska tiger reserve lost all of its 26 tigers, mostly to poaching.

2007 ਵਿੱਚ, ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ।
in 2007, police in allahabad raided a meeting of suspected poachers, traders and couriers.

ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵੇਚਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਖਾਨਾਬਦੰਗੀ ਗੋਤ ਦੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਸੀ।
one of the arrested persons was the biggest buyer of tiger parts in india who used to sell them off to the chinese traditional medicinal market, using women from a nomadic tribe as couriers.

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 24 ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਸੀ।
in 2009, none of the 24 tigers residing in the panna tiger reserve were left because of excessive poaching.

ਨਵੰਬਰ २०११ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਾਘ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਏ ਗਏ, ਇੱਕ ਨਰ ਬਾਘ ਇੱਕ ਤਾਰ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਮੌਤ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੇਬਲ ਨੂੰ ਚਬਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪੰਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਘਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in november 2011, two tigers were found dead in maharashtra a male tiger was trapped and killed in a wire snare a tigress died of electrocution after chewing at an electric cable supplying power to a water pump another tigress was found dead in kanha tiger reserve landscape poisoning is suspected to be the cause of her death.

ਟਕਰਾਅ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੇ ਤੀਬਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ.
conflict the indian subcontinent has served as a stage for intense human and tiger confrontations.

ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਜਿਥੇ ਬੱਘਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇਕ ਸਥਾਨ ਰੱਖਿਆ ਹੈ.
the region affording habitat where tigers have achieved their highest densities is also one which has housed one of the most concentrated and rapidly expanding human populations.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ, ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਬਚ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
at the beginning of the 19th century tigers were so numerous it seemed to be a question as to whether man or tiger would survive.

ਇਹ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
it became the official policy to encourage the killing of tigers as rapidly as possible, rewards being paid for their destruction in many localities.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸਜ਼ ਨੇ ਸਬ-ਮੌਨਟੇਨ ਤਰਾਈ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣਾ ਅਸਧਾਰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ।
the united provinces supported large numbers of tigers in the submontane terai region, where man-eating had been uncommon.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਘਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in the latter half of the 19th century, marauding tigers began to take a toll of human life.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਥੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਘਣਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਿਵਾਸ
these animals were pushed into marginal habitat, where tigers had formerly not been known, or where they existed only in very low density, by an expanding population of more vigorous animals that occupied the prime habitat in the lowlands, where there was high prey density and good habitat for reproduction.

ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਕੇ ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਾਰਡਰ ਸੀ.
the dispersers had no where else to go, since the prime habitat was bordered in the south by cultivation.

ਉਹ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵੇਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
they are thought to have followed back the herds of domestic livestock that wintered in the plains when they returned to the hills in the spring, and then being left without prey when the herds dispersed back to their respective villages.

ਇਹ ਟਾਈਗਰ ਬੁੱ .ੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਸਨ.
these tigers were the old, the young and the disabled.

ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਅਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰਸਤ ਸਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਜਾਂ ਪੋਰਕੁਪੀਨ ਬੂੰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
all suffered from some disability, mainly caused either by gunshot wounds or porcupine quills.

ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਵਿਚ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਦਰਜ 13 ਆਦਮੀ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 10 ਮਰਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤਾਂ ਵਿਚੋਂ 86% ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ.
in the sundarbans, 10 out of 13 man-eaters recorded in the 1970s were males, and they accounted for 86% of the victims.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
these man-eaters have been grouped into the confirmed or dedicated ones who go hunting especially for human prey and the opportunistic ones, who do not search for humans but will, if they encounter a man, attack, kill and devour him.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮਿਲ ਗਏ ਸਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਸੀ, ਬਹੁਤੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਦ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in areas where opportunistic man-eaters were found, the killing of humans was correlated with their availability, most victims being claimed during the honey gathering season.

ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਲੱਕੜ, ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ.
tigers in the sunderbans presumably attacked humans who entered their territories in search of wood, honey or fish, thus causing them to defend their territories.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਘ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਘਾਂ ਲਈ areasੁਕਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the number of tiger attacks on humans may be higher outside suitable areas for tigers, where numerous humans are present but which contain little wild prey for tigers.

1999 ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਵੱਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬਾਨ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ.
between 1999 and 2001, the highest concentration of tiger attacks on people occurred in the northern and western boundaries of the bangladesh sundarbans.

ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਲੱਕੜ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵੇਲੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
most people were attacked in the mornings while collecting fuel wood, timber, or other raw materials, or while fishing.

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਾਘਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
in nepal, the incidence of man-eating tigers has been only sporadic.

ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ 1980 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
in chitwan national park no cases were recorded before 1980.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ 13 ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਖਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
in the following few years, 13 people have been killed and eaten in the park and its environs.

ਬਹੁਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਖਾਣਾ ਪੁਰਸ਼ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the majority of cases, man-eating appeared to have been related to an intra-specific competition among male tigers.

ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਕੇਰਲ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਵੇਆਨਾਡ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਦੇ ਕੰinੇ 'ਤੇ ਇਕ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਪੌਦੇ' ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in december 2012, a tiger was shot by the kerala forest department on a coffee plantation on the fringes of the wayanad wildlife sanctuary.

ਕੇਰਲ ਦੇ ਚੀਫ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਵਾਰਡਨ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
chief wildlife warden of kerala ordered the hunt for the animal after mass protests erupted as the tiger had been carrying away livestock.

ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਬਾਂਦੀਪੁਰ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਤੋਂ 10 ਮੈਂਬਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਾਈਗਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਦੋ ਸਿਖਿਅਤ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the forest department had constituted a special task force to capture the animal with the assistance of a 10-member special tiger protection force and two trained elephants from the bandipur tiger reserve in karnataka.

ਬਚਾਅ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਲਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਰਾਈ ਆਰਕ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੱਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਤਲ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ-ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਸਾਵਨਾਜ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਬਾਘਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ 11 ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ 49,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ.
conservation efforts an area of special interest lies in the terai arc landscape in the himalayan foothills of northern india and southern nepal, where 11 protected areas composed of dry forest foothills and tall-grass savannas harbor tigers in a 49,000 square kilometres 19,000 sq mi landscape.

ਟੀਚੇ ਇਕ ਇਕੋ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਕੋਰ ਰਿਫਿ betweenਜ ਜੈਨੇਟਿਕ, ਜਨਸੰਖਿਆ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the goals are to manage tigers as a single metapopulation, the dispersal of which between core refuges can help maintain genetic, demographic, and ecological integrity, and to ensure that species and habitat conservation becomes mainstreamed into the rural development agenda.

ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਅਧਾਰਤ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲਾਭ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in nepal a community-based tourism model has been developed with a strong emphasis on sharing benefits with local people and on the regeneration of degraded forests.

ਪਹੁੰਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਬਹਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਹਲਕੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ.
the approach has been successful in reducing poaching, restoring habitats, and creating a local constituency for conservation.

ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਨੇ 2022 ਤਕ ਜੰਗਲੀ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਸੇਵ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਨਾਓ, ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਡੀਕੈਪ੍ਰਿਓ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ.
wwf partnered with leonardo dicaprio to form a global campaign, save tigers now, with the ambitious goal of building political, financial and public support to double the wild tiger population by 2022.

ਸੇਵ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਮਈ 2010 ਤੋਂ 12 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਟਾਈਗਰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
save tigers now started its campaign in 12 different wwf tiger priority landscapes, since may 2010.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ 1973 ਵਿਚ, ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in india in 1973, project tiger was launched aiming at ensuring a viable population of tigers in the country and preserving areas of biological importance as a natural heritage for the people.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਈਗਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨਿ nucਕਲੀਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਸਰਪਲੱਸ ਜਾਨਵਰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ.
the project's task force visualised these tiger reserves as breeding nuclei, from which surplus animals would emigrate to adjacent forests.

ਭੰਡਾਰਾਂ ਲਈ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਘ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਪਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਜਿੰਨੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the selection of areas for the reserves represented as close as possible the diversity of ecosystems across the tiger's distribution in the country.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਫੰਡ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
funds and commitment were mustered to support the intensive program of habitat protection and rehabilitation under the project.

1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, 9,115 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 9 ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 3,519 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਕੇ 15 ਭੰਡਾਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 24,700 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 9,500 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
by the late 1980s, the initial nine reserves covering an area of 9,115 square kilometres 3,519 sq mi had been increased to 15 reserves covering an area of 24,700 square kilometres 9,500 sq mi .

1984 ਤਕ 1100 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੇਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
more than 1100 tigers were estimated to inhabit the reserves by 1984.

ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 3,642 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2002 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ 1,400 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
through this initiative the population decline was reversed initially, but has resumed in recent years india's tiger population decreased from 3,642 in the 1990s to just over 1,400 from 2002 to 2008.

1972 ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
the indian wildlife protection act of 1972 enables government agencies to take strict measures so as to ensure the conservation of the bengal tigers.

ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ indiaਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 61१%, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ% 57% ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ% 40% ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।
the wildlife institute of india estimates showed that tiger numbers had fallen in madhya pradesh by 61%, maharashtra by 57%, and rajasthan by 40%.

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟਾਈਗਰ ਗਣਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ 1973 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿਚ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ 1,827 ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the government's first tiger census, conducted under the project tiger initiative begun in 1973, counted 1,827 tigers in the country that year.

ਇਸ methodੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧਾ ਵੇਖਿਆ, 2002 ਵਿੱਚ 3,700 ਬਾਘਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
using that methodology, the government observed a steady population increase, reaching 3,700 tigers in 2002.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਕੈਮਰਾ ਜਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜਨਗਣਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਸਲ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਨ.
however, the use of more reliable and independent censusing technology including camera traps for the all-india census has shown that the numbers were in fact less than half than originally claimed by the forest department.

ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 1,411 ਬੰਗਾਲ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, 2003 ਵਿਚ ਇਹ 3,600 ਸੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੱਠ ਨਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਭੰਡਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
following the revelation that only 1,411 bengal tigers existed in the wild in india, down from 3,600 in 2003, the indian government set up eight new tiger reserves.

ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਪਹਿਲਕਦਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ, ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਟਾਈਗਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਫੋਰਸ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ 200,000 ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ 153 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
because of dwindling tiger numbers, the indian government has pledged us 153 million to further fund the project tiger initiative, set up a tiger protection force to combat poachers, and fund the relocation of up to 200,000 villagers to minimize human-tiger interaction.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਘੂ ਚੁੰਦਾਵਤ ਅਤੇ ਉਲਾਸ ਕਰੰਥ ਨੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
tiger scientists in india, such as raghu chundawat and ullas karanth have called for use of technology in the conservation efforts.

ਜਾਰਜ ਸ਼ੈਚਲਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟਾਈਗਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
george schaller wrote india has to decide whether it wants to keep the tiger or not.

ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਇਸ ਦਾ ਆਈਕਨ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
it has to decide if it is worthwhile to keep its national symbol, its icon, representing wildlife.

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਰਾਸਤ, ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
it has to decide if it wants to keep its natural heritage for future generations, a heritage more important than the cultural one, whether we speak of its temples, the taj mahal, or others, because once destroyed it cannot be replaced.

ਜਨਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਐਂਟੀ-ਪੋਚਿੰਗ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
in january 2008, the government of india launched a dedicated anti-poaching force composed of experts from indian police, forest officials and various other environmental agencies.

ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਸਕਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
indian officials successfully started a project to reintroduce the tigers into the sariska reserve.

ਰਣਥੰਭੌਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰਬੰਦੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the ranthambore national park is often cited as a major success by indian officials against poaching.

ਆਬਾਦੀ 2011 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 1,706 ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ 2,226 ਹੋ ਗਈ।
the population increased to 1,706 in 2011 and 2,226 in 2014.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਦੇ 48 ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਵਾਈਲਡ ਟੀਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ-ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
there are 48 tiger reserves in india in bangladesh wildteam is working with local communities and the bangladesh forest department to reduce human-tiger conflict in the bangladesh sundarbans.

ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ 100 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 50 ਲੋਕ, 80 ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ 3 ਬਾਘ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
for over 100 years people, tigers, and livestock have been injured and killed in the conflict in recent decades up to 50 people, 80 livestock, and 3 tigers have been killed in a year.

ਹੁਣ, ਵਾਈਲਡਟੈਮ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਟਾਈਗਰ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟਾਈਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁ aidਲੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
now, through wildteam's work, there is a boat-based tiger response team that provides first aid, transport, and body retrieval support for people being killed in the forest by tigers.

ਵਾਈਲਡਟੈਮ ਨੇ 49 ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਵਿਲੇਜ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮਾਂ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
wildteam has also set up 49 volunteer village response teams that are trained to save tigers that have strayed into the village areas and would be otherwise killed.

ਇਹ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ over volunte volunte ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਨਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
these village teams are made up of over 350 volunteers, who are also now supporting anti-poaching work and conservation education awareness activities.

ਵਾਈਲਡਟੈਮ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
wildteam also works to empower local communities to access the government funds for compensating the loss injury of livestock and people from the conflict.

ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਾਈਲਡਟੈਮ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਟਾਈਗਰ ਟਕਰਾਅ ਡਾਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
to monitor the conflict and assess the effectiveness of actions, wildteam have also set up a human-tiger conflict data collection and reporting system.

ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ 2022 ਤਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਾਘਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਈ 2010 ਵਿਚ, ਬਾਂਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ 550 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 210 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
in nepal the government aims at doubling the country's tiger population by 2022, and in may 2010, decided to establish banke national park with a protected area of 550 square kilometres 210 sq mi , which bears good potential for tiger habitat.

ਇਹ ਚਿਤਵਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਬਾਰਡੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਸੁਕਲਾ ਫੰਟਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
it is protected in chitwan national park, bardiya national park, sukla phanta wildlife reserve, etc.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਗ਼ਾਂ ਨੂੰ 1880 ਤੋਂ ਬੰਧਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
ex situ bengal tigers have been captive bred since 1880 and widely crossed with other tiger subspecies.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਅਲੀਪੁਰ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
indian zoos have bred tigers for the first time at the alipore zoo in kolkata.

1997 ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਾਈਗਰ ਸਟੂਡ ਬੁੱਕ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸੂਚੀ 210 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ forਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ।
the 1997 international tiger studbook lists the global captive population of bengal tigers at 210 individuals that are all kept in indian zoos, except for one female in north america.

ਇੰਡੀਅਨ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਸਟੂਡ ਬੁੱਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਟਾਈਗਰਾਂ ਲਈ ਗ਼ੁਲਾਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ.
completion of the indian bengal tiger studbook is a necessary prerequisite to establishing a captive management program for tigers in india.

ਜੈਨੇਟਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਜੁਲਾਈ 1976 ਵਿਚ, ਬਿਲੀ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟਵਾਈਕਰਸ ਚਿੜੀਆਘਰ ਤੋਂ ਤਾਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਹੱਥੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਟਾਈਗਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਧਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
admixed genetic heritage in july 1976, billy arjan singh acquired a hand-reared tigress named tara from twycross zoo in the united kingdom, and reintroduced her to the wild in dudhwa national park with the permission of india's then prime minister indira gandhi.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਬਾਘਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਫ਼ਿੱਕੇ ਫਰ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਚੌੜੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ, ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ.
in the 1990s, some tigers from this area were observed to have the typical appearance of siberian tigers, namely a large head, pale fur, white complexion, and wide stripes, and were suspected to be tiger hybrids.

ਬਿਲੀ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਤੋਂ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਭੇਜੇ ਜਿਥੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਮਿਥੋਚੋਂਡਰੀਅਲ ਸੀਨਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
billy arjan singh sent hair samples of tigers from the national park to the centre for cellular and molecular biology in hyderabad where the samples were analysed using mitochondrial sequence analysis.

ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਬਾਘਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟਾਈਗਰ ਮਿਟੋਕੌਂਡਰੀਅਲ ਹੈਪਲਾਟਾਈਪ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟਾਈਗਰ ਸੀ।
results revealed that the tigers in question had an indian tiger mitochondrial haplotype indicating that their mother was an indian tiger.

ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰਤੀ ਚਿੜੀਆਘਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ 71 ਬਾਘਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਮੜੀ, ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਦੁਧਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਦੋ ਨਮੂਨੇ ਮਾਈਕਰੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿਚ ਦੋ ਬਾਘੀਆਂ ਦੋ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਏਲੀਲ ਸਨ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ.
skin, hair and blood samples from 71 tigers collected in various indian zoos, in the national museum in kolkata and including two samples from dudhwa national park were prepared for microsatellite analysis that revealed that two tigers had alleles in two loci contributed by bengal and siberian tiger subspecies.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਨਮੂਨਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕਿ ਤਾਰਾ ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਟਾਈਗਰ ਜੀਨਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ.
however, samples of two hybrid specimens constituted a too small sample base to conclusively assume that tara was the source of the siberian tiger genes.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ "ਰੀ-ਵਾਈਲਡਿੰਗ" ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਰੀ-ਵਾਈਲਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਕੈਨਿਯੰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੋਨ ਵਰਟੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੇਵ ਸਲਮੋਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੰਦੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਬਾਘ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਡੰਗ ਮਾਰਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ.
"re-wilding" project in south africa in 2000, the bengal tiger re-wilding project tiger canyons was started by john varty, who together with the zoologist dave salmoni trained captive-bred tiger cubs how to stalk, hunt, associate hunting with food and regain their predatory instincts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਬਾਘਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਇਕ ਮੁਫਤ ਸੀਮਾ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
they claimed that once the tigers proved that they can sustain themselves in the wild, they would be released into a free-range sanctuary of south africa to fend for themselves.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲਿਵਿੰਗ ਵਿਦ ਟਾਈਗਰਜ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ।
the project has received controversy after accusations by their investors and conservationists of manipulating the behaviour of the tigers for the purpose of a film production, living with tigers, with the tigers believed to be unable to hunt.

ਸਟੂਅਰਟ ਬਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਲੀ ਕੁਆਨ, ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਮਲੇ ਨੂੰ "ਵਾੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ" "ਨਾਟਕੀ ਫੁਟੇਜ."
stuart bray, who had originally invested a large sum of money in the project, claimed that he and his wife, li quan, watched the film crew " chase the prey up against the fence and into the path of the tigers just for the sake of dramatic footage."

ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਚਾਰ ਬਾਘਾਂ ਨੂੰ ਕਰਾਸ ਬਰੀਡ ਟਾਈਗਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰੂ ਵਿਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the four tigers involved in this project have been confirmed to be crossbred tigers, which should neither be used for breeding nor being released into the karoo.

ਟਾਈਗਰ ਜੋ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਟਾਈਗਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸਰਵਾਈਵਲ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
tigers that are not genetically pure will not be able to participate in the tiger species survival plan, as they are not used for breeding, and are not allowed to be released into the wild.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿੱਚ, ਓਹੀਓ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ੈਰਿਫ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ 18 ਬੰਗਾਲ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
in the usa in october 2011, 18 bengal tigers were among the exotic animals shot by the local sheriff's department after the 2011 ohio exotic animal release.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟਾਈਗਰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟਾਈਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਗੂਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ, ਚੌਂਗੜ ਦਾ ਟਾਈਗਰਜ਼, ਮੁੰਡਾਚੀਪੱਲਮ ਦਾ ਟਾਈਗਰ, ਚੂਕਾ ਆਦਮੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰ ਅਤੇ ਥੱਕ ਮੈਨ-ਈਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable bengal tigers notable bengal tigers include the man-eating tiger of segur, tigers of chowgarh, tiger of mundachipallam, chuka man-eating tiger and thak man-eater.

ਪੋਵਲਗੜ ਦਾ ਬੈਚਲਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਵਾਲਗੜ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇਕ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ 3.23 ਮੀਟਰ 10.6 ਫੁੱਟ ਮਾਪਦਾ ਹੈ.
the bachelor of powalgarh, also known as the tiger of powalgarh, was an unusually large bengal tiger, and is said to have measured 3.23 m 10.6 ft between pegs.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਮੋਹਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
in culture the tiger is one of the animals displayed on the pashupati seal of the indus valley civilisation.

ਟਾਈਗਰ ਕ੍ਰੇਸਟ ਚੋਲਾ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ.
the tiger crest is the emblem on the chola coins.

ਕਈ ਚੋਲਾ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਪਾਂਡਿਆ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਚੀਰਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਲਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖ਼ਾਨਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the seals of several chola copper coins show the tiger, the pandya emblem fish and the chera emblem bow, indicating that the cholas had achieved political supremacy over the latter two dynasties.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੈਲੋਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਕਵੀਲਿਆਦਵੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ।
gold coins found in kavilayadavalli in the nellore district of andhra pradesh have motifs of the tiger, bow and some indistinct marks.

ਅੱਜ, ਟਾਈਗਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ.
today, the tiger is the national animal of india.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਹੈ.
bangladeshi banknotes feature a tiger.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।
the political party muslim league of pakistan uses the tiger as its election symbol.

ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ, ਜਿਸਨੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਵੀ ਸੀ।
tipu sultan, who ruled mysore in late 18th-century india, was also a great admirer of the animal.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਟੋਮੈਟਨ, ਟੀਪੂ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਵੀ ਉਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the famed 18th-century automaton, tipu's tiger was also created for him.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਕਾਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
in india, tiger has also found a place of prestige even in vedic literatures.

ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵੀ, ਦੁਰਗਾ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਾਹਨ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
it has been celebrated in hindu consciousness from time immemorial as the divine vehicle of the goddess of power, durga or shakti.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਇਸਦਾ ਪੋਰਟ੍ਰੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the animal has been chosen by the reserve bank of india as its emblem and indian currency notes carry its portrait.

ਬੰਗਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੋਰਚਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ, ਲੋਗੋ, ਖੇਡਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਉਪਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the bengal tiger has continuously been used in various cultural fronts such as national symbolism, logo, sports, films and literature and has also been used as nicknames for famous personalities.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਪਰਿੰਗ ਟਾਈਗਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਤਿਰੰਗੇ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ.
some of them are mentioned below the flag of the azad hind fauj and the indian legion both carried the springing tiger on the indian tricolour.

ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ਼ ਨੇ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਥੇ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਚਰਖਾ ਬਸੰਤ ਟਾਈਗਰ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ।
the azad hind fauj also released postage stamps where the tricolour's charkha was replaced by the springing tiger.

ਇੰਡੀਅਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਬੰਗਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਸਨ।
the kolkata team in the indian cricket league was called the royal bengal tigers bengali , formerly the kolkata tigers .

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ ਲੋਗੋ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਹੈ.
the bangladesh cricket board's logo features a royal bengal tiger.

ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਹੈ।
the team representing tollywood in celebrity cricket league is named bengal tigers.

ਡੀਟਰਾਇਟ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਮੇਜਰ ਲੀਗ ਬੇਸਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ ਟੀਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਗੋ ਲਈ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਰਤੀ ਹੈ.
the detroit tigers major league baseball team has used the likeness of a bengal tiger for many of the team's logos.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਈਸਟ ਬੰਗਾਲ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ 'ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਲੋਗੋ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ।
members of the east bengal regiment of the bangladesh army are nicked 'bengal tigers' the regiment's logo is a tiger face.

ਸੀਨੀਅਰ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਹੈ.
senior tigers is the nickname of the 1st battalion.

2007 ਵਿਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਮਨੀਟਰ, ਮੈਨੇਟਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਫਿਲਮ, ਜੈਕ ਵਾਰਨਰ ਦੇ ਨਾਵਲ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਇਕ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕ ਐਪਲੈਸ਼ਿਅਨ ਟਰਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿਚ looseਿੱਲੀ ਪੈ ਗਈ.
the 2007 film maneater the third film in the maneater series , based on jack warner's novel shikar, details the killing spree of an escaped bengal tiger after it gets loose in a small town along the appalachian trail.

ਫੈਨਟਸੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਨਾਵਲ ਲਾਈਫ piਫ ਪਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 2012 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਨੁਕੂਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਚਰਡ ਪਾਰਕਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।
in the fantasy adventure novel life of pi and in its 2012 film adaptation a bengal tiger named richard parker is the lead character.

ਮਿਸੂਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮ ਨੂੰ ਮਿਸੂਰੀ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ-ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ-ਮੇਲ।
university of missouri has a bengal tiger as their mascot students are known as tigers, their athletic team as missouri tigers, and their web space and email as bengal-space and bengal-mail.

ਲੂਸੀਆਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਯੋ ਬੇਂਗਲਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
louisiana state university's tigers are nicknamed the bayou bengals.

ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਈਕ ਟਾਈਗਰ ਲੂਸੀਆਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਬੈਟਨ ਰੂਜ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਸਕੋਟ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਗਰ ਇਕ ਲਾਈਵ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਹੈ।
mike the tiger is the official mascot of louisiana state university in baton rouge by tradition the tiger is a live bengal tiger.

ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
cincinnati's national football league team is named the cincinnati bengals.

ਇੰਟਰਕੋਲਜੀਏਟ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੋਕੇਟਲੋ, ਆਈਡਹੋ ਵਿੱਚ ਆਈਡਾਹੋ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਰਸਿਟੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਆਈਡੋਹੋ ਸਟੇਟ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਹੈ.
the varsity athletic teams representing idaho state university in pocatello, idaho in intercollegiate athletics is named idaho state bengals.

ਟੀਵੀ ਦੀ ਲੜੀ ਮਿੰਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਨਾਮ "ਦਿ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
an episode in the tv series minder was named "the bengal tiger".

ਡੋਮਿਨਿਕਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਬੇਸਬਾਲ ਟੀਮ ਲਾਈਸੀ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dominican republic's most successful baseball team licey tigers are nicknamed the bengals.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਟਾਈਗਰ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
many people have been nicknamed tiger or bengal tiger.

ਬੰਗਾਲੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਤਿੰਦਰਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਟਾਈਗਰ ਜਤਿਨ ਲਈ ਬਾਘਾ ਜਤਿਨ ਬੰਗਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
bengali revolutionary jatindranath mukherjee was called bagha jatin bengali for tiger jatin .

ਐਜੂਕੇਟਰ ਸਰ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
educator sir ashutosh mukherjee was often called the "tiger of bengal".

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਮੀਚੰਦ ਰਾਜਬੰਸੀ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
south african politician amichand rajbansi was also nicknamed the bengal tiger.

ਰਾਇਲ ਲੈਸਟਰਸ਼ਾਇਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਨਾਂ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਜਾਂ ਦਿ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
royal leicestershire regiment was nicknamed bengal tigers or the tigers.

ਮਾਉਂਟੇਨ ਸਟੇਟ ਲੀਗ ਦੀ ਬੇਕਲੇ, ਵੈਸਟ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਬੈਕਲੇ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਸੀ.
the beckley, west virginia team of the mountain state league was named beckley bengals.

ਉਹ 1937 ਵਿਚ ਡੀਟ੍ਰਾਯਟ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ.
they were affiliated with the detroit tigers in 1937.

ਰਾਇਲ ਬੈੰਗਲਜ਼ ਟਰੈੱਨਟਨ, ਨਿ j ਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਸੀ ਜੋ ਅਮੈਰੀਕਨ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
royal bengals were an american basketball team based in trenton, new jersey that was a member of the american basketball league.

ਟ੍ਰੇਨਟਨ ਬੈੰਗਲਜ਼ ਬ੍ਰੌਨਕਸ, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਟੀਮ ਸੀ ਜੋ ਅਮੈਰੀਕਨ ਬਾਸਕੇਟਬਾਲ ਲੀਗ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।
the trenton bengals were an american basketball team based in the bronx, new york that was a member of the american basketball league.

ਬਫੇਲੋ ਸਟੇਟ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਸਪੋਰਟਸ ਟੀਮਾਂ ਬਫੇਲੋ ਸਟੇਟ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
buffalo state college's sports teams are known as buffalo state bengals.

ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਦੀ ਇਕ ਬਦਨਾਮ ਗਲੀ ਗੈਂਗ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕੂਟਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bengal tigers also refer to a notorious street-gang of late-victorian manchester, england, generically referred to as scuttlers.

"ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼" ਸਾਬਕਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਲਈ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
"east bengal tigers" was the name of a field hockey team for the former east pakistan province, today a part of bangladesh.

ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਾਕੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੇਡਦੇ ਸਨ.
they used to play within the pakistan hockey federation.

ਐਨਈਏ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਖੇਡ, ਬੰਗਲਾਦ ਚਿੜੀਆਘਰ ਵਿਖੇ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਇਕ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਬਗਦਾਦ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਰਥ ਭਾਲਣ ਲਈ ਰੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the nea award winning play, bengal tiger at the baghdad zoo is about a bengal tiger that haunts the streets of present-day baghdad seeking the meaning of life.

ਕਨਾ 'ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ' ਇਕ ਇਟਾਲੀਅਨ ਸਮੂਹ ਕਨਾ ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤਿਆਂ ਹਨ.
canna 'bengal tiger' is an italian group canna cultivar with variegated foliage.

ਜਰਮਨ ਦਾ ਭਾਰੀ ਟੈਂਕ ਟਾਈਗਰ ii ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਲਈ ਜਰਮਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
german heavy tank tiger ii was informally known as german for bengal tiger.

ਦਿ ਜੰਗਲ ਬੁੱਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ੇਰੇ ਖ਼ਾਨ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਹੈ।
the main antagonist of the jungle book, shere khan, is a bengal tiger.

1959 ਵੈਸਟ ਜਰਮਨ-ਫ੍ਰੈਂਚ-ਇਟਾਲੀਅਨ ਐਡਵੈਂਚਰ ਫਿਲਮ ਡੇਰ ਟਾਈਗਰ ਵਾਨ ਈਸਨਾਪੁਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਵੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਹੈ।
the 1959 west german-french-italian adventure film der tiger von eschnapur is also titled tiger of bengal.

ਬਾਘ ਬਹਾਦੁਰ ਬੰਗਾਲੀ, ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਟਾਈਗਰ ਡਾਂਸਰ 1989 ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਟਕ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧਦੇਵ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਪੇਂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ।
bagh bahadur bengali , translation the tiger dancer is a 1989 bengali drama film, directed and written by buddhadev dasgupta, about a man who paints himself as a tiger and dances in a village in bengal.

ਕੈਲਗਰੀ ਟਾਈਗਰਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬੈਂਗਲਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਸੀ ਜੋ 1920 ਤੋਂ 1927 ਤੱਕ ਕੈਲਗਰੀ, ਅਲਬਰਟਾ, ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਿੱਗ ਫੋਰ ਲੀਗ, ਵੈਸਟਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਹਾਕੀ ਲੀਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰੀ ਹਾਕੀ ਲੀਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੱਜੋਂ ਬਣੀ ਸੀ।
the calgary tigers, often nicknamed the bengals, were an ice hockey team based in calgary, alberta, canada from 1920 until 1927 as members of the big four league, western canada hockey league and prairie hockey league.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਮਫਿਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਮਫਿਸ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
university of memphis's sports teams are known as memphis tigers.

ਟੌਮ ਤਿੰਨ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1972 ਤੋਂ ਖੇਡ ਟੀਮ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ.
tom is the name of three bengal tigers which have served as the mascot of the sports team since 1972.

ਸਾਲ 2014 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਰੌਅਰ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਸੁੰਦਰਬੰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਹੀ ਬੰਗਾਲ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬਾਘਰ ਬਾਰੇ ਹੈ।
the 2014 indian film roar tigers of the sundarbans is about a royal bengal white tigress in the sundarbans.

ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਬੰਗਾਲ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the marvel comics character bengal wears the costume of a bengal tiger.

ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਕਈ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵ੍ਹਾਈਟ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
marvel comics also publishes several superheroes who go by the name white tiger.

ਇਮੇਜ ਕਾਮਿਕਸ ‘ਦਿ ਵਾਕਿੰਗ ਡੈੱਡ’ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਈਜ਼ਕੀਲ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸ਼ਿਵਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਹੈ।
the character king ezekiel in image comics' the walking dead has a pet bengal tiger named shiva.

ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿਚ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਹੈ.
trinity tigers is the nickname for the sports teams of trinity university in san antonio, texas.

ਸਕੂਲ ਦਾ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਮਾ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਲੀਰੋਏ ਹੈ.
the school mascot is leeroy, a bengal tiger.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਲੀਰੋਏ ਇਕ ਅਸਲ ਟਾਈਗਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੱਖਣ ਡਕੋਟਾ ਵਿਚ ਭੂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਟਾਈਗਰਵਿਲ ਜਾਂ ਟਾਈਗਰ ਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਇਦ ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਮਾਈਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ.
in the 1950s, leeroy was an actual tiger who was brought to sporting events, the name of the ghost town tigerville or tiger city in south dakota might have come from the bengal tiger mine, located miles away.

rit ਦਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਉਪਨਾਮ "ਟਾਈਗਰਜ਼" ਹੈ.
rit's athletics nickname is the "tigers".

1963 ਵਿੱਚ, ਆਰਆਈਟੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਰਾਮਦ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਜੋ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ spirit ਹੈ.
in 1963, rit purchased a rescued bengal tiger which became the institute's mascot, named spirit.

ਆਰਆਈਟੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ੁਭਕਾਮਕ ਰਿਚੀ ਵੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ ਹੈ.
rit's present mascot ritchie is also a bengal tiger.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੂੰ ਨੀਲਾ ਟਾਈਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the india national football team is nicknamed blue tigers.

ubਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਟਾਈਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
auburn university's athletic teams are called tigers.

ਕਲੇਮਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਐਥਲੈਟਿਕ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਟਾਈਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
clemson university's athletic teams are called tigers.

ਰਿਚਮੰਡ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1885 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
the richmond tigers australian football team was founded in 1885.

ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਬਨਾਮ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਸੇਰੇਂਗੇਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮਰਦ ਲਈ toਸਤਨ 150 ਤੋਂ 189 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 331 ਤੋਂ 417 ਪੌਂਡ ਭਾਰ ਇਕਸਾਰ averageਸਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bengal tiger versus lion compared with lions, a weight range of 150 to 189 kg 331 to 417 lb is considered fairly average for a male east african lion in the serengeti.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮਰਦ ਸ਼ੇਰਾਂ ਲਈ 190 ਤੋਂ 225 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 419 ਤੋਂ 496 lb ਭਾਰ ਆਮ ਹੈ.
weights of 190 to 225 kg 419 to 496 lb are typical for male lions in southern africa.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ onਸਤਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲੀ ਸ਼ੇਰ ਜਾਪਦੇ ਹਨ.
southern african lions southeast or southwest african lions appear to be the largest wild lions, on average.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ, ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀਆਂ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਰਚਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਪਨਾ.
apart from the above-mentioned uses of the bengal tiger in culture, the fight between a tiger and a lion has, for a long time, been a popular topic of discussion by hunters, naturalists, artists, and poets, and continue to inspire the popular imagination in the present day.

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ੇਰ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
some are of the opinion that the bengal tiger would emerge victorious in a fight against the lion.

ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸ਼ੇਰ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਘਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਦੂਸਰੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।
there have been historical cases of fights between bengal tigers and lions in captivity, a number of which were won by the tigers, others by the lions.

ਟਾਈਟਸ, ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਸਨ.
titus, the roman emperor, had bengal tigers compelled to fight african lions, and the tigers always beat the lions.

ਇਕ ਬਾਘ ਜੋ udeਡੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਗੁੰਗਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਤੀਹ ਸ਼ੇਰ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
a tiger that belonged to the king of oude, called 'gunga', killed thirty lions, and destroyed another after being transferred to the zoological garden in london.

ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਝਗੜੇ ਵੇਖੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
a british officer saw several fights between lions and tigers, in which the tiger usually won.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਗਾਏਕਵਾੜ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਮਲਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ.
at the end of the 19th century, the gaekwad of baroda arranged a fight between a barbary lion and a tiger from shimla, before an audience of thousands.

ਗਾਏਕਵਾੜ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ 37,000 ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪਏ।
the gaekwad favoured the lion, and had to pay 37,000 rupees after the lion was killed by the tiger.

ਸਰੀਂਗਪੱਟਮ ਮੈਡਲ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਿਤ ਬਾਘ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਟਾਈਗਰ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
the seringapatam medal depicted the british lion overcoming a prostrate tiger, the tiger being the dynastic symbol of tipu sultan's line.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।
this was symbolic of the british domination in india.

ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਸਮੇਂ, ਪੰਚ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਟੂਨ ਚਲਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।
the iconography persisted and during the indian rebellion of 1857, punch ran a political cartoon showing the indian rebels as a tiger, attacking a victim, being defeated by the british forces shown by the larger figure of a lion.

ਉਜਾੜ ਵਿਚ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
coexistence in the wilderness apart from fights with lions in captivity, bengal tigers had coexisted with asiatic lions in india.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਝੜਪਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
clashes between them had been reported, before humans extirpated lions or tigers in a number of places.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਕਾਠੀਆਵਰ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਤਿਕੋਣ ਤੇ ਹੈ.
currently, the asiatic lion is found in kathiawar peninsula, gujarat, and the closest bengal tiger population is at the border triangle of gujarat, maharashtra and madhya pradesh.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਡਾਂਗਜ਼ ਜੰਗਲਾਤ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਨ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਵਨਸਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਇੱਕ ਬਾਘ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਿਵਾਸ ਹੈ.
in particular, the dangs' forest in southeastern gujarat, where purna wildlife sanctuary and vansda national park are located, is a potential tiger habitat.

ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਉਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਣਥਮਬੋਰੇ ਅਤੇ ਸਰਿਸਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ, ਕਾਠੀਆਵਰ-ਗਿਰ ਸੁੱਕੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਂਗ।
apart from that, the lion habitat in the gir forest is in the same ecoregion as ranthambore and sariska national parks the kathiawar-gir dry deciduous forests.

ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸ਼ੇਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
in pre-accession times, the maharaja of gwalior introduced african lions into this area, which is tiger habitat.

ਸੁਮੈਟ੍ਰਨ ਟਾਈਗਰ ਰੈਫਰੈਂਸ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕੈਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਗਰੁੱਪ ਪਾਂਥੇਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਅਤੇ ਪੀ. ਟੀ. ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ. ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸੁੰਦਰਬੰਣ ਐਨੀਲੀਅਸ.ਕਾੱਮ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰਸ ਵਾਈਲਡਟੈਮ ਟਾਈਗਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਪੈਂਥਿਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ ਟਾਈਗਰਿਸ ਵਰਗੀਕਰਣ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ, ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡਿਓਜ਼ ਪੰਥੀਰਾ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਐਨੀਮਲ ਵੈਲਫੇਅਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਟਾਈਗਰਸ, ਪੈਂਟਥੀਰਾ ਟਾਈਗਰਸ, ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸੰਭਾਲ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕੈਪਟਿਵ ਕੇਅਰ ਗਾਰਡੀਅਨ ਨਿ newsਜ਼ ਬਾਰੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਦੇ ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਟ੍ਰੈਵਲ ਗਾਈਡ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਸੇਖੋਂ ਪੰਜਾਬੀ- india ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜੱਟ ਕਬੀਲਾ ਹੈ.
see also sumatran tiger references external links cat specialist group panthera tigris and p. t. tigris wildteam tiger conservation in the bangladesh sundarbans animalias.com bengal tiger panthera tigris tigris taxonomic classification, images and videos panthera bengal tiger animal welfare information center information resources on tigers, panthera tigris natural history, ecology, conservation, biology, and captive care guardian news and media limited the four faces of the bengal tiger online travel guide bengal tigers in india sekhon punjabi- ‚ is a jatt clan in the punjab region of india and pakistan.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਪਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੇਖੋਂ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ - ਸੇਖੋਂ ਗੋਤ ਦਾ ਮੁੱ - - ਇਹ ਸ਼ੇਖੂ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ.
notable people with this surname in the various fields are mentioned below history of sekhon clan the origin of the sekhon clan - it comes from the word shekhu and they have all descended from the rajputs.

ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਪੂਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸਨ.
one must comprehend that the rajputs originally did not come from just rajasthan.

ਇਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਹੈ.
this is a misnomer.

ਰਾਜਪੂਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ।
the rajputs came principally from the punjab, parts of kashmir and even pakistan districts.

ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਰਦਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਰ ਰਾਜਪੂਤ - ਪੋਰੋਸ ਸੀ।
the indian chieftain who fought alexander the great in the 4th century was a pramar rajput - poros.

ਇਹ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜੇਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੀ.
this was in jhelum district now northwest pakistan.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਸੇਡੋਨੀ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਪੂਤ womenਰਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਪੋਰੋਸ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਠਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a lot of greeks principally macedonians actually married rajput women during that period and this was blessed and approved by the alliance between alexander and poros.

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ
that is why a lot of punjabis have greek resemblance i.e.

ਨੌਰਡਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ.
nordic features .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਯੂਨਾਨੀ ਸਨ.
their forefathers were greeks.

ਉਹ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜੋ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੁਝ ਸਿਥੀਅਨ ਕਬੀਲੇ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the punjabi clans who were rajputs & warriors and even some scythian tribes who invaded punjab in the 2nd and 3rd centuries were mixed in.

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
one must also factor the movement of bactrian greeks from present day afghanistan in the 11th century into the punjab.

ਸੇਖੋਂ ਇਕ ਗੋਤ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ - ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ - ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਪੂਤ, ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ.
sekhon is a clans name - it could have a possibility of few mixtures - therefore rajput, bactrian greek & the alexander invasion.

ਮਿਲਟਰੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਨਿਰਮਲ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਪੀਵੀਸੀ 17 ਜੁਲਾਈ 1945 14 ਦਸੰਬਰ 1971 ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ.
military services nirmal jit singh sekhon, pvc 17 july 1945 14 december 1971 was an officer of the indian air force.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1971 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪੀਏਐਫ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਏਅਰ ਬੇਸ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਬਚਾਅ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸੈਨਿਕ ਸਜਾਵਟ, ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he was posthumously awarded the param vir chakra, india's highest military decoration, in recognition of his lone defence of srinagar air base against a paf air raid during the indo-pakistani war of 1971.

ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਫੋਰਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
he is the only member of the indian air force to be so honoured.

ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸੰਨ 1947 ਵਿੱਚ ਅਵਿਵਹਾਰਿਤ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਐਚਐਸ ਸੇਖੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅੰਪਾਇਰ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅੱਗੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ 1965 ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
literature sant singh sekhon, punjabi writer migrated from undivided india pakistan region to india in 1947 sports h. s. sekhon, indian cricket umpire politics janmeja singh sekhon, cabinet minister of punjab for a term of 10 years further reading sher singh sher 1965 .

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸੈਨਸੀਆਂ।
the sansis of punjab.

ਹਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ.
references electricity is the set of physical phenomena associated with the presence of electric charge.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰਵਾਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਵਰਤਾਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
although initially considered a phenomenon separate to magnetism, since the development of maxwell's equations both are recognized as part of a single phenomenon electromagnetism.

ਕਈ ਆਮ ਵਰਤਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਬਿਜਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹੀਟਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਡਿਸਚਾਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ.
various common phenomena are related to electricity, including lightning, static electricity, electric heating, electric discharges and many others.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਿਜਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਹੈ.
in addition, electricity is at the heart of many modern technologies.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the presence of an electric charge, which can be either positive or negative, produces an electric field.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜਸ ਦੀ ਗਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
on the other hand, the movement of electric charges, which is known as electric current, produces a magnetic field.

ਜਦੋਂ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ' ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗੀ.
when a charge is placed in a location with non-zero electric field, a force will act on it.

ਇਸ ਤਾਕਤ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਲੋਮਬ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the magnitude of this force is given by coulomb's law.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਇਹ ਚਾਰਜ ਹਿਲਣਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ.
thus, if that charge were to move, the electric field would be doing work on the electric charge.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਏਜੰਟ ਦੁਆਰਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਵੇਗ ਦੇ ਮਨਮਾਨੇ chosenੰਗ ਨਾਲ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਇਕਾਈ ਲਿਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੋਲਟ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .
thus we can speak of electric potential at a certain point in space, which is equal to the work done by an external agent in carrying a unit of positive charge from an arbitrarily chosen reference point to that point without any acceleration and is typically measured in volts.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਉਪਕਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਨੂੰ izeਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਕਿumਮ ਟਿ ,ਬਜ਼, ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰਾਂ, ਡਾਇਡਾਂ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਸਿਵ ਇੰਟਰਕੱਨੈਕਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in electrical engineering, electricity is used for electric power where electric current is used to energise equipment electronics which deals with electrical circuits that involve active electrical components such as vacuum tubes, transistors, diodes and integrated circuits, and associated passive interconnection technologies.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਹੌਲੀ ਰਹੀ.
electrical phenomena have been studied since antiquity, though progress in theoretical understanding remained slow until the seventeenth and eighteenth centuries.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਵਿਵਹਾਰਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਨੀਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ ਕਿ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
even then, practical applications for electricity were few, and it would not be until the late nineteenth century that engineers were able to put it to industrial and residential use.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਸਥਾਰ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
the rapid expansion in electrical technology at this time transformed industry and society.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅਸੀਮ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ, ਹੀਟਿੰਗ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਕੰਪਿutationਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
electricity's extraordinary versatility means it can be put to an almost limitless set of applications which include transport, heating, lighting, communications, and computation.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁਣ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ.
electrical power is now the backbone of modern industrial society.

ਇਤਿਹਾਸ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੋਕ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ.
history long before any knowledge of electricity existed, people were aware of shocks from electric fish.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਹਵਾਲੇ 2750 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ "ਨੀਲ ਦਾ ਥੰਡਰਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ "ਰਾਖੇ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ancient egyptian texts dating from 2750 bce referred to these fish as the "thunderer of the nile", and described them as the "protectors" of all other fish.

ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨਾਨੀ, ਰੋਮਨ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੱਛੀ ਦੁਬਾਰਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ.
electric fish were again reported millennia later by ancient greek, roman and arabic naturalists and physicians.

ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੇਖਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਲੈਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਬੋਨੀਅਸ ਲਾਰਗਸ, ਨੇ ਕੈਟਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਝਟਕੇ ਆਬਜੈਕਟ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
several ancient writers, such as pliny the elder and scribonius largus, attested to the numbing effect of electric shocks delivered by catfish and electric rays, and knew that such shocks could travel along conducting objects.

ਗ gाउਟ ਜਾਂ ਸਿਰਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਛੂਹਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਝਟਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
patients suffering from ailments such as gout or headache were directed to touch electric fish in the hope that the powerful jolt might cure them.

ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਅਰੰਭਕ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਅਰਥ ਅਰਬਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਿਰਨ ਲਈ ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਸੀ.
possibly the earliest and nearest approach to the discovery of the identity of lightning, and electricity from any other source, is to be attributed to the arabs, who before the 15th century had the arabic word for lightning raad applied to the electric ray.

ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਬਰ ਦੀਆਂ ਡੰਡੇ, ਖੰਭਾਂ ਵਰਗੇ ਹਲਕੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਫਰ ਨਾਲ ਰਗੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
ancient cultures around the mediterranean knew that certain objects, such as rods of amber, could be rubbed with cat's fur to attract light objects like feathers.

ਮਿਲੇਟੁਸ ਦੇ ਥੈਲੇਜ ਨੇ 600 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਰਗੜੇ ਅੰਬਰ ਚੁੰਬਕੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
thales of miletus made a series of observations on static electricity around 600 bce, from which he believed that friction rendered amber magnetic, in contrast to minerals such as magnetite, which needed no rubbing.

ਥੈਲੇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਸੀ ਕਿ ਖਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਚੁੰਬਕਵਾਦ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗਾ.
thales was incorrect in believing the attraction was due to a magnetic effect, but later science would prove a link between magnetism and electricity.

ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਬਗਦਾਦ ਬੈਟਰੀ ਦੀ 1936 ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਗਲੈਵਨਿਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਲਾਤਮਕ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
according to a controversial theory, the parthians may have had knowledge of electroplating, based on the 1936 discovery of the baghdad battery, which resembles a galvanic cell, though it is uncertain whether the artifact was electrical in nature.

ਸੰਨ 1600 ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬੌਧਿਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜੀ ਹੋਰ ਰਹੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲੀਅਮ ਗਿਲਬਰਟ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਵਾਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਲਾਡੋਸਟੋਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ.
electricity would remain little more than an intellectual curiosity for millennia until 1600, when the english scientist william gilbert made a careful study of electricity and magnetism, distinguishing the lodestone effect from static electricity produced by rubbing amber.

ਉਸਨੇ ਨਵਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਸ "ਅੰਬਰ ਦਾ" ਜਾਂ "ਐਂਬਰ ਵਰਗਾ" ਬਣਾਇਆ, ਯੂਨਿਕ ਸ਼ਬਦ "ਅੰਬਰ" ਲਈ, ਰਗੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੋਟੇ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
he coined the new latin word electricus "of amber" or "like amber", from , elektron, the greek word for "amber" to refer to the property of attracting small objects after being rubbed.

ਇਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ" ਅਤੇ "ਬਿਜਲੀ" ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛਾਪ ਛਾਪ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1646 ਦੇ ਥੌਮਸ ਬ੍ਰਾ'sਨ ਦੇ ਸੂਡੋਡੋਕਸਿਆ ਐਪੀਡੈਮਿਕਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
this association gave rise to the english words "electric" and "electricity", which made their first appearance in print in thomas browne's pseudodoxia epidemica of 1646.

ਅਗਲੇ ਕੰਮ ਓਟੋ ਵਾਨ ਗੁਰੀਕਕੇ, ਰਾਬਰਟ ਬੋਇਲ, ਸਟੀਫਨ ਗ੍ਰੇ ਅਤੇ ਸੀਐਫ ਡੂ ਫੇਅ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ.
further work was conducted by otto von guericke, robert boyle, stephen gray and c. f. du fay.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਬਾਰੇ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚੀਆਂ.
in the 18th century, benjamin franklin conducted extensive research in electricity, selling his possessions to fund his work.

ਜੂਨ 1752 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਧਿੱਤੇ ਦੀ ਚਾਬੀ ਨੂੰ ampਿੱਲੀ ਹੋਈ ਪਤੰਗ ਦੇ ਤਲ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਪਤੰਗ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ।
in june 1752 he is reputed to have attached a metal key to the bottom of a dampened kite string and flown the kite in a storm-threatened sky.

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਚਾਬੀ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਸੀ.
a succession of sparks jumping from the key to the back of his hand showed that lightning was indeed electrical in nature.

ਉਸਨੇ ਲੇਡਨ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਵਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਉਪਕਰਣ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
he also explained the apparently paradoxical behavior of the leyden jar as a device for storing large amounts of electrical charge in terms of electricity consisting of both positive and negative charges.

1791 ਵਿਚ, ਲੂਗੀ ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਨਯੂਰਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
in 1791, luigi galvani published his discovery of bioelectromagnetics, demonstrating that electricity was the medium by which neurons passed signals to the muscles.

1800 ਦੀ ਅਲੇਸੈਂਡਰੋ ਵੋਲਟਾ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਜਾਂ ਵੋਲਟੈਕ 18ੇਰ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਜਲਈ energyਰਜਾ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
alessandro volta's battery, or voltaic pile, of 1800, made from alternating layers of zinc and copper, provided scientists with a more reliable source of electrical energy than the electrostatic machines previously used.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਹੰਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਅਤੇ -ਮੇਰੀ ਨੇ 1819-1820 ਵਿਚ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਨੇ 1821 ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰ ਦੀ ਕਾted ਕੱ .ੀ, ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਓਹਮ ਨੇ 1827 ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰਕਟ ਦਾ ਗਣਿਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ.
the recognition of electromagnetism, the unity of electric and magnetic phenomena, is due to hans christian and -marie in 1819-1820 michael faraday invented the electric motor in 1821, and georg ohm mathematically analysed the electrical circuit in 1827.

ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੋਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1861 ਅਤੇ 1862 ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ "ਆਨ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਆਫ਼ ਫੋਰਸ" ਵਿਚ.
electricity and magnetism and light were definitively linked by james clerk maxwell, in particular in his "on physical lines of force" in 1861 and 1862.

ਜਦੋਂ ਕਿ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ.
while the early 19th century had seen rapid progress in electrical science, the late 19th century would see the greatest progress in electrical engineering.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗ੍ਰਾਹਮ ਬੇਲ, ਥੌਮਸ ਐਡੀਸਨ, ਗੈਲੀਲੀਓ ਫੇਰਾਰਿਸ, ਓਲੀਵਰ ਹੇਵੀਸਾਈਡ, ਜੇਡਲਿਕ, ਵਿਲੀਅਮ ਥੌਮਸਨ, ਪਹਿਲੀ ਬੈਰਨ ਕੈਲਵਿਨ, ਚਾਰਲਸ ਐਲਜਰਨ ਪਾਰਸਨ, ਵਰਨਰ ਵਾਨ ਸਿਮੇਂਸ, ਜੋਸਫ਼ ਸਵਾਨ, ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਫੇਸਨਡੇਨ, ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਵੈਸਟਿੰਗਹਾhouseਸ ਵਰਗੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ. ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਤਸੁਕਤਾ, ਦੂਜੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਇਕ ਚਾਲਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਈ.
through such people as alexander graham bell, , thomas edison, galileo ferraris, oliver heaviside, jedlik, william thomson, 1st baron kelvin, charles algernon parsons, werner von siemens, joseph swan, reginald fessenden, nikola tesla and george westinghouse, electricity turned from a scientific curiosity into an essential tool for modern life, becoming a driving force of the second industrial revolution.

1887 ਵਿਚ, ਹੈਨਰਿਕ ਹਰਟਜ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in 1887, heinrich hertz discovered that electrodes illuminated with ultraviolet light create electric sparks more easily.

1905 ਵਿਚ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇਕ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਤੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪੈਕਟਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
in 1905 albert einstein published a paper that explained experimental data from the photoelectric effect as being the result of light energy being carried in discrete quantized packets, energising electrons.

ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਆਂਟਮ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਈ.
this discovery led to the quantum revolution.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ 1921 ਵਿਚ "ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਖੋਜ" ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
einstein was awarded the nobel prize in physics in 1921 for "his discovery of the law of the photoelectric effect".

ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਫੋਟੋ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the photoelectric effect is also employed in photocells such as can be found in solar panels and this is frequently used to make electricity commercially.

ਪਹਿਲਾ ਠੋਸ-ਰਾਜ ਉਪਕਰਣ "ਬਿੱਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਕਰ ਡਿਟੈਕਟਰ" ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਰਿਸੀਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the first solid-state device was the "cat's-whisker detector" first used in the 1900s in radio receivers.

ਸੰਪਰਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੰਬਣੀ ਵਰਗੀ ਤਾਰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਗਰਮਨੀਅਮ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a whisker-like wire is placed lightly in contact with a solid crystal such as a germanium crystal in order to detect a radio signal by the contact junction effect.

ਇਕ ਠੋਸ-ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਤੱਤ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਡ.
in a solid-state component, the current is confined to solid elements and compounds engineered specifically to switch and amplify it.

ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਘਾਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
current flow can be understood in two forms as negatively charged electrons, and as positively charged electron deficiencies called holes.

ਇਹ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਛੇਕ ਕੁਆਂਟਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these charges and holes are understood in terms of quantum physics.

ਬਿਲਡਿੰਗ ਸਮਗਰੀ ਅਕਸਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲਲਾਈਨ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the building material is most often a crystalline semiconductor.

ਠੋਸ-ਰਾਜ ਉਪਕਰਣ 1947 ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰ ਦੀ ਕਾ with ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਇਆ.
the solid-state device came into its own with the invention of the transistor in 1947.

ਆਮ ਠੋਸ-ਰਾਜ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ, ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਚਿੱਪਸ ਅਤੇ ਰੈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common solid-state devices include transistors, microprocessor chips, and ram.

ਫਲੈਸ਼ ਰੈਮ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਰੈਮ usb ਫਲੈਸ਼ ਡਰਾਈਵ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੰਮੇ ਚੁੰਬਕੀ ਡਿਸਕ ਹਾਰਡ ਡਿਸਕ ਡਰਾਈਵ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਠੋਸ-ਰਾਜ ਡਰਾਈਵ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a specialized type of ram called flash ram is used in usb flash drives and more recently, solid-state drives to replace mechanically rotating magnetic disc hard disk drives.

ਸਾਲਡ ਸਟੇਟ ਡਿਵਾਈਸਿਸ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਵੈਕਿumਮ ਟਿ fromਬਾਂ ਤੋਂ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਡਾਇਡਸ, ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਾਂ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਆਈਸੀ ਅਤੇ ਲਾਈਟ-ਐਮੀਟਿੰਗ ਡਾਇਓਡ ਐਲਈਡੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਗਏ.
solid state devices became prevalent in the 1950s and the 1960s, during the transition from vacuum tubes to semiconductor diodes, transistors, integrated circuit ic and the light-emitting diode led .

ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਫੋਰਸ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੋ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
concepts electric charge the presence of charge gives rise to an electrostatic force charges exert a force on each other, an effect that was known, though not understood, in antiquity.

ਇੱਕ ਤਾਰ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
a lightweight ball suspended from a string can be charged by touching it with a glass rod that has itself been charged by rubbing with a cloth.

ਜੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਗੇਂਦ ਉਸੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਡੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਗੇਂਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
if a similar ball is charged by the same glass rod, it is found to repel the first the charge acts to force the two balls apart.

ਦੋ ਗੇਂਦਾਂ ਜੋ ਇਕ ਰਗੜੇ ਹੋਏ ਅੰਬਰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
two balls that are charged with a rubbed amber rod also repel each other.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਇੱਕ ਗੇਂਦ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਡੰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਇੱਕ ਅੰਬਰ ਰਾਡ ਦੁਆਰਾ, ਦੋਨੋਂ ਗੇਂਦ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
however, if one ball is charged by the glass rod, and the other by an amber rod, the two balls are found to attract each other.

ਇਹਨਾਂ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰਲਸ-ਅਗਸਟੀਨ ਡੀ ਕਲੋਮਬ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਘਟਾਏ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
these phenomena were investigated in the late eighteenth century by charles-augustin de coulomb, who deduced that charge manifests itself in two opposing forms.

ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਐਕਸਿਓਮ ਵਰਗੇ-ਚਾਰਜਡ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਲਟ-ਚਾਰਜਡ ਆਬਜੈਕਟ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ.
this discovery led to the well-known axiom like-charged objects repel and opposite-charged objects attract.

ਚਾਰਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਰਜ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸਤਹ' ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ.
the force acts on the charged particles themselves, hence charge has a tendency to spread itself as evenly as possible over a conducting surface.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਚਾਹੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ, ਕੌਲਾਂਬ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟ-ਵਰਗ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the magnitude of the electromagnetic force, whether attractive or repulsive, is given by coulomb's law, which relates the force to the product of the charges and has an inverse-square relation to the distance between them.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਬਲ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਦੂਸਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the electromagnetic force is very strong, second only in strength to the strong interaction, but unlike that force it operates over all distances.

ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗੁਰੂਤਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਬਲ ਦੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਧੱਕਦਾ ਹੋਇਆ 1042 ਗੁਣਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ.
in comparison with the much weaker gravitational force, the electromagnetic force pushing two electrons apart is 1042 times that of the gravitational attraction pulling them together.

ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁਝ ਖਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਬਟੋਮਿਕ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
study has shown that the origin of charge is from certain types of subatomic particles which have the property of electric charge.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ.
electric charge gives rise to and interacts with the electromagnetic force, one of the four fundamental forces of nature.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਚਾਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕੈਰੀਅਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟਨ ਹਨ.
the most familiar carriers of electrical charge are the electron and proton.

ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਤਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇਕ ਅਲੱਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਖਰਚਾ ਉਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹੇਗਾ.
experiment has shown charge to be a conserved quantity, that is, the net charge within an isolated system will always remain constant regardless of any changes taking place within that system.

ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚਾਰਜ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਤਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਸੰਚਾਲਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਕੇ.
within the system, charge may be transferred between bodies, either by direct contact, or by passing along a conducting material, such as a wire.

ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਰੀਰ' ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਚਾਰਜ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਲ ਕੇ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the informal term static electricity refers to the net presence or 'imbalance' of charge on a body, usually caused when dissimilar materials are rubbed together, transferring charge from one to the other.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the charge on electrons and protons is opposite in sign, hence an amount of charge may be expressed as being either negative or positive.

ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ, ਇੱਕ ਰਿਵਾਜ ਜੋ ਕਿ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
by convention, the charge carried by electrons is deemed negative, and that by protons positive, a custom that originated with the work of benjamin franklin.

ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ q ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲੌਂਬਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the amount of charge is usually given the symbol q and expressed in coulombs each electron carries the same charge of approximately .

ਠੰਡਾ.
coulomb.

ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਹੈ ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 1. ਕਲੋਮਬ.
the proton has a charge that is equal and opposite, and thus 1. coulomb.

ਚਾਰਜ ਸਿਰਫ ਪਦਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਐਂਟੀਮੈਟਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਐਂਟੀਪਾਰਟਲ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਕਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਉਲਟ ਚਾਰਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
charge is possessed not just by matter, but also by antimatter, each antiparticle bearing an equal and opposite charge to its corresponding particle.

ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੰਤਰ ਸੋਨਾ-ਪੱਤਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
charge can be measured by a number of means, an early instrument being the gold-leaf electroscope, which although still in use for classroom demonstrations, has been superseded by the electronic electrometer.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਂਪੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
electric current the movement of electric charge is known as an electric current, the intensity of which is usually measured in amperes.

ਕਰੰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਲ ਰਹੇ ਚਾਰਜਡ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚਾਰਜ ਵਰਤਮਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
current can consist of any moving charged particles most commonly these are electrons, but any charge in motion constitutes a current.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਉਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਰਕਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
by historical convention, a positive current is defined as having the same direction of flow as any positive charge it contains, or to flow from the most positive part of a circuit to the most negative part.

ਇਸ inੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਮੌਜੂਦਾ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
current defined in this manner is called conventional current.

ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the motion of negatively charged electrons around an electric circuit, one of the most familiar forms of current, is thus deemed positive in the opposite direction to that of the electrons.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕਰੰਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, depending on the conditions, an electric current can consist of a flow of charged particles in either direction, or even in both directions at once.

ਸਕਾਰਾਤਮਕ-ਤੋਂ-ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the positive-to-negative convention is widely used to simplify this situation.

ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਲਣ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
the process by which electric current passes through a material is termed electrical conduction, and its nature varies with that of the charged particles and the material through which they are travelling.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤੂ ਚਲਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਇੱਕ ਕੰਡਕਟਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਾਤ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰਮਾਣੂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ.
examples of electric currents include metallic conduction, where electrons flow through a conductor such as metal, and electrolysis, where ions charged atoms flow through liquids, or through plasmas such as electrical sparks.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਾਫ਼ੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰੀ driਸਤ ਵਹਾਅ ਵੇਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ.
while the particles themselves can move quite slowly, sometimes with an average drift velocity only fractions of a millimetre per second, the electric field that drives them itself propagates at close to the speed of light, enabling electrical signals to pass rapidly along wires.

ਵਰਤਮਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਸਨ.
current causes several observable effects, which historically were the means of recognising its presence.

ਇਹ ਪਾਣੀ ਇਕ ਵੋਲਟੈਕ ਦੇ ileੇਰ ਤੋਂ ਕਰੰਟ ਨਾਲ ਭੜਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਿਕੋਲਸਨ ਅਤੇ ਕਾਰਲਿਸਲ ਦੁਆਰਾ 1800 ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ, ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
that water could be decomposed by the current from a voltaic pile was discovered by nicholson and carlisle in 1800, a process now known as electrolysis.

ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਦੁਆਰਾ 1833 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
their work was greatly expanded upon by michael faraday in 1833.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨਕ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੇਮਜ਼ ਪ੍ਰੈਸਕੋਟ ਜੂਲ ਨੇ 1840 ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
current through a resistance causes localised heating, an effect james prescott joule studied mathematically in 1840.

ਕਰੰਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜਾਂ ਹੰਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਨ 1820 ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰੰਟ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਕੰਪਾਸ ਦੀ ਸੂਈ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
one of the most important discoveries relating to current was made accidentally by hans christian in 1820, when, while preparing a lecture, he witnessed the current in a wire disturbing the needle of a magnetic compass.

ਉਸਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਦਖਲ ਹੈ.
he had discovered electromagnetism, a fundamental interaction between electricity and magnetics.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਆਰਸਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the level of electromagnetic emissions generated by electric arcing is high enough to produce electromagnetic interference, which can be detrimental to the workings of adjacent equipment.

ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿੱਧੇ ਮੌਜੂਦਾ ਡੀਸੀ ਜਾਂ ਬਦਲਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ac ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in engineering or household applications, current is often described as being either direct current dc or alternating current ac .

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
these terms refer to how the current varies in time.

ਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰੰਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਟਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦਾ, ਸਰਕਟ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵੱਲ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ.
direct current, as produced by example from a battery and required by most electronic devices, is a unidirectional flow from the positive part of a circuit to the negative.

ਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਗੇ.
if, as is most common, this flow is carried by electrons, they will be travelling in the opposite direction.

ਬਦਲਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਈਨ ਵੇਵ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
alternating current is any current that reverses direction repeatedly almost always this takes the form of a sine wave.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾਲਾਂ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
alternating current thus pulses back and forth within a conductor without the charge moving any net distance over time.

ਇਕ ਬਦਲਵੇਂ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ zeroਸਤ ਮੁੱਲ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਲਟਾ.
the time-averaged value of an alternating current is zero, but it delivers energy in first one direction, and then the reverse.

ਬਦਲਵੇਂ ਵਰਤਮਾਨ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਸਿੱਧੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ.
alternating current is affected by electrical properties that are not observed under steady state direct current, such as inductance and capacitance.

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਰਕਟਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਟਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ enerਰਜਾਵਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these properties however can become important when circuitry is subjected to transients, such as when first energised.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
electric field the concept of the electric field was introduced by michael faraday.

ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਇੱਕ ਚਾਰਜਡ ਬਾਡੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਫੀਲਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਚਾਰਜ ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
an electric field is created by a charged body in the space that surrounds it, and results in a force exerted on any other charges placed within the field.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੋ ਚਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰੂਤਾ ਖੇਤਰ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਉਲਟ ਵਰਗ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the electric field acts between two charges in a similar manner to the way that the gravitational field acts between two masses, and like it, extends towards infinity and shows an inverse square relationship with distance.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਹੈ.
however, there is an important difference.

ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕਠੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਕਰਸ਼ਣ ਜਾਂ ਘ੍ਰਿਣਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
gravity always acts in attraction, drawing two masses together, while the electric field can result in either attraction or repulsion.

ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਇੱਕ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
since large bodies such as planets generally carry no net charge, the electric field at a distance is usually zero.

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਪ੍ਰਬਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ.
thus gravity is the dominant force at distance in the universe, despite being much weaker.

ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਇਸਦੀ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ, ਅਣਗਹਿਲੀ ਚਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
an electric field generally varies in space, and its strength at any one point is defined as the force per unit charge that would be felt by a stationary, negligible charge if placed at that point.

ਇਕ "ਟੈਸਟ ਚਾਰਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਧਾਰਨਾਤਮਕ ਚਾਰਜ, ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਥਿਰ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the conceptual charge, termed a 'test charge', must be vanishingly small to prevent its own electric field disturbing the main field and must also be stationary to prevent the effect of magnetic fields.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਵੀ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਾਪ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
as the electric field is defined in terms of force, and force is a vector, so it follows that an electric field is also a vector, having both magnitude and direction.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਇਕ ਵੈਕਟਰ ਖੇਤਰ ਹੈ.
specifically, it is a vector field.

ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਚਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the study of electric fields created by stationary charges is called electrostatics.

ਖੇਤ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਖੇਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the field may be visualised by a set of imaginary lines whose direction at any point is the same as that of the field.

ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਫਰਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਬਦ 'ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਲਾਈਸ' ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
this concept was introduced by faraday, whose term 'lines of force' still sometimes sees use.

ਫੀਲਡ ਲਾਈਨ ਉਹ ਮਾਰਗ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਪੁਆਇੰਟ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਫੀਲਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਕਾਰ ਸਾਰੀ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the field lines are the paths that a point positive charge would seek to make as it was forced to move within the field they are however an imaginary concept with no physical existence, and the field permeates all the intervening space between the lines.

ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਚਾਰਜਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੀਲਡ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਦੂਜੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੰਡਕਟਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ, ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨੇੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
field lines emanating from stationary charges have several key properties first, that they originate at positive charges and terminate at negative charges second, that they must enter any good conductor at right angles, and third, that they may never cross nor close in on themselves.

ਇੱਕ ਖੋਖਲਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਇਸਦਾ ਸਾਰਾ ਚਾਰਜ ਆਪਣੀ ਬਾਹਰੀ ਸਤਹ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
a hollow conducting body carries all its charge on its outer surface.

ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਖੇਤ ਜ਼ੀਰੋ ਹੈ.
the field is therefore zero at all places inside the body.

ਇਹ ਫਰਾਡੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈ, ਇਕ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਤ ਦਾ ਸ਼ੈੱਲ ਜੋ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this is the operating principal of the faraday cage, a conducting metal shell which isolates its interior from outside electrical effects.

ਹਾਈ-ਵੋਲਟੇਜ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the principles of electrostatics are important when designing items of high-voltage equipment.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀਮਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
there is a finite limit to the electric field strength that may be withstood by any medium.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਾਪ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਲੈਸ਼ਓਵਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
beyond this point, electrical breakdown occurs and an electric arc causes flashover between the charged parts.

ਹਵਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 30 ਕੇ.ਵੀ.
air, for example, tends to arc across small gaps at electric field strengths which exceed 30 kv per centimetre.

ਵੱਡੇ ਪਾੜੇ ਦੇ ਪਾਰ, ਇਸ ਦੀ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ 1 ਕੇਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ.
over larger gaps, its breakdown strength is weaker, perhaps 1 kv per centimetre.

ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਘਟਨਾ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚਾਰਜ ਹਵਾ ਦੇ ਵਧਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the most visible natural occurrence of this is lightning, caused when charge becomes separated in the clouds by rising columns of air, and raises the electric field in the air to greater than it can withstand.

ਵੱਡੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦਾ ਵੋਲਟੇਜ 100 ਐਮਵੀ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਸਚਾਰਜ enerਰਜਾ 250 ਕਿਲੋਵਾਟ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the voltage of a large lightning cloud may be as high as 100 mv and have discharge energies as great as 250 kwh.

ਖੇਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੇੜੇ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਿੱਖੀ ਪੁਆਇੰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕਰਵ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the field strength is greatly affected by nearby conducting objects, and it is particularly intense when it is forced to curve around sharply pointed objects.

ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੰਡਕਟਰ ਵਿਚ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤਿੱਖੀ ਸਪਾਈਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਟਰੋਕ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
this principle is exploited in the lightning conductor, the sharp spike of which acts to encourage the lightning stroke to develop there, rather than to the building it serves to protect electric potential the concept of electric potential is closely linked to that of the electric field.

ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖਰਚਾ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a small charge placed within an electric field experiences a force, and to have brought that charge to that point against the force requires work.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਟੈਸਟ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ .ਰਜਾ.
the electric potential at any point is defined as the energy required to bring a unit test charge from an infinite distance slowly to that point.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੋਲਟ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੋਲਟ ਉਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਅਨੰਤਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਲੋਮ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜੂਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
it is usually measured in volts, and one volt is the potential for which one joule of work must be expended to bring a charge of one coulomb from infinity.

ਸੰਭਾਵਤ ਦੀ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਿਵਹਾਰਕ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਧਾਰਨਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੰਭਾਵੀ ਅੰਤਰ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ .ਰਜਾ ਹੈ.
this definition of potential, while formal, has little practical application, and a more useful concept is that of electric potential difference, and is the energy required to move a unit charge between two specified points.

ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਟੈਸਟ ਚਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਰਸਤੇ ਦੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਇਕਸਾਰ energyਰਜਾ ਖਰਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅੰਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮੁੱਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
an electric field has the special property that it is conservative, which means that the path taken by the test charge is irrelevant all paths between two specified points expend the same energy, and thus a unique value for potential difference may be stated.

ਵੋਲਟ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਫਰਕ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਵੇਰਵੇ ਲਈ ਚੋਣ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋਲਟੇਜ ਸ਼ਬਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
the volt is so strongly identified as the unit of choice for measurement and description of electric potential difference that the term voltage sees greater everyday usage.

ਵਿਹਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਇਕ ਆਮ ਹਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਤਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
for practical purposes, it is useful to define a common reference point to which potentials may be expressed and compared.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਨੰਤ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸੰਭਾਵਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while this could be at infinity, a much more useful reference is the earth itself, which is assumed to be at the same potential everywhere.

ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
this reference point naturally takes the name earth or ground.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੰਤ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਬਿਜਲਈ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਰੋਕ ਹੈ.
earth is assumed to be an infinite source of equal amounts of positive and negative charge, and is therefore electrically unchargeable.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਕ ਸਕੇਲਰ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ.
electric potential is a scalar quantity, that is, it has only magnitude and not direction.

ਇਹ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਆਬਜੈਕਟ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੋਲਟੇਜ ਵਿੱਚ 'ਡਿੱਗ' ਦੇਵੇਗਾ.
it may be viewed as analogous to height just as a released object will fall through a difference in heights caused by a gravitational field, so a charge will 'fall' across the voltage caused by an electric field.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਹਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਸਮਾਨ ਉਚਾਈ ਦੇ ਅੰਕ ਮਾਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਲਟ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਮਾਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੰਭਾਵਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜਡ ਆਬਜੈਕਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as relief maps show contour lines marking points of equal height, a set of lines marking points of equal potential known as equipotentials may be drawn around an electrostatically charged object.

ਉਪਕਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the equipotentials cross all lines of force at right angles.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਲੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ ਜੋ ਚਾਰਜ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਹ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਏਗੀ.
they must also lie parallel to a conductor's surface, otherwise this would produce a force that will move the charge carriers to even the potential of the surface.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਚਾਰਜ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਸਥਾਨਕ gradਾਲ ਹੈ.
the electric field was formally defined as the force exerted per unit charge, but the concept of potential allows for a more useful and equivalent definition the electric field is the local gradient of the electric potential.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਟਰ ਵੋਲਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੇਤ ਦੀ ਵੈਕਟਰ ਦਿਸ਼ਾ ਸੰਭਾਵਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ opeਲਾਨ ਦੀ ਰੇਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਪਕਰਣ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
usually expressed in volts per metre, the vector direction of the field is the line of greatest slope of potential, and where the equipotentials lie closest together.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਸ ਦੀ ਖੋਜ 1821 ਵਿਚ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਤਾਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਇਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਸੀ.
electromagnets 's discovery in 1821 that a magnetic field existed around all sides of a wire carrying an electric current indicated that there was a direct relationship between electricity and magnetism.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਗੁਰੂਤਾ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਾਕਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
moreover, the interaction seemed different from gravitational and electrostatic forces, the two forces of nature then known.

ਕੰਪਾਸ ਦੀ ਸੂਈ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ -ੋਣ ਵਾਲੀ ਤਾਰ ਵੱਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਲਈ ਸਹੀ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
the force on the compass needle did not direct it to or away from the current-carrying wire, but acted at right angles to it.

ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦ ਇਹ ਸਨ ਕਿ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਕਰਾਅ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ."
's slightly obscure words were that "the electric conflict acts in a revolving manner."

ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਫੋਰਸ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤਾ.
the force also depended on the direction of the current, for if the flow was reversed, then the force did too.

ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਕਰੰਟ' ਤੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
did not fully understand his discovery, but he observed the effect was reciprocal a current exerts a force on a magnet, and a magnetic field exerts a force on a current.

ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਦੋ ਸਮਾਨ ਵਰਤਮਾਨ carryingੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਤਾਕਤ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕੋ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਰੰਟ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਤਾਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਰੰਟ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the phenomenon was further investigated by , who discovered that two parallel current-carrying wires exerted a force upon each other two wires conducting currents in the same direction are attracted to each other, while wires containing currents in opposite directions are forced apart.

ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਮੌਜੂਦਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਪੀਅਰ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the interaction is mediated by the magnetic field each current produces and forms the basis for the international definition of the ampere.

ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ 1821 ਵਿਚ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ.
this relationship between magnetic fields and currents is extremely important, for it led to michael faraday's invention of the electric motor in 1821.

ਫਰਾਡੇ ਦੀ ਹੋਮੋਪੋਲਰ ਮੋਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਚੁੰਬਕ ਸੀ ਜੋ ਪਾਰਾ ਦੇ ਤਲਾਅ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ.
faraday's homopolar motor consisted of a permanent magnet sitting in a pool of mercury.

ਇੱਕ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਧੂਪ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ.
a current was allowed through a wire suspended from a pivot above the magnet and dipped into the mercury.

ਚੁੰਬਕ ਨੇ ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਕੱ ,ੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the magnet exerted a tangential force on the wire, making it circle around the magnet for as long as the current was maintained.

1831 ਵਿਚ ਫਰਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲੰਬਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਤਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਫਰਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
experimentation by faraday in 1831 revealed that a wire moving perpendicular to a magnetic field developed a potential difference between its ends.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਫਾਰਡੇ ਦੁਆਰਾ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਦ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੰਭਾਵਤ ਅੰਤਰ ਲੂਪ ਦੁਆਰਾ ਚੁੰਬਕੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੈ.
further analysis of this process, known as electromagnetic induction, enabled him to state the principle, now known as faraday's law of induction, that the potential difference induced in a closed circuit is proportional to the rate of change of magnetic flux through the loop.

ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਉਸਨੇ 1831 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਕ ਦੀ ਕਾ to ਕੱ .ੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਡਿਸਕ ਦੀ ਮਕੈਨੀਕਲ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
exploitation of this discovery enabled him to invent the first electrical generator in 1831, in which he converted the mechanical energy of a rotating copper disc to electrical energy.

ਫਰਾਡੇ ਦੀ ਡਿਸਕ ਅਸਮਰਥ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਜਨਰੇਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਚੁੰਬਕਵਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਿਖਾਈ, ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆ ਜਾਏਗੀ.
faraday's disc was inefficient and of no use as a practical generator, but it showed the possibility of generating electric power using magnetism, a possibility that would be taken up by those that followed on from his work.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ.
electrochemistry the ability of chemical reactions to produce electricity, and conversely the ability of electricity to drive chemical reactions has a wide array of uses.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
electrochemistry has always been an important part of electricity.

ਵੋਲਟੈਕ ਦੇ ileੇਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾvention ਤੋਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਸੈੱਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪਲੇਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਇਸਿਸ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ.
from the initial invention of the voltaic pile, electrochemical cells have evolved into the many different types of batteries, electroplating and electrolysis cells.

ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਉਪਕਰਣ ਰੀਚਾਰਜਯੋਗ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
aluminium is produced in vast quantities this way, and many portable devices are electrically powered using rechargeable cells.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਿਟ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਿਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਾਰਜ ਇੱਕ ਬੰਦ ਰਸਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਰਕਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵਗਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਲਾਭਦਾਇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ.
electric circuits an electric circuit is an interconnection of electric components such that electric charge is made to flow along a closed path a circuit , usually to perform some useful task.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਧਕ, ਕੈਪੇਸੀਟਰ, ਸਵਿੱਚ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ.
the components in an electric circuit can take many forms, which can include elements such as resistors, capacitors, switches, transformers and electronics.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
electronic circuits contain active components, usually semiconductors, and typically exhibit non-linear behaviour, requiring complex analysis.

ਸਧਾਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹਿੱਸੇ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਿਵ ਅਤੇ ਰੇਖਿਕ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ storeਰਜਾ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਉਤੇਜਕ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the simplest electric components are those that are termed passive and linear while they may temporarily store energy, they contain no sources of it, and exhibit linear responses to stimuli.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਗਰਮ ਤੱਤ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਤੱਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਸ਼ਾਇਦ ਰੋਧਕ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the resistor is perhaps the simplest of passive circuit elements as its name suggests, it resists the current through it, dissipating its energy as heat.

ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਡਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਚਾਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਿਰੋਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਇਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the resistance is a consequence of the motion of charge through a conductor in metals, for example, resistance is primarily due to collisions between electrons and ions.

ਓਹਮ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸਰਕਟ ਥਿ .ਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁ lawਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ, ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਟਾਕਰੇ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਇਸ ਦੇ ਪਾਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅੰਤਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਾਲਾ ਹੈ.
ohm's law is a basic law of circuit theory, stating that the current passing through a resistance is directly proportional to the potential difference across it.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰੰਟ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ' ਓਮਿਕ 'ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the resistance of most materials is relatively constant over a range of temperatures and currents materials under these conditions are known as 'ohmic'.

ਓਮ, ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਇਕਾਈ, ਜਾਰਜ ਓਹਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the ohm, the unit of resistance, was named in honour of georg ohm, and is symbolised by the greek letter .

1 ਉਹ ਟਾਕਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਐਮਐਮ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰੰਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੋਲਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਅੰਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ.
1 is the resistance that will produce a potential difference of one volt in response to a current of one amp.

ਕੈਪੇਸਿਟਰ ਲੇਡੇਨ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਪਕਰਣ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the capacitor is a development of the leyden jar and is a device that can store charge, and thereby storing electrical energy in the resulting field.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਇੰਸੂਲੇਟਡ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਦੋ ਸੰਚਾਲਨ ਪਲੇਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਤਲੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਫੋਇਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਵਾਲੀਅਮ ਦੇ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ.
it consists of two conducting plates separated by a thin insulating dielectric layer in practice, thin metal foils are coiled together, increasing the surface area per unit volume and therefore the capacitance.

ਕੈਪਸਸੀਟੈਂਸ ਦੀ ਇਕਾਈ ਫਾਰਡ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਫ ਫਾਰਡ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਵੋਲਟ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕ ਕਲੋਮ ਦਾ ਖਰਚ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ.
the unit of capacitance is the farad, named after michael faraday, and given the symbol f one farad is the capacitance that develops a potential difference of one volt when it stores a charge of one coulomb.

ਵੋਲਟੇਜ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਕੈਪੀਸਿਟਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰੰਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਾਰਜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਪੀਸਿਟਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਫ਼ਰ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a capacitor connected to a voltage supply initially causes a current as it accumulates charge this current will however decay in time as the capacitor fills, eventually falling to zero.

ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕੈਪੀਸੀਟਰ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਮੌਜੂਦਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ, ਬਲਕਿ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇਗਾ.
a capacitor will therefore not permit a steady state current, but instead blocks it.

ਇੰਡਕਟਰ ਇਕ ਕੰਡਕਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਰ ਦੀ ਕੋਇਲ, ਜੋ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the inductor is a conductor, usually a coil of wire, that stores energy in a magnetic field in response to the current through it.

ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੰਡਕਟਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੋਲਟੇਜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
when the current changes, the magnetic field does too, inducing a voltage between the ends of the conductor.

ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵੋਲਟੇਜ ਮੌਜੂਦਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
the induced voltage is proportional to the time rate of change of the current.

ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਅੰਡਕਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the constant of proportionality is termed the inductance.

ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੇਨਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਰਾਡੇ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਜੋਸੇਫ ਹੈਨਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ.
the unit of inductance is the henry, named after joseph henry, a contemporary of faraday.

ਇਕ ਹੇਨਰੀ ਇੰਡਕਟੈਂਸ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵੋਲਟ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗੀ ਜੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਮੌਜੂਦਾ ਇਕ ਐਂਪਾਇਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
one henry is the inductance that will induce a potential difference of one volt if the current through it changes at a rate of one ampere per second.

ਇੰਡਕਟਰ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਰੱਥਾਕਾਰੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਇਹ ਅਜ਼ਾਦ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬਦਲਵੇਂ ਕਰੰਟ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the inductor's behaviour is in some regards converse to that of the capacitor it will freely allow an unchanging current, but opposes a rapidly changing one.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਉਹ ਦਰ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ energyਰਜਾ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
electric power electric power is the rate at which electric energy is transferred by an electric circuit.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਵਾਟ ਹੈ, ਇਕ ਜੌਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ.
the si unit of power is the watt, one joule per second.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਪਾਵਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਹੈ, ਵਾਟਸ ਵਿਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਤਰ ਪੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ. ਵੱਟੇਜ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੋਲਚੋਲ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਵਾਟਸ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ."
electric power, like mechanical power, is the rate of doing work, measured in watts, and represented by the letter p. the term wattage is used colloquially to mean "electric power in watts."

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ i ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਵਾਟਸ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ, ਕਿ q ਕੋਲੋਮਬਸ ਦਾ ਚਾਰਜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਟੀ ਸੈਕਿੰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇ ਇਕ ਬਿਜਲੀ ਸੰਭਾਵੀ ਵੋਲਟੇਜ ਫਰਕ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ p ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਟਾਈਮ qv t iv ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ p ਟੈਕਸਟ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਟਾਈਮ frac qv ਟੀ iv, ਜਿਥੇ ਕਿomਮਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿ charge ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ t ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ i amperes v ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕਰੰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੋਲਟ ਵਿੱਚ ਵੋਲਟੇਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਕਸਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ. ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ varietyਰਜਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ.
the electric power in watts produced by an electric current i consisting of a charge of q coulombs every t seconds passing through an electric potential voltage difference of v is p work done per unit time q v t i v displaystyle p text work done per unit time frac qv t iv , where q is electric charge in coulombs t is time in seconds i is electric current in amperes v is electric potential or voltage in volts electricity generation is often done with electric generators, but can also be supplied by chemical sources such as electric batteries or by other means from a wide variety of sources of energy.

ਬਿਜਲੀ ਬਿਜਲੀ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
electric power is generally supplied to businesses and homes by the electric power industry.

ਬਿਜਲੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੱਲੋਵਾਟ ਘੰਟਾ 3.6 ਐਮਜੇ ਦੁਆਰਾ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਿਲੋਵਾਟ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
electricity is usually sold by the kilowatt hour 3.6 mj which is the product of power in kilowatts multiplied by running time in hours.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਯੂਟਿਲਿਟੀਜ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਮਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਹਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
electric utilities measure power using electricity meters, which keep a running total of the electric energy delivered to a customer.

ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਘੱਟ ropਰਜਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਗਤੀ ਜਾਂ otherਰਜਾ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ.
unlike fossil fuels, electricity is a low entropy form of energy and can be converted into motion or many other forms of energy with high efficiency.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸਰਕਿਟਜ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵੈਕਿumਮ ਟਿesਬਜ਼, ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਜ਼, ਡਾਇਓਡਜ਼ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟਾਂ, ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੈਸਿਵ ਇੰਟਰ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ.
electronics electronics deals with electrical circuits that involve active electrical components such as vacuum tubes, transistors, diodes and integrated circuits, and associated passive interconnection technologies.

ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਰੇਖਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the nonlinear behaviour of active components and their ability to control electron flows makes amplification of weak signals possible and electronics is widely used in information processing, telecommunications, and signal processing.

ਸਵਿੱਚਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the ability of electronic devices to act as switches makes digital information processing possible.

ਇੰਟਰਕਨੈਕਸ਼ਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਪੈਕਜਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ otherਾਂਚੇ ਦੇ ਹੋਰ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਰੂਪ ਸਰਕਿਟ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
interconnection technologies such as circuit boards, electronics packaging technology, and other varied forms of communication infrastructure complete circuit functionality and transform the mixed components into a regular working system.

ਅੱਜ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਹਿੱਸੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
today, most electronic devices use semiconductor components to perform electron control.

ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਰਾਜ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਰਕਟਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the study of semiconductor devices and related technology is considered a branch of solid state physics, whereas the design and construction of electronic circuits to solve practical problems come under electronics engineering.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਫਰਾਡੇ ਅਤੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
electromagnetic wave faraday's and 's work showed that a time-varying magnetic field acted as a source of an electric field, and a time-varying electric field was a source of a magnetic field.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਖੇਤਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਖੇਤਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
thus, when either field is changing in time, then a field of the other is necessarily induced.

ਅਜਿਹੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
such a phenomenon has the properties of a wave, and is naturally referred to as an electromagnetic wave.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ 1864 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ.
electromagnetic waves were analysed theoretically by james clerk maxwell in 1864.

ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਨੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ, ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
maxwell developed a set of equations that could unambiguously describe the interrelationship between electric field, magnetic field, electric charge, and electric current.

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ ਤੇ ਸਫਰ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸੀ.
he could moreover prove that such a wave would necessarily travel at the speed of light, and thus light itself was a form of electromagnetic radiation.

ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
maxwell's laws, which unify light, fields, and charge are one of the great milestones of theoretical physics.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਵਿਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ cਕਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ shaੁਕਵੇਂ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਬਿਜਲੀ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਦੂਰੀ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਤਰੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰਣ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
thus, the work of many researchers enabled the use of electronics to convert signals into high frequency oscillating currents, and via suitably shaped conductors, electricity permits the transmission and reception of these signals via radio waves over very long distances.

ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਮਿਲੇਟਸ ਨੇ ਐਮਬਰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨ ਸਨ.
production and uses generation and transmission in the 6th century bc, the greek philosopher thales of miletus experimented with amber rods and these experiments were the first studies into the production of electrical energy.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਧੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਟ੍ਰਾਈਬਿlectਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਲਕੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਸਮਰਥ ਹੈ.
while this method, now known as the triboelectric effect, can lift light objects and generate sparks, it is extremely inefficient.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਵੋਲਟੈਕ ਦੇ ileੇਰ ਦੀ ਕਾ until ਤਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇਕ ਵਿਹਾਰਕ ਸਰੋਤ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਿਆ.
it was not until the invention of the voltaic pile in the eighteenth century that a viable source of electricity became available.

ਵੋਲਟੈਕ ileੇਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਵੰਸ਼ਜ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੈਟਰੀ, energyਰਜਾ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ storeੰਗ ਨਾਲ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੰਗ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the voltaic pile, and its modern descendant, the electrical battery, store energy chemically and make it available on demand in the form of electrical energy.

ਬੈਟਰੀ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ storageਰਜਾ ਭੰਡਾਰਣ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੋਣ' ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਜਾਂ ਰੀਚਾਰਜ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
the battery is a versatile and very common power source which is ideally suited to many applications, but its energy storage is finite, and once discharged it must be disposed of or recharged.

ਵੱਡੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਬਿਜਲੀ demandsਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਲੂ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
for large electrical demands electrical energy must be generated and transmitted continuously over conductive transmission lines.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਪਾਵਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਬਲਣ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਹਵਾ ਜਾਂ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱ kੀ ਗਈ ਗਤੀਆਤਮਕ asਰਜਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
electrical power is usually generated by electro-mechanical generators driven by steam produced from fossil fuel combustion, or the heat released from nuclear reactions or from other sources such as kinetic energy extracted from wind or flowing water.

ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਪਰਸਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ 1884 ਵਿੱਚ ਖੋਜੀ ਗਈ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਅੱਜ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the modern steam turbine invented by sir charles parsons in 1884 today generates about 80 percent of the electric power in the world using a variety of heat sources.

ਅਜਿਹੇ ਜਨਰੇਟਰ ਫਾਰਡੇ ਦੇ 1831 ਦੇ ਹੋਮੋਪੋਲਰ ਡਿਸਕ ਜਨਰੇਟਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਬਦਲਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੰਡਕਟਰ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਪਾਰ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਫਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
such generators bear no resemblance to faraday's homopolar disc generator of 1831, but they still rely on his electromagnetic principle that a conductor linking a changing magnetic field induces a potential difference across its ends.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ ਦੀ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਾvention ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਵੋਲਟੇਜ ਪਰ ਘੱਟ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the invention in the late nineteenth century of the transformer meant that electrical power could be transmitted more efficiently at a higher voltage but lower current.

ਕੁਸ਼ਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੋਂ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਏ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
efficient electrical transmission meant in turn that electricity could be generated at centralised power stations, where it benefited from economies of scale, and then be despatched relatively long distances to where it was needed.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ energyਰਜਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਮਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਬਿਲਕੁਲ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
since electrical energy cannot easily be stored in quantities large enough to meet demands on a national scale, at all times exactly as much must be produced as is required.

ਇਸ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲੋਡਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ.
this requires electricity utilities to make careful predictions of their electrical loads, and maintain constant co-ordination with their power stations.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮਾਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
a certain amount of generation must always be held in reserve to cushion an electrical grid against inevitable disturbances and losses.

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਧੁਨਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
demand for electricity grows with great rapidity as a nation modernises and its economy develops.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹਰ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮੰਗ ਵਿਚ 12% ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਰ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਉਭਰ ਰਹੀ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਚੀਨ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
the united states showed a 12% increase in demand during each year of the first three decades of the twentieth century, a rate of growth that is now being experienced by emerging economies such as those of india or china.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ ਜੋ otherਰਜਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਹੈ.
historically, the growth rate for electricity demand has outstripped that for other forms of energy.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
environmental concerns with electricity generation have led to an increased focus on generation from renewable sources, in particular from wind and hydropower.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹੈ .
while debate can be expected to continue over the environmental impact of different means of electricity production, its final form is relatively clean applications electricity is a very convenient way to transfer energy, and it has been adapted to a huge, and growing, number of uses.

1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਇੰਨਡੇਨਸੈਂਟ ਲਾਈਟ ਬੱਲਬ ਦੀ ਕਾ ਨੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ.
the invention of a practical incandescent light bulb in the 1870s led to lighting becoming one of the first publicly available applications of electrical power.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ ਲੈ ਲਏ, ਗੈਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਨੰਗੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਦੇ ਜੋਖਮ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਏ.
although electrification brought with it its own dangers, replacing the naked flames of gas lighting greatly reduced fire hazards within homes and factories.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਵਧ ਰਹੇ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
public utilities were set up in many cities targeting the burgeoning market for electrical lighting.

ਫਿਲੇਮੈਂਟ ਲਾਈਟ ਬੱਲਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਜੂਲੇ ਹੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
the resistive joule heating effect employed in filament light bulbs also sees more direct use in electric heating.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣਯੋਗ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਫਜ਼ੂਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
while this is versatile and controllable, it can be seen as wasteful, since most electrical generation has already required the production of heat at a power station.

ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਹੀਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਇਸ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।
a number of countries, such as denmark, have issued legislation restricting or banning the use of resistive electric heating in new buildings.

ਬਿਜਲੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫਰਿੱਜ ਲਈ ਇਕ practicalਰਜਾ ਦਾ ਉੱਚ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਹੀਟ ਪੰਪ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਪਯੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ.
electricity is however still a highly practical energy source for heating and refrigeration, with air conditioning heat pumps representing a growing sector for electricity demand for heating and cooling, the effects of which electricity utilities are increasingly obliged to accommodate.

ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਕੁੱਕ ਅਤੇ ਵਹੀਟਸਨ ਦੁਆਰਾ 1837 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਅਰੰਭਕ ਉਪਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
electricity is used within telecommunications, and indeed the electrical telegraph, demonstrated commercially in 1837 by cooke and wheatstone, was one of its earliest applications.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਟਰਕੌਨਟੈਨੈਂਟਲ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਟ੍ਰਾਂਸੈਟਲੈਂਟਿਕ, ਤਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
with the construction of first intercontinental, and then transatlantic, telegraph systems in the 1860s, electricity had enabled communications in minutes across the globe.

ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੰਚਾਰ ਨੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
optical fibre and satellite communication have taken a share of the market for communications systems, but electricity can be expected to remain an essential part of the process.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ providesੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the effects of electromagnetism are most visibly employed in the electric motor, which provides a clean and efficient means of motive power.

ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਮੋਟਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿੰਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਮੋਟਰ ਜੋ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬੈਟਰੀ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕਰੰਟ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਸੰਪਰਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਂਟੋਗ੍ਰਾਫ.
a stationary motor such as a winch is easily provided with a supply of power, but a motor that moves with its application, such as an electric vehicle, is obliged to either carry along a power source such as a battery, or to collect current from a sliding contact such as a pantograph.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾven ਅਤੇ ਸਭ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰਕਿਟਰੀ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ buildingਾਂਚਾ.
electronic devices make use of the transistor, perhaps one of the most important inventions of the twentieth century, and a fundamental building block of all modern circuitry.

ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਰਬ ਮਿਨੀਟਾਈਰਾਇਡ ਟਰਾਂਜਿਸਟਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a modern integrated circuit may contain several billion miniaturised transistors in a region only a few centimetres square.

ਬਿਜਲੀ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਸਮੇਤ.
electricity is also used to fuel public transportation, including electric buses and trains.

ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਦੁਨਿਆ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਇੱਕ ਵੋਲਟੇਜ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਬੰਧ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਵੋਲਟੇਜ, ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਮੌਜੂਦਾ.
electricity and the natural world physiological effects a voltage applied to a human body causes an electric current through the tissues, and although the relationship is non-linear, the greater the voltage, the greater the current.

ਧਾਰਣਾ ਲਈ ਥ੍ਰੈਸ਼ੋਲਡ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੱਖ-ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 0.1 ਐਮਏ ਤੋਂ 1 ਐਮਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਮਾਈਕਰੋਐਮਪ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘੱਟ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਬਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the threshold for perception varies with the supply frequency and with the path of the current, but is about 0.1 ma to 1 ma for mains-frequency electricity, though a current as low as a microamp can be detected as an electrovibration effect under certain conditions.

ਜੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੁਚਨ, ਦਿਲ ਦੇ ਤੰਦੂਰ, ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ਬਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ.
if the current is sufficiently high, it will cause muscle contraction, fibrillation of the heart, and tissue burns.

ਸੰਕੇਤਕ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੀ ਘਾਟ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the lack of any visible sign that a conductor is electrified makes electricity a particular hazard.

ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਤੀਬਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦੇ methodੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the pain caused by an electric shock can be intense, leading electricity at times to be employed as a method of torture.

ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਮੌਤ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਸੀਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
death caused by an electric shock is referred to as electrocution.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕਸ਼ਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਇਕ ਅਮਲ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ।
electrocution is still the means of judicial execution in some jurisdictions, though its use has become rarer in recent times.

ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਵਰਤਾਰਾ ਬਿਜਲੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕਾvention ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਬਿਜਲੀ ਹੈ.
electrical phenomena in nature electricity is not a human invention, and may be observed in several forms in nature, a prominent manifestation of which is lightning.

ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੋਹ, ਘ੍ਰਿਣਾ ਜਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ, ਪਰਮਾਣੂ ਪੈਮਾਨੇ' ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ.
many interactions familiar at the macroscopic level, such as touch, friction or chemical bonding, are due to interactions between electric fields on the atomic scale.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਕੋਰ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ.
the earth's magnetic field is thought to arise from a natural dynamo of circulating currents in the planet's core.

ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਆਰਟਜ਼, ਜਾਂ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਚੀਨੀ, ਜਦੋਂ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਫਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
certain crystals, such as quartz, or even sugar, generate a potential difference across their faces when subjected to external pressure.

ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਪਾਈਜੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੂਨਾਨੀ ਪਾਈਜ਼ੀਨ ਤੋਂ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਬਾਉਣਾ, ਅਤੇ 1880 ਵਿੱਚ ਪਿਅਰੇ ਅਤੇ ਜੈਕ ਕਿ curਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this phenomenon is known as piezoelectricity, from the greek piezein , meaning to press, and was discovered in 1880 by pierre and jacques curie.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਕਸਾਰਤਾਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਕ ਪਾਈਜੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਦਾਰਥ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਾਪ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the effect is reciprocal, and when a piezoelectric material is subjected to an electric field, a small change in physical dimensions takes place.

ਕੁਝ ਜੀਵਾਣੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਰਕ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਯੋਗਤਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਰੇਸੈਪਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਜਨਿਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੋਲਟੇਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some organisms, such as sharks, are able to detect and respond to changes in electric fields, an ability known as electroreception, while others, termed electrogenic, are able to generate voltages themselves to serve as a predatory or defensive weapon.

ਕ੍ਰਮ ਜਿਮਨਾਟਫੋਰਮਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਈਲ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵੋਲਟੇਜ ਦੁਆਰਾ ਬਿਜਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਲੈਕਟ੍ਰੋਸਾਈਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the order gymnotiformes, of which the best known example is the electric eel, detect or stun their prey via high voltages generated from modified muscle cells called electrocytes.

ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੀ ਸੈੱਲ ਝਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੋਲਟੇਜ ਦਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਕਸ਼ਨ ਪੋਟੈਂਸ਼ੀਅਲਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਨਿ neਰੋਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
all animals transmit information along their cell membranes with voltage pulses called action potentials, whose functions include communication by the nervous system between neurons and muscles.

ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਝਟਕਾ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
an electric shock stimulates this system, and causes muscles to contract.

ਐਕਸ਼ਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
action potentials are also responsible for coordinating activities in certain plants.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਧਾਰਨਾ 1850 ਵਿਚ, ਵਿਲੀਅਮ ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
cultural perception in 1850, william gladstone asked the scientist michael faraday why electricity was valuable.

ਫਰਾਡੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਦਿਨ ਸਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ.
faraday answered, day sir, you may tax it.

19 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਬਿਜਲੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੀ.
in the 19th and early 20th century, electricity was not part of the everyday life of many people, even in the industrialised western world.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਰਹੱਸਮਈ, ਅਰਧ-ਜਾਦੂਈ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the popular culture of the time accordingly often depicts it as a mysterious, quasi-magical force that can slay the living, revive the dead or otherwise bend the laws of nature.

ਇਸ ਰਵੱਈਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੂਗੀ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੇ 1771 ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਡੱਡੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਮਰੋੜਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
this attitude began with the 1771 experiments of luigi galvani in which the legs of dead frogs were shown to twitch on application of animal electricity.

ਗੈਲਵਾਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ “ਮੁਰਦਾ ਜਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮਰੇ ਜਾਂ ਡੁੱਬੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ” ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ।
"revitalization" or resuscitation of apparently dead or drowned persons was reported in the medical literature shortly after galvani's work.

ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਮੈਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1819 ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਕਨਸਟਾਈਨ ਲਿਖੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ nameੰਗ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ.
these results were known to mary shelley when she authored frankenstein 1819 , although she does not name the method of revitalization of the monster.

ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਸਟਾਕ ਥੀਮ ਬਣ ਗਿਆ.
the revitalization of monsters with electricity later became a stock theme in horror films.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਮਾਣ ਵਧਿਆ, ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਕਸਰ ਵਧੇਰੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਮੇ ਜੋ "ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੀਵਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੁਕੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਬੰਨਦੇ ਹਨ". ਰੁਡਯਾਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ ਦੀ 1907 ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸੰਨਜ਼ ਮਾਰਥਾ
as the public familiarity with electricity as the lifeblood of the second industrial revolution grew, its wielders were more often cast in a positive light, such as the workers who "finger death at their gloves' end as they piece and repiece the living wires" in rudyard kipling's 1907 poem sons of martha.

ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੂਲੇ ਵਰਨ ਅਤੇ ਟੌਮ ਸਵਿਫਟ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਹਨ.
electrically powered vehicles of every sort featured large in adventure stories such as those of jules verne and the tom swift books.

ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮਾਸਟਰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਾਮਸ ਐਡੀਸਨ, ਚਾਰਲਸ ਸਟੇਨਮੇਟਜ਼ ਜਾਂ ਨਿਕੋਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ.
the masters of electricity, whether fictional or scientists such as thomas edison, charles steinmetz or nikola popularly conceived of as having wizard-like powers.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਨਾਵਲ ਬਣਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਬਣਨ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੁਕਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
with electricity ceasing to be a novelty and becoming a necessity of everyday life in the later half of the 20th century, it required particular attention by popular culture only when it stops flowing, an event that usually signals disaster.

1968 ਦੇ ਜਿੰਮੀ ਗਾਣੇ ਦੇ ਅਣਜਾਣ ਹੀਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹਾਦਰ, ਜਾਦੂਗਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the people who keep it flowing, such as the nameless hero of jimmy song "wichita lineman" 1968 , are still often cast as heroic, wizard-like figures.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਿ ਸਰਕਿਟਅਲ ਕਾਨੂੰਨ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚੁੰਬਕੀ ਧਾਰਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
see also 's circuital law, connects the direction of an electric current and its associated magnetic currents.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੰਭਾਵਤ chargesਰਜਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ energyਰਜਾ ਬਿਜਲੀ ਮਾਰਕੀਟ, ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕ ਸਮਾਨਤਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾ ਸੂਚਨਾ ਹਵਾਲੇ ਨਾਹਵੀ, ਮਹਿਮੂਦ ਜੋਸਫ਼, ਐਡਮਿੰਸਟਰ 1965, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟਾਂ, ਮੈਕਗ੍ਰਾ-ਹਿੱਲ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9780071422413 ਹੈਮੰਡ, ਪਰਸੀ 1981, "ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਲਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ", ਕੁਦਰਤ, ਪੇਰਗਮੋਨ, 168 4262 4, ਬਿਬਕੋਡ 1951 ਨਾਟੁਰ.168 .... 4 ਜੀ, ਡੋਈ 10.1038 168004b0, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-08-022104-1 ਮੋਰਲੀ, ਏ ਹਿugਜ, ਈ. 1994, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 5 ਵੀਂ ਐਡੀ.
electric potential energy, the potential energy of a system of charges electricity market, the sale of electrical energy hydraulic analogy, an analogy between the flow of water and electric current notes references nahvi, mahmood joseph, edminister 1965 , electric circuits, mcgraw-hill, isbn 9780071422413 hammond, percy 1981 , "electromagnetism for engineers", nature, pergamon, 168 4262 4, bibcode 1951natur.168....4g, doi 10.1038 168004b0, isbn 0-08-022104-1 morely, a. hughes, e. 1994 , principles of electricity 5th ed.

, ਲੌਂਗਮੈਨ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-582-22874-3 ਨਾਇਡੂ, ਐਮ.ਐੱਸ.
, longman, isbn 0-582-22874-3 naidu, m.s.

ਕਾਮਤਰੂ, ਵੀ. 1982, ਹਾਈ ਵੋਲਟੇਜ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਟਾਟਾ ਮੈਕਗਰਾਵ-ਹਿੱਲ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-07-451786-4 ਨੀਲਸਨ, ਜੇਮਜ਼ ਰੀਡੇਲ, ਸੁਜ਼ਨ 2007, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਟਾਂ, ਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਹਾਲ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-13-198925-2 ਪੈਟਰਸਨ, ਵਾਲਟਰ ਸੀ. 1999, ਟਰਾਂਸਫਾਰਮਿੰਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਦਿ ਕਮਿੰਗ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚੇਂਜ, ਅਰਥਸਕੈਨ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-85383-341-ਐਕਸ ਬੈਂਜਾਮਿਨ, ਪੀ. 1898.
kamataru, v. 1982 , high voltage engineering, tata mcgraw-hill, isbn 0-07-451786-4 nilsson, james riedel, susan 2007 , electric circuits, prentice hall, isbn 978-0-13-198925-2 patterson, walter c. 1999 , transforming electricity the coming generation of change, earthscan, isbn 1-85383-341-x benjamin, p. 1898 .

ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੇਪੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਯਾਮੀਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਵਾਧਾ.
a history of electricity the intellectual rise in electricity from antiquity to the days of benjamin franklin.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਜੇ. ਵਿਲੀ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼.
new york j. wiley & sons.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਅਧਿਆਇ ਦੀਆਂ ਸਬਕਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਰਕਿਟਜ਼ ਵੋਲ 1 ਡੀ ਸੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੋਂ.
external links media related to electricity at wikimedia commons basic concepts of electricity chapter from lessons in electric circuits vol 1 dc book and series.

"ਇਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬਿਜਲੀ", ਮਈ 1931, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਕੈਨਿਕਸ ਇਲਸਟਰੇਟਡ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਸਿਸਟਮ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਿਜਲੀ ਬਾਰੇ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਵਾਦ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਬਿਜਲੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਬਾਰੇ 10 ਮਿੰਟ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ. ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
"one-hundred years of electricity", may 1931, popular mechanics illustrated view of how an american home's electrical system works electricity around the world electricity misconceptions electricity and magnetism understanding electricity and electronics in about 10 minutes world bank report on water, electricity and utility subsidies electric charge is the physical property of matter that causes it to experience a force when placed in an electromagnetic field.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there are two types of electric charges positive and negative commonly carried by protons and electrons respectively .

ਜਿਵੇਂ ਚਾਰਜਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਲਟ ਆਕਰਸ਼ਣ.
like charges repel and unlike attract.

ਸ਼ੁੱਧ ਖਰਚੇ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an absence of net charge is referred to as neutral.

ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਲਕ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an object is negatively charged if it has an excess of electrons, and is otherwise positively charged or uncharged.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਐਸਆਈ ਉਤਪੰਨ ਯੂਨਿਟ ਕਲਾਂਬ ਸੀ ਹੈ.
the si derived unit of electric charge is the coulomb c .

ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ, ਐਂਪੀਅਰ-ਘੰਟੇ ਆਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਮ ਹੈ, ਅਤੇ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜ ਈ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਆਮ ਹੈ.
in electrical engineering, it is also common to use the ampere-hour ah , and, in chemistry, it is common to use the elementary charge e as a unit.

ਪ੍ਰਤੀਕ q ਅਕਸਰ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the symbol q often denotes charge.

ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸਦਾ ਮੁ knowledgeਲਾ ਗਿਆਨ ਹੁਣ ਕਲਾਸੀਕਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਆਂਟਮ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
early knowledge of how charged substances interact is now called classical electrodynamics, and is still accurate for problems that don't require consideration of quantum effects.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਕੁਝ ਸਬਟੋਮੈਟਿਕ ਕਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁ conਲੀ संरक्षित ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the electric charge is a fundamental conserved property of some subatomic particles, which determines their electromagnetic interaction.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜਡ ਮੈਟਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
electrically charged matter is influenced by, and produces, electromagnetic fields.

ਇੱਕ ਚਲਦੇ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਬਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
the interaction between a moving charge and an electromagnetic field is the source of the electromagnetic force, which is one of the four fundamental forces see also magnetic field .

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, e, ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ 1. ਕੋਲੋਮਬਜ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੁਆਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦੇ ਗੁਣਾਂਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
twentieth-century experiments demonstrated that electric charge is quantized that is, it comes in integer multiples of individual small units called the elementary charge, e, approximately equal to 1. coulombs except for particles called quarks, which have charges that are integer multiples of .

ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾ ਈ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the proton has a charge of e, and the electron has a charge of .

ਚਾਰਜਡ ਕਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆ ਫੋਟੌਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਕੁਆਂਟਮ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the study of charged particles, and how their interactions are mediated by photons, is called quantum electrodynamics.

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚਾਰਜ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਖਿੱਚ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
overview charge is the fundamental property of forms of matter that exhibit electrostatic attraction or repulsion in the presence of other matter.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬਟੋਮਿਕ ਕਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
electric charge is a characteristic property of many subatomic particles.

ਖਾਲੀ ਖੜ੍ਹੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
the charges of free-standing particles are integer multiples of the elementary charge e we say that electric charge is quantized.

ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ.
michael faraday, in his electrolysis experiments, was the first to note the discrete nature of electric charge.

ਰਾਬਰਟ ਮਿਲਿਕਨ ਦੇ ਤੇਲ ਬੂੰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ.
robert millikan's oil drop experiment demonstrated this fact directly, and measured the elementary charge.

ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾ 1 ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
by convention, the charge of an electron is , while that of a proton is 1.

ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਣਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
charged particles whose charges have the same sign repel one another, and particles whose charges have different signs attract.

ਕਲੋਮ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੋ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸੈਸਟਿਕ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤ ਹੈ.
coulomb's law quantifies the electrostatic force between two particles by asserting that the force is proportional to the product of their charges, and inversely proportional to the square of the distance between them.

ਐਂਟੀਪਾਰਟੀਕਲ ਦਾ ਚਾਰਜ ਉਸੇ ਕਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਲਟ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ.
the charge of an antiparticle equals that of the corresponding particle, but with opposite sign.

ਕੁਆਰਕਸ 'ਤੇ 3 ਜਾਂ 2 3 ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਖਰਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਚੌੜੇ ਕਵਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਐਸੀਮਪੋਟਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ.
quarks have fractional charges of either 3 or 2 3, but free-standing quarks have never been observed the theoretical reason for this fact is asymptotic freedom .

ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਆਬਜੈਕਟ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਕਣਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜਜ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the electric charge of a macroscopic object is the sum of the electric charges of the particles that make it up.

ਇਹ ਚਾਰਜ ਅਕਸਰ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਦਾਰਥ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜ਼ੀਰੋ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿਰਪੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this charge is often small, because matter is made of atoms, and atoms typically have equal numbers of protons and electrons, in which case their charges cancel out, yielding a net charge of zero, thus making the atom neutral.

ਇਕ ਆਯੋਜਨ ਇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਅਯੋਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
an ion is an atom or group of atoms that has lost one or more electrons, giving it a net positive charge cation , or that has gained one or more electrons, giving it a net negative charge anion .

ਮੋਨੋਟੋਮਿਕ ਆਇਨ ਇਕੱਲੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੌਲੀਟੋਮਿਕ ਆਇਨ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਇਕ ਆਯੋਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
monatomic ions are formed from single atoms, while polyatomic ions are formed from two or more atoms that have been bonded together, in each case yielding an ion with a positive or negative net charge.

ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਆਬਜੈਕਟਸ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਚਾਲਿਤ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਆਇਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ionic ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਬਣਤਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
during formation of macroscopic objects, constituent atoms and ions usually combine to form structures composed of neutral ionic compounds electrically bound to neutral atoms.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਆਬਜੈਕਟ ਸਮੁੱਚੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਣ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਵਸਤੂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਪੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
thus macroscopic objects tend toward being neutral overall, but macroscopic objects are rarely perfectly net neutral.

ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਇਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਥਾਂ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
sometimes macroscopic objects contain ions distributed throughout the material, rigidly bound in place, giving an overall net positive or negative charge to the object.

ਨਾਲ ਹੀ, ਚਾਲਕ ਤੱਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਆਬਜੈਕਟ, ਤੱਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ.
also, macroscopic objects made of conductive elements, can more or less easily depending on the element take on or give off electrons, and then maintain a net negative or positive charge indefinitely.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਗੈਰ-ਜ਼ੀਰੋ ਅਤੇ ਗਤੀ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when the net electric charge of an object is non-zero and motionless, the phenomenon is known as static electricity.

ਇਹ ਅਸਾਨ ਨਾਲ ਦੋ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਫਰ ਨਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਰਗੜਨਾ.
this can easily be produced by rubbing two dissimilar materials together, such as rubbing amber with fur or glass with silk.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਚਾਲਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in this way non-conductive materials can be charged to a significant degree, either positively or negatively.

ਇੱਕ ਸਮਗਰੀ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ.
charge taken from one material is moved to the other material, leaving an opposite charge of the same magnitude behind.

ਚਾਰਜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਉਸੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ.
the law of conservation of charge always applies, giving the object from which a negative charge is taken a positive charge of the same magnitude, and vice versa.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਰਜ ਸਿਫ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਰਜ ਗੈਰ-ਇਕਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਜਾਂ ਬਾਉਂਡਡ ਪੋਲਰ ਅਣੂ ਦੇ ਕਾਰਨ.
even when an object's net charge is zero, charge can be distributed non-uniformly in the object e.g., due to an external electromagnetic field, or bound polar molecules .

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in such cases the object is said to be polarized.

ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਬਾਉਂਡ ਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਗੁਆਚਣ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਗੁੰਮ ਜਾਣ 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਚਾਰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the charge due to polarization is known as bound charge, while charge on an object produced by electrons gained or lost from outside the object is called free charge.

ਇੱਕ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the motion of electrons in conductive metals in a specific direction is known as electric current.

ਇਕਾਈਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਕੂਲਾਂਬ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 6. ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ. ਈ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੈ.
units the si unit of quantity of electric charge is the coulomb, which is equivalent to about 6. e e is the charge of a proton .

ਇਸ ਲਈ, ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲਗਭਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
hence, the charge of an electron is approximately .

ਸੀ. ਕਲਾਂਬ ਨੂੰ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕੰਡਕਟਰ ਦੇ ਕਰਾਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਐਮਪੀਅਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
c. the coulomb is defined as the quantity of charge that has passed through the cross section of an electrical conductor carrying one ampere within one second.

ਪ੍ਰਤੀਕ q ਅਕਸਰ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the symbol q is often used to denote a quantity of electricity or charge.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਗੈਲਵਾਨੋਮੀਟਰ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the quantity of electric charge can be directly measured with an electrometer, or indirectly measured with a ballistic galvanometer.

ਚਾਰਜ ਦੇ ਮਾਤ੍ਰਾ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1891 ਵਿਚ ਜਾਰਜ ਸਟੋਨੀ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਇਸ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਲਈ ਯੂਨਿਟ 'ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ' ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
after finding the quantized character of charge, in 1891 george stoney proposed the unit 'electron' for this fundamental unit of electrical charge.

ਇਹ ਜੇਜੇ ਦੁਆਰਾ ਕਣ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ. 1897 ਵਿਚ ਥੌਮਸਨ.
this was before the discovery of the particle by j.j. thomson in 1897.

ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਅੱਜ ਬੇਨਾਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜ", "ਚਾਰਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਇਕਾਈ", ਜਾਂ ਬਸ "ਈ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the unit is today treated as nameless, referred to as "elementary charge", "fundamental unit of charge", or simply as "e".

ਚਾਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜ ਦਾ ਮਲਟੀਪਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਈ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚਾਰਜ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a measure of charge should be a multiple of the elementary charge e, even if at large scales charge seems to behave as a real quantity.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕੈਪੀਸਿਟਰ ਦੇ ਚਾਰਜਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ.
in some contexts it is meaningful to speak of fractions of a charge for example in the charging of a capacitor, or in the fractional quantum hall effect.

ਐਸ ਆਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਜੀਐਸ ਵਿਚ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸਆਈ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚਾਰਜ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ, ਸਮੇਂ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ.
in systems of units other than si such as cgs, electric charge is expressed as combination of only three fundamental quantities length, mass, and time , and not four, as in si, where electric charge is a combination of length, mass, time, and electric current.

ਇਤਿਹਾਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰਜ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਂਬਰ ਉੱਤੇ ਰਗੜ ਕੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
history as reported by the ancient greek mathematician thales of miletus around 600 bc, charge or electricity could be accumulated by rubbing fur on various substances, such as amber.

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਅੰਬਰ ਬਟਨ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the greeks noted that the charged amber buttons could attract light objects such as hair.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਰਗੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they also noted that if they rubbed the amber for long enough, they could even get an electric spark to jump.

ਇਹ ਸੰਪੱਤੀ ਟਰੀਬੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
this property derives from the triboelectric effect.

1600 ਵਿਚ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲੀਅਮ ਗਿਲਬਰਟ ਨੇ ਡੀ ਮੈਗਨੇਟ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ" ਅਤੇ "ਬਿਜਲੀ" ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
in 1600, the english scientist william gilbert returned to the subject in de magnete, and coined the new latin word electricus from , the greek word for amber, which soon gave rise to the english words "electric" and "electricity."

ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ 1660 ਵਿੱਚ ਓਟੋ ਵਾਨ ਗੁਰੀਕਕੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾted ਕੱ .ਿਆ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਜਨਰੇਟਰ ਸੀ.
he was followed in 1660 by otto von guericke, who invented what was probably the first electrostatic generator.

ਦੂਸਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਾਇਨੀਅਰ ਰੌਬਰਟ ਬੋਇਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1675 ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਬਦਲਾਓ ਇਕ ਖਲਾਅ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਟੀਫਨ ਗ੍ਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ 1729 ਵਿਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਸੂਲੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸੀਐਫ ਡੂ ਫਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1733 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੋ ਤਰਲ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ.
other european pioneers were robert boyle, who in 1675 stated that electric attraction and repulsion can act across a vacuum stephen gray, who in 1729 classified materials as conductors and insulators and c. f. du fay, who proposed in 1733 that electricity comes in two varieties that cancel each other, and expressed this in terms of a two-fluid theory.

ਜਦੋਂ ਗਲਾਸ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਡੂ ਫਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੀਸ਼ੇ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅੰਬਰ ਨੂੰ ਫਰ ਨਾਲ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਅੰਬਰ' ਤੇ ਗਿੱਲੀ ਬਿਜਲੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
when glass was rubbed with silk, du fay said that the glass was charged with vitreous electricity, and, when amber was rubbed with fur, the amber was charged with resinous electricity.

1839 ਵਿਚ, ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਡੇ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸਨ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
in 1839, michael faraday showed that the apparent division between static electricity, current electricity, and bioelectricity was incorrect, and all were a consequence of the behavior of a single kind of electricity appearing in opposite polarities.

ਇਹ ਮਨਮਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਧਰੁਵੀਅਤ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is arbitrary which polarity is called positive and which is called negative.

ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਨਾਲ ਰਗੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਡੰਡੇ 'ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਦੋਸ਼ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
positive charge can be defined as the charge left on a glass rod after being rubbed with silk.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਹਰ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਇਕ-ਤਰਲ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ.
one of the foremost experts on electricity in the 18th century was benjamin franklin, who argued in favour of a one-fluid theory of electricity.

ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਦਿੱਖ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਲੇਡਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਵਿਚਲਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ.
franklin imagined electricity as being a type of invisible fluid present in all matter for example, he believed that it was the glass in a leyden jar that held the accumulated charge.

ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਕੱਠੀਆਂ ਭੜਕਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਲ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਇਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕਰੰਟ ਬਣਦਾ ਹੈ.
he posited that rubbing insulating surfaces together caused this fluid to change location, and that a flow of this fluid constitutes an electric current.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਦਾਰਥ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਰਲ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇਹ "ਨਕਾਰਾਤਮਕ" ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ "ਸਕਾਰਾਤਮਕ" ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
he also posited that when matter contained too little of the fluid it was "negatively" charged, and when it had an excess it was "positively" charged.

ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ "ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ" ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ "ਨਕਾਰਾਤਮਕ" ਸ਼ਬਦ ਗਰਮ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ.
for a reason that was not recorded, he identified the term "positive" with vitreous electricity and "negative" with resinous electricity.

ਵਿਲੀਅਮ ਵਾਟਸਨ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ.
william watson arrived at the same explanation at about the same time.

ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ.
static electricity and electric current static electricity and electric current are two separate phenomena.

ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they both involve electric charge, and may occur simultaneously in the same object.

ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤੁਲਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
static electricity refers to the electric charge of an object and the related electrostatic discharge when two objects are brought together that are not at equilibrium.

ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸੈਸਟਿਕ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੋਵਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਚਾਰਜ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
an electrostatic discharge creates a change in the charge of each of the two objects.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਇਕ ਵਸਤੂ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਜਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
in contrast, electric current is the flow of electric charge through an object, which produces no net loss or gain of electric charge.

ਰਗੜ ਕੇ ਬਿਜਲਈਕਰਨ ਜਦੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਰਗੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਮਲਕੇ ਸਤਹ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਬਿਜਲੀ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ.
electrification by friction when a piece of glass and a piece of of which exhibit any electrical rubbed together and left with the rubbed surfaces in contact, they still exhibit no electrical properties.

ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
when separated, they attract each other.

ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਟੁਕੜਾ ਰਾਲ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਰਗੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੈਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕੱਚ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
a second piece of glass rubbed with a second piece of resin, then separated and suspended near the former pieces of glass and resin causes these phenomena the two pieces of glass repel each other.

ਕੱਚ ਦਾ ਹਰ ਟੁਕੜਾ ਰਾਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
each piece of glass attracts each piece of resin.

ਰਾਲ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the two pieces of resin repel each other.

ਇਹ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਬਿਜਲੀ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਚਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this attraction and repulsion is an electrical phenomena, and the bodies that exhibit them are said to be electrified, or electrically charged.

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਗੜ ਕੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
bodies may be electrified in many other ways, as well as by friction.

ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ ਪਰ ਰਾਲ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਗਲਾਸ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਲ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਲ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the electrical properties of the two pieces of glass are similar to each other but opposite to those of the two pieces of resin the glass attracts what the resin repels and repels what the resin attracts.

ਜੇ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਵੀ mannerੰਗ ਨਾਲ ਬਿਜਲਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੀਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕੱਚ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਕੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੱਕਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਈਫਾਈਡ ਕੀਤਾ ਜਾ.
if a body electrified in any manner whatsoever behaves as the glass does, that is, if it repels the glass and attracts the resin, the body is said to be vitreously electrified, and if it attracts the glass and repels the resin it is said to be resinously electrified.

ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਜਾਂ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ.
all electrified bodies are either vitreously or resinously electrified.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਬਿਜਲਈਕਰਨ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ, ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
an established convention in the scientific community defines vitreous electrification as positive, and resinous electrification as negative.

ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਗੁਣ ਸਾਡੇ ਉਲਟ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੂਸਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਨਮਾਨੀਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵੱਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੂਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਚਿੱਤਰ.
the exactly opposite properties of the two kinds of electrification justify our indicating them by opposite signs, but the application of the positive sign to one rather than to the other kind must be considered as a matter of arbitrary as it is a matter of convention in mathematical diagram to reckon positive distances towards the right hand.

ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿੱਚ ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ, ਇਕ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
no force, either of attraction or of repulsion, can be observed between an electrified body and a body not electrified.

ਦਰਅਸਲ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਬਿਜਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂ .ੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਤੁਲਣਾਤਮਕ ਸਮਾਨ ਚਾਰਜ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦੇ.
actually, all bodies are electrified, but may appear not electrified because of the relatively similar charge of neighboring objects in the environment.

ਇਕ ਆਬਜੈਕਟ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਆਬਜੈਕਟ ਵਿਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉਲਟ ਚਾਰਜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਖਰਚੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
an object further electrified or creates an equivalent or opposite charge by default in neighboring objects, until those charges can equalize.

ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਚ-ਵੋਲਟੇਜ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟ ਵੋਲਟੇਜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਘੱਟ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the effects of attraction can be observed in high-voltage experiments, while lower voltage effects are merely weaker and therefore less obvious.

ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤਾਕਤਾਂ ਕੌਲਾਂਬ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਰਗ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਇਕ ਸਿੱਟਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਰੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਿਰਫ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the attraction and repulsion forces are codified by coulomb's law attraction falls off at the square of the distance, which has a corollary for acceleration in a gravitational field, suggesting that gravitation may be merely electrostatic phenomenon between relatively weak charges in terms of scale .

ਕੈਸੀਮੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also casimir effect.

ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ-ਵਾਟਸਨ ਮਾਡਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹੀ ਸੀ.
it is now known that the franklin-watson model was fundamentally correct.

ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
there is only one kind of electrical charge, and only one variable is required to keep track of the amount of charge.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਿਰਫ ਚਾਰਜ ਜਾਣਨਾ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
on the other hand, just knowing the charge is not a complete description of the situation.

ਮੈਟਰ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜਡ ਕਣਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਚਾਰਜ.
matter is composed of several kinds of electrically charged particles, and these particles have many properties, not just charge.

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਚਾਰਜ ਕੈਰੀਅਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the most common charge carriers are the positively charged proton and the negatively charged electron.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕਰੰਟ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the movement of any of these charged particles constitutes an electric current.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ.
in many situations, it suffices to speak of the conventional current without regard to whether it is carried by positive charges moving in the direction of the conventional current or by negative charges moving in the opposite direction.

ਇਹ ਮੈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this macroscopic viewpoint is an approximation that simplifies electromagnetic concepts and calculations.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੇ ਕੋਈ ਸੂਖਮ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੇ "ਛੇਕ" ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋਨੋ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਆਇਨਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਿਕ ਘੋਲ ਜਾਂ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਕਣਾਂ.
at the opposite extreme, if one looks at the microscopic situation, one sees there are many ways of carrying an electric current, including a flow of electrons a flow of electron "holes" that act like positive particles and both negative and positive particles ions or other charged particles flowing in opposite directions in an electrolytic solution or a plasma.

ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ, ਧਾਤੂ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਆਮ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਸਲ ਚਾਰਜ ਕੈਰੀਅਰਾਂ, ਭਾਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਗਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ.
beware that, in the common and important case of metallic wires, the direction of the conventional current is opposite to the drift velocity of the actual charge carriers i.e., the electrons.

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਲਝਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
this is a source of confusion for beginners.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਇਕ ਅਲੱਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕੁੱਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਹੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
conservation of electric charge the total electric charge of an isolated system remains constant regardless of changes within the system itself.

ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਗੇਜ ਇਨਵਰਸੈਂਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this law is inherent to all processes known to physics and can be derived in a local form from gauge invariance of the wave function.

ਚਾਰਜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਚਾਰਜ-ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
the conservation of charge results in the charge-current continuity equation.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਏਕੀਕਰਣ v ਦੀ ਇਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰਜ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਮੌਜੂਦਾ ਘਣਤਾ j ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੰਦ ਸਤਹ s ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਲੂ ਮੌਜੂਦਾ i ddt v d v ਡਿਸਪਲੇਸਟੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ - frac d ਡੀ ਟੀ ਇੰਟ ਵੀ ਰੋਓ, ਮੈਥਰਮ ਡੀ ਵੀ ਵੀ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਸਕ੍ਰਿਪਟਸਟਾਈਲ ਅਧੂਰਾ ਵੀਜੇ ਡੀ ਐਸਜੇ ਡੀ ਐਸ ਕੋਸ i.
more generally, the net change in charge density within a volume of integration v is equal to the area integral over the current density j through the closed surface s , which is in turn equal to the net current i d d t v d v displaystyle - frac d dt int v rho , mathrm d v v displaystyle scriptstyle partial v j d s j d s cos i .

ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਮੈਥਬੀਐਫ ਜੇ ਸੀਡੋਟ ਮੈਥਰਮ ਡੀ ਮੈਥਬੀਐਫ ਐਸ ਇੰਟ ਜੇ ਮੈਥਰਮ ਡੀ ਐਸ ਕੋਸ ਥੈਟਾ ਆਈ.
displaystyle mathbf j cdot mathrm d mathbf s int j mathrm d s cos theta i.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਮੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਤੀਜਾ i d q d t ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
thus, the conservation of electric charge, as expressed by the continuity equation, gives the result i d q d t .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ i - frac mathrm d q q mathrm d t.
displaystyle i - frac mathrm d q mathrm d t .

ਟਾਈ ਟਾਈਪ ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ ਟੀ ਮੈਥਰਮ i ਅਤੇ ਟੀਐਫ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਟੀ ਮੈਥ੍ਰਮ f ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਾਦਲਾ ਚਾਰਜ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ q ਸਤਹ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਵਾਲੀਅਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੈ.
the charge transferred between times t i displaystyle t mathrm i and t f displaystyle t mathrm f is obtained by integrating both sides q t i t f i d t displaystyle q int t mathrm i t mathrm f i , mathrm d t where i is the net outward current through a closed surface and q is the electric charge contained within the volume defined by the surface.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੇਟਿਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਾਰਜ ਇਕ ਰੀਲੇਟਿਵਵਾਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਹੈ.
relativistic invariance aside from the properties described in articles about electromagnetism, charge is a relativistic invariant.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕਣ ਜਿਸਦਾ ਚਾਰਜ q ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਾਰਜ q ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this means that any particle that has charge q, no matter how fast it goes, always has charge q.

ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਹਿੱਲਿਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੋ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਦੋ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨਸ ਦਾ ਚਾਰਜ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ਡਿuterਟੀਰੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਣਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਹ ਵੱਧ ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਸਨ.
this property has been experimentally verified by showing that the charge of one helium nucleus two protons and two neutrons bound together in a nucleus and moving around at high speeds is the same as two deuterium nuclei one proton and one neutron bound together, but moving much more slowly than they would if they were in a helium nucleus .

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਦੇਖੋ ਐਸਆਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਯੂਨਿਟ ਰੰਗ ਚਾਰਜ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਚਾਰਜ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
see also quantity of electricity si electromagnetism units color charge references external links how fast does a charge decay?

ਸਾਇੰਸ ਏਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜ 'ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਚਾਰਜ' ਤੇ ਆਸਾਨ-ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ.
science aid electrostatic charge easy-to-understand page on electrostatic charge.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
history of the electrical units.

ਕਪਾਹ ਇਕ ਨਰਮ, ਫਲੱਫੀ ਸਟੈਪਲ ਫਾਈਬਰ ਹੈ ਜੋ ਮਾਲਵਾਸੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਗੋਸਪੀਅਮ ਜੀਨਸ ਦੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਬੀਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਬਾਲ, ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੇਸ ਵਿਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ.
cotton is a soft, fluffy staple fiber that grows in a boll, or protective case, around the seeds of the cotton plants of the genus gossypium in the family of malvaceae.

ਫਾਈਬਰ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the fiber is almost pure cellulose.

ਕੁਦਰਤੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੂਤੀ ਬੋਲੀਆਂ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
under natural conditions, the cotton bolls will tend to increase the dispersal of the seeds.

ਪੌਦਾ ਇਕ ਝਾੜੀਦਾਰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the plant is a shrub native to tropical and subtropical regions around the world, including the americas, africa, and india.

ਜੰਗਲੀ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਹਨ.
the greatest diversity of wild cotton species is found in mexico, followed by australia and africa.

ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਲਤੂ ਸੀ.
cotton was independently domesticated in the old and new worlds.

ਫਾਈਬਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਕਸਰ ਧਾਗੇ ਜਾਂ ਧਾਗੇ ਵਿਚ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਮ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਯੋਗ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the fiber is most often spun into yarn or thread and used to make a soft, breathable textile.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਫੈਬਰਿਕ ਲਈ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ 5000 5000. bc ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ 000, bc bc bc ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ 5000, bc bc bc ਈ.ਪੂ. ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਦੇ ਫੈਬਰਿਕ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the use of cotton for fabric is known to date to prehistoric times fragments of cotton fabric dated from 5000 bc have been excavated in mexico and between 6000 bc and 5000 bc in the indus valley civilization.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਸੂਤੀ ਜਿਨ ਦੀ ਕਾ production ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਫਾਈਬਰ ਕੱਪੜਾ ਹੈ.
although cultivated since antiquity, it was the invention of the cotton gin that lowered the cost of production that led to its widespread use, and it is the most widely used natural fiber cloth in clothing today.

ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਜਾਂ 110 ਮਿਲੀਅਨ ਗੰ .ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਧਰਤੀ ਦਾ 2.5% ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
current estimates for world production are about 25 million tonnes or 110 million bales annually, accounting for 2.5% of the world's arable land.

ਚੀਨ ਕਪਾਹ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
china is the world's largest producer of cotton, but most of this is used domestically.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the united states has been the largest exporter for many years.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਕਪਾਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਠਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 0.48 ਘਣ ਮੀਟਰ 17 ਕਿicਬਿਕ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਭਾਰ 226.8 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 500 ਪੌਂਡ ਹੈ.
in the united states, cotton is usually measured in bales, which measure approximately 0.48 cubic meters 17 cubic feet and weigh 226.8 kilograms 500 pounds .

ਕਿਸਮਾਂ ਇੱਥੇ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੋਸਪੀਅਮ ਹਿਰਸੁਟਮ ਉੱਪਰੀ ਕਪਾਹ ਵਿਚ ਪਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ 90% ਗੋਸਪੀਅਮ ਬਾਰਬੇਡੈਂਸ ਨੂੰ ਵਾਧੂ-ਲੰਬੇ ਮੁੱਖ ਕਪਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੂਲ ਗਰਮ ਇਲਾਕਾ ਦੱਖਣੀ. ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 8% ਗੋਸੀਪੀਅਮ ਅਰਬੋਰੀਅਮ ਰੁੱਖ ਕਪਾਹ, 2% ਤੋਂ ਘੱਟ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਜੱਦੀ ਗੋਸੀਪੀਅਮ ਹਰਬੀਸੀਅਮ ਲੇਵੈਂਟ ਸੂਤੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ, ਦੋ% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ, ਦੋ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਪਰ ਦੋ ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਪੀਸੀਜ਼ 1900 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
types there are four commercially grown species of cotton, all domesticated in antiquity gossypium hirsutum upland cotton, native to central america, mexico, the caribbean and southern florida 90% of world production gossypium barbadense known as extra-long staple cotton, native to tropical south america 8% of world production gossypium arboreum tree cotton, native to india and pakistan less than 2% gossypium herbaceum levant cotton, native to southern africa and the arabian peninsula less than 2% the two new world cotton species account for the vast majority of modern cotton production, but the two old world species were widely used before the 1900s.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੂਤੀ ਰੇਸ਼ੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਭੂਰੇ, ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਸੂਤੀ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕਪਾਹ ਦੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਰੰਗੀਨ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ.
while cotton fibers occur naturally in colors of white, brown, pink and green, fears of contaminating the genetics of white cotton have led many cotton-growing locations to ban the growing of colored cotton varieties.

ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੇਹਰਗੜ ਅਤੇ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਮਣਕੇ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਧਾਗੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਭਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਤੀ 6000 ਤੋਂ 5000 ਈ.
history indian subcontinent the earliest evidence of cotton use in the indian subcontinent has been found at the site of mehrgarh and rakhigarhi where cotton threads have been found preserved in copper beads these finds have been dated to neolithic between 6000 and 5000 bc .

ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ 3300 ਤੋਂ 1300 ਬੀਸੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
cotton cultivation in the region is dated to the indus valley civilization, which covered parts of modern eastern pakistan and northwestern india between 3300 and 1300 bc.

ਸਿੰਧ ਸੂਤੀ ਉਦਯੋਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਕਤਾਈ ਅਤੇ ਮਨਘੜਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ indiaੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਤਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ.
the indus cotton industry was well-developed and some methods used in cotton spinning and fabrication continued to be used until the industrialization of india.

2000 ਅਤੇ 1000 ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਪਾਹ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ.
between 2000 and 1000 bc cotton became widespread across much of india.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਹਾਲਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 1000 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
for example, it has been found at the site of hallus in karnataka dating from around 1000 bc.

ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਸੂਤੀ ਫੈਬਰਿਕ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਲਗਭਗ 5800 ਬੀ.ਸੀ.
mexico cotton fabrics discovered in a cave near , mexico have been dated to around 5800 bc.

ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਗੋਸੀਪੀਅਮ ਹਰਸੁਟਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ 3400 ਤੋਂ 2300 ਬੀ.ਸੀ.
the domestication of gossypium hirsutum in mexico is dated between 3400 and 2300 bc.

ਪੇਰੂ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ, ਦੇਸੀ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਗੋਸਪੀਅਮ ਬਾਰਬਾਡੈਂਸ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ, ਐਨਕਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 4200 ਬੀ ਸੀ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਰਟੇ ਚਿਕੋ, ਮੋਚੇ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ਕਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਸੀ।
peru in peru, cultivation of the indigenous cotton species gossypium barbadense has been dated, from a find in ancon, to c 4200 bc, and was the backbone of the development of coastal cultures such as the norte chico, moche, and nazca.

ਕਪਾਹ ਉੱਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਾਲ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਤੱਟ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
cotton was grown upriver, made into nets, and traded with fishing villages along the coast for large supplies of fish.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਆਏ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਪਾਹ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ.
the spanish who came to mexico and peru in the early 16th century found the people growing cotton and wearing clothing made of it.

ਅਰਬ ਅਲੇਗਜ਼ੈਡਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧਾਂ ਤਕ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਅਰਬ ਲੋਕ ਸੂਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੇਗਾਸਥੇਨੀਜ਼ ਨੇ ਸੇਲਿਯੁਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਨਿਕੇਟਰ ਨੂੰ “ਇੰਡਿਕਾ” ਵਿਚ ਉੱਨ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ “ਰੁੱਖ ਹੋਣ” ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
arabia the greeks and the arabs were not familiar with cotton until the wars of alexander the great, as his contemporary megasthenes told seleucus i nicator of "there being trees on which wool grows" in "indica".

ਇਹ "ਟ੍ਰੀ ਕਪਾਹ", ਗੌਸਪੀਅਮ ਅਰਬੋਰੀਅਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇਕ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
this may be a reference to "tree cotton", gossypium arboreum, which is a native of the indian subcontinent.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ, ਬੁਣਿਆ ਅਤੇ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
according to the columbia encyclopedia cotton has been spun, woven, and dyed since prehistoric times.

ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ.
it clothed the people of ancient india, egypt, and china.

ਈਸਾਈ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੂਮੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
hundreds of years before the christian era, cotton textiles were woven in india with matchless skill, and their use spread to the mediterranean countries.

ਈਰਾਨ ਈਰਾਨ ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਸੂਤੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਚਮੇਨੀਡ ਯੁੱਗ ਤੋਂ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਰੋਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
iran in iran persia , the history of cotton dates back to the achaemenid era 5th century bc however, there are few sources about the planting of cotton in pre-islamic iran.

ਕਪਾਹ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੇਰਵ, ਰੇ ਅਤੇ ਪਾਰਸ ਵਿਚ ਆਮ ਸੀ.
the planting of cotton was common in merv, ray and pars of iran.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਫਿਰਦੋਸੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹਨਾਮ ਵਿਚ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਸੂਤੀ "ਪਾਂਬੇ" ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
in persian poets' poems, especially ferdowsi's shahname, there are references to cotton "panbe" in persian .

ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ, ਪਰਤੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਪਾਹ ਸਮੇਤ.
marco polo 13th century refers to the major products of persia, including cotton.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਯਾਤਰੀ ਜੋਹਨ ਚਾਰਡਿਨ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਸਫਾਵਿਡ ਪਰਸੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਫ਼ਾਰਸ ਦੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ.
john chardin, a french traveler of the 17th century who visited the safavid persia, spoke approvingly of the vast cotton farms of persia.

ਚੀਨ 207 ਈਸਾ ਪੂਰਵ - 220 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ हान ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੱਖਣੀ ਚੀਨੀ ਸੂਬੇ ਯੂਨਨਾਨ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਤੀ ਉਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
china during the han dynasty 207 bc - 220 ad , cotton was grown by chinese peoples in the southern chinese province of yunnan.

ਮਿਸਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ 1820 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਐਮ ਐਮ ਜੁਮੇਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਕਮਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ- ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ, ਲੋਅਰ ਇਜਿਪਟ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਹੋ ਬਾਰਬਾਡੇਂਸ ਕਪਾਹ.
egypt though known since antiquity the commercial growing of cotton in egypt only started in 1820's, following a frenchman, by the name of m. jumel, propositioning the then ruler, mohamed ali pasha, that he could earn a substantial income by growing an extra-long staple maho barbadence cotton, in lower egypt, for the french market.

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਉੱਤੇ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਪਾਹ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
mohamed ali pasha accepted the proposition and granted himself the monopoly on the sale and export of cotton in egypt and later dictated cotton should be grown in preference to other crops.

ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਸਾਲਾਨਾ ਨਿਰਯਾਤ 16 ਮਿਲੀਅਨ 120,000 ਗੰ .ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ 1864 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 56 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇ ਕਨਫੈਡਰੇਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ.
by the time of the american civil war annual exports had reached 16 million 120,000 bales , which rose to 56 million by 1864, primarily due to the loss of the confederate supply on the world market.

ਅਮਰੀਕੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੀ ਬਰਾਮਦ 1903 ਤਕ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਗੰ .ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
exports continued to grow even after the reintroduction of us cotton, produced now by a paid workforce, and egyptian exports reached 1.2 million bales a year by 1903.

ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸੂਤੀ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਕ ਆਯਾਤ ਫਾਈਬਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਇਕ ਪੌਦਾ ਸੀ.
europe during the late medieval period, cotton became known as an imported fiber in northern europe, without any knowledge of how it was derived, other than that it was a plant.

ਕਿਉਂਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਕਿਤਾਬ iii, 106 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦਰੱਖਤ ਜੰਗਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੀ ਉੱਨ ਵਿਚ ਉੱਗਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੌਦਾ ਇਕ ਝਾੜੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਰੁੱਖ ਸੀ.
because herodotus had written in his histories, book iii, 106, that in india trees grew in the wild producing wool, it was assumed that the plant was a tree, rather than a shrub.

ਇਹ ਪਹਿਲੂ ਕਈ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਮਨ ਬਾ baਮਵਾਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ “ਟ੍ਰੀ ਉੱਨ” ਬਾਉਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਰੁੱਖ” ਵੁਲ੍ਹੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਉੱਨ”।
this aspect is retained in the name for cotton in several germanic languages, such as german baumwolle, which translates as "tree wool" baum means "tree" wolle means "wool" .

ਉੱਨ ਨਾਲ ਇਸਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨਰਮੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਡਲੀਆਂ-ਭੇਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
noting its similarities to wool, people in the region could only imagine that cotton must be produced by plant-borne sheep.

ਜੌਹਨ ਮੰਡੇਵਿਲੇ, ਨੇ 1350 ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਤਿਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ "ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੁੱਖ ਉੱਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਲੇਲੇ ਲੈ ਲਏ।
john mandeville, writing in 1350, stated as fact the now-preposterous belief "there grew there a wonderful tree which bore tiny lambs on the endes of its branches.

ਇਹ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਇੰਨੀ ਨਰਮ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਝੁਕਣ ਵੇਲੇ ਲੇਲੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਝੁਕ ਗਏ. "
these branches were so pliable that they bent down to allow the lambs to feed when they are hungrie ."

ਟੈਟਰੀ ਦਾ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਾਲਾ ਲੇਲਾ ਵੇਖੋ.
see vegetable lamb of tartary.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗਰਮ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਰਮੇ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
by the end of the 16th century, cotton was cultivated throughout the warmer regions in asia and the americas.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1660 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਕੈਲੀਕੋ ਅਤੇ ਚਿੰਟਸ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
britain the english east india company introduced the britain to cheap calico and chintz cloth on the restoration of the monarchy in the 1660s.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾ ਵਾਲੀ ਸਾਈਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਪੋਸਟਾਂ ਤੋਂ, ਸਸਤਾ ਰੰਗੀਨ ਕੱਪੜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਈਆਈਸੀ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ.
initially imported as a novelty side line, from its spice trading posts in asia, the cheap colourful cloth proved popular and overtook the eic's spice trade by value in the late 17th century.

ਈਆਈਸੀ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਥੋਕ ਵਿਚ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਕਰਕੇ, ਘਰੇਲੂ domesticਨੀ ਅਤੇ ਲਿਨਨ ਕੱਪੜਾ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ.
the eic embraced the demand, particularly for calico, by expanding its factories in asia and producing and importing cloth in bulk, creating competition for domestic woollen and linen textile producers.

ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੁਲਾਹੇ, ਸਪਿਨਰ, ਡਾਇਰਾਂ, ਚਰਵਾਹੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਅਤੇ ਕੈਲੀਕੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1680 ਅਤੇ 1730 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ।
the impacted weavers, spinners, dyers, shepherds and farmers objected and the calico question became one of the major issues of national politics between the 1680s and the 1730s.

ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਅਤੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
parliament began to see a decline in domestic textile sales, and an increase in imported textiles from places like china and india.

ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਖਤਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸਦ ਨੇ 1700 ਕੈਲੀਕੋ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਗਈ।
seeing the east india company and their textile importation as a threat to domestic textile businesses, parliament passed the 1700 calico act, blocking the importation of cotton cloth.

ਕਿਉਂਕਿ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਇਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ.
as there was no punishment for continuing to sell cotton cloth, smuggling of the popular material became commonplace.

1721 ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਐਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਸੰਸਦ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਖਤ ਵਾਧਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਾਰ ਬਹੁਤੇ ਕਾਟਨ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਛੋਟ ਸਿਰਫ ਧਾਤੂ ਫੂਸਟਿਅਨ ਅਤੇ ਕੱਚੀ ਸੂਤੀ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ.
in 1721, dissatisfied with the results of the first act, parliament passed a stricter addition, this time prohibiting the sale of most cottons, imported and domestic exempting only thread fustian and raw cotton .

ਕੱਚੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਤੋਂ ਛੋਟ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਗੰ cottonਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਨਵੇਂ ਦੇਸੀ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਨ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਫੁਸਟਿਅਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ mechanੰਗ ਨਾਲ ਮਸ਼ੀਨੀ ਕਤਾਈ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ. ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ.
the exemption of raw cotton from the prohibition initially saw 2 thousand bales of cotton imported annually, to become the basis of a new indigenous industry, initially producing fustian for the domestic market, though more importantly triggering the development of a series of mechanised spinning and weaving technologies, to process the material.

ਇਹ ਮਸ਼ੀਨੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨਵੀਂ ਕਪਾਹ ਮਿੱਲ ਵਿਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਫੈਲੀ 1770 ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਗੱਠਾਂ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਦ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨਵੀਂ ਮਿੱਲ ਮਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਤਪਾਦਨ' ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਈਆਈਸੀ ਆਯਾਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this mechanised production was concentrated in new cotton mills, which slowly expanded till by the beginning of the 1770's seven thousand bales of cotton were imported annually, and pressure was put on parliament, by the new mill owners, to remove the prohibition on the production and sale of pure cotton cloth, as they could easily compete with anything the eic could import.

ਇਹ ਕਾਰਵਾਈਆਂ 1774 ਵਿਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿੱਲ ਅਧਾਰਤ ਸੂਤੀ ਕਤਾਈ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਈ, ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੱਚੀ ਸੂਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਗਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ 1840 ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਪਾਹ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਦੌਰਾਨ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ.
the acts were repealed in 1774, triggering a wave of investment in mill based cotton spinning and production, doubling the demand for raw cotton within a couple of years, and doubling it again every decade, into the 1840's india's cotton-processing sector changed during eic expansion in india in the late 18th and early 19th centuries.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਕੱਚੀ ਸੂਤੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵੱਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ.
from focusing on supplying the british market to supplying east asia with raw cotton.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਟਿਸਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਹੁਣ ਉਦਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਆਪਣੀ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ, ਸਸਤੇ ਗੁਲਾਮ, ਲੰਬੇ ਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਮਿਸਰੀ ਦੇ ਕੋਟੇਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
as the artisan produced textiles were no longer competitive with those produced industrially, and europe preferring the cheaper slave produced, long staple american, and egyptian cottons, for its own materials.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੇ ਸੂਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ.
industrial revolution in britain the advent of the industrial revolution in britain provided a great boost to cotton manufacture, as textiles emerged as britain's leading export.

1738 ਵਿਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਲੇਵਿਸ ਪੌਲ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਵਿਅੱਟ ਨੇ ਰੋਲਰ ਸਪਿਨਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੋਟਾਈ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਫਲਾਇਰ ਐਂਡ ਬੌਬਿਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਤੀ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ.
in 1738, lewis paul and john wyatt, of birmingham, england, patented the roller spinning machine, as well as the flyer-and-bobbin system for drawing cotton to a more even thickness using two sets of rollers that traveled at different speeds.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, 1764 ਵਿਚ ਜੇਮਜ਼ ਹਾਰਗਰਿਵਜ਼ ਦੀ ਸਪਿਨਿੰਗ ਜੈਨੀ, 1769 ਵਿਚ ਰਿਚਰਡ ਆਰਕਵਰਟ ਦੇ ਸਪਿਨਿੰਗ ਫਰੇਮ ਅਤੇ ਸੈਮੂਅਲ ਕ੍ਰੋਮਪਟਨ ਦੇ ਸਪਿਨਿੰਗ ਖੱਚਰ ਦੀ ਕਾvention ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਪਿਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੇਟਾਂ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
later, the invention of the james hargreaves' spinning jenny in 1764, richard arkwright's spinning frame in 1769 and samuel crompton's spinning mule in 1775 enabled british spinners to produce cotton yarn at much higher rates.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਨੇ ਕਪਾਹ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੂਤੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਰਨ "ਕਪਾਹਨੋਪੋਲਿਸ" ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ.
from the late 18th century on, the british city of manchester acquired the nickname "cottonopolis" due to the cotton industry's omnipresence within the city, and manchester's role as the heart of the global cotton trade.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ 1793 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਐਲੀ ਵਿਟਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾin ਦੀ ਕਾ by ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
production capacity in britain and the united states was improved by the invention of the cotton gin by the american eli whitney in 1793.

ਕਪਾਹ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੂਤੀ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ tੱਕੇ ਹੱਥੀਂ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚਣਾ ਪਿਆ.
before the development of cotton gins, the cotton fibers had to be pulled from the seeds tediously by hand.

1700 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਜਿਨਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
by the late 1700s a number of crude ginning machines had been developed.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਰਤ ਦੇ 600 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਪਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਗਠੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਆਰਜੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਨਾਲ.
however, to produce a bale of cotton required over 600 hours of human labor, making large-scale production uneconomical in the united states, even with the use of humans as slave labor.

ਵ੍ਹਟਨੀ ਨੇ ਹੋਲਜ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਨ ਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਰਜਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the gin that whitney manufactured the holmes design reduced the hours down to just a dozen or so per bale.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਟਨੀ ਨੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਜਿਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਹੈਨਰੀ ਓਡਜੈਨ ਹੋਲਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਹੋਲਜ਼ ਨੇ 1796 ਵਿਚ ਪੇਟੈਂਟ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ.
although whitney patented his own design for a cotton gin, he manufactured a prior design from henry odgen holmes, for which holmes filed a patent in 1796.

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਪਾਰਕ ਲੜੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਚੇ ਸੂਤੀ ਫਾਈਬਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬਗੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਸਨ, ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਦੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਰਾਮਦ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਦੇ ਰਸਤੇ.
improving technology and increasing control of world markets allowed british traders to develop a commercial chain in which raw cotton fibers were at first purchased from colonial plantations, processed into cotton cloth in the mills of lancashire, and then exported on british ships to captive colonial markets in west africa, india, and china via shanghai and hong kong .

1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਭਾਰਤ ਮਕੈਨੀਅਲਾਈਜ਼ਡ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਫਾਈਬਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਭੇਜਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ.
by the 1840s, india was no longer capable of supplying the vast quantities of cotton fibers needed by mechanized british factories, while shipping bulky, low-price cotton from india to britain was time-consuming and expensive.

ਇਸ ਨਾਲ, ਦੋ ਘਰੇਲੂ ਜੱਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਗੋਸਪੀਅਮ ਹਿਰਸੁਟਮ ਅਤੇ ਗੋਸਪੀਅਮ ਬਾਰਬਾਡੈਂਸ ਦੇ ਲੰਬੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰੇਸ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਕੈਰੇਬੀਅਨ
this, coupled with the emergence of american cotton as a superior type due to the longer, stronger fibers of the two domesticated native american species, gossypium hirsutum and gossypium barbadense , encouraged british traders to purchase cotton from plantations in the united states and plantations in the caribbean.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, "ਕਿੰਗ ਕਾਟਨ" ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
by the mid-19th century, "king cotton" had become the backbone of the southern american economy.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਾingੀ ਕਰਨਾ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿੱਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
in the united states, cultivating and harvesting cotton became the leading occupation of slaves.

ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਸੰਘ ਸੰਘਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਸੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਰਾਮਦਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਇਕ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲੇ ਕਾਰਨ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਤੀ ਬਰਾਮਦ ਘਟ ਗਈ.
during the american civil war, american cotton exports slumped due to a union blockade on southern ports, and also because of a strategic decision by the confederate government to cut exports, hoping to force britain to recognize the confederacy or enter the war.

ਇਸ ਨਾਲ ਸੂਤੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮਿਸਰੀ ਕਪਾਹ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ.
this prompted the main purchasers of cotton, britain and france, to turn to egyptian cotton.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
british and french traders invested heavily in cotton plantations.

ਵਾਇਸਰਾਇ ਇਸਮਾਈਲ ਦੀ ਮਿਸਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੈਂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਨ ਲਏ.
the egyptian government of viceroy isma'il took out substantial loans from european bankers and stock exchanges.

1865 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮਿਸਰੀ ਕਪਾਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਯਾਤ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿਸਰ ਨੂੰ ਘਾਟੇ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਥ 1876 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ. 1882.
after the american civil war ended in 1865, british and french traders abandoned egyptian cotton and returned to cheap american exports, sending egypt into a deficit spiral that led to the country declaring bankruptcy in 1876, a key factor behind egypt's occupation by the british empire in 1882.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੇ ਅਮੇਰਿਕਨ ਦੱਖਣ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ.
during this time, cotton cultivation in the british empire, especially australia and india, greatly increased to replace the lost production of the american south.

ਟੈਰਿਫਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੱਚੇ ਫਾਈਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
through tariffs and other restrictions, the british government discouraged the production of cotton cloth in india rather, the raw fiber was sent to england for processing.

ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੋਕ ਖੇਤ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਪਾਹ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਲੇਬਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸੈਂਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ.
the indian mahatma gandhi described the process english people buy indian cotton in the field, picked by indian labor at seven cents a day, through an optional monopoly.

ਇਹ ਸੂਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਤਿੰਨ ਹਫਤੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਪਾਰ, ਜਿਬ੍ਰਾਲਟਰ ਦੁਆਰਾ, ਬਿਸਕਾਈ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਤੱਕ.
this cotton is shipped on british ships, a three-week journey across the indian ocean, down the red sea, across the mediterranean, through gibraltar, across the bay of biscay and the atlantic ocean to london.

ਇਸ ਭਾੜੇ ਦਾ ਸੌ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲਾਭ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one hundred per cent profit on this freight is regarded as small.

ਲੰਕਾਸ਼ਾਇਰ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the cotton is turned into cloth in lancashire.

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਿਲਿੰਗ ਤਨਖਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋ.
you pay shilling wages instead of indian pennies to your workers.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਧੀਆ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the english worker not only has the advantage of better wages, but the steel companies of england get the profit of building the factories and machines.

ਇਨਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਖਰਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ.
wages profits all these are spent in england.

ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the finished product is sent back to india at european shipping rates, once again on british ships.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਪਤਾਨ, ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮਲਾਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਹਨ.
the captains, officers, sailors of these ships, whose wages must be paid, are english.

ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲਾਸਕਰ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਦਿਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੈਂਟਾਂ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the only indians who profit are a few lascars who do the dirty work on the boats for a few cents a day.

ਇਹ ਕੱਪੜਾ ਆਖਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੈਂਟ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the cloth is finally sold back to the kings and landlords of india who got the money to buy this expensive cloth out of the poor peasants of india who worked at seven cents a day.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਸੂਤੀ ਉੱਤਰੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
united states in the united states, southern cotton provided capital for the continuing development of the north.

ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਕਪਾਹ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਦੱਖਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਬਲਕਿ ਉੱਤਰੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ.
the cotton produced by enslaved african americans not only helped the south, but also enriched northern merchants.

ਦੱਖਣੀ ਕਪਾਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
much of the southern cotton was trans-shipped through northern ports.

1865 ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਪਾਹ ਦੱਖਣੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਸਲ ਰਹੀ.
cotton remained a key crop in the southern economy after emancipation and the end of the civil war in 1865.

ਦੱਖਣ ਦੇ ਪਾਰ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਫਸਲ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
across the south, sharecropping evolved, in which landless black and white farmers worked land owned by others in return for a share of the profits.

ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲਈ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ।
some farmers rented the land and bore the production costs themselves.

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕਪਾਹ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੂਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਰਮੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਲੇਬਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
until mechanical cotton pickers were developed, cotton farmers needed additional labor to hand-pick cotton.

ਸੂਤੀ ਚੁੱਕਣਾ ਦੱਖਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਸੀ.
picking cotton was a source of income for families across the south.

ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬੇ ਦੇ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ "ਕਪਾਹ ਚੁੱਕਣ" ਵੇਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ.
rural and small town school systems had split vacations so children could work in the fields during "cotton-picking."

ਇਹ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਾ .ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਪਾਹ ਦੀ ਵਾ harvestੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਪਾਹ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਇੰਨੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਵਾਲੀ ਸੀ.
it was not until the 1950s that reliable harvesting machinery was introduced prior to this, cotton-harvesting machinery had been too clumsy to pick cotton without shredding the fibers .

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਸੂਤੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਘਟਿਆ, ਜਦੋਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਘਟਦੀ ਗਈ.
during the first half of the 20th century, employment in the cotton industry fell, as machines began to replace laborers and the south's rural labor force dwindled during the world wars.

ਸੂਤੀ ਦੱਖਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਲਾਨਾ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ.
cotton remains a major export of the southern united states, and a majority of the world's annual cotton crop is of the long-staple american variety.

ਕਾਸ਼ਤ ਕਪਾਹ ਦੀ ਸਫਲ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਇੱਕ ਠੰਡ ਮੁਕਤ ਅਵਧੀ, ਕਾਫ਼ੀ ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 60 ਤੋਂ 120 ਸੈ.ਮੀ. 24 ਤੋਂ 47 ਇੰਚ ਤੱਕ.
cultivation successful cultivation of cotton requires a long frost-free period, plenty of sunshine, and a moderate rainfall, usually from 60 to 120 cm 24 to 47 in .

ਮਿੱਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
soils usually need to be fairly heavy, although the level of nutrients does not need to be exceptional.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਗੋਧਰਾਂ ਵਿਚ ਮੌਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਉੱਤਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿੰਚਾਈ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in general, these conditions are met within the seasonally dry tropics and subtropics in the northern and southern hemispheres, but a large proportion of the cotton grown today is cultivated in areas with less rainfall that obtain the water from irrigation.

ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਸਾਲ ਲਈ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਤਝੜ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
production of the crop for a given year usually starts soon after harvesting the preceding autumn.

ਕਪਾਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਦੀਵੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਇਕ ਸਾਲਾਨਾ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
cotton is naturally a perennial but is grown as an annual to help control pests.

ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿਚ ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਬੀਜਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਜੂਨ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
planting time in spring in the northern hemisphere varies from the beginning of february to the beginning of june.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਦੱਖਣੀ ਮੈਦਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਪਾਹ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ.
the area of the united states known as the south plains is the largest contiguous cotton-growing region in the world.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ ਭੂਮੀ ਰਹਿਤ ਕਪਾਹ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਕਸਾਰ ਝਾੜ ਸਿਰਫ ਓਗਲਾਲਾ ਅਕਾਈਫ਼ਰ ਤੋਂ ਕੱ irrigationੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
while dryland non-irrigated cotton is successfully grown in this region, consistent yields are only produced with heavy reliance on irrigation water drawn from the ogallala aquifer.

ਕਿਉਂਕਿ ਕਪਾਹ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਨਮਕ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਅਰਧ ਖਿੱਤਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਫਸਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
since cotton is somewhat salt and drought tolerant, this makes it an attractive crop for arid and semiarid regions.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਚਾਰੇ ਜੋ ਇਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as water resources get tighter around the world, economies that rely on it face difficulties and conflict, as well as potential environmental problems.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗਲਤ ਫਸਲ ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਪਾਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਹੈ.
for example, improper cropping and irrigation practices have led to desertification in areas of uzbekistan, where cotton is a major export.

ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ, ਅਰਾਲ ਸਾਗਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਪਾਹ ਦੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਮਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ.
in the days of the soviet union, the aral sea was tapped for agricultural irrigation, largely of cotton, and now salination is widespread.

ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਵਪਾਰਕ ਸੂਤੀ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
cotton can also be cultivated to have colors other than the yellowish off-white typical of modern commercial cotton fibers.

ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਦੀ ਸੂਤੀ ਲਾਲ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਦੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ.
naturally colored cotton can come in red, green, and several shades of brown.

ਜੈਨੇਟਿਕ ਸੋਧ ਜੀਨੇਟਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੋਧਿਆ ਜੀਐਮ ਕਪਾਹ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
genetic modification genetically modified gm cotton was developed to reduce the heavy reliance on pesticides.

ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਬੈਸੀਲਸ ਥੂਰਿੰਗਿਏਨਸਿਸ ਬੀਟੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪਤੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤਿਤਲੀਆਂ, ਬੀਟਲਜ਼ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਰਵੇ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the bacterium bacillus thuringiensis bt naturally produces a chemical harmful only to a small fraction of insects, most notably the larvae of moths and butterflies, beetles, and flies, and harmless to other forms of life.

ਬੀਟੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਜੀਨ ਕੋਡਿੰਗ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਰਮੇ, ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the gene coding for bt toxin has been inserted into cotton, causing cotton, called bt cotton, to produce this natural insecticide in its tissues.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰਕ ਸੂਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕੀੜੇ ਲੇਪੀਡੋਪਟੇਰਨ ਲਾਰਵਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੀਟੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਟਰਾਂਜੈਨਿਕ ਸੂਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਦੇ ਹਨ.
in many regions, the main pests in commercial cotton are lepidopteran larvae, which are killed by the bt protein in the transgenic cotton they eat.

ਇਹ ਲੇਪੀਡੋਪਟੇਰਨ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬ੍ਰੌਡ-ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਪਾਈਰਥਰਾਇਡ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
this eliminates the need to use large amounts of broad-spectrum insecticides to kill lepidopteran pests some of which have developed pyrethroid resistance .

ਇਹ ਖੇਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this spares natural insect predators in the farm ecology and further contributes to noninsecticide pest management.

ਪਰ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਹੀਣ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੌਦੇ ਬੱਗ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਬੱਗ, ਅਤੇ ਐਫੀਡਜ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
but bt cotton is ineffective against many cotton pests, however, such as plant bugs, stink bugs, and aphids depending on circumstances it may still be desirable to use insecticides against these.

ਕਾਰਨੇਲ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ 2006 ਦਾ ਅਧਿਐਨ, ਚੀਨੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਚੀਨੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਹ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੀ.ਐੱਮ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਖਰਚੇ ਕਾਰਨ ਨਾਨ-ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਮੁਨਾਫਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ.
a 2006 study done by cornell researchers, the center for chinese agricultural policy and the chinese academy of science on bt cotton farming in china found that after seven years these secondary pests that were normally controlled by pesticide had increased, necessitating the use of pesticides at similar levels to non-bt cotton and causing less profit for farmers because of the extra expense of gm seeds.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨੀ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰਟਜਰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ 2009 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੰਡਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
however, a 2009 study by the chinese academy of sciences, stanford university and rutgers university refuted this.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਜੀ ਐੱਮ ਕਪਾਹ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੋਲਵੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
they concluded that the gm cotton effectively controlled bollworm.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਕੀਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿਰਡੀ ਪੌਦੇ ਬੱਗ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸਥਾਨਕ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਅੱਧੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਵਾਧਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
the secondary pests were mostly miridae plant bugs whose increase was related to local temperature and rainfall and only continued to increase in half the villages studied.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਗੋਦ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਕਮੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਛੋਟਾ ਸੀ।
moreover, the increase in insecticide use for the control of these secondary insects was far smaller than the reduction in total insecticide use due to bt cotton adoption.

2012 ਦੇ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਨੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੇਡੀਬਰਡਜ਼, ਲੇਸਵਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
a 2012 chinese study concluded that bt cotton halved the use of pesticides and doubled the level of ladybirds, lacewings and spiders.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਬਾਇਓਟੈਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ ਆਈਐਸਏਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਜੀਐਮ ਕਪਾਹ 2011 ਵਿੱਚ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀ ਗਈ ਸੀ।
the international service for the acquisition of agri-biotech applications isaaa said that, worldwide, gm cotton was planted on an area of 25 million hectares in 2011.

ਇਹ ਕਪਾਹ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਦਾ 69% ਸੀ.
this was 69% of the worldwide total area planted in cotton.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜੀ.ਐੱਮ ਕਪਾਹ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ 2002 ਵਿਚ 50,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2011 ਵਿਚ 10.6 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੋ ਗਿਆ.
gm cotton acreage in india grew at a rapid rate, increasing from 50,000 hectares in 2002 to 10.6 million hectares in 2011.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 2011 ਵਿਚ 12.1 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜੀ.ਐਮ ਕਪਾਹ ਕਪਾਹ ਦੇ 88% ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the total cotton area in india was 12.1 million hectares in 2011, so gm cotton was grown on 88% of the cotton area.

ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਜੀਐਮ ਕਪਾਹ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ.
this made india the country with the largest area of gm cotton in the world.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਜੋ ਕਿ 2012 ਵਿੱਚ ਜਰਨਲ ਪੀਐਨਐਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਨੇ ਛੋਟੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
a long-term study on the economic impacts of bt cotton in india, published in the journal pnas in 2012, showed that bt cotton has increased yields, profits, and living standards of smallholder farmers.

ਯੂਐਸ ਜੀਐਮ ਕਪਾਹ ਦੀ ਫਸਲ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਕਬਾ ਸੀ, ਚੀਨੀ ਜੀ.ਐੱਮ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫਸਲ area.9 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿਚ ਤੀਸਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਾਲਾਨਾ ਵਿਚ gm. largest ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀ.ਐੱਮ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫਸਲ ਸੀ.
the u.s. gm cotton crop was 4.0 million hectares in 2011 the second largest area in the world, the chinese gm cotton crop was third largest by area with 3.9 million hectares and pakistan had the fourth largest gm cotton crop area of 2.6 million hectares in 2011.

ਜੀਐਮ ਕਪਾਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਝਾੜ ਗੈਰ-ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਨਿਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਫਸਲ ਨੇ 85% ਕਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the initial introduction of gm cotton proved to be a success in australia the yields were equivalent to the non-transgenic varieties and the crop used much less pesticide to produce 85% reduction .

ਜੀ.ਐੱਮ ਕਪਾਹ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਅਗਾਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਜੀ.ਐਮ ਕਪਾਹ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ 2009%% ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕਪਾਹ ਦੀ ਫਸਲ ਜੀ.ਐੱਮ. ਸੀ ਜੋ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੀ.ਐੱਮ ਨਰਮੇ ਦੀ ਫਸਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ.
the subsequent introduction of a second variety of gm cotton led to increases in gm cotton production until 95% of the australian cotton crop was gm in 2009 making australia the country with the fifth largest gm cotton crop in the world.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਜੀ.ਐਮ. ਕਪਾਹ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਮੈਕਸੀਕੋ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੋਸਟਾਰੀਕਾ ਸਨ।
other gm cotton growing countries in 2011 were argentina, myanmar, burkina faso, brazil, mexico, colombia, south africa and costa rica.

ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੋਨਸੈਂਟੋ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ-ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਕੁਝ ਬੀਜ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ.
cotton has been genetically modified for resistance to glyphosate a broad-spectrum herbicide discovered by monsanto which also sells some of the bt cotton seeds to farmers.

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੀ.ਐੱਮ ਕਪਾਹ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਕਪਾਹ ਬੀਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਹਨ.
there are also a number of other cotton seed companies selling gm cotton around the world.

1996 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2011 ਤੱਕ ਬੀਜੀ ਗਈ ਜੀ ਐਮ ਕਪਾਹ ਦਾ ਲਗਭਗ 62% ਕੀਟ-ਰੋਧਕ, 24% ਸਟੈਕਡ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ 14% ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ.
about 62% of the gm cotton grown from 1996 to 2011 was insect resistant, 24% stacked product and 14% herbicide resistant.

ਸੂਤੀ ਵਿਚ ਗੌਸੀਪੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਅਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
cotton has gossypol, a toxin that makes it inedible.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜੀਨ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਤ ਭੋਜਨ ਦੀ ਫਸਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
however, scientists have silenced the gene that produces the toxin, making it a potential food crop.

ਜੈਵਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਜੈਵਿਕ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੂਤੀ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਸਾਇਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਦ ਜਾਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
organic production organic cotton is generally understood as cotton from plants not genetically modified and that is certified to be grown without the use of any synthetic agricultural chemicals, such as fertilizers or pesticides.

ਇਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
its production also promotes and enhances biodiversity and biological cycles.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਜੈਵਿਕ ਸੂਤੀ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਨਓਪੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the united states, organic cotton plantations are required to enforce the national organic program nop .

ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਕੀਟ ਕੰਟਰੋਲ, ਵਧ ਰਹੀ, ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this institution determines the allowed practices for pest control, growing, fertilizing, and handling of organic crops.

2007 ਤੱਕ, 24 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ 265,517 ਗੱਠਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ.
as of 2007, 265,517 bales of organic cotton were produced in 24 countries, and worldwide production was growing at a rate of more than 50% per year.

ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਬੂਟੀ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਰਸਾਇਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਡਲ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਸੂਤੀ ਉਤਪਾਦ ਹੁਣ ਸੀਮਤ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਖਰੀਦ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
pests and weeds the cotton industry relies heavily on chemicals, such as herbicides, fertilizers and insecticides, although a very small number of farmers are moving toward an organic model of production, and organic cotton products are now available for purchase at limited locations.

ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਡਾਇਪਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
these are popular for baby clothes and diapers.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤਹਿਤ, ਜੈਵਿਕ ਉਤਪਾਦ ਜੈਨੇਟਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
under most definitions, organic products do not use genetic engineering.

ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੂਤੀ ਉਤਪਾਦ ਟਿਕਾable ਅਤੇ ਹਾਈਪੋ ਐਲਰਜੀਨਿਕ ਦੋਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
all natural cotton products are known to be both sustainable and hypoallergenic.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਕਪਾਹ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਬੋਲ ਦਾ ਚੱਕ.
historically, in north america, one of the most economically destructive pests in cotton production has been the boll weevil.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੋਲ ਵੀਵਿਲ ਮਿਟਾਉਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬੀਡਬਲਯੂਈਈਪੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਕੀਟ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
due to the us department of agriculture's highly successful boll weevil eradication program bwep , this pest has been eliminated from cotton in most of the united states.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਬੀਟੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਕਟਰੀਆ ਜੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੌਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੀੜਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਤੀ ਦੇ ਬੋਲਵੌਰਮ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਬੋਲਵਾਰਮ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਿੰਥੇਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ.
this program, along with the introduction of genetically engineered bt cotton which contains a bacterial gene that codes for a plant-produced protein that is toxic to a number of pests such as cotton bollworm and pink bollworm , has allowed a reduction in the use of synthetic insecticides.

ਕਪਾਹ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਲਮੀ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਬੋਲਵਾਰਮ, ਪੇਕਟਿਨੋਫੋਰਾ ਗੌਸਪੀਏਲਾ ਮਿਰਚਾਂ ਦੇ ਥ੍ਰਿੱਪਸ, ਸਕਿਰਥੋਟਰਿਪਸ ਡੋਰਸਿਸ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਬੱਗ, ਓਕਸੀਕੇਰਨਸ ਹਾਈਲੀਨੀਪੇਨਿਸ ਟਾਰਨੀਸ਼ ਪਲਾਂਟ ਬੱਗ, ਲੀਗਸ ਲਾਈਨੋਲਾੱਰਸ ਅਤੇ ਪਤਨ ਆਰਮੀਵਰਮ, ਸਪੋਡੋਪਟੇਰਾ ਫ੍ਰੂਜੀਪਰਟ, ਜ਼ੈਨਥੋਮੋਨਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other significant global pests of cotton include the pink bollworm, pectinophora gossypiella the chili thrips, scirtothrips dorsalis the cotton seed bug, oxycarenus hyalinipennis the tarnish plant bug, lygus lineolaris and the fall armyworm, spodoptera frugiperda, xanthomonas citri subsp.

ਮਾਲਵੇਸੀਅਰਮ.
malvacearum.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕਟਾਈ ਮਕੈਨੀਕਲ icallyੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਤੀ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਜੋ ਨਰਮੇ ਨੂੰ ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਬੋਟੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱs ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਸਟਿੱਪਰ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱollਦਾ ਹੈ. .
harvesting most cotton in the united states, europe and australia is harvested mechanically, either by a cotton picker, a machine that removes the cotton from the boll without damaging the cotton plant, or by a cotton stripper, which strips the entire boll off the plant.

ਸੂਤੀ ਸਟਿੱਪਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਪਿਕਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਡੀਫੋਲਿਅਨ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਡੀਫੋਲੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਇੱਕ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
cotton strippers are used in regions where it is too windy to grow picker varieties of cotton, and usually after application of a chemical defoliant or the natural defoliation that occurs after a freeze.

ਕਪਾਹ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਫਸਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਂ ਜੰਮਣ ਦੇ, ਪੌਦਾ ਵਧਦਾ ਰਹੇਗਾ.
cotton is a perennial crop in the tropics, and without defoliation or freezing, the plant will continue to grow.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਾਹ ਹੱਥੀਂ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
cotton continues to be picked by hand in developing countries.

ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਿਰਮਿਤ ਰੇਸ਼ੇ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਰੇਯੋਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਹੋਈ.
competition from synthetic fibers the era of manufactured fibers began with the development of rayon in france in the 1890s.

ਰੇਯਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰੰਤੂ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
rayon is derived from a natural cellulose and cannot be considered synthetic, but requires extensive processing in a manufacturing process, and led the less expensive replacement of more naturally derived materials.

ਕੈਮੀਕਲ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਾਈਬਰਾਂ ਦਾ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ.
a succession of new synthetic fibers were introduced by the chemicals industry in the following decades.

ਫਾਈਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਐਸੀਟੇਟ 1924 ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
acetate in fiber form was developed in 1924.

ਨਾਈਲੋਨ, ਪਹਿਲੀ ਫਾਈਬਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਡੂ ਪੋਂਟ ਦੁਆਰਾ 1936 ਵਿਚ ਸਿਲਾਈ ਥਰਿੱਡ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1944 ਵਿਚ ਡੂਪੋਂਟ ਦੀ ਐਕਰੀਲਿਕ ਸੀ.
nylon, the first fiber synthesized entirely from petrochemicals, was introduced as a sewing thread by dupont in 1936, followed by dupont's acrylic in 1944.

ਕੁਝ ਕੱਪੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਾਈਬਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਫੈਬਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਈਲੋਨ ਤੋਂ women'sਰਤਾਂ ਦੀ ਹੌਜ਼ਰੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ 1950 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ ਮਾਰਕੀਟ ਪਲੇਸ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਸਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਪਾਹ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਸੀ.
some garments were created from fabrics based on these fibers, such as women's hosiery from nylon, but it was not until the introduction of polyester into the fiber marketplace in the early 1950s that the market for cotton came under threat.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪੋਲਿਸਟਰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਸੂਤੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਆਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ 1950 ਤੋਂ 1965 ਦੇ ਵਿਚ ਸਸਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ।
the rapid uptake of polyester garments in the 1960s caused economic hardship in cotton-exporting economies, especially in central american countries, such as nicaragua, where cotton production had boomed tenfold between 1950 and 1965 with the advent of cheap chemical pesticides.

ਕਪਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 1960 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਰੈਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ.
cotton production recovered in the 1970s, but crashed to pre-1960 levels in the early 1990s.

ਵਰਤੋਂ ਸੂਤੀ ਕਈ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
uses cotton is used to make a number of textile products.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਖਣ ਵਾਲੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਤੌਲੀਏ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਜੀਨਸ ਕੈਮਬ੍ਰਿਕ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਡੈਨੀਮ ਲਈ ਟੈਰੀਕਲੋਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਨੀਲੀਆਂ ਵਰਕ ਦੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਸਾਨੂੰ "ਨੀਲਾ-ਕਾਲਰ" ਅਤੇ ਕੋਰਡੂਰੋਏ, ਸੀਰਸਕਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਟਵਿਲ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
these include terrycloth for highly absorbent bath towels and robes denim for blue jeans cambric, popularly used in the manufacture of blue work shirts from which we get the term "blue-collar" and corduroy, seersucker, and cotton twill.

ਜੁਰਾਬਾਂ, ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਸੂਤੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
socks, underwear, and most t-shirts are made from cotton.

ਬੈੱਡ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਅਕਸਰ ਸੂਤੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
bed sheets often are made from cotton.

ਸੂਤੀ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
cotton also is used to make yarn used in crochet and knitting.

ਫੈਬਰਿਕ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਜਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੂਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਤਾਈ, ਬੁਣਾਈ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
fabric also can be made from recycled or recovered cotton that otherwise would be thrown away during the spinning, weaving, or cutting process.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੈਬਰਿਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਮੱਗਰੀ ਸੂਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫਾਈਬਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੇਯਨ ਅਤੇ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਰੇਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੋਲੀਸਟਰ.
while many fabrics are made completely of cotton, some materials blend cotton with other fibers, including rayon and synthetic fibers such as polyester.

ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਫੈਬਰਿਕ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਫੈਬਰਿਕਸ ਲਈ ਸਟ੍ਰੈਚਿਅਰ ਥਰਿੱਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਈਲਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਟਰੈਚ ਜੀਨਜ਼ ਵਰਗੇ ਲਿਬਾਸ.
it can either be used in knitted or woven fabrics, as it can be blended with elastine to make a stretchier thread for knitted fabrics, and apparel such as stretch jeans.

ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਲਿਨਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਨਨ-ਸੂਤੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੋਵੇਂ ਪੌਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰੋਧਕ, ਹਲਕੇ ਭਾਰ ਵਾਲੇ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਲਿਨਨ ਨਾਲੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ.
cotton can be blended also with linen as linen-cotton blends which give benefit of both plant materials which wrinkle resistant, lightweight, breathable and can keep heat more effectively than only linen.

ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਸੂਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these blends are thinner and lighter, but stronger than only cotton.

ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੂਤੀ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨੈੱਟ, ਕਾਫੀ ਫਿਲਟਰ, ਟੈਂਟ, ਵਿਸਫੋਟਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਸੈਲੂਲਜ਼, ਸੂਤੀ ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਬੁੱਕਬੈਂਡਿੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in addition to the textile industry, cotton is used in fishing nets, coffee filters, tents, explosives manufacture see nitrocellulose , cotton paper, and in bookbinding.

ਪਹਿਲਾ ਚੀਨੀ ਕਾਗਜ਼ ਸੂਤੀ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸੀ.
the first chinese paper was made of cotton fiber.

ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਹੋਜ਼ਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸੂਤੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ.
fire hoses were once made of cotton.

ਨਰਮੇ ਦੀ ਬੀਜ ਜਿਹੜੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੀਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਪਾਹ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the cottonseed which remains after the cotton is ginned is used to produce cottonseed oil, which, after refining, can be consumed by humans like any other vegetable oil.

ਕਪਾਹ ਦਾ ਬੀਜ ਜੋ ਖਾਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਕੀਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਚੁਗਾਈ ਇਕ ਇਕਸਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the cottonseed meal that is left generally is fed to ruminant livestock the gossypol remaining in the meal is toxic to monogastric animals.

ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cottonseed hulls can be added to dairy cattle rations for roughage.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਕ ਨੂੰ ਲੋਕ ਉਪਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਰਭਪਾਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ, ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨ ਲਈ.
during the american slavery period, cotton root bark was used in folk remedies as an abortifacient, that is, to induce a miscarriage.

ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਗੌਸੀਪੋਲ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ‘ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੰਗਮੰਗ’ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ।
gossypol was one of the many substances found in all parts of the cotton plant and it was described by the scientists as 'poisonous pigment'.

ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it also appears to inhibit the development of sperm or even restrict the mobility of the sperm.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
also, it is thought to interfere with the menstrual cycle by restricting the release of certain hormones.

ਕਪਾਹ ਦੇ ਲਿਟਰ ਵਧੀਆ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੇਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿੰਨਿੰਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਪਾਹ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
cotton linters are fine, silky fibers which adhere to the seeds of the cotton plant after ginning.

ਇਹ ਕਰਲੀ ਰੇਸ਼ੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਚ ਤੋਂ ਘੱਟ 3.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these curly fibers typically are less than inch 3.2 mm long.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਲੰਬੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਫਾਈਬਰ ਸਟੈਪਲ ਲਿਨਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਉੱਪਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫਜ਼ੀ ਫਾਈਬਰਾਂ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the term also may apply to the longer textile fiber staple lint as well as the shorter fuzzy fibers from some upland species.

ਲਿਨਟਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
linters are traditionally used in the manufacture of paper and as a raw material in the manufacture of cellulose.

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਲਿਟਰਾਂ ਨੂੰ "ਸੂਤੀ ਉੱਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the uk, linters are referred to as "cotton wool".

ਇਹ ਯੂਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਧਾਰੀ ਉਤਪਾਦ ਸੋਖਣ ਵਾਲੀ ਸੂਤੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਮੈਡੀਕਲ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਹਨ.
this can also be a refined product absorbent cotton in u.s. usage which has medical, cosmetic and many other practical uses.

ਸੂਤੀ ਉੱਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਪਸਨ ਗੈਂਗੀ ਨੇ ਕੁਈਨਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਕੀਤੀ.
the first medical use of cotton wool was by sampson gamgee at the queen's hospital later the general hospital in birmingham, england.

ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਤੀ ਫਾਈਬਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਵਰਜ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੂਟ ਲਈ ਸਾੱਟਿਨ ਵਰਗਾ ਕਪੜੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
shiny cotton is a processed version of the fiber that can be made into cloth resembling satin for shirts and suits.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਬਿਕ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹਾਉਣ ਅਤੇ ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਤੌਲੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਤੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
however, it is hydrophobic does not absorb water easily , which makes it unfit for use in bath and dish towels although examples of these made from shiny cotton are seen .

ਮਿਸਰੀ ਕਪਾਹ ਦਾ ਨਾਮ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਆਲਟੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ "ਮਿਸਰੀ ਕਪਾਹ" ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਹੈ.
the name egyptian cotton is broadly associated with quality products, however only a small percentage of "egyptian cotton" products are actually of superior quality.

ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਤਪਾਦ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਕਪਾਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣੇ.
most products bearing the name are not made with cotton from egypt.

ਪਿਮਾ ਸੂਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅਕਸਰ ਮਿਸਰੀ ਸੂਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਬੈੱਡ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
pima cotton is often compared to egyptian cotton, as both are used in high quality bed sheets and other cotton products.

ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮਿਸਰੀ ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਗਲੀ ਵਧੀਆ ਕੁਆਲਟੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is considered the next best quality after high quality egyptian cotton by some authorities.

ਪਿਮਾ ਕਪਾਹ ਅਮਰੀਕੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
pima cotton is grown in the american southwest.

ਪੀਮਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦ ਉੱਤਮ ਸੂਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ.
not all products bearing the pima name are made with the finest cotton.

ਪੀਮਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਕਪਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੇਰੂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the pima name is now used by cotton-producing nations such as peru, australia and israel.

ਸੂਤੀ ਲੀਸਲ ਬਰੀਕ ਕੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਮਰੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਪਾਹ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਹੰ .ਣਸਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
cotton lisle is a finely-spun, tightly twisted type of cotton that is noted for being strong and durable.

ਲਿਸਲ ਦੋ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਾਧੂ ਮਰੋੜ ਕੇ ਮਰੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
lisle is composed of two strands that have each been twisted an extra twist per inch than ordinary yarns and combined to create a single thread.

ਸੂਤ ਕੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਠੋਸ ਹੋਵੇ.
the yarn is spun so that it is compact and solid.

ਇਹ ਸੂਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਡਰਵੀਅਰ, ਸਟੋਕਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this cotton is used mainly for underwear, stockings, and gloves.

ਇਸ ਧਾਗੇ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਰੰਗ ਨਰਮ ਸੂਤ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
colors applied to this yarn are noted for being more brilliant than colors applied to softer yarn.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਧਾਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲੀਜ਼ਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਲਿਲੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ.
this type of thread was first made in the city of lisle, france now lille , hence its name.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਕਪਾਹ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਤਪਾਦਕ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 34 ਮਿਲੀਅਨ ਗੰ .ਾਂ ਅਤੇ 33.4 ਮਿਲੀਅਨ ਗੰ .ਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
international trade the largest producers of cotton, currently 2009 , are china and india, with annual production of about 34 million bales and 33.4 million bales, respectively most of this production is consumed by their respective textile industries.

ਕੱਚੀ ਸੂਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, 4.9 ਬਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 2.1 ਅਰਬ ਹੈ.
the largest exporters of raw cotton are the united states, with sales of 4.9 billion, and africa, with sales of 2.1 billion.

ਕੁਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ 12 ਅਰਬ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
the total international trade is estimated to be 12 billion.

1980 ਤੋਂ ਕਪਾਹ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
africa's share of the cotton trade has doubled since 1980.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਰੇਲੂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ.
neither area has a significant domestic textile industry, textile manufacturing having moved to developing nations in eastern and south asia such as india and china.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਕਪਾਹ ਕਈ ਛੋਟੇ ਧਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in africa, cotton is grown by numerous small holders.

ਟੇਨਸੀ, ਮੈਮਫ਼ਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਡੁਨਾਵੰਟ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਸ, ਸੈਂਕੜੇ ਖਰੀਦ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੂਤੀ ਬਰੋਕਰ ਹੈ.
dunavant enterprises, based in memphis, tennessee, is the leading cotton broker in africa, with hundreds of purchasing agents.

ਇਹ ਯੁਗਾਂਡਾ, ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿਚ ਸੂਤੀ ਜੀਨਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it operates cotton gins in uganda, mozambique, and zambia.

ਜ਼ੈਂਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਹ 180,000 ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਲੋਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਕਪਾਹ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਤੀ farmingੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in zambia, it often offers loans for seed and expenses to the 180,000 small farmers who grow cotton for it, as well as advice on farming methods.

ਕਾਰਗਿਲ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਬਰਾਮਦ ਲਈ ਕਪਾਹ ਵੀ ਖਰੀਦਦੀ ਹੈ.
cargill also purchases cotton in africa for export.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਉਤਪਾਦਕ 25,000 ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ 2 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਦਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਹੁਣ ਕਪਾਹ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the 25,000 cotton growers in the united states are heavily subsidized at the rate of 2 billion per year although china now provides the highest overall level of cotton sector support.

ਇਹਨਾਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੂਤੀ ਬਰੋਕਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the future of these subsidies is uncertain and has led to anticipatory expansion of cotton brokers' operations in africa.

ਡੁਨਾਵੈਂਟ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਕੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲਾਇਆ.
dunavant expanded in africa by buying out local operations.

ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਦੀਆਂ ਸਾਬਕਾ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਕਟੌਤੀ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਾਸਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ.
this is only possible in former british colonies and mozambique former french colonies continue to maintain tight monopolies, inherited from their former colonialist masters, on cotton purchases at low fixed prices.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ 2011 ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ - 1 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, 2 ਭਾਰਤ, 3 ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, 4 ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਅਤੇ 5 ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ.
leading producer countries the five leading exporters of cotton in 2011 are 1 the united states, 2 india, 3 brazil, 4 australia, and 5 uzbekistan.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੈਰ-ਉਤਪਾਦਨ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਕੋਰੀਆ, ਤਾਈਵਾਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਹਨ.
the largest nonproducing importers are korea, taiwan, russia, and japan.

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 26.63%, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 17.96% ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 13.75% ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਕਪਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਹੈ।
in india, the states of maharashtra 26.63% , gujarat 17.96% and andhra pradesh 13.75% and also madhya pradesh are the leading cotton producing states, these states have a predominantly tropical wet and dry climate.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ, ਟੈਕਸਾਸ ਰਾਜ 2004 ਦੇ ਕੁਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਝਾੜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
in the united states, the state of texas led in total production as of 2004, while the state of california had the highest yield per acre.

ਨਿਰਪੱਖ ਵਪਾਰ ਕਪਾਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਸਤੂ ਹੈ.
fair trade cotton is an enormously important commodity throughout the world.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
however, many farmers in developing countries receive a low price for their produce, or find it difficult to compete with developed countries.

ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਸੂਤੀ ਝਗੜਾ ਦੇਖੋ 27 ਸਤੰਬਰ 2002 ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਯੂਐਸ ਉਤਪਾਦਕਾਂ, ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈਯੋਗ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ, ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ. ਯੰਤਰ ਅਤੇ ਸੋਧਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕ੍ਰੈਡਿਟ, ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ, ਅਤੇ ਯੂ.ਐੱਸ ਉਤਪਾਦਕਾਂ, ਉਪਯੋਗਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
this has led to an international dispute see united states brazil cotton dispute on 27 september 2002, brazil requested consultations with the us regarding prohibited and actionable subsidies provided to us producers, users and or exporters of upland cotton, as well as legislation, regulations, statutory instruments and amendments thereto providing such subsidies including export credits , grants, and any other assistance to the us producers, users and exporters of upland cotton.

8 ਸਤੰਬਰ 2004 ਨੂੰ, ਪੈਨਲ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗਾਰੰਟੀ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ "ਵਾਪਸ" ਲਵੇ, ਅਤੇ "ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਜਾਂ withdrawੁਕਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ" ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਮਤ-ਨਿਰੰਤਰ ਸਬਸਿਡੀ ਉਪਾਵਾਂ.
on 8 september 2004, the panel report recommended that the united states "withdraw" export credit guarantees and payments to domestic users and exporters, and "take appropriate steps to remove the adverse effects or withdraw" the mandatory price-contingent subsidy measures.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਡਬਲਯੂਟੀਓ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੇ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਬੈਨੀਨ, ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ, ਚਾਡ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜੋ "ਕਪਾਹ -4" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਾਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਆਰਾ ਯੂ ਐਸ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ.
while brazil was fighting the us through the wto's dispute settlement mechanism against a heavily subsidized cotton industry, a group of four least-developed african countries benin, burkina faso, chad, and mali also known as "cotton-4" have been the leading protagonist for the reduction of us cotton subsidies through negotiations.

ਚਾਰਾਂ ਨੇ "ਕਪਾਹ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੈਕਟਰਲ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਲੇਜ ਦੁਆਰਾ 10 ਜੂਨ 2003 ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਨੈਗੋਸ਼ੀਏਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the four introduced a "sectoral initiative in favour of cotton", presented by burkina faso's president blaise during the trade negotiations committee on 10 june 2003.

ਸਬਸਿਡੀਆਂ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੂਤੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in addition to concerns over subsidies, the cotton industries of some countries are criticized for employing child labor and damaging workers' health by exposure to pesticides used in production.

ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਜਸਟਿਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੂਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਰਮੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਜਬਰੀ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵਰਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਹੈ।
the environmental justice foundation has campaigned against the prevalent use of forced child and adult labor in cotton production in uzbekistan, the world's third largest cotton exporter.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ "ਨਿਰਪੱਖ ਵਪਾਰ" ਸੂਤੀ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਫੁਟਵੀਅਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੈਵਿਕ ਕਪੜੇ, ਨਿਰਪੱਖ ਫੈਸ਼ਨ ਜਾਂ "ਨੈਤਿਕ ਫੈਸ਼ਨ" ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ.
the international production and trade situation has led to "fair trade" cotton clothing and footwear, joining a rapidly growing market for organic clothing, fair fashion or "ethical fashion".

ਮੇਲੇ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੈਮਰੂਨ, ਮਾਲੀ ਅਤੇ ਸੇਨੇਗਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the fair trade system was initiated in 2005 with producers from cameroon, mali and senegal.

ਟ੍ਰੇਡ ਕਾਟਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 2 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
trade cotton is bought and sold by investors and price speculators as a tradable commodity on 2 different stock exchanges in the united states of america.

ਸੂਤੀ ਨੰ.
cotton no.

ਨਿ f ਯਾਰਕ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟ੍ਰੇਡ ਐਨਵਾਈਬੀਓਟੀ 'ਤੇ 2 ਫਿuresਚਰਜ਼ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਦਾ ਟਿੱਕਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ ਟੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
2 futures contracts are traded on the new york board of trade nybot under the ticker symbol ct.

ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ, ਮਈ, ਜੁਲਾਈ, ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are delivered every year in march, may, july, october, and december.

ਕਪਾਹ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਦੇ ਠੇਕੇ ਟਿੱਕਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਟੀਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਮਾਰਕੰਟੀਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਐਨਵਾਈਐਮਈਐਕਸ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cotton futures contracts are traded on the new york mercantile exchange nymex under the ticker symbol tt.

ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਰਚ, ਮਈ, ਜੁਲਾਈ, ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are delivered every year in march, may, july, october, and december.

ਨਾਜ਼ੁਕ ਤਾਪਮਾਨ 25 ਅਨੁਕੂਲ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 21 77 ਗਲੋ ਤਾਪਮਾਨ 205 401 ਅੱਗ ਬਿੰਦੂ 210 410 ਸਵੈਚਾਲਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 360 680 - 425 797 ਤੇਲ ਕਪਾਹ ਲਈ ਆਟੋਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 120 248 ਤਾਪਮਾਨ 25 ਤੋਂ 35 77 ਤੋਂ 95 ਤੱਕ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਉੱਲੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ.
critical temperatures favorable travel temperature range below 25 77 optimum travel temperature 21 70 glow temperature 205 401 fire point 210 410 autoignition temperature 360 680 - 425 797 autoignition temperature for oily cotton 120 248 a temperature range of 25 to 35 77 to 95 is the optimal range for mold development.

0 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ, ਗਿੱਲੀ ਕਪਾਹ ਦੀ ਸੜਨ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
at temperatures below 0 32 , rotting of wet cotton stops.

ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਕਪਾਹ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਿਗੜਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
damaged cotton is sometimes stored at these temperatures to prevent further deterioration.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਟੈਂਡਰਡ ਧਾਗੇ ਵਿਚ 1 ਥ੍ਰੈਡ 55 ਜਾਂ 140 ਸੈਮੀ. 1 ਸਕਿਨ ਜਾਂ ਰੈਪ 80 ਥਰਿੱਡ 120 ਯਾਰ ਜਾਂ 110 ਮੀਟਰ 1 ਹੈਂਕ 7 ਸਕਿੰਸ 840 ਯਾਰ ਜਾਂ 770 ਮੀਟਰ 1 ਸਪਿੰਡਲ 18 ਹੈਂਕ 15,120 ਯਾਰ ਜਾਂ 13.83 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਫਾਈਬਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਪਾਹ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣਤਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਹੈ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ .00 १..00.00% ਪਾਣੀ op.8585% ਪ੍ਰੋਟੋਪਲਾਜ਼ਮ, ਪੈਕਟਿੰਸ 5.55% ਮੋਮ, ਚਰਬੀ ਪਦਾਰਥ 40.40%% ਖਣਿਜ ਲੂਣ 20.20%% ਕਪਾਹ ਜੀਨੋਮ ਕਪਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਜੀਨੋਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯਤਨ ਜਨਤਕ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ 2007 ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
british standard yarn measures 1 thread 55 in or 140 cm 1 skein or rap 80 threads 120 yd or 110 m 1 hank 7 skeins 840 yd or 770 m 1 spindle 18 hanks 15,120 yd or 13.83 km fiber properties the chemical composition of cotton is as follows cellulose 91.00% water 7.85% protoplasm, pectins 0.55% waxes, fatty substances 0.40% mineral salts 0.20% cotton genome a public genome sequencing effort of cotton was initiated in 2007 by a consortium of public researchers.

ਉਹ ਕਾਸ਼ਤ, ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਈਡ ਕਪਾਹ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ.
they agreed on a strategy to sequence the genome of cultivated, tetraploid cotton.

"ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਈਡ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਜੀਨੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏ ਅਤੇ ਡੀ ਜੀਨੋਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
"tetraploid" means that cultivated cotton actually has two separate genomes within its nucleus, referred to as the a and d genomes.

ਲੜੀਵਾਰ ਕਨਸੋਰਟੀਅਮ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਕਪਾਹ ਜੀ. ਰੈਮੋਂਡੀ ਦੇ ਡੀ-ਜੀਨੋਮ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਤੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ ਕਾਰਨ ਸੀ.
the sequencing consortium first agreed to sequence the d-genome relative of cultivated cotton g. raimondii, a wild central american cotton species because of its small size and limited number of repetitive elements.

ਇਹ ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਈਡ ਸੂਤੀ ਏ.ਡੀ. ਦੇ ਬੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is nearly one-third the number of bases of tetraploid cotton ad , and each chromosome is only present once.

ਜੀ. ਅਰਬੋਰੇਮ ਦਾ ਜੀਨੋਮ ਅਗਲੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
the a genome of g. arboreum would be sequenced next.

ਇਸ ਦਾ ਜੀਨੋਮ ਜੀ. ਰੈਮੋਂਡੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ.
its genome is roughly twice the size of g. raimondii's.

ਦੋ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਰੀਟਰੋਟ੍ਰਾਂਸਪੋਸਨ ਗੌਰਗੇ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ.
part of the difference in size between the two genomes is the amplification of retrotransposons gorge .

ਇਕ ਵਾਰ ਦੋਵੇਂ ਡਿਪਲੋਇਡ ਜੀਨੋਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਖੋਜ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
once both diploid genomes are assembled, then research could begin sequencing the actual genomes of cultivated cotton varieties.

ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਡਲ ਡਿਪਲੋਇਡ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਟੈਟ੍ਰਪਲਾਈਡ ਜੀਨੋਮ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਣਾਉਂਦਾ, ad ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਈਯੂਕਰੋਮੈਟਿਕ ਡੀਐਨਏ ਕ੍ਰਮ ਇਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ad ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਏ ਅਤੇ ਡੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ.
this strategy is out of necessity if one were to sequence the tetraploid genome without model diploid genomes, the euchromatic dna sequences of the ad genomes would co-assemble and the repetitive elements of ad genomes would assembly independently into a and d sequences respectively.

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਪਲੋਇਡ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਏ ਡੀ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਗੜਬੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ.
then there would be no way to untangle the mess of ad sequences without comparing them to their diploid counterparts.

ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਠਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ, ਡਰਾਫਟ ਜੀਨੋਮ ਕ੍ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ.
the public sector effort continues with the goal to create a high-quality, draft genome sequence from reads generated by all sources.

ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਸੇਂਜਰ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ.ਸੀ., ਫਾਸਮਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮੀਡ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 454 ਰੀਡਜ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the public-sector effort has generated sanger reads of bacs, fosmids, and plasmids as well as 454 reads.

ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਡੀ ਜੀਨੋਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡਰਾਫਟ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋਣਗੇ.
these later types of reads will be instrumental in assembling an initial draft of the d genome.

2010 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੋਨਸੈਂਟੋ ਅਤੇ ਇਲੁਮੀਨਾ, ਨੇ ਜੀ. ਰੈਮੋਂਡੀ ਦੇ ਡੀ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ 50x ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਇਲੁਮੀਨਾ ਕ੍ਰਮ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
in 2010, two companies monsanto and illumina , completed enough illumina sequencing to cover the d genome of g. raimondii about 50x.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।
they announced that they would donate their raw reads to the public.

ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਇਸ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ.
this public relations effort gave them some recognition for sequencing the cotton genome.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਡੀ ਜੀਨੋਮ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਏਡੀ ਜੀਨੋਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਬਾਕੀ ਹੈ.
once the d genome is assembled from all of this raw material, it will undoubtedly assist in the assembly of the ad genomes of cultivated varieties of cotton, but a lot of hard work remains.

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬੇਕਰਟ, ਸਵੈਨ.
see also references further reading beckert, sven.

ਕਾਟਨ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਇਤਿਹਾਸ.
empire of cotton a global history.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਨੂਫ, 2014.
new york knopf, 2014.

ਬ੍ਰਾ .ਨ, ਡੀ ਕਲੇਟਨ.
brown, d. clayton.

ਕਿੰਗ ਕਾਟਨ ਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 1945 ਤੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਫ ਮਿਸੀਸਿਪੀ, 2011 440 ਪੀ.ਪੀ.
king cotton a cultural, political, and economic history since 1945 university press of mississippi, 2011 440 pp.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-60473-798-1 ਐਨਸਮਿੰਜਰ, reਡਰੀ ਐਚ. ਅਤੇ ਕੋਲੈਂਡ, ਜੇਮਜ਼ ਈ. ਫੂਡਜ਼ ਐਂਡ ਪੋਸ਼ਣ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ, ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
isbn 978-1-60473-798-1 ensminger, audrey h. and konlande, james e. foods and nutrition encyclopedia, 2nd ed.

ਸੀ ਆਰ ਸੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1993.
crc press, 1993 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8493-8980-1 ਯੂਐਸਡੀਏ ਕਪਾਹ ਵਪਾਰ ਮੋਸੇਲੀ, ਡਬਲਯੂਜੀ
isbn 0-8493-8980-1 usda cotton trade moseley, w.g.

ਅਤੇ ਐਲ.ਸੀ.
and .

ਗ੍ਰੇ ਐਡੀ.
gray eds .

ਅਫਰੀਕਾ ਓਹੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਨੋਰਡਿਕ ਅਫਰੀਕਾ ਪ੍ਰੈਸ, 2008 ਵਿੱਚ ਥ੍ਰੈਡ ਕਪਾਹ, ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦੁਆਰਾ ਲਟਕਾਈ.
hanging by a thread cotton, globalization and poverty in africa ohio university press and nordic africa press, 2008 .

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-89680-260-5 ਰੀਏਲੋ, ਜਾਰਜੀਓ.
isbn 978-0-89680-260-5 riello, giorgio.

ਕਪਾਹ ਦਿ ਫੈਬਰਿਕ ਜਿਸਨੇ ਮਾਡਰਨ ਵਰਲਡ 2013 ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਮਿੱਥ, ਸੀ ਵੇਨ ਅਤੇ ਜੋ ਟੌਮ ਕੋਥਰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ.
cotton the fabric that made the modern world 2013 excerpt smith, c. wayne and joe tom cothren.

ਕਪਾਹ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਇਤਿਹਾਸ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ 1999 850 ਪੰਨੇ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਲਫਰੈਡ ਚਾਰਲਸ.
cotton origin, history, technology, and production 1999 850 pages true, alfred charles.

ਸੂਤੀ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬਨਸਪਤੀ, ਰਸਾਇਣ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦਫਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, 1896 editionਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਯੱਫਾ, ਸਟੀਫਨ ਐਚ. ਬਿਗ ਕਾਟਨ ਹਾਉ ਏ ਨਿਮਰ ਫਾਈਬਰ ਫਾਰਚਿesਨਜ਼, ਵਿੱਛੜੀ ਸਭਿਅਤਾ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ 2004 ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪਾਓ. ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਸਰਚ ਵੀ ਕਪਾਹਨ ਦ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ਼ ਇਨਕਲਾਬੀ ਫਾਈਬਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ.
the cotton plant its history, botany, chemistry, culture, enemies, and uses u.s. office of experiment stations, 1896 online edition yafa, stephen h. big cotton how a humble fiber created fortunes, wrecked civilizations, and put america on the map 2004 excerpt and text search also published as cotton the biography of a revolutionary fiber.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਪੇਂਗੁਇਨ ਯੂਐਸਏ, 2006. ਅੰਸ਼ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਪਾਹ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਟਨ ਕੌਂਸਲ ਨਿ newsਜ਼ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਗਮਾਂ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਪੋਇਸਿਸ, "ਮੇਕਿੰਗ" ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫੋਨੇਸੈਥਿਕਸ, ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈੱਕਟ ਓਸਸਟੇਬਲ ਅਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅਰਥ ਕੱ evਣਾ.
new york penguin usa, 2006. excerpt external links international cotton association national cotton council news and current events poetry the term derives from a variant of the greek term, poiesis, "making" is a form of literature that uses aesthetic and rhythmic qualities of as phonaesthetics, sound symbolism, and evoke meanings in addition to, or in place of, the prosaic ostensible meaning.

ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਲਗਮੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
poetry has a long history, dating back to the sumerian epic of gilgamesh.

ਮੁ poemsਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨੀ ਸ਼ੀਜਿੰਗ, ਜਾਂ ਮੌਖਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵੇਦਾਂ, ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਗਾਥਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਮਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਇਲੀਅਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ।
early poems evolved from folk songs such as the chinese shijing, or from a need to retell oral epics, as with the sanskrit vedas, zoroastrian gathas, and the homeric epics, the iliad and the odyssey.

ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਕਵਿਤਾ, ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ, ਨਾਟਕ, ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹਨ।
ancient attempts to define poetry, such as aristotle's poetics, focused on the uses of speech in rhetoric, drama, song and comedy.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਹਰਾਓ, ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤੁਕਬੰਦੀ, ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਲਿਖਾਰੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
later attempts concentrated on features such as repetition, verse form and rhyme, and emphasized the aesthetics which distinguish poetry from more objectively informative, prosaic forms of writing.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from the mid-20th century, poetry has sometimes been more generally regarded as a fundamental creative act employing language.

ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
poetry uses forms and conventions to suggest differential interpretation to words, or to evoke emotive responses.

ਉਪਕਰਣ, ਅਲਾਇਟੇਸ਼ਨ, ਓਨੋਮੋਟੋਪੋਈਆ ਅਤੇ ਤਾਲ ਵਰਗੇ ਉਪਕਰਣ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੰਗੀਤਕ ਜਾਂ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
devices such as assonance, alliteration, onomatopoeia and rhythm are sometimes used to achieve musical or incantatory effects.

ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿ-ਕਾਵਿ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀਵਾਦੀ ਤੱਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਈਂ ​​ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the use of ambiguity, symbolism, irony and other stylistic elements of poetic diction often leaves a poem open to multiple interpretations.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲੰਕਾਰ, ਸਿਮਿਲ ਅਤੇ ਮੀਟੋਨਮੀ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ.
similarly figures of speech such as metaphor, simile and metonymy create a resonance between otherwise disparate layering of meanings, forming connections previously not perceived.

ਗੂੰਜ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂਤ ਜਾਂ ਤਾਲ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਿਚ.
kindred forms of resonance may exist, between individual verses, in their patterns of rhyme or rhythm.

ਕੁਝ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਵੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some poetry types are specific to particular cultures and genres and respond to characteristics of the language in which the poet writes.

ਡਾਂਟੇ, ਗੋਤੀ, ਮਿਕਿiewਵਿਕਜ਼ ਅਤੇ ਰੁਮੀ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਪਾਠਕ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਕਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਮੀਟਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਈਬਲੀ ਕਵਿਤਾ, ਜੋ ਤਾਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਜੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
readers accustomed to identifying poetry with dante, goethe, mickiewicz and rumi may think of it as written in lines based on rhyme and regular meter there are, however, traditions, such as biblical poetry, that use other means to create rhythm and euphony.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਾਵਿ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪਰਖਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੰਦ ਜਾਂ ਤਾਲ ਤਿਆਗਣ ਲਈ.
much modern poetry reflects a critique of poetic tradition, playing with and testing, among other things, the principle of euphony itself, sometimes altogether forgoing rhyme or set rhythm.

ਅੱਜ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਵੀ ਅਕਸਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੂਪਾਂ, ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ .ਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
in today's increasingly globalized world, poets often adapt forms, styles and techniques from diverse cultures and languages.

ਇਤਿਹਾਸ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਕਲਾ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
history some scholars believe that the art of poetry may predate literacy.

ਦੂਸਰੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ.
others, however, suggest that poetry did not necessarily predate writing.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜੀਵਿਤ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ, ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਹੁਣ ਇਰਾਕ ਦੇ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਸੁਮੇਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀ ਸੀ ਸੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਪੈਪੀਰਸ ਉੱਤੇ ਕਨੀਫਾਰਮ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ।
the oldest surviving epic poem, the epic of gilgamesh, comes from the 3rd millennium bce in sumer in mesopotamia, now iraq , and was written in cuneiform script on clay tablets and, later, on papyrus.

ਇੱਕ ਟੈਬਲੇਟ ਨੂੰ ਸੀ. 2000 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿਆਰ ਕਵਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a tablet dating to c. 2000 bce describes an annual rite in which the king symbolically married and mated with the goddess inanna to ensure fertility and prosperity it is considered the world's oldest love poem.

ਮਿਸਰੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਦ ਸਟੋਰੀ sinਫ ਸਿਨੁਹੇ ਸੀ. 1800 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
an example of egyptian epic poetry is the story of sinuhe c. 1800 bce .

ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਇਲਿਆਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦ ਅਵੇਸਟਨ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਗੈਥਿਕ ਅਵੇਸਟਾ ਅਤੇ ਯਾਸਨਾ ਰੋਮਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਵਰਜੀਲ ਦਾ ਅਨੀਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਰਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other ancient epic poetry includes the greek epics, the iliad and the odyssey the avestan books, the gathic avesta and the yasna the roman national epic, virgil's aeneid and the indian epics, the ramayana and the mahabharata.

ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ysਡੀਸੀ, ਗਾਥਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵੇਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿਚ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜੋਂ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
epic poetry, including the odyssey, the gathas, and the indian vedas, appears to have been composed in poetic form as an aid to memorization and oral transmission, in prehistoric and ancient societies.

ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ.
other forms of poetry developed directly from folk songs.

ਚੀਨੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ੀਜਿੰਗ, ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੌਜੂਦ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਮੁ entਲੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਸਨ.
the earliest entries in the oldest extant collection of chinese poetry, the shijing, were initially lyrics.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਰੂਪ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਚੰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ "ਕਾਵਿਕ" ਅਧਿਐਨ ਹੋਇਆ.
the efforts of ancient thinkers to determine what makes poetry distinctive as a form, and what distinguishes good poetry from bad, resulted in "poetics" study of the aesthetics of poetry.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੀਜਿੰਗ ਕਲਾਸਿਕ ਆਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਰਾਹੀਂ, ਕਾਵਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੈਨਸਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਅਤੇ ਸੁਹੱਪਣਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਸੀ।
some ancient societies, such as china's through her shijing classic of poetry , developed canons of poetic works that had ritual as well as aesthetic importance.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਸਮੀ ਅੰਤਰ ਜਿੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਚਾਉਸਰਜ਼ ਕੈਂਟਰਬਰੀ ਟੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਟਸੂਓ ਦੀ ਓਕੂ ਨੂ ਹੋਸੋਮੀਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਨਾਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕਵਿਤਾ, ਪਿਆਰ ਕਵਿਤਾ, ਅਤੇ ਰੇਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
more recently, thinkers have struggled to find a definition that could encompass formal differences as great as those between chaucer's canterbury tales and matsuo 's oku no hosomichi, as well as differences in context spanning tanakh religious poetry, love poetry, and rap.

ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ asੰਗ ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
western traditions classical thinkers employed classification as a way to define and assess the quality of poetry.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਟੁਕੜੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਕਾਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿਧਾ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਹਰੇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
notably, the existing fragments of aristotle's poetics describe three genres of epic, the comic, and the develop rules to distinguish the highest-quality poetry in each genre, based on the underlying purposes of the genre.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਬੋਲ ਕਵਿਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ.
later aestheticians identified three major genres epic poetry, lyric poetry, and dramatic poetry, treating comedy and tragedy as subgenres of dramatic poetry.

ਇਸਲਾਮੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਵੀ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਿਹਾ.
aristotle's work was influential throughout the middle east during the islamic golden age, as well as in europe during the renaissance.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਵਰਣਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ toਾਂਚੇ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
later poets and aestheticians often distinguished poetry from, and defined it in opposition to prose, which was generally understood as writing with a proclivity to logical explication and a linear narrative structure.

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਤਰਕਹੀਣ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਸੁੰਦਰ ਜਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ.
this does not imply that poetry is illogical or lacks narration, but rather that poetry is an attempt to render the beautiful or sublime without the burden of engaging the logical or narrative thought process.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵੀ ਜੌਨ ਕਿਟਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰਕ ਨੂੰ ਤਰਕ ਤੋਂ "ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮਰੱਥਾ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ.
english romantic poet john keats termed this escape from logic "negative capability".

ਇਹ "ਰੋਮਾਂਟਿਕ" ਪਹੁੰਚ ਵਿਚਾਰ ਸਫਲ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਪ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਅੰਤਰੀਵ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਤਰਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
this "romantic" approach views form as a key element of successful poetry because form is abstract and distinct from the underlying notional logic.

ਇਹ ਪਹੁੰਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੀ.
this approach remained influential into the 20th century.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਵਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਵੀ ਰਿਹਾ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ.
during this period, there was also substantially more interaction among the various poetic traditions, in part due to the spread of european colonialism and the attendant rise in global trade.

ਅਨੁਵਾਦ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਵਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in addition to a boom in translation, during the romantic period numerous ancient works were rediscovered.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰ, ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਵੀ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਵੀ ਰਚਦਾ ਹੈ।
20th-century and 21st-century disputes some 20th-century literary theorists, relying less on the opposition of prose and poetry, focused on the poet as simply one who creates using language, and poetry as what the poet creates.

ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਜੋਂ ਕਵੀ ਦੀ ਅੰਤਰੀਵ ਧਾਰਨਾ ਅਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the underlying concept of the poet as creator is not uncommon, and some modernist poets essentially do not distinguish between the creation of a poem with words, and creative acts in other media.

ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹਕੁਨ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
yet other modernists challenge the very attempt to define poetry as misguided.

ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਵਿਕ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਤਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। .
the rejection of traditional forms and structures for poetry that began in the first half of the 20th century coincided with a questioning of the purpose and meaning of traditional definitions of poetry and of distinctions between poetry and prose, particularly given examples of poetic prose and prosaic poetry.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਰਤਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਗ਼ੈਰ-ਰਚਨਾਤਮਕ byੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਲ ਅਤੇ ਧੁਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
numerous modernist poets have written in non-traditional forms or in what traditionally would have been considered prose, although their writing was generally infused with poetic diction and often with rhythm and tone established by non-metrical means.

ਜਦੋਂ ਕਿ istਾਂਚੇ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੂਪਾਂ ਅਤੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਰਸਮੀ structuresਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਸੀ.
while there was a substantial formalist reaction within the modernist schools to the breakdown of structure, this reaction focused as much on the development of new formal structures and syntheses as on the revival of older forms and structures.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਦ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਹੋਂਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲਾਤਮਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਹੈ।
recently, postmodernism has come to convey more completely prose and poetry as distinct entities, and also among genres of poetry, as having meaning only as cultural artifacts.

ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਤਾ, ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਇਕ ਪਾਠ ਹਰਮੇਨੋਟਿਕਸ ਦੇ ਪਾਠਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵੈੱਬ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
postmodernism goes beyond modernism's emphasis on the creative role of the poet, to emphasize the role of the reader of a text hermeneutics , and to highlight the complex cultural web within which a poem is read.

ਅੱਜ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਵਿਤਾ ਅਕਸਰ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਿਖਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਪੱਛਮੀ ਪੱਛਮ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮਝਦਾਰ ਸਨ.
today, throughout the world, poetry often incorporates poetic form and diction from other cultures and from the past, further confounding attempts at definition and classification that were once sensible within a tradition such as the western canon.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਮੁ poetਲੀ ਕਾਵਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਪੂਰਵ-ਪੂਰਵਕ ਕਾਵਿ-ਪਰੰਪਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਟਮੈਨ, ਇਮਰਸਨ ਅਤੇ ਵਰਡਸਵਰਥ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ientੰਗ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the early 21st century poetic tradition appears to continue to strongly orient itself to earlier precursor poetic traditions such as those initiated by whitman, emerson, and wordsworth.

ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਜੈਫਰੀ ਹਾਰਟਮੈਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਵਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ "ਮੰਗ ਦੀ ਚਿੰਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ "ਇਮਸਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਟ੍ਰੌਪ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਿਆਂ," ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੱਥ ਦਾ ਹੁਣ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ".
the literary critic geoffrey hartman has used the phrase "the anxiety of demand" to describe contemporary response to older poetic traditions as "being fearful that the fact no longer has a form", building on a trope introduced by emerson.

ਇਮਰਸਨ ਨੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਾਵਿਕ structureਾਂਚੇ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ "ਰੂਪ" ਜਾਂ "ਤੱਥ" ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ "ਰੂਪ ਲਈ ਤੱਥ ਪੁੱਛੋ."
emerson had maintained that in the debate concerning poetic structure where either "form" or "fact" could predominate, that one need simply "ask the fact for the form."

ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੂਮ ਨੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ "ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋ ਹੁਣ ਇਕੱਠੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਪਰਿਪੱਕ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਹਵੀਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ. ਸਦੀ, ਹਾਲੇ ਵੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੀਵਨਜ਼ ਨੇ 'ਇਕ ਮਹਾਨ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ' ਕਿਹਾ, ਉਹ ਪਰਛਾਵਾਂ ਇਮਰਸਨ ਦਾ ਹੈ.
this has been challenged at various levels by other literary scholars such as bloom who has stated in summary form concerning the early 21st century that "the generation of poets who stand together now, mature and ready to write the major american verse of the twenty-first century, may yet be seen as what stevens called 'a great shadow's last embellishment,' the shadow being emerson's."

ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਮੀਟਰ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
elements prosody prosody is the study of the meter, rhythm, and intonation of a poem.

ਲੈਅ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
rhythm and meter are different, although closely related.

ਮੀਟਰ ਇਕ ਨਿਯਮਿਤ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਮਬਿਕ ਪੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਲ ਅਸਲ ਧੁਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
meter is the definitive pattern established for a verse such as iambic pentameter , while rhythm is the actual sound that results from a line of poetry.

ਪ੍ਰੋਸੌਡੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਾਵਿਕ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸਕੈਨਿੰਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
prosody also may be used more specifically to refer to the scanning of poetic lines to show meter.

ਤਾਲ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ languagesੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
rhythm the methods for creating poetic rhythm vary across languages and between poetic traditions.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਹਿਰਾਂ, ਅੱਖਰਾਂ, ਜਾਂ ਮੋਰਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਤਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
languages are often described as having timing set primarily by accents, syllables, or moras, depending on how rhythm is established, though a language can be influenced by multiple approaches.

ਜਪਾਨੀ ਇੱਕ ਮੋਰਾ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
japanese is a mora-timed language.

ਸਿਲੇਬਲ-ਟਾਈਮ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ, ਕੈਟਲਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਲੈਨੋਸੀ, ਗੈਲੀਸ਼ਿਅਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
syllable-timed languages include latin, catalan, french, leonese, galician and spanish.

ਇੰਗਲਿਸ਼, ਰਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ ਤਣਾਅ-ਸੰਬੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
english, russian and, generally, german are stress-timed languages.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
varying intonation also affects how rhythm is perceived.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿੱਚ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ, ਜਾਂ ਸੁਰ ਵਿਚ.
languages can rely on either pitch, such as in vedic sanskrit or ancient greek, or tone.

ਧੁਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ, ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਬਸਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
tonal languages include chinese, vietnamese and most subsaharan languages.

ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਤਾਲ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਸਿਲੇਬਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
metrical rhythm generally involves precise arrangements of stresses or syllables into repeated patterns called feet within a line.

ਮਾਡਰਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਆਇਤ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਡਰਨ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਤਾਲ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਸਿਲੇਬਲਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼' ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in modern english verse the pattern of stresses primarily differentiate feet, so rhythm based on meter in modern english is most often founded on the pattern of stressed and unstressed syllables alone or elided .

ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਯੂਨਿਟ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਵੈਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਣਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in the classical languages, on the other hand, while the metrical units are similar, vowel length rather than stresses define the meter.

ਪੁਰਾਣੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਰੇਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
old english poetry used a metrical pattern involving varied numbers of syllables but a fixed number of strong stresses in each line.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਬੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਸਮਾਨਾਂਤਰਿਕਤਾ, ਇੱਕ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ structureਾਂਚਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿਆਕਰਣ structureਾਂਚੇ, ਧੁਨੀ ਬਣਤਰ, ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਸਮਗਰੀ ਜਾਂ ਤਿੰਨੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
the chief device of ancient hebrew biblical poetry, including many of the psalms, was parallelism, a rhetorical structure in which successive lines reflected each other in grammatical structure, sound structure, notional content, or all three.

ਸਮਾਨਤਾਵਾਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਂਟੀਫੋਨਲ ਜਾਂ ਕਾਲ-ਐਂਡ-ਰਿਸਪਾਂਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
parallelism lent itself to antiphonal or call-and-response performance, which could also be reinforced by intonation.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਈਬਲੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਤਮਕ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਵਾਕਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਧੁਨੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਤਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
thus, biblical poetry relies much less on metrical feet to create rhythm, but instead creates rhythm based on much larger sound units of lines, phrases and sentences.

ਕੁਝ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵੇਂਪਾ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਆਕਰਣ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਰਹਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
some classical poetry forms, such as venpa of the tamil language, had rigid grammars to the point that they could be expressed as a context-free grammar which ensured a rhythm.

ਚੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਵੀ ਲੈਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in chinese poetry, tones as well as stresses create rhythm.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਨੀ ਕਾਵਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਚਾਰ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪੱਧਰ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਧੁਨ, ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਸੁਰ.
classical chinese poetics identifies four tones the level tone, rising tone, departing tone, and entering tone.

ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਰਸਮੀ ਪੈਟਰਨ ਜੋ ਤਾਲ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਸਮਕਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ.
the formal patterns of meter used in modern english verse to create rhythm no longer dominate contemporary english poetry.

ਮੁਫਤ ਆਇਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਤਾਲ ਅਕਸਰ ਨਿਯਮਤ ਮੀਟਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਡੈਂਸ ਦੀਆਂ ofਿੱਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the case of free verse, rhythm is often organized based on looser units of cadence rather than a regular meter.

ਰੌਬਿਨਸਨ ਜੈਫਰਜ਼, ਮਾਰੀਆਨ ਮੂਰ, ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਰਲੋਸ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਯਮਿਤ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦਾ ਮੀਟਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
robinson jeffers, marianne moore, and william carlos williams are three notable poets who reject the idea that regular accentual meter is critical to english poetry.

ਜੈਫਰ ਨੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਤਾਲ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਰਹੇ ਤਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ.
jeffers experimented with sprung rhythm as an alternative to accentual rhythm.

ਮੀਟਰ ਪੱਛਮੀ ਕਾਵਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੂਹਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
meter in the western poetic tradition, meters are customarily grouped according to a characteristic metrical foot and the number of feet per line.

ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਮੀਟ੍ਰਿਕਲ ਫੁੱਟ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਟੈਟਰਾਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਹੈਕਸਾਇਟਰ ਲਈ ਛੇ ਫੁੱਟ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
the number of metrical feet in a line are described using greek terminology tetrameter for four feet and hexameter for six feet, for example.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਆਈਮਬਿਕ ਪੇਂਟੀਮੀਟਰ" ਇਕ ਮੀਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੈਰ "ਆਈਮਬ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
thus, "iambic pentameter" is a meter comprising five feet per line, in which the predominant kind of foot is the "iamb".

ਇਹ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਿੰਡਰ ਅਤੇ ਸੈਫੋ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਐਥਨਜ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦੁਖਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this metric system originated in ancient greek poetry, and was used by poets such as pindar and sappho, and by the great tragedians of athens.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਇਮ", ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਈਨ ਛੇ ਫੁੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੈਰ "ਡੈਕਟਾਈਲ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
similarly, "dactylic hexameter", comprises six feet per line, of which the dominant kind of foot is the "dactyl".

ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਇਸ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਮੀਟਰ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੋਮਰ ਅਤੇ ਹੇਸੀਓਡ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ.
dactylic hexameter was the traditional meter of greek epic poetry, the earliest extant examples of which are the works of homer and hesiod.

ਆਈਮਬਿਕ ਪੇਂਟਮਸਨ ਅਤੇ ਡੈਕਟਲਿਕ ਹੇਕਸਮ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਈ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਵੇਡਸਵਰਥ ਲੋਂਗਫੈਲੋ ਵੀ.
iambic pentameter and dactylic hexameter were later used by a number of poets, including william shakespeare and henry wadsworth longfellow, respectively.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਪੈਰ ਇਕ ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਸਿਲੇਬੈਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ.
the most common metrical feet in english are iamb one unstressed syllable followed by a stressed syllable e.g.

ਵਰਣਨ ਕਰੋ, ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਟ੍ਰੋਸੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਓ ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਕ ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਅੱਖਰ
describe, include, retract trochee one stressed syllable followed by an unstressed syllable e.g.

ਤਸਵੀਰ, ਫੁੱਲ ਡੈਕਟਾਈਲ ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਅਨਸਟ੍ਰੈਸਡ ਸਿਲਲੇਬਲਸ ਅਨ-ਨੋ-ਟੇਟ ਐਨਾਪੈਸਟ ਦੇ ਦੋ ਅਨਸਟ੍ਰੈਸਡ ਸਿਲਲੇਬਲਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਨਾਲ.
picture, flower dactyl one stressed syllable followed by two unstressed syllables e.g.annotate an-no-tate anapest two unstressed syllables followed by one stressed syllable e.g.

ਕਾਮ-ਪ੍ਰੀ-ਹੈਂਡ ਸਪੋਂਡੀ ਦੋ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
comprehend com-pre-hend spondee two stressed syllables together e.g.

ਈ-ਨੂਫ ਪਾਈਰਿਕ ਦੋ ਅਨਸਟ੍ਰੈਸਡ ਸਿਲਸਿਲੇਜ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾੱਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਹੈ, ਇਕ ਚੋਰੀਅੰਬ ਤੱਕ, ਇਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਵਾਲਾ ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਮੀਟਰਿਕ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੇਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰਨਾ.
e-nough pyrrhic two unstressed syllables together rare, usually used to end dactylic hexameter there are a wide range of names for other types of feet, right up to a choriamb, a four syllable metric foot with a stressed syllable followed by two unstressed syllables and closing with a stressed syllable.

ਚੋਰਯਾਂਬ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕਾਵਿ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the choriamb is derived from some ancient greek and latin poetry.

ਉਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਵਰ ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੀਟਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਿਲੇਬਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਟੋਮੈਨ ਤੁਰਕ ਜਾਂ ਵੈਦਿਕ, ਅਕਸਰ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈਮਬ ਅਤੇ ਡੈਕਟਾਈਲ ਵਰਗੀ ਧਾਰਣਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
languages which utilize vowel length or intonation rather than or in addition to syllabic accents in determining meter, such as ottoman turkish or vedic, often have concepts similar to the iamb and dactyl to describe common combinations of long and short sounds.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਇਕ “ਭਾਵਨਾ” ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
each of these types of feet has a certain "feel," whether alone or in combination with other feet.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਮਬ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਤਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਸੂਖਮ ਪਰ ਸਥਿਰ ਕਵਿਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the iamb, for example, is the most natural form of rhythm in the english language, and generally produces a subtle but stable verse.

ਸਕੈਨਿੰਗ ਮੀਟਰ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਆਇਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ patternਾਂਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਣਾਅ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਟੋਏ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ.
scanning meter can often show the basic or fundamental pattern underlying a verse, but does not show the varying degrees of stress, as well as the differing pitches and lengths of syllables.

ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੀਟਰ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ "ਪੈਰਾਂ" ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਕਿੰਨੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ.
there is debate over how useful a multiplicity of different "feet" is in describing meter.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਰਾਬਰਟ ਪਿੰਸਕੀ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਡੈਕਟਾਈਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਆਇਤ ਡੈਕਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਮਬਜ਼ ਅਤੇ ਐਨਾਪੈਸਟਸ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ.
for example, robert pinsky has argued that while dactyls are important in classical verse, english dactylic verse uses dactyls very irregularly and can be better described based on patterns of iambs and anapests, feet which he considers natural to the language.

ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਕੈਨ ਮੀਟਰ ਨਾਲੋਂ ਅਸਲ ਤਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਜਟਿਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ.
actual rhythm is significantly more complex than the basic scanned meter described above, and many scholars have sought to develop systems that would scan such complexity.

ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਬੋਕੋਵ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਰਹਿਤ ਸਿਲੇਬਲਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਉੱਪਰ onੱਕੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪਿੱਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਪੈਟਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ "ਸਕੂਡ" ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਅਣਚਾਹੇ ਤਣਾਅ.
vladimir nabokov noted that overlaid on top of the regular pattern of stressed and unstressed syllables in a line of verse was a separate pattern of accents resulting from the natural pitch of the spoken words, and suggested that the term "scud" be used to distinguish an unaccented stress from an accented stress.

ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪੈਟਰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰਨ ਆਈਮਬਿਕ ਪੈਂਟੀਮੀਸਨ ਅਤੇ ਹੋਮਿਕ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਮਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਨੇਕ ਨਰਸਰੀ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਨਾਪੈਸਟਿਕ ਟੈਟਰਾਮੀਟਰ ਤਕ.
metrical patterns different traditions and genres of poetry tend to use different meters, ranging from the shakespearean iambic pentameter and the homeric dactylic hexameter to the anapestic tetrameter used in many nursery rhymes.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਥਾਪਤ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਆਮ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰ ਜਾਂ ਲਾਈਨ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੋਰਿੰਗ ਦੁਹਰਾਓ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ.
however, a number of variations to the established meter are common, both to provide emphasis or attention to a given foot or line and to avoid boring repetition.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੈਰ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰ ਪੈਰ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਸੀਜੁਰਾ ਜਾਂ ਵਿਰਾਮ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਕ ਲਾਈਨ ਵਿਚਲੇ ਅੰਤਮ ਪੈਰ ਨੂੰ ਨਰਮ ਹੋਣ ਲਈ ਇਕ feਰਤ ਅੰਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕ ਸਪੋਂਡੀ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਰਡ ਸਟਾਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
for example, the stress in a foot may be inverted, a caesura or pause may be added sometimes in place of a foot or stress , or the final foot in a line may be given a feminine ending to soften it or be replaced by a spondee to emphasize it and create a hard stop.

ਕੁਝ ਪੈਟਰਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਮਬਿਕ ਪੇਂਟੀਸਮਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਯਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਪੈਟਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਟਰ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some patterns such as iambic pentameter tend to be fairly regular, while other patterns, such as dactylic hexameter, tend to be highly irregular.

ਨਿਯਮਤਤਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
regularity can vary between language.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਮੂਨੇ ਅਕਸਰ ਵੱਖਰੇ developੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਵਿਚ ਆਈਮਬਿਕ ਟੈਟਰਾਮੀਟਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਿਯਮਤਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੱਦ ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ.
in addition, different patterns often develop distinctively in different languages, so that, for example, iambic tetrameter in russian will generally reflect a regularity in the use of accents to reinforce the meter, which does not occur, or occurs to a much lesser extent, in english.

ਕੁਝ ਆਮ ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਪੈਟਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਈਮਬਿਕ ਪੇਂਟਮੋਰਸ ਜੌਨ ਮਿਲਟਨ, ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਲੌਸਟ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ, ਸੋਨੇਟਸ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਮਰ ਹੋਮਰ, ਇਲਿਆਡ ਵਰਗਿਲ, ਐਨੀਡ ਆਈਮਬਿਕ ਟੈਟਰਾਮੀਟਰ ਐਂਡਰਿ mar ਮਾਰਵੈਲ, "ਟੂ ਦ ਹਿਜ ਕੋਇਸਟ੍ਰੈਸ" ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ ਰਾਬਰਟ ਫਰੌਸਟ, ਵਨਡਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਰਫੀਲੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਟ੍ਰੋਚਾਈਕ ਅਸ਼ਟਾਮ ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ, "ਦਿ ਰੇਵੇਨ" ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਨ ਜੀਨ ਰੇਸਿਨ, ਰਾਇਮ, ਅਲਾਟਮੈਂਟ, ਅਸੋਂਸੈਂਸ ਰਾਇਮ, ਅਲਾਇਟੇਸ਼ਨ, ਅਸੋਂਨੈਂਸ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਦੁਹਰਾਓ ਦੇ patternsਾਂਚੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ.
some common metrical patterns, with notable examples of poets and poems who use them, include iambic pentameter john milton, paradise lost william shakespeare, sonnets dactylic hexameter homer, iliad virgil, aeneid iambic tetrameter andrew marvell, "to his coy mistress" alexander pushkin, eugene onegin robert frost, stopping by woods on a snowy evening trochaic octameter edgar allan poe, "the raven" alexandrine jean racine, rhyme, alliteration, assonance rhyme, alliteration, assonance and consonance are ways of creating repetitive patterns of sound.

ਉਹ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ uralਾਂਚਾਗਤ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਤਾਲ ਦੇ ਨਮੂਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they may be used as an independent structural element in a poem, to reinforce rhythmic patterns, or as an ornamental element.

ਉਹ ਬਣਾਏ ਗਏ ਦੁਹਰਾਓ ਧੁਨੀ ਪੈਟਰਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can also carry a meaning separate from the repetitive sound patterns created.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਚੌਸਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਇਤ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
for example, chaucer used heavy alliteration to mock old english verse and to paint a character as archaic.

ਤੁਕਬੰਦੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ "ਕਠੋਰ ਕਵਿਤਾ" ਜਾਂ ਸਮਾਨ "ਨਰਮ-ਤੁਕਬੰਦੀ" ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਸਥਾਨਾਂ' ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
rhyme consists of identical "hard-rhyme" or similar "soft-rhyme" sounds placed at the ends of lines or at predictable locations within lines "internal rhyme" .

ਇਤਾਲਵੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛੰਦਾਂ ਦੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਰੰਗ ਦੇ rਾਂਚੇ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੈੱਟ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
languages vary in the richness of their rhyming structures italian, for example, has a rich rhyming structure permitting maintenance of a limited set of rhymes throughout a lengthy poem.

ਅਮੀਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the richness results from word endings that follow regular forms.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਇਸਦੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਮੀਰ ਹੈ.
english, with its irregular word endings adopted from other languages, is less rich in rhyme.

ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the degree of richness of a language's rhyming structures plays a substantial role in determining what poetic forms are commonly used in that language.

ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਦੁਹਰਾਓ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਕਸਾਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਅੱਖਰ ਦਾ ਮੁੜ ਆਉਣਾ.
alliteration is the repetition of letters or letter-sounds at the beginning of two or more words immediately succeeding each other, or at short intervals or the recurrence of the same letter in accented parts of words.

ਅਲਾਇਟਰੇਸਨ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਛੇਤੀ ਜਰਮਨਿਕ, ਨੌਰਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ structਾਂਚੇ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
alliteration and assonance played a key role in structuring early germanic, norse and old english forms of poetry.

ਮੁ germanਲੇ ਜਰਮਨਿਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਪੈਟਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅਲਾਇਟੇਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਪੈਟਰਨ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the alliterative patterns of early germanic poetry interweave meter and alliteration as a key part of their structure, so that the metrical pattern determines when the listener expects instances of alliteration to occur.

ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਦੀ ਸਜਾਵਟੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਅਲਾਇਟਰੇਟਿਵ ਪੈਟਰਨ ਰਸਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਪਉੜੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ.
this can be compared to an ornamental use of alliteration in most modern european poetry, where alliterative patterns are not formal or carried through full stanzas.

ਅਲਾਇਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਅਮੀਰ hyਾਂਚੇ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ.
alliteration is particularly useful in languages with less rich rhyming structures.

ਅਸੋਨੈਂਸ, ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰੰਭ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਵਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਸਕੈਲੇਡਿਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੋਮਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
assonance, where the use of similar vowel sounds within a word rather than similar sounds at the beginning or end of a word, was widely used in skaldic poetry, but goes back to the homeric epic.

ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਨਵਤਾ ਚੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਧੁਨੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ elementsਿੱਲੀ looseੰਗ ਨਾਲ ਉਕਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ.
because verbs carry much of the pitch in the english language, assonance can loosely evoke the tonal elements of chinese poetry and so is useful in translating chinese poetry.

ਵਿਅੰਜਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਵਾਕ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
consonance occurs where a consonant sound is repeated throughout a sentence without putting the sound only at the front of a word.

ਵਿਅੰਜਨ ਅਲਾਇਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ structਾਂਚਾਗਤ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
consonance provokes a more subtle effect than alliteration and so is less useful as a structural element.

ਛੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਲਡ, ਸੋਨੇਟ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ structਾਂਚਾਗਤ ਤੱਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਕਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
rhyming schemes in many languages, including modern european languages and arabic, poets use rhyme in set patterns as a structural element for specific poetic forms, such as ballads, sonnets and rhyming couplets.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ europeanਾਂਚਾਗਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, the use of structural rhyme is not universal even within the european tradition.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਛੰਦ ਸਕੀਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
much modern poetry avoids traditional rhyme schemes.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
classical greek and latin poetry did not use rhyme.

ਰਾਇਮ ਨੇ ਉੱਚ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅਲ ਅੰਡੇਲਸ ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ.
rhyme entered european poetry in the high middle ages, in part under the influence of the arabic language in al andalus modern spain .

ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕ ਅਰਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ, ਛੰਦ ਕਵਿਦਾਸ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
arabic language poets used rhyme extensively from the first development of literary arabic in the sixth century, as in their long, rhyming qasidas.

ਕੁਝ ਤੁਕਬੰਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਛੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
some rhyming schemes have become associated with a specific language, culture or period, while other rhyming schemes have achieved use across languages, cultures or time periods.

ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੰਤ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਂ ਰੁਬਾਈਅਤ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਕਾਵਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ.
some forms of poetry carry a consistent and well-defined rhyming scheme, such as the chant royal or the rubaiyat, while other poetic forms have variable rhyme schemes.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੰਦ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਕਾਂਤ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਕੁਆਰਟਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ, ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਲਾਈਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਤੁਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਕੁਵੇਰੀਅਨ ਨੂੰ “ਆਬਾ” ਕਵਿਤਾ ਸਕੀਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .
most rhyme schemes are described using letters that correspond to sets of rhymes, so if the first, second and fourth lines of a quatrain rhyme with each other and the third line does not rhyme, the quatrain is said to have an "a-a-b-a" rhyme scheme.

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਕੀਮ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰੁਬਾਈਅਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
this rhyme scheme is the one used, for example, in the rubaiyat form.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ "ਅੱਬਾ" ਕੁਆਟਰਾਈਨ ਜਿਸਨੂੰ "ਬੰਦ ਕਵਿਤਾਵਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਟਰਾਰਚਨ ਸੋਨੇਟ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
similarly, an "a-b-b-a" quatrain what is known as "enclosed rhyme" is used in such forms as the petrarchan sonnet.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਾਇਮਿੰਗ ਸਕੀਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ "ਏਬੀਸੀ" ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਟਵਾ ਰੀਮਾ ਅਤੇ ਟੇਰੇਜ਼ਾ ਰੀਮਾ.
some types of more complicated rhyming schemes have developed names of their own, separate from the "a-b-c" convention, such as the ottava rima and terza rima.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਇਮਿੰਗ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the types and use of differing rhyming schemes is discussed further in the main article.

ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਹਿਤਕ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ uredਾਂਚਾਗਤ ਰਿਹਾ ਹੈ.
form in poetry poetic form is more flexible in modernist and post-modernist poetry, and continues to be less structured than in previous literary eras.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵੀ ਮਾਨਤਾ ਯੋਗ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਆਇਤ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ.
many modern poets eschew recognisable structures or forms, and write in free verse.

ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਗਦਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਲੱਖਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਮੁ formalਲੀਆਂ ਰਸਮੀ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਫਤ ਆਇਤ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ structuresਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
but poetry remains distinguished from prose by its form some regard for basic formal structures of poetry will be found in even the best free verse, however much such structures may appear to have been ignored.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਾਸਿਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਉੱਤਮ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਸਖਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਵਾਨਗੀ ਹੋਣਗੀਆਂ.
similarly, in the best poetry written in classic styles there will be departures from strict form for emphasis or effect.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ structਾਂਚਾਗਤ ਤੱਤ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪੰਗਤੀ, ਪਉੜੀ ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ਪੈਰਾ, ਅਤੇ ਪਉੜੀਆਂ ਜਾਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੰਜੋਗ.
among major structural elements used in poetry are the line, the stanza or verse paragraph, and larger combinations of stanzas or lines such as cantos.

ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁਲੱਖਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿੱਖ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
also sometimes used are broader visual presentations of words and calligraphy.

ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮੁ unitsਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਕਸਰ ਵੱਡੀਆਂ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਾਵਿਕ followingੰਗਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੇਟ ਜਾਂ ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ.
these basic units of poetic form are often combined into larger structures, called poetic forms or poetic modes see following section , as in the sonnet or haiku.

ਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਸਟੈਨਜ਼ ਕਵਿਤਾ ਅਕਸਰ ਇਕ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
lines and stanzas poetry is often separated into lines on a page.

ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਮੀਟ੍ਰਿਕਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤੁਕਬੰਦੀ ਪੈਟਰਨ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
these lines may be based on the number of metrical feet, or may emphasize a rhyming pattern at the ends of lines.

ਲਾਈਨ ਹੋਰ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਿੱਥੇ ਕਵਿਤਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ.
lines may serve other functions, particularly where the poem is not written in a formal metrical pattern.

ਲਾਈਨਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਵਿਪਰੀਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
lines can separate, compare or contrast thoughts expressed in different units, or can highlight a change in tone.

ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਲਾਈਨ ਬਰੇਕਸ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਵੇਖੋ.
see the article on line breaks for information about the division between lines.

ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਅਕਸਰ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
lines of poems are often organized into stanzas, which are denominated by the number of lines included.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕ ਦੋਗਾਣਾ ਜਾਂ ਦੁਚਿੱਤਾ, ਤਿੰਨ ਲਾਈਨਾਂ ਇਕ ਟ੍ਰਿਪਲੈਟ ਜਾਂ ਟੇਰਸੀਟ, ਚਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਇਕ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ.
thus a collection of two lines is a couplet or distich , three lines a triplet or tercet , four lines a quatrain, and so on.

ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਤੁਕਬੰਦੀ ਜਾਂ ਤਾਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
these lines may or may not relate to each other by rhyme or rhythm.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਦੋਹੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਮੀਟਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
for example, a couplet may be two lines with identical meters which rhyme or two lines held together by a common meter alone.

ਹੋਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਾਵਿ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਕਾਵਿ-ਧੁਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਲਾਂ, ਸੰਗਠਨਾਂ, ਅਤੇ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other poems may be organized into verse paragraphs, in which regular rhymes with established rhythms are not used, but the poetic tone is instead established by a collection of rhythms, alliterations, and rhymes established in paragraph form.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਇਤ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਿਯਮਤ ਤੁਕ ਅਤੇ ਤਾਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
many medieval poems were written in verse paragraphs, even where regular rhymes and rhythms were used.

ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਪਉੜੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਕਬੰਦੀ ਜਾਂ ਇਕ ਪਉੜੀ ਦੇ ਹੋਰ structਾਂਚਾਗਤ ਤੱਤ ਸਫ਼ਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in many forms of poetry, stanzas are interlocking, so that the rhyming scheme or other structural elements of one stanza determine those of succeeding stanzas.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਇੰਟਰਲੋਕਿੰਗ ਪਉੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਵਿਲੇਨਲੇ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਰਹੇਜ਼ ਜਾਂ, ਵਿਲੇਨਲੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਰੀਫਰੇਂਸ ਪਹਿਲੇ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ.
examples of such interlocking stanzas include, for example, the ghazal and the villanelle, where a refrain or, in the case of the villanelle, refrains is established in the first stanza which then repeats in subsequent stanzas.

ਇੰਟਰਲੋਕਿੰਗ ਸਟੰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਥੀਮੈਟਿਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ.
related to the use of interlocking stanzas is their use to separate thematic parts of a poem.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਟ੍ਰੋਫ, ਐਂਟੀਸਟਰੋਫ ਅਤੇ ਓਡ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਐਪੀਡ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਪਉੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, the strophe, antistrophe and epode of the ode form are often separated into one or more stanzas.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਮੀ ਲੰਮੀ ਰਸਮੀ ਕਵਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ, ਪਉੜੀਆਂ ਖੁਦ ਸਖਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in some cases, particularly lengthier formal poetry such as some forms of epic poetry, stanzas themselves are constructed according to strict rules and then combined.

ਸਕੈਲਡਿਕ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ, ਪਉੜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਲਾਈਨਾਂ ਸਨ, ਹਰੇਕ ਵਿਚ ਤਿੰਨ "ਲਿਫਟਾਂ" ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਲੌਕਿਕਤਾ ਜਾਂ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
in skaldic poetry, the stanza had eight lines, each having three "lifts" produced with alliteration or assonance.

ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਜੀਬ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅੰਗਾਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਛੰਦ ਸੀ, ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ.
in addition to two or three alliterations, the odd numbered lines had partial rhyme of consonants with dissimilar vowels, not necessarily at the beginning of the word the even lines contained internal rhyme in set syllables not necessarily at the end of the word .

ਹਰ ਅੱਧੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਛੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਲਾਈਨ ਟ੍ਰੋਚੀ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
each half-line had exactly six syllables, and each line ended in a trochee.

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਖਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the arrangement of followed far less rigid rules than the construction of the individual .

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਛਪਾਈ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਕਸਰ ਅਰਥ ਜਾਂ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਸੀ.
visual presentation even before the advent of printing, the visual appearance of poetry often added meaning or depth.

ਐਕਰੋਸਟਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੱਸੇ.
acrostic poems conveyed meanings in the initial letters of lines or in letters at other specific places in a poem.

ਅਰਬੀ, ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਬਰੀਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
in arabic, hebrew and chinese poetry, the visual presentation of finely calligraphed poems has played an important part in the overall effect of many poems.

ਛਪਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਿਆ.
with the advent of printing, poets gained greater control over the mass-produced visual presentations of their work.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਕਵੀ ਦੇ ਟੂਲ ਬਾਕਸ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦਰਸ਼ਨੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ.
visual elements have become an important part of the poet's toolbox, and many poets have sought to use visual presentation for a wide range of purposes.

ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਲਾਈਨਾਂ ਜਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
some modernist poets have made the placement of individual lines or groups of lines on the page an integral part of the poem's composition.

ਕਈ ਵਾਰ, ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸੀਜ਼ਰਸ ਦੁਆਰਾ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਤਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਭਾਵ ਜੋੜ, ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੁਹਜ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
at times, this complements the poem's rhythm through visual caesuras of various lengths, or creates juxtapositions so as to accentuate meaning, ambiguity or irony, or simply to create an aesthetically pleasing form.

ਇਸਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਠੋਸ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਅਸੀਮਿਕ ਲਿਖਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in its most extreme form, this can lead to concrete poetry or asemic writing.

ਕਥਾ-ਕਾਵਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
diction poetic diction treats the manner in which language is used, and refers not only to the sound but also to the underlying meaning and its interaction with sound and form.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਖਾਸ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਵੱਖਰੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many languages and poetic forms have very specific poetic dictions, to the point where distinct grammars and dialects are used specifically for poetry.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਰਜਿਸਟਰ ਆਮ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਸਖਤ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਭਵਿਖਧਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਸਜਾਵਟੀ ਵਰਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਧਯੁਗ ਅਤੇ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਹੈ.
registers in poetry can range from strict employment of ordinary speech patterns, as favoured in much late-20th-century prosody, through to highly ornate uses of language, as in medieval and renaissance poetry.

ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਉਪਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਮਿਲ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸੁਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅੰਗ.
poetic diction can include rhetorical devices such as simile and metaphor, as well as tones of voice, such as irony.

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਪੋਇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਦੂਰ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਚੀਜ਼ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਲਕ ਬਣਨਾ ਹੈ."
aristotle wrote in the poetics that "the greatest thing by far is to be a master of metaphor."

ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਕਾਵਿ-ਕਥਾ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਡੀ-ਜ਼ੋਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
since the rise of modernism, some poets have opted for a poetic diction that de-emphasizes rhetorical devices, attempting instead the direct presentation of things and experiences and the exploration of tone.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਤਿਰਿਕਤਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਚਰੇਸਿਸ ਦੀ ਅਕਸਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on the other hand, surrealists have pushed rhetorical devices to their limits, making frequent use of catachresis.

ਅਲੌਕਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮੇਂ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ.
allegorical stories are central to the poetic diction of many cultures, and were prominent in the west during classical times, the late middle ages and the renaissance.

ਈਸੋਪ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ 500 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਰੂਪਕ ਰੂਪਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਇੱਕਲਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
aesop's fables, repeatedly rendered in both verse and prose since first being recorded about 500 b.c., are perhaps the richest single source of allegorical poetry through the ages.

ਦੂਜੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਡੀ ਲਾ ਰੋਜ਼, ਇੱਕ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਵਿਤਾ, 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਲੈਂਗਲੈਂਡ ਦਾ ਪੀਅਰਜ਼ ਪਲੋਵੈਨ ਅਤੇ ਜੀਨ ਡੀ ਲਾ ਫੋਂਟੈਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀਆਂ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਏਸੋਪ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਨ.
other notables examples include the roman de la rose, a 13th-century french poem, william langland's piers ploughman in the 14th century, and jean de la fontaine's fables influenced by aesop's in the 17th century.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੂਪਕ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪਾਂਤਰ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
rather than being fully allegorical, however, a poem may contain symbols or allusions that deepen the meaning or effect of its words without constructing a full allegory.

ਕਾਵਿ-ਕਥਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਤੱਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
another element of poetic diction can be the use of vivid imagery for effect.

ਅਚਾਨਕ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਚੋੜ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਅਤਿਵਾਦੀਵਾਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਤੱਤ ਹੈ.
the juxtaposition of unexpected or impossible images is, for example, a particularly strong element in surrealist poetry and haiku.

ਵੱਖਰੇ ਚਿੱਤਰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਜਾਂ ਅਲੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
vivid images are often endowed with symbolism or metaphor.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਵਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਦੁਹਰਾਓ ਵਾਲੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਾਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਮਰ ਦਾ "ਗੁਲਾਬ-ਉਂਗਲੀ ਵਾਲਾ ਸਵੇਰ" ਜਾਂ "ਵਾਈਨ-ਡਾਰਕ ਸਮੁੰਦਰ" ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਪਰਹੇਜ਼.
many poetic dictions use repetitive phrases for effect, either a short phrase such as homer's "rosy-fingered dawn" or "the wine-dark sea" or a longer refrain.

ਅਜਿਹੀ ਦੁਹਰਾਓ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਜੀਦਾ ਧੁਨ ਜੋੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
such repetition can add a sombre tone to a poem, or can be laced with irony as the context of the words changes.

ਫਾਰਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਵਿ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
forms specific poetic forms have been developed by many cultures.

ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਸਤ, ਬੰਦ ਜਾਂ "ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ" ਕਾਵਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਤੁਕਬੰਦੀ ਸਕੀਮ, ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ looseਿੱਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਉੱਚਤਮ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਗ਼ਜ਼ਲ ਜਾਂ ਖਲਨਾਇਕ.
in more developed, closed or "received" poetic forms, the rhyming scheme, meter and other elements of a poem are based on sets of rules, ranging from the relatively loose rules that govern the construction of an elegy to the highly formalized structure of the ghazal or villanelle.

ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕੁਝ ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਕਈਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
described below are some common forms of poetry widely used across a number of languages.

ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
additional forms of poetry may be found in the discussions of poetry of particular cultures or periods and in the glossary.

ਸੋਨੇਟ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੋਨੇਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਚੌਧਰੀ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਵਿਤਾ ਸਕੀਮ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ lਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ.
sonnet among the most common forms of poetry, popular from the late middle ages on, is the sonnet, which by the 13th century had become standardized as fourteen lines following a set rhyme scheme and logical structure.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਤਰਾਰਚ ਦੀ ਕਲਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੂਪ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੋਨੇਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਰ ਥਾਮਸ ਵਿਅੱਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਨੇਟ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
by the 14th century and the italian renaissance, the form had further crystallized under the pen of petrarch, whose sonnets were translated in the 16th century by sir thomas wyatt, who is credited with introducing the sonnet form into english literature.

ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਇਤਾਲਵੀ ਜਾਂ ਪਟਰਾਰਚਨ ਸੋਨੇਟ ਛੰਦ ਸਕੀਮ ਅੱਬਾ, ਅੱਬਾ, ਸੀਡੀਕੇਡ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਤਮ ਛੇ ਸਤਰਾਂ ਜਾਂ ਸੈਸਟੇਟ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਹੈ.
a traditional italian or petrarchan sonnet follows the rhyme scheme abba, abba, cdecde, though some variation, especially within the final six lines or sestet , is common.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰਨ ਸੋਨੇਟ ਛੰਦ ਸਕੀਮ ਅਬਾਬ, ਸੀਡੀਸੀਡੀ, ਈਐਫਐਫ, ਜੀ ਜੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕੁਆਟਰਾਈਨ ਸਮੂਹਬੰਦੀ, ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਜੋੜਾ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the english or shakespearean sonnet follows the rhyme scheme abab, cdcd, efef, gg, introducing a third quatrain grouping of four lines , a final couplet, and a greater amount of variety with regard to rhyme than is usually found in its italian predecessors.

ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਮਬਿਕ ਪੈਂਟੀਮੀਸਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੈਂਡੇਸੀਸੈਲੇਬਲ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰਾਈਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮੀਟਰ ਹਨ.
by convention, sonnets in english typically use iambic pentameter, while in the romance languages, the hendecasyllable and alexandrine are the most widely used meters.

ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇਟ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੋਲਟ, ਜਾਂ "ਵਾਰੀ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਇਸਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
sonnets of all types often make use of a volta, or "turn," a point in the poem at which an idea is turned on its head, a question is answered or introduced , or the subject matter is further complicated.

ਇਹ ਵੋਲਟਾ ਅਕਸਰ "ਪਰ" ਬਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ.
this volta can often take the form of a "but" statement contradicting or complicating the content of the earlier lines.

ਪੈਟ੍ਰਾਰਚਨ ਸੋਨੇਟ ਵਿਚ, ਵਾਰੀ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕੁਆਟਰਾਈਨਸ ਅਤੇ ਸੇਸੇਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੋਨੇਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
in the petrarchan sonnet, the turn tends to fall around the division between the first two quatrains and the sestet, while english sonnets usually place it at or near the beginning of the closing couplet.

ਸੋਨੇਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਕਾਵਿਕ ਰਚਨਾ, ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਟ੍ਰਾਰਚ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡਮੰਡ ਸਪੈਨਸਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸਪੈਨਸਰੀਅਨ ਸੋਨੇਟ, ਮਾਈਕਲ ਡਰੇਟਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੈ. ਸੋਨੇਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀਹ ਆਕਸਫੋਰਡ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
sonnets are particularly associated with high poetic diction, vivid imagery, and romantic love, largely due to the influence of petrarch as well as of early english practitioners such as edmund spenser who gave his name to the spenserian sonnet , michael drayton, and shakespeare, whose sonnets are among the most famous in english poetry, with twenty being included in the oxford book of english verse.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੋਲਟਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਰੋੜ ਅਤੇ ਮੋੜ ਕਈਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਲਚਕਤਾ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
however, the twists and turns associated with the volta allow for a logical flexibility applicable to many subjects.

ਸੋਨੇਟ ਦੀਆਂ ਮੁ centuriesਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਜੋਨ ਮਿਲਟਨ, ਪਰਸੀ ਬਾਈਸ਼ੇ ਸ਼ੈਲੀ, ਕਲਾਉਡ ਮੈਕੇ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜੋਨ ਡੌਨ, ਗੈਰਾਰਡ ਮੈਨਲੇ ਹੌਪਕਿਨਜ਼, ਯੁੱਧ ਵਿਲਫਰੇਡ ਓਵੈਨ, ਈਈ ਕਮਿੰਗਜ਼, ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਫਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੈਰਲ ਐਨ ਡੱਫੀ.
poets from the earliest centuries of the sonnet to the present have utilized the form to address topics related to politics john milton, percy bysshe shelley, claude mckay , theology john donne, gerard manley hopkins , war wilfred owen, e. e. cummings , and gender and sexuality carol ann duffy .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੇਡ ਬੇਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਬੇਰੀਮੈਨ ਵਰਗੇ ਉੱਤਰ-ਲੇਖਕ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇਟ ਰੂਪ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, "ਸੋਨੇਟਸ" ਦੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰਜ਼ਮਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਤਰੱਕੀ, ਜਾਂ ਚੌਦਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਗਿਣਤੀ.
further, postmodern authors such as ted berrigan and john berryman have challenged the traditional definitions of the sonnet form, rendering entire sequences of "sonnets" that often lack rhyme, a clear logical progression, or even a consistent count of fourteen lines.

ਸ਼ੀ ਸ਼ੀ ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ ਚੀਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਪਾਈਨਿਨ ਸ਼ੀ ਕਲਾਸਿਕਲ ਚੀਨੀ ਕਾਵਿ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਹੈ.
shi shi simplified chinese traditional chinese pinyin shih is the main type of classical chinese poetry.

ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ "ਲੋਕ ਗੀਤ" ਸਟਾਈਲਡ ਆਇਤ ਯੀਵੇਫੁ, "ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ" ਛੰਦ ਗੁਸ਼ੀ, "ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ" ਛੰਦ ਜਿਨਤੀਸ਼ੀ.
within this form of poetry the most important variations are "folk song" styled verse yuefu , "old style" verse gushi , "modern style" verse jintishi .

ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਕਾਂਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
in all cases, rhyming is obligatory.

ਯੇਯੂਫੂ ਇੱਕ ਲੋਕ-ਗਾਥਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੋਕ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the yuefu is a folk ballad or a poem written in the folk ballad style, and the number of lines and the length of the lines could be irregular.

ਸ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਚਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੁਜੂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਠ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਤੁਕਬੰਦੀ ਹੋਣ.
for the other variations of shi poetry, generally either a four line quatrain, or jueju or else an eight line poem is normal either way with the even numbered lines rhyming.

ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਈਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਕੈਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅੱਖਰ ਇਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਅੱਖਰ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਤਮ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਸੀਸੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ.
the line length is scanned by according number of characters according to the convention that one character equals one syllable , and are predominantly either five or seven characters long, with a caesura before the final three syllables.

ਸਤਰਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਵਿਕ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the lines are generally end-stopped, considered as a series of couplets, and exhibit verbal parallelism as a key poetic device.

"ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ" ਛੰਦ ਗੁਸ਼ੀ ਜਿੰਤੀਸ਼ੀ ਜਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਛੰਦ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਖਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ "ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ" ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਾਰ ਸ਼ੈਨ ਯੂ ਸੀਈ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਚੇਨ ਜ਼ੀਅਾਂਗ ਸੀਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪੂਰਾ ਵਿਕਾਸ.
the "old style" verse gushi is less formally strict than the jintishi, or regulated verse, which, despite the name "new style" verse actually had its theoretical basis laid as far back as shen yue ce , although not considered to have reached its full development until the time of chen zi'ang ce .

ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਸ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਕਵੀ ਦੀ ਇਕ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਲੀ ਬਾਈ ਬਾਈ ਸੀ.ਈ.
a good example of a poet known for his gushi poems is li bai ce .

ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਨਤੀਸ਼ੀ ਨਿਯਮ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਿਡਲ ਚੀਨੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਧੁਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਤ ਜਿਨਤੀਸ਼ੀ ਲੂਸੀ ਦੇ ਮੁ formਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਾਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਠ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਵਿਚਲੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਜੋੜਾ.
among its other rules, the jintishi rules regulate the tonal variations within a poem, including the use of set patterns of the four tones of middle chinese the basic form of jintishi lushi has eight lines in four couplets, with parallelism between the lines in the second and third couplets.

ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਪਰੀਤ ਸਮਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੋ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the couplets with parallel lines contain contrasting content but an identical grammatical relationship between words.

ਜਿਨਤੀਸ਼ੀ ਕੋਲ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕਾਵਿ-ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
jintishi often have a rich poetic diction, full of allusion, and can have a wide range of subject, including history and politics.

ਫਾਰਮ ਦੇ ਇਕ ਮਾਸਟਰ ਡੂ ਫੂ ਸੀਈ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਟਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਿਆ ਸੀ.
one of the masters of the form was du fu ce , who wrote during the tang dynasty 8th century .

ਵਿਲੇਨਲੇ ਵਿਲੇਨੈਲ ਇਕ ਉਨੀਨੀ-ਪੰਗਤੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਬੰਦ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਦੋ ਪਰਹੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਪੜਾਅ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹਰ ਅਗਲੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪੜਾਅ ਅੰਤਮ ਕੁਆਰਟਰਨ ਹੋਣ ਤਕ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
villanelle the villanelle is a nineteen-line poem made up of five triplets with a closing quatrain the poem is characterized by having two refrains, initially used in the first and third lines of the first stanza, and then alternately used at the close of each subsequent stanza until the final quatrain, which is concluded by the two refrains.

ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਬਦਲਵੀਂ ਤੁਕ ਹੈ.
the remaining lines of the poem have an a-b alternating rhyme.

ਵਿਲੇਨੈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਡਾਈਲਨ ਥਾਮਸ, ਡਬਲਯੂਐਚ ਆਡਨ ਅਤੇ ਏਲੀਜ਼ਾਬੇਥ ਬਿਸ਼ਪ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the villanelle has been used regularly in the english language since the late 19th century by such poets as dylan thomas, w. h. auden, and elizabeth bishop.

ਟਾਂਕਾ ਟਾਂਕਾ ਅਣ-ਰਹਿਤ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹਿੱਸੇ ਕੁੱਲ 31 ਓਂਜੀ ਫੋਨੋਲੋਜੀਕਲ ਇਕਾਈਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਮੋਰੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਇੱਕ 7-7--5----- pattern ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
tanka tanka is a form of unrhymed japanese poetry, with five sections totalling 31 onji phonological units identical to morae , structured in a 5-7-5-7-7 pattern.

ਉੱਪਰਲੇ 5-7-5 ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ 7-7 ਵਾਕਾਂਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
there is generally a shift in tone and subject matter between the upper 5-7-5 phrase and the lower 7-7 phrase.

ਟਾਂਕਾ ਅਸੂਕਾ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਕੀਨੋਮੋਟੋ ਨੋ ਹਿਟੋਮਾਰੋ ਫਲਾ ਵਰਗੇ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ.
tanka were written as early as the asuka period by such poets as kakinomoto no hitomaro fl.

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਕਾਵਿ ਚੀਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਸੀ.
late 7th century , at a time when japan was emerging from a period where much of its poetry followed chinese form.

ਟਾਂਕਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਪਾਨੀ ਰਸਮੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਵਾਕਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥੀਮਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿੱਜੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਭਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
tanka was originally the shorter form of japanese formal poetry which was generally referred to as "waka" , and was used more heavily to explore personal rather than public themes.

ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਟਾਂਕਾ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਕ "ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਟਾਂਕਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
by the tenth century, tanka had become the dominant form of japanese poetry, to the point where the originally general term waka "japanese poetry" came to be used exclusively for tanka.

ਟਾਂਕਾ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tanka are still widely written today.

ਹਾਇਕੂ ਹਾਇਕੂ ਅਣਪੜ੍ਹੀ ਜਾਪਾਨੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋੱਕੂ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਰੈਂਕੂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤੁਕ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
haiku haiku is a popular form of unrhymed japanese poetry, which evolved in the 17th century from the hokku, or opening verse of a renku.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਇਕ ਲੰਬਕਾਰੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਲ 17 ਓਂਜੀ ਹਨ, ਜੋ 5-7-5 ਪੈਟਰਨ ਵਿਚ ਬਣਦੇ ਹਨ.
generally written in a single vertical line, the haiku contains three sections totalling 17 onji, structured in a 5-7-5 pattern.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਹਾਇਕੂ ਵਿਚ ਇਕ ਕੀਰਜੀ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਿਗੋ ਜਾਂ ਸੀਜ਼ਨ-ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
traditionally, haiku contain a kireji, or cutting word, usually placed at the end of one of the poem's three sections, and a kigo, or season-word.

ਹਾਇਕੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਮੈਟਸੂ ਸੀ.
the most famous exponent of the haiku was matsuo .

ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਫੂਜੀ ਨੋ ਕਾਜ਼ ਯਾ ਓਗੀ ਨੀ ਨੱਕੇ ਐਡੋ ਮਿਯੇਜ ਮਾ theਂਟ ਦੀ ਹਵਾ.
an example of his writing fuji no kaze ya oogi ni nosete edo miyage the wind of mt.

ਫੂਜੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਫੈਨ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ!
fuji i've brought on my fan!

ਐਡੋ ਓਡੇ ਓਡੇਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡਰ, ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰੇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a gift from edo ode odes were first developed by poets writing in ancient greek, such as pindar, and latin, such as horace.

ਓਡਜ਼ ਦੇ ਫਾਰਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਲੈਟਿਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ.
forms of odes appear in many of the cultures that were influenced by the greeks and latins.

ਆਡ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਸਟਰੌਫ, ਇੱਕ ਐਂਟੀਸਟਰੋਫ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਪੀਡ.
the ode generally has three parts a strophe, an antistrophe, and an epode.

ਓਡ ਦੇ ਐਂਟੀਸਟਰੋਫਸ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਲ structuresਾਂਚੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਕਵਿਤਾ ਬਣਤਰ.
the antistrophes of the ode possess similar metrical structures and, depending on the tradition, similar rhyme structures.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਐਪੀਡ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in contrast, the epode is written with a different scheme and structure.

ਓਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
odes have a formal poetic diction, and generally deal with a serious subject.

ਸਟ੍ਰੋਫ ਅਤੇ ਐਂਟੀਸਟਰੋਫ ਵਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ, ਅਕਸਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ, ਪਰਿਪੇਖਾਂ ਤੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਐਪੀਡ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ.
the strophe and antistrophe look at the subject from different, often conflicting, perspectives, with the epode moving to a higher level to either view or resolve the underlying issues.

ਓਡਜ਼ ਅਕਸਰ ਦੋ ਧੁਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂ ਗਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਸਟ੍ਰੋਫ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਦੂਜਾ ਐਂਟੀਸਟਰੋਫ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਐਪੀਡ.
odes are often intended to be recited or sung by two choruses or individuals , with the first reciting the strophe, the second the antistrophe, and both together the epode.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਓਡਜ਼ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਫਾਰਮ ਅਤੇ structureਾਂਚੇ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡਰਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰਟਿਆਨ ਓਡ ਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
over time, differing forms for odes have developed with considerable variations in form and structure, but generally showing the original influence of the pindaric or horatian ode.

ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪੱਛਮੀ ਰੂਪ ਜੋ ਕਿ odeੂਡ ਵਰਗਾ ਹੈ ਫਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਸੀਦਾ ਹੈ.
one non-western form which resembles the ode is the qasida in persian poetry.

ਗ਼ਜ਼ਲ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਜਾਂ ਗਜ਼ੋਲ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਤੁਰਕੀ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ।
ghazal the ghazal also ghazel, gazel, gazal, or gozol is a form of poetry common in arabic, persian, turkish, azerbaijani, urdu and bengali poetry.

ਕਲਾਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਪੰਜ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਤੁਕਾਂ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਹੇਜ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
in classic form, the ghazal has from five to fifteen rhyming couplets that share a refrain at the end of the second line.

ਇਹ ਪਰਹੇਜ਼ ਇਕ ਜਾਂ ਕਈ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਤੁਕਬੰਦੀ ਹੈ.
this refrain may be of one or several syllables, and is preceded by a rhyme.

ਹਰ ਲਾਈਨ ਦਾ ਇਕ ਸਮਾਨ ਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each line has an identical meter.

ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਕਸਰ ਅਣਚਾਹੇ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਝਲਕਦੀ ਹੈ.
the ghazal often reflects on a theme of unattainable love or divinity.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਅਰਧ-ਸੰਗੀਤਕ ਕਾਵਿਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
as with other forms with a long history in many languages, many variations have been developed, including forms with a quasi-musical poetic diction in urdu.

ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੂਫੀਵਾਦ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਡੀ ਸੂਫੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ghazals have a classical affinity with sufism, and a number of major sufi religious works are written in ghazal form.

ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਫੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਥੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਕ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the relatively steady meter and the use of the refrain produce an incantatory effect, which complements sufi mystical themes well.

ਰੂਪ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰੂਮੀ ਹੈ ਜੋ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਕਵੀ ਹੈ.
among the masters of the form is rumi, a 13th-century persian poet.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਹੈ ਹਾਫਜ਼.
one of the most famous poet in this type of poetry is hafez.

ਉਸ ਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਪਾਖੰਡ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
themes of his ghazal is exposing hypocrisy.

ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਚੌਦਾਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
his life and poems have been the subject of much analysis, commentary and interpretation, influencing post-fourteenth century persian writing more than any other author.

ਵੈਸਟ- ਜੋਹਾਨ ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਵਾਨ ਗੋਏਤੇ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਜੋ ਕਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ ਹਾਫੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
west- diwan of johann wolfgang von goethe that is a collection of lyrical poems, has been inspired by the persian poet hafez.

ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
genres in addition to specific forms of poems, poetry is often thought of in terms of different genres and subgenres.

ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ, ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਆਪਕ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤ ਜਾਂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a poetic genre is generally a tradition or classification of poetry based on the subject matter, style, or other broader literary characteristics.

ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪਾਂ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
some commentators view genres as natural forms of literature.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
others view the study of genres as the study of how different works relate and refer to other works.

ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਵਿਤਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਵਿਤਾ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
narrative poetry narrative poetry is a genre of poetry that tells a story.

ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ "ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੁਚੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਪੀਲ ਦੇ ਨਾਲ.
broadly it subsumes epic poetry, but the term "narrative poetry" is often reserved for smaller works, generally with more appeal to human interest.

ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
narrative poetry may be the oldest type of poetry.

ਹੋਮਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਲੀਆਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਛੋਟੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ।
many scholars of homer have concluded that his iliad and odyssey were composed from compilations of shorter narrative poems that related individual episodes.

ਸਕੌਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬੈਲਡਜ਼, ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ.
much narrative as scottish and english ballads, and baltic and slavic heroic performance poetry with roots in a preliterate oral tradition.

ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰਤਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੀਟਰ, ਅਲਾਇਟਰੇਸਨ ਅਤੇ ਕੇਨਿੰਗਜ਼, ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਬੋਰਡਾਂ ਲਈ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਏਡਜ਼ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ.
it has been speculated that some features that distinguish poetry from prose, such as meter, alliteration and kennings, once served as memory aids for bards who recited traditional tales.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾਵਾਚਕ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਓਵਿਡ, ਡਾਂਟੇ, ਜੁਆਨ ਰੁਇਜ਼, ਵਿਲੀਅਮ ਲੈਂਗਲੈਂਡ, ਚੌਸਰ, ਫਰਨਾਂਡੋ ਡੀ ​​ਰੋਜਸ, ਡੀ, ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ, ਰਾਬਰਟ ਬਰਨਜ਼, ਐਡਮ ਮਿਕਵਿਇਕਜ਼, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ, ਐਲਫਰੇਡ ਟੈਨਿਸਨ ਅਤੇ ਐਨ ਕਾਰਸਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable narrative poets have included ovid, dante, juan ruiz, william langland, chaucer, fernando de rojas, de , shakespeare, alexander pope, robert burns, adam mickiewicz, alexander pushkin, edgar allan poe, alfred tennyson, and anne carson.

ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਹੈ.
epic poetry epic poetry is a genre of poetry, and a major form of narrative literature.

ਇਸ ਵਿਧਾ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਬਹਾਦਰੀ ਜਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਲੰਮੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this genre is often defined as lengthy poems concerning events of a heroic or important nature to the culture of the time.

ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਹਾਦਰੀ ਜਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it recounts, in a continuous narrative, the life and works of a heroic or mythological person or group of persons.

ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਹੋਮਰਜ਼ ਇਲਿਆਦ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ, ਵਰਜਿਲ ਦਾ ਆਈਨੀਡ, ਨਿਬੇਲੂੰਗੇਨਲਾਈਡ, ਡੀ 'ਓਸ, ਕੈਂਟਰ ਡੀ ਮੀਓ ਸੀਡ, ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਮਹਾਂਭਾਰਤ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੀ ਰਮਾਇਣ, ਫਰਡੋਵੀ ਦੀ ਸ਼ਾਹਨਾਮਾ, ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਜਾਂ ਨਜ਼ਾਮੀ ਦੀਆਂ ਖਾਮਸੇ ਪੰਜ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਗੇਸਰ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ.
examples of epic poems are homer's iliad and odyssey, virgil's aeneid, the nibelungenlied, de ' os , the cantar de mio cid, the epic of gilgamesh, the mahabharata, valmiki's ramayana, ferdowsi's shahnama, nizami or nezami 's khamse five books , and the epic of king gesar.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
while the composition of epic poetry, and of long poems generally, became less common in the west after the early 20th century, some notable epics have continued to be written.

ਡੈਰੇਕ ਵਾਲਕੋਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਓਮੇਰੋਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
derek walcott won a nobel prize to a great extent on the basis of his epic, omeros.

ਨਾਟਕੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਟਕੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਇਤਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਸਬੰਧਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
dramatic poetry dramatic poetry is drama written in verse to be spoken or sung, and appears in varying, sometimes related forms in many cultures.

6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਆਇਤ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਦੁਖਾਂਤ, ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨਾਟਕ ਨੇ ਚੀਨੀ ਓਪੇਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਚੀਨ ਵਿਚ ਬਾਇਵੇਨ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
greek tragedy in verse dates to the 6th century b.c., and may have been an influence on the development of sanskrit drama, just as indian drama in turn appears to have influenced the development of the bianwen verse dramas in china, forerunners of chinese opera.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਨੋਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
east asian verse dramas also include japanese noh.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ ਕਾਵਿ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿਚ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਲੈਲਾ ਅਤੇ ਮਜਨੂਨ ਅਤੇ ਖੋਸ੍ਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਨ, ਫਰਦੋਸੀ ਦੀਆਂ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਰੋਸਟਮ ਅਤੇ ਸੋਹਰਾਬ, ਰੁਮੀ ਦੀ ਮਸਨਵੀ, ਗੋਰਗਨੀ ਦੀ ਵਿਸ ਅਤੇ ਰਮੀਨ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤ ਅਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀ ਦੀ ਫ਼ਰਾਹਦ ਦੀ ਦੁਖਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
examples of dramatic poetry in persian literature include nizami's two famous dramatic works, layla and majnun and khosrow and shirin, ferdowsi's tragedies such as rostam and sohrab, rumi's masnavi, gorgani's tragedy of vis and ramin, and vahshi's tragedy of farhad.

ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਕਵਿਤਾ ਵਿਅੰਗ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਹਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
satirical poetry poetry can be a powerful vehicle for satire.

ਰੋਮਨ ਵਿਚ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ ਜੋ ਅਕਸਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the romans had a strong tradition of satirical poetry, often written for political purposes.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਦਾਹਰਣ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਜੁਵੇਨਲ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਹੈ.
a notable example is the roman poet juvenal's satires.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਅੰਗਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੈ.
the same is true of the english satirical tradition.

ਜੌਹਨ ਡ੍ਰਾਇਡਨ ਏ ਟੋਰੀ, ਪਹਿਲਾ ਕਵੀ laureate, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1682 ਮੈਕ ਫਲੇਕਨੋਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, "ਏ ਸਟੀਅਰ ਆਨ ਦ ਟਰੂ ਬਲੂ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕਵੀ, ਟੀ ਐਸ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ
john dryden a tory , the first poet laureate, produced in 1682 mac flecknoe, subtitled "a satire on the true blue protestant poet, t.s."

ਥਾਮਸ ਸ਼ੈਡਵੈਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ.
a reference to thomas shadwell .

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮਾਸਟਰ ਜੋਹਨ ਵਿਲਮੋਟ ਸੀ, ਰੋਚੇਸਟਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਰਲ.
another master of 17th-century english satirical poetry was john wilmot, 2nd earl of rochester.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਇਗਨੇਸੀ ਕ੍ਰਾਸਕੀ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਸਾਬੀਰ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੀ ਮੈਨੂਅਲ ਮਾਰੀਆ ਬਾਰਬੋਸਾ ਡੂ ਬੋਕੇਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
satirical poets outside england include poland's ignacy krasicki, azerbaijan's sabir and portugal's manuel maria barbosa du bocage.

ਲਾਈਟ ਕਵਿਤਾ ਹਲਕੀ ਕਵਿਤਾ, ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਤੁਕ, ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
light poetry light poetry, or light verse, is poetry that attempts to be humorous.

"ਲਾਈਟ" ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ੇ' ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ, ਸਾਹਸੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਅਲਾਇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
poems considered "light" are usually brief, and can be on a frivolous or serious subject, and often feature word play, including puns, adventurous rhyme and heavy alliteration.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਮੁਫਤ ਕਾਵਿ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਰਸਮੀ ਆਇਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਲਕੇ ਆਇਤ 'ਤੇ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਆਇਤ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਸਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
although a few free verse poets have excelled at light verse outside the formal verse tradition, light verse in english is usually formal.

ਆਮ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਚੂਨਾ, ਕਲੀਅਰਿ., ਅਤੇ ਡਬਲ ਡੈਕਟਾਈਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common forms include the limerick, the clerihew, and the double dactyl.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਲਕੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਤਲੇਆਮ ਵਜੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਵਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਸੋਚਿਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਅਕਸਰ ਇਕ ਸੂਖਮ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜ ਵਾਲੇ seriousੰਗ ਨਾਲ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
while light poetry is sometimes condemned as doggerel, or thought of as poetry composed casually, humor often makes a serious point in a subtle or subversive way.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਗੰਭੀਰ" ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਹਲਕੀ ਤੁਕ 'ਤੇ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ.
many of the most renowned "serious" poets have also excelled at light verse.

ਹਲਕੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਵਿਸ ਕੈਰਲ, ਓਗਡੇਨ ਨੈਸ਼, ਐਕਸ ਜੇ ਕੈਨੇਡੀ, ਵਿਲਾਰਡ ਆਰ ਐਸਪੀ, ਅਤੇ ਵੈਂਡੀ ਕੋਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
notable writers of light poetry include lewis carroll, ogden nash, x. j. kennedy, willard r. espy, and wendy cope.

ਲਿਰਿਕ ਕਾਵਿ ਲਿਰਿਕ ਕਵਿਤਾ ਇਕ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਬਲਕਿ ਵਧੇਰੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
lyric poetry lyric poetry is a genre that, unlike epic and dramatic poetry, does not attempt to tell a story but instead is of a more personal nature.

ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
poems in this genre tend to be shorter, melodic, and contemplative.

ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
rather than depicting characters and actions, it portrays the poet's own feelings, states of mind, and perceptions.

ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਡੀ ਪੀਜ਼ਾਨ, ਜੌਨ ਡੌਨ, ਗੇਰਾਰਡ ਮੈਨਲੇ ਹੌਪਕਿਨਸ, ਐਂਟੋਨੀਓ ਮਕਾਡੋ ਅਤੇ ਐਡਨਾ ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable poets in this genre include christine de pizan, john donne, gerard manley hopkins, antonio machado, and edna st. vincent millay.

ਏਲੇਗੀ ਇਕ ਐਲੀਗੀ ਇਕ ਸੋਗ, ਉਦਾਸ ਜਾਂ ਸਾਧਾਰਣ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੁਰਦਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਰਲਾਪ ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਗਾਣਾ.
elegy an elegy is a mournful, melancholy or plaintive poem, especially a lament for the dead or a funeral song.

ਸ਼ਬਦ "ਏਲੀਗਿਜ", ਜੋ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਮੀਟਰ ਈਲੀਜੀਅਕ ਮੀਟਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਗ ਦੀ ਇਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the term "elegy," which originally denoted a type of poetic meter elegiac meter , commonly describes a poem of mourning.

ਇਕ ਚੁਗਲੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਰਹੱਸਮਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ.
an elegy may also reflect something that seems to the author to be strange or mysterious.

ਖ਼ਿਆਲੀ, ਇਕ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਜੋਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ' ਤੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਹੱਸਮਈ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ, ਨੂੰ ਲੱਚਰ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the elegy, as a reflection on a death, on a sorrow more generally, or on something mysterious, may be classified as a form of lyric poetry.

ਇਲੀਗਿਏਕ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਆਸਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਪਰਟੀਅਸ, ਜੋਰਜ ਮੈਨਰੀਕ, ਜਾਨ ਕੋਚਨੋਵਸਕੀ, ਚਿਡੀਕ ਟਿਚਬਰਨ, ਐਡਮੰਡ ਸਪੈਨਸਰ, ਬੇਨ ਜੋਨਸਨ, ਜਾਨ ਮਿਲਟਨ, ਥੌਮਸ ਗ੍ਰੇ, ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਟਰਨਰ ਸਮਿਥ, ਵਿਲੀਅਮ ਕੁਲਨ ਬ੍ਰਾਇਅੰਟ, ਪਰਸੀ ਬਾਈਸ਼ੇ ਸ਼ੈਲੀ, ਜੋਹਾਨ ਵੌਲਫਗੈਂਸੀ ਗੋਗੇਨੀ ਗੋਓਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਐਲਫ੍ਰੈਡ ਟੈਨਿਸਨ, ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ, ਲੂਯਿਸ ਗੈਲੇਟ, ਐਂਟੋਨੀਓ ਮਕਾਡੋ, ਜੁਆਨ, ਗਿਆਨੀਨਾ ਬ੍ਰਾਸ਼ੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਬਟਲਰ ਯੇਟਸ, ਰੇਨਰ ਮਾਰੀਆ ਰਿਲਕੇ ਅਤੇ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੂਲਫ.
notable practitioners of elegiac poetry have included propertius, jorge manrique, jan kochanowski, chidiock tichborne, edmund spenser, ben jonson, john milton, thomas gray, charlotte turner smith, william cullen bryant, percy bysshe shelley, johann wolfgang von goethe, evgeny baratynsky, alfred tennyson, walt whitman, louis gallet, antonio machado, juan , giannina braschi, william butler yeats, rainer maria rilke, and virginia woolf.

ਕਥਾਵਾਂ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ.
verse fable the fable is an ancient literary genre, often though not invariably set in verse.

ਇਹ ਇਕ ਸੰਜੀਦਾ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ, ਨਿਰਜੀਵ ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਨੈਤਿਕ ਪਾਠ ਨੂੰ "ਨੈਤਿਕ" ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
it is a succinct story that features anthropomorphized animals, plants, inanimate objects, or forces of nature that illustrate a moral lesson a "moral" .

ਆਇਤ ਕਥਾਵਾਂ ਨੇ ਕਈਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਰਤੇ ਹਨ.
verse fables have used a variety of meter and rhyme patterns.

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਕਥਾਵਾਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸੋਪ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਰਮਾ, ਫੈਡਰਸ, ਮੈਰੀ ਡੀ ਫਰਾਂਸ, ਰਾਬਰਟ ਹੈਨਰੀਸਨ, ਲੁਬਲਿਨ ਦੇ ਬੀਰਨਾਟ, ਜੀਨ ਡੀ ਲਾ ਫੋਂਟੈਨ, ਇਗਨੇਸੀ ਕ੍ਰੈਸਿਕੀ, ਡੀ ਸਮਾਣੀਗੋ, ਡੀ ਆਇਰਯਾਰਟੇ, ਇਵਾਨ ਕ੍ਰੈਲੋਵ ਅਤੇ ਐਂਬਰੋਸ ਬਿਅਰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
notable verse fabulists have included aesop, vishnu sarma, phaedrus, marie de france, robert henryson, biernat of lublin, jean de la fontaine, ignacy krasicki, de samaniego, de iriarte, ivan krylov and ambrose bierce.

ਗद्य ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰੋਜ ਕਵਿਤਾ ਇਕ ਸੰਕਰਮਈ ਵਿਧਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
prose poetry prose poetry is a hybrid genre that shows attributes of both prose and poetry.

ਇਹ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਸਟੋਰੀ ਉਰਫ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
it may be indistinguishable from the micro-story a.k.a.

"ਛੋਟਾ ਛੋਟਾ ਕਹਾਣੀ", "ਫਲੈਸ਼ ਗਲਪ".
the "short short story", "flash fiction" .

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵਿਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਰਤਕ ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਸਦੇ ਅਭਿਆਸਕਾਂ ਵਿਚ ਅਲੋਇਸਸ ਬਰਟਰੈਂਡ, ਚਾਰਲਸ ਬਾudeਡੇਲੇਅਰ, ਆਰਥਰ ਰਿਮਬੌਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
while some examples of earlier prose strike modern readers as poetic, prose poetry is commonly regarded as having originated in 19th-century france, where its practitioners included aloysius bertrand, charles baudelaire, arthur rimbaud and .

1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਗद्य ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਧੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹੈ, ਸਮੁੱਚੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋ ਪ੍ਰੋ ਪੋਇਮ ਇਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ, ਸਮਕਾਲੀ ਹੈਬਨ onlineਨਲਾਈਨ, ਅਤੇ ਹੈਬਨ ਟੂਡੇ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
since the late 1980s especially, prose poetry has gained increasing popularity, with entire journals, such as the prose poem an international journal, contemporary haibun online, and haibun today devoted to that genre and its hybrids.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਵੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਤਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਆਕਟਾਵੀਓ ਪਾਜ਼ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਨਾ ਬ੍ਰਾਸ਼ੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਵਿ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ 'ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਪਰੇ', ਚਾਹੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਵਾਂਗ ਅਸਟਪਲੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਥੀਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਰਾਉਣੇ ਕਲਪਨਾ.
latin american poets of the 20th century who wrote prose poems include octavio paz and giannina braschi speculative poetry speculative poetry, also known as fantastic poetry, of which weird or macabre poetry is a major subclassification , is a poetic genre which deals thematically with subjects which are 'beyond reality', whether via extrapolation as in science fiction or via weird and horrific themes as in horror fiction.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕਲਪਨਾ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
such poetry appears regularly in modern science fiction and horror fiction magazines.

ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ ਕਈ ਵਾਰ "ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ" ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
edgar allan poe is sometimes seen as the "father of speculative poetry".

ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਸ ਦੀ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਥਿ ofਰੀ ਦੀ ਇਕ ਸਦੀ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦੁਆਰਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ "ਵਾਰਤਕ ਕਵਿਤਾ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੂਰੇਕਾ ਇਕ ਗੱਦ ਕਵਿਤਾ.
poe's most remarkable achievement in the genre was his anticipation, by three-quarters of a century, of the big bang theory, in his then much-derided 1848 essay which, due to its very speculative nature, he termed a "prose poem" , eureka a prose poem.

ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵੀ ਦੇਖੋ ਕਵਿਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਪੋਕਨ ਸ਼ਬਦ ਰੈਪਸੋਡ ਹਵਾਲੇ ਬਿਬਿਲੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਡਮਜ਼, ਸਟੀਫਨ ਜੇ 1997.
see also glossary of poetry terms list of poetry groups and movements outline of poetry poetry reading spoken word rhapsode references bibliography adams, stephen j 1997 .

ਕਵਿਤਾ ਮੀਟਰਾਂ, ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
poetic designs an introduction to meters, verse forms and figures of speech.

ਬ੍ਰਾਡਵਿview.
broadview.

isbn 978-1-55111-129-2.
isbn 978-1-55111-129-2.

ਕੌਰਨ, ਐਲਫਰਡ 1997.
corn, alfred 1997 .

ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਪ੍ਰਸੌਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਨੂਅਲ.
the poem's heartbeat a manual of prosody.

ਸਟੋਰੀਲਾਈਨ ਪ੍ਰੈਸ.
storyline press.

isbn 1-885266-40-5.
isbn 1-885266-40-5.

ਫਸੈਲ, ਪੌਲ 1965.
fussell, paul 1965 .

ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਫਾਰਮ.
poetic meter and poetic form.

ਰੈਂਡਮ ਹਾ houseਸ.
random house.

ਹੌਲੈਂਡਰ, ਜੌਹਨ 1981.
hollander, john 1981 .

ਛੰਦ ਦਾ ਕਾਰਨ.
rhyme's reason.

ਯੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
yale university press.

isbn 0-300-02740-0.
isbn 0-300-02740-0.

ਪਿਨਸਕੀ, ਰੌਬਰਟ 1998.
pinsky, robert 1998 .

ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼.
the sounds of poetry.

ਫਰਾਰ, ਸਟਰਾਸ ਅਤੇ ਗਿਰੌਕਸ.
farrar, straus and giroux.

isbn 0-374-26695-6.
isbn 0-374-26695-6.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਰੂਕਸ, ਕਲੀਨਥ 1947.
further reading brooks, cleanth 1947 .

ਕਵਿਤਾ ਦੇ ructureਾਂਚੇ ਵਿਚ ਵੈਲ ਰੱਨ urਰਨ ਸਟੱਡੀਜ਼.
the well wrought urn studies in the structure of poetry.

ਹਾਰਕੋਰਟ ਬ੍ਰੈਸ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ.
harcourt brace & company.

ਫਿੰਚ, ਐਨੀ 2011.
finch, annie 2011 .

ਇਕ ਕਵੀ ਦਾ ਕੰਨ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬਚਾ.
a poet's ear a handbook of meter and form.

ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
university of michigan press.

isbn 978-0-472-05066-6.
isbn 978-0-472-05066-6.

ਫਰਾਈ, ਸਟੀਫਨ 2007.
fry, stephen 2007 .

ਓਡੇ ਘੱਟ ਯਾਤਰਾ ਕਵੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਤਾਲਾ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the ode less travelled unlocking the poet within.

ਐਰੋ ਬੁੱਕਸ.
arrow books.

isbn 978-0-09-950934-9.
isbn 978-0-09-950934-9.

ਪੌਂਡ, ਅਜ਼ਰਾ 1951.
pound, ezra 1951 .

ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਏ.ਬੀ.ਸੀ.
abc of reading.

ਫੈਬਰ.
faber.

ਪ੍ਰੀਮੀਂਜਰ, ਅਲੈਕਸ ਬਰੋਗਨ, ਟੇਰੀ ਵੀ.ਐੱਫ. ਵਾਰਨਕੇ, ਫਰੈਂਕ ਜੇ ਐਡ.
preminger, alex brogan, terry vf warnke, frank j eds.

ਨਿ prince ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ poਫ ਪੋਇਟਰੀ ਐਂਡ ਪੋਇਟਿਕਸ ਤੀਜੀ ਐਡੀ.
the new princeton encyclopedia of poetry and poetics 3rd ed.

ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
princeton university press.

isbn 0-691-02123-6.
isbn 0-691-02123-6.

ਸੀਐਸ 1 ਸਫਾਈ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਲਿੰਕ ਨੂੰ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਲਿੰਕ ਟਾਟਰਕਵਿਇਕਜ਼, "ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ", ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕਾਸਪਰੇਕ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਡਾਇਲੇਕਟਿਕਸ ਅਤੇ ਹਿismਮਨਿਜ਼ਮ ਪੋਲਿਸ਼ ਫਿਲਾਸਫੀਕਲ ਕੁਆਰਟਰਲੀ, ਭਾਗ.
cs1 maint uses editors parameter link tatarkiewicz, , "the concept of poetry", translated by christopher kasparek, dialectics and humanism the polish philosophical quarterly, vol.

ii, ਨਹੀਂ.
ii, no.

ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੋਲਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਧੀਨ ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ 2 ਬਸੰਤ 1975, ਪੀ.ਪੀ.
2 spring 1975 , published in warsaw under the auspices of the polish academy of sciences by polish scientific publishers, pp.

ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨ.
the text contains some typographical errors.

ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪੋਲਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪਰੇਰਗਾ, ਵਾਰਸਾ, ਵਿਡੌਨਿਕਟਿਕੋ ਨੌਕੋਵੇ, 1978, ਪੀਪੀ ਵਿੱਚ "ਡਵਾ ਪੋਇਜੀ" "ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧਾਰਣਾਵਾਂ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a revised polish-language version of this article appears as "dwa poezji" "two concepts of poetry" in the author's parerga, warsaw, wydawnictwo naukowe, 1978, pp.

ਟਾਟਰਕਿicਵਿਜ਼ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ "ਕਵਿਤਾ" ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿਚ ਛੰਦ, ਤਾਲ ਦੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ, ਮੂਰਤੀਕਾਰੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੱokedਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. , ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ.
tatarkiewicz identifies two distinct concepts subsumed within the term "poetry" traditional poetic form rhymed, rhythmic verse , now no longer deemed obligatory and poetic certain state of can be evoked not only by verbal arts but also by other , sculpture, especially well as by nature, scenery, history, and everyday life.

ਐਂਥੋਲੋਜੀਜ਼ ਆਈਸੋਬਲ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ, ਜੋਸਫ਼ ਬ੍ਰਿਸਟੋ ਅਤੇ ਕੈਥ ਸ਼ਾਰੌਕ 1996 ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਕਵੀਆਂ.
anthologies isobel armstrong, joseph bristow, and cath sharrock 1996 nineteenth-century women poets.

ਇਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਫਰਗੂਸਨ, ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਾਲਟਰ, ਮੈਰੀ ਜੋ ਸਟੈਲੋਬਲ, ਜੋਨ, ਐਡੀ.
an oxford anthology ferguson, margaret salter, mary jo stallworthy, jon, eds.

1996.
1996 .

ਨੌਰਟਨ ਐਂਥੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਕਵਿਤਾ 4 ਵੀਂ ਐਡੀ.
the norton anthology of poetry 4th ed.

ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ ਨੌਰਟਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-393-96820-0.
w. w. norton & co. isbn 0-393-96820-0.

ਸੀਐਸ 1 ਸਫਾਈ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਲਿੰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਾਰਡਨਰ, ਹੈਲਨ, ਐਡੀ.
cs1 maint uses editors parameter link gardner, helen, ed.

1972.
1972 .

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਆਇਤ ਦੀ ਨਿ ox ਆਕਸਫੋਰਡ ਕਿਤਾਬ.
new oxford book of english verse .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

isbn 0-19-812136-9.
isbn 0-19-812136-9.

ਲਾਰਕਿਨ, ਫਿਲਿਪ, ਐਡੀ.
larkin, philip, ed.

1973.
1973 . "

ਆਕਸਫੋਰਡ ਬੁੱਕ ofਫ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਆਇਤ.
the oxford book of twentieth century english verse.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

ਲੋਂਸਡੇਲ, ਰੋਜਰ, ਐਡੀ.
lonsdale, roger, ed.

1990.
1990 .

ਰੋਜਰ ਲੋਂਸਡੇਲ ਦੁਆਰਾ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਕਵੀਆਂ.
eighteenth century women poets by roger lonsdale.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

ਮੋਸਲੇ, ਇਵੋ, ਐਡੀ.
mosley, ivo, ed.

1994.
1994 .

ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਹਰੀ ਕਿਤਾਬ.
the green book of poetry.

ਫਰੰਟੀਅਰ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
frontier publishing.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1872914060.
isbn 978-1872914060.

ਮੋਸਲੇ, ਇਵੋ, ਐਡੀ.
mosley, ivo, ed.

1996.
1996 .

ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਦਰ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ.
earth poems poems from around the world to honor the earth.

ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨ.
harpercollins.

isbn 978-0062512833.
isbn 978-0062512833.

ਰਿਕਸ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ, ਐਡੀ.
ricks, christopher, ed.

1999.
1999 .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਬੁੱਕ ਆਫ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਥ
the oxford book of english verse.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-214182-1.
isbn 0-19-214182-1.

ਯੇਟਸ, ਡਬਲਯੂ ਬੀ, ਐਡ.
yeats, wb, ed.

1936
1936.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਬੁੱਕ modernਫ ਮਾਡਰਨ ਆਇਤ.
oxford book of modern verse .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ.
a day is a unit of time.

ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਅੰਤਰਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਅਵਧੀ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਦੂਰੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in common usage, it is either an interval equal to 24 hours or daytime, the consecutive period of time during which the sun is above the horizon.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਦਿਵਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the period of time during which the earth completes one rotation with respect to the sun is called a solar day.

ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਲਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸੰਗ, ਲੋੜ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
several definitions of this universal human concept are used according to context, need and convenience.

1960 ਵਿਚ, ਦੂਜਾ ਧਰਤੀ ਦੇ bਰਬਿਟਲ ਗਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਐਸਆਈ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1960, the second was redefined in terms of the orbital motion of the earth, and was designated the si base unit of time.

ਮਾਪ "ਦਿਵਸ" ਦੀ ਇਕਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ 86 400 ਐਸਆਈ ਸੈਕਿੰਡ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਸਆਈ ਇਕਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਐਸਆਈ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the unit of measurement "day", redefined in 1960 as 86 400 si seconds and symbolized d, is not an si unit, but is accepted for use with si.

ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਿਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਯੂਟੀਸੀ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਡੇਅ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 86 400 400 seconds ਸੈਕਿੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਲੱਸ ਜਾਂ ਮਾਈਨਸ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਲੀਪ ਸੈਕਿੰਡ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਲੱਸ ਜਾਂ ਘਟਾਓ ਜੋ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
a civil day is usually 86 400 seconds, plus or minus a possible leap second in coordinated universal time utc , and occasionally plus or minus an hour in those locations that change from or to daylight saving time.

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, "ਕਿਸ ਦਿਨ?"
the word day may also refer to a day of the week or to a calendar date, as in answer to the question, "on which day?"

ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ patternsਾਂਚੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਹਾੜੇ ਅਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਸਰਕਦੇਸੀਅਨ ਲੈਅ.
the life patterns of humans and many other species are related to earth's solar day and the day-night cycle see circadian rhythms .

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਦੀ lengthਸਤ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 86 400.002 ਸੈਕਿੰਡ 24.000 000 6 ਘੰਟੇ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਗਰਮ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 365.242 2 ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in recent decades the average length of a solar day on earth has been about 86 400.002 seconds 24.000 000 6 hours and there are about 365.242 2 solar days in one mean tropical year.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਵਰਗੀ bitsਰਬਿਟ ਬਿਲਕੁਲ ਸਰਕੂਲਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਬਜੈਕਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਫਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ' ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਪੂਰੇ bਰਬੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
because celestial orbits are not perfectly circular, and thus objects travel at different speeds at various positions in their orbit, a solar day is not the same length of time throughout the orbital year.

ਉਹ ਦਿਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a day, understood as the span of time it takes for the earth to make one entire rotation with respect to the celestial background or a distant star assumed to be fixed , is called a stellar day.

ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਇਹ ਅਵਧੀ 24 ਘੰਟੇ 23 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ 56 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 4.1 ਸੈਕਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਮਿੰਟ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਮਾਤਰ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 366.242 2 ਵਡੇਰੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this period of rotation is about 4 minutes less than 24 hours 23 hours 56 minutes and 4.1 seconds and there are about 366.242 2 stellar days in one mean tropical year one stellar day more than the number of solar days .

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਪੀਰੀਅਡ ਨਿਰੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਜੀਵ "ਦਿਨ" ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
mainly due to tidal effects, the earth's rotational period is not constant, resulting in further minor variations for both solar days and stellar "days".

ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਤਾਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
other planets and moons have stellar and solar days of different lengths to earth's.

ਜਾਣ-ਪਛਾਣ 24 ਘੰਟੇ 86 400 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਬਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
introduction besides the day of 24 hours 86 400 seconds , the word day is used for several different spans of time based on the rotation of the earth around its axis.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿਚ ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ.
an important one is the solar day, defined as the time it takes for the sun to return to its culmination point its highest point in the sky .

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਝੁਕਿਆ ਧੁਰੇ ਤੇ ਖਿਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਵਧੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ 7.9 ਸਕਿੰਟ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
because the earth orbits the sun elliptically as the earth spins on an inclined axis, this period can be up to 7.9 seconds more than or less than 24 hours.

yearਸਤਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਨ 24 ਘੰਟੇ 86 400 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
on average over the year this day is equivalent to 24 hours 86 400 seconds .

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦਿਨ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਿੱਧੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸਥਾਨਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ.
a day, in the sense of daytime that is distinguished from night-time, is commonly defined as the period during which sunlight directly reaches the ground, assuming that there are no local obstacles.

ਦਿਨ ਦੀ ofਸਤ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਧੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੈ.
the length of daytime averages slightly more than half of the 24-hour day.

ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨਾਲੋਂ averageਸਤਨ ਲੰਬੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
two effects make daytime on average longer than nights.

ਸੂਰਜ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਲਗਭਗ 32 ਮਿੰਟ ਦਾ ਚਾਪ ਹੈ.
the sun is not a point, but has an apparent size of about 32 minutes of arc.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਲਗਭਗ 34 ਮਿੰਟ ਚਾਪ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
additionally, the atmosphere refracts sunlight in such a way that some of it reaches the ground even when the sun is below the horizon by about 34 minutes of arc.

ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਜੇ ਵੀ 50 ਮਿੰਟ ਦੇ ਚਾਪ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
so the first light reaches the ground when the centre of the sun is still below the horizon by about 50 minutes of arc.

ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਉਸ ਕੋਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ' ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਥਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the difference in time depends on the angle at which the sun rises and sets itself a function of latitude , but can amount to around seven minutes.

ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦੁਰਲੱਭ ਇਟਾਲੀਅਨ ਗਣਨਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
ancient custom has a new day start at either the rising or setting of the sun on the local horizon italian reckoning, for example .

ਦੋ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਸਨਸੈੱਟਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਪਲ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅੰਤਰਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਲੰਬਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਥਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੇਮਿਸਫੇਰਿਕ ਸੁਨਡੀਅਲਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the exact moment of, and the interval between, two sunrises or sunsets depends on the geographical position longitude as well as latitude , and the time of year as indicated by ancient hemispherical sundials .

ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰੰਤਰ ਦਿਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਮੈਰੀਡਿਅਨ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਚੱਕੜ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ.
a more constant day can be defined by the sun passing through the local meridian, which happens at local noon upper culmination or midnight lower culmination .

ਸਹੀ ਪਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਲੰਬਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the exact moment is dependent on the geographical longitude, and to a lesser extent on the time of the year.

ਅਜਿਹੇ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 24 ਘੰਟੇ 30 ਸਕਿੰਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the length of such a day is nearly constant 24 hours 30 seconds .

ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਨੈਂਡੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
this is the time as indicated by modern sundials.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵਰਗੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ ਗਤੀ ਅਸਲ ਸੂਰਜ ਦੀ averageਸਤਨ ਗਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਦੇ ਗਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ axial ਝੁਕੋ ਦੋਨੋ ਕਰਨ ਲਈ.
a further improvement defines a fictitious mean sun that moves with constant speed along the celestial equator the speed is the same as the average speed of the real sun, but this removes the variation over a year as the earth moves along its orbit around the sun due to both its velocity and its axial tilt .

ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the earth's day has increased in length over time.

ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
this phenomenon is due to tides raised by the moon which slow earth's rotation.

ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ lengthਸਤ ਲੰਬਾਈ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 86 400.002 ਸੈਕਿੰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 2 700 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦੀ centuryਸਤਨ 1.7 ਮਿਲੀ ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
because of the way the second is defined, the mean length of a day is now about 86 400.002 seconds, and is increasing by about 1.7 milliseconds per century an average over the last 2 700 years .

ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਵੇਖੋ.
see tidal acceleration for details.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 620 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਰੇਤਮੀਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 21.9 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the length of a day circa 620 million years ago has been estimated from rhythmites alternating layers in sandstone as having been about 21.9 hours.

ਚੰਦਰਮਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਲਈ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
the length of day for the earth before the moon was created is still unknown.

ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਆਈਲੈਂਡੀ ਵਿਚ ਡੱਗੁਰ, ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਟੈਗ, ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵਰਗੇ ਡਗੂਰ ਹਨ।
etymology the term comes from the old english , with its cognates such as dagur in icelandic, tag in german, and dag in norwegian, danish, swedish and dutch.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਰੂਟ ਡਾਇਓ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਜਰਮਨਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
all of them from the indo-european root dyau which explains the similarity with latin dies though the word is known to come from the germanic branch.

17 ਅਕਤੂਬਰ, 2015 ਤਕ, ਦਿਨ ਯੂਐਸ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ 205 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ 210 ਵਾਂ ਆਮ.
as of october 17, 2015, day is the 205th most common word in us english, and the 210th most common in uk english.

ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਸਟਮ ਐਸਆਈ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਡੀ, ਨੂੰ 400 86 400 seconds ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
international system of units si a day, symbol d, is defined as 86 400 seconds.

ਦੂਜਾ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਹੈ.
the second is the base unit of time in si units.

ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਿਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਯੂਟੀਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਛਾਲ ਸੈਕਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲੰਬਾਈ 86 either or or ਜਾਂ or 40 40 ਸੈਕਿੰਡ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a day according to coordinated universal time utc can include a negative or positive leap second, and can therefore have a length of either 86 399 or 86 401 seconds.

ਵਿੱਚ, 13 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਰੈਜ਼ੋਲੇਸ਼ਨ 1 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿ bureauਰੋ ਆਫ ਵੇਟਸ ਐਂਡ ਮਾਪ (ਉਪ) ਮਾਪ ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 9 192 631 770 ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੀਤੀ ਸੀਸੀਅਮ 133 ਐਟਮ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੋ ਹਾਈਪਰਫਾਈਨ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
in , during the 13th cgpm resolution 1 , the international bureau of weights and measures bipm redefined a second as the duration of 9 192 631 770 periods of the radiation corresponding to the transition between two hyperfine levels of the ground state of the caesium 133 atom.

ਇਹ ਐਸਆਈ ਅਧਾਰਤ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ 794 243 384 928 000 ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this makes the si-based day last exactly 794 243 384 928 000 of those periods.

ਦਸ਼ਮਲਵ ਅਤੇ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਸਮਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਸ਼ਮਲਵ ਅੰਸ਼ 000 ਜਾਂ 000 ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ.
decimal and metric time in the 19th century, an idea circulated to make a decimal fraction 000 or 000 of an astronomical day the base unit of time.

ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੂ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this was an afterglow of the short-lived movement toward a decimalisation of timekeeping and the calendar, which had been given up already due to its difficulty in transitioning from traditional, more familiar units.

ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਵਿਕਲਪ ਸੈਂਟੀਡੇਅ ਹੈ, 14.4 ਮਿੰਟ 864 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸਿਰਫ ਇਕ ਘੰਟਾ 0.24 ਬਨਾਮ 2.4 ਦਾ ਛੋਟਾ ਗੁਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਐਸਆਈ ਮਲਟੀਪਲ ਕਿੱਲਸਕਿੰਡ 1 000 ਸਕਿੰਟ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਕੇ.
the most successful alternative is the centiday, equal to 14.4 minutes 864 seconds , being not only a shorter multiple of an hour 0.24 vs 2.4 but also closer to the si multiple kilosecond 1 000 seconds and equal to the traditional chinese unit, ke.

ਬੋਲਚਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 24 ਘੰਟੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਥਾਨਕ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ, ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਦੋਨੋਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਹਨੇਰੀ ਅਵਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੱਧ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਇਕ ਪੂਰੀ ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਪੀਰੀਅਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਿਚਥੀਮਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ​​ਦਾ ਦਿਨ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ. ਜਾਂ 21 00 9 00 ਵਜੇ ਜਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਘੜੀ ਦੀ ਅਵਧੀ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਫਸੈਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸਵੇਰ", "ਸ਼ਾਮ", ਜਾਂ "ਰਾਤ".
colloquial the word refers to various similarly defined ideas, such as 24 hours exactly the period of light when the sun is above the local horizon that is, the time period from sunrise to sunset the full day covering both the dark and light periods, beginning from the start of the dark period or from a point near the middle of the dark period a full dark and light period, sometimes called a nychthemeron in english, from the greek for night-day the time period from 06 00 6 00 am 6 00 pm or 21 00 9 00 pm or another fixed clock period overlapping or offset from other time periods such as "morning", "evening", or "night".

ਪਹਿਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ "ਸਵੇਰ" ਤੋਂ ਆਖਰੀ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ "ਟਿightਲਾਈਟ" ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ.
the time period from first-light "dawn" to last-light "twilight".

ਸਿਵਲ ਦਿਨ ਸਿਵਲ ਮਕਸਦ ਲਈ, ਇਕ ਆਮ ਘੜੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
civil day for civil purposes, a common clock time is typically defined for an entire region based on the local mean solar time at a central meridian.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਨ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਬਾਰੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਈਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 1929 ਤਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ.
such time zones began to be adopted about the middle of the 19th century when railroads with regularly occurring schedules came into use, with most major countries having adopted them by 1929.

2015 ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ, 40 ਅਜਿਹੇ ਜ਼ੋਨ ਹੁਣ ਕੇਂਦਰੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਸਾਰੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਫਸੈਟ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਯੂਟੀਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as of 2015, throughout the world, 40 such zones are now in use the central zone, from which all others are defined as offsets, is known as , which uses coordinated universal time utc .

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸੰਮੇਲਨ ਸਿਵਲ ਦਿਵਸ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਮਾਂ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਰੀਡੀਅਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
the most common convention starts the civil day at midnight this is near the time of the lower culmination of the sun on the central meridian of the time zone.

ਅਜਿਹੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
such a day may be referred to as a calendar day.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 60 ਮਿੰਟ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ 60 ਸਕਿੰਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a day is commonly divided into 24 hours of 60 minutes, with each minute composed of 60 seconds.

ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ ਸਿਵਲ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
leap seconds in order to keep the civil day aligned with the apparent movement of the sun, positive or negative leap seconds may be inserted from time to time.

ਇਸ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 86 400 ਐਸਆਈ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਿਵਲ ਦਿਨ ਜਾਂ ਤਾਂ 86 401 ਜਾਂ 86 399 ਐਸਆਈ ਸਕਿੰਟ ਲੰਬਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
therefore, although typically 86 400 si seconds in duration, a civil day can be either 86 401 or 86 399 si seconds long on such a day.

ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੇਵਾ ਆਈਆਰਐਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਕ ਲੀਪ ਸੈਕਿੰਡ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
leap seconds are announced in advance by the international earth rotation and reference systems service iers , which measures the earth's rotation and determines whether a leap second is necessary.

ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਯੂਟੀਸੀ-ਗਣਨਾ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ 30 ਜੂਨ ਜਾਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
leap seconds occur only at the end of a utc-calculated month, and have only ever been inserted at the end of june 30 or december 31.

ਸੀਮਾ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨੇਲ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ, ਦਿਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
boundaries for most diurnal animals, the day naturally begins at dawn and ends at sunset.

ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
humans, with their cultural norms and scientific knowledge, have employed several different conceptions of the day's boundaries.

ਯਹੂਦੀ ਦਿਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਦੂਸਰੇ-ਤੀਬਰ ਤਾਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the jewish day begins at either sunset or nightfall when three second-magnitude stars appear .

ਮੱਧਯੁਗੀ ਯੂਰਪ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਫਲੋਰੈਂਟਾਈਨ ਗਣਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੋ ਘੰਟੇ" ਵਰਗਾ ਸੰਕੇਤ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
medieval europe also followed this tradition, known as florentine reckoning in this system, a reference like "two hours into the day" meant two hours after sunset and thus times during the evening need to be shifted back one calendar day in modern reckoning.

ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਹੱਵਾਹ, ਹੇਲੋਵੀਨ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਐਗਨੇਸ ਦੀ ਹੱਵਾਹ ਵਰਗੇ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਛੁੱਟੀ ਅਗਲੀ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
days such as christmas eve, halloween, and the eve of saint agnes are remnants of the older pattern when holidays began during the prior evening.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੰਮੇਲਨ ਸਿਵਲ ਡੇ mid ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲਈ ਹੈ, ਭਾਵ
common convention in modern times is for the civil day to begin at midnight, i.e.

00 00, ਅਤੇ ਪੂਰਾ 24 ਘੰਟੇ 24 00 ਭਾਵ
00 00, and last a full 24 hours until 24 00 i.e.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੇ 00 00.
00 00 of the next day .

1926 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਰਕੀ ਕੋਲ ਦੋ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ ਜੋ ਤੁਰਕੀ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਘੰਟਾ ਗਿਣਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ.
prior to 1926, turkey had two time systems turkish counting the hours from sunset and french counting the hours from midnight .

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿਚ, ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in ancient egypt, the day was reckoned from sunrise to sunrise.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
muslims fast from sunrise to sunset each day during the month of ramadan.

"ਦਮਿਸ਼ਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼", ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਮ੍ਰਿਤ ਸਾਗਰ ਪੋਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਡਿਸਕ क्षितिज ਤੋਂ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, "ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੱਠਵਾਦੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਗਿਣਿਆ.
the "damascus document", copies of which were also found among the dead sea scrolls, states regarding the observance of the sabbath that "no one is to do any work on friday from the moment that the sun's disk stands distant from the horizon by the length of its own diameter," presumably indicating that the monastic community responsible for producing this work counted the day as ending shortly before the sun had begun to set.

ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in many cultures, nights are named after the previous day.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਰਾਤ" ਦਾ ਅਰਥ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example,"friday night" usually means the entire night between friday and saturday.

ਸਿਵਲ ਡੇਅ ਤੋਂ ਇਹ ਫਰਕ ਅਕਸਰ ਉਲਝਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this difference from the civil day often leads to confusion.

ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
events starting at midnight are often announced as occurring the day before.

ਟੀਵੀ-ਗਾਈਡਜ਼ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵੀਸੀਆਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਲਝਾਉਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਦਿਨ ਨੂੰ 00 00 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਖਤ ਤਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 12 ਘੰਟੇ ਦੀ ਘੜੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵੀਸੀਆਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲੇਬਲ ਦੇਵੇਗਾ "12 00 am ".
tv-guides tend to list nightly programs at the previous day, although programming a vcr requires the strict logic of starting the new day at 00 00 to further confuse the issue, vcrs set to the 12-hour clock notation will label this "12 00 am" .

"ਅੱਜ", "ਕੱਲ" ਅਤੇ "ਕੱਲ" ਵਰਗੇ ਸਮੀਕਰਨ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
expressions like "today", "yesterday" and "tomorrow" become ambiguous during the night.

ਕਿਉਂਕਿ ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "ਸ਼ਨੀਵਾਰ" ਰਾਤ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਰਾਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
because jews and muslims begin their days at nightfall, "saturday" night, for example, is what most people would call friday night.

ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਟਿਕਟਾਂ, ਪਾਸਾਂ, ਆਦਿ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮੇਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ.
validity of tickets, passes, etc., for a day or a number of days may end at midnight, or closing time, when that is earlier.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਨਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 6 00 ਤੋਂ 1 00 ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 25 00 ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਖਰੀ ਘੰਟਾ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, if a service e.g., public transport operates from for example, 6 00 to 1 00 the next day which may be noted as 25 00 , the last hour may well count as being part of the previous day.

ਸੇਵਾਵਾਂ "ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ" ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, "ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀਆਂ", ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੈ.
for services depending on the day "closed on sundays", "does not run on fridays", and so on there is a risk of ambiguity.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਸਪੂਰਵੇਜੈਨ ਡੱਚ ਰੇਲਵੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਟਿਕਟ 28 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, 0 00 ਤੋਂ 28 00 ਤੱਕ, ਭਾਵ 4 00 ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਲੰਡਨ ਟੀ.ਐਫ.ਐਲ. ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ' ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸ ਦੀ ਵੈਧਤਾ "ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਹੈ" ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਡੇਅ ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਦਿਨ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ 4 30 ਵਜੇ' ਤੇ 'ਮੁੱਕਣ' ਦੀ ਤਰੀਕ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੇ.
for example, a day ticket on the nederlandse spoorwegen dutch railways is valid for 28 hours, from 0 00 to 28 00 that is, 4 00 the next day the validity of a pass on transport for london tfl services is until the end of the "transport day" is to say, until 4 30 am on the day after the "expiry" date stamped on the pass.

24 ਘੰਟੇ ਬਨਾਮ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇਕ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨ ਲਈ, ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਤ ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਨਿਚਥੀਮਰਨ ਸ਼ਬਦ ਪੁਰਾਣੀ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਚਾਲ ਲਈ 24 ਘੰਟੇ.
24 hours vs daytime to distinguish between a full day and daytime, the word nychthemeron from greek for a night and a day may be used in english for the former, or more colloquially the term 24 hours.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵੀ ਅਕਸਰ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in other languages, the latter is also often used.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਲਈ ਅਲੱਗ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ਼ਿਨਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੋਰੋਕਾਉਸੀ, ਇਸਤੋਨੀਆਈ ਵਿੱਚ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿਚ ਡਾਈਗਨ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ, ਨਾਰਵੇਈਅਨ, ਆਈਸਲੈਂਡੀ ਵਿਚ, ਡੱਚ ਵਿਚ ਈਟਮਾਲ, ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿਚ ਡੋਬਾ, ਰੂਸੀ ਵਿਚ ਸੂਤਕੀ, ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿਚ ਸੁਤਕੀ, ਡੋਬਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਵਿਚ, ਬੁਲਗਾਰੀਅਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹਿਬਰੂ ਵਿਚ।
other languages also have a separate word for a full day, such as vuorokausi in finnish, in estonian, dygn in swedish, in danish, in norwegian, in icelandic, etmaal in dutch, doba in polish, sutki in russian, sutki in belarusian, doba in ukrainian, in bulgarian and in hebrew.

ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਚ, ਜੀਓਰਨੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਿਨ ਦਾ.
in italian, giorno is used to indicate a full day, while means daytime.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਹੋਰਾਤਰਾ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in ancient india, ahoratra is used to represent a full day.

ਡੇਲੀਟਲਾਈਟ ਡੇਲਾਈਟ ਡੇਲੀਟ ਹਾਲੀਡੇ ਆਈਐਸਓ 8601 ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿਨ ਨਿਚਥੀਮਰਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਥਾਂ ਤੇ ਦਿਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ, ਸਿਲੇਡਿਕ ਡੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਲਟ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਥੈਲੇਜ਼ ਵਿਖੇ ਡੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਡੀਆ media c, ਸੀ. 624 ਸੀ. 546 ਬੀ ਸੀ ਇੱਕ ਸੁਕਰਾਟਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਅਜੋਕੀ ਮਿਲੀਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਟਸ ਦਾ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ।
see also calculating the day of the week daylight daytime holiday iso 8601 meteorological day nychthemeron season, for a discussion of daylight and darkness at various latitudes synodic day references external links media related to day at wikimedia commons thales of miletus greek ‚ ‚ , c. 624 c. 546 bc was a pre-socratic greek phoenician philosopher, mathematician and astronomer from miletus in asia minor present-day milet in turkey .

ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
he was one of the seven sages of greece.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਸਤੂ, ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਫਲਸਫੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many, most notably aristotle, regard him as the first philosopher in the greek tradition, and he is otherwise historically recognized as the first individual in western civilization known to have entertained and engaged in scientific philosophy.

ਥੈਲੇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਉਣ, ਭਾਵ.
thales is recognized for breaking from the use of mythology to explain the world and the universe, and instead explaining natural objects and phenomena by theories and hypothesis, i.e.

ਵਿਗਿਆਨ.
science.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਕੋ ਅੰਤਮ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਗਏ.
almost all the other pre-socratic philosophers followed him in explaining nature as deriving from a unity of everything based on the existence of a single ultimate substance, instead of using mythological explanations.

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮੁੱinatingਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਇਕੋ ਪਦਾਰਥਕ ਪਾਣੀ ਸੀ।
aristotle reported thales' hypothesis that the originating principle of nature and the nature of matter was a single material substance water.

ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ, ਥੈਲੇਜ਼ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
in mathematics, thales used geometry to calculate the heights of pyramids and the distance of ships from the shore.

ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਥੈਲੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੇਜ ਲਈ ਚਾਰ ਕੋਰੋਲਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਕਟੌਤੀਵਾਦੀ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he is the first known individual to use deductive reasoning applied to geometry, by deriving four corollaries to thales' theorem.

ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਗਣਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
he is the first known individual to whom a mathematical discovery has been attributed.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਜੋਕੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਹਿਮਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਨੀਟਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 620 ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਟਸ ਚਲੇ ਗਿਆ।
life the current historical consensus is that thales was born in the city of miletus around the mid 620s bc from phoenician parents, although some historians say he was a phoenician who emigrated to miletus with his parents.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ, ਏਥਨਜ਼ ਦੇ ਅਪੋਲੋਡੋਰਸ, ਨੇ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਦਿਆਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਥੈਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 625 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
the ancient source, apollodorus of athens, writing during the 2nd century bce, thought thales was born about the year 625 bce.

ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਪਰ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਡੈਟੇਬਲ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
background the dates of thales' life are not exactly known, but are roughly established by a few datable events mentioned in the sources.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਥੈਲਜ਼ ਨੇ 28 ਮਈ, 585 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ.
according to herodotus and as determined by modern methods thales predicted the solar eclipse of may 28, 585 bc.

ਡਾਇਓਜੇਨਜ਼ ਏਥਨਜ਼ ਦੇ ਅਪੋਲੋਡੋਰਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 58 ਵੇਂ ਓਲੰਪੀਆਡ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਥੈਲੇਸ ਦੀ 78 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।
diogenes quotes the chronicle of apollodorus of athens as saying that thales died at the age of 78 during the 58th olympiad bc and attributes his death to heat stroke while watching the games.

ਡਾਇਓਜਿਨਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਅਤੇ ਡੌਰਿਸ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕਰਿਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ", ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਐਗਜ਼ਾਮੀਸ ਅਤੇ ਕਲੀਓਬੁਲਾਈਨ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਫੀਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਟਾਇਰ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੈਡਮਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
diogenes states that "according to herodotus and douris and democritus", thales' parents were examyes and cleobuline, both wealthy and distinguished phoenicians, and then traces the family line back to cadmus, a mythological phoenician prince of tyre.

ਡਾਇਓਜਿਨਸ ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਖਬਰਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸਾਈਬਿਸਥਸ ਜਾਂ ਸਾਈਬਿਸਥਨ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਾਂ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਗੋਦ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੁੱ olderੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਸੀ.
diogenes then delivers conflicting reports one that thales married and either fathered a son cybisthus or cybisthon or adopted his nephew of the same name the second that he never married, telling his mother as a young man that it was too early to marry, and as an older man that it was too late.

ਪਲੂਟਾਰਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸੰਸਕਰਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਸੋਲਨ ਥੈਲੇਜ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਥੈਲੇਜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
plutarch had earlier told this version solon visited thales and asked him why he remained single thales answered that he did not like the idea of having to worry about children.

ਫਿਰ ਵੀ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਚਿੰਤਤ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਸਾਈਬਿਸਟਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ.
nevertheless, several years later, anxious for family, he adopted his nephew cybisthus.

ਥੈਲਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੈਂਦਿਆਂ.
thales involved himself in many activities, taking the role of an innovator.

ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ, ਦੂਸਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਨ ਦਿ ਸਾਲਸਟੀਸ ਐਂਡ theਨ ਦਿ ਇਕਵਿਨੋਕਸ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ.
some say that he left no writings, others say that he wrote on the solstice and on the equinox.

ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ ਬਚੀ.
no writing attributed to him has survived.

ਡਾਇਓਜਿਨਸ ਨੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਕ ਸੀਰਸ ਦੇ ਫੇਰੇਸੀਡੀਜ਼ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਤੇ ਇਕ ਸੋਲਨ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਐਥਨਜ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਸ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
diogenes quotes two letters from thales one to pherecydes of syros, offering to review his book on religion, and one to solon, offering to keep him company on his sojourn from athens.

ਥੈਲੇਜ਼ ਨੇ ਮਾਈਲੇਸੀਆਂ ਨੂੰ ਏਥੀਨੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
thales identifies the milesians as athenian colonists.

ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਥੈਲੇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੀ.
engineering thales' principal occupation was engineering.

ਉਹ ਲਾਡੇਸਟੋਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ.
he was aware of the existence of the lodestone, and was the first to be connected to knowledge of this in history.

ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਥੈਲਸ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਡੇਸਟੋਨ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੁੰਬਕਵਾਦ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
according to aristotle, thales thought lodestones had souls, because iron is attracted to them by the force of magnetism .

ਡਾਇਯਜਿਨਸ ਲਾਰਟੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਹਾਇਰਨਾਮਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁੱਟੇ ਗਏ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੁਆਰਾ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਉਚਾਈ ਪਾਇਆ.
according to hieronymus, historically quoted by diogenes laertius, thales found the height of pyramids by comparison between the lengths of the shadows cast by a person and by the pyramids.

ਵਪਾਰ ਕਈ ਕਿੱਸੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥੈਲੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਸਨ.
business several anecdotes suggest thales was not just a philosopher, but also a businessman.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਥੈਲਜ਼ ਨੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ੈਤੂਨ ਦੀ ਵਾ harvestੀ ਤੋਂ ਅਮੀਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
a story, with different versions, recounts how thales achieved riches from an olive harvest by prediction of the weather.

ਇਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੌਲੇਟ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਸਾਲ ਲਈ ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇਟਸ ਵਿਚ ਜੈਤੂਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ.
in one version, he bought all the olive presses in miletus after predicting the weather and a good harvest for a particular year.

ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇ ਨੇ ਇਕ ਛੂਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਵਾ goodੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗ ਵਧਣ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਕਿਰਾਏ' ਤੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ.
another version of the story has aristotle explain that thales had reserved presses in advance, at a discount, and could rent them out at a high price when demand peaked, following his prediction of a particularly good harvest.

ਅਰਸਤੂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਥੈਲੇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮਾਈਲੇਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਉੱਦਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਉਂ, ਜੇ ਥੈਲੇਸ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ.
aristotle explains that thales' objective in doing this was not to enrich himself but to prove to his fellow milesians that philosophy could be useful, contrary to what they thought, or alternatively, thales had made his foray into enterprise because of a personal challenge put to him by an individual who had asked why, if thales was an intelligent famous philosopher, he had yet to attain wealth.

ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਰੁਪਾਂਤਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this first version of the story would constitute the first historically known creation and use of futures, whereas the second version would be the first historically known of creation and use of options.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਸੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਯੋਨੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਨ.
politics political life had mainly to do with the involvement of the ionians in the defense of anatolia against the growing power of the persians, who were then new to the region.

ਗੁਆਂ .ੀ ਲੀਡੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਏਸਸ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਕਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਸੀ।
in neighbouring lydia, a king had come to power croesus, who was somewhat too aggressive for the size of his army.

ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਅਨਾਤੋਲੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਇਯਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
he had conquered most of the states of coastal anatolia, including the cities of the ionians.

ਕਹਾਣੀ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ.
the story is told in herodotus.

ਲਿਡੀਅਨ ਮੈਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਕੀਏ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ, ਸ਼ਰਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਜੋ ਲਿਡਿਅਨਜ਼ ਨੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਥੀਅਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਿਸਮਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਮੈਡੀਜ਼.
the lydians were at war with the medes, who were a remnant of the first wave of migration of ancient iranian peoples, who had subsequently settled into the region, over the issue of refuge the lydians had given to some scythian soldiers of fortune inimical to the medes.

ਯੁੱਧ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਹਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨੇ ਹੌਲੀਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ।
the war endured for five years, but in the sixth an eclipse of the sun mentioned above spontaneously halted a battle in progress the battle of halys .

ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇਸ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
it seems that thales had predicted this solar eclipse.

ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਾਈਸਸ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਏਥੇਨਜ਼ ਦੇ ਸੋਲਨ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ.
the seven sages were most likely already in existence, as croesus was also heavily influenced by solon of athens, another sage.

ਕੀ ਥੈਲੇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲੀਡਿਅਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਸ ਨੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰ ਲਈ.
whether thales was present at the battle is not known, nor are the exact terms of the prediction, but based on it the lydians and medes made peace immediately, swearing a blood oath.

ਮੈਡੀਸ ਖੋਰਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਰਸੀ ਦੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ.
the medes were dependencies of the persians under cyrus.

ਕ੍ਰੋਇਸਸ ਨੇ ਹੁਣ ਫ਼ਾਰਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੇਡੀਜ਼ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
croesus now sided with the medes against the persians and marched in the direction of iran with far fewer men than he needed .

ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਲੀਜ਼ ਨਦੀ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ.
he was stopped by the river halys, then unbridged.

ਇਸ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਥੈਲੇਜ਼ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ.
this time he had thales with him, perhaps by invitation.

ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਦੀ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ.
whatever his status, the king gave the problem to him, and he got the army across by digging a diversion upstream so as to reduce the flow, making it possible to ford the river.

ਚੈਨਲ ਕੈਂਪ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜੇ.
the channels ran around both sides of the camp.

ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕੈਪੀਡੋਸੀਆ ਦੇ ਪੇਟੀਰੀਆ ਵਿਖੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the two armies engaged at pteria in cappadocia.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੜਾਈ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸੀ ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਅਧਰੰਗ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕ੍ਰੋਸਸ ਨੇ ਘਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਭਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
as the battle was indecisive but paralyzing to both sides, croesus marched home, dismissed his mercenaries and sent emissaries to his dependents and allies to ask them to dispatch fresh troops to sardis.

ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਹੋਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਾਰਦੀਸ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ.
the issue became more pressing when the persian army showed up at sardis.

ਡਿਓਜੀਨੇਸ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮਾਈਲੇਸ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲੀਡਿਅਨਜ਼ ਨਾਲ "ਮਿਲ ਕੇ ਲੜਨਾ", ਸਿਮਮਚੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ.
diogenes tells us that thales gained fame as a counselor when he advised the milesians not to engage in a symmachia, a "fighting together", with the lydians.

ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਠਜੋੜ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
this has sometimes been interpreted as an alliance, but a ruler does not ally with his subjects.

ਸਾਈਰਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰਡਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਰੌਸਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇਟਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
croesus was defeated before the city of sardis by cyrus, who subsequently spared miletus because it had taken no action.

ਖੋਰਸ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਲਾਹ ਲਈ।
cyrus was so impressed by wisdom and his connection with the sages that he spared him and took his advice on various matters.

ਆਇਓਨੀ ਲੋਕ ਹੁਣ ਆਜ਼ਾਦ ਸਨ।
the ionians were now free.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਆਇਓਨੀਅਨ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇਕ ਬੋਲੇਟਰਿਅਨ “ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਰੀਰ” ਨੂੰ ਆਇਯੋਨਿਆ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਟਿਓਸ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
herodotus says that thales advised them to form an ionian state that is, a bouleuterion "deliberative body" to be located at teos in the center of ionia.

ਆਇਯੋਨਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਡੈਮੋਈ, ਜਾਂ "ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ" ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
the ionian cities should be demoi, or "districts".

ਮਿਲੇਟਸ, ਪਰ, ਖੋਰਸ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ.
miletus, however, received favorable terms from cyrus.

ਦੂਸਰੇ ਹੁਣ ਮਿਲੇਟਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 12 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਆਇਯੋਨ ਲੀਗ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।
the others remained in an ionian league of 12 cities excluding miletus now , and were subjugated by the persians.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਾਥੀ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇ ਨੇ ਕਿੰਗ ਕਰੌਸਸ ਦੇ ਫੌਜੀ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੇਲਿਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ.
while herodotus reported that most of his fellow greeks believe that thales did divert the river halys to assist king croesus' military endeavors, he himself finds it doubtful.

ਸਾਗਸਿਟੀ ਡਾਇਓਜੀਨੇਸ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਲਗਭਗ 582 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਏਥੇਂਸ ਵਿਖੇ ਦਮਾਸਿਯੁਸ ਦੇ ਆਰਕਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਥੈਲੇਸ ਪਹਿਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ.
sagacity diogenes tells us that the seven sages were created in the archonship of damasius at athens about 582 bc and that thales was the first sage.

ਉਹੀ ਕਹਾਣੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਜ ਮਿਲੇਟਸ ਚਲੇ ਗਏ.
the same story, however, asserts that thales emigrated to miletus.

ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਸੀ.
there is also a report that he did not become a student of nature until after his political career.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਮਿਲੇਟਸ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਇਰਸ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਏਸਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ.
much as we would like to have a date on the seven sages, we must reject these stories and the tempting date if we are to believe that thales was a native of miletus, predicted the eclipse, and was with croesus in the campaign against cyrus.

ਥੈਲੇ ਨੂੰ ਇਕ ਮਿਸਰੀ ਪਾਦਰੀ ਤੋਂ ਹਿਦਾਇਤ ਮਿਲੀ ਸੀ.
thales received instruction from an egyptian priest.

ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਅਮੀਰ, ਸਥਾਪਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
it was fairly certain that he came from a wealthy, established family, in a class which customarily provided higher education for their children.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦੌਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਸੋਲਨ ਵਰਗੇ ਨੇਕ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
moreover, the ordinary citizen, unless he was a seafaring man or a merchant, could not afford the grand tour in egypt, and did not consort with noble lawmakers such as solon.

ਡਿਓਜੀਨੇਸਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨਾਂ ਦੇ ਉੱਘੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਇ 1.39 ਵਿਚ, ਇਕ ਮਹਿੰਗੀ ਆਬਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਹੈ.
in diogenes ' lives of eminent philosophers chapter 1.39, relates the several stories of an expensive object that is to go to the most wise.

ਇਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਜੋ ਕਿ ਅਰਮੀਡੀਆ ਦੇ ਆਈਮਬਿਕਸ ਬਾਥਾਈਕਲਜ਼ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਲੀਮੈੱਕਸ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਮਹਿੰਗਾ ਕਟੋਰਾ "" ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਣਪ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ. '
in one version that credits to callimachus in his iambics bathycles of arcadia states in his will that an expensive bowl "'should be given to him who had done most good by his wisdom.'

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਥੈਲੇਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦੌਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫੇਰ ਥੈਲੇਸ ਵਾਪਸ ਆਇਆ.
so it was given to thales, went the round of all the sages, and came back to thales again.

ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਡੀਡੀਮਾ ਵਿਖੇ ਅਪੋਲੋ ਭੇਜਿਆ ... 'ਟੈਲੇਸ ਮਾਈਲੇਸਿਨ, ਐਗਜ਼ਾਮਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਡੇਲਫਿਨੀ ਅਪੋਲੋ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.' "
and he sent it to apollo at didyma, with this dedication...'thales the milesian, son of examyas to delphinian apollo after twice winning the prize from all the greeks.'"

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ, "ਜੋਤਸ਼ ਜੋ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ" ਥੈਲੇਸ ਨੇ 28 ਮਈ, 585 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
astronomy see also "the astrologer who fell into a well" thales predicted the solar eclipse of may 28, 585 bc.

ਥੈਲੇਜ਼ ਨੇ ਉਰਸਾ ਮਾਈਨਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਮਾਰਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
thales described the position of ursa minor, and thought the constellation might be useful as a guide for navigation at sea.

ਉਸਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਘੋਲ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ.
he calculated the duration of the year and the timings of the equinoxes and solstices.

ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਇਡਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਪਲੀਏਡਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is additionally attributed with the first observation of the hyades and with calculating the position of the pleiades.

ਪਲੂਟਾਰਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ ਸੀ. ਈਸਵੀ 100 ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਰਜ ਸੀ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ, ਜੋ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
plutarch indicates that in his day c. ad 100 there was an extant work, the astronomy, composed in verse and attributed to thales.

ਥਿoriesਰੀਅਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਕਸਰ ਮਾਨਵ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ.
theories the greeks often invoked idiosyncratic explanations of natural phenomena with reference to the will of anthropomorphic gods and heroes.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਥੈਲਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸੀ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
instead, thales aimed to explain natural phenomena via rational hypotheses that referenced natural processes themselves.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿ ਭੁਚਾਲ ਅਲੌਕਿਕ ਗੂੰਜ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਨ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੈਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
for example, rather than assuming that earthquakes were the result of supernatural whims thales explained them by hypothesizing that the earth floats on water and that earthquakes occur when the earth is rocked by waves.

ਥੈਲੀਸ ਇਕ ਹਾਇਲੋਜ਼ੋਇਸਟ ਸੀ ਜੋ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ
thales was a hylozoist one who thinks that matter is alive, i.e.

ਰੂਹ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ.
containing soul s .

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਡੀ ਅਨੀਮਾ 411 a7-8 ਲਿਖਿਆ ... ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ.
aristotle wrote de anima 411 a7-8 of thales ...thales thought all things are full of gods.

ਅਰਸਤੂ ਥਾਈਲਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱ pos ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਥੈਲੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤੱਥ' ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੁੰਬਕ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
aristotle posits the origin of thales thought on matter generally containing souls, to thales thinking initially on the fact of, because magnets move iron, the presence of movement of matter indicated this matter contained life.

ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਥੈਲੇਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਵਸਤੂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀ ਤੀਰ ਕੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਕਾਰੀ wayੰਗ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ.
thales, according to aristotle, asked what was the nature greek arche of the object so that it would behave in its characteristic way.

ਫਾਈਸਿਸ ph ਫਾਈਨ, "ਵਧਣ" ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸ਼ਬਦ "ਹੋ" ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
physis ‚ comes from phyein , "to grow", related to our word "be".

ਜੀ ਨਟੁਰਾ ਇਕ ਚੀਜ "ਜਨਮ ਲੈਣ" ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ ਦੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ.
g natura is the way a thing is "born", again with the stamp of what it is in itself.

ਅਰਸਤੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ "ਪਹਿਲਾਂ" ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਸਿਧਾਂਤ ਸਨ", ਜਿੱਥੇ "ਸਿਧਾਂਤ" ਆਰਚੀ ਹੈ, "ਪਦਾਰਥ" ਹੈਲ "ਲੱਕੜ" ਜਾਂ "ਪਦਾਰਥ" ਹੈ, "ਪਦਾਰਥਕ" ਅਤੇ "ਫਾਰਮ" ਈਡੋਜ਼ ਹੈ.
aristotle characterizes most of the philosophers "at first" as thinking that the "principles in the form of matter were the only principles of all things", where "principle" is arche, "matter" is hyle "wood" or "matter", "material" and "form" is eidos.

ਅਰਚੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ “ਸਿਧਾਂਤ” ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹਨ।
arche is translated as "principle", but the two words do not have precisely the same meaning.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤਕ ਜਾਂ ਤਰਕਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a principle of something is merely prior related to pro- to it either chronologically or logically.

"ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਲਈ" ਦਾ ਇੱਕ ਤੀਰ ਇਕ ਵਸਤੂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an arche from , "to rule" dominates an object in some way.

ਜੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਮੁੱ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾਸ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ, ਬੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਏ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੈ.
if the arche is taken to be an origin, then specific causality is implied that is, b is supposed to be characteristically b just because it comes from a, which dominates it.

ਪਹਿਲੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਹਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the archai that aristotle had in mind in his well-known passage on the first greek scientists are not necessarily chronologically prior to their objects, but are constituents of it.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਹੁਲਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਤੱਤ ਵਸਤੂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਅਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
for example, in pluralism objects are composed of earth, air, fire and water, but those elements do not disappear with the production of the object.

ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਰਾਣੇ ਹੀ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵੀ.
they remain as archai within it, as do the atoms of the atomists.

ਅਰਸਤੂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਵਸਤੂਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
what aristotle is really saying is that the first philosophers were trying to define the substance s of which all material objects are composed.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪੱਛਮੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
as a matter of fact, that is exactly what modern scientists are attempting to accomplish in nuclear physics, which is a second reason why thales is described as the first western scientist.

ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਥੈਲੇ ਆਪਣੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
geometry thales was known for his innovative use of geometry.

ਉਸਦੀ ਸਮਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵੀ ਸੀ.
his understanding was theoretical as well as practical.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਗੀਸਟਨ ਟੋਪਸ ਹਾਪੰਤਾ ਗਾਰ ਚੂਰੀ.
for example, he said megiston topos hapanta gar chorei .

"ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ".
"the greatest is space, for it holds all things".

ਟੋਪੋਜ਼ ਨਿtonਟਨਿਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਆ, ਕੋਰੀਅਨ, ਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਦੇਣ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਫੈਲਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ.
topos is in newtonian-style space, since the verb, chorei, has the connotation of yielding before things, or spreading out to make room for them, which is extension.

ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
within this extension, things have a position.

ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿੰਦੂ, ਰੇਖਾਵਾਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਠੋਸਤਾਵਾਂ ਇਸ ਧਾਰਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨ.
points, lines, planes and solids related by distances and angles follow from this presumption.

ਥੈਲੇ ਸਮਾਨ ਤਿਕੋਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਿਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ.
thales understood similar triangles and right triangles, and what is more, used that knowledge in practical ways.

ਕਹਾਣੀ ਡੀ ਐਲ ਲੋਕ ਵਿਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ.
the story is told in dl loc.

ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ.
cit.

ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਰਾਮਿਡਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਉਸਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ.
that he measured the height of the pyramids by their shadows at the moment when his own shadow was equal to his height.

ਦੋ ਬਰਾਬਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੱਜਾ ਤਿਕੋਣਾ 45 ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਸੱਜਾ ਤਿਕੋਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਹਨ.
a right triangle with two equal legs is a 45-degree right triangle, all of which are similar.

ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਮਾਪੀ ਗਈ ਸੀ ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the length of the pyramid's shadow measured from the center of the pyramid at that moment must have been equal to its height.

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰ ਦੀ ਸੀਕਡ, ਜਾਂ ਸੀਕੈਡ, ਇੱਕ opeਲਾਨ ਕੋਟੇਨਜੈਂਟ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ.
this story indicates that he was familiar with the egyptian seked, or seqed, the ratio of the run to the rise of a slope cotangent .

ਸੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਰਿਹੰਡ ਪਪੀਅਰਸ ਦੇ 56, 57, 58, 59 ਅਤੇ 60 ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ.
the seked is at the base of problems 56, 57, 58, 59 and 60 of the rhind papyrus an ancient egyptian mathematical document.

ਅਜੋਕੇ ਤਿਕੋਣਮਿਤੀ ਵਿਚ, ਕੋਟੈਂਜੈਂਟਸ ਨੂੰ ਰਨ ਐਂਡ ਰਾਈਜ ਬੇਸ ਅਤੇ ਲੰਬਵਤ ਲਈ ਇਕੋ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੈਪੀਰਸ ਉਚਾਈ ਲਈ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੌੜ ​​ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁਣ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in present-day trigonometry, cotangents require the same units for run and rise base and perpendicular , but the papyrus uses cubits for rise and palms for run, resulting in different but still characteristic numbers.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ 7 ਹਥੇਲੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਕਾਟੇਜੈਂਟ ਨਾਲੋਂ 7 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ.
since there were 7 palms in a cubit, the seked was 7 times the cotangent.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਦਰਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਇਕ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦਾ ਅਧਾਰ 140 ਹੱਥ ਹੈ ਅਤੇ 5.25 ਦੇ ਉਭਾਰ ਦਾ ਕੋਣ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
to use an example often quoted in modern reference works, suppose the base of a pyramid is 140 cubits and the angle of rise 5.25 seked.

ਮਿਸਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਜੋੜ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ, ਪਰ ਦਸ਼ਮਲਵ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ.
the egyptians expressed their fractions as the sum of fractions, but the decimals are sufficient for the example.

ਕਿ cubਬਿਟ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀ ਹੈ?
what is the rise in cubits?

ਰਨ 70 ਹੱਥ, 490 ਪਾਮ ਹੈ.
the run is 70 cubits, 490 palms.

ਐਕਸ, ਵਾਧਾ 490 ਹੈ ਜੋ 5.25 ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
x, the rise, is 490 divided by 5.25 or cubits.

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨ.
these figures sufficed for the egyptians and thales.

ਅਸੀਂ ਕੋਟੇਨਜੈਂਟ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 3 4 ਜਾਂ .75 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 70 ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਧਾ ਦਾ ਕੋਣ 53 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਹੈ.
we would go on to calculate the cotangent as 70 divided by to get 3 4 or .75 and looking that up in a table of cotangents find that the angle of rise is a few minutes over 53 degrees.

ਕੀ ਸੀਕਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਥੈਲਜ਼ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਰਾਏ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
whether the ability to use the seked, which preceded thales by about 1000 years, means that he was the first to define trigonometry is a matter of opinion.

ਯੂਕਲਿਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਯੂਕਲੀਡੇਮ ਵਿਚ”, ਪ੍ਰੋਕਲੁਸ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ' ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਇਕੋ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ.
more practically thales used the same method to measure the distances of ships at sea, said eudemus as reported by proclus "in euclidem" .

ਹੇਠਾਂ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਕਿਰਕ ਅਤੇ ਰੇਵੇਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਸਿਰੇ ਲਾਟਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਪਿੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਚਾਈ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ.
according to kirk & raven reference cited below , all you need for this feat is three straight sticks pinned at one end and knowledge of your altitude.

ਇਕ ਸੋਟੀ ਖੜ੍ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
one stick goes vertically into the ground.

ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਪੱਧਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a second is made level.

ਤੀਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਲਾਠੀ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਰੇਖਾ ਤਕ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ.
with the third you sight the ship and calculate the seked from the height of the stick and its distance from the point of insertion to the line of sight.

ਸੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਕੋਣ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ.
the seked is a measure of the angle.

ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਸਹੀ ਕੋਣ ਅਤੇ ਇਕ ਨੱਥੀ ਲੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜੀ ਲੱਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤਿਕੋਣ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਰੀ ਹੈ.
knowledge of two angles the seked and a right angle and an enclosed leg the altitude allows you to determine by similar triangles the second leg, which is the distance.

ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਸੀਕਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
thales probably had his own equipment rigged and recorded his own sekeds, but that is only a guess.

ਥੈਲੇਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੇਜ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿਚ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੇਜ ਹਨ, ਇਕ ਥੈਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੇਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਦਰਜ ਇਕ ਤਿਕੋਣ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਇਕ ਲੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਮੇਜ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਟਰਸੈਪਟ ਪ੍ਰਮੇਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
thales' theorems there are two theorems of thales in elementary geometry, one known as thales' theorem having to do with a triangle inscribed in a circle and having the circle's diameter as one leg, the other theorem being also called the intercept theorem.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਡੇਮਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਕ ਚੱਕਰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਬਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਕੋਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਕੋਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ.
in addition eudemus attributed to him the discovery that a circle is bisected by its diameter, that the base angles of an isosceles triangle are equal and that vertical angles are equal.

ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨੋਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਥੈਲਸ ਮਿਸਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਿਸਰ ਨੇ ਦੋ ਅੰਤਰ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ, ਉਹ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਲੰਬਕਾਰੀ ਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਗੇ ਕਿ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਸਨ.
according to a historical note, when thales visited egypt, he observed that whenever the egyptians drew two intersecting lines, they would measure the vertical angles to make sure that they were equal.

ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਕੋਣ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਆਮ ਧਾਰਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧੇ ਕੋਣ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜੋੜ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘਟਾਏ ਬਰਾਬਰੀ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
thales concluded that one could prove that all vertical angles are equal if one accepted some general notions such as all straight angles are equal, equals added to equals are equal, and equals subtracted from equals are equal.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਥੀਸਿਸ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
cosmology water as a first principle thales' most famous philosophical position was his cosmological thesis, which comes down to us through a passage from aristotle's metaphysics.

ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮੁੱ principleਲਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਕੋ ਪਦਾਰਥਕ ਪਾਣੀ ਸੀ।
in the work aristotle unequivocally reported hypothesis about the nature of all matter that the originating principle of nature was a single material substance water.

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਥੈਲੇ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਰਸਤੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੈ.
aristotle then proceeded to proffer a number of conjectures based on his own observations to lend some credence to why thales may have advanced this idea though aristotle hold it himself .

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਰੱਖੀ ਜੋ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮੈਟਾਫਿਜਿਕਸ 983 ਬੀ 6,.
aristotle laid out his own thinking about matter and form which may shed some light on the ideas of thales, in metaphysics 983 b6 , .

ਬੀਤਣ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
the passage contains words that were later adopted by science with quite different meanings.

“ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਅੰਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਜੋ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ.
"that from which is everything that exists and from which it first becomes and into which it is rendered at last, its substance remaining under it, but transforming in qualities, that they say is the element and principle of things that are.

ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਕੁਦਰਤ ਹੋਵੇ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਆਬਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ... ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਥੈਲੇਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਹੈ. "
it is necessary that there be some nature ‚ , either one or more than one, from which become the other things of the object being saved... thales the founder of this type of philosophy says that it is water."

ਇਸ ਹਵਾਲੇ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ.
in this quote we see aristotle's depiction of the problem of change and the definition of substance.

ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਖਰੀ?
he asked if an object changes, is it the same or different?

ਦੋਵਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
in either case how can there be a change from one to the other?

ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਦਾਰਥ "ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ", ਪਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੁਸੀਂ "ਅਨੁਭਵ" ਕਰਦੇ ਹੋ.
the answer is that the substance "is saved", but acquires or loses different qualities , the things you "experience" .

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ “ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਗਰਮ ਵੀ ਗਿੱਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।”
aristotle conjectured that thales reached his conclusion by contemplating that the "nourishment of all things is moist and that even the hot is created from the wet and lives by it."

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਥਲੇਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਮੁੱ principleਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮੰਨਿਆ ਸੀ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਥੈਲੇ ਨਾਲ ਅਸਲ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸੰਭਵ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
while aristotle's conjecture on why thales held water as the originating principle of matter is his own thinking, his statement that thales held it as water is generally accepted as genuinely originating with thales and he is seen as an incipient matter-and-formist.

ਥੈਲੀਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਫਲੈਟ ਡਿਸਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਤੈਰ ਰਹੀ ਹੈ.
thales thought the earth must be a flat disk which is floating in an expanse of water.

ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਹੋਮਿਕਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ, ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਬਦਲਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ.
heraclitus homericus states that thales drew his conclusion from seeing moist substance turn into air, slime and earth.

ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਕਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤੈਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ.
it seems likely that thales viewed the earth as solidifying from the water on which it floated and the oceans that surround it.

ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, ਡਾਇਓਜੀਨਜ਼ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ "ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ, 'ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖੜੇ ਹੋਏ."
writing centuries later, diogenes also states that thales taught "water constituted , 'stood under' the principle of all things."

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਐਨੈਕਸਿਮੇਨੇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ.
aristotle considered position to be roughly the equivalent to the later ideas of anaximenes, who held that everything was composed of air.

ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਦੀ 1870 ਪੁਸਤਕ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਥੈਲੀਜ਼ ਨੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਮੱਤ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਓਰਫਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਸੀ. , ਜਦਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਸਨੇ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
the 1870 book dictionary of greek and roman biography and mythology noted thales dogma that water is the origin of things, that is, that it is that out of which every thing arises, and into which every thing resolves itself, thales may have followed orphic cosmogonies, while, unlike them, he sought to establish the truth of the assertion.

ਇਸ ਲਈ, ਅਰਸਤੂ, ਉਸਨੂੰ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਮੁੱatorਲਾ ਬੁਲਾਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਾਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਅਰਸਤੂ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਈਲੇਸੀਅਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
hence, aristotle, immediately after he has called him the originator of philosophy brings forward the reasons which thales was believed to have adduced in confirmation of that assertion for that no written development of it, or indeed any book by thales, was extant, is proved by the expressions which aristotle uses when he brings forward the doctrines and proofs of the milesian.

ਪੀ. 1016 ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਦਿਅਕ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਥੈਲੇਸ ਬੈਬਿਲਨੀ ਜਾਂ ਕਲਦੀਅਨ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
p. 1016 influences later scholastic thinkers would maintain that in his choice of water thales was influenced by babylonian or chaldean religion, that held that a god had begun creation by acting upon the pre-existing water.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਫੇਲਡਮੈਨ ਇਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਖੜੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
historian abraham feldman holds this does not stand up under closer examination.

ਬਾਬਲੀਅਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬੇਜਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਇਸ ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਥੈਲੇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸੀ.
in babylonian religion the water is lifeless and sterile until a god acts upon it, but for thales water itself was divine and creative.

ਉਸਨੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਕਿ "ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ", ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਓਲੰਪੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he maintained that "all things are full of gods", and to understand the nature of things was to discover the secrets of the deities, and through this knowledge open the possibility that one could be greater than the grandest olympian.

ਫੀਲਡਮੈਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਮੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ inspiredਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਆਖਰਕਾਰ ਜਲ-ਪਾਣੀ ਸੀ."
feldman points out that while other thinkers recognized the wetness of the world "none of them was inspired to conclude that everything was ultimately aquatic."

ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਜ਼ “ਮਿਲੀਸਟੁਸ ਦੀ ਅਮੀਰ ਓਰੀਐਂਟਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ ... ਪੁਰਾਤੱਤਵ, ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ… ਉਸਨੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੀ ਸ਼ੈੱਲ-ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਰੰਗਤ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ ਸਾਮਰਾਜੀ ਜਾਮਨੀ ਦੀ. "
he further points out that thales was "a wealthy citizen of the fabulously rich oriental port of miletus...a dealer in the staples of antiquity, wine and oil...he certainly handled the shell-fish of the phoenicians that secreted the dye of imperial purple."

ਫੀਲਡਮੈਨ ਨੇ ਥੈਲੇਸ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ, ਮਿਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਨੀਲ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਲਈ ਇਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੈਲੀਜ਼ ਨਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ. ਇਸ ਨੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
feldman recalls the stories of thales measuring the distance of boats in the harbor, creating mechanical improvements for ship navigation, giving an explanation for the flooding of the nile vital to egyptian agriculture and greek trade , and changing the course of the river halys so an army could ford it.

ਥੈਲੇਜ਼ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਈਕਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ-ਪੱਤਰ ਤੇ ਅਥਲੈਟਿਕ ਰਸਮ ਲਈ ਆਇਯੋਨਿਕ ਸਾਲਾਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਪੋਸੀਡਨ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
rather than seeing water as a barrier thales contemplated the ionian yearly religious gathering for athletic ritual held on the promontory of mycale and believed to be ordained by the ancestral kindred of poseidon, the god of the sea .

ਉਸਨੇ ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਆਇਯੋਨਿਕ ਵਪਾਰੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸੀਡਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪੇਸਟੋਰਲ ਪਰਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੇਗੀ।
he called for the ionian mercantile states participating in this ritual to convert it into a democratic federation under the protection of poseidon that would hold off the forces of pastoral persia.

ਫੀਲਡਮੈਨ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ “ਪਾਣੀ ਇਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਲੇਵੇਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤ” ਅਤੇ “ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਚੈਨਲ” ਸੀ।
feldman concludes that thales saw "that water was a revolutionary leveler and the elemental factor determining the subsistence and business of the world" and "the common channel of states."

ਫੀਲਡਮੈਨ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸਨ ਨੇ ਹੰਝੂ, ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਨਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਗੁਲਾਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਕ-ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਦੁਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
feldman considers thales' environment and holds that thales would have seen tears, sweat, and blood as granting value to a person's work and the means how life giving commodities travelled whether on bodies of water or through the sweat of slaves and pack-animals .

ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਵਨ-ਨਿਰੋਧਕ ਲੂਣ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦਾ ਸੋਨਾ.
he would have seen that minerals could be processed from water such as life-sustaining salt and gold taken from rivers.

ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਸਮਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
he seen fish and other food stuffs gathered from it.

ਫੀਲਡਮੈਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਲਾਡਸਟੋਨ ਜਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਾਤਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਸਨ.
feldman points out that thales held that the lodestone was alive as it drew metals to itself.

ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਜ਼ "ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜੀਉਂਦਾ" ਦੇਖੇਗਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਸਾਰੇ "ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਤੇਲ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ, ਜੂਸ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ" ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਕੋ ਇਕ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਬੇਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ. "
he holds that thales "living ever in sight of his beloved sea" would see water seem to draw all "traffic in wine and oil, milk and honey, juices and dyes" to itself, leading him to "a vision of the universe melting into a single substance that was valueless in itself and still the source of wealth."

ਫੀਲਡਮੈਨ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਥੈਲੇ ਲਈ ”… ਪਾਣੀ ਨੇ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।
feldman concludes that for thales "...water united all things.

ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਸਮਾਨ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ, ਖੂਨ, ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਇਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ... ਪਾਣੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ. "
the social significance of water in the time of thales induced him to discern through hardware and dry-goods, through soil and sperm, blood, sweat and tears, one fundamental fluid stuff...water, the most commonplace and powerful material known to him."

ਇਹ ਉਸਦੇ "ਸਮਕਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ" ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਥੈਲੇਸ ਇਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this combined with his contemporary's idea of "spontaneous generation" allow us to see how thales could hold that water could be divine and creative.

ਫੀਲਡਮੈਨ ਥਿ withਰੀ ਦੇ ਸਥਾਈ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਥੈਲੇਸਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਿੱਲੀ ਹੈ" ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਇਓਜਿਨਸ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਗ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪੈਰੋਨੋਮਸੀਆ ਸੀ. ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿ ਥਾਲ ਤ੍ਰੇਲ ਲਈ ਫਿਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਬਦ ਸੀ. "
feldman points to the lasting association of the theory that "all whatness is wetness" with thales himself, pointing out that diogenes speaks of a poem, probably a satire, where thales is snatched to heaven by the sun, "perhaps it was an elaborate paronomasia based on the fact that thal was the phoenician word for dew."

ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਰੀਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਬਣ ਗਏ.
beliefs in divinity thales applied his method to objects that changed to become other objects, such as water into earth or so he thought .

ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਕੀ?
but what about the changing itself?

ਥੈਲੇਜ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਲੋਡਸਟੋਨ ਅਤੇ ਐਂਬਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਕੱਠੇ ਰਗੜ ਕੇ ਬਿਜਲਈ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
thales did address the topic, approaching it through lodestone and amber, which, when electrified by rubbing together, also attracts.

ਇਹ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਾਰਜ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕਣ ਦਾ ਨਾਮ ਅੰਬਰ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is noteworthy that the first particle known to carry electric charge, the electron, is named for the greek word for amber, .

ਬਿਨਾਂ ਮੂਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ?
how was the power to move other things without the movers changing to be explained?

ਥੈਲੇਜ਼ ਨੇ ਜੀਵਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਮਤਾ ਵੇਖੀ.
thales saw a commonality with the powers of living things to act.

ਲਾਡੇਸਟੋਨ ਅਤੇ ਐਂਬਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
the lodestone and the amber must be alive, and if that were so, there could be no difference between the living and the dead.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਉਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ "ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ."
when asked why he die if there was no difference, he replied "because there is no difference."

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜੀਵਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਰੰਗੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
aristotle defined the soul as the principle of life, that which imbues the matter and makes it live, giving it the animation, or power to act.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅੰਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ betweenਰਜਾ ਵਿਚ ਵੀ ਫਰਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ.
the idea did not originate with him, as the greeks in general believed in the distinction between mind and matter, which was ultimately to lead to a distinction not only between body and soul but also between matter and energy.

ਜੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰੂਹਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
if things were alive, they must have souls.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੋਈ ਨਵੀਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਬਾਦੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
this belief was no innovation, as the ordinary ancient populations of the mediterranean did believe that natural actions were caused by divinities.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥੈਲੇਜ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ "ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ."
accordingly, the sources say that thales believed that "all things were full of gods."

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in their zeal to make him the first in everything some said he was the first to hold the belief, which must have been widely known to be false.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਥੈਲੇਜ਼ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਆਮ, ਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
however, thales was looking for something more general, a universal substance of mind.

ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁ-ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਸੀ।
that also was in the polytheism of the times.

ਜ਼ੀਅਸ ਪਰਮ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਅਧੀਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਸੀ.
zeus was the very personification of supreme mind, dominating all the subordinate manifestations.

ਥੈਲਸ ਤੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ ਜਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ.
from thales on, however, philosophers had a tendency to depersonify or objectify mind, as though it were the substance of animation per se and not actually a god like the other gods.

ਅੰਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ਹਟਾਉਣਾ, ਕਾਰਜ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਬ੍ਰਹਮ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣਾ.
the end result was a total removal of mind from substance, opening the door to a non-divine principle of action.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਚਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਸੀ.
classical thought, however, had proceeded only a little way along that path.

ਸਿਕਸਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ੀਅਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਹਾਨ ਮਨ "ਥੈਲੇਜ਼" ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੱਬ ਉਹ ਮਨ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਣਾਇਆ."
instead of referring to the person, zeus, they talked about the great mind "thales", says cicero, "assures that water is the principle of all things and that god is that mind which shaped and created all things from water."

ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਮਨ ਵੀ ਵਰਜੀਲ ਵਿਚ ਰੋਮਨ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤ, ਅਤੇ ਲੂਣਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਦ - ਟਾਈਟਨ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਮਨ ਅੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ. ਸਮੁੱਚੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਮੈਟਰੋ ਮੈਗਨੋ ਕਾਰਪੋਰੇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ "ਹੈਨਰੀ ਫੀਲਡਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਇਓਜੀਨਜ਼ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ" ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਤੋਂ ਰੱਬ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੂਰਵ-ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, "ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੱਬ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਸੀ. ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. "
the universal mind appears as a roman belief in virgil as well "in the beginning, spirit within spiritus intus strengthens heaven and earth, the watery fields, and the lucid globe of luna, and then -- titan stars and mind mens infused through the limbs agitates the whole mass, and mixes itself with great matter magno corpore " according to henry fielding, diogenes affirmed that thales posed "the independent pre-existence of god from all eternity, stating "that god was the oldest of all beings, for he existed without a previous cause even in the way of generation that the world was the most beautiful of all things for it was created by god."

ਵੱਕਾਰ ਥੈਲਸ ਜੋ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਕਲਿਡ, ਕਨੀਡਸ ਦੇ ਯੂਡੋਕਸਸ, ਅਤੇ ਰੋਡੇਸ ਦੇ ਯੂਡੇਮਸ ਤੋਂ 300 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਪਹਿਲੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
reputation thales who died around 30 years before the time of pythagoras and 300 years before euclid, eudoxus of cnidus, and eudemus of rhodes is often hailed as "the first greek mathematician".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲਿਨ ਆਰ. ਫਲੇਚਰ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪੂਰਵਵਾਦੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਯੁਡੇਮਸ ਦੀ ਗੁਆਚੀ ਕਿਤਾਬ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ "ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ ਅਟਕਲਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. "
while some historians, such as colin r. fletcher, point out that there could have been a predecessor to thales who would've been named in eudemus' lost book history of geometry it is admitted that without the work "the question becomes mere speculation."

ਫਲੇਚਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਹਾਰਕ ਪੂਰਵਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਥੈਲਸ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸਕ ਵਜੋਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ “ਥੈਲੇਜ਼ ਦੀ ਕਮਾਂਡ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਪ੍ਰਯੋਗ, ਮਹਾਂ-ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ "ਖ਼ੁਦ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ."
fletcher holds that as there is no viable predecessor to the title of first greek mathematician, the only question is whether thales qualifies as a practitioner in that field he holds that "thales had at his command the techniques of observation, experimentation, superposition and has proved himself mathematician."

ਥੈਲੇਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸਬੂਤ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰੋਕੱਲਸ ਦੀ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਥੈਲੇ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀ ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਡੇਮਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇਕ ਕਾੱਪੀ ਉਸ ਕੋਲ ਸੀ।
the evidence for the primacy of thales comes to us from a book by proclus who wrote a thousand years after thales but is believed to have had a copy of eudemus' book.

ਪ੍ਰੋਲਕੁਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਥੈਲੇਸ ਪਹਿਲੇ ਸਨ ਜੋ ਮਿਸਰ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਸ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ।"
proclus wrote "thales was the first to go to egypt and bring back to greece this study."

ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ "ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ, ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਵਿਧੀ ਵਧੇਰੇ ਆਮ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗੀ ਸੀ."
he goes on to tell us that in addition to applying the knowledge he gained in egypt "he himself discovered many propositions and disclosed the underlying principles of many others to his successors, in some case his method being more general, in others more empirical."

ਪ੍ਰੌਕਲਸ ਦੇ ਹੋਰ ਹਵਾਲੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ "ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਬਾਈਸੈਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੋਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਲੰਘਣਾ ਹੈ."
other quotes from proclus list more of thales' mathematical achievements "they say that thales was the first to demonstrate that the circle is bisected by the diameter, the cause of the bisection being the unimpeded passage of the straight line through the centre."

"ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਈਸੋਸੀਲਜ਼ ਦੇ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੋਣ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ mannerੰਗ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।"
" thales is said to have been the first to have known and to have enunciated that the angles at the base of any isosceles triangle are equal, though in the more archaic manner he described the equal angles as similar."

"ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ, ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਿੱਧੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੰਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਪਰੀਤ ਕੋਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਡੇਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਥੈਲੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ."
"this theorem, that when two straight lines cut one another, the vertical and opposite angles are equal, was first discovered, as eudemus says, by thales, though the scientific demonstration was improved by the writer of elements."

“ਯੁਡੇਮਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿਚ ਇਸ ਪ੍ਰਮੇਯ ਨੂੰ ਥੈਲੇਜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
"eudemus in his history of geometry attributes this theorem to thales.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ methodੰਗ ਦੁਆਰਾ ਥੈਲਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀ ਜਾਏ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ .ੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ. "
for he says that the method by which thales showed how to find the distance of ships at sea necessarily involves this method."

"ਪੈਮਫਿਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਮਿਸਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਜੇ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੀ ਬਲੀ ਦਿੱਤੀ।"
"pamphila says that, having learnt geometry from the egyptians, he was the first to inscribe in a circle a right-angled triangle, whereupon he sacrificed an ox."

ਪ੍ਰੋਲਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰ੍ਹੋਡਸ ਦੇ ਹੇਅਰਨੋਮਸ ਨੇ ਥੈਲਜ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ।
in addition to proclus, hieronymus of rhodes also cites thales as the first greek mathematician.

ਹਾਇਰਨਾਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਆਪਣੀ ਤੁਰਨ-ਡੰਡਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਇੰਟਰਸੈਪਟ ਪ੍ਰਮੇਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੇਯ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੀ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ.
hieronymus held that thales was able to measure the height of the pyramids by using a theorem of geometry now known as the intercept theorem, after gathering data by using his walking-stick and comparing its shadow to those cast by the pyramids .

ਅਸੀਂ ਹਾਇਓਨੋਮਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਡਾਇਓਜਨੀਸ, ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ ਅਤੇ ਪਲੂਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ.
we receive variations of hieronymus' story through diogenes , pliny the elder, and plutarch.

ਗਵਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਖੋਜ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਆਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੋਣ ਇੱਕ ਸਹੀ ਕੋਣ ਹੈ" ਡਾਇਓਜੈਨਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਥੈਲੇਜ਼, ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਆਰ ਡਿਕਸ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੀਮਤ ਹੈ.
due to the variations among testimonies, such as the "story of the sacrifice of an ox on the occasion of the discovery that the angle on a diameter of a circle is a right angle" in the version told by diogenes being accredited to pythagoras rather than thales, some historians such as d. r. dicks question whether such anecdotes have any historical worth whatsoever.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਥੈਲੇਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਆਏ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
influences due to the scarcity of sources concerning thales and the diversity among the ones we possess, there is a scholarly debate over possible influences on thales and the greek mathematicians that came after him.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰੋਜਰ ਐਲ. ਕੂਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰੌਕਲਸ ਥੈਲੇਸ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਰੇਖਾਤਰ ਉੱਤੇ ਮੇਸੋਪੋਟੈਮੀਅਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ “ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਕੋਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਟੌਲੇਮੀ ਦੇ ਮੇਸੋਪੋਟੈਮੀਆ ਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। "
historian roger l. cooke points out that proclus does not make any mention of mesopotamian influence on thales or greek geometry, but "is shown clearly in greek astronomy, in the use of sexagesimal system of measuring angles and in ptolemy's explicit use of mesopotamian astronomical observations."

ਕੁੱਕ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਕਲਿਡਜ਼ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, "ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਿਰਮਾਣ ਕੁਝ ਅਲਜਬੈਰੀਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਨੀਫਾਰਮ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ."
cooke notes that it may possibly also appear in the second book of euclid's elements, "which contains geometric constructions equivalent to certain algebraic relations that are frequently encountered in the cuneiform tablets."

ਕੁੱਕ ਨੋਟ "ਇਹ ਸਬੰਧ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ."
cooke notes "this relation however, is controversial."

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬੀ.ਐਲ.
historian d.r.

ਵੈਨ ਡੇਰ ਵਰਡਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਿਖਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਛੱਡਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੇਬੀਲੋਨੀਅਨ ਗਣਿਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
van der waerden is among those advocating the idea of mesopotamian influence, writing "it follows that we have to abandon the traditional belief that the oldest greek mathematicians discovered geometry entirely by belief that was tenable only as long as nothing was known about babylonian mathematics.

ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਕੱਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਘਟਾਉਂਦਾ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਹੁਣ ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਲਈ ਇਕ ਲਾਜ਼ੀਕਲ structureਾਂਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ, ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ. "
this in no way diminishes the stature of thales on the contrary, his genius receives only now the honour that is due to it, the honour of having developed a logical structure for geometry, of having introduced proof into geometry."

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀ. ਆਰ ਡਿਕਸ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਦੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਥੈਲੇ ਦਾ ਬਾਬਲ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
some historians, such as d. r. dicks takes issue with the idea that we can determine from the questionable sources we have, just how influenced thales was by babylonian sources.

ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਥੈਲੇਸ ਨੂੰ “ਬਾਬਲੋਨੀਅਨਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ” “ਸਰੋਸ” ਅਖਵਾਇਆ ਚੱਕਰ ਵਰਤ ਕੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ”ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਿਸੀਜੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ”
he points out that while thales is held to have been able to calculate an eclipse using a cycle called the "saros" held to have been "borrowed from the babylonians", "the babylonians, however, did not use cycles to predict solar eclipses, but computed them from observations of the latitude of the moon made shortly before the expected syzygy."

ਡਿਕਸ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਓ. ਨਿugeਜੀਬਾauਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਸੂਰਜੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਬਲੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤ 600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ 400 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਖਾਤਾ
dicks cites historian o. neugebauer who relates that "no babylonian theory for predicting solar eclipse existed at 600 b.c., as one can see from the very unsatisfactory situation 400 years later nor did the babylonians ever develop any theory which took the influence of geographical latitude into account."

ਡਿਕਸ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸਰੋਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਜਿਸ ਨੂੰ ਥੈਲੇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
dicks examines the cycle referred to as 'saros' - which thales is held to have used and which is believed to stem from the babylonians.

ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੌਲੇਮੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਮੈਥੇਮੇਟਿਕਲ ਸਿੰਟੈਕਸਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਪਾਰਕਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ।
he points out that ptolemy makes use of this and another cycle in his book mathematical syntaxis but attributes it to greek astronomers earlier than hipparchus and not to babylonians.

ਡਿਕਸ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ' ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਸਟਰੋਕ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ."
dicks notes herodotus does relate that thales made use of a cycle to predict the eclipse, but maintains that "if so, the fulfillment of the 'prediction' was a stroke of pure luck not science".

ਉਹ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਐੱਫ. ਮਾਰਟਿਨੀ, ਜੇ.ਐਲ.
he goes further joining with other historians f. martini, j.l.

ਈ. ਡਰੇਅਰ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਓ ਨਿ neਜੀਬਾauਰ.
e. dreyer, o. neugebauer in rejecting the historicity of the eclipse story altogether.

ਡਿਕਸ ਥੈਲੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ "ਿਆ ਕਿ "ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਜਿਹੜਾ ਨਾ ਤਾਂ ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ. "
dicks links the story of thales discovering the cause for a solar eclipse with herodotus' claim that thales discovered the cycle of the sun with relation to the solstices, and concludes "he could not possibly have possessed this knowledge which neither the egyptians nor the babylonians nor his immediate successors possessed."

ਜੋਸੀਫਸ ਇਕਲੌਤਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਜ਼ ਬੈਬੀਲੋਨੀਆ ਆਇਆ ਸੀ.
josephus is the only ancient historian that claims thales visited babylonia.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਦਿਨ ਨੂੰ 12 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸਿੱਖੀ, ਪੋਲੋ ਬਾਰੇ, ਅਤੇ ਬਾਬਲੀਆਂ ਤੋਂ ਗਨੀਮੋਨ ਬਾਰੇ.
herodotus wrote that the greeks learnt the practice of dividing the day into 12 parts, about the polos, and the gnomon from the babylonians.

ਪੋਲੋ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਸਵਰਗੀ ਗੁੰਬਦ", "ਸਵਰਗੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦਾ ਸਿਰਾ", ਜਾਂ ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਅਵਤਾਰ ਸਨਦਿਆਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the exact meaning of his use of the word polos is unknown, current theories include "the heavenly dome", "the tip of the axis of the celestial sphere", or a spherical concave sundial.

ਬਾਬਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲ. ਜ਼ਮੂਦ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਨੂੰ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਗੋਨੋਮ ਦੋਨੋਂ ਮਿਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਸ ਸਮੇਂ "ਸਵਰਗੀ ਖੇਤਰ" ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
yet even herodotus' claims on babylonian influence are contested by some modern historians, such as l. zhmud, who points out that the division of the day into twelve parts and by analogy the year was known to the egyptians already in the second millennium, the gnomon was known to both egyptians and babylonians, and the idea of the "heavenly sphere" was not used outside of greece at this time.

ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਵਾਦ ਕੱ thaਿਆ ਜਿਹੜਾ ਬੈਲੇਲੋਨੀਅਨ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ.
less controversial than the position that thales learnt babylonian mathematics is the claim he was influenced by egyptians.

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸ. ਐਨ. ਬੀਚਕੋਵ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਕੋਣ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
pointedly historian s. n. bychkov holds that the idea that the base angles of an isosceles triangle are equal likely came from egypt.

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਲਈ ਛੱਤ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ - ਇਕ ਕਰਾਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਹੋਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਿਕੋਣ ਹੋਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਛੱਤ ਦਾ ਇਕ ਚੱਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਫਿੱਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਸਮਰੂਪ ਵਰਗ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਕੋਣਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ. ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਜਾਂ ਉਹ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣਗੇ.
this is because, when building a roof for a home - having a cross section be exactly an isosceles triangle isn't crucial as it's the ridge of the roof that must fit precisely , in contrast a symmetric square pyramid cannot have errors in the base angles of the faces or they will not fit together tightly.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡੀ.ਆਰ.
historian d.r.

ਡਿਕਸ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਬਾਬਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਿਸਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗਣਿਤ ਦੀ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਸਥਿਤੀ ਸੀ - “ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤਿਕੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਇਤਾਕਾਰ, ਟਰੈਪੋਇਡਜ਼, ਆਦਿ.
dicks agrees that compared to the greeks in the era of thales, there was a more advanced state of mathematics among the babylonians and especially the egyptians - "both cultures knew the correct formulae for determining the areas and volumes of simple geometrical figures such as triangles, rectangles, trapezoids, etc.

ਮਿਸਰ ਵੀ ਇੱਕ ਵਰਗ ਅਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣ ਸਕਦੇ ਸਨ ਬਾਬਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਗਲਤ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ... ਜੋ ਕਿ 3.1605 ਦਾ ਮੁੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ - ਏ. ਚੰਗਾ ਅਨੁਮਾਨ. "
the egyptians could also calculate correctly the volume of the frustum of a pyramid with a square base the babylonians used an incorrect formula for this , and used a formula for the area of a circle...which gives a value for of 3.1605--a good approximation."

ਡਿਕਸ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਥੈਲਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧ ਮਿੱਥ ਹਨ।
dicks also agrees that this would have had an effect on thales whom the most ancient sources agree was interested in mathematics and astronomy but he holds that tales of thales' travels in these lands are pure myth.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦਾ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਉੱਤੇ "ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਅਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ".
the ancient civilization and massive monuments of egypt had "a profound and ineradicable impression on the greeks".

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਿਆਨ" ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਮਿਸਰੀ ਮੂਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪੁਰਾਤਨਤਾ" ਜਿਵੇਂ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ "ਹਰਮੇਟਿਕ" ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।
they attributed to egyptians "an immemorial knowledge of certain subjects" including geometry and would claim egyptian origin for some of their own ideas to try and lend them "a respectable antiquity" such as the "hermetic" literature of the alexandrian period .

ਡਿਕਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੇਡੇਮੁਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਥੈਲੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਪਰ “ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਰ ਸਿਵਾਏ ਉਹ ਮਿਲੇਟਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ”।
dicks holds that since thales was a prominent figure in greek history by the time of eudemus but "nothing certain was known except that he lived in miletus".

ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ "ਮਾਈਲੇਸਨੀਅਨ ਵਿਆਪਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ" ਥੈਲੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਸਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ.
a tradition developed that as "milesians were in a position to be able to travel widely" thales must have gone to egypt.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸਰ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸੀ ਉਸਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਸੀ.
as herodotus says egypt was the birthplace of geometry he must have learnt that while there.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨੀਲ ਪਰਲੋ ਬਾਰੇ ਇਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜ਼ਰੂਰ ਥੈਲੇਜ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
since he had to have been there, surely one of the theories on nile flooding laid out by herodotus must have come from thales.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਪਿਰਾਮਿਡਜ਼ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਸੀ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ.
likewise as he must have been in egypt he had to have done something with the pyramids - thus the tale of measuring them.

ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ ਅਤੇ ਪਲਾਟੋ ਮਿਸਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
similar apocryphal stories exist of pythagoras and plato traveling to egypt with no corroborating evidence.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਿਸਰੀ ਅਤੇ ਬਾਬਲ ਦੀ ਜਿਓਮੈਟਰੀ "ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਿਸਾਬ" ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ "ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ" ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਧੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ , ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਾਲੇ 'ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ' ਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁਮੈਟਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਾਰਪਸ ਵੱਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਯੂਕਲਿਡ, ਆਰਚੀਮੀਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਪੋਲੋਨੀਅਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. "
as the egyptian and babylonian geometry at the time was "essentially arithmetical", they used actual numbers and "the procedure is then described with explicit instructions as to what to do with these numbers" there was no mention of how the rules of procedure were made, and nothing toward a logically arranged corpus of generalized geometrical knowledge with analytical 'proofs' such as we find in the words of euclid, archimedes, and apollonius."

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਉਥੇ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉਮਰ ਦਾ ਕੋਈ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਸਰੀ ਹਾਇਰੋਗਲਾਈਫਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
so even had thales traveled there he could not have learnt anything about the theorems he is held to have picked up there especially because there is no evidence that any greeks of this age could use egyptian hieroglyphics .

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਅਤੇ ਹਿਪਾਰਕਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੀ. 194-120 ਬੀ.ਸੀ. ਨੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਬਾਬਲੀ ਸਧਾਰਣ ਵਿਭਾਜਨ ਨੂੰ 360 ਡਿਗਰੀ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੈਕਸਸੀਜਮਲ ਸਿਸਟਮ ਅਣਜਾਣ ਸੀ.
likewise until around the second century bc and the time of hipparchus c. 194-120 bc the babylonian general division of the circle into 360 degrees and their sexagesimal system was unknown.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ.
herodotus says almost nothing about babylonian literature and science, and very little about their history.

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਪੀ. ਸਨਾਬਲ, ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਬੈਰੋਲਸ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬੇਰੋਸਸ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 270 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੋਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਹੱਦ ਹੈ। ਲੜਿਆ.
some historians, like p. schnabel, hold that the greeks only learned more about babylonian culture from berossus, a babylonian priest who is said to have set up a school in cos around 270 bc but to what extent this had in the field of geometry is contested .

ਡਿਕਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਖਗੋਲਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁੱ stateਲੀ ਅਵਸਥਾ ਥੈਕਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨਾਕਸੀਮੈਂਡਰ, ਐਨਾਕਸਮੀਨੇਸ, ਜ਼ੇਨੋਫੈਨਸ, ਅਤੇ ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜੇਐਲ ਹੀਬਰਗ ਨੇ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੂਝ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ" ਕਿਹਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ ਥੈਲਜ਼ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਖਾਈਆਂ.
dicks points out that the primitive state of greek mathematics and astronomical ideas exhibited by the peculiar notions of thales' successors such as anaximander, anaximenes, xenophanes, and heraclitus , which historian j. l. heiberg calls "a mixture of brilliant intuition and childlike analogies", argues against the assertions from writers in late antiquity that thales discovered and taught advanced concepts in these fields.

ਜੌਨ ਬਰਨੇਟ 1892 ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਾਇਥਾਗੋਰਿਅਨਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
john burnet 1892 noted lastly, we have one admitted instance of a philosophic guild, that of the pythagoreans.

ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਇਆ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨੁਮਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੇਗਾ.
and it will be found that the hypothesis, if it is to be called by that name, of a regular organisation of scientific activity will alone explain all the facts.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਥੈਲੇਜ਼, ਐਨਾਕਸੀਮੈਂਡਰ ਅਤੇ ਐਨਾਕਸੀਮੇਨੇਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇਕੋ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the development of doctrine in the hands of thales, anaximander, and anaximenes, for instance, can only be understood as the elaboration of a single idea in a school with a continuous tradition.

ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਥੈਲੇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।
interpretations in the long sojourn of philosophy, there has existed hardly a philosopher or historian of philosophy who did not mention thales and try to characterize him in some way.

ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਵ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is generally recognized as having brought something new to human thought.

ਗਣਿਤ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
mathematics, astronomy, and medicine already existed.

ਥੈਲੇਜ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਕੁਝ ਜੋੜਿਆ ਜੋ ਕਿ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਲਿਖਣਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਖੇਤਰ ਆਇਆ.
thales added something to these different collections of knowledge to produce a universality, which, as far as writing tells us, was not in tradition before, but resulted in a new field.

ਜਦੋਂ ਤੋਂ, ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ.
ever since, interested persons have been asking what that new something is.

ਉੱਤਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਧੀ.
answers fall into at least two categories, the theory and the method.

ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਲਾ ਤਰਕਪੂਰਨ ਕਦਮ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਹੈ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦੂਜੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ leadsੰਗ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
once an answer has been arrived at, the next logical step is to ask how thales compares to other philosophers, which leads to his classification rightly or wrongly .

ਥਿoryਰੀ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਕਰਣ ਹਨ "ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ" ਅਤੇ "ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀ", ਜੋ ਕਿ ਓਸੀਆ ਅਤੇ ਫਿਜਿਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
theory the most natural epithets of thales are "materialist" and "naturalist", which are based on ousia and physis.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਿਹਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ."
the catholic encyclopedia notes that aristotle called him a physiologist, with the meaning "student of nature."

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਅਰਸਟੌਟਲ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ.
on the other hand, he would have qualified as an early physicist, as did aristotle.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਪੋਰਾ, "ਲਾਸ਼ਾਂ", ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੱਧਯੁਗ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
they studied corpora, "bodies", the medieval descendants of substances.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਮੋਹਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ "ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਕਿ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਇਕ ਹੈ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ."
most agree that thales' stamp on thought is the unity of substance, hence bertrand russell "the view that all matter is one is quite a reputable scientific hypothesis."

"... ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਾਰਨਾਮਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਪਦਾਰਥ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ."
"...but it is still a handsome feat to have discovered that a substance remains the same in different states of aggregation."

ਰਸਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਨੀਟਸ਼ੇ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਲਿਖਿਆ, “ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਇੱਕ ਬੇਤੁਕੀ ਧਾਰਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਕਿ ਪਾਣੀ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁੱimalਲਾ ਮੁੱ origin ਅਤੇ ਗਰਭ ਹੈ।
russell was only reflecting an established tradition for example nietzsche, in his philosophy in the tragic age of the greeks, wrote "greek philosophy seems to begin with an absurd notion, with the proposition that water is the primal origin and the womb of all things.

ਕੀ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਨੋਟਿਸ ਲੈਣਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
is it really necessary for us to take serious notice of this proposition?

ਇਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ.
it is, and for three reasons.

ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁ originਲੇ ਮੁੱ about ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਜਾਂ ਕਥਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੇ ਸਿਰਫ ਭਰੂਣ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, 'ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਹੈ. ''
first, because it tells us something about the primal origin of all things second, because it does so in language devoid of image or fable, and finally, because contained in it, if only embryonically, is the thought, 'all things are one.'"

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਦਾਰਥਵਾਦ, ਨਿਰੰਤਰਵਾਦੀ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਨਾਲ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
this sort of materialism, however, should not be confused with deterministic materialism.

ਥੈਲੇ ਸਿਰਫ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮੁਫਤ ਖੇਡ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਏਕਤਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
thales was only trying to explain the unity observed in the free play of the qualities.

ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੌਨ ਐਲੋਫ ਬੁਡਿਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ "ਰੱਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ" "ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ..." ਬੁਡਿਨ ਨੇ ਇੱਕ "ਸੰਕਟਕੁਨ" ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਝ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਟਾਓਣਾ ਤੋਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਭਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the arrival of uncertainty in the modern world made possible a return to thales for example, john elof boodin writes "god and creation" "we cannot read the universe from the past..." boodin defines an "emergent" materialism, in which the objects of sense emerge uncertainly from the substrate.

ਥੈਲੇਸ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਹਨ.
thales is the innovator of this sort of materialism.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦਾ ਉਭਾਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ, ਥੈਲਸ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
rise of theoretical inquiry in the west, thales represents a new kind of inquiring community as well.

ਐਡਮੰਡ ਹਸਰਲ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
edmund husserl attempts to capture the new movement as follows.

ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਆਦਮੀ ਇਕ "ਨਵੀਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਰਚਨਾ" ਹੈ ਜੋ "ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਰੰਪਰਾ" ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ" ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੱਚ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ.
philosophical man is a "new cultural configuration" based in stepping back from "pregiven tradition" and taking up a rational "inquiry into what is true in itself " that is, an ideal of truth.

ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਥੈਲਜ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it begins with isolated individuals such as thales, but they are supported and cooperated with as time goes on.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
finally the ideal transforms the norms of society, leaping across national borders.

ਵਰਗੀਕਰਣ ਸ਼ਬਦ "ਪ੍ਰੀ-ਸੁਕਰੈਟਿਕ" ਆਖਰਕਾਰ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਅਰਸਤੂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੁ philosopਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਿਆ.
classification the term "pre-socratic" derives ultimately from the philosopher aristotle, who distinguished the early philosophers as concerning themselves with substance.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਡਾਇਓਜੀਨਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਸਖਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ.
diogenes on the other hand took a strictly geographic and ethnic approach.

ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਇਓਨੀਅਨ ਸਨ ਜਾਂ ਇਟਾਲੀਅਨ।
philosophers were either ionian or italian.

ਉਸਨੇ "ਆਇਓਨੀਅਨ" ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਥੇਨੀਅਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਪ੍ਰੀ-ਸੁਕਰਾਟਿਕਸ ਨਹੀਂ ਸਨ.
he used "ionian" in a broader sense, including also the athenian academics, who were not pre-socratics.

ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣਾ ਸੀ.
from a philosophic point of view, any grouping at all would have been just as effective.

ਆਇਓਨੀਅਨ ਜਾਂ ਇਤਾਲਵੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
there is no basis for an ionian or italian unity.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ "ਆਇਓਨੀਅਨ" ਸਕੂਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾਇਓਜਿਨਜ਼ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
some scholars, however, concede to diogenes' scheme as far as referring to an "ionian" school.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਰਥ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ.
there was no such school in any sense.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹੁੰਚ ਮੀਲਸੀਅਨ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਹੈ.
the most popular approach refers to a milesian school, which is more justifiable socially and philosophically.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਣ.
they sought for the substance of phenomena and may have studied with each other.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਲੇਸੀਓਈ, "ਮੀਲੇਟਸ ਦਾ." ਵਜੋਂ ਯੋਗਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some ancient writers qualify them as milesioi, "of miletus."

ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਥੈਲੇ ਨੇ ਹੋਰ ਯੂਨਾਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ.
influence on others thales had a profound influence on other greek thinkers and therefore on western history.

ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਨਾਕਸੀਮੈਂਡਰ ਥੈਲੇਜ਼ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ.
some believe anaximander was a pupil of thales.

ਮੁ sourcesਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਨਾਕਸੀਮੈਂਡਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ, ਥੈਲੇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ ਮਿਲਣ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਥੈਲੇਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਿਸਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
early sources report that one of anaximander's more famous pupils, pythagoras, visited thales as a young man, and that thales advised him to travel to egypt to further his philosophical and mathematical studies.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੇ ਅਲੌਕਿਕ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
many philosophers followed thales' lead in searching for explanations in nature rather than in the supernatural others returned to supernatural explanations, but couched them in the language of philosophy rather than of myth or of religion.

ਪੂਰਵ-ਸੁਕਰਾਤਿਕ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਖਲੋਤਾ ਸੀ ਜੋ ਮਿਥਿਹਾਸ ਨਾਲੋਂ ਲੋਗੋ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੋਚਦਾ ਸੀ.
looking specifically at thales' influence during the pre-socratic era, it is clear that he stood out as one of the first thinkers who thought more in the way of logos than mythos.

ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋਗੋ ਦਲੀਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ.
the difference between these two more profound ways of seeing the world is that mythos is concentrated around the stories of holy origin, while logos is concentrated around the argumentation.

ਜਦੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when the mythical man wants to explain the world the way he sees it, he explains it based on gods and powers.

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
mythical thought does not differentiate between things and persons and furthermore it does not differentiate between nature and culture.

ਇੱਕ ਲੋਗੋ ਚਿੰਤਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਚਿੰਤਕ ਦੇ fromੰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
the way a logos thinker would present a world view is radically different from the way of the mythical thinker.

ਇਸਦੇ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਲੋਗੋ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤਵਾਦ ਬਾਰੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸੰਖੇਪ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦਾ ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ.
in its concrete form, logos is a way of thinking not only about individualism, but also the abstract.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਦਲੀਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
furthermore, it focuses on sensible and continuous argumentation.

ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਦਲੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ wayੰਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ.
this lays the foundation of philosophy and its way of explaining the world in terms of abstract argumentation, and not in the way of gods and mythical stories.

ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਸਾਖ ਦੀ ਤੀਬਰ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ.
reliability of sources because of thales' elevated status in greek culture an intense interest and admiration followed his reputation.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਮੌਖਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਨਘੜਤ ਲਈ ਖੁੱਲੀਆਂ ਸਨ, ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
due to this following, the oral stories about his life were open to amplification and historical fabrication, even before they were written down generations later.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਤਭੇਦ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਦੰਤਕਥਾ ਨੂੰ ਤੱਥ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ.
most modern dissension comes from trying to interpret what we know, in particular, distinguishing legend from fact.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ
historian d.r.

ਡਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਥੈਲੇਸ ਬਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ 320 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 5 ਵੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
dicks and other historians divide the ancient sources about thales into those before 320 bc and those after that year some such as proclus writing in the 5th century c.e.

ਅਤੇ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.
and simplicius of cilicia in the 6th century c.e.

ਉਸ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਿਖਣਾ.
writing nearly a millennium after his era .

ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਪਲਾਟੋ, ਅਰਸਤੂ, ਅਰਸਤੂ, ਅਤੇ ਥੀਓਫ੍ਰਸਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the first category includes herodotus, plato, aristotle, aristophanes, and theophrastus among others.

ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਸ, ਏਟੀਅਸ, ਯੂਸੀਬੀਅਸ, ਪਲੂਟਾਰਕ, ਜੋਸਫ਼ਸ, ਆਈਮਬਲੀਚਸ, ਡਾਇਓਜਿਨਸ, ਥੀਓਨ ਆਫ ਸਮਾਇਰਨਾ, ਅਪੁਲੀਅਸ, ਕਲੇਮੈਂਟ ਆਫ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ, ਅਤੇ ਜੌਨ ਟੇਜ਼ਟਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the second category includes plautus, aetius, eusebius, plutarch, josephus, iamblichus, diogenes , theon of smyrna, apuleius, clement of alexandria, pliny the elder, and john tzetzes among others.

320 ਬੀਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਮੁ sourcesਲੇ ਸਰੋਤ ਅਕਸਰ ਦੂਜੇ ਮਾਈਲੇਸੀਅਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਐਨਾਕਸੀਮੈਂਡਰ ਅਤੇ ਐਨਾਕਸੀਮੇਨੇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the earliest sources on thales living before 320 bc are often the same for the other milesian philosophers anaximander, and anaximenes .

ਇਹ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਮਕਾਲੀ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਲੰਘਣ ਦੇ ਕੁਝ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ.
these sources were either roughly contemporaneous such as herodotus or lived within a few hundred years of his passing.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਇਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਲਿਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
moreover, they were writing from an oral tradition that was widespread and well known in the greece of their day.

ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕਈ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਾਈਲਰਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 700 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1,000 ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੀ ਜਿਉਂਦੇ ਸਨ "ਜਿਸ ਵਿੱਚ" ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ "ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ" ਡੀ ਆਰ ਡਿਕਸ "ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਾ. ਜੋ ਵੀ ਕੀਮਤ ਹੈ ".
the latter sources on thales are several "ascriptions of commentators and compilers who lived anything from 700 to 1,000 years after his death" which include "anecdotes of varying degrees of plausibility" and in the opinion of some historians such as d. r. dicks of "no historical worth whatsoever".

ਡਿਕਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁ theਲੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਵੀ' ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ
dicks points out that there is no agreement "among the 'authorities' even on the most fundamental facts of his life--e.g.

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਾਈਲੇਸੀਅਨ ਸੀ ਜਾਂ ਇਕ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਛੱਡੀ ਜਾਂ ਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਘੱਟ ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "
whether he was a milesian or a phoenician, whether he left any writings or not, whether he was married or single-much less on the actual ideas and achievements with which he is credited."

ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਿਕਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁ writersਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਥੈਲਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਂ” ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵੱਕਾਰ ਸੀ ਜੋ ਹੋਵੇਗੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
contrasting the work of the more ancient writers with those of the later, dicks points out that in the works of the early writers thales and the other men who would be hailed as "the seven sages of greece" had a different reputation than that which would be assigned to them by later authors.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨੇੜਲੇ, ਥੈਲੇਸ, ਸੋਲਨ, ਪ੍ਰਾਇਨ ਦੇ ਬਿਆਸ, ਮਾਈਟੀਲੀਨ ਦੇ ਪਿਟਾਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ "ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ. ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਗਹਿਰੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨਾਲੋਂ. "
closer to their own era, thales, solon, bias of priene, pittacus of mytilene and others were hailed as "essentially practical men who played leading roles in the affairs of their respective states, and were far better known to the earlier greeks as lawgivers and statesmen than as profound thinkers and philosophers."

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪਲਾਟੋ ਨੇ ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਪਹੀਏ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਜਨਮਦਾਤਾ ਹੋਣ ਲਈ ਐਨਾਚਰਸਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ.
for example, plato praises him coupled with anacharsis for being the originator of the potter's wheel and the anchor.

ਕੇਵਲ 320 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀ “ਅਸੀਂ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸ ਨੇ ਬੇਬੀਲੋਨੀਆ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। "
only in the writings of the second group of writers working after 320 bc do "we obtain the picture of thales as the pioneer in greek scientific thinking, particularly in regard to mathematics and astronomy which he is supposed to have learnt about in babylonia and egypt."

"ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਦਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ 'ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿਵੇਂ' ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ... ਬਾਅਦ ਦੇ ਡੌਕਸੋਗ੍ਰਾਫਰਾਫ਼ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ. ਅਲੌਕਿਕ ਬੁੱਧੀ. "
rather than "the earlier tradition he is a favourite example of the intelligent man who possesses some technical 'know how'...the later doxographers foist on to him any number of discoveries and achievements, in order to build him up as a figure of superhuman wisdom."

ਡਿਕਸ ਨੇ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ, ਸੰਖੇਪਾਂ, ਅਤੇ ਕੰਪਾਈਲਰਸ "ਅਸਲ ਵਿਚ" ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੜਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਆਵੇਗਾ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਚੌਥੇ ਜਾਂ ਪੰਜਵੇਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ.
dicks points out a further problem arises in the surviving information on thales, for rather than using ancient sources closer to the era of thales, the authors in later antiquity "epitomators, excerptors, and compilers" actually "preferred to use one or more intermediaries, so that what we actually read in them comes to us not even at second, but at third or fourth or fifth hand.

… ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਇਸ ਵਰਤੋਂ, ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਹਰੇਕ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਹੋਰ ਟੁਕੜੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ, ਗਲਤ ਸੰਕੇਤਾਂ, ਅਤੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਲਈ ਉਪਜਾ field ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗੁਣ ".
...obviously this use of intermediate sources, copied and recopied from century to century, with each writer adding additional pieces of information of greater or less plausibility from his own knowledge, provided a fertile field for errors in transmission, wrong ascriptions, and fictitious attributions".

ਡਿਕਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੁਝ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਟੇਲੇਟਸ ਲਈ ਕਾਵਿਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੱ ...ੇ ਸਨ ... ਫੇਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਵਿਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ" ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ "ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਭਰਮਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ. "
dicks points out that "certain doctrines that later commentators invented for thales...were then accepted into the biographical tradition" being copied by subsequent writers who were then cited by those coming after them "and thus, because they may be repeated by different authors relying on different sources, may produce an illusory impression of genuineness."

ਸ਼ੱਕ ਉਦੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਥੈਲੀਸ ਵਿਚ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ "ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਅਰਸਤੂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫੇਰ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਗਲਤ ਵੇਰਵੇ ਵਜੋਂ ਡੌਕਸੋਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ."
doubts even exist when considering the philosophical positions held to originate in thales "in reality these stem directly from aristotle's own interpretations which then became incorporated in the doxographical tradition as erroneous ascriptions to thales".

ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਲਾਜ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਅਨਾਕਸਗੋਰਾਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the same treatment was given by aristotle to anaxagoras.

ਥੈਲਸ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਰਸਤੂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਥੈਲੇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 200 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
most philosophic analyses of the philosophy of thales come from aristotle, a professional philosopher, tutor of alexander the great, who wrote 200 years after thales' death.

ਅਰਸਤੂ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਥੈਲੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਸ਼ਾਇਦ ਥੈਲੇਜ਼ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਹੇਕਾਟਿਅਸ, ਪਲਾਟੋ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ.
aristotle, judging from his surviving books, does not seem to have access to any works by thales, although he probably had access to works of other authors about thales, such as herodotus, hecataeus, plato etc., as well as others whose work is now extinct.

ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਰਸਤੂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਟੀਚਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ.
it was aristotle's express goal to present thales' work not because it was significant in itself, but as a prelude to his own work in natural philosophy.

ਪ੍ਰੀ-ਸੁਕਰਾਟਿਕਸ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੰਪਾਈਲਰ, ਜੈਫਰੀ ਕਿਰਕ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਰੇਵੇਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਦੇ "ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਕਸਰ ਉਸ ਸੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਠੋਕਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੁਆਰਾ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।"
geoffrey kirk and john raven, english compilers of the fragments of the pre-socratics, assert that aristotle's "judgments are often distorted by his view of earlier philosophy as a stumbling progress toward the truth that aristotle himself revealed in his physical doctrines."

ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਸੀ.
there was also an extensive oral tradition.

ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਆਦਮੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
both the oral and the written were commonly read or known by all educated men in the region.

ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਮੋਹਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਹਾਈਲੋਮੋਰਫਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਹੈ।
aristotle's philosophy had a distinct stamp it professed the theory of matter and form, which modern scholastics have dubbed hylomorphism.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
though once very widespread, it was not generally adopted by rationalist and modern science, as it mainly is useful in metaphysical analyses, but does not lend itself to the detail that is of interest to modern science.

ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਥੈਲੇਸ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਥੈਲੇਜ ਨੇ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
it is not clear that the theory of matter and form existed as early as thales, and if it did, whether thales espoused it.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀ. ਸਨੇਲ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਿੱਪੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਵ-ਪਲੈਟੋਨੀਕਲ ਲਿਖਤ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਹੈ.
while some historians, like b. snell, maintain that aristotle was relying on a pre-platonic written record by hippias rather than oral tradition, this is a controversial position.

ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਡਿਕਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਸ ਬਾਰੇ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਵਾਈ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ .... ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਆਇਓਨੀਅਨ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਹ ਨਾਮ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰੰਪਰਾ "ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ".
representing the scholarly consensus dicks states that "the tradition about him even as early as the fifth century b.c., was evidently based entirely on hearsay....it would seem that already by aristotle's time the early ionians were largely names only to which popular tradition attached various ideas or achievements with greater or less plausibility".

ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਅਨੈਕਸਿਮੈਂਡਰ ਅਤੇ ਜ਼ੇਨੋਫਨੇਸ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਰਸਟੋਟਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤਕ ਪ੍ਰੀ-ਸੁਕਰਾਟਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜੀਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ ਘੱਟ ਹੀ ਹੈ. ਥੀਓਫ੍ਰਾਸਟਸ ਅਤੇ ਯੂਡੇਮਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
he points out that works confirmed to have existed in the sixth century bc by anaximander and xenophanes had already disappeared by the fourth century bc, so the chances of pre-socratic material surviving to the age of aristotle is almost nil even less likely for aristotle's pupils theophrastus and eudemus and less likely still for those following after them .

ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਖ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰੋਤ ਡਾਇਓਜੀਨਜ਼ ਹੈ, "ਜੀਵਨਾਂ ਦੇ ਉੱਘੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ".
the main secondary source concerning the details of thales' life and career is diogenes , "lives of eminent philosophers".

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this is primarily a biographical work, as the name indicates.

ਅਰਸਤੂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਡਾਇਓਗਨੇਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
compared to aristotle, diogenes is not much of a philosopher.

ਉਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ, ਉਸ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ, "ਆਇਓਨੀਅਨ" ਅਤੇ "ਇਟਾਲੀਅਨ" ਵਿੱਚ ਮੁ earlyਲੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨੂੰ ਆਇਯੋਨਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ "ਆਇਯੋਨਿਕ ਸਕੂਲ" ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲੰਬਾ ਹਿੱਸਾ.
he is the one who, in the prologue to that work, is responsible for the division of the early philosophers into "ionian" and "italian", but he places the academics in the ionian school and otherwise evidences considerable disarray and contradiction, especially in the long section on forerunners of the "ionian school".

ਡਿਓਜੀਨੇਸ ਨੇ ਥੈਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਦੋ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਡਿਓਜੀਨੇਸ ਨੇ ਥੈਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਅੱਠ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ "ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨਘੜਤ ਜਾਣਕਾਰੀ" ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਥੈਲੇਜ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੱਥ ਨੂੰ ਦੰਤਕਥਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ.
diogenes quotes two letters attributed to thales, but diogenes wrote some eight centuries after thales' death and that his sources often contained "unreliable or even fabricated information", hence the concern for separating fact from legend in accounts of thales.

ਇਹ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਕਸ ਅਤੇ ਵਰਨਰ ਜਾਇਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਸੁਕਰੈਟਿਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮੂਲਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, "ਸਾਰੀ ਤਸਵੀਰ ਜੋ ਮੁੱ earlyਲੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਲੈਟੋ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ".
it is due to this use of hearsay and a lack of citing original sources that leads some historians, like dicks and werner jaeger, to look at the late origin of the traditional picture of pre-socratic philosophy and view the whole idea as a construct from a later age, "the whole picture that has come down to us of the history of early philosophy was fashioned during the two or three generations from plato to the immediate pupils of aristotle".

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣੋ ਪਦਾਰਥਕ ਮੋਨਿਜ਼ਮ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਬੁਆਏਰ, ਸੀਬੀ
see also know thyself material monism notes references boyer, c.b.

1989, ਗਣਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਐਡੀ.
1989 , a history of mathematics 2nd ed.

, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਵਿਲੀ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-471-09763-2 1991 ਪੀਬੀਕੇ ਐਡੀ.
, new york wiley, isbn 0-471-09763-2 1991 pbk ed.

isbn 0-471-54397-7 ਬਰਨੇਟ, ਜੌਹਨ 1957.
isbn 0-471-54397-7 burnet, john 1957 .

ਅਰੰਭਕ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ.
early greek philosophy.

ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.
the meridian library.

ਤੀਜਾ ਸੰਸਕਰਣ, ਡਾਇਓਜੀਨੇਸ 1925.
third edition , diogenes 1925 .

"ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਥਲੇ".
"the seven sages thales".

ਉੱਘੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ.
lives of the eminent philosophers.

ਹਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ, ਰੌਬਰਟ ਡ੍ਰੂ ਟੂ ਵਾਲੀਅਮ ਐਡੀ.
translated by hicks, robert drew two volume ed.

ਲੋਇਬ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.
loeb classical library.

ਹੇਰੋਡੋਟਸ, ਹਿਸਟਰੀਜ਼, ਏ ਡੀ ਗੌਡਲੀ ਅਨੁਵਾਦਕ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1920 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-674-99133-8.
herodotus, histories, a. d. godley translator , cambridge harvard university press, 1920 isbn 0-674-99133-8.

ਪਰਸੀਅਸ ਹੰਸ ਜੋਆਚਿਮ, ਫਿਲਾਸਫੀ ਦਾ ਸਮਾਲ ਵਰਲਡ ਹਿਸਟਰੀ ਵਿਖੇ versionਨਲਾਈਨ ਸੰਸਕਰਣ.
online version at perseus hans joachim , kleine weltgeschichte der philosophie.

ਫਿਸ਼ਰ, ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਐਮ 2004, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 3-596-50832-0.
fischer, frankfurt m. 2004, isbn 3-596-50832-0.

ਕਿਰਕ, ਜੀ.ਐੱਸ
kirk, g.s.

ਜੇਈ, ਰੇਵੇਨ, 1957.
j.e., raven, 1957 .

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ
the presocratic philosophers.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਲੋਇਡ, ਜੀ.ਈ.ਆਰ ਅਰਲੀ ਗ੍ਰੀਕ ਸਾਇੰਸ ਥੈਲਜ਼ ਤੋਂ ਅਰਸਤੂ.
lloyd, g. e. r. early greek science thales to aristotle.

ਟੁਕ, ਮਿਲਟਨ ਸੀ. 1962.
nahm, milton c. 1962 .

ਅਰੰਭਕ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਤੋਂ ਚੋਣ.
selections from early greek philosophy.

ਐਪਲਟਨ-ਸੈਂਚੁਰੀ-ਕ੍ਰੋਫਟਸ.
appleton-century-crofts.

ਪਲੀਨੀ ਦਿ ਐਲਡਰ, ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਦੇ ਐਡੀਸ.
pliny the elder, the natural history eds.

ਜੌਹਨ ਬੋਸਟੌਕ, ਐਮਡੀ, ਐਫਆਰਐਸ
john bostock, m.d., f.r.s.

ਰਿਲੇ, ਐਸਕਿ.., ਬੀ.ਏ.
riley, esq., b.a.

ਲੰਡਨ.
london.

ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ.
taylor and francis.

1855.
1855 .

ਪਰਸੀਅਸ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ onlineਨਲਾਈਨ ਸੰਸਕਰਣ.
online version at the perseus digital library.

ਵਿਲੀਅਮ, ਟਰਨਰ 1913.
william, turner 1913 .

"ਆਇਓਨੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ".
"ionian school of philosophy".

ਹਰਬਰਮੈਨ ਵਿਚ, ਚਾਰਲਸ.
in herbermann, charles.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
catholic encyclopedia.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਰਾਬਰਟ ਐਪਲਟਨ ਕੰਪਨੀ.
new york robert appleton company.

ਚਿਸ਼ੋਲਮ, ਹਿgh, ਐਡੀ.
chisholm, hugh, ed.

1911.
1911 .

"ਮੀਲੇਟੁਸ ਦੇ ਥੈਲੇਜ".
"thales of miletus".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ.
britannica.

26 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
26 11th ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਕੂਪਰੀ, ਡਿਰਕ ਐਲ.
further reading couprie, dirk l. 2011 .

ਥੈਲੇਜ਼ ਤੋਂ ਹੇਰਾਕਲਾਈਡਜ਼ ਪੋਂਟਿਕਸ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਧਰਤੀ.
heaven and earth in ancient greek cosmology from thales to heraclides ponticus.

ਸਪ੍ਰਿੰਜਰ.
springer.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9781441981158.
isbn 9781441981158.

ਏਅਰ, ਜੇਮਜ਼ 2011.
luchte, james 2011 .

ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
early greek thought before the dawn.

ਲੰਡਨ ਬਲੂਮਸਬੇਰੀ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
london bloomsbury publishing.

isbn 978-0567353313.
isbn 978-0567353313.

ਓ ਗਰੇਡੀ, ਪੈਟ੍ਰਸੀਆ ਐਫ. 2002.
o'grady, patricia f. 2002 .

ਥੈਲੇਜ਼ ਮੀਲੇਟਸ ਦਿ ਬਿਗਨਿੰਗਜ਼ ਆਫ ਵੈਸਟਰਨ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਫਿਲਾਸਫੀ.
thales of miletus the beginnings of western science and philosophy.

ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਲੜੀ.
western philosophy series.

58.
58.

ਅਸ਼ਗੇਟ.
ashgate.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9780754605331.
isbn 9780754605331.

ਮਾਝੇਯੋ, ਪੀਟਰੋ 2010.
mazzeo, pietro 2010 .

ਥੈਲਸ, ਪਹਿਲੇ ਫਿਲਾਸਫਰ.
talete, il primo filosofo.

ਬੇਰੀ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
bari editrice tipografica.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਥੈਲੇਜ਼ ਆਫ ਮਿਲਿਟਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕੀਕੋਟ ਵਰਕਸ ਵਿਖੇ ਥੈਲਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਂ ਵਿਕੀਸੋਰਸ ਥੈਲੇਜ਼ ਆਫ ਮੀਲੇਟਸ ਵਿਖੇ ਮਾਈਲੇਟਸ ਦੇ ਮੈਕਟਿ historyਟਰ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਮੈਥੈਟਿਕਸ ਆਰਕਾਈਵ ਲਿਵਯੁਸ, ਥੈਲਜ਼ ਤੋਂ ਮਿਲਟਸ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫ਼ੀ ਥੈਲੇਜ਼ ਆਫ ਮੀਲੇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਥਾਈਲਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ. ਜੋਨਾ ਲੈਂਡਰਿੰਗ ਥੇਲਜ਼ ਗਿਆਨੀਸ ਸਟਾਮੈਟੇਲੋਸ ਥੈਲੇਜ ਦੇ ਥਿmਰਮ - ਗਣਿਤ ਦਾ ਖੁੱਲਾ ਸੰਦਰਭ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਥੈੱਲਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਨਾਲ ਚਾਰਲਿਨ ਡਗਲਾਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਥੈਲਸ ਦਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸੂਰਜ ਥੈਲੇਜ਼ ਟੁਕੜੇ ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਨ.
external links media related to thales of miletus at wikimedia commons quotations related to thales at wikiquote works written by or about thales at wikisource thales of miletus from the internet encyclopedia of philosophy thales of miletus from the mactutor history of mathematics archive livius, thales of miletus by jona lendering thales by giannis stamatellos thales' theorem - math open reference with interactive animation thales biography by charlene douglass with extensive bibliography thales' eclipse of sun thales fragments bhai himmat singh was one of the panj pyare, or the five beloved in sikhism.

ਉਸਦਾ ਜਨਮ 1661 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was born in 1661 at jagannath puri in modern day odisha, india.

ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸੀ.
his family business was water supplying .

ਉਹ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਜੁੜ ਗਿਆ।
he came to anandpur at the young age of 17, and attached himself to the service of guru gobind singh.

ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੱਦੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1756 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1699 ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੀ.ਕੇ.
bhai himmat, as he was called before his initiation, was one of the five sikhs who one by one offered to lay down their heads in response to the guru's successive calls made at an assembly of the sikhs especially summoned on the occasion of baisakhi of 1756 bk corresponding to 14th april 1699.

ਇਸਨੇ ਹੋਰ ਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
he along with the other four received the vows of the khalsa at guru gobind singh's hands and was renamed himmat singh.

ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਯੋਧਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ, ਉਸਨੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
bhai himmat singh proved a brave warrior and, while at anandpur, he took part in battles with the surrounding hill chiefs and imperial commanders.

ਇਹ 22 ਦਸੰਬਰ 1705 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮੁਖਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ।
he died in the battle of chamkaur on 22nd december 1705 together with bhai sahib singh and bhai mukham singh.

ਸੰਦਰਭ ਛਿੱਬਰ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ, ਬੰਸਵੱਲਨਾਮਡ ਦਸਦਨ ਪੀਡਲਸ਼ਿਧਿਨ ਕੇ.ਡੀ.
references chhibbar, kesar singh, bansavallnamd dasdn pdlshdhidn kd.

ਚੰਡੀਗੜ, 1972 ਨਾਇਰ ਸਿੰਘ, ਕਿ nਰ ਐਨ.ਐਲ.ਡੀਜ਼ ਪਡਿਟਸ਼ਡਫੂ 10.
chandigarh, 1972 knir singh, cur nlds pdtshdfu 10.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1968 ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ, ਸਨ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ।
chandigarh, 1968 santokh singh, bhai, sn gur pratdp suraj granth.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਾਈ, ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ł, ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹੈ, ਅਜੋਕੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਬੈਤ ਦੁਆਰਕਾ ਤੋਂ ਕਪੜਾ ਛਾਪਣ ਵਾਲਾ, ਤੀਰਥ ਚੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
amritsai, mohkam singh punjabi ˆ , born mohkam chand, one of the panj pyare or the five beloved of honoured memory in the sikh tradition, was the son of tirath chand, a cloth printer from bet dwarka, in modern day gujarat, india.

ਤਕਰੀਬਨ 1685 ਵਿਚ, ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਆਇਆ।
about the year 1685, he came to anandpur, then the seat of guru gobind singh.

ਉਸਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
he practised martial arts and took part in sikhs' battles with the surrounding hill chiefs and imperial troops.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ 1699 ਦੇ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
he was one of the five who offered their heads in response to guru gobind singh's call on the baisakhi day of 1699 and earned the appellation of panj pyare.

ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਆਰਡਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਿਆ।
initiated into the order of the khalsa, mohkam chand received the common surname of singh and became mohkam singh.

7 ਦਸੰਬਰ 1705 ਨੂੰ ਭਾਈ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
mohkam singh died in the battle of chamkaur on 7 december 1705 with bhai himmat singh and bhai sahib singh.

ਹਵਾਲੇ muir ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10.
references kuir singh, gurbilas patshahi 10.

ਪਟਿਆਲਾ, 1968 ਛਿੱਬਰ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ, ਬੰਸਾਵਲੀਨਾਮਾ ਦਾਸਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਕੇ.ਡੀ.
patiala, 1968 chhibbar, kesar singh, bansavalinama dasan patshahian kd.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1972 ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
chandigarh, 1972 gian singh, giani, sri guru panth prakash.

ਪਟਿਆਲੇ, 1970 ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਜੋ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਲਗੀ ਗਈ ਸੀ।
patiala, 1970 bhai daya singh was one of the panj pyare, the first five sikhs to be initiated into the khalsa order in the 17th century india.

ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦਇਆ ਰਾਮ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in bichitra natak, guru gobind singh praised the heroism of daya ram in the battle of bhangani, and equated him to dronacharya of mahabharata.

ਜੀਵਨੀ ਸਿੰਘ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋਬਤੀ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਯਾ ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ.
biography singh was born as daya ram in a sobti khatri family of sialkot.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਭਾਈ ਸੁਧਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਈ ਡਿਆਲੀ ਸੀ।
his father was bhai suddha of lahore, and his mother was mai diali.

ਭਾਈ ਸੁਧਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਗਏ ਸਨ।
bhai suddha was a devout sikh of guru tegh bahadur and had visited anandpur more than once to seek his blessing.

1677 ਵਿਚ, ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ, ਇਸ ਵਾਰ ਉਥੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਬੇਟੇ, ਦਯਾ ਰਾਮ ਸਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅਨੰਦਪੁਰ ਗਿਆ।
in 1677, he travelled to anandpur along with his family including his young son, daya ram, to make obeisance to guru gobind singh, this time to settle there permanently.

ਦਯਾ ਰਾਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਗਿਆ.
daya ram, already well versed in punjabi and persian, engaged himself in the study of classics and gurbani.

ਉਸਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
he also received training in the use of weapons.

30 ਮਾਰਚ 1699 ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿਖੇ ਕੇਸ਼ਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਆਏ।
in the historic divan in the keshgarh fort at anandpur on 30 march 1699, he was the first to rise at the guru's call and offer his head, followed by four others in succession.

ਇਹ ਪੰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਪੰਥ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰੰਭਤਾ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
these five were the first to be admitted to the fold of the khalsa and they in turn administered the rites of initiation to guru gobind singh who called them collectively panj pyare.

ਦਇਆ ਰਾਮ ਦੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਿਆ।
daya ram after initiation became daya singh.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵਜੋਂ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
although the five enjoyed equal status as the guru's close confidants and constant attendants, bhai daya singh was always regarded as the first among equals.

ਇਸਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ 8 8 ਦਸੰਬਰ, 1705 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਘੇਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
he took part in the battles of anandpur, and was one of the three sikhs who followed guru gobind singh out of chamkaur on the night of 7 8 december 1705, eluding the besieging hordes.

ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਦੂਤ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੀਨਾ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਭੇਜਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ, ਵਿਜੇਤਾ ਦਾ ਪੱਤਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was guru gobind singh's emissary sent from the village of dina in the punjab to deliver his letter which became famous as zafarnamah, the letter of victory, to emperor aurangzeb, then camping at ahmadnagar.

ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ, ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ, ahmadਰੰਗਾਬਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰੰਤੂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਮਰਾਟ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
bhai daya singh, accompanied by bhai dharam singh, another of the panj pyare, reached ahmadnagar via aurangabad, but found that it was not possible to have access to the emperor and deliver to him the letter personally as guru gobind singh had directed.

ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਨੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਉਸਨੇ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ aurangਰੰਗਾਬਾਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
daya singh sent dharam singh back to seek the guru's advice, but before the latter could rejoin him with fresh instructions, he had managed to have the letter delivered, and had himself returned to aurangabad.

"ਗੁਰੂਦਵਾਰਾ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਅਹਿਮਦਨਗਰ" ਅਹਿਮਦਨਗਰ ਵਿਖੇ ਜਾਫਰਨਾਮਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
"gurudwara bhai daya singh, ahmednagar" marks the place of jafarnama at ahmednagar.

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ, ਧਾਮੀ ਮਹੱਲਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a shrine called gurdwara bhai daya singh marks the place of his sojourn in dhami mahalla.

ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਬੀਕਾਨੇਰ 4'n, 21 'ਈ ਤੋਂ 52 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਇਕ ਕਸਬੇ ਕਲਯਤ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁੜੇ।
bhai daya singh and bhai dharam singh returned and, according to sikh tradition, they rejoined guru gobind singh at kalayat, a town 52 km southwest of bikaner 4'n, 21 'e in rajasthan.

ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਨੂੰ ਨੰਦੇੜ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
bhai daya singh remained in attendance upon the guru and was with him at the time of his death at nanded on 7 october 1708.

ਇਸਦੀ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ ਨੰਦੇੜ ਵਿਖੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਲਈ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਯਾਦਗਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗੀਠਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।
he died at nanded soon after and a joint memorial there for him and for bhai dharam singh known as angitha literally burning pyre stands in memory of these two famous panj pyare, bhai daya singh and bhai dharam singh marks the site of their cremation.

ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਮੀ ਸੀ।
bhai daya singh was a learned man.

ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਸਿੱਖ ਵਤੀਰੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
one of the rahitnamas, manuals on sikh conduct, is ascribed to him.

ਨਿਰਮਲੇ, ਸਿੱਖ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕ ਪੰਥ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
the nirmalas, a sect of sikh schoolmen, claim him as one of their forebears.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਰੌਲੀ ਸ਼ਾਖਾ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਈ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
their darauli branch traces its origin to bhai daya singh through baba deep singh.

ਹਵਾਲੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ, ਸਨ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ.
references santokh singh, bhai, sn gur pratap sura granth.

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਸਿੰਘ muir, ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ 10.
amritsar, kuir singh, gurbilas patshahi 10.

ਪਟਿਆਲਾ, 1968 ਛਿੱਬਰ, ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ, ਬੰਸਵਾ ਇਨਾਮ ਦਸਾਰੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਕਾ.
patiala, 1968 chhibbar, kesar singh, bansava inama dasari patshahian ka.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1972 ਮੈਕਾਲਿਫ਼, ਅਧਿਕਤਮ ਆਰਥਰ ਦ ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਨ.
chandigarh, 1972 macauliffe,max arthur the sikh religion.

oxਕਸਫੋਰਡ, 1909 ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਸਿਖਸ, ਭਾਗ.
oxford, 1909 khushwant singh, a history of the sikhs, vol.

ਆਈ. ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ, 1963 ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ।
i. princeton, 1963 harbans singh, guru gobind singh.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 1966 ਸਮਾਂ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਤਰੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
chandigarh, 1966 time is the indefinite continued progress of existence and events that occur in apparently irreversible succession from the past through the present to the future.

ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਨ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਹਕੀਕਤ ਜਾਂ ਚੇਤਨਾਤਮਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
time is a component quantity of various measurements used to sequence events, to compare the duration of events or the intervals between them, and to quantify rates of change of quantities in material reality or in the conscious experience.

ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਿਕ ਮਾਪ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਪਹਿਲੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
time is often referred to as the fourth dimension, along with the three spatial dimensions.

ਸਮਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ applicableੰਗ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱludedਦਾ ਹੈ.
time has long been an important subject of study in religion, philosophy, and science, but defining it in a manner applicable to all fields without circularity has consistently eluded scholars.

ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਉਦਯੋਗ, ਖੇਡਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੁਝ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
nevertheless, diverse fields such as business, industry, sports, the sciences, and the performing arts all incorporate some notion of time into their respective measuring systems.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋ ਵਿਪਰੀਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
two contrasting viewpoints on time divide prominent philosophers.

ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਆਯਾਮ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ structureਾਂਚੇ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
one view is that time is part of the fundamental structure of the dimension independent of events, in which events occur in sequence.

ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿtonਟਨ ਨੇ ਇਸ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿtonਟਨਅਨ ਟਾਈਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
isaac newton subscribed to this realist view, and hence it is sometimes referred to as newtonian time.

ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ "ਡੱਬੇ" ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ "ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ", ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਦਾ, ਜਿਹੜੀ "ਪ੍ਰਵਾਹ" ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਬਜਾਏ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬੌਧਿਕ ਬਣਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਨਸਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the opposing view is that time does not refer to any kind of "container" that events and objects "move through", nor to any entity that "flows", but that it is instead part of a fundamental intellectual structure together with space and number within which humans sequence and compare events.

ਇਹ ਦੂਸਰਾ ਵਿਚਾਰ, ਗੌਟਫ੍ਰਾਈਡ ਲੀਬਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਇਮੈਨੁਅਲ ਕਾਂਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਾਪਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
this second view, in the tradition of gottfried leibniz and immanuel kant, holds that time is neither an event nor a thing, and thus is not itself measurable nor can it be travelled.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਵਿਘਨ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ "ਇੱਕ ਘੜੀ ਕੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ".
time in physics is unambiguously operationally defined as "what a clock reads".

ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
time is one of the seven fundamental physical quantities in both the international system of units and international system of quantities.

ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਚੱਕਰਵਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
time is used to define other as defining time in terms of such quantities would result in circularity of definition.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚੱਕਰਵਾਸੀ ਘਟਨਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦੁਹਰਾਓ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀ-ਸਵਿੰਗ ਪੈਂਡੂਲਮ ਦਾ ਲੰਘਣਾ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਯੂਨਿਟ ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਉੱਨਤ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ.
an operational definition of time, wherein one says that observing a certain number of repetitions of one or another standard cyclical event such as the passage of a free-swinging pendulum constitutes one standard unit such as the second, is highly useful in the conduct of both advanced experiments and everyday affairs of life.

ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਿਣਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਵਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the operational definition leaves aside the question whether there is something called time, apart from the counting activity just mentioned, that flows and that can be measured.

ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਕੋ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁਲਾੜ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੁਦਰਤੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਹੈ.
investigations of a single continuum called spacetime bring questions about space into questions about time, questions that have their roots in the works of early students of natural philosophy.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ", ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ, ਜਾਂ ਨਿਰਣਾ ਹੈ, ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
furthermore, it may be that there is a subjective component to time, but whether or not time itself is "felt", as a sensation, or is a judgment, is a matter of debate.

ਅਸਥਾਈ ਮਾਪ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜਿਸਟ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ.
temporal measurement has occupied scientists and technologists, and was a prime motivation in navigation and astronomy.

ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਮਿਆਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
periodic events and periodic motion have long served as standards for units of time.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਪਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪੜਾਅ, ਇੱਕ ਲਟਕਣ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples include the apparent motion of the sun across the sky, the phases of the moon, the swing of a pendulum, and the beat of a heart.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ, ਦੂਜੀ, ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
currently, the international unit of time, the second, is defined by measuring the electronic transition frequency of caesium atoms see below .

ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਹੋਣ ਨਾਲ "ਸਮਾਂ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ" ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁੱਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੁਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ.
time is also of significant social importance, having economic value "time is money" as well as personal value, due to an awareness of the limited time in each day and in human life spans.

ਅਸਥਾਈ ਮਾਪ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਸਥਾਈ ਮਾਪ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ, ਜਾਂ ਕ੍ਰੋਮੋਮੈਟਰੀ, ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਦਾ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਘੜੀ, ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਵਿਧੀ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
temporal measurement and history generally speaking, methods of temporal measurement, or chronometry, take two distinct forms the calendar, a mathematical tool for organizing intervals of time, and the clock, a physical mechanism that counts the passage of time.

ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ, ਘੜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in day-to-day life, the clock is consulted for periods less than a day whereas the calendar is consulted for periods longer than a day.

ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਨਿੱਜੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣ ਦੋਵੇਂ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
increasingly, personal electronic devices display both calendars and clocks simultaneously.

ਇੱਕ ਘੜੀ ਡਾਇਲ ਜਾਂ ਕੈਲੰਡਰ 'ਤੇ ਨੰਬਰ ਜੋ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਘੰਟਾ ਜਾਂ ਤਾਰੀਖ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਫਿੱਡੂਸੀਅਲ ਕੇਂਦਰੀ ਹਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਗਿਣ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the number as on a clock dial or calendar that marks the occurrence of a specified event as to hour or date is obtained by counting from a fiducial central reference point.

ਪਾਲੀਓਲਿਥਿਕ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ 6,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
history of the calendar artifacts from the paleolithic suggest that the moon was used to reckon time as early as 6,000 years ago.

ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ 12 ਜਾਂ 13 ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਤਾਂ 354 ਜਾਂ 384 ਦਿਨ.
lunar calendars were among the first to appear, either 12 or 13 lunar months either 354 or 384 days .

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਤਰ ਦੇ, ਮੌਸਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
without intercalation to add days or months to some years, seasons quickly drift in a calendar based solely on twelve lunar months.

ਲੂਨੀਸੋਲਰ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ 365.24 ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lunisolar calendars have a thirteenth month added to some years to make up for the difference between a full year now known to be about 365.24 days and a year of just twelve lunar months.

ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਰਨ.
the numbers twelve and thirteen came to feature prominently in many cultures, at least partly due to this relationship of months to years.

ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁ formsਲੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੇਸੋਏਮਰਿਕਾ ਵਿਚ ਹੋਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਯਨ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿਚ.
other early forms of calendars originated in mesoamerica, particularly in ancient mayan civilization.

ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 18 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 20 ਦਿਨ.
these calendars were religiously and astronomically based, with 18 months in a year and 20 days in a month.

45 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਰੋਮਨ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ.
the reforms of julius caesar in 45 bc put the roman world on a solar calendar.

ਇਹ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਦਾਰ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਅਜੇ ਵੀ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਘੋਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 11 ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
this julian calendar was faulty in that its intercalation still allowed the astronomical solstices and equinoxes to advance against it by about 11 minutes per year.

ਪੋਪ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਨੇ 1582 ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਫ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਕ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ.
pope gregory xiii introduced a correction in 1582 the gregorian calendar was only slowly adopted by different nations over a period of centuries, but it is now the most commonly used calendar around the world, by far.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਘੜੀ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਈ-ਈਸਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
during the french revolution, a new clock and calendar were invented in attempt to de-christianize time and create a more rational system in order to replace the gregorian calendar.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੌ ਮਿੰਟ ਦੇ ਸੌ ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਦਸ ਘੰਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ 12 ਹੋਰ ਅਧਾਰਤ ਡਿ duਡਿਸਮਲ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਭਟਕਣਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the french republican calendar's days consisted of ten hours of a hundred minutes of a hundred seconds, which marked a deviation from the 12-based duodecimal system used in many other devices by many cultures.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1806 ਵਿਚ ਸਿਸਟਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the system was later abolished in 1806.

ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੰਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾ. ਕੱ .ੀ ਗਈ ਹੈ.
history of time measurement devices a large variety of devices has been invented to measure time.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਹੌਰੋਲੋਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the study of these devices is called horology.

ਇੱਕ ਮਿਸਰੀ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਕਿ 1515 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮੋੜ ਟੀ-ਵਰਗ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕ੍ਰਾਸ ਬਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਕਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਮਾਪਿਆ.
an egyptian device that dates to c.1500 bc, similar in shape to a bent t-square, measured the passage of time from the shadow cast by its crossbar on a nonlinear rule.

ਟੀ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੀ.
the t was oriented eastward in the mornings.

ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਉਪਕਰਣ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਸਕੇ.
at noon, the device was turned around so that it could cast its shadow in the evening direction.

ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਕੈਲੀਬਰੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਸ਼ੈਡੋ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਇਕ ਸੁੰਨਿਆਇਕ ਗਨੋਮੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a sundial uses a gnomon to cast a shadow on a set of markings calibrated to the hour.

ਪਰਛਾਵੇਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the position of the shadow marks the hour in local time.

ਦਿਨ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਮਿਸਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਡਿਓਡਸੀਮਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the idea to separate the day into smaller parts is credited to egyptians because of their sundials, which operated on a duodecimal system.

ਨੰਬਰ 12 ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਚੰਦਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਗਿਣਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
the importance of the number 12 is due the number of lunar cycles in a year and the number of stars used to count the passage of night.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਵਾਟਰ ਘੜੀ, ਜਾਂ ਕਲੈਪਸਾਇਡਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਿਸਰ ਦੇ ਫ਼ਿਰharaohਨ ਅਮਨਹੋਤਪ i ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the most precise timekeeping device of the ancient world was the water clock, or clepsydra, one of which was found in the tomb of egyptian pharaoh amenhotep i bc .

ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਹੱਥੀਂ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
they could be used to measure the hours even at night, but required manual upkeep to replenish the flow of water.

ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਚਲੇਡੀਆ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।
the ancient greeks and the people from chaldea southeastern mesopotamia regularly maintained timekeeping records as an essential part of their astronomical observations.

ਅਰਬ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ.
arab inventors and engineers in particular made improvements on the use of water clocks up to the middle ages.

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਚੀਨੀ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਬਚਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਕਾted ਕੱ .ੀ.
in the 11th century, chinese inventors and engineers invented the first mechanical clocks driven by an escapement mechanism.

ਘੰਟਾਘਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਰੇਤ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the hourglass uses the flow of sand to measure the flow of time.

ਉਹ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
they were used in navigation.

ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਮੈਗੇਲਨ ਨੇ 1522 ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਹਰੇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ 18 ਗਲਾਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
ferdinand magellan used 18 glasses on each ship for his circumnavigation of the globe 1522 .

ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
incense sticks and candles were, and are, commonly used to measure time in temples and churches across the globe.

ਵਾਟਰਕਲੌਕਸ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਘੜੀਆਂ, ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮੁਰਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਮੱਠਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
waterclocks, and later, mechanical clocks, were used to mark the events of the abbeys and monasteries of the middle ages.

ਰਿਚਰਡ, ਵਾਲਿੰਗਫੋਰਡ, ਸੇਂਟ ਐਲਬਨ ਦੇ ਅਬੇ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 1330 ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਓਰੀਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਘੜੀ ਬਣਾਈ.
richard of wallingford , abbot of st. alban's abbey, famously built a mechanical clock as an astronomical orrery about 1330.

ਗੈਸਲੀਓ ਗੈਲੀਲੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨ ਹਿਯਗੇਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੈਂਡੂਲਮ ਚਾਲਤ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਕਾ with ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੋਸਟ ਬਰਗੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿੰਟ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕਾ accurate ਦੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਉੱਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
great advances in accurate time-keeping were made by galileo galilei and especially christiaan huygens with the invention of pendulum driven clocks along with the invention of the minute hand by jost burgi.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਘੜੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮਿਡਲ ਡੱਚ ਸ਼ਬਦ ਕਲੌਕੇ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਲੈਟਿਨ ਸ਼ਬਦ ਕਲੋਕਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਸੇਲਟਿਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਘੰਟੀ ਹੈ.
the english word clock probably comes from the middle dutch word klocke which, in turn, derives from the medieval latin word clocca, which ultimately derives from celtic and is cognate with french, latin, and german words that mean bell.

ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਲੰਘਣ' ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the passage of the hours at sea were marked by bells, and denoted the time see ship's bell .

ਘੰਟਿਆਂ ਨੂੰ ਘੰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਬੀਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the hours were marked by bells in abbeys as well as at sea.

ਘੜੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਿਸਮਾਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਘੜੀ ਦਾ ਘੜੀ.
clocks can range from watches, to more exotic varieties such as the clock of the long now.

ਉਹ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪੈਂਡੂਲਮ.
they can be driven by a variety of means, including gravity, springs, and various forms of electrical power, and regulated by a variety of means such as a pendulum.

ਅਲਾਰਮ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 250 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਇਕ ਸੀਟੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ.
alarm clocks first appeared in ancient greece around 250 bc with a water clock that would set off a whistle.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਵੀ ਹਚਿੰਸ ਅਤੇ ਸੇਠ ਈ ਥੌਮਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧੀਵਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this idea was later mechanized by levi hutchins and seth e. thomas.

ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਮੋਮੀਟਰ ਇੱਕ ਪੋਰਟੇਬਲ ਟਾਈਮ ਕੀਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮਾਨਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a chronometer is a portable timekeeper that meets certain precision standards.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕ੍ਰੋਮੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਕ ਸਮੇਂ ਜੋ ਕਿ ਦਿਮਾਗਿਕ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜੌਨ ਹੈਰਿਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
initially, the term was used to refer to the marine chronometer, a timepiece used to determine longitude by means of celestial navigation, a precision firstly achieved by john harrison.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਮੋਮੀਟਰ ਵਾਚ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਘੜੀ ਜੋ ਸਵਿਸ ਏਜੰਸੀ ਸੀਓਐਸਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
more recently, the term has also been applied to the chronometer watch, a watch that meets precision standards set by the swiss agency cosc.

ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣ ਐਟਮੀ ਘੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਲੀਬਰੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the most accurate timekeeping devices are atomic clocks, which are accurate to seconds in many millions of years, and are used to calibrate other clocks and timekeeping instruments.

ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀਆਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੁਝ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
atomic clocks use the frequency of electronic transitions in certain atoms to measure the second.

ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀਆਂ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵਜ਼ ਨਾਲ ਜਾਂਚਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕੰਪਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
one of the most common atoms used is caesium, most modern atomic clocks probe caesium with microwaves to determine the frequency of these electron vibrations.

1967 ਤੋਂ, ਮਾਪਿਆ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ, ਦੂਜਾ, ਸੀਜ਼ੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
since 1967, the international system of measurements bases its unit of time, the second, on the properties of caesium atoms.

ਐਸਆਈ ਨੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 9,192,631,770 ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ 133 ਸੀਐਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਸਪਿਨ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
si defines the second as 9,192,631,770 cycles of the radiation that corresponds to the transition between two electron spin energy levels of the ground state of the 133cs atom.

ਅੱਜ, ਨੈਟਵਰਕ ਟਾਈਮ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਪੋਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮ ਕੀਪਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
today, the global positioning system in coordination with the network time protocol can be used to synchronize timekeeping systems across the globe.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ, ਪਰਮਾਣੂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੰਭਾਵੀ ਵੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in medieval philosophical writings, the atom was a unit of time referred to as the smallest possible division of time.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਬਿਰਥਫਰਥ ਦੇ ਐਨਚੀਰੀਡੀਅਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪਾਠ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਿੰਟ ਦੇ 1 564 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਸਕਿੰਟ ਦੇ 15 94 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
the earliest known occurrence in english is in byrhtferth's enchiridion a science text of , where it was defined as 1 564 of a momentum minutes , and thus equal to 15 94 of a second.

ਇਹ ਈਸਟਰ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਕੰਪਿutਟਸ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was used in the computus, the process of calculating the date of easter.

ਮਈ 2010 ਤਕ, ਸਿੱਧੇ ਮਾਪ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅੰਤਰਾਲ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਤਤਾ 12 ਐਕਟੋਸਕੈਂਡਜ਼ 1.2 ਸਕਿੰਟ, ਲਗਭਗ 3.7 1026 ਪਲੈਂਕ ਟਾਈਮ ਦੇ ਕ੍ਰਮ 'ਤੇ ਹੈ.
as of may 2010, the smallest time interval uncertainty in direct measurements is on the order of 12 attoseconds 1.2 seconds , about 3.7 1026 planck times.

ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ 1 86,400 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦਾ ਸਾਲ ਦਾ ,ਸਤ ਹੈ, ਦੋ ਲਗਾਤਾਰ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅੰਤਰਾਲ, ਭਾਵ, ਦੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੇ ਪਾਰ ਸੂਰਜ.
list of units definitions and standards originally the second was defined as 1 86,400 of the mean solar day, which is the year-average of the solar day, being the time interval between two successive noons, i.e., the time interval between two successive passages of the sun across the meridian.

1874 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਨੇ ਸੀਜੀਐਸ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ.
in 1874 the british association for the advancement of science introduced the cgs centimetre gramme second system combining fundamental units of length, mass and time.

ਇਹ ਦੂਜਾ "ਲਚਕੀਲਾ" ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this second is "elastic", because tidal friction is slowing the earth's rotation rate.

ਸਵਰਗੀ ਗਤੀ ਦੇ ਐਪੀਮਾਈਰਾਇਡਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਣ ਲਈ, ਇਸ ਲਈ, 1952 ਵਿਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ "ਮਹਾਂਗਿਣਤ ਦੂਜਾ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ 1900 ਜਨਵਰੀ 0 ਨੂੰ ਖੰਡੀ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਭਾਗ 1 31,556,925.9747 ਨੂੰ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
for use in calculating ephemerides of celestial motion, therefore, in 1952 astronomers introduced the "ephemeris second", currently defined as the fraction 1 31,556,925.9747 of the tropical year for 1900 january 0 at 12 hours ephemeris time.

ਸੀਜੀਐਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the cgs system has been superseded by the international.

ਸਮੇਂ ਲਈ ਐਸਆਈ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਐਸਆਈ ਦੂਜਾ ਹੈ.
the si base unit for time is the si second.

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਆਈ. ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 1 ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਸਥਿਰ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੰਟ, ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਦਿਨ.
the international system of quantities, which incorporates the si, also defines larger units of time equal to fixed integer multiples of one second 1 s , such as the minute, hour and day.

ਇਹ ਐਸਆਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਐਸਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these are not part of the si, but may be used alongside the si.

ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਸਾਲ 1 s ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਗੁਣਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
other units of time such as the month and the year are not equal to fixed multiples of 1 s, and instead exhibit significant variations in duration.

ਦੂਜੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਸਆਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: ਦੂਜਾ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 9,192,631,770 ਦੌਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ ਜੋ ਸੀਜ਼ਨ 133 ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੋ ਹਾਈਪਰਫਾਈਨ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
the official si definition of the second is as follows the second is the duration of 9,192,631,770 periods of the radiation corresponding to the transition between the two hyperfine levels of the ground state of the caesium 133 atom.

ਆਪਣੀ 1997 ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ, ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 0 ਜ਼ਮੀਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇਸਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਸੀਸੀਅਮ ਪਰਮਾਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਦੂਜੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਮੀਟਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਪੇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
at its 1997 meeting, the cipm affirmed that this definition refers to a caesium atom in its ground state at a temperature of 0 k. the current definition of the second, coupled with the current definition of the metre, is based on the special theory of relativity, which affirms our spacetime to be a minkowski space.

ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the definition of the second in mean solar time, however, is unchanged.

ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ, ਇਕੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਿਵਹਾਰਕਤਾ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ.
world time while in theory, the concept of a single worldwide universal time-scale may have been conceived of many centuries ago, in practicality the technical ability to create and maintain such a time-scale did not become possible until the mid-19th century.

ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਟਾਈਮਸਕੇਲ ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮੀਨ ਟਾਈਮ ਸੀ, ਜੋ 1847 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the timescale adopted was greenwich mean time, created in 1847.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ, ਯੂਟੀਸੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
a few countries have replaced it with coordinated universal time, utc.

ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਮਦਦਗਾਰ ਬਣ ਗਿਆ.
history of the development of utc with the advent of the industrial revolution, a greater understanding and agreement on the nature of time itself became increasingly necessary and helpful.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ 1847 ਵਿਚ, ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮੀਨ ਟਾਈਮ ਜੀ ਐਮ ਟੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲਵੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
in 1847 in britain, greenwich mean time gmt was first created for use by the british railways, the british navy, and the british shipping industry.

ਦੂਰਬੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੀ.ਐਮ.ਟੀ. ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਦੇ ਰਾਇਲ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ, ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਵਿਖੇ theਸਤਨ ਸੂਰਜੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੈਲੀਬਰੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
using telescopes, gmt was calibrated to the mean solar time at the royal observatory, greenwich in the uk.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ .ੰਗ ਨਾਲ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਸਹਿਮਤ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ.
as international commerce continued to increase throughout europe, in order to achieve a more efficiently functioning modern society, an agreed upon, and highly accurate international standard of time measurement became necessary.

ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਮੇਂ-ਮਿਆਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ.
in order to find or determine such a time-standard, three steps had to be followed an internationally agreed upon time-standard had to be defined.

ਇਹ ਨਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਮਾਨਕ ਫਿਰ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
this new time-standard then had to be consistently and accurately measured.

ਨਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਮਾਨਕ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਅਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ.
the new time-standard then had to be freely shared and distributed around the world.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਯੂਟੀਸੀ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਯਤਨ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲਾਂ 41 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ 1884 ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਹਨਾਂ ਕੁੱਲ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 41 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ. , ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਾਂ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ofੰਗ ਦੇ ਸਹਿਮਤ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿੱਸੇ ਸਨ.
the development of what is now known as utc time came about historically as an effort which first began as a collaboration between 41 nations, officially agreed to and signed at the international meridian conference, in washington d.c. in 1884 amongst these 41 nations represented at this conference, the advanced time-technologies that had already come into use in britain were fundamental components of the agreed upon method of arriving at a universal and agreed upon international time.

1928 ਵਿੱਚ, ਜੀ ਐਮ ਟੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਟੀਸੀ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਸਹੀ ਹੈ ਪਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਟਾਈਮ ਯੂਟੀ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1928 the modern day descendant of gmt though slightly less accurate than utc was defined by the international astronomical union as universal time ut .

ਅੱਜ ਤੱਕ, ਯੂਟੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੂਰਬੀਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
even to the present day, ut is still based on an international telescopic system.

ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਵਿਖੇ ਖੁਦ ਨਿਰੀਖਣ 1954 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਥਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਤਾਲਮੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
observations at the greenwich observatory itself ceased in 1954, though the location is still used as the basis for the coordinate system.

ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੁੰਮਣ ਪੀਰੀਅਡ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਅਵਧੀ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਜੀ ਐੱਮ ਟੀ ਵਰਗੇ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਅਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because the rotational period of earth is not perfectly constant, the duration of a second would vary if calibrated to a telescope-based standard like gmt or which a second was defined as a fraction of a day or year.

ਸ਼ਬਦ "ਜੀ ਐਮ ਟੀ" ਅਤੇ "ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮੀਨ ਟਾਈਮ" ਕਈ ਵਾਰ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂ ਟੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੀ ਐਮ ਟੀ ਅਤੇ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਇਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਵੇਰਵਾ ਹੁਣ ਯੂਟੀਸੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁਣ "gmt".
the terms "gmt" and "greenwich mean time" are sometimes used informally to refer to ut, however gmt and utc are not the same thing, and the most accurate description of the most commonly used international time standard is now utc, and is no longer "gmt".

"ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਕਾਨਫਰੰਸ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਸੰਨ 1960 ਤੱਕ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ beੁਕਵੀਂ ਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ.
for the better part of the first century following the "international meridian conference," until 1960, the methods and definitions of time-keeping that had been laid out at the conference proved to be adequate to meet time tracking needs of society.

ਫਿਰ ਵੀ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇਨਕਲਾਬ" ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਉਪਲਬਧ ਸਨ, ਜੋ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਜਿਹੜੀ "ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਇਨਕਲਾਬ" ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ.
still, with the advent of the "electronic revolution" in the latter half of the 20th century, the technologies that had been available at the time of the convention of the metre, proved to be in need of further refinement in order to meet the needs of the ever-increasing precision that the "electronic revolution" had begun to require.

ਇਸ ਲਈ, 1960 ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ ਕਿ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ, 1900 ਤਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ "ਹਵਾਲਾ ਸਾਲ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ.
therefore, in 1960, due to irregularities that had been found in the length of a solar year over time, it was agreed upon that the solar year, 1900 would thenceforth serve as the "reference year" for all future computations and definitions of the exact length of a year, and by inference, of a second-of-time.

1900 ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਸਾਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮਹਾਂ-ਦੂਜਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this new definition of a second-of-time, based on the reference year of 1900, came to be known as the ephemeris-second.

ਇਕ ਵਾਰ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਮਾਪਣ ਯੋਗ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਫੇਮਰੀਸ-ਸੈਕਿੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1967 ਵਿਚ, ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਗਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ- ਦੂਜਾ, ਹੁਣ ਐਫੀਮਰੀਸ-ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਘੜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
once a more exact and measurable definition of a second-of-time had been agreed upon, known as the ephemeris-second, in 1967, the new and more easily measured technology of the atomic clock resulted in the agreed upon definition of the si-second, now based directly on the atomic clock equivalent of the ephemeris-second.

ਸਾਈ ਸੈਕਿੰਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਸੈਕਿੰਡ 1967 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਮਾਰਤ-ਬਲਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਮਾਪ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਸੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ-ਘੜੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਮਾਪ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ. .
the si-second standard internationale second has stood since 1967 as the internationally recognized fundamental building-block to be used for the computation and measurement of time, and is based directly on the measurement of the atomic-clock observation of the frequency oscillation of cesium atoms.

ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਘੜਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਪਦੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੀਜ਼ੀਅਮ -133 ਦੀ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨਲ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ.
atomic clocks do not measure nuclear decay rates, which is a common misperception, but rather measure a certain natural vibrational frequency of cesium-133.

ਯੂਟੀਸੀ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਜ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਨਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਟੀਸੀ ਟਾਈਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
current application of utc the most commonly used standard of time is currently what is typically referred to as utc time.

ਇਹ ਸਮਾਂ-ਮਾਨਕ ਸਾਇ-ਸੈਕਿੰਡ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 1967 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
this time-standard is based on the si-second, which was first defined in 1967, and is based on the use of atomic clocks.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮਾਂ-ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਾਂ ਟੀਆਈਏ, ਟੈਰੇਸਟਰਿਅਲ ਟਾਈਮ, ਅਤੇ ਬੈਰੀਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਡਾਇਨਾਮਿਕਲ ਟਾਈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some other less used but closely related time-standards include international atomic time tai , terrestrial time, and barycentric dynamical time.

1967 ਅਤੇ 1971 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਯੂਟੀਸੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਖਰਾਬੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਣ ਲਈ ਭੰਡਾਰਨ "ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ" ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
between 1967 and 1971, utc was periodically adjusted by fractional "leap seconds" in order to adjust and refine for various temporal aberrations that were subsequently discovered.

1 ਜਨਵਰੀ 1972 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ 1967 ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਫਸੈਟ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਘੜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after 1 january 1972, utc time has been defined as being offset from the original 1967 utc time by a whole-number of seconds, changing only when a leap second is added to keep clock time synchronized with the rotation of the earth.

ਗਲੋਬਲ ਪੋਜੀਸ਼ਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਜੀਪੀਐਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯੂਟੀਸੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the global positioning system also broadcasts a very precise time signal worldwide, along with instructions for converting gps time to utc.

ਜੀਪੀਐਸ-ਟਾਈਮ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ utc- ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gps-time is based on, and regularly synchronized with or from, utc-time.

ਧਰਤੀ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
earth is split up into a number of time zones.

ਬਹੁਤੇ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕ ਘੰਟਾ ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਯੂਟੀਸੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਫਸੈਟ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
most time zones are exactly one hour apart, and by convention compute their local time as an offset from utc.

ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਹ offਫਸੈੱਟ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
in many locations these offsets vary twice yearly due to daylight saving time transitions.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜੀ.ਐੱਮ.ਟੀ. ਅਧਾਰਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਯੂਟੀਸੀ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
while a few governments still legally define their national times as being based upon gmt, most major governments have now redefined their national times as being based directly upon utc.

ਸਮਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ut1 ਅਤੇ tt ਸ਼ਾਮਲ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸਹੀ ਹਨ.
time conversions these conversions are accurate at the millisecond level for time systems involving earth rotation ut1 & tt .

ਐਟਮੀ ਟਾਈਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਟੀ.ਏ.ਆਈ., ਜੀਪੀਐਸ ਅਤੇ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮਾਈਕਰੋਸਕੈਂਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਹਨ.
conversions between atomic time systems tai, gps, and utc are accurate at the microsecond level.

ਐਲਐਸ ਟੀਏਆਈ - http ਤੋਂ maia.usno.navy.mil ser7 tai-utc.dat dut1 ut1 - utc ਤੋਂ http maia.usno.navy.mil ser7 ser7.dat ਜਾਂ http maia.usno.navy.mil ਖੋਜ ਖੋਜ ਤੋਂ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਲੀਪ ਸਕਿੰਟ .html ਸਾਈਡਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਸਾਡਰੇਅਲ ਟਾਈਮ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਤਾਰੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ.
definitions ls tai - utc leap seconds from http maia.usno.navy.mil ser7 tai-utc.dat dut1 ut1 - utc from http maia.usno.navy.mil ser7 ser7.dat or http maia.usno.navy.mil search search.html sidereal time sidereal time is the measurement of time relative to a distant star instead of solar time that is relative to the sun .

ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤਾਰਾ ਓਵਰਹੈੱਡ ਹੋਵੇਗਾ.
it is used in astronomy to predict when a star will be overhead.

ਸੂਰਜ ਦੁਆਲੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਸਾ sideਂਡਰੀਅਲ ਦਿਨ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਨਾਲੋਂ 4 ਮਿੰਟ 1 366 ਵਾਂ ਘੱਟ ਹੈ.
due to the orbit of the earth around the sun a sidereal day is about 4 minutes 1 366th less than a solar day.

ਕ੍ਰਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਅਤੀਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
chronology another form of time measurement consists of studying the past.

ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
events in the past can be ordered in a sequence creating a chronology , and can be put into chronological groups periodization .

ਪੀਰੀਅਡਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
one of the most important systems of periodization is the geologic time scale, which is a system of periodizing the events that shaped the earth and its life.

ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਜੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chronology, periodization, and interpretation of the past are together known as the study of history.

ਸਮੇਂ ਵਰਗੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ "ਸਮਾਂ" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੁਰੇ' ਤੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
time-like concepts terminology the term "time" is generally used for many close but different concepts, including instant as an point on the time axes.

ਇਕ ਆਬਜੈਕਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਧੁਰੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
being an object, it has no value time interval as an of the time axes limited by two instants.

ਇਕ ਆਬਜੈਕਟ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦੀ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਮਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
being an object, it has no value date as a quantity characterizing an instant.

ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ "2014-04-26t09 42 36,75" iso ਸਟੈਂਡਰਡ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਚਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਅੱਜ, 9 42 ਵਜੇ" ਅਵਧੀ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ.
as a quantity, it has a value which may be expressed in a variety of ways, for example "2014-04-26t09 42 36,75" in iso standard format, or more colloquially such as "today, 9 42 a.m." duration as a quantity characterizing a time interval.

ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਈਂ ਮਿੰਟ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as a quantity, it has a value, such as a number of minutes, or may be described in terms of the quantities such as times and dates of its beginning and end.

ਧਰਮ ਰੇਖਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇੰਕਨ, ਮਯਾਨ, ਹੋਪੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਕਬੀਲੇ- ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਬਲੀਅਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ, ਹਿੰਦੂ, ਬੋਧ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ - ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ. ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਿਕ, ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨਾਲ ਜਨਮ ਅਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
religion linear and cyclical time ancient cultures such as incan, mayan, hopi, and other native american tribes - plus the babylonians, ancient greeks, hinduism, buddhism, jainism, and others - have a concept of a wheel of time they regard time as cyclical and quantic, consisting of repeating ages that happen to every being of the universe between birth and extinction.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਤੇ ਜੂਡੋ-ਈਸਾਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਲੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੱਬ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in general, the islamic and judeo-christian world-view regards time as linear and directional, beginning with the act of creation by god.

ਰਵਾਇਤੀ ਈਸਾਈ ਨਜ਼ਰੀਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ, ਟੈਲੀਲਾਜੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਐਸ਼ੋਚੋਲੋਜੀਕਲ ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ, "ਅੰਤ ਦਾ ਸਮਾਂ" ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
the traditional christian view sees time ending, teleologically, with the eschatological end of the present order of things, the "end time".

ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਉਪਦੇਸ਼ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਬੀ.ਸੀ., ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਬਰਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਕਸਰ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the old testament book ecclesiastes, traditionally ascribed to solomon bc , time as the hebrew word , iddan time season is often translated was traditionally regarded as a medium for the passage of predestined events.

ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ, "", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਇਕ ਇਵੈਂਟ ਦੇ ਲਈ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਟਾਈਮ" ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਤੇ ਇਬਰਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
another word, " " , meant time fit for an event, and is used as the modern arabic, persian, and hebrew equivalent to the english word "time".

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕ੍ਰੋਨੋਸ ਅਤੇ ਕੈਰੋਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
time in greek mythology the greek language denotes two distinct principles, chronos and kairos.

ਪੁਰਾਣੇ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਖਿਆਤਮਿਕ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the former refers to numeric, or chronological, time.

ਬਾਅਦ ਦਾ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਸਹੀ ਜਾਂ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਪਲ", ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੰਜੀਕਲ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
the latter, literally "the right or opportune moment", relates specifically to metaphysical or divine time.

ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਕੈਰੋਸ ਗੁਣਾਤਮਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਹੈ.
in theology, kairos is qualitative, as opposed to quantitative.

ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੋਨੋਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ é ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in greek mythology, chronos ancient greek ‚ is identified as the personification of time.

ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ "ਸਮਾਂ" ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਨਸ ਲਾਤੀਨੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਜਾਂ ਖਰੋਨਸ ਹੈ.
his name in greek means "time" and is alternatively spelled chronus latin spelling or khronos.

ਕ੍ਰੋਨੋਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ, ਸਲੇਟੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸਿਆਣੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ "ਫਾਦਰ ਟਾਈਮ".
chronos is usually portrayed as an old, wise man with a long, gray beard, such as "father time".

ਕੁਝ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਤਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜੜ ਖਰੋਨੋ ਕ੍ਰੋਨੋਸ ਹੈ ਕ੍ਰੋਨੋਲੋਜੀ, ਕ੍ਰੋਨੋਮੀਟਰ, ਕ੍ਰੌਨਿਕ, ਐਨਾਕਰੋਨਿਜ਼ਮ, ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਨੀਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some english words whose etymological root is khronos chronos include chronology, chronometer, chronic, anachronism, synchronize, and chronicle.

ਕਾਬਲਾਹ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਕਬਬਲੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, para ਇੱਕ ਵਿਗਾੜ ਅਤੇ ਭਰਮ ਹੈ.
time in kabbalah according to kabbalists, € is a paradox and an illusion.

ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ.
both the future and the past are recognized to be combined and simultaneously present.

ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
philosophy two distinct viewpoints on time divide many prominent philosophers.

ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ structureਾਂਚੇ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲੂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
one view is that time is part of the fundamental structure of the universe, a dimension in which events occur in sequence.

ਸਰ ਆਈਜ਼ਕ ਨਿtonਟਨ ਨੇ ਇਸ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿtonਟਨਅਨ ਟਾਈਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sir isaac newton subscribed to this realist view, and hence it is sometimes referred to as newtonian time.

ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਅਕਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ "ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ", ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦਾ, ਜੋ "ਪ੍ਰਵਾਹ" ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਕਿ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਬੌਧਿਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ.
an opposing view is that time does not refer to any kind of actually existing dimension that events and objects "move through", nor to any entity that "flows", but that it is instead an intellectual concept together with space and number that enables humans to sequence and compare events.

ਇਹ ਦੂਸਰਾ ਵਿਚਾਰ, ਗੌਟਫ੍ਰਾਈਡ ਲੇਬਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਇਮੈਨੁਅਲ ਕਾਂਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮਾਂ “ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ... ਅਸੀਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦੇ areੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ. ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
this second view, in the tradition of gottfried leibniz and immanuel kant, holds that space and time "do not exist in and of themselves, but ... are the product of the way we represent things", because we can know objects only as they appear to us.

ਵੇਦ, ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਵਾਲੇ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਇਹ ਚੱਕਰ 4,320 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਹੈ।
the vedas, the earliest texts on indian philosophy and hindu philosophy dating back to the late 2nd millennium bc, describe ancient hindu cosmology, in which the universe goes through repeated cycles of creation, destruction and rebirth, with each cycle lasting 4,320 million years.

ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੈਰਮਾਨਾਈਡਜ਼ ਅਤੇ ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਉੱਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।
ancient greek philosophers, including parmenides and heraclitus, wrote essays on the nature of time.

ਟਿਮਯੁਸ ਵਿਚ ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਸਵਰਗੀ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ.
plato, in the timaeus, identified time with the period of motion of the heavenly bodies.

ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਜ਼ੀਕਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ iv ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 'ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸੰਖਿਆ' ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
aristotle, in book iv of his physica defined time as 'number of movement in respect of the before and after'.

ਉਸ ਦੀਆਂ 11 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਅਗਸਟੀਨ ਆਫ਼ ਹਿਪੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ 'ਤੇ ਗੌਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ,' 'ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਕੀ ਹੈ?
in book 11 of his confessions, st. augustine of hippo ruminates on the nature of time, asking, "what then is time?

ਜੇ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ. "
if no one asks me, i know if i wish to explain it to one that asketh, i know not."

ਉਹ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
he begins to define time by what it is not rather than what it is, an approach similar to that taken in other negative definitions.

ਹਾਲਾਂਕਿ, augustਗਸਟੀਨ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ 11.26 ਕਹਿ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ.
however, augustine ends up calling time a € of the mind confessions 11.26 by which we simultaneously grasp the past in memory, the present by attention, and the future by expectation.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰੰਭ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਨੰਤ ਅਤੀਤ ਹੈ, ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਦਾ ਅਰੰਭ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਤੀਤ ਸੀ.
in contrast to ancient greek philosophers who believed that the universe had an infinite past with no beginning, medieval philosophers and theologians developed the concept of the universe having a finite past with a beginning.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅਬਰਾਹਾਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਨੰਤ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਚੀਜ ਹੈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀਮਤ ਹੈ.
this view is shared by abrahamic faiths as they believe time started by creation, therefore the only thing being infinite is god and everything else, including time, is finite.

ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿtonਟਨ ਨੇ ਪੂਰਨ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਲਿਬਨੀਜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ.
isaac newton believed in absolute space and absolute time leibniz believed that time and space are relational.

ਲਿਬਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਨਿtonਟਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਰ ਆਇਆ.
the differences between leibniz's and newton's interpretations came to a head in the famous correspondence.

ਇਮੈਨੁਅਲ ਕਾਂਤ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਰਣ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਕ ਅਗਾ priorਂ ਅਨੁਭਵ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
immanuel kant, in the critique of pure reason, described time as an a priori intuition that allows us together with the other a priori intuition, space to comprehend sense experience.

ਕਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾ ਤਾਂ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਾਨਸਿਕ frameworkਾਂਚੇ ਦੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਏਜੰਟ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ structuresਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
with kant, neither space nor time are conceived as substances, but rather both are elements of a systematic mental framework that necessarily structures the experiences of any rational agent, or observing subject.

ਕਾਂਤ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੰਕਲਪਿਕ frameworkਾਂਚੇ ਦੇ ਮੁ fundamentalਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰਿਆ, ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ.
kant thought of time as a fundamental part of an abstract conceptual framework, together with space and number, within which we sequence events, quantify their duration, and compare the motions of objects.

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜੋ "ਵਗਦੀ ਹੈ," ਜਿਹੜੀ ਵਸਤੂਆਂ "ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ", ਜਾਂ ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ "ਕੰਟੇਨਰ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in this view, time does not refer to any kind of entity that "flows," that objects "move through," or that is a "container" for events.

ਸਥਾਨਿਕ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਦੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
spatial measurements are used to quantify the extent of and distances between objects, and temporal measurements are used to quantify the durations of and between events.

ਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਕਲਪ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਸਕੀਮਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
time was designated by kant as the purest possible schema of a pure concept or category.

ਹੈਨਰੀ ਬਰਗਸਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਇਕੋ ਇਕੋ ਇਕਮਾਤਰ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਾਨਸਿਕ ਰਚਨਾ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਕੋਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਅਵਧੀ ਕਿਹਾ.
henri bergson believed that time was neither a real homogeneous medium nor a mental construct, but possesses what he referred to as duration.

ਅੰਤਰਾਲ, ਬਰਗਸਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੀ.
duration, in bergson's view, was creativity and memory as an essential component of reality.

ਮਾਰਟਿਨ ਹੇਡੱਗਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਮਾਂ ਹਾਂ.
according to martin heidegger we do not exist inside time, we are time.

ਇਸ ਲਈ, ਅਤੀਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
hence, the relationship to the past is a present awareness of having been, which allows the past to exist in the present.

ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਕਾਰਜ ਜਾਂ ਰੁਝੇਵੇਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ.
the relationship to the future is the state of anticipating a potential possibility, task, or engagement.

ਇਹ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਲੰਬਿਤ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is related to the human propensity for caring and being concerned, which causes "being ahead of oneself" when thinking of a pending occurrence.

ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਘਟਨਾ ਲਈ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
therefore, this concern for a potential occurrence also allows the future to exist in the present.

ਵਰਤਮਾਨ ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੁਣਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the present becomes an experience, which is qualitative instead of quantitative.

ਹੀਡਿੰਗਰ ਸੋਚਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਇਹ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਅਸਥਾਈ ਹੋਂਦ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸੰਬੰਧ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
heidegger seems to think this is the way that a linear relationship with time, or temporal existence, is broken or transcended.

ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ.
we are not stuck in sequential time.

ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਹੋਂਦ ਦੀ ਸਾਡੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬੇਤਰਤੀਬ ਪਹੁੰਚ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ step ਸਕਦੇ ਹਾਂ.
we are able to remember the past and project into the have a kind of random access to our representation of temporal existence we can, in our thoughts, step out of ecstasis sequential time.

5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ, ਅਨੌਖਾ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਐਂਟੀਫੋਨ ਸੋਫੀਸਟ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਆਨ ਟੂਥ ਤੋਂ ਬਚਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਹਾਈਪੋਸਟੈਸੀਸ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਜਾਂ ਮਾਪ ਮਾਪ ਹੈ."
time as "unreal" in 5th century bc greece, antiphon the sophist, in a fragment preserved from his chief work on truth, held that "time is not a reality hypostasis , but a concept or a measure metron ."

ਪਰਮੇਨਾਈਡਸ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗਤੀ ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਜ਼ੇਨੋ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਪੈਦਾ ਹੋਏ.
parmenides went further, maintaining that time, motion, and change were illusions, leading to the paradoxes of his follower zeno.

ਭੁਲੇਖੇ ਵਜੋਂ ਸਮਾਂ ਵੀ ਬੋਧੀ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਇਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
time as an illusion is also a common theme in buddhist thought.

ਜੇ.ਐੱਮ.ਈ. ਮੈਕਟਗਾਰਟ ਦਾ 1908 ਦ ਅਵੈਰਲਿਟੀ ਆਫ ਟਾਈਮ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਣ, ਭਾਵ ਭਵਿੱਖ ਜਾਂ ਅਤੀਤ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਇਕ ਸਵੈ-ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
j. m. e. mctaggart's 1908 the unreality of time argues that, since every event has the characteristic of being both present and not present i.e., future or past , that time is a self-contradictory idea see also the flow of time .

ਇਹ ਦਲੀਲ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਗੈਰ-ਵਾਜਬ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
these arguments often center on what it means for something to be unreal.

ਆਧੁਨਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਓਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਬਾਰਬਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦਿ ਐਂਡ timeਫ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਮੀਕਰਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਰ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ containingਾਂਚੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਰਬਰ ਦੁਆਰਾ 'ਪਲੈਟੋਨੀਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
modern physicists generally believe that time is as real as others, such as julian barbour in his book the end of time, argue that quantum equations of the universe take their true form when expressed in the timeless realm containing every possible now or momentary configuration of the universe, called 'platonia' by barbour.

ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜਿਸਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਸਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਜਾਂ "ਮਾਪਿਆਂ" ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ-ਮਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
a modern philosophical theory called presentism views the past and the future as human-mind interpretations of movement instead of real parts of time or "dimensions" which coexist with the present.

ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੀਤ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਮੌਜੂਦਾ ਨੂੰ tੁਕਵਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ.
this theory rejects the existence of all direct interaction with the past or the future, holding only the present as tangible.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਇਕ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਹਿਸ ਹੈ.
this is one of the philosophical arguments against time travel.

ਇਹ ਸਦੀਵੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ, ਭੂਤਕਾਲ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ, ਅਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਬਲਾਕ ਸਿਧਾਂਤ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਅਸਲ ਹੈ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
this contrasts with eternalism all time present, past and future, is real and the growing block theory the present and the past are real, but the future is not .

ਸਰੀਰਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਨਿਰੀਖਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਸਨ.
physical definition until einstein's reinterpretation of the physical concepts associated with time and space, time was considered to be the same everywhere in the universe, with all observers measuring the same time interval for any event.

ਗੈਰ-ਰੀਲੇਟਿਵਵਾਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਸ ਨਿtonਟਨਿਅਨ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
non-relativistic classical mechanics is based on this newtonian idea of time.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
einstein, in his special theory of relativity, postulated the constancy and finiteness of the speed of light for all observers.

ਉਸਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਲਿਬਾਨ, ਇੱਕ ਵਾਜਬ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਆਬਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ.
he showed that this postulate, together with a reasonable definition for what it means for two events to be simultaneous, requires that distances appear compressed and time intervals appear lengthened for events associated with objects in motion relative to an inertial observer.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਮਿਨਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ convenientੁਕਵੀਂ ਬਣਤਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਦਾ structureਾਂਚਾ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਯਾਮ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the theory of special relativity finds a convenient formulation in minkowski spacetime, a mathematical structure that combines three dimensions of space with a single dimension of time.

ਇਸ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਦੂਰੀਆਂ ਮਾਪੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਸ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਇਕ ਦੂਰੀ ਦਾ ਮਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਸਮਾਂ.
in this formalism, distances in space can be measured by how long light takes to travel that distance, e.g., a light-year is a measure of distance, and a meter is now defined in terms of how far light travels in a certain amount of time.

ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਅੰਤਰਾਲ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਪੇਸ ਵਰਗਾ, ਚਾਨਣ ਵਰਗਾ, ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
two events in minkowski spacetime are separated by an invariant interval, which can be either space-like, light-like, or time-like.

ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਫਰੇਮ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਇਕ ਆਰਜ਼ੀ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਲਈ ਇਕ ਸਥਾਨਿਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
events that have a time-like separation cannot be simultaneous in any frame of reference, there must be a temporal component and possibly a spatial one to their separation.

ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸ ਵਰਗਾ ਵਿਛੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਦਾ ਕੋਈ ਫ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਿਕ ਵੱਖਰਾਵ ਨਾ ਹੋਵੇ.
events that have a space-like separation will be simultaneous in some frame of reference, and there is no frame of reference in which they do not have a spatial separation.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਿਰੀਖਕ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਮਲਾਵਰ ਅੰਤਰਾਲ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੇਗ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
different observers may calculate different distances and different time intervals between two events, but the invariant interval between the events is independent of the observer and his velocity .

ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਗੈਰ-ਰੀਲੇਟਿਵਵਾਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਨਿtonਟਨ ਦੀ "ਅਨੁਸਾਰੀ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਆਮ ਸਮਾਂ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨੁਸਖ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
classical mechanics in non-relativistic classical mechanics, newton's concept of "relative, apparent, and common time" can be used in the formulation of a prescription for the synchronization of clocks.

ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਬਜ਼ਰਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਿਤਿਕ ਧਾਰਣਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
events seen by two different observers in motion relative to each other produce a mathematical concept of time that works sufficiently well for describing the everyday phenomena of most people's experience.

ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਮਝ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
in the late nineteenth century, physicists encountered problems with the classical understanding of time, in connection with the behavior of electricity and magnetism.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਗਨਲ ਵੇਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ, ਸੀਮਤ ਗਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਘੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੰਕ੍ਰੋਨਾਈਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ methodੰਗ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ.
einstein resolved these problems by invoking a method of synchronizing clocks using the constant, finite speed of light as the maximum signal velocity.

ਇਹ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਤੀ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇਕੋ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ.
this led directly to the result that observers in motion relative to one another measure different elapsed times for the same event.

ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਆਮ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
spacetime time has historically been closely related with space, the two together merging into spacetime in einstein's special relativity and general relativity.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਦੇ ਸਥਾਨਿਕ ਹਵਾਲਾ ਫਰੇਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘੜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪ ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰੀ ਗਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
according to these theories, the concept of time depends on the spatial reference frame of the observer, and the human perception as well as the measurement by instruments such as clocks are different for observers in relative motion.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੇ ਇਕ ਘੜੀ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਪੁਲਾੜੀ ਜਗਾਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਵਿਚੋਂ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਮਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਕੋ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹਰ ਚੀਜ ਉਸੇ ਰੇਟ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਘੜੀ, ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਸੋਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਾਰਜ.
for example, if a spaceship carrying a clock flies through space at very nearly the speed of light, its crew does not notice a change in the speed of time on board their vessel because everything traveling at the same speed slows down at the same rate including the clock, the crew's thought processes, and the functions of their bodies .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਲਈ ਜੋ ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪੁਲਾੜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਸ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸਮਤਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਘੜੀ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
however, to a stationary observer watching the spaceship fly by, the spaceship appears flattened in the direction it is traveling and the clock on board the spaceship appears to move very slowly.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੁਲਾੜੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਚਾਲਕ ਦਲ ਵੀ ਨਿਰੀਖਕ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਾਣ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮਤਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ.
on the other hand, the crew on board the spaceship also perceives the observer as slowed down and flattened along the spaceship's direction of travel, because both are moving at very nearly the speed of light relative to each other.

ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਹਰੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸਮਤਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਲਕ ਦਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਲਕੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵੱਖ ਹਨ.
because the outside universe appears flattened to the spaceship, the crew perceives themselves as quickly traveling between regions of space that to the stationary observer are many light years apart.

ਇਹ ਇਸ ਤੱਥ ਦੁਆਰਾ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਚਾਲਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੂੰ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this is reconciled by the fact that the crew's perception of time is different from the stationary observer's what seems like seconds to the crew might be hundreds of years to the stationary observer.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹਸਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in either case, however, causality remains unchanged the past is the set of events that can send light signals to an entity and the future is the set of events to which an entity can send light signals.

ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਲੋਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਤੀ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਰਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
time dilation einstein showed in his thought experiments that people travelling at different speeds, while agreeing on cause and effect, measure different time separations between events, and can even observe different chronological orderings between non-causally related events.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਦੇ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
though these effects are typically minute in the human experience, the effect becomes much more pronounced for objects moving at speeds approaching the speed of light.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬਆਟੋਮਿਕ ਕਣ ਇਕ ਲੈਬ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੂਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੁਯੂਨ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
many subatomic particles exist for only a fixed fraction of a second in a lab relatively at rest, but some that travel close to the speed of light can be measured to travel farther and survive much longer than expected a muon is one example .

ਸੰਬੰਧਤਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਕਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ, ਇਹ meanਸਤਨ, ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੂਰੀ ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਫ਼ਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਗਤੀ ਜ਼ੀਰੋ ਹੈ.
according to the special theory of relativity, in the high-speed particle's frame of reference, it exists, on the average, for a standard amount of time known as its mean lifetime, and the distance it travels in that time is zero, because its velocity is zero.

ਆਰਾਮ 'ਤੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਫਰੇਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਸਮਾਂ ਕਣ ਲਈ "ਹੌਲੀ" ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
relative to a frame of reference at rest, time seems to "slow down" for the particle.

ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਕਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਦੂਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
relative to the high-speed particle, distances seem to shorten.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੋਨੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ "ਰੈਪਡ" ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
einstein showed how both temporal and spatial dimensions can be altered or "warped" by high-speed motion.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦਾ ਅਰਥ "ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਕੇ ਦੇ ਪੁਆਇੰਟ ਏ ਅਤੇ ਬੀ 'ਤੇ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅੰਤਰਾਲ ਏਬੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਬਿੰਦੂ, ਐਮ ਤੋਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
einstein the meaning of relativity "two events taking place at the points a and b of a system k are simultaneous if they appear at the same instant when observed from the middle point, m, of the interval ab.

ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਕੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. "
time is then defined as the ensemble of the indications of similar clocks, at rest relatively to k, which register the same simultaneously."

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਵੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਨਿਰੀਖਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਵਾਲਾ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਿਰੀਖਕ ਦੁਆਰਾ ਇਕੋ ਵੱਖਰੇ ਜੜੱਤਕਾਰੀ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
einstein wrote in his book, relativity, that simultaneity is also relative, i.e., two events that appear simultaneous to an observer in a particular inertial reference frame need not be judged as simultaneous by a second observer in a different inertial frame of reference.

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਮਾਂ ਬਨਾਮ ਨਿtonਟਨਿਅਨ ਸਮੇਂ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨਜ਼ ਨਿtonਟਨਿਅਨ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਇਲਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
relativistic time versus newtonian time the animations visualise the different treatments of time in the newtonian and the relativistic descriptions.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਗੈਲਲੀਅਨ ਅਤੇ ਲੋਰੇਂਟਜ਼ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿtonਟਨਿਅਨ ਅਤੇ ਰੀਲੇਟਿਵਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਹਨ.
at the heart of these differences are the galilean and lorentz transformations applicable in the newtonian and relativistic theories, respectively.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਲੰਬਕਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
in the figures, the vertical direction indicates time.

ਖਿਤਿਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਥਾਨਿਕ ਮਾਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਡੱਬੀ ਕਰਵ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਟਰੈਜੈਕਟਰੀ "ਵਰਲਡ ਲਾਈਨ" ਹੈ.
the horizontal direction indicates distance only one spatial dimension is taken into account , and the thick dashed curve is the spacetime trajectory "world line" of the observer.

ਛੋਟੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ.
the small dots indicate specific past and future events in spacetime.

ਵਰਟੀਕਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਖਾ ਦੇ ਭਟਕਣ ਦਾ opeਲਾਨ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰੀ ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the slope of the world line deviation from being vertical gives the relative velocity to the observer.

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
note how in both pictures the view of spacetime changes when the observer accelerates.

ਨਿtonਟੋਨਿਅਨ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਨਿਰਭਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ‘ਹੁਣ’ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਭਾਵ, ਕੀ ਕੋਈ ਇਵੈਂਟ ਨਿਰੀਖਕ ਰਾਹੀਂ ਖਿਤਿਜੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
in the newtonian description these changes are such that time is absolute the movements of the observer do not influence whether an event occurs in the 'now' i.e., whether an event passes the horizontal line through the observer .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਬੰਧਤ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿ ਕੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨਿਰੀਖਕ ਦੀ "ਲਾਈਟ ਕੋਨ" ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ.
however, in the relativistic description the observability of events is absolute the movements of the observer do not influence whether an event passes the "light cone" of the observer.

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿtonਟਨਿਅਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੀਲੇਟਿਵਵਾਦੀ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰੰਤਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ.
notice that with the change from a newtonian to a relativistic description, the concept of absolute time is no longer applicable events move up-and-down in the figure depending on the acceleration of the observer.

ਸਮੇਂ ਦਾ ਤੀਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲਾ ਝੂਠ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਸਥਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
arrow of time time appears to have a past lies behind, fixed and immutable, while the future lies ahead and is not necessarily fixed.

ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤੀਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਉਲਟ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
yet for the most part the laws of physics do not specify an arrow of time, and allow any process to proceed both forward and in reverse.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਮੂਨਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਕਈ ਵਾਰ ਮਨਮਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this is generally a consequence of time being modeled by a parameter in the system being analyzed, where there is no "proper time" the direction of the arrow of time is sometimes arbitrary.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਐਂਟਰੋਪੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਐਂਟਰੋਪੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਤੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ, ਸੀ ਪੀ ਟੀ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਤੀਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈਟ ਕੋਨ ਵੇਖੋ.
examples of this include the second law of thermodynamics, which states that entropy must increase over time see entropy the cosmological arrow of time, which points away from the big bang, cpt symmetry, and the radiative arrow of time, caused by light only traveling forwards in time see light cone .

ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸੀ ਪੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੀ ਪੀ ਟੀ ਸਮਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਾ counterਂਟਰਬਲੇਂਸਿੰਗ ਸਮਾਂ ਅਸਮੈਟਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
in particle physics, the violation of cp symmetry implies that there should be a small counterbalancing time asymmetry to preserve cpt symmetry as stated above.

ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਵਰਣਨ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਵੇਖੋ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿੱਚ ਮਾਪ.
the standard description of measurement in quantum mechanics is also time asymmetric see measurement in quantum mechanics .

ਕੁਆਂਟਿਜ ਟਾਈਮ ਟਾਈਮ ਕੁਆਂਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਇਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਧਾਰਨਾ ਹੈ.
quantized time time quantization is a hypothetical concept.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਥਾਪਿਤ ਭੌਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮਾਨਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਆਮ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਐਂਟੀਜਾਈਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
in the modern established physical theories the standard model of particles and interactions and general relativity time is not quantized.

ਪਲੈਂਕ ਟਾਈਮ 5.4 ਸਕਿੰਟ ਕੁਦਰਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲੈਂਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
planck time 5.4 seconds is the unit of time in the system of natural units known as planck units.

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸਰੀਰਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਲੈਂਕ ਸਮਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
current established physical theories are believed to fail at this time scale, and many physicists expect that the planck time might be the smallest unit of time that could ever be measured, even in principle.

ਟੈਂਟੇਟਿਵ ਭੌਤਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ ਲੂਪ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਲਈ.
tentative physical theories that describe this time scale exist see for instance loop quantum gravity.

ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਸਿਧਾਂਤ ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਗ ਨੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
time and the big bang theory stephen hawking in particular has addressed a connection between time and the big bang.

ਟਾਈਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਹਾਕਿੰਗ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਮਾਂ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਰੇਮ ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਓ.
in a brief history of time and elsewhere, hawking says that even if time did not begin with the big bang and there were another time frame before the big bang, no information from events then would be accessible to us, and nothing that happened then would have any effect upon the present time-frame.

ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਹਾਕਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜੋ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਬੇਕਾਰ ਹੈ.
upon occasion, hawking has stated that time actually began with the big bang, and that questions about what happened before the big bang are meaningless.

ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਅਰਸਤੂ ਦੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਮੋਰਟੀਮਰ ਜੇ ਐਡਲਰ ਵਰਗੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਲੋਚਨਾ ਮਿਲੀ ਹੈ.
this less-nuanced, but commonly repeated formulation has received criticisms from philosophers such as aristotelian philosopher mortimer j. adler.

ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਝੌਤੇ' ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ 5 ਸਕਿੰਟ ਬਾਅਦ ਇਕ ਪਲੈਂਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ੁੱਧ ਅਟਕਲਾਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
scientists have come to some agreement on descriptions of events that happened seconds after the big bang, but generally agree that descriptions about what happened before one planck time 5 seconds after the big bang are likely to remain pure speculation.

ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਦਕਿ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਮਾਡਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸੁਧਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
speculative physics beyond the big bang while the big bang model is well established in cosmology, it is likely to be refined in the future.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਮੁ momentsਲੇ ਪਲਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
little is known about the earliest moments of the universe's history.

ਇਕਵਚਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੇਜਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਇਕਵਚਨਤਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the singularity theorems require the existence of a singularity at the beginning of cosmic time.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਧਾਰਣ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਸਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਪਲਾਕ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਧਾਰਣ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਟੁੱਟਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਇਕਵਚਨਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, these theorems assume that general relativity is correct, but general relativity must break down before the universe reaches the planck temperature, and a correct treatment of quantum gravity may avoid the singularity.

ਜੇ ਮੁਦਰਾਸਫਿਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਇੰਨੇ ਦੂਰ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਘਾਤਕ ਵਿਸਥਾਰ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਪੇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕ ਦੇਵੇਗਾ.
if inflation has indeed occurred, it is likely that there are parts of the universe so distant that they cannot be observed in principle, as exponential expansion would push large regions of space beyond our observable horizon.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਡਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੀਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਸਪੇਸ-ਸਮਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਕਵਚਨਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ.
some proposals, each of which entails untested hypotheses, are models including the boundary condition in which the whole of space-time is finite the big bang does represent the limit of time, but without the need for a singularity.

ਬ੍ਰਾਇਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾੱਡਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾਸਫਿਤੀ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿ inਰੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਂਸਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੀ-ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਮਾੱਡਲ ਈਕਪ੍ਰੋਟਿਕ ਮਾਡਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਬਰੇਨਜ਼ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਮਾਡਲ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਇਕਪਾਈਰੋਟਿਕ ਮਾਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ. ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
brane cosmology models in which inflation is due to the movement of branes in string theory the pre-big bang model the ekpyrotic model, in which the big bang is the result of a collision between branes and the cyclic model, a variant of the ekpyrotic model in which collisions occur periodically.

ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਾਲੀ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਕੁਆਂਟਮ-ਗਰੈਵਿਟੀ ਝੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਬੁਲਬੁਲਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
chaotic inflation, in which inflation events start here and there in a random quantum-gravity foam, each leading to a bubble universe expanding from its own big bang.

ਅਖੀਰਲੀਆਂ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਬਿਗ ਬੈਂਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਜਾਂ ਮਲਟੀਵਰਸ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
proposals in the last two categories see the big bang as an event in a much larger and older universe, or multiverse, and not the literal beginning.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ spaceੰਗ ਨਾਲ ਪੁਲਾੜ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਧਾਰਣ "ਪ੍ਰਵਾਹ" ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਤੱਕ ਵੱਖਰੀ.
time travel time travel is the concept of moving backwards or forwards to different points in time, in a manner analogous to moving through space, and different from the normal "flow" of time to an earthbound observer.

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਬਿੰਦੂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ "ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ".
in this view, all points in time including future times "persist" in some way.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਗਲਪ ਦਾ ਇਕ ਪਲਾਟ ਯੰਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
time travel has been a plot device in fiction since the 19th century.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
traveling backwards in time has never been verified, presents many theoretic problems, and may be an impossibility.

ਕੋਈ ਵੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਉਪਕਰਣ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾਤਮਕ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਟਾਈਮ ਮਸ਼ੀਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
any technological device, whether fictional or hypothetical, that is used to achieve time travel is known as a time machine.

ਅਤੀਤ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਕਾਰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਵਿਗਾੜ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ.
a central problem with time travel to the past is the violation of causality should an effect precede its cause, it would give rise to the possibility of a temporal paradox.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੁਆਇੰਟਾਂ, ਸਮਾਨਾਂਤਮਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਹੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
some interpretations of time travel resolve this by accepting the possibility of travel between branch points, parallel realities, or universes.

ਕਾਰਜ-ਅਧਾਰਤ ਅਸਥਾਈ ਵਿਗਾੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਹੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਤਕਰੇ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ.
another solution to the problem of causality-based temporal paradoxes is that such paradoxes cannot arise simply because they have not arisen.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲਪ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as illustrated in numerous works of fiction, free will either ceases to exist in the past or the outcomes of such decisions are predetermined.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ.
as such, it would not be possible to enact the grandfather paradox because it is a historical fact that your grandfather was not killed before his child your parent was conceived.

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਇਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਇੱਕ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਚਲਦੀ ਹੈ.
this view doesn't simply hold that history is an unchangeable constant, but that any change made by a hypothetical future time traveler would already have happened in his or her past, resulting in the reality that the traveler moves from.

ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੋਵੀਕੋਵ ਸਵੈ-ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
more elaboration on this view can be found in the novikov self-consistency principle.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
time perception the specious present refers to the time duration wherein one's perceptions are considered to be in the present.

ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ that ਇਸ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤਤਕਾਲ.
the experienced present is said to be € in that, unlike the objective present, it is an interval and not a durationless instant.

ਸਪੈਸੀਅਸ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਈਆਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
the term specious present was first introduced by the psychologist e.r.

ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
clay, and later developed by william james.

ਬਾਇਓਪਸਕੋਲੋਜੀ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੰਡਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਕਾਰਟੈਕਸ, ਸੇਰੇਬੈਲਮ ਅਤੇ ਬੇਸਲ ਗੈਂਗਲੀਆ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
biopsychology the brain's judgment of time is known to be a highly distributed system, including at least the cerebral cortex, cerebellum and basal ganglia as its components.

ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਸਾ, ਸੁਪਰਾਚੀਆਸੈਟਿਕ ਨਿ nucਕਲੀ, ਸਰਕਾਡੀਅਨ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸੈੱਲ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਛੋਟੇ-ਸੀਮਾ ਦੇ ਅਲਟ੍ਰਾਡਿਅਨ ਟਾਈਮ ਕੀਪਿੰਗ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
one particular component, the suprachiasmatic nuclei, is responsible for the circadian or daily rhythm, while other cell clusters appear capable of shorter-range ultradian timekeeping.

ਸਾਈਕੋਐਕਟਿਵ ਡਰੱਗਜ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
psychoactive drugs can impair the judgment of time.

ਉਤੇਜਕ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਚੂਹੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਉਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
stimulants can lead both humans and rats to overestimate time intervals, while depressants can have the opposite effect.

ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਅਤੇ ਨੋਰੇਪਾਈਨਫ੍ਰਾਈਨ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the level of activity in the brain of neurotransmitters such as dopamine and norepinephrine may be the reason for this.

ਅਜਿਹੇ ਰਸਾਇਣ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਨਿurਰੋਨਾਂ ਦੀ ਫਾਇਰਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਰੋਕਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਰੇਟ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਅੰਤਰਾਲ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਦਰ ਘਟਦੀ ਹੋਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗੀ. ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਮੇਂ.
such chemicals will either excite or inhibit the firing of neurons in the brain, with a greater firing rate allowing the brain to register the occurrence of more events within a given interval speed up time and a decreased firing rate reducing the brain's capacity to distinguish events occurring within a given interval slow down time .

ਮਾਨਸਿਕ ਕ੍ਰੋਮੋਮੈਟਰੀ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ, ਅੰਤਰਾਲ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ-ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
mental chronometry is the use of response time in perceptual-motor tasks to infer the content, duration, and temporal sequencing of cognitive operations.

ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਗਿਆਨ-ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
development of awareness and understanding of time in children children's expanding cognitive abilities allow them to understand time more clearly.

ਦੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ "ਹੁਣ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਹੀਂ" ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ.
two- and three-year-olds' understanding of time is mainly limited to "now and not now."

ਪੰਜ- ਅਤੇ ਛੇ-ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੀਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ.
five- and six-year-olds can grasp the ideas of past, present, and future.

ਸੱਤ- ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਘੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ.
seven- to ten-year-olds can use clocks and calendars.

ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਭੁਲੇਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾੱਪਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਹਿਪਨੋਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
alterations in addition to psychoactive drugs, judgments of time can be altered by temporal illusions like the kappa effect , age, and hypnosis.

ਪਾਰਕਿੰਸਨ'ਸ ਰੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਘਾਟਾ ਵਿਕਾਰ ਜਿਹੀ ਦਿਮਾਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the sense of time is impaired in some people with neurological diseases such as parkinson's disease and attention deficit disorder.

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਂ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਸ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਧਾਰਨਾ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
psychologists assert that time seems to go faster with age, but the literature on this age-related perception of time remains controversial.

ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ, ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਨਿurਰੋਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰਸ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਬਾਹਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.
those who support this notion argue that young people, having more excitatory neurotransmitters, are able to cope with faster external events.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨਿਯਮਾਂ, ਸੰਮੇਲਨਾਂ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਸੰਬੰਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਹੈ. ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਜ.
use of time in sociology and anthropology, time discipline is the general name given to social and economic rules, conventions, customs, and expectations governing the measurement of time, the social currency and awareness of time measurements, and people's expectations concerning the observance of these customs by others.

ਅਰਲੀ ਰਸਲ ਹੋਲਚਾਈਲਡ ਅਤੇ ਨੌਰਬਰਟ ਐਲਿਆਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ.
arlie russell hochschild and norbert elias have written on the use of time from a sociological perspective.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਹਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੱਦਾ ਹੈ.
the use of time is an important issue in understanding human behavior, education, and travel behavior.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੋਜ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਹੈ.
time-use research is a developing field of study.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਚਿੰਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਘਰ, ਕੰਮ, ਖਰੀਦਦਾਰੀ, ਆਦਿ ਤੇ ਬਿਤਾਇਆ ਸਮਾਂ.
the question concerns how time is allocated across a number of activities such as time spent at home, at work, shopping, etc.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ.
time use changes with technology, as the television or the internet created new opportunities to use time in different ways.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਏ ਗਏ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਇਕ ਮਿੰਟ ਇਕ-ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ 'ਤੇ.
however, some aspects of time use are relatively stable over long periods of time, such as the amount of time spent traveling to work, which despite major changes in transport, has been observed to be about minutes one-way for a large number of cities over a long period.

ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਜਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਕੇ ਕਿ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨਾ ਜੋ ਇਸਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ timeੁਕਵੀਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
time management is the organization of tasks or events by first estimating how much time a task requires and when it must be completed, and adjusting events that would interfere with its completion so it is done in the appropriate amount of time.

ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਦਿਨ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
calendars and day planners are common examples of time management tools.

ਸਮਾਗਮਾਂ, ਜਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਕ੍ਰਮ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਸਤੂਆਂ, ਤੱਥਾਂ, ਘਟਨਾਵਾਂ, ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਣ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
a sequence of events, or series of events, is a sequence of items, facts, events, actions, changes, or procedural steps, arranged in time order chronological order , often with causality relationships among the items.

ਕਾਰਜ-ਕਾਰਣ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਜਾਂ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਕੋ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
because of causality, cause precedes effect, or cause and effect may appear together in a single item, but effect never precedes cause.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰਜ਼ ਟੈਕਸਟ, ਟੇਬਲ, ਚਾਰਟ ਜਾਂ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a sequence of events can be presented in text, tables, charts, or timelines.

ਆਈਟਮਾਂ ਜਾਂ ਇਵੈਂਟਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਈਮਸਟੈਂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the description of the items or events may include a timestamp.

ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰਤੀਬ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮਵਾਦੀ ਮਾਰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰੇਖਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a sequence of events that includes the time along with place or location information to describe a sequential path may be referred to as a world line.

ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੈਮੋਲੋਜੀ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ, ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਹਿ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
uses of a sequence of events include stories, historical events chronology , directions and steps in procedures, and timetables for scheduling activities.

ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a sequence of events may also be used to help describe processes in science, technology, and medicine.

ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਇਤਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ, ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀਆਂ, ਜਾਂ ਉਮੀਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨਗੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ.
a sequence of events may be focused on past events e.g., stories, history, chronology , on future events that must be in a predetermined order e.g., plans, schedules, procedures, timetables , or focused on the observation of past events with the expectation that the events will occur in the future e.g., processes .

ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਵਿਵਿਧਤਾ ਮਸ਼ੀਨ ਕੈਮ ਟਾਈਮਰ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸੈਕਿੰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ, ਲਾਅ ਲਾਅ ਲਾਅ ਲਾਅ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਡਿਸਕ੍ਰੇਟਟ ਇਵੈਂਟ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਇਵੈਂਟਸ ਰਿਕਾਰਡਰ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਸੀਕਨ.
the use of a sequence of events occurs in fields as diverse as machines cam timer , documentaries seconds from disaster , law choice of law , computer simulation discrete event simulation , and electric power transmission sequence of events recorder .

ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਣ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਦਾਇਚੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਸਮਾਂਰੇਖਾ ਹੈ.
a specific example of a sequence of events is the timeline of the fukushima daiichi nuclear disaster.

ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਥਾਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੰਕਲਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੱਧਦਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪੇਸ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣਾਤਮਕ ਹੈ.
spatial conceptualization of time although time is regarded as an abstract concept, there is increasing evidence that time is conceptualized in the mind in terms of space.

ਇਹ ਹੈ, ਆਮ, ਸੰਖੇਪ wayੰਗ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਮਨੁੱਖ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
that is, instead of thinking about time in a general, abstract way, humans think about time in a spatial way and mentally organize it as such.

ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
using space to think about time allows humans to mentally organize temporal events in a specific way.

ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਕਸਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਟਾਈਮ ਲਾਈਨ ਐਮਟੀਐਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this spatial representation of time is often represented in the mind as a mental time line mtl .

ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
using space to think about time allows humans to mentally organize temporal order.

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਈ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਖਰਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਐਮਟੀਐਲ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਿਖਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਇਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਰਜੀ ਰੁਝਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
these origins are shaped by many environmental example, literacy appears to play a large role in the different types of mtls, as reading writing direction provides an everyday temporal orientation that differs from culture to culture.

ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਐਮਟੀਐਲ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ.
in western cultures, the mtl may unfold rightward with the past on the left and the future on the right since people read and write from left to right.

ਪੱਛਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ.
western calendars also continue this trend by placing the past on the left with the future progressing toward the right.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਇਬਰਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਮਟੀਐਲ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਉਭਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
conversely, israeli-hebrew speakers read from right to left, and their mtls unfold leftward past on the right with future on the left , and evidence suggests these speakers organize time events in their minds like this as well.

ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੰਖੇਪ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਗਠਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
this linguistic evidence that abstract concepts are based in spatial concepts also reveals that the way humans mentally organize time events varies across is, a certain specific mental organization system is not universal.

ਇਸ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਮਟੀਐਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਿਤਿਜੀ, ਐਗਨੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਐਮਟੀਐਲ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਿਕ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
so, although western cultures typically associate past events with the left and future events with the right according to a certain mtl, this kind of horizontal, egocentric mtl is not the spatial organization of all cultures.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਈਗੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਸਥਾਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਕ ਐਲੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਸਥਾਨਿਕਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
although most developed nations use an egocentric spatial system, there is recent evidence that some cultures use an allocentric spatialization, often based on environmental features.

ਪਾਪੁਆ ਨਿ gu ਗਿੰਨੀ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਯੂਪਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
a recent study of the indigenous yupno people of papua new guinea focused on the directional gestures used when individuals used time-related words.

ਜਦੋਂ ਅਤੀਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਤਰਾਈ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਘਾਟੀ ਦੀ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਈ.
when speaking of the past such as or , individuals gestured downhill, where the river of the valley flowed into the ocean.

ਜਦੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵੱਲ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ.
when speaking of the future, they gestured uphill, toward the source of the river.

ਇਹ ਆਮ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਪਨੋ ਲੋਕ ਐਲੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਐਮਟੀਐਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ.
this was common regardless of which direction the person faced, revealing that the yupno people may use an allocentric mtl, in which time flows uphill.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਇਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਮੂਹ, ਪੋਰਮਪੁਰਾਵਾਂ ਦੇ ਇਸੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਫਰਕ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਬੁ agingਾਪੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਫੋਟੋਆਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਰੱਖੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਉਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ.
a similar study of the pormpuraawans, an aboriginal group in australia, revealed a similar distinction in which when asked to organize photos of a man aging order, individuals consistently placed the youngest photos to the east and the oldest photos to the west, regardless of which direction they faced.

ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ ਜਿਸਨੇ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ.
this directly clashed with an american group which consistently organized the photos from left to right.

ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਐਲੋਸੈਂਟ੍ਰਿਕ ਐਮਟੀਐਲ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
therefore, this group also appears to have an allocentric mtl, but based on the cardinal directions instead of geographical features.

ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਸੋਚਣ ਦੇ distੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਖੜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ.
the wide array of distinctions in the way different groups think about time leads to the broader question that different groups may also think about other abstract concepts in different ways as well, such as causality and number.

ਏਰਾ ਹੌਰੋਲੋਜੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਕੈਰੋਸ ਯੂ ਟੀ ਸੀ ਦੇ ਸਮਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਯੂਟੀਸੀ ਟਰਮ ਟਾਈਮ ਬੁੱਕਸ ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਟਾਈਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਾਲ ਡੇਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਥੇ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਸੀਨ ਐਮ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ. ਕੈਰਲ ਦਿ ਡਿਸਕਵਰੀ timeਫ ਟਾਈਮ ਆਫ ਸਟੀਫਨ ਟੌਲਮਿਨ ਅਤੇ ਜੂਨ ਗੁੱਡਫੀਲਡ ਏ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਟਾਈਮ pasਫ ਪਾਕਲ ਰਿਚਟ ਦਿ ਸਰੀਰਕ ਅਧਾਰਤ ਦਿ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਹੀਨਜ਼-ਡਾਇਟਰ ਜ਼ੇਹ ਐਂ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਟਾਈਮ ਜੋਨ ਵਿਲੀਅਮ ਡੱਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ 'ਐੱਲਨ ਲਾਈਟਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਨ ਹੇਡਿੰਗਰ ਟਾਈਮ ਰੀ ਟਾਈਮ ਦੁਆਰਾ ਲੀ ਸਮੋਲੀਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਕ੍ਰੋਨੋਮੇਟ੍ਰੋਫਿਲਿਆ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡਿutsਸ਼ ਗੇਸਲਸ਼ੈਫਟ ਜਰਮਨੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਵਾਚ ਐਂਡ ਕਲਾਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ. ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਬਨਾਮ ਪੀ.ਸੀ. ਕਲਾਕ ਫਰਕ ਪਲੈਂਕ ਟਾਈਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱlਣਾ ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਖੇ ਟਾਈਮ ਟਾਈਮ ਇਨ ਇਨ ਟਾਈਮ ਮਾਪਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ.
see also era horology international system of quantities kairos list of utc timing centers utc term time books a brief history of time by stephen hawking about time einstein's unfinished revolution by paul davies from eternity to here the quest for the ultimate theory of time by sean m. carroll the discovery of time by stephen toulmin and june goodfield a natural history of time by pascal richet the physical basis of the direction of time by heinz-dieter zeh an experiment with time by john william dunne einstein's dreams by alan lightman being and time by martin heidegger time reborn by lee smolin organizations leading scholarly organizations for researchers on the history and technology of time and timekeeping antiquarian horological united kingdom chronometrophilia switzerland deutsche gesellschaft germany national association of watch and clock united states references further reading external links accurate time vs. pc clock difference exploring time from planck time to the lifespan of the universe different systems of measuring time time on in our time at the bbc.

ਬ੍ਰੈਡਲੀ ਡਾਉਡਨ ਦੁਆਰਾ ਫਿਲਹਾਲ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਸੁਣੋ.
listen now time in the internet encyclopedia of philosophy, by bradley dowden.

ਲੇ ਪੋਇਡੇਵਿਨ, ਰੌਬਿਨ ਵਿੰਟਰ 2004.
le poidevin, robin winter 2004 .

"ਸਮੇਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਧਾਰਣਾ".
"the experience and perception of time".

ਐਡਵਰਡ ਐਨ. ਜ਼ਲਤਾ ਵਿਚ.
in edward n. zalta.

ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ.
the stanford encyclopedia of philosophy.

9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 9 april 2011.

ਖੁੱਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਰੰਗਹੀਣ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਨਾਂ ਦੇ ਤਰਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ.
time at open directory water is a transparent and nearly colorless chemical substance that is the main constituent of earth's streams, lakes, and oceans, and the fluids of most living organisms.

ਇਸ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਫਾਰਮੂਲਾ ਐਚ 2 ਓ ਹੈ, ਭਾਵ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਣੂ ਵਿਚ ਇਕ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਦੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
its chemical formula is h2o, meaning that its molecule contains one oxygen and two hydrogen atoms, that are connected by covalent bonds.

ਪਾਣੀ ਉਸ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਤਰਲ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਆਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਕਸਰ ਇਸ ਦੇ ਠੋਸ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੇ ਬਰਫ਼ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਗੈਸਿous ਸਟੇਟ ਭਾਫ਼ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
water strictly refers to the liquid state of that substance, that prevails at standard ambient temperature and pressure but it often refers also to its solid state ice or its gaseous state steam or water vapor .

ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਬਰਫ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, ਆਈਸ ਪੈਕ ਅਤੇ ਆਈਸਬਰਗ, ਬੱਦਲ, ਧੁੰਦ, ਤ੍ਰੇਲ, ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਨਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it also occurs in nature as snow, glaciers, ice packs and icebergs, clouds, fog, dew, aquifers, and atmospheric humidity.

ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ 71% ਨੂੰ coversੱਕਦਾ ਹੈ.
water covers 71% of the earth's surface.

ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
it is vital for all known forms of life.

ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਪਥਰਾਟਾ ਪਾਣੀ ਦਾ 96.5% ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 1.7%, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ 1.7% ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ, ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਜਲ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ 0.001% ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਭਾਫ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬੱਦਲ ਬਣੇ ਬਰਫ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਤਲ, ਅਤੇ ਵਰਖਾ
on earth, 96.5% of the planet's crust water is found in seas and oceans, 1.7% in groundwater, 1.7% in glaciers and the ice caps of antarctica and greenland, a small fraction in other large water bodies, and 0.001% in the air as vapor, clouds formed of ice and liquid water suspended in air , and precipitation.

ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 2.5% ਪਾਣੀ ਤਾਜਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਪਾਣੀ ਦਾ 98.8% ਪਾਣੀ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ.
only 2.5% of this water is freshwater, and 98.8% of that water is in ice excepting ice in clouds and groundwater.

ਸਾਰੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ 0.3% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ 0.003% ਜੀਵ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
less than 0.3% of all freshwater is in rivers, lakes, and the atmosphere, and an even smaller amount of the earth's freshwater 0.003% is contained within biological bodies and manufactured products.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a greater quantity of water is found in the earth's interior.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਪੇਰੀਏਸ਼ਨ ਈਵੇਪੋਟ੍ਰਾਂਸਪਾਇਰਸ, ਸੰਘਣਾਪਣ, ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
water on earth moves continually through the water cycle of evaporation and transpiration evapotranspiration , condensation, precipitation, and runoff, usually reaching the sea.

ਭਾਫਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੇਸਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
evaporation and transpiration contribute to the precipitation over land.

ਹਾਈਡਰੇਟਿਡ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜ ਜਾਂ ਸੋਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
large amounts of water are also chemically combined or adsorbed in hydrated minerals.

ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਕੈਲੋਰੀ ਜਾਂ ਜੈਵਿਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
safe drinking water is essential to humans and other lifeforms even though it provides no calories or organic nutrients.

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਵੱਛ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ billionਾਈ ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ adequateੁਕਵੀਂ ਸਵੱਛਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।
access to safe drinking water has improved over the last decades in almost every part of the world, but approximately one billion people still lack access to safe water and over 2.5 billion lack access to adequate sanitation.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਬੰਧ ਹੈ.
there is a clear correlation between access to safe water and gross domestic product per capita.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ 2025 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਪਾਣੀ-ਅਧਾਰਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗੀ.
however, some observers have estimated that by 2025 more than half of the world population will be facing water-based vulnerability.

ਨਵੰਬਰ, 2009 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2030 ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ।
a report, issued in november 2009, suggests that by 2030, in some developing regions of the world, water demand will exceed supply by 50%.

ਪਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
water plays an important role in the world economy.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
approximately 70% of the freshwater used by humans goes to agriculture.

ਨਮਕ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
fishing in salt and fresh water bodies is a major source of food for many parts of the world.

ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਦੂਰੀ ਦਾ ਵਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ riversੇ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
much of long-distance trade of commodities such as oil and natural gas and manufactured products is transported by boats through seas, rivers, lakes, and canals.

ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਬਰਫ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਠੰ .ਕ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
large quantities of water, ice, and steam are used for cooling and heating, in industry and homes.

ਪਾਣੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘੋਲਨਹਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਧੋਣ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water is an excellent solvent for a wide variety of chemical substances as such it is widely used in industrial processes, and in cooking and washing.

ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੈਰਾਕੀ, ਅਨੰਦ ਬੋਟਿੰਗ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਰੇਸਿੰਗ, ਸਰਫਿੰਗ, ਖੇਡ ਫਿਸ਼ਿੰਗ, ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਦਾ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ.
water is also central to many sports and other forms of entertainment, such as swimming, pleasure boating, boat racing, surfing, sport fishing, and diving.

ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ: ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤ adequateੁਕਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
chemical and physical properties states water is a liquid at the temperatures and pressures that are most adequate for life.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, 1 ਬਾਰ 0.98692 ਏਟੀਐਮ, 100 ਕੇਪੀਏ, 14.5 ਪੀਐਸਆਈ ਦੇ ਆਮ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ' ਤੇ, ਪਾਣੀ 273.15 ਕੇ 0, 32 ਅਤੇ 373.15 ਕੇ 100, 212 ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
specifically, at normal atmospheric pressure of 1 bar 0.98692 atm, 100 kpa, 14.5 psi , water is a liquid between the temperatures of 273.15 k 0 , 32 and 373.15 k 100 , 212 .

ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣਾ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 600 ਏਟੀਐਮ ਤੇ, 2100 ਏਟੀਐਮ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
increasing the pressure slightly lowers the melting point, which is about at 600 atm, at 2100 atm.

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ iceੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਅੰਟਾਰਟਿਕਾ ਦੀਆਂ ਦੱਬੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਲਈ.
this effect is relevant, for example, to ice skating, to the buried lakes of antartica, and to the movement of glaciers.

2100 ਏਟੀਐਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅਾਂ ਤੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਦਬਾਅ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
at pressures higher than 2100 atm the melting point rapidly increases again, and ice takes several exotic forms that do not exist at lower pressures.

ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 220 ਏਟੀਐਮ ਤੇ ਲਗਭਗ 374 ਹੈ.
increasing the pressure has a more dramatic effect on the boiling point, that is about 374 at 220 atm.

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਥਰਮਲ ਵੈਨਟਸ ਅਤੇ ਗੀਜ਼ਰ, ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਪਕਾਉਣ, ਅਤੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
this effect is important in, among other things, deep-sea hydrothermal vents and geysers, pressure cooking, and steam engine design.

ਮਾ mountਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਜਿਥੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਲਗਭਗ 0.34 ਏਟੀਐਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ 154 68 ਤੇ ਉਬਾਲਦਾ ਹੈ.
at the top of mount everest, where the atmospheric pressure is about 0.34 atm, water boils at 68 154 .

0.006 ਏਟੀਐਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਬਾਅਵਾਂ ਤੇ, ਪਾਣੀ ਤਰਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਤੋਂ ਗੈਸ ਤਕ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸੁੱਕਣ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
at very low pressures below about 0.006 atm , water cannot exist in the liquid state, and passes directly from solid to gas by phenomenon exploited in the freeze drying of food.

221 ਏਟੀਐਮ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅਵਾਂ ਤੇ, ਤਰਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁਣ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇੱਕ ਸੂਪਰਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਭਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
at very high pressures above 221 atm , the liquid and gas states are no longer distinguishable, a state called supercritical steam.

ਪਾਣੀ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਰਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਸੰਘਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water also differs from most liquids in that it becomes less dense as it freezes.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਘਣਤਾ 1000 ਕਿਲੋ ਮੀ .3 62.43 ਐਲਬੀ ਕਿ f ਫੁਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 3.98 39.16 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਘਣਤਾ 917 ਕਿਲੋ ਐਮ 3 57.25 ਐਲਬੀ ਕਿ c ਫੁੱਟ ਹੈ.
the maximum density of water is 1,000 kg m3 62.43 lb cu ft , that occurs at 3.98 39.16 , whereas the density of ice is 917 kg m3 57.25 lb cu ft .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 9% ਫੈਲਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤੱਥ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ ਤਰਲ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਤੈਰਦੀ ਹੈ.
thus, water expands 9% in volume as it freezes, which accounts for the fact that ice floats on liquid water.

30 ਤੋਂ 60 ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ 2 ਤਰਲ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
at temperatures from 30 to 60 water has 2 liquid states.

ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਾਦ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਗੰਧਹੀਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਸੈਂਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਡੱਡੂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
taste and odor pure water is usually described as tasteless and odorless, although humans have specific sensors that can feel the presence of water in their mouths, and frogs are known to be able to smell it.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੋਤਲਬੰਦ ਖਣਿਜ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਸਧਾਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੰਗ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਗੰਧ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however, water from ordinary sources including bottled mineral water usually has many dissolved substances, that may give it varying tastes and odors.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਜਾਂ ਪੁਟਦਾ ਹੈ.
humans and other animals have developed senses that enable them to evaluate the potability of water by avoiding water that is too salty or putrid.

ਰੰਗ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤਰਣਤਾਲ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਰੰਗ ਅਕਸਰ ਭੰਗ ਅਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਘੋਲਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਦੁਆਰਾ, ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
color and appearance the apparent color of natural bodies of water and swimming pools is often determined more by dissolved and suspended solids, or by reflection of the sky, than by water itself.

ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਈ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰੰਗਹੀਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ.
light in the visible electromagnetic spectrum can traverse a couple meters of pure water or ice without significant absorption, so that it looks transparent and colorless.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਮਈ ਪੌਦੇ, ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੋਟੋਸੈਂਥੇਟਿਕ ਜੀਵ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ.
thus aquatic plants, algae, and other photosynthetic organisms can live in water up to hundreds of meters deep, because sunlight can reach them.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਿੱਖ ਹੈ.
water vapour is essentially invisible as a gas.

10 ਮੀਟਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੰਗ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀਰੂ ਹਰੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਸੋਖਣ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 222 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
through a thickness of 10 meters or more, however, the intrinsic color of water or ice is visibly turquoise greenish blue , as its absorption spectrum has a sharp minimum at the corresponding color of light 1 227 at 418 nm .

ਰੰਗ ਵੱਧਦੀ ਮੋਟਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਗੂੜਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the color becomes increasingly stronger and darker with increasing thickness.

ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ 1000 ਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ.
practically no sunlight reaches the parts of the oceans below 1000 meters of depth.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
infrared and ultraviolet light, on the other hand, is strongly absorbed by water.

20 ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ 1.333 ਦਾ ਰੀਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਹਵਾ 1.0 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਅਲਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਈਥੇਨੋਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਗਲਾਈਸਰੋਲ 1.473, ਬੈਂਜਿਨ 1.501, ਕਾਰਬਨ ਡਿਸਲਫਾਈਡ 1.627, ਅਤੇ ਆਮ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਚ 1.4 ਤੋਂ 1.6 ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the refraction index of liquid water 1.333 at 20 is much higher than that of air 1.0 , similar to those of alkanes and ethanol, but lower than those of glycerol 1.473 , benzene 1.501 , carbon disulfide 1.627 , and common types of glass 1.4 to 1.6 .

ਬਰਫ਼ 1.31 ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਇੰਡੈਕਸ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ.
the refraction index of ice 1.31 is lower than that of liquid water.

ਧੁੰਦਲਾਪਣ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੌਡਿੰਗ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਣੂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨੇਗਟਿਵਿਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਧਰੁਵੀ ਅਣੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਬਿਜਲਈ ਡੀਪੋਲ ਪਲ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ .
polarity and hydrogen bonding since the water molecule is not linear and the oxygen atom has a higher electronegativity than hydrogen atoms, it is a polar molecule, with an electrical dipole moment the oxygen atom carries a slight negative charge, whereas the hydrogen atoms are slightly positive.

ਪਾਣੀ ਇਕ ਚੰਗਾ ਧਰੁਵੀ ਘੋਲਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੂਣ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫਿਲਿਕ ਜੈਵਿਕ ਅਣੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਅਲਕੋਹੋਲ ਜਿਵੇਂ ਈਥੇਨੋਲ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
water is a good polar solvent, that dissoves many salts and hydrophilic organic molecules such as sugars and simple alcohols such as ethanol.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਸਿਡ ਅਨੁਸਾਰੀ ਐਨੀਓਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
most acids dissolve in water to yield the corresponding anions.

ਜੀਵਿਤ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਵਿਚਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਪੋਲੀਸੈਕਰਾਇਡਜ਼, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many substances in living organisms, such as proteins, dna and polysaccharides, are dissolved in water.

ਪਾਣੀ ਕਈਂ ਗੈਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨੇਟਡ ਡਰਿੰਕਜ, ਸਪਾਰਕਲਿੰਗ ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਬੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਫਿੱਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
water also dissolves many gases, such as oxygen and carbon latter giving the fizz of carbonated beverages, sparkling wines and beers.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਅਲਕਨਜ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਫੋਬਿਕ ਹਨ, ਭਾਵ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁਲਕ.
on the other hand, many organic substances such as fats and oils and alkanes are hydrophobic, that is, insoluble in water.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਜਾਣਿਕ ਸਬਸੈਂਸੇਂਸ ਵੀ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਧਾਤ ਆਕਸਾਈਡ, ਸਲਫਾਈਡ ਅਤੇ ਸਿਲੀਕੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
many inorganic subtances are insoluble too, including most metal oxides, sulfides, and silicates.

ਇਸਦੇ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਰਲ ਜਾਂ ਠੋਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਣੂ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਅਣੂਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
because of its polarity, a molecule of water in the liquid or solid state can form up to four hydrogen bonds with neighboring molecules.

ਇਹ ਬਾਂਡ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਉੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ.
these bonds are the cause of water's high surface tension and capillary forces.

ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਗੁਰੂਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਤੰਗ ਟਿvਬ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the capillary action refers to the tendency of water to move up a narrow tube against the force of gravity.

ਇਹ ਸੰਪਤੀ ਸਾਰੇ ਨਾੜੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੁੱਖ.
this property is relied upon by all vascular plants, such as trees.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਾਂਡ ਵੀ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਅਤੇ ਉਬਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਲਫਾਈਡ ਐਚ 2 ਐਸ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ.
the hydrogen bonds are also the reason why the melting and boiling points of water are much higher than those of other analogous compounds like hydrogen sulfide h 2s .

ਉਹ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ 4.2 j g k, ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਖਾਸ ਗਰਮੀ ਸਮਰੱਥਾ, 333 j g ਬਾਰੇ ਫਿusionਜ਼ਨ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਭਾਫਾਂਕਰਨ ਦੀ ਗਰਮੀ 2257 j g, ਅਤੇ 0.561 ਅਤੇ 0.679 w m k ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਥਰਮਲ ਚਾਲ ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ.
they also explain its exceptionally high specific heat capacity about 4.2 j g k , heat of fusion about 333 j g , heat of vaporization 2257 j g , and thermal conductivity between 0.561 and 0.679 w m k .

ਇਹ ਗੁਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰਨ, ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਜਾਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these properties make water more effective at moderating earth's climate, by storing heat and transporting it between the oceans and the atmosphere.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਚਾਲਕਤਾ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਾਲ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਨਮਕ ਵਰਗੀਆਂ ਆਇਓਨਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਭੰਗ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਹੈ.
electrical conductivity and electrolysis pure water has a low electrical conductivity, which increases with the dissolution of a small amount of ionic material such as common salt.

ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲੋਸਿਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
liquid water can be split into the elements hydrogen and oxygen by passing an electric current through process called electrolysis.

ਸੜਨ ਲਈ ਉਲਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 285.8 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਜਾਂ 15.9 ਐਮਜੇ ਕਿਲੋ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਰਮੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ inputਰਜਾ ਇੰਪੁੱਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the decomposition requires more energy input than the heat released by the inverse process 285.8 kj mol, or 15.9 mj kg .

ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਵੇਸਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸੰਕੁਚਿਤਤਾ 4.4 ਤੋਂ 5 ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
mechanical properties liquid water can be assumed to be incompressible for most purposes its compressibility ranges from 4.4 to 5. in ordinary conditions.

ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਦਬਾਅ 400 ਏਟੀਐਮ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 1.8% ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ.
even in oceans at 4 km depth, where the pressure is 400 atm, water suffers only a 1.8% decrease in volume.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਮਕ 20 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਜਾਂ 0.01 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 1400 ਅਤੇ 1540 ਮਿਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the viscosity of water is about or 0.01 poise at 20 , and the speed of sound in liquid water ranges between 1400 and 1540 m s depending on temperature.

ਅਵਾਜ਼ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਘੱਟ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀਆਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 0.03 ਡੀਬੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਈ 1 ਕਿਲੋਹਰਟਜ਼, ਇਕ ਸੰਪਤੀ ਜੋ ਕਿ ਸੀਟੀਸੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੋਨਾਰ ਲਈ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ.
sound travels long distances in water with little attenuation, especially at low frequencies roughly 0.03 db km for 1 khz , a property that is exploited by cetaceans and humans for communication and environment sensing sonar .

ਰੀਐਕਟੀਵਿਟੀ ਐਲੀਮੈਂਟਸ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਪੋਸਿਟਿਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਿਥੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਸੀਸੀਅਮ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਛੱਡਦੇ ਹਨ.
reactivity elements which are more electropositive than hydrogen such as lithium, sodium, calcium, potassium and caesium displace hydrogen from water, forming hydroxides and releasing hydrogen.

ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਵੰਡ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਤਾਰਾ ਬਣਨ ਦੇ ਉਪ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
distribution in nature in the universe much of the universe's water is produced as a byproduct of star formation.

ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਗੈਸ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਬਾਹਰੀ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the formation of stars is accompanied by a strong outward wind of gas and dust.

ਜਦੋਂ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵਹਾਅ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਦਮੇ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਗੈਸ ਨੂੰ ਦਬਾਉਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
when this outflow of material eventually impacts the surrounding gas, the shock waves that are created compress and heat the gas.

ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਗਰਮ ਸੰਘਣੀ ਗੈਸ ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the water observed is quickly produced in this warm dense gas.

22 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ 12 ਅਰਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਵਾਸਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ "ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ 140 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ" ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੱਦਲ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
on 22 july 2011 a report described the discovery of a gigantic cloud of water vapor containing "140 trillion times more water than all of earth's oceans combined" around a quasar located 12 billion light years from earth.

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਗਭਗ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ".
according to the researchers, the "discovery shows that water has been prevalent in the universe for nearly its entire existence".

ਸਾਡੀ ਗਲੈਕਸੀ, ਮਿਲਕੀ ਵੇਅ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਟਰਸੈਲਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
water has been detected in interstellar clouds within our galaxy, the milky way.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਗਲੈਕਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਣੀ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰਪੂਰ ਤੱਤ ਹਨ.
water probably exists in abundance in other galaxies, too, because its components, hydrogen and oxygen, are among the most abundant elements in the universe.

ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਬਹੁਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਤੱਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
based on models of the formation and evolution of the solar system and that of other star systems, most other planetary systems are likely to have similar ingredients.

ਵਾਟਰ ਵਾਸ਼ਪ ਵਾਟਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ce.mosp% ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁਧ ਦੇ ਐਕਸੋਸਪੀਅਰ ਵਾੱਨਸ ਵਿੱਚ 0.002% ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ .40% ਪੂਰੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ% ਸਤਹ ਤੇ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮੰਗਲ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ 0.03% ਗ੍ਰੇਡ ਵਾਯੂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਜੀਪੀਟਰ ਦਾ 0.0004% ਸਿਰਫ ਆਈਸਿਸ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਯੂਰੋਪਾ ਐਟਮਸਫੀਅਰ ਸੈਟਰਨ ਦਾ ਸਿਰਫ ਆਈਸਿਸ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾਂ ਦਾ ਟਾਈਟਨ ਸਟ੍ਰੈਟੋਸਫੈਰਿਕ, ਐਨਸੇਲਾਡਸ 91% ਅਤੇ ਡਾਇਓਨ ਐਕਸੋਸਪੀਅਰ ਯੂਰੇਨਸ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਟ੍ਰੇਸ 50 ਬਾਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਨੈਪਚਿ ofਨ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਸ ਗਹਿਰਾਈ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਐਕਸਟਰੋਸਲਰ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਯੂਮੰਡਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਚਡੀ 189733 ਬੀ ਅਤੇ ਐਚਡੀ 209458 ਬੀ, ਟੌ ਬੀ, ਹੈਟ-ਪੀ -11 ਬੀ, ਐਕਸਓ -1 ਬੀ, ਡਬਲਯੂਏਐਸਪੀ -12 ਬੀ, ਡਬਲਯੂਏਐਸਪੀ- 17 ਬੀ, ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਏਐਸਪੀ -19 ਬੀ.
water vapor water is present as vapor in atmosphere of the sun in detectable trace amounts atmosphere of mercury 3.4%, and large amounts of water in mercury's exosphere atmosphere of venus 0.002% earth's atmosphere .40% over full atmosphere, typically % at surface as well as that of the moon in trace amounts atmosphere of mars 0.03% atmosphere of ceres atmosphere of jupiter 0.0004% in ices only and that of its moon europa atmosphere of saturn in ices only and that of its moons titan stratospheric , enceladus 91% and dione exosphere atmosphere of uranus in trace amounts below 50 bar atmosphere of neptune found in the deeper layers extrasolar planet atmospheres including those of hd 189733 b and hd 209458 b, tau b, hat-p-11b, xo-1b, wasp-12b, wasp-17b, and wasp-19b.

ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਾਯੂਮੰਡਰ ਸਿਰਫ ਠੰ starsੇ ਤਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਰਮ ਤਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਟਿਲਜ, ਮਯੂ ਸੇਫੇ, ਐਨਟਾਰੇਸ ਅਤੇ ਆਰਕਟੁਰਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੋਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
stellar atmospheres not limited to cooler stars and even detected in giant hot stars such as betelgeuse, mu cephei, antares and arcturus.

ਸਰਕਮਸਟੇਲਰ ਡਿਸਕਸ ਵਿੱਚ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀ ਟੌਰੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਏਏ ਟੌਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੀ ਡਬਲਯੂ ਹਾਈਡ੍ਰਾਈ, ਆਈਆਰਸੀ 10216 ਅਤੇ ਏਪੀਐਮ 08279 5255, ਵੀ ਵਾਈ ਕੈਨਿਸ ਮੇਜਰਿਸ ਅਤੇ ਐਸ ਪਰਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
circumstellar disks including those of more than half of t tauri stars such as aa tauri as well as tw hydrae, irc 10216 and apm 08279 5255, vy canis majoris and s persei.

ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸਤਹ ਦਾ 71% ਹਿੱਸਾ .ੱਕਦਾ ਹੈ.
liquid water liquid water is known to be present on earth, covering 71% of its surface.

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਨਸੇਲਡਸ ਦੇ ਸੈਟਰਨੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੰਘਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਐਨਸੇਲਾਡਸ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ, ਅਤੇ ਟਾਈਟਨ, ਉਪ-ਸਤਹ ਪਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
scientists believe liquid water is present in the saturnian moons of enceladus, as a 10-kilometre thick ocean approximately kilometres below enceladus' south polar surface, and titan, as a subsurface layer, possibly mixed with ammonia.

ਜੁਪੀਟਰ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਯੂਰੋਪਾ ਵਿਚ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਉਪ-ਸਤਹ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
jupiter's moon europa has surface characteristics which suggest a subsurface liquid water ocean.

ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਵੀ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਰਤ ਸੈਂਡਵਿਚ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁਪੀਟਰ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਗਨੀਮੇਡ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
liquid water may also exist on jupiter's moon ganymede as a layer sandwiched between high pressure ice and rock.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਵਗਣ ਲਈ ਦੋ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
currently, there are two planets known to have flowing liquid water on their surfaces earth and mars.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ ਪਾਣੀ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੰਗਲ ਤੇ ਬਰਫ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰੁਵੀ ਧਰਤੀ-ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਸਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਉੱਤੇ ਨਾਸਾ ਦੇ ਮੂਨ ਮਿਨਰਲੋਜੀ ਮੈਪਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ.
water ice water is present as ice on mars under the regolith and at the poles earth-moon system mainly as ice sheets on earth and in lunar craters and volcanic rocks nasa reported the detection of water molecules by nasa's moon mineralogy mapper aboard the indian space research organization's chandrayaan-1 spacecraft in september 2009.

ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਟਾਈਟਨ ਅਤੇ ਐਨਸੇਲੇਡਸ ਪਲੂਟੋ-ਚਾਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਧੂਮ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਇਪਰ ਬੈਲਟ ਅਤੇ ਓਰਟ ਕਲਾਉਡ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਅਤੇ ਪਰਤ ਉੱਤੇ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਯੂਰੋਪਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨੀਮੇਡ ਸੈਟਰਨ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਹਨ.
jupiter's moons europa's surface and also that of ganymede saturn in the planet's ring system and on the surface and mantle of titan and enceladus pluto-charon system comets and related kuiper belt and oort cloud objects .

ਅਤੇ ਬੁਧ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸੇਰੇਸ ਟੇਥੀਜ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫਾਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਯੂਰੇਨਸ ਅਤੇ ਨੇਪਚਿ ofਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ structuresਾਂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆਇਯੋਨਿਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਣੂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਆਯਨ ਦਾ ਸੂਪ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਸੁਪਰਿਯੋਨਿਕ ਪਾਣੀ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨ ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਰਦੇ ਹਨ.
and may also be present on mercury's poles ceres tethys exotic forms water and other volatiles probably comprise much of the internal structures of uranus and neptune and the water in the deeper layers may be in the form of ionic water in which the molecules break down into a soup of hydrogen and oxygen ions, and deeper still as superionic water in which the oxygen crystallises but the hydrogen ions float about freely within the oxygen lattice.

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਜ਼ੋਨ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹੋਂਦ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸਦੇ ਗੈਸੀ ਅਤੇ ਠੋਸ ਰੂਪ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ.
water and habitable zone the existence of liquid water, and to a lesser extent its gaseous and solid forms, on earth are vital to the existence of life on earth as we know it.

ਧਰਤੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਂ ਲਗਭਗ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋਣਗੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
the earth is located in the habitable zone of the solar system if it were slightly closer to or farther from the sun about 5%, or about 8 million kilometers , the conditions which allow the three forms to be present simultaneously would be far less likely to exist.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
earth's gravity allows it to hold an atmosphere.

ਵਾਯੂ ਵਾਵਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਤਾਪਮਾਨ ਬਫਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਤਹ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
water vapor and carbon dioxide in the atmosphere provide a temperature buffer greenhouse effect which helps maintain a relatively steady surface temperature.

ਜੇ ਧਰਤੀ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ, ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅਤਿਕਥਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਧਰੁਵੀ ਬਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
if earth were smaller, a thinner atmosphere would allow temperature extremes, thus preventing the accumulation of water except in polar ice caps as on mars .

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਇਨਸੋਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਤਹ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸਥਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਸਤਹ ਜਾਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਲਬੇਡੋ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the surface temperature of earth has been relatively constant through geologic time despite varying levels of incoming solar radiation insolation , indicating that a dynamic process governs earth's temperature via a combination of greenhouse gases and surface or atmospheric albedo.

ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਗਾਈਆ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this proposal is known as the gaia hypothesis.

ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the state of water on a planet depends on ambient pressure, which is determined by the planet's gravity.

ਜੇ ਕੋਈ ਗ੍ਰਹਿ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਵੀ ਠੋਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਾਰਨ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਸੋਪਲੇਨੇਟਸ ਗਲਾਈਜ਼ 436 ਬੀ ਅਤੇ ਜੀਜੇ 1214 ਬੀ' ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
if a planet is sufficiently massive, the water on it may be solid even at high temperatures, because of the high pressure caused by gravity, as it was observed on exoplanets gliese 436 b and gj 1214 b.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਰਕਤ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੈ.
on earth hydrology is the study of the movement, distribution, and quality of water throughout the earth.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੈ.
the study of the distribution of water is hydrography.

ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜੀਓਲਾਜੀ ਹੈ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦਾ ਗਲੇਸ਼ੀਓਲੋਜੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅੰਸ਼-ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
the study of the distribution and movement of groundwater is hydrogeology, of glaciers is glaciology, of inland waters is limnology and distribution of oceans is oceanography.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇਕੋਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹਨ.
ecological processes with hydrology are in focus of ecohydrology.

ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਿਕ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਪੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the collective mass of water found on, under, and over the surface of a planet is called the hydrosphere.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ 1,338,000,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 321,000,000 ਮੀ .3 ਹੈ.
earth's approximate water volume the total water supply of the world is 1,338,000,000 km3 321,000,000 mi3 .

ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਝੀਲ, ਨਦੀ, ਨਦੀ, ਨਹਿਰ, ਛੱਪੜ ਜਾਂ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
liquid water is found in bodies of water, such as an ocean, sea, lake, river, stream, canal, pond, or puddle.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ.
the majority of water on earth is sea water.

ਪਾਣੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਠੋਸ, ਤਰਲ ਅਤੇ ਭਾਫ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
water is also present in the atmosphere in solid, liquid, and vapor states.

ਇਹ ਐਕੁਇਫ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
it also exists as groundwater in aquifers.

ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
water is important in many geological processes.

ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਬਾਅ ਗਲਤੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
groundwater is present in most rocks, and the pressure of this groundwater affects patterns of faulting.

ਪਰ੍ਹੇ ਵਿਚਲਾ ਪਾਣੀ ਪਿਘਲਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਪਮੰਡਲ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿਚ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
water in the mantle is responsible for the melt that produces volcanoes at subduction zones.

ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ, ਪਾਣੀ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
on the surface of the earth, water is important in both chemical and physical weathering processes.

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੱਦ ਤਕ, ਬਰਫ਼ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗੰਦਗੀ ਦੇ transportੋਆ-.ੁਆਈ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
water, and to a lesser but still significant extent, ice, are also responsible for a large amount of sediment transport that occurs on the surface of the earth.

sedੋਆ .ੁਆਈ ਤਲ਼ੀ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
deposition of transported sediment forms many types of sedimentary rocks, which make up the geologic record of earth history.

ਜਲ ਚੱਕਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਾਣੀ ਚੱਕਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
water cycle the water cycle known scientifically as the hydrologic cycle refers to the continuous exchange of water within the hydrosphere, between the atmosphere, soil water, surface water, groundwater, and plants.

ਪਾਣੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੱਕਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਾਰਜਾਂ ਸਮੇਤ ਜਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ.
water moves perpetually through each of these regions in the water cycle consisting of following transfer processes evaporation from oceans and other water bodies into the air and transpiration from land plants and animals into air.

ਮੀਂਹ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਹਵਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣਾ.
precipitation, from water vapor condensing from the air and falling to earth or ocean.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਰਫਤਾਰ.
runoff from the land usually reaching the sea.

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਭਾਫ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਵਾਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਵਾਂਗ ਇਕੋ ਰੇਟ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰ ਸਾਲ 47 ਟੀ ਟੀ.
most water vapor over the oceans returns to the oceans, but winds carry water vapor over land at the same rate as runoff into the sea, about 47 tt per year.

ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਵਾੱਫਪਿਕਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੇਸਰੀ ਹਰ ਸਾਲ 72 ਟੀ ਟੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
over land, evaporation and transpiration contribute another 72 tt per year.

ਬਾਰਸ਼, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 119 ਟੀ.ਟੀ. ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ, ਬਾਰਸ਼, ਬਰਫ ਅਤੇ ਗੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਲ ਦਾ ਕੁਝ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
precipitation, at a rate of 119 tt per year over land, has several forms most commonly rain, snow, and hail, with some contribution from fog and dew.

ਤ੍ਰੇਲ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੰਘਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਘਣਤਾ ਇੱਕ ਠੰ surfaceੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
dew is small drops of water that are condensed when a high density of water vapor meets a cool surface.

ਤ੍ਰੇਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਾਪਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
dew usually forms in the morning when the temperature is the lowest, just before sunrise and when the temperature of the earth's surface starts to increase.

ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣਾ ਪਾਣੀ ਸਤਰੰਗੀ ਧੁੱਪ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
condensed water in the air may also refract sunlight to produce rainbows.

ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਅਕਸਰ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
water runoff often collects over watersheds flowing into rivers.

ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਦਾ ਮਾਡਲ ਨਦੀ ਜਾਂ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮਾਡਲ ਹੈ.
a mathematical model used to simulate river or stream flow and calculate water quality parameters is a hydrological transport model.

ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਸਿੰਚਾਈ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some water is diverted to irrigation for agriculture.

ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
rivers and seas offer opportunity for travel and commerce.

ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਰੱਫੜ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਡੈਲਟਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ਕਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਅਮੀਰ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
through erosion, runoff shapes the environment creating river valleys and deltas which provide rich soil and level ground for the establishment of population centers.

ਹੜ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a flood occurs when an area of land, usually low-lying, is covered with water.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਦੀ ਆਪਣੇ ਕੰ banksੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is when a river overflows its banks or flood comes from the sea.

ਸੋਕਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਧਿਆ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਆਪਣੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a drought is an extended period of months or years when a region notes a deficiency in its water supply.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਖੇਤਰ averageਸਤਨ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this occurs when a region receives consistently below average precipitation.

ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰਨ ਕੁਝ ਵਹਾਅ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ.
fresh water storage some runoff water is trapped for periods of time, for example in lakes.

ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ, ਬਰਫ ਪੈਕ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
at high altitude, during winter, and in the far north and south, snow collects in ice caps, snow pack and glaciers.

ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water also infiltrates the ground and goes into aquifers.

ਇਹ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਝਰਨੇ ਵਿੱਚ ਸਤਹ ਤੇ ਵਾਪਸ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਰਮ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਗੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ .ੰਗ ਨਾਲ.
this groundwater later flows back to the surface in springs, or more spectacularly in hot springs and geysers.

ਖੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
groundwater is also extracted artificially in wells.

ਇਹ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਫ਼, ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਮੀ ਅਧਾਰਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
this water storage is important, since clean, fresh water is essential to human and other land-based life.

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
in many parts of the world, it is in short supply.

ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ 3.5ਸਤਨ ਲਗਭਗ 3.5% ਲੂਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ.
sea water and tides sea water contains about 3.5% salt on average, plus smaller amounts of other substances.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ.
the physical properties of sea water differ from fresh water in some important respects.

ਇਹ ਲਗਭਗ 9.9 ਦੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰ. ਤੋਂ ਉਪਰ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਵੱਧਣ ਵਾਲੀ ਘਣਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਠੰ. ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰਹੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it freezes at a lower temperature about .9 and its density increases with decreasing temperature to the freezing point, instead of reaching maximum density at a temperature above freezing.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੂਣ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 0.7% ਤੋਂ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿਚ 4.0% ਤੱਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the salinity of water in major seas varies from about 0.7% in the baltic sea to 4.0% in the red sea.

ਚੰਨ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਜੋਰਦਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
tides are the cyclic rising and falling of local sea levels caused by the tidal forces of the moon and the sun acting on the oceans.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਈਸਟੁਆਰੀਨ ਜਲਘਰਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ ਬਦਲਾਵ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ cੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
tides cause changes in the depth of the marine and estuarine water bodies and produce oscillating currents known as tidal streams.

ਕਿਸੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਬਦਲਦਾ ਵੇਲਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਾਥਮੈਟਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
the changing tide produced at a given location is the result of the changing positions of the moon and sun relative to the earth coupled with the effects of earth rotation and the local bathymetry.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ ਦੀ ਪੱਟ ਉੱਚੀ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਜ਼ਹਾਜ਼, ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜ਼ੋਨ' ਤੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਾਤਾਵਰਣ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
the strip of seashore that is submerged at high tide and exposed at low tide, the intertidal zone, is an important ecological product of ocean tides.

ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਨ.
effects on life from a biological standpoint, water has many distinct properties that are critical for the proliferation of life.

ਇਹ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
it carries out this role by allowing organic compounds to react in ways that ultimately allow replication.

ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਰੂਪ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all known forms of life depend on water.

ਘੋਲਨਸ਼ੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੋਲ ਘੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ.
water is vital both as a solvent in which many of the body's solutes dissolve and as an essential part of many metabolic processes within the body.

ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਐਨਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਦਾ ਜੋੜ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
metabolism is the sum total of anabolism and catabolism.

ਐਨਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵਿਚ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅਣੂਆਂ ਤੋਂ energyਰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੱ isਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਣੂ ਉੱਗਣ ਲਈ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪਾਚਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in anabolism, water is removed from molecules through energy requiring enzymatic chemical reactions in order to grow larger molecules e.g.

ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਲਈ ਸਟਾਰਚ, ਟਰਾਈਗਲਿਸਰਾਈਡਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ.
starches, triglycerides and proteins for storage of fuels and information .

ਕੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵਿਚ, ਪਾਣੀ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਅਣੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
in catabolism, water is used to break bonds in order to generate smaller molecules e.g.

glਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬਾਲਣਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗਲੂਕੋਜ਼, ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ.
glucose, fatty acids and amino acids to be used for fuels for energy use or other purposes .

ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ.
without water, these particular metabolic processes could not exist.

ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ.
water is fundamental to photosynthesis and respiration.

ਫੋਟੋਸੈਂਥੇਟਿਕ ਸੈੱਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੀ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
photosynthetic cells use the sun's energy to split off water's hydrogen from oxygen.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਹਵਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲੀਨ ਹੋਏ ਸੀਓ 2 ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hydrogen is combined with co2 absorbed from air or water to form glucose and release oxygen.

ਸਾਰੇ ਜੀਵਿਤ ਸੈੱਲ ਸੂਰਜ ਦੀ captureਰਜਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਲੂਲਰ ਸਾਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੀਓ 2 ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all living cells use such fuels and oxidize the hydrogen and carbon to capture the sun's energy and reform water and co2 in the process cellular respiration .

ਪਾਣੀ ਐਸਿਡ-ਬੇਸ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਕਾਰਜ ਲਈ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ.
water is also central to acid-base neutrality and enzyme function.

ਇੱਕ ਐਸਿਡ, ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨ ਐਚ, ਭਾਵ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾਨੀ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਪੱਖ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਵੀਕਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਹਾਈਡਰੋਕਸਾਈਡ ਆਇਨ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
an acid, a hydrogen ion h , that is, a proton donor, can be neutralized by a base, a proton acceptor such as a hydroxide ion to form water.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੀਐਚ ਦੇ ਨਾਲ 7 ਦੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਲਾਗ.
water is considered to be neutral, with a ph the negative log of the hydrogen ion concentration of 7.

ਐਸਿਡਾਂ ਦਾ ph ਮੁੱਲ 7 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੇਸਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ 7 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
acids have ph values less than 7 while bases have values greater than 7.

ਜਲ-ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
aquatic life forms earth surface waters are filled with life.

ਮੁ lifeਲੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਇਕੱਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ.
the earliest life forms appeared in water nearly all fish live exclusively in water, and there are many types of marine mammals, such as dolphins and whales.

ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋਬਾਰਾ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some kinds of animals, such as amphibians, spend portions of their lives in water and portions on land.

ਪੌਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲਪ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਅਧਾਰ ਹਨ.
plants such as kelp and algae grow in the water and are the basis for some underwater ecosystems.

ਪਲੈਂਕਟਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭੋਜਨ ਚੇਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ.
plankton is generally the foundation of the ocean food chain.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
aquatic vertebrates must obtain oxygen to survive, and they do so in various ways.

ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਗਫਿਸ਼, ਦੋਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
fish have gills instead of lungs, although some species of fish, such as the lungfish, have both.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਥਣਧਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੌਲਫਿਨ, ਵ੍ਹੇਲ, ਓਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਲ ਨੂੰ ਹਵਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
marine mammals, such as dolphins, whales, otters, and seals need to surface periodically to breathe air.

ਕੁਝ उभਯੋਗੀ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਰਾਹੀਂ ਆਕਸੀਜਨ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some amphibians are able to absorb oxygen through their skin.

ਇਨਵਰਟੈਬੇਟਸ ਮਾੜੀ ਆਕਸੀਜਨਿਤ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਟਿ .ਬ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਮੱਲਸਕ ਸਿਫਨਜ਼ ਅਤੇ ਗਿੱਲ ਕਾਰਸੀਨਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ.
invertebrates exhibit a wide range of modifications to survive in poorly oxygenated waters including breathing tubes see insect and mollusc siphons and gills carcinus .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਜਲ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਹਾਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ.
however as invertebrate life evolved in an aquatic habitat most have little or no specialisation for respiration in water.

ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭਿਅਤਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ, ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅਖੌਤੀ ਪੰਧ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ ਟਾਈਗ੍ਰਿਸ ਅਤੇ ਫਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਮਿਸਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
effects on human civilization civilization has historically flourished around rivers and major waterways mesopotamia, the so-called cradle of civilization, was situated between the major rivers tigris and euphrates the ancient society of the egyptians depended entirely upon the nile.

ਰੋਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਟਾਲੀਅਨ ਨਦੀ ਟਾਈਬਰ ਦੇ ਕੰ onੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
rome was also founded on the banks of the italian river tiber.

ਰੋਟਰਡੈਮ, ਲੰਡਨ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ, ਸ਼ੰਘਾਈ, ਟੋਕਿਓ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਵਜੋਂ ਹਨ।
large metropolises like rotterdam, london, montreal, paris, new york city, buenos aires, shanghai, tokyo, chicago, and hong kong owe their success in part to their easy accessibility via water and the resultant expansion of trade.

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਾਲੇ ਟਾਪੂ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ.
islands with safe water ports, like singapore, have flourished for the same reason.

ਉੱਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਾਟ ਹੈ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀ.
in places such as north africa and the middle east, where water is more scarce, access to clean drinking water was and is a major factor in human development.

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ fitੁਕਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
health and pollution water fit for human consumption is called drinking water or potable water.

ਉਹ ਪਾਣੀ ਜੋ ਪੀਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨੂੰ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਡਿਸਟਿਲਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਹੋਰ methodsੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਣ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
water that is not potable may be made potable by filtration or distillation, or by a range of other methods.

ਉਹ ਪਾਣੀ ਜੋ ਪੀਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੈਰਾਕ ਜਾਂ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੀਣ ਯੋਗ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ, ਜਾਂ "ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water that is not fit for drinking but is not harmful for humans when used for swimming or bathing is called by various names other than potable or drinking water, and is sometimes called safe water, or "safe for bathing".

ਕਲੋਰੀਨ ਇਕ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਲੇਸਦਾਰ ਝਿੱਲੀ ਵਾਲੀ ਜਲਣ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
chlorine is a skin and mucous membrane irritant that is used to make water safe for bathing or drinking.

ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤਕਨੀਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਪੀਪੀਐਮ ਪ੍ਰਤੀ ਪੀਪੀਐਮ, ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਦਾ ਪੀਪੀਐਮ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
its use is highly technical and is usually monitored by government regulations typically 1 part per million ppm for drinking water, and ppm of chlorine not yet reacted with impurities for bathing water .

ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕਲੋਰੀਨ ਜਾਂ ਓਜ਼ੋਨ ਜਿਹੇ ਰਸਾਇਣਕ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਸ਼ੀਲ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
water for bathing may be maintained in satisfactory microbiological condition using chemical disinfectants such as chlorine or ozone or by the use of ultraviolet light.

ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੈਰ-ਪੀਣ ਯੋਗ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਵਾਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਲਾਜ਼ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੀਣ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਵਾਟਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇਰੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼.
in the usa, non-potable forms of wastewater generated by humans may be referred to as greywater, which is treatable and thus easily able to be made potable again, and blackwater, which generally contains sewage and other forms of waste which require further treatment in order to be made reusable.

ਗ੍ਰੇਵਾਏਟਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ% ਘਰਾਂ ਦੇ ਸਵੱਛਤਾ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ, ਸ਼ਾਵਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਪਖਾਨੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬਲੈਕ ਵਾਟਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
greywater composes % of residential wastewater generated by a household's sanitation equipment sinks, showers and kitchen runoff, but not toilets, which generate blackwater.

ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these terms may have different meanings in other countries and cultures.

ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਾ ਹੈ.
this natural resource is becoming scarcer in certain places, and its availability is a major social and economic concern.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਅਰਬ ਲੋਕ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਾਣੀ ਪੀਦੇ ਹਨ.
currently, about a billion people around the world routinely drink unhealthy water.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਅੱਧੇ ਹੋਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2003 ਜੀ -8 ਈਵੀਅਨ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
most countries accepted the goal of halving by 2015 the number of people worldwide who do not have access to safe water and sanitation during the 2003 g8 evian summit.

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਅੱਧੀ ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ adequateੁਕਵੀਂ ਸਵੱਛਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ.
even if this difficult goal is met, it will still leave more than an estimated half a billion people without access to safe drinking water and over a billion without access to adequate sanitation.

ਮਾੜੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਸਵੱਛਤਾ ਘਾਤਕ ਹਨ, ਹਰ ਸਾਲ ਪੰਜ ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
poor water quality and bad sanitation are deadly some five million deaths a year are caused by polluted drinking water.

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਹਰ ਸਾਲ ਦਸਤ ਤੋਂ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the world health organization estimates that safe water could prevent 1.4 million child deaths from diarrhea each year.

ਪਾਣੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਖਪਤ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਡਿਗਰੀ ਉੱਚਾਈ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
water, however, is not a finite resource, but rather re-circulated as potable water in precipitation in quantities many degrees of magnitude higher than human consumption.

ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 1% ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ 1 ਤੋਂ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਐਕੁਆਇਰ ਵਿਚ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪੀਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
therefore, it is the relatively small quantity of water in reserve in the earth about 1% of our drinking water supply, which is replenished in aquifers around every 1 to 10 years , that is a non-renewable resource, and it is, rather, the distribution of potable and irrigation water which is scarce, rather than the actual amount of it that exists on the earth.

ਜਲ-ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ ਮਾਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਦੇ ਮੁ theਲੇ methodੰਗ ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਤੋਂ 100 ਗੁਣਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
water-poor countries use importation of goods as the primary method of importing water to leave enough for local human consumption , since the manufacturing process uses around 10 to 100 times products' masses in water.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਰੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ 90% ਇਲਾਜ਼ ਸਥਾਨਕ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the developing world, 90% of all wastewater still goes untreated into local rivers and streams.

ਤਕਰੀਬਨ 50 ਦੇਸ਼, ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਉੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 17 ਸਾਲਾਨਾ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਰੀਚਾਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਕੱractਦੇ ਹਨ.
some 50 countries, with roughly a third of the world's population, also suffer from medium or high water stress, and 17 of these extract more water annually than is recharged through their natural water cycles.

ਇਹ ਦਬਾਅ ਨਾ ਸਿਰਫ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਰਗੇ ਸਤਹ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ.
the strain not only affects surface freshwater bodies like rivers and lakes, but it also degrades groundwater resources.

ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
human uses agriculture the most important use of water in agriculture is for irrigation, which is a key component to produce enough food.

ਸਿੰਜਾਈ ਕੁਝ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱnੇ ਗਏ ਪਾਣੀ ਦਾ 90% ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਨੁਪਾਤ, 30% ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿੰਜਾਈ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
irrigation takes up to 90% of water withdrawn in some developing countries and significant proportions in more economically developed countries in the united states, 30% of freshwater usage is for irrigation .

ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਅਨੰਤ ਸਰੋਤ ਹੈ.
fifty years ago, the common perception was that water was an infinite resource.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ.
at this time, there were fewer than half the current number of people on the planet.

ਲੋਕ ਅੱਜ ਜਿੰਨੇ ਅਮੀਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮੀਟ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
people were not as wealthy as today, consumed fewer calories and ate less meat, so less water was needed to produce their food.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ.
they required a third of the volume of water we presently take from rivers.

ਅੱਜ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੀਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
today, the competition for the fixed amount of water resources is much more intense, giving rise to the concept of peak water.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਹੁਣ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਤ ਅਰਬ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਣੀ-ਪਿਆਸੇ ਮਾਸ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖਪਤ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਫਿ .ਲ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ.
this is because there are now nearly seven billion people on the planet, their consumption of water-thirsty meat and vegetables is rising, and there is increasing competition for water from industry, urbanisation and biofuel crops.

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਕਿਉਂਕਿ 2050 ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 9 ਅਰਬ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
in future, even more water will be needed to produce food because the earth's population is forecast to rise to 9 billion by 2050.

ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ 2007 ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਅਬਾਦੀ ਲਈ ਭੋਜਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
an assessment of water management in agriculture was conducted in 2007 by the international water management institute in sri lanka to see if the world had sufficient water to provide food for its growing population.

ਇਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਮੈਪ ਬਣਾਇਆ.
it assessed the current availability of water for agriculture on a global scale and mapped out locations suffering from water scarcity.

ਇਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, 1.2 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਸਰੀਰਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it found that a fifth of the world's people, more than 1.2 billion, live in areas of physical water scarcity, where there is not enough water to meet all demands.

ਹੋਰ 1.6 ਅਰਬ ਲੋਕ ਆਰਥਿਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
a further 1.6 billion people live in areas experiencing economic water scarcity, where the lack of investment in water or insufficient human capacity make it impossible for authorities to satisfy the demand for water.

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸੰਕਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ.
the report found that it would be possible to produce the food required in future, but that continuation of today's food production and environmental trends would lead to crises in many parts of the world.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਣੇ ਪੈਣਗੇ।
to avoid a global water crisis, farmers will have to strive to increase productivity to meet growing demands for food, while industry and cities find ways to use water more efficiently.

ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਿਆਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1795 ਨੂੰ, ਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ "ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਘਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਭਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਅਤੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ" ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
as a scientific standard on 7 april 1795, the gram was defined in france to be equal to "the absolute weight of a volume of pure water equal to a cube of one hundredth of a meter, and at the temperature of melting ice".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਹਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਧਾਤੂ ਸੰਦਰਭ ਮਾਨਕ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ.
for practical purposes though, a metallic reference standard was required, one thousand times more massive, the kilogram.

ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
work was therefore commissioned to determine precisely the mass of one liter of water.

ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ 0 ਉੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਯੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਖੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਚੂਨੇ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ 4 39 ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in spite of the fact that the decreed definition of the gram specified water at 0 highly reproducible scientists chose to redefine the standard and to perform their measurements at the temperature of highest water density, which was measured at the time as 4 39 .

ਐਸ ਆਈ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕੈਲਵਿਨ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪ ਸਕੇਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ 273.16 ਕੇ ਜਾਂ 0.01 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ.
the kelvin temperature scale of the si system is based on the triple point of water, defined as exactly 273.16 k or 0.01 .

ਪੈਮਾਨਾ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਸਕੇਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਕਾ ਵਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਪੈਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 100 ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਬਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਬਿੰਦੂ 0 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the scale is an absolute temperature scale with the same increment as the celsius temperature scale, which was originally defined according to the boiling point set to 100 and melting point set to 0 of water.

ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਹਾਈਡਰੋਜਨ -1 ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ -16 ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਦੀ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ -2 ਡਿuterਟੀਰੀਅਮ.
natural water consists mainly of the isotopes hydrogen-1 and oxygen-16, but there is also a small quantity of heavier isotopes such as hydrogen-2 deuterium .

ਡਿਉਟੋਰਿਅਮ ਆਕਸਾਈਡ ਜਾਂ ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the amount of deuterium oxides or heavy water is very small, but it still affects the properties of water.

ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਡਿuterਟੀਰੀਅਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
water from rivers and lakes tends to contain less deuterium than seawater.

ਇਸ ਲਈ, ਮਿਆਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਯੇਨਾਨਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮੀਨ ਸਾਗਰ ਵਾਟਰ ਨਿਰਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
therefore, standard water is defined in the vienna standard mean ocean water specification.

ਪੀਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 55% ਤੋਂ 78% ਪਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for drinking the human body contains from 55% to 78% water, depending on body size.

ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਇਕ ਤੋਂ ਸੱਤ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿਰਿਆ, ਪੱਧਰ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
to function properly, the body requires between one and seven liters of water per day to avoid dehydration the precise amount depends on the level of activity, temperature, humidity, and other factors.

ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਿੱਧਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ.
most of this is ingested through foods or beverages other than drinking straight water.

ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 2 ਲੀਟਰ 6 ਤੋਂ 7 ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਸਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਹੈ.
it is not clear how much water intake is needed by healthy people, though most specialists agree that approximately 2 liters 6 to 7 glasses of water daily is the minimum to maintain proper hydration.

ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਹਿਤ ਘੱਟ ਖਪਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ maleਸਤ ਮਰਦ ਲਈ 1 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ, ਕਸਰਤ ਜਾਂ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੇ ਤਰਲ ਪਏ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਵਾਧੂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
medical literature favors a lower consumption, typically 1 liter of water for an average male, excluding extra requirements due to fluid loss from exercise or warm weather.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਗੁਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੀਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for those who have healthy kidneys, it is rather difficult to drink too much water, but especially in warm humid weather and while exercising it is dangerous to drink too little.

ਲੋਕ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਹਾਈਪਰਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜੋਖਮ 'ਤੇ ਪਾਉਣਾ, ਜੋ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
people can drink far more water than necessary while exercising, however, putting them at risk of water intoxication hyperhydration , which can be fatal.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ "ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅੱਠ ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ" ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਲ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the popular claim that "a person should consume eight glasses of water per day" seems to have no real basis in science.

ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਖਾਣੇ ਦੇ ਸਮੇਂ 500 ਮਿ.ਲੀ. ਤਕ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ .ੁਕਵਾਂ ਸੀ.
studies have shown that extra water intake, especially up to 500 ml at mealtime was conducive to weight loss.

ਕਾਫ਼ੀ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ.
adequate fluid intake is helpful in preventing constipation.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਫੂਡ ਐਂਡ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ 1945 ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਇਕ ਅਸਲ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਪੜ੍ਹੀ "ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਮਿਆਰ ਖਾਣੇ ਦੀ ਹਰੇਕ ਕੈਲੋਰੀ ਲਈ 1 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an original recommendation for water intake in 1945 by the food and nutrition board of the united states national research council read "an ordinary standard for diverse persons is 1 milliliter for each calorie of food.

ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਤਰਾ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ”
most of this quantity is contained in prepared foods."

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਜ਼ਾ ਖੁਰਾਕ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਲਈ 7. liters ਲੀਟਰ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਲਈ 7.7 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਪਾਣੀ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 19% ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਕੀਤੀ.
the latest dietary reference intake report by the united states national research council in general recommended, based on the median total water intake from u.s. survey data including food sources 3.7 liters for men and 2.7 liters of water total for women, noting that water contained in food provided approximately 19 % of total water intake in the survey.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਗਰਭਵਤੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੇਟ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਤਰਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
specifically, pregnant and breastfeeding women need additional fluids to stay hydrated.

ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨ ਯੂ ਐਸ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ, onਸਤਨ, ਮਰਦ men. liters ਲੀਟਰ ਅਤੇ 2.ਰਤਾਂ ਨੂੰ 2.2 ਲੀਟਰ ਗਰਭਵਤੀ consumeਰਤਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧਾ ਕੇ 4.4 ਲੀਟਰ 10 ਕੱਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ 3ਰਤਾਂ ਨੂੰ 3 ਲੀਟਰ 12 ਕੱਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਰਸਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. .
the institute of medicine u.s. recommends that, on average, men consume 3.0 liters and women 2.2 liters pregnant women should increase intake to 2.4 liters 10 cups and breastfeeding women should get 3 liters 12 cups , since an especially large amount of fluid is lost during nursing.

ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 20% ਖੁਰਾਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
also noted is that normally, about 20% of water intake comes from food, while the rest comes from drinking water and beverages caffeinated included .

ਪਾਣੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਖਰਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਪਸੀਨੇ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਾਹ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water is excreted from the body in multiple forms through urine and feces, through sweating, and by exhalation of water vapor in the breath.

ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਘਾਟਾ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
with physical exertion and heat exposure, water loss will increase and daily fluid needs may increase as well.

ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
humans require water with few impurities.

ਆਮ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤ ਦੇ ਲੂਣ ਅਤੇ ਆਕਸਾਈਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬਾ, ਆਇਰਨ, ਕੈਲਸੀਅਮ ਅਤੇ ਲੀਡ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਬ੍ਰਿਓ.
common impurities include metal salts and oxides, including copper, iron, calcium and lead, and or harmful bacteria, such as vibrio.

ਸੁਆਦ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਘੋਲ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਵੀ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some solutes are acceptable and even desirable for taste enhancement and to provide needed electrolytes.

ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿਚ ਬਾਈਕਲ ਝੀਲ, ਪੀਣ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the single largest by volume freshwater resource suitable for drinking is lake baikal in siberia.

ਧੋਣਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੋਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਧੋਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
washing the propensity of water to form solutions and emulsions is useful in various washing processes.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਘੋਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥ ਭੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੱractਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
many industrial processes rely on reactions using chemicals dissolved in water, suspension of solids in water slurries or using water to dissolve and extract substances.

ਧੋਣਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ.
washing is also an important component of several aspects of personal body hygiene.

ਆਵਾਜਾਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੇਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ transportationੋਆ .ੁਆਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
transportation the use of water for transportation of materials through rivers and canals as well as the international shipping lanes is an important part of the world economy.

ਰਸਾਇਣਕ ਵਰਤੋਂ ਪਾਣੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘੋਲਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਘੋਲ ਜਾਂ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
chemical uses water is widely used in chemical reactions as a solvent or reactant and less commonly as a solute or catalyst.

ਅਣਜਾਣਿਕ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ, ਪਾਣੀ ਇਕ ਆਮ ਘੋਲਨਹਾਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਇਯੋਨਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਪੋਲਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੋਨੀਆ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜੇ ਮਿਸ਼ਰਣ.
in inorganic reactions, water is a common solvent, dissolving many ionic compounds, as well as other polar compounds such as ammonia and compounds closely related to water.

ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਘੋਲਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਐਮਫੋਟਰਿਕ ਐਸਿਡਿਕ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਨਿ nucਕਲੀਓਫਿਲਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in organic reactions, it is not usually used as a reaction solvent, because it does not dissolve the reactants well and is amphoteric acidic and basic and nucleophilic.

ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
nevertheless, these properties are sometimes desirable.

ਨਾਲ ਹੀ, ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਡੀਲਜ਼-ਐਲਡਰ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ.
also, acceleration of diels-alder reactions by water has been observed.

ਵਹਿਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
supercritical water has recently been a topic of research.

ਆਕਸੀਜਨ-ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਪਾਣੀ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
oxygen-saturated supercritical water combusts organic pollutants efficiently.

ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਤਰਲ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੋਨੋਂ ਕੂਿਲੰਗ ਅਤੇ ਹੀਟਿੰਗ ਲਈ.
heat exchange water and steam are a common fluid used for heat exchange, due to its availability and high heat capacity, both for cooling and heating.

ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਝੀਲ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
cool water may even be naturally available from a lake or the sea.

ਇਹ ਭਾਫਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮੀ ਦੀ transportੋਆ .ੁਆਈ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਭਾਫਾਈਕਰਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੁੱਕੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ.
it's especially effective to transport heat through vaporization and condensation of water because of its large latent heat of vaporization.

ਇਕ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਸੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a disadvantage is that metals commonly found in industries such as steel and copper are oxidized faster by untreated water and steam.

ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਇਲਰ, ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਅਤੇ ਕੰਡੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਦ ਲੂਪ ਵਿਚ ਵਰਕਿੰਗ ਤਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੂਲੈਂਟ ਕੂੜੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਉਂਦਾ ਹੈ. .
in almost all thermal power stations, water is used as the working fluid used in a closed loop between boiler, steam turbine and condenser , and the coolant used to exchange the waste heat to a water body or carry it away by evaporation in a cooling tower .

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਕੂਲਿੰਗ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ.
in the united states, cooling power plants is the largest use of water.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ industryਰਜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਸੰਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the nuclear power industry, water can also be used as a neutron moderator.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿਚ, ਪਾਣੀ ਇਕ ਕੂਲੈਂਟ ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਚਾਲਕ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in most nuclear reactors, water is both a coolant and a moderator.

ਇਹ ਕੁਝ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱ removingਣਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
this provides something of a passive safety measure, as removing the water from the reactor also slows the nuclear reaction down.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਸਰੇ methodsੰਗ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕੋਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ coveredੱਕਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ adequateੁਕਵੀਂ ਠੰ. ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
however other methods are favored for stopping a reaction and it is preferred to keep the nuclear core covered with water so as to ensure adequate cooling.

ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਤਰਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
fire extinction water has a high heat of vaporization and is relatively inert, which makes it a good fire extinguishing fluid.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਫ਼ ਅੱਗ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the evaporation of water carries heat away from the fire.

ਤੇਲ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਘੋਲਨ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਪਾਣੀ ਤੇ ਤੈਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਜਲਣ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is dangerous to use water on fires involving oils and organic solvents, because many organic materials float on water and the water tends to spread the burning liquid.

ਅੱਗ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸੀਮਤ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਧਾਤ. ਜਾਂ ਗਰਮ ਕਾਰਬਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲਾ, ਚਾਰਕੋਲ, ਜਾਂ ਕੋਕ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
use of water in fire fighting should also take into account the hazards of a steam explosion, which may occur when water is used on very hot fires in confined spaces, and of a hydrogen explosion, when substances which react with water, such as certain metals or hot carbon such as coal, charcoal, or coke graphite, decompose the water, producing water gas.

ਚਰਨੋਬਲ ਤਬਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸਫੋਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ ਬਲਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਾਟਰ ਕੂਲਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸੀ.
the power of such explosions was seen in the chernobyl disaster, although the water involved did not come from fire-fighting at that time but the reactor's own water cooling system.

ਭਾਫ਼ ਦਾ ਧਮਾਕਾ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕੋਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਭਾਫ਼ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ.
a steam explosion occurred when the extreme overheating of the core caused water to flash into steam.

ਭਾਫ ਅਤੇ ਗਰਮ ਜ਼ਿਰਕੋਨਿਅਮ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਿਸਫੋਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a hydrogen explosion may have occurred as a result of reaction between steam and hot zirconium.

ਮਨੋਰੰਜਨ ਮਨੁੱਖ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
recreation humans use water for many recreational purposes, as well as for exercising and for sports.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵਿਚ ਤੈਰਾਕੀ, ਵਾਟਰਸਕੀਿੰਗ, ਬੋਟਿੰਗ, ਸਰਫਿੰਗ ਅਤੇ ਗੋਤਾਖੋਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of these include swimming, waterskiing, boating, surfing and diving.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਖੇਡਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਆਈਸ 'ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in addition, some sports, like ice hockey and ice skating, are played on ice.

ਝੀਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਹਨ.
lakesides, beaches and water parks are popular places for people to go to relax and enjoy recreation.

ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਜਾਵਟ ਹਨ.
many find the sound and appearance of flowing water to be calming, and fountains and other water features are popular decorations.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਬਣਨ ਲਈ ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇਕਵੇਰੀਅਮ ਜਾਂ ਤਲਾਅ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
some keep fish and other life in aquariums or ponds for show, fun, and companionship.

ਮਨੁੱਖ ਬਰਫ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ
humans also use water for snow sports i.e.

ਸਕੀਇੰਗ, ਸਲੈਡਿੰਗ, ਸਨੋਬਾਇਲਿੰਗ ਜਾਂ ਸਨੋਬੋਰਡਿੰਗ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜੰਮਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
skiing, sledding, snowmobiling or snowboarding, which require the water to be frozen.

ਜਲ ਉਦਯੋਗ ਜਲ ਉਦਯੋਗ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
water industry the water industry provides drinking water and wastewater services including sewage treatment to households and industry.

ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੂਹ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਟਾਈ ਲਈ ਟੋਏ, ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਨੈਟਵਰਕ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਟਾਵਰ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਸਮੇਤ ਪੁਰਾਣੇ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
water supply facilities include water wells, cisterns for rainwater harvesting, water supply networks, and water purification facilities, water tanks, water towers, water pipes including old aqueducts.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਰਨੇਟਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਹਨ.
atmospheric water generators are in development.

ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਕਸਰ ਚਸ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਨਕਲੀ ਬੋਰਿੰਗ ਖੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱractedਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱ pumpਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
drinking water is often collected at springs, extracted from artificial borings wells in the ground, or pumped from lakes and rivers.

placesੁਕਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਸੰਭਵ aੰਗ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਜਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਵਹਾਅ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
building more wells in adequate places is thus a possible way to produce more water, assuming the aquifers can supply an adequate flow.

ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other water sources include rainwater collection.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
water may require purification for human consumption.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਣਸੁਲਝੇ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਭੰਗ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this may involve removal of undissolved substances, dissolved substances and harmful microbes.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ methodsੰਗ ਰੇਤ ਨਾਲ ਫਿਲਟਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਲੋਰੀਨੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਬਾਲ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ.
popular methods are filtering with sand which only removes undissolved material, while chlorination and boiling kill harmful microbes.

ਨਿਕਾਸ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
distillation does all three functions.

ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਵਰਸ ਓਸਮੋਸਿਸ.
more advanced techniques exist, such as reverse osmosis.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਕੱ .ਣਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ moreੇ ਵਾਲੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗਾ ਘੋਲ ਹੈ.
desalination of abundant seawater is a more expensive solution used in coastal arid climates.

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਟੈਂਕਰ ਸਪੁਰਦਗੀ ਜਾਂ ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the distribution of drinking water is done through municipal water systems, tanker delivery or as bottled water.

ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵੰਡਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹਨ।
governments in many countries have programs to distribute water to the needy at no charge.

ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖੀ ਖਪਤ ਲਈ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਹੈ.
reducing usage by using drinking potable water only for human consumption is another option.

ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫਲੈਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਖਾਨਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in some cities such as hong kong, sea water is extensively used for flushing toilets citywide in order to conserve fresh water resources.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਰੋਤ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ.
polluting water may be the biggest single misuse of water to the extent that a pollutant limits other uses of the water, it becomes a waste of the resource, regardless of benefits to the polluter.

ਦੂਜੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਲੇਖਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ.
like other types of pollution, this does not enter standard accounting of market costs, being conceived as externalities for which the market cannot account.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫਰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ.
thus other people pay the price of water pollution, while the private firms' profits are not redistributed to the local population, victims of this pollution.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ ਅਕਸਰ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲ-ਜੀਵਨ' ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਬਾਇਓਕੈਮੂਲੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਬਾਇਓਡੀਗਰੇਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
pharmaceuticals consumed by humans often end up in the waterways and can have detrimental effects on aquatic life if they bioaccumulate and if they are not biodegradable.

ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟਾਂ' ਤੇ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
municipal and industrial wastewater are typically treated at wastewater treatment plants.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸਤਹ ਦੇ ਰਫਤਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mitigation of polluted surface runoff is addressed through a variety of prevention and treatment techniques.

ਸਰਫੇਸ ਰਨਓਫ ਮਿਟਿਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ਼ ਵੇਖੋ.
see surface runoff mitigation and treatment.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਪਯੋਗਤਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
industrial applications water is used in power generation.

ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਬਿਜਲੀ ਹੈ.
hydroelectricity is electricity obtained from hydropower.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜਨਰੇਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਟਰਬਾਈਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
hydroelectric power comes from water driving a water turbine connected to a generator.

ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ, ਗੈਰ-ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ energyਰਜਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
hydroelectricity is a low-cost, non-polluting, renewable energy source.

waterਰਜਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the energy is supplied by the motion of water.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਦੀ' ਤੇ ਡੈਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਨਕਲੀ ਝੀਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
typically a dam is constructed on a river, creating an artificial lake behind it.

ਝੀਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਗਦਾ ਪਾਣੀ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
water flowing out of the lake is forced through turbines that turn generators.

ਦਬਾਅ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵਾਟਰ ਬਲਾਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਜੈੱਟ ਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pressurized water is used in water blasting and water jet cutters.

ਨਾਲ ਹੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਸਹੀ ਕੱਟਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
also, very high pressure water guns are used for precise cutting.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ worksੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it works very well, is relatively safe, and is not harmful to the environment.

ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਕੂਲਿੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਆਰੀ ਬਲੇਡਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also used in the cooling of machinery to prevent overheating, or prevent saw blades from overheating.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਅਤੇ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਘੋਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਹੈ.
water is also used in many industrial processes and machines, such as the steam turbine and heat exchanger, in addition to its use as a chemical solvent.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੈ.
discharge of untreated water from industrial uses is pollution.

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਡਿਸਚਾਰਜਡ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕੂਲੈਂਟ ਵਾਟਰ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
pollution includes discharged solutes chemical pollution and discharged coolant water thermal pollution .

ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
industry requires pure water for many applications and utilizes a variety of purification techniques both in water supply and discharge.

ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਬਾਲਣ, ਪਕਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੋਇੰਗ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ methodsੰਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਗੈਸਿਓ ਅਵਸਥਾ, ਭਾਫ਼ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
food processing boiling, steaming, and simmering are popular cooking methods that often require immersing food in water or its gaseous state, steam.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਡਿਸ਼ ਧੋਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water is also used for dishwashing.

ਪਾਣੀ ਵੀ ਭੋਜਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ.
water also plays many critical roles within the field of food science.

ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਸੈਸਿੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ.
it is important for a food scientist to understand the roles that water plays within food processing to ensure the success of their products.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੂਣ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਵਰਗੇ ਘੋਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
solutes such as salts and sugars found in water affect the physical properties of water.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਬਲਦੇ ਅਤੇ ਠੰ pointsੇ ਬਿੰਦੂ ਘੋਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the boiling and freezing points of water are affected by solutes, as well as air pressure, which is in turn is affected by altitude.

ਪਾਣੀ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਤੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਉਬਾਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
water boils at lower temperatures with the lower air pressure that occurs at higher elevations.

ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁਕਰਸ ਖੰਡ ਦਾ ਇਕ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਬਾਲ ਵਾਲੇ ਪੁਆਇੰਟ ਨੂੰ 0.51 0.918 ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ ਲੂਣ ਦਾ ਇਕ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਉਬਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ 1.02 1.836 ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਗ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜੰਮਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
one mole of sucrose sugar per kilogram of water raises the boiling point of water by 0.51 0.918 , and one mole of salt per kg raises the boiling point by 1.02 1.836 similarly, increasing the number of dissolved particles lowers water's freezing point.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੋਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
solutes in water also affect water activity that affects many chemical reactions and the growth of microbes in food.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
water activity can be described as a ratio of the vapor pressure of water in a solution to the vapor pressure of pure water.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਵਾਧੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
solutes in water lower water is important to know because most bacterial growth ceases at low levels of water activity.

ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਵਿਕਾਸ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ ਵੀ.
not only does microbial growth affect the safety of food, but also the preservation and shelf life of food.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਖਾਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਆਇਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
water hardness is also a critical factor in food processing and may be altered or treated by using a chemical ion exchange system.

ਇਹ ਨਾਟਕੀ aੰਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਵੱਛਤਾ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
it can dramatically affect the quality of a product, as well as playing a role in sanitation.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਦੇ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ.
water hardness is classified based on concentration of calcium carbonate the water contains.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਯੂਕੇ ਜਾਂ 60 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਯੂ.
water is classified as soft if it contains less than 100 mg l uk or less than 60 mg l usa .

ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਫੁਟਪ੍ਰਿੰਟ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਕਿੱਲੋ ਬੀਫ ਨੂੰ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੇਖਕ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ averageਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਕਾਰਕ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੀਫ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
according to a report published by the water footprint organization in 2010, a single kilogram of beef requires 15 thousand litres of water however, the authors also make clear that this is a global average and circumstantial factors determine the amount of water used in beef production.

ਡਾਕਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਟੀਕਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
medical use water for injection is on the world health organization's list of essential medicines.

ਕਾਨੂੰਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੈ.
law, politics, and crisis water politics is politics affected by water and water resources.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਸਰੋਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਪਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਹੈ.
for this reason, water is a strategic resource in the globe and an important element in many political conflicts.

ਇਹ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਵਿਧਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ.
it causes health impacts and damage to biodiversity.

1990 ਤੋਂ 1.6 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਹੈ।
1.6 billion people have gained access to a safe water source since 1990.

ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੱਛ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 1970 ਵਿੱਚ 30% ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ 1990 ਵਿੱਚ 71%, 2000 ਵਿੱਚ 79% ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ 84% ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the proportion of people in developing countries with access to safe water is calculated to have improved from 30% in 1970 to 71% in 1990, 79% in 2000 and 84% in 2004.

ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
this trend is projected to continue.

ਅੱਧ ਤੱਕ, ਸਾਲ 2015 ਤੱਕ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟਿਕਾ. ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
to halve, by 2015, the proportion of people without sustainable access to safe drinking water is one of the millennium development goals.

ਇਹ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
this goal is projected to be reached.

ਸਾਲ 2006 ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ “ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਹੈ”, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀ ਹੈ।
a 2006 united nations report stated that "there is enough water for everyone", but that access to it is hampered by mismanagement and corruption.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਹਾਇਤਾ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਸ ਘੋਸ਼ਣਾ-ਏਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਓਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ takenੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਜਿੰਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ.
in addition, global initiatives to improve the efficiency of aid delivery, such as the paris declaration on aid effectiveness, have not been taken up by water sector donors as effectively as they have in education and health, potentially leaving multiple donors working on overlapping projects and recipient governments without empowerment to act.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ 2007 ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
the authors of the 2007 comprehensive assessment of water management in agriculture cited poor governance as one reason for some forms of water scarcity.

ਜਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
water governance is the set of formal and informal processes through which decisions related to water management are made.

ਚੰਗਾ ਜਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
good water governance is primarily about knowing what processes work best in a particular physical and socioeconomic context.

ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਲਤੀਆਂ 'ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟਸ' ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਕਸਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
mistakes have sometimes been made by trying to apply 'blueprints' that work in the developed world to developing world locations and contexts.

ਮੇਕੋਂਗ ਨਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜੋ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਈ ਮੈਕੋਂਗ ਨਦੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖਰਚੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਘੱਟ ਹੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the mekong river is one example a review by the international water management institute of policies in six countries that rely on the mekong river for water found that thorough and transparent cost-benefit analyses and environmental impact assessments were rarely undertaken.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਖੋਜਿਆ ਕਿ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਾ ਡਰਾਫਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੀ।
they also discovered that cambodia's draft water law was much more complex than it needed to be.

ਵਿਸ਼ਵ ਜਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜਲ ਵਿਕਾਸ ਰਿਪੋਰਟ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਡੀਆਰ, 2003 ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ, ਅਗਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 30% ਘਟਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the un world water development report wwdr, 2003 from the world water assessment program indicates that, in the next 20 years, the quantity of water available to everyone is predicted to decrease by 30%.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 40% ਵਸਨੀਕਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਫਾਈ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਹੈ.
40% of the world's inhabitants currently have insufficient fresh water for minimal hygiene.

2000 ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸੋਕੇ ਦੀ ਖਪਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
more than 2.2 million people died in 2000 from waterborne diseases related to the consumption of contaminated water or drought.

2004 ਵਿੱਚ, ਯੂਕੇ ਦੇ ਚੈਰਿਟੀ ਵਾਟਰ ਏਡ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਰ 15 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਕਸਰ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੀਵਰੇਜ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਘਾਟ, ਟਾਇਲਟ ਦੇਖੋ.
in 2004, the uk charity wateraid reported that a child dies every 15 seconds from easily preventable water-related diseases often this means lack of sewage disposal see toilet.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਈਡਬਲਯੂਏ, ਵਾਟਰ ਏਡ, ਵਾਟਰ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸਰੋਤ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
organizations concerned with water protection include the international water association iwa , wateraid, water 1st, and the american water resources association.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਾਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the international water management institute undertakes projects with the aim of using effective water management to reduce poverty.

ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਮੇਲਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਜਾੜ ਯੂ.ਐਨ.ਸੀ.ਸੀ.ਡੀ., ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ, ਸਾਗਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮਸਰ ਸੰਮੇਲਨ ਹਨ।
water related conventions are united nations convention to combat desertification unccd , international convention for the prevention of pollution from ships, united nations convention on the law of the sea and ramsar convention.

ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ 22 ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਿਵਸ 8 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
world day for water takes place on 22 march and world ocean day on 8 june.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਪਾਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in culture religion water is considered a purifier in most religions.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਈਸਾਈ ਧਰਮ, ਹਿੰਦੂ, ਇਸਲਾਮ, ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ, ਰਸਤਫਾਰੀ ਲਹਿਰ, ਸ਼ਿੰਟੋ, ਤਾਓ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
faiths that incorporate ritual washing ablution include christianity, hinduism, islam, judaism, the rastafari movement, shinto, taoism, and wicca.

ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣਾ ਜਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਈਸਾਈ ਭਾਵਨਾ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਬਪਤਿਸਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਗੁਸਲ, ਯਹੂਦੀ ਮਿਕਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
immersion or aspersion or affusion of a person in water is a central sacrament of christianity where it is called baptism it is also a part of the practice of other religions, including islam ghusl , judaism mikvah and sikhism amrit sanskar .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਸਮੇਤ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਰਸਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in addition, a ritual bath in pure water is performed for the dead in many religions including islam and judaism.

ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਮਾਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਇਮਮ ਦੇਖੋ।
in islam, the five daily prayers can be done in most cases after completing washing certain parts of the body using clean water wudu , unless water is unavailable see tayammum .

ਸ਼ਿੰਟੋ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਿਸੋਗੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ.
in shinto, water is used in almost all rituals to cleanse a person or an area e.g., in the ritual of misogi .

ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਐਫੇਡੋਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਅੱਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਾਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਮੁ theਲਾ ਜਾਂ ਮੁ basicਲਾ ਪਦਾਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
philosophy the ancient greek philosopher empedocles held that water is one of the four classical elements along with fire, earth and air, and was regarded as the ylem, or basic substance of the universe.

ਥੈਲੇਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਇੱਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਨਿਘਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੈ।
thales, who was portrayed by aristotle as an astronomer and an engineer, theorized that the earth, which is denser than water, emerged from the water.

ਥੈਲੇਸ, ਇਕ ਮੋਨਿਸਟ, ਨੇ ਅੱਗੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
thales, a monist, believed further that all things are made from water.

ਪਲਾਟੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਇਕ ਆਈਕਸਾਹੇਡ੍ਰੋਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿubeਬ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕਿਉਂ ਹੈ.
plato believed the shape of water is an icosahedron which accounts for why it is able to flow easily compared to the cube-shaped earth.

ਚਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਹਾਸੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚ, ਪਾਣੀ ਕਫ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ.
in the theory of the four bodily humors, water was associated with phlegm, as being cold and moist.

ਪਾਣੀ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੱਤ ਧਰਤੀ, ਅੱਗ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਚੀਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
the classical element of water was also one of the five elements in traditional chinese philosophy, along with earth, fire, wood, and metal.

ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water is also taken as a role model in some parts of traditional and popular asian philosophy.

ਜੇਮਜ਼ ਲੈਜ ਦਾ ਦਾਓ ਡੀ ਜਿੰਗ ਦਾ 1891 ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ “ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮਤਾ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ।
james legge's 1891 translation of the dao de jing states "the highest excellence is like that of water.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ, ਉਹ ਨੀਵਾਂ ਸਥਾਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the excellence of water appears in its benefiting all things, and in its occupying, without striving to the contrary , the low place which all men dislike.

ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਾਓ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ "ਅਤੇ" ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. "
hence its way is near to that of the tao" and "there is nothing in the world more soft and weak than water, and yet for attacking things that are firm and strong there is nothing that can take precedence of there is nothing so effectual for which it can be changed."

"ਸ਼ੂਈ ਡੀ" ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਗੁਆਂਜ਼ੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਆਦਮੀ ਪਾਣੀ ਹੈ" ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
guanzi in "shui di" chapter further elaborates on symbolism of water, proclaiming that "man is water" and attributing natural qualities of the people of different chinese regions to the character of local water resources.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੇਟਾ ਪੰਨਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ.
see also the water data page is a collection of the chemical and physical properties of water.

ਰਾਜ ਦੇ ਠੋਸ ਬਰਫ਼ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਗੈਸਿਓ ਵਾਟਰ ਵਾਵਰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਈਡਰੋਮੋਟਿਓਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬੱਦਲ ਧੁੰਦ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇ ਸਪਿੰਡਰਿਫਟ ਦੁਆਰਾ ਵਹਿਣ ਨਾਲ ਬਰਫ ਭੜਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬਰੈਕਟੀ ਬਰਾਈਨ ਕਨੇਟ ਪਾਣੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਜੀਬ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ. ਉਦੋਂ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਜਾਂ ਖਾਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਦੋਨਾਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਏ ਬਗੈਰ, ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਟਿਕਾਉਂਦੀ ਹੈ.
water is described in many terms and contexts according to state solid ice liquid water gaseous water vapor plasma according to meteorology hydrometeor precipitation levitating particles clouds fog mist ascending particles drifted by wind spindrift stirred snow according to occurrence brackish water brine connate water dead water strange phenomenon which can occur when a layer of fresh or brackish water rests on top of denser salt water, without the two layers mixing.

ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ.
it is dangerous for ship traveling.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਰਮ ਪਾਣੀ, ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਮੀਟਰਿਕ ਪਾਣੀ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖਣਿਜ ਪਾਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਝਰਨੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੀਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਬੋਤਲਬੰਦ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟੂਟੀ ਵਾਟਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ-ਗ੍ਰੇਡ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ-ਗਰੇਡ ਜਾਂ ਰੀਐਜੈਂਟ ਗਰੇਡ ਸਾਇੰਸ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡੀਯੋਨਾਈਜ਼ਡ ਵਾਟਰ ਡਿਸਟਿਲ ਵਾਟਰ ਡਬਲ ਡਿਸਟਿਲ ਵਾਟਰ ਰਿਵਰਸ ਓਸਮੋਸਿਸ ਪਲਾਂਟ ਵਾਟਰ ਵਰਚੁਅਲ ਵਾਟਰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵਧੀਆ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡੀਯੋਨਾਈਜ਼ਡ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭੂਮੀਗਤ ਤੋਂ ਖਣਿਜ ਸਖ਼ਤ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ , ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਡਿuterਟੀਰੀਅਮ ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਰਮਾਣੂਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਵਧੇਰੇ ਖਣਿਜ ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
fresh water groundwater meltwater meteoric water stormwater mineral water from natural springs seawater surface water according to uses drinking water or potable water useful for everyday drinking, without fouling bottled water tap water holy water purified water laboratory-grade, analytical-grade or reagent-grade highly purified for use in science or engineering deionized water distilled water double distilled water reverse osmosis plant water virtual water used in the production of a good or service wastewater according to other features distilled water, double distilled water, deionized water contains no minerals hard water from underground, contains more minerals heavy water made from heavy atoms of hydrogen deuterium.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ.
it is in nature in normal water in very low concentration.

ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was used in construction of first nuclear reactors.

ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਪਾਣੀ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਨਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਘੱਟ ਖਣਿਜ ਟ੍ਰਾਈਡਿਡ ਵਾਟਰ ਵਾਟਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਓਈਸੀਡੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੇਟਾ ਪੇਜ ਐਫਏਓ ਵਿਆਪਕ ਵਾਟਰ ਡੇਟਾਬੇਸ, ਐਕੁਆਸਟੈਟ ਵਾਟਰ ਕਨਫ੍ਰਿਕਟ ਕ੍ਰੋਨੋਲੋਜੀ ਵਾਟਰ ਅਪਵਾਦ ਡਾਟਾਬੇਸ ਯੂਐਸ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਈ ਸਕੂਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਟਰ ਰਿਸੋਰਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਾਟਰ structureਾਂਚਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਸਤੰਬਰ 28, 551 ਬੀ ਸੀ 479 ਬੀਸੀ ਚੀਨੀ ਅਧਿਆਪਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਦੀ ਮਿਆਦ.
hydrate water bound into other chemical substances soft water contains fewer minerals tritiated water water of crystallization water incorporated into crystalline structures related topics references further reading external links oecd water statistics the world's water data page fao comprehensive water database, aquastat the water conflict chronology water conflict database us geological survey water for schools information portal to the world bank's strategy, work and associated publications on water resources america water resources association water structure and science confucius september 28, 551 bc 479 bc was a chinese teacher, editor, politician, and philosopher of the spring and autumn period of chinese history.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ.
the philosophy of confucius emphasized personal and governmental morality, correctness of social relationships, justice and sincerity.

ਉਸਦੇ ਅਨੁਯਾਾਇਯੋਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਥੌਟ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਕਾਨੂੰਨੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਬਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
his followers competed successfully with many other schools during the hundred schools of thought era only to be suppressed in favor of the legalists during the qin dynasty.

ਕਿਨ ਦੇ collapseਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੂ ਉੱਤੇ ਹਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
following the victory of han over chu after the collapse of qin, confucius' thoughts received official sanction and were further developed into a system known in the west as confucianism.

ਕਨਫਿiusਸ਼ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਨੀ ਕਲਾਸਿਕ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਜਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਕਲਾਸਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹਨ.
confucius is traditionally credited with having authored or edited many of the chinese classic texts including all of the five classics, but modern scholars are cautious of attributing specific assertions to confucius himself.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤਤਾ ਅਨਲਾਇਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਪਾਇਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ.
aphorisms concerning his teachings were compiled in the analects, but only many years after his death.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਆਮ ਚੀਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਸਨ.
confucius's principles had a basis in common chinese tradition and belief.

ਉਸਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ.
he championed strong family loyalty, ancestor veneration, and respect of elders by their children and of husbands by their wives.

ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਦਰਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ.
he also recommended family as a basis for ideal government.

ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ "ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ", ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਿਯਮ.
he espoused the well-known principle "do not do to others what you do not want done to yourself", the golden rule.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦਾਓਵਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਰਵਾਇਤੀ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਹੈ.
confucius is also a traditional deity in daoism.

ਪਰਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਦੇ ਪੂਰਵਜ ਸੋਂਗ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ.
family background, name and titles according to tradition, three generations before confucius' time, his ancestors had migrated from the song state to the lu state.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਿ theਸ ਡਿkesਕਸ songਫ ਸੌਂਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸ਼ਾਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ।
confucius was a descendant of the shang dynasty kings through the dukes of song.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਾਂਗ ਕਿi ਸੀ.
confucius' family and personal name respectively was kong qiu .

ਉਸਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਮ ਜ਼ੋਂਗਨੀ ਸੀ।
his courtesy name was zhongni .

ਚੀਨੀ ਵਿਚ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਾਂਗਜ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਮਾਸਟਰ ਕਾਂਗ".
in chinese, he is most often known as kongzi , literally "master kong" .

ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕਾਂਗ ਫੂਜ਼ੀ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਗ੍ਰੈਂਡ ਮਾਸਟਰ ਕਾਂਗ" ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is also known by the honorific kong fuzi , literally "grand master kong" .

ਰੋਮਾਂਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਨਾਮ ਨੂੰ "ਕੁੰਗ ਫੂ-ਤਜ਼ੂ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the system of romanization, the honorific name is rendered as "k'ung fu-tzu".

ਲਾਤੀਨੀਆਈ ਨਾਮ "ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ" "ਕੋਂਗ ਫੂਜ਼ੀ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜੈਸੀਟ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਟੋ ਰਿਕੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the latinized name "confucius" is derived from "kong fuzi", and was first coined by 16th-century jesuit missionaries to china, most probably by matteo ricci.

ਐਨਾਲੇਕਟਸ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਮਾਸਟਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
within the analects, he is often referred to simply as "the master" .

1 ਈ. ਵਿਚ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਯੁਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, "ਪ੍ਰਸੰਸਾਯੋਗ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਲਾਰਡ ਨੀ".
in 1 ad, confucius was given his first posthumous name, the "laudably declarable lord ni" .

1530 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ “ਅਤਿਅੰਤ ਸੇਜ ਵਿਦਾਈ ਅਧਿਆਪਕ” ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 1530, he was declared the "extremely sage departed teacher" .

ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਗ੍ਰੇਟ ਸੇਜ", "ਫਸਟ ਟੀਚਰ", ਅਤੇ "ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਲਈ ਮਾਡਲ ਅਧਿਆਪਕ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is also known separately as the "great sage" , "first teacher" , and "model teacher for ten thousand ages" .

ਜੀਵਨੀ ਮੁੱlyਲਾ ਜੀਵਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ, 551 ਬੀ.ਸੀ.
biography early life it is generally thought that confucius was born on september 28, 551 bc.

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਂਡੋਂਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਕੂਫੂ ਨੇੜੇ ਲੂ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ੂ ਵਿੱਚ ਸੀ.
his birthplace was in zou, lu state near present-day qufu, shandong province .

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਂਗ ਉਹ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੂਲਿਆਂਗ ਹੇ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੂ ਮਿਲਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ.
his father kong he , also known as shuliang he , was an officer in the lu military.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੋਂਗ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਯਾਨ ਝੇਂਗਜ਼ਈ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਪਾਲਿਆ.
kong died when confucius was three years old, and confucius was raised by his mother yan zhengzai in poverty.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ 40 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਈ ਸੀ.
his mother would later die at less than 40 years of age.

19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕਿਗੂਆਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਸ ਜੋੜੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਕਾਂਗ ਲੀ ਹੋਇਆ.
at age 19 he married his wife qiguan , and a year later the couple had their first child, kong li .

ਕਿਗੁਆਨ ਅਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮਰ ਗਈ ਸੀ.
qiguan and confucius would later have two daughters together, one of whom is thought to have died early in her life as a child.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸਿਕਸ ਆਰਟਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ.
confucius was educated at schools for commoners, where he studied and learned the six arts.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਸ਼ੀ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੁਲੀਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ.
confucius was born into the class of shi , between the aristocracy and the common people.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ 20 ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਬੁੱਕਕੀਪਰ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ialੰਗ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਕਮਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
he is said to have worked in various government jobs during his early 20s, and also worked as a bookkeeper and a caretaker of sheep and horses, which he used the proceeds from to give his mother a proper burial.

ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਗ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ.
when his mother died, confucius aged 23 is said to have mourned for three years, as was the tradition.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ ਲੂ ਰਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇਕ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਘਰੇਲੂ ਘਰ ਸੀ.
political career the lu state was headed by a ruling ducal house.

ਡਿ duਕ ਅਧੀਨ ਤਿੰਨ ਕੁਲੀਨ ਪਰਵਾਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੂ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਹੇ।
under the duke were three aristocratic families, whose heads bore the title of viscount and held hereditary positions in the lu bureaucracy.

ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ "ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੰਤਰੀ" ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ "ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ" ਵੀ ਸੀ, ਮੈਂਗ ਪਰਿਵਾਰ "ਕਾਰਜ ਮੰਤਰੀ" ਅਤੇ ਸ਼ੂ ਪਰਿਵਾਰ "ਯੁੱਧ ਮੰਤਰੀ" ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸੀ.
the ji family held the position "minister over the masses", who was also the "prime minister" the meng family held the position "minister of works" and the shu family held the position "minister of war".

505 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਯਾਂਗ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਵਿੱਚ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋਹ ਲਈ.
in the winter of 505 bc, yang retainer of the ji up in rebellion and seized power from the ji family.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 501 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਗਰਮੀ ਤਕ, ਤਿੰਨ ਖਾਨਦਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਯਾਂਗ ਹੂ ਨੂੰ ਲੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ inਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
however, by the summer of 501 bc, the three hereditary families had succeeded in expelling yang hu from lu.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੀ ਕਦਰ ਵੇਖਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ.
by then, confucius had built up a considerable reputation through his teachings, while the families came to see the value of proper conduct and righteousness, so they could achieve loyalty to a legitimate government.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਸਾਲ 501 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕਸਬੇ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਪਦਵੀ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
thus, that year 501 bc , confucius came to be appointed to the minor position of governor of a town.

ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਅਪਰਾਧ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ.
eventually, he rose to the position of minister of crime.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਤਿੰਨੋਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ mantਾਹ ਕੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
confucius desired to return the authority of the state to the duke by dismantling the fortifications of the belonging to the three families.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this way, he could establish a centralized government.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਸਿਰਫ ਕੂਟਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਖੁਦ ਕੋਈ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
however, confucius relied solely on diplomacy as he had no military authority himself.

500 ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ, ਹੂ ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼ੂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਉਸਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ.
in 500 bc, hou governor of against his lord of the shu family.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਂਗ ਅਤੇ ਸ਼ੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਅਸਫਲ hੰਗ ਨਾਲ ਹੂ ਦਾ ਘਿਰਾਓ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਹੂ ਫੈਨ ਨੂੰ ਕਿiੀ ਰਾਜ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
although the meng and shu families unsuccessfully besieged hou, a loyalist official rose up with the people of hou and forced hou fan to flee to the qi state.

ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਕੁਲੀਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ .ਾਹੁਣ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the situation may have been in favor for confucius as this likely made it possible for confucius and his disciples to convince the aristocratic families to dismantle the fortifications of their cities.

ਆਖਰਕਾਰ, ਡੇ half ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਸ਼ੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੂ, ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਬੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ zingਾਹੁਣ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੇਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚੇਂਗ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ zingਾਹੁਣ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ.
eventually, after a year and a half, confucius and his disciples succeeded in convincing the shu family to raze the walls of hou, the ji family in razing the walls of bi, and the meng family in razing the walls of cheng.

ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੂ ਵੱਲ ਇਕ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 498 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ toਾਹ ਦਿੱਤੀਆਂ.
first, the shu family led an army towards their city hou and tore down its walls in 498 bc.

ਇਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਫੁਰਾਓ ਨੂੰ ਜੀਓ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਬੁਨੀu ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਈ. ਤੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੈ ਲਿਆ.
soon thereafter, gongshan furao also known as gongshan buniu , a retainer of the ji family, revolted and took control of the forces at bi.

ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ.
he immediately launched an attack and entered the capital lu.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਅਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਮੰਨਦਾ ਸੀ.
earlier, gongshan had approached confucius to join him, which confucius considered.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹਿੰਸਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਲੂ ਸਟੇਟ ਫੋਰਸ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਡਿkeਕ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ.
even though he disapproved the use of a violent revolution, the ji family dominated the lu state force for generations and had exiled the previous duke.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
although he wanted the opportunity to put his principles into practice, confucius gave up on this idea in the end.

ਕ੍ਰੀਲ 1949 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਗ਼ੀ ਯਾਂਗ ਹੂ ਦੇ ਉਲਟ, ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਤਿੰਨ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ andਾਹੁਣ ਅਤੇ ਡਿ duਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ.
creel 1949 states that, unlike the rebel yang hu before him, gongshan may have sought to destroy the three hereditary families and restore the power of the duke.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਬਜ਼ 1946 ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਜੀ ਹੁਆਨ ਨੇ ਬਾਈ ਦੀਆਂ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਕੰਧਾਂ mantਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੁ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
however, dubs 1946 is of the view that gongshan was encouraged by viscount ji huan to invade the lu capital in an attempt to avoid dismantling the bi fortified walls.

ਜੋ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਇਕ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਲੂ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
whatever the situation may have been, gongshan was considered an upright man who continued to defend the state of lu, even after he was forced to flee.

ਗੋਂਗਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜ਼ੋਂਗ ਤੁਸੀਂ ਡਯੂਕ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸਕਟਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
during the revolt by gongshan, zhong you had managed to keep the duke and the three viscounts together at the court.

ਝੋਂਗ ਤੁਸੀਂ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਇੱਕ ਚੇਲੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਪਾਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ.
zhong you was one of the disciples of confucius and confucius had arranged for him to be given the position of governor by the ji family.

ਜਦੋਂ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਅਸ ਨੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਜੀ ਹੁਆਨ ਡਿ theਕ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ.
when confucius heard of the raid, he requested that viscount ji huan allow the duke and his court to retreat to a stronghold on his palace grounds.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਡਿ theਕ ਜੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵੂਜ਼ੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ.
thereafter, the heads of the three families and the duke retreated to the ji's palace complex and ascended the wuzi terrace.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
confucius ordered two officers to lead an assault against the rebels.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਰਿਟੇਨਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਡਿkeਕ, ਵਿਸਕਾਉਂਟਸ ਅਤੇ ਕੋਰਟ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ.
at least one of the two officers was a retainer of the ji family, but they were unable to refuse the orders while in the presence of the duke, viscounts, and court.

ਗੁ ਵਿਖੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ।
the rebels were pursued and defeated at gu.

ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਹਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ toਾਹ ਦਿੱਤਾ।
immediately after the revolt was defeated, the ji family razed the bi city walls to the ground.

ਹਮਲਾਵਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹੀ ਬਣਨਾ ਪਏਗਾ।
the attackers retreated after realizing that they would have to become rebels against the state and against their own lord.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਦੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਜੀ ਹੁਆਨ ਦਾ ਹੱਥ ਬੀ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ mantਾਹੁਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਸਹੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾ ਕੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਇਕਬਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ. ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
through confucius' actions, the bi officials had inadvertently revolted against their own lord, thus forcing viscount ji huan's hand in having to dismantle the walls of bi as it could have harbored such rebels or confess to instigating the event by going against proper conduct and righteousness as an official.

ਡੱਬਸ 1949 ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਵਿਹਾਰਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਸੂਝ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ.
dubs 1949 suggests that the incident brought to light confucius' foresight, practical political ability, and insight into human character.

ਜਦੋਂ ਮੇਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ mantਾਹੁਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਪਾਲ ਉਸਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ tornਾਹੁਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਿਆ ਅਤੇ ਮੇਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ.
when it was time to dismantle the city walls of the meng family, the governor was reluctant to have his city walls torn down and convinced the head of the meng family not to do so.

ਜ਼ੂਓ ਜ਼ੂਆਨ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਚੇਂਗ ਕਿ qੀ ਰਾਜ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ.
the zuo zhuan recalls that the governor advised against razing the walls to the ground as he said that it made cheng vulnerable to the qi state and cause the destruction of the meng family.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਮੈਂਗ ਯੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਵਿਚ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ mantਾਹੁਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਅਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ.
even though viscount meng yi gave his word not to interfere with an attempt, he went back on his earlier promise to dismantle the walls.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 498 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ, ਡਿkeਕ ਡਿੰਗ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਚੇਂਗ ਦਾ ਘਿਰਾਓ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
later in 498 bc, duke ding personally went with an army to lay siege to cheng in an attempt to raze its walls to the ground, but he did not succeed.

ਇਸ ਲਈ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਡਿ duਕ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਵੀ.
thus, confucius could not achieve the idealistic reforms that he wanted including restoration of the legitimate rule of the duke.

ਉਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਜੀ ਹੁਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾਏ ਸਨ.
he had made powerful enemies within the state, especially with viscount ji huan, due to his successes so far.

ਜ਼ੂਓ ਝੁਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ੀਜੀ ਦੇ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀ, ਮੈਂਗ ਅਤੇ ਸ਼ੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ mantਾਹੁਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਨਫਿucਸ਼ਸ 497 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਤਨ ਛੱਡ ਗਿਆ।
according to accounts in the zuo zhuan and shiji, confucius departed his homeland in 497 bc after his support for the failed attempt of dismantling the fortified city walls of the powerful ji, meng, and shu families.

ਉਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤੇ ਲੂ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਸਵੈ-ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਜੀ ਹੁਆਨ ਜਿੰਦਾ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਿਆ.
he left the state of lu without resigning, remaining in self-exile and unable to return as long as viscount ji huan was alive.

ਜਲਾਵਤਨ ਸ਼ੀਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਕਿ qੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲੂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਲੂ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
exile the shiji stated that the neighboring qi state was worried that lu was becoming too powerful while confucius was involved in the government of the lu state.

ਇਸ ਖਾਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿiਆਈ ਨੇ 100 ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ 80 ਸੁੰਦਰ ਨ੍ਰਿਤ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੂ ਦੇ ਡਯੂਕ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ ਲੂ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
according to this account, qi decided to sabotage lu's reforms by sending 100 good horses and 80 beautiful dancing girls to the duke of lu.

ਡਿkeਕ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਉਲਝਾਇਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
the duke indulged himself in pleasure and did not attend to official duties for three days.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਲੂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਵਾਰ ਛੱਡਣਾ ਡਯੂਕ ਦੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਸਕ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਯਾਸ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਅਪਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
confucius was deeply disappointed and resolved to leave lu and seek better opportunities, yet to leave at once would expose the misbehavior of the duke and therefore bring public humiliation to the ruler confucius was serving.

ਇਸ ਲਈ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਨੇ ਡਿ duਕ ਦੀ ਘੱਟ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ.
confucius therefore waited for the duke to make a lesser mistake.

ਇਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਡਿkeਕ ਨੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੀਟ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਲੂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ.
soon after, the duke neglected to send to confucius a portion of the sacrificial meat that was his due according to custom, and confucius seized upon this pretext to leave both his post and the lu state.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਚੀਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਈ, ਗਾਣਾ, ਚੇਨ ਅਤੇ ਕਾਈ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
after confucius' resignation, he began a long journey or set of journeys around the small kingdoms of north-east and central china, traditionally including the states of wei, song, chen, and cai.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ.
at the courts of these states, he expounded his political beliefs but did not see them implemented.

ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤੋ ਜ਼ੂਓ ਜ਼ੁਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੁਫ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਕਾਂਗਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ 68 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਲੂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ।
return home according to the zuo zhuan, confucius returned home to his native lu when he was 68, after he was invited to do so by ji kangzi, the chief minister of lu.

ਅਨਾਇਲੇਕਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 72 ਜਾਂ 77 ਚੇਲੇ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਲਾਸਿਕ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
the analects depict him spending his last years teaching 72 or 77 disciples and transmitting the old wisdom via a set of texts called the five classics.

ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲੂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀ ਕਾਂਗੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਸਮੇਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ.
during his return, confucius sometimes acted as an advisor to several government officials in lu, including ji kangzi, on matters including governance and crime.

ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਚੇਲਿਆਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰਨ ਨਾਲ ਦੱਬੇ, ਉਹ 71 ਜਾਂ 72 ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ.
burdened by the loss of both his son and his favorite disciples, he died at the age of 71 or 72.

ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਮਰਿਆ.
he died from natural causes.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਨੂੰ ਕੋਂਗ ਲਿਨ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਸ਼ੈਂਡਾਂਗ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਕ਼ੁਫੂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੈ.
confucius was buried in kong lin cemetery which lies in the historical part of qufu in the shandong province.

ਸਿਸ਼ੁਈ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਥੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਅਸਲ ਕਬਰ ਇਕ ਕੁਹਾੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀ ਸੀ।
the original tomb erected there in memory of confucius on the bank of the sishui river had the shape of an axe.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੰਦਨ ਦੀ ਧੂਪ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਲਈ ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ.
in addition, it has a raised brick platform at the front of the memorial for offerings such as sandalwood incense and fruit.

ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਦੁਆਰਾ ਅਕਸਰ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ mannerੰਗ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
philosophy although confucianism is often followed in a religious manner by the chinese, many argue that its values are secular and that it is therefore less a religion than a secular morality.

ਹਮਾਇਤੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ, ਕਿ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ।
proponents argue, however, that despite the secular nature of confucianism's teachings, it is based on a worldview that is religious.

ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮਵਾਦ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਅਕਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ.
confucianism discusses elements of the afterlife and views concerning heaven, but it is relatively unconcerned with some spiritual matters often considered essential to religious thought, such as the nature of souls.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਵਰਗ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਦਮੀ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ".
however, confucius is said to have believed in astrology, saying "heaven sends down its good or evil symbols and wise men act accordingly".

ਐਨਾਲੇਕਟਸ ਵਿਚ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ "ਟਰਾਂਸਮੀਟਰ" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੱ .ਿਆ ".
in the analects, confucius presents himself as a "transmitter who invented nothing".

ਉਹ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਚੀਨੀ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ.
he puts the greatest emphasis on the importance of study, and it is the chinese character for study that opens the text.

ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜਾਂ ਰਸਮੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਬਣਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀਕਰਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕੇ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਓਡੇਸ ਬੁੱਕ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹਨ.
far from trying to build a systematic or formalist theory, he wanted his disciples to master and internalize older classics, so that their deep thought and thorough study would allow them to relate the moral problems of the present to past political events as recorded in the annals or the past expressions of commoners' feelings and noblemen's reflections as in the poems of the book of odes .

ਨੈਤਿਕਤਾ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਮਿਸਾਲ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
ethics one of the deepest teachings of confucius may have been the superiority of personal exemplification over explicit rules of behavior.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਕਾਸ਼ਤ, ਨੈਤਿਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਸ਼ਲ ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ.
his moral teachings emphasized self-cultivation, emulation of moral exemplars, and the attainment of skilled judgment rather than knowledge of rules.

ਇਸ ਲਈ ਕਨਫਿ ethਸ਼ਿਅਨ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
confucian ethics may therefore be considered a type of virtue ethics.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਦਲੀਲ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਿੱਧੇ ,ੰਗ ਨਾਲ, ਸੰਕੇਤ, ਅਣਦੇਖੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਟਾਟੋਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
his teachings rarely rely on reasoned argument and ethical ideals and methods are conveyed more indirectly, through allusion, innuendo, and even tautology.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
his teachings require examination and context in order to be understood.

ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸੇ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਣ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ çé the ਜਦੋਂ ਤਬੇਲੀਆਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਨਫਿucਸ਼ਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਸੀ?"
a good example is found in this famous anecdote € €‚ when the stables were burnt down, on returning from court confucius said, "was anyone hurt?"

ਉਸਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ.
he did not ask about the horses.

ਐਨਾਲੇਕਸ ਐਕਸ .11 ਟੀ.
analects x.11 tr.

ਵੈਲੀ, ਟੀਆਰ.
waley , tr.

ਲੈਜ, ਜਾਂ ਐਕਸ -17 ਟੀ.
legge , or x-17 tr.

ਲੌ ਘੋੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਪੁੱਛਦਿਆਂ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗਾ 'ਅਤੇ ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਵੈ-ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
lau by not asking about the horses, confucius demonstrates that the sage values human beings over property readers are led to reflect on whether their response would follow confucius' and to pursue self-improvement if it would not have.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ, ਮਨੁੱਖੀ ਉੱਤਮਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਸੰਖੇਪ ਅਮੂਰਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਅੰਤਮ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
confucius, as an exemplar of human excellence, serves not as an all-powerful deity or a universally true set of abstract principles, but rather the ultimate model for others.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਉਦਾਹਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for these reasons, according to many commentators, confucius' teachings may be considered a chinese example of humanism.

ਉਸਦੀ ਇਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਿਯਮ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਦੇ ਕਾਰਨ "ਸਿਲਵਰ ਰੂਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ çé "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੋ."
one of his teachings was a variant of the golden rule, sometimes called the "silver rule" owing to its negative form €‚ "what you do not wish for yourself, do not do to others."

i ਜ਼ੀ ਗੋਂਗ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ "ਕੀ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?"
€ zi gong asked "is there any one word that could guide a person throughout life?"

ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ "ਕਿਵੇਂ 'ਪ੍ਰਾਪਤੀ' ਬਾਰੇ!
the master replied "how about 'reciprocity'!

ਕਦੇ ਦੂਜਿਆਂ 'ਤੇ ਇਹ ਥੋਪ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਨਾ. "
never impose on others what you would not choose for yourself."

ਐਨੀਲੇਕਸ ਐਕਸਵੀ .२4, ਟੀ.
analects xv.24, tr.

ਡੇਵਿਡ ਹਿੰਟਨ ਅਕਸਰ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣਾ ਸਵੈ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ.
david hinton often overlooked in confucian ethics are the virtues to the self sincerity and the cultivation of knowledge.

ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨੇਕ ਕਿਰਿਆ ਸਦਾਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
virtuous action towards others begins with virtuous and sincere thought, which begins with knowledge.

ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਇੱਕ ਨੇਕ ਸੁਭਾਅ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
a virtuous disposition without knowledge is susceptible to corruption, and virtuous action without sincerity is not true righteousness.

ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਉੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਲਈ ਸਿੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
cultivating knowledge and sincerity is also important for one's own sake the superior person loves learning for the sake of learning and righteousness for the sake of righteousness.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਕਨਫਿਸੀਅਨ ਸਿਧਾਂਤ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਲੀਦਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹਨ.
the confucian theory of ethics as exemplified in is based on three important conceptual aspects of life a ceremonies associated with sacrifice to ancestors and deities of various types, b social and political institutions, and c the etiquette of daily behavior.

ਇਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ.
it was believed by some that originated from the heavens, but confucius stressed the development of through the actions of sage leaders in human history.

ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ.
his discussions of seem to redefine the term to refer to all actions committed by a person to build the ideal society, rather than those simply conforming with canonical standards of ceremony.

ਮੁ confਲੀਆਂ ਕਨਫਿianਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਕ ਨੈਤਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣਾ-ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ.
in the early confucian tradition, was doing the proper thing at the proper time, balancing between maintaining existing norms to perpetuate an ethical social fabric, and violating them in order to accomplish ethical good.

ਪਿਛਲੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਨਿਰਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ whenਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
training in the of past sages cultivates in people virtues that include ethical judgment about when must be adapted in light of situational contexts.

ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ, ਲੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਨੇੜਿਓਂ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਸਪਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
in confucianism, the concept of li is closely related to , which is based upon the idea of reciprocity.

ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੀ ਹੈ.
can be translated as righteousness, though it may simply mean what is ethically best to do in a certain context.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ.
the term contrasts with action done out of self-interest.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਕ ਵਧੀਆ, ਵਧੇਰੇ ਧਰਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ.
while pursuing one's own self-interest is not necessarily bad, one would be a better, more righteous person if one's life was based upon following a path designed to enhance the greater good.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ.
thus an outcome of is doing the right thing for the right reason.

ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
just as action according to should be adapted to conform to the aspiration of adhering to , so is linked to the core value of .

5 ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੁਣ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਦਰਿਆਦਿਲੀ, ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
consists of 5 basic virtues seriousness, generosity, sincerity, diligence and kindness.

ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਗੁਣ ਹੈ, ਅਕਸਰ "ਪਰਉਪਕਾਰੀ" ਜਾਂ "ਮਾਨਵਤਾ" ਅਨੁਵਾਦਕ ਆਰਥਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੀ ਨਾਲ "ਭਲਿਆਈ" ਕਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੁਵਾਦ ਜੋ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ "ਅਧਿਕਾਰਤਤਾ" ਅਤੇ "ਨਿਰਸਵਾਰਥਤਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. "
is the virtue of perfectly fulfilling one's responsibilities toward others, most often translated as "benevolence" or "humaneness" translator arthur waley calls it "goodness" with a capital g , and other translations that have been put forth include "authoritativeness" and "selflessness."

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰੱਬੀ ਨਿਯਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
confucius' moral system was based upon empathy and understanding others, rather than divinely ordained rules.

ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੁਦ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਅਨੁਭਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੀ.
to develop one's spontaneous responses of so that these could guide action intuitively was even better than living by the rules of .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਤਲਬ ਹੈ.
confucius asserts that virtue is a mean between extremes.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਹੀ generੰਗ ਨਾਲ ਉਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਹੀਂ.
for example, the properly generous person gives the right too much and not too little.

ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੋਚ ਉਸ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਸੋਚ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
politics confucius' political thought is based upon his ethical thought.

ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਰਬੋਤਮ ਸਰਕਾਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ “ਸੰਸਕਾਰਾਂ” ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਰਤ ਕੇ।
he argued that the best government is one that rules through "rites" and people's natural morality, and not by using bribery and coercion.

ਉਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਨਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ "ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਪਰ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
he explained that this is one of the most important analects "if the people be led by laws, and uniformity sought to be given them by punishments, they will try to avoid the punishment, but have no sense of shame.

ਜੇ ਉਹ ਨੇਕੀ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਏਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੰਗੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ. "
if they be led by virtue, and uniformity sought to be given them by the rules of propriety, they will have the sense of the shame, and moreover will become good."

ਜੇਮਜ਼ ਲੈਜ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
translated by james legge in the great learning .

ਇਹ "ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ" ਇੱਕ ਡਿ ofਟੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀਕਰਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਜ਼ਾ ਕਾਨੂੰਨਾਂਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੁਰਾਈ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this "sense of shame" is an internalisation of duty, where the punishment precedes the evil action, instead of following it in the form of laws as in legalism.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮੂਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਸੀ.
confucius looked nostalgically upon earlier days, and urged the chinese, particularly those with political power, to model themselves on earlier examples.

ਜਗੀਰੂ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵੰਡ, ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮੰਡਲ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ "ਸੰਸਾਰ" ਨੂੰ, "ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ" ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਖਸ਼ੇ.
in times of division, chaos, and endless wars between feudal states, he wanted to restore the mandate of heaven that could unify the "world" ‹, "all under heaven" and bestow peace and prosperity on the people.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਨਫਿiusਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਅਕਸਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਵਰਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਰੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਵੱਲ ਧੱਕਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਨੈਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ.
because his vision of personal and social perfections was framed as a revival of the ordered society of earlier times, confucius is often considered a great proponent of conservatism, but a closer look at what he proposes often shows that he used and perhaps twisted past institutions and rites to push a new political agenda of his own a revival of a unified royal state, whose rulers would succeed to power on the basis of their moral merits instead of lineage.

ਇਹ ਹਾਕਮ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਤ ਹੋਣਗੇ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਸਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਥੋਪਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਸੀ.
these would be rulers devoted to their people, striving for personal and social perfection, and such a ruler would spread his own virtues to the people instead of imposing proper behavior with laws and rules.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ "ਲੋਕਤੰਤਰ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿਚ ਅਣਜਾਣ ਇਕ ਐਥੀਨੀਅਨ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਮਰੱਥ ਹੈ -ਸਰਕਾਰ.
confucius did not believe in the concept of "democracy", which is itself an athenian concept unknown in ancient china, but could be interpreted by confucius' principles recommending against individuals electing their own political leaders to govern them, or that anyone is capable of self-government.

ਉਸਨੇ ਡਰ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਨਤਾ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਅਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
he expressed fears that the masses lacked the intellect to make decisions for themselves, and that, in his view, since not everyone is created equal, not everyone has a right of self-government.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਕ ਨੇਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸਨ.
while he supported the idea of government ruling by a virtuous king, his ideas contained a number of elements to limit the power of rulers.

ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
he argued for representing truth in language, and honesty was of paramount importance.

ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
even in facial expression, truth must always be represented.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਕ ਸਹੀ leadੰਗ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਏਗਾ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ.
confucius believed that if a ruler were to lead correctly, by action, that orders would be deemed unnecessary in that others will follow the proper actions of their ruler.

ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
in discussing the relationship between a king and his subject or a father and his son , he underlined the need to give due respect to superiors.

ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
this demanded that the subordinates must give advice to their superiors if the superiors were considered to be taking the course of action that was wrong.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
confucius believed in ruling by example, if you lead correctly, orders by force or punishment isn't necessary.

ਪੁਰਾਤਨ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਅਮਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਲੇਕ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ.
legacy confucius' teachings were later turned into an elaborate set of rules and practices by his numerous disciples and followers, who organized his teachings into the analects.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੋਤੇ ਜ਼ੀਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
confucius' disciples and his only grandson, zisi, continued his philosophical school after his death.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮਤਭੇਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
these efforts spread confucian ideals to students who then became officials in many of the royal courts in china, thereby giving confucianism the first wide-scale test of its dogma.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ.
two of confucius' most famous later followers emphasized radically different aspects of his teachings.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਮੈਨਸੀਅਸ ਅਤੇ ਜ਼ੁਨ ਜ਼ੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ inੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ.
in the centuries after his death, mencius and xun zi both composed important teachings elaborating in different ways on the fundamental ideas associated with confucius.

ਮੈਨਸੀਅਸ ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਣ ਵਿੱਚ ਸਦਾਚਾਰਕ ਚੰਗਿਆਈ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੈਤਿਕ ਸੂਝ-ਬੂਝਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਸੇਧ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ੁਨ ਜ਼ੀ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਨੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਸੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਪੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ.
mencius 4th century bc articulated the innate goodness in human beings as a source of the ethical intuitions that guide people towards , , and , while xun zi 3rd century bc underscored the realistic and materialistic aspects of confucian thought, stressing that morality was inculcated in society through tradition and in individuals through training.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਐਨਾਲੇਕਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੂਲ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮਵਾਦ ਦੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬਣੀਆਂ.
in time, their writings, together with the analects and other core texts came to constitute the philosophical corpus of confucianism.

ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਫਿਲਮੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਇਕ ਉਪਯੋਗੀ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ.
this realignment in confucian thought was parallel to the development of legalism, which saw filial piety as self-interest and not a useful tool for a ruler to create an effective state.

223 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਕਿਨ ਰਾਜ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ.
a disagreement between these two political philosophies came to a head in 223 bc when the qin state conquered all of china.

ਕਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਲੀ ਸੀ ਨੇ ਕਿਨ ਸ਼ੀ ਹੁਆਂਗ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਕਨਫੂਸੀਅਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਝੋ d ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਿਫਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਹਾਕਮ ਦੁਆਲੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੱਸਿਆ।
li si, prime minister of the qin dynasty convinced qin shi huang to abandon the confucians' recommendation of awarding fiefs akin to the zhou dynasty before them which he saw as being against to the legalist idea of centralizing the state around the ruler.

ਜਦੋਂ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਲੀ ਸੀ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਵਿਦਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿਦਵਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੱਟ ਮਾਰੀ।
when the confucian advisers pressed their point, li si had many confucian scholars killed and their books a huge blow to the philosophy and chinese scholarship.

ਸਫਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕਨਫਿianਸ਼ਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
under the succeeding han dynasty and tang dynasty, confucian ideas gained even more widespread prominence.

ਵੁਡੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 140 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਅਟੁੱਟ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
under wudi, the works of confucius were made the official imperial philosophy and required reading for civil service examinations in 140 bc which was continued nearly unbroken until the end of the 19th century.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੋਇਜ਼ਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੁੱਖ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਕਾਨੂੰਨੀਵਾਦ ਸਨ, ਜੋ ਕਨਫਿucਸ਼ਿਅਨ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਲਾਓਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਸ਼ਵਾਦ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਨਵੇਂ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਰਿਹਾ। ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
as moism lost support by the time of the han, the main philosophical contenders were legalism, which confucian thought somewhat absorbed, the teachings of laozi, whose focus on more spiritual ideas kept it from direct conflict with confucianism, and the new buddhist religion, which gained acceptance during the southern and northern dynasties era.

ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਕੰਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਨਫਿianਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਿਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਯੂਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਬਲਾਈ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਬਾਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸੌਂਪਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
both confucian ideas and confucian-trained officials were relied upon in the ming dynasty and even the yuan dynasty, although kublai khan distrusted handing over provincial control to them.

ਸੌਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਝੂ ਇਲੈਵਨ ਨੇ ਦਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
during the song dynasty, the scholar zhu xi ad added ideas from daoism and buddhism into confucianism.

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ, ਜ਼ੂ ਇਲੈ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਕਨਫਿucਸ਼ਿਅਨ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਕੀ ਸੀ.
in his life, zhu xi was largely ignored, but not long after his death his ideas became the new orthodox view of what confucian texts actually meant.

ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਝੂ ਇਲੈਵਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੋਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਨੀਓ-ਕਨਫਿianਸ਼ਿਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
modern historians view zhu xi as having created something rather different, and call his way of thinking neo-confucianism.

ਨੀਓ-ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਰਿਹਾ।
neo-confucianism held sway in china, japan, korea and vietnam until the 19th century.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਜੇਸੀਅਟ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the works of confucius were translated into european languages through the agency of jesuit scholars stationed in china.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਸ਼ੇਲ ਰੁਗੀਰੀ ਸੀ ਜੋ 1588 ਵਿਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਇਟਲੀ ਪਰਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਲੇਰਨੋ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਲਾਤੀਨੀ ਚੀਨੀ ਕਲਾਸਿਕ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
the first was michele ruggieri who had returned from china to italy in 1588, and carried on translating in latin chinese classics, while residing in salerno.

ਮੈਟਿਓ ਰਿਕੀ ਨੇ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੋਸਪੀਰੋ ਇੰਟੋਰਸਟੀਟਾ ਨੇ ਕਨਫੂਸੀਅਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਲੈਟਿਨ ਵਿਚ 1687 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
matteo ricci started to report on the thoughts of confucius, and father prospero intorcetta published the life and works of confucius into latin in 1687.

ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚਿੰਤਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਦ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
it is thought that such works had considerable importance on european thinkers of the period, particularly among the deists and other philosophical groups of the enlightenment who were interested by the integration of the system of morality of confucius into western civilization.

ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਕਨਫਿianਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿ conf ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ, ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਪਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਅਨਵਾਦ ਉੱਤੇ ਅਕਸਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the modern era confucian movements, such as new confucianism, still exist but during the cultural revolution, confucianism was frequently attacked by leading figures in the communist party of china.

ਇਹ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਨਫੂਸੀਆਵਾਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿੰਗ ਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਨਸਲੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਨ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
this was partially a continuation of the condemnations of confucianism by intellectuals and activists in the early 20th century as a cause of the ethnocentric close-mindedness and refusal of the qing dynasty to modernize that led to the tragedies that befell china in the 19th century.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਈ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੀਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ।
confucius' works are studied by scholars in many other asian countries, particularly those in the chinese cultural sphere, such as korea, japan and vietnam.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
many of those countries still hold the traditional memorial ceremony every year.

ਅਹਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸਸ ਰੱਬ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨਬੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਓ-ਜ਼ੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਮਵਰ ਚੀਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ.
the ahmadiyya muslim community believes confucius was a divine prophet of god, as were lao-tzu and other eminent chinese personages.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਐਸਟੀਰਾਇਡ 7853, "ਕਨਫਿucਸ਼ਸ", ਦਾ ਨਾਮ ਚੀਨੀ ਚਿੰਤਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in modern times, asteroid 7853, "confucius", was named after the chinese thinker.

ਚੇਲੇ ਕਾਂਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਜ਼ੂ ਜ਼ੂਆਨ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ.
disciples there is not much known of confucius' disciples and a little over half of them had their surnames recorded in the zuo zhuan.

ਅਨਾਇਲੇਕਟਸ ਨੇ 22 ਨਾਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਨਸੀਅਸ 24 ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਚੇਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the analects records 22 names that are most likely confucius' disciples, while the mencius records 24 names, although it is quite certain that there have been many more disciples whose name were not recorded.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੇਲੇ ਲੂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਨ।
most of confucius' disciples were from the lu state, while others were from neighboring states.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜ਼ਿਗੋਂਗ ਵੇਅ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਮਾ ਨਿu ਸੌਂਗ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸੀ.
for example, zigong was from the wey state and sima niu was from the song state.

ਕਨਫਿiusਸ਼ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਚੇਲਾ ਯਾਨ ਹੂਈ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ.
confucius' favorite disciple was yan hui, most probably one of the most impoverished of them all.

ਸਿਨ ਨਿu, ਯਾਨ ਹੂਈ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਇੱਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਉੱਤਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਸੋਂਗ ਰਾਜ ਦੀ ਹੈ.
sima niu, in contrast to yan hui, was from a hereditary noble family hailing from the song state.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਚੇਲੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ.
under confucius' teachings, the disciples became well-learned in the principles and methods of government.

ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਰਸਮ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਸੀ.
he often engaged in discussion and debate with his students and gave high importance to their studies in history, poetry, and ritual.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ.
confucius advocated loyalty to principle rather than to individual acumen, in which reform was to be achieved by persuasion rather than violence.

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਜੋ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਬਣਾਇਆ.
even though confucius denounced them for their practices, the aristocracy was likely attracted to the idea of having trustworthy officials who were studied in morals as the circumstances of the time made it desirable.

ਦਰਅਸਲ, ਚੇਲਾ ਜ਼ਿਲੂ ਵੀ ਵੀਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਰ ਗਿਆ।
in fact, the disciple zilu even died defending his ruler in wei.

ਯਾਂਗ ਹੂ, ਜੋ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਨੇ 505 ਤੋਂ 502 ਤੱਕ ਲੂ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।
yang hu, who was a subordinate of the ji family, had dominated the lu government from 505 to 502 and even attempted a coup, which narrowly failed.

ਸੰਭਾਵਤ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚੇਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
as a likely consequence, it was after that that the first disciples of confucius were appointed to government positions.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਕੁਝ ਚੇਲੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਹੁਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a few of confucius' disciples went on to attain official positions of some importance, some of which were arranged by confucius.

ਜਦੋਂ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ 50 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਲੂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਡੱਕਲ ਹਾ overਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
by the time confucius was 50 years old, the ji family had consolidated their power in the lu state over the ruling ducal house.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਅਸਹਿਮਤ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ.
even though the ji family had practices with which confucius disagreed and disapproved, they nonetheless gave confucius' disciples many opportunities for employment.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ.
confucius continued to remind his disciples to stay true to their principles and renounced those who did not, all the while being openly critical of the ji family.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪੋਰਟਰੇਟ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਜਾਂ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
visual portraits no contemporary painting or sculpture of confucius survives, and it was only during the han dynasty that he was portrayed visually.

ਕਾਰਵਿੰਗਜ਼ ਅਕਸਰ ਲਾਓਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮਹਾਨ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
carvings often depict his legendary meeting with laozi.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਹਨ.
since that time there have been many portraits of confucius as the ideal philosopher.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੋਰਟਰੇਟ ਹੈਨ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਾਰਕੁਇਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ 59 ਬੀ ਸੀ ਸੀ.
the oldest known portrait of confucius has been unearthed in the tomb of the han dynasty ruler marquis of haihun died 59 bc .

ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫਰੇਮ ਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the picture was painted on the wooden frame to a polished bronze mirror.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਟੈਂਪਲੇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਿਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਹਾਂਗਵੂ ਸਮਰਾਟ ਤਾਈਜ਼ੂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਉਚਿਤ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਕਸਬੇ ਸ਼ੈਂਡਾਂਗ ਵਿਚ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. .
in former times, it was customary to have a portrait in confucius temples however, during the reign of hongwu emperor taizu of the ming dynasty it was decided that the only proper portrait of confucius should be in the temple in his home town, qufu in shandong.

ਦੂਜੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in other temples, confucius is represented by a memorial tablet.

2006 ਵਿੱਚ, ਚਾਈਨਾ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵੂ ਦਾਓਜੀ ਦੁਆਰਾ ਤੰਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪੋਰਟਰੇਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਪੋਰਟਰੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
in 2006, the china confucius foundation commissioned a standard portrait of confucius based on the tang dynasty portrait by wu daozi.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਯਾਦਗਾਰਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਘਰ, ਕੂਫੂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ.
memorials soon after confucius' death, qufu, his home town, became a place of devotion and remembrance.

ਗ੍ਰੈਂਡ ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ ਦੇ ਹਾਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
the han dynasty records of the grand historian records that it had already become a place of pilgrimage for ministers.

ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਕਬਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
it is still a major destination for cultural tourism, and many people visit his grave and the surrounding temples.

ਪਾਨ-ਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ, ਲਾਓਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕਨਫਿiusਸਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in pan-china cultures, there are many temples where representations of the buddha, laozi and confucius are found together.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਫਿianਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there are also many temples dedicated to him, which have been used for confucian ceremonies.

ਚੀਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਸਾਲ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਝੋ ਲੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ.
the chinese have a tradition of holding spectacular memorial ceremonies of confucius every year, using ceremonies that supposedly derived from zhou li as recorded by confucius, on the date of confucius' birth.

ਮੁੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਚੀਨ ਵਿਚ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਖ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਅਤੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਆਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਵਾਦੀ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਲੀਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਮੰਨਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
this tradition was interrupted for several decades in mainland china, where the official stance of the communist party and the state was that confucius and confucianism represented reactionary feudalist beliefs which held that the subservience of the people to the aristocracy is a part of the natural order.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ.
all such ceremonies and rites were therefore banned.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਰਸਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
only after the 1990s did the ceremony resume.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕਮਿ membersਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
as it is now considered a veneration of chinese history and tradition, even communist party members may be found in attendance.

ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕੁਓਮਿੰਟੰਗ ਨੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਨਫਿianਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ .ੰਗ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਉਥੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੈ।
in taiwan, where the nationalist party kuomintang strongly promoted confucian beliefs in ethics and behavior, the tradition of the memorial ceremony of confucius is supported by the government and has continued without interruption.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਛਾਪੇ ਗਏ ਕੈਲੰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
while not a national holiday, it does appear on all printed calendars, much as father's day does in the west.

ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਓਕਜਿਓਂ ਡੀਜੇ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਰੋਹ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੰਫਿianਸ਼ਿਅਨ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਸੁੰਗਕਯੁਨਕਵਾਨ ਵਿਖੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ on ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in south korea a grand-scale memorial ceremony called seokjeon daeje is held twice a year on confucius' birthday and the anniversary of his death, at confucian academies across the country and sungkyunkwan in seoul.

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੌਂਫਿਸੀਅਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
descendants confucius' descendants were repeatedly identified and honored by successive imperial governments with titles of nobility and official posts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਾਓਜੂ ਤੋਂ ਪੰਤਾਲੀ ਵਾਰ ਮਾਰਕੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਚਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਚਾਲੀ-ਦੋ ਵਾਰ ਡਿ duਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
they were honored with the rank of a marquis thirty-five times since gaozu of the han dynasty, and they were promoted to the rank of duke forty-two times from the tang dynasty to the qing dynasty.

ਤਾਂਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਜ਼ੁਆਨਜ਼ੋਂਗ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 35 ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਾਂਗ ਸੂਈਜ਼ੀ ਨੂੰ “ਡਿkeਕ ਵੇਨਕਸੁਆਨ” ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ।
emperor xuanzong of tang first bestowed the title of "duke wenxuan" on kong suizhi of the 35th generation.

1055 ਵਿੱਚ, ਸੋਨ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਰੇਨਜੋਂਗ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 46 ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਾਂਗ ਜ਼ੋਂਗਯੁਆਨ ਨੂੰ "ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ.
in 1055, emperor renzong of song first bestowed the title of "duke yansheng" on kong zongyuan of the 46th generation.

ਦੱਖਣੀ ਸੌਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਕਾਂਗ ਦੁਆਨਯੋ ਸੋਨ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਝੀਜਿਆਂਗ ਵਿੱਚ ਕੂਜ਼ੂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੀਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਕੋਂਗ ਡੂਯਾਨਯੋ ਦਾ ਭਰਾ ਕਾਂਗ ਡੁਆਨਕਾਓ, ਜੋ ਕਿ ਕਫੂ ਵਿੱਚ ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
during the southern song dynasty the duke yansheng kong duanyou fled south with the song emperor to quzhou in zhejiang, while the newly established jin dynasty in the north appointed kong duanyou's brother kong duancao who remained in qufu as duke yansheng.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੁਆਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤਕ, ਇੱਥੇ ਦੋ ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਸਨ, ਇਕ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਕੁਫੂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕੂਜ਼ੂ ਵਿਖੇ.
from that time up until the yuan dynasty, there were two duke yanshengs, one in the north in qufu and the other in the south at quzhou.

ਕੁਆਫੂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੱਖਣੀ ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਕਾਂਗ ਝੂ ਨੂੰ ਯੁਆਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕੁਬਲਈ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
an invitation to come back to qufu was extended to the southern duke yansheng kong zhu by the yuan dynasty emperor kublai khan.

ਕਾਂਗ ਜ਼ੂ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ.
the title was taken away from the southern branch after kong zhu rejected the invitation, so the northern branch of the family kept the title of duke yansheng.

ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੁਜ਼ੋ ਵਿਚ ਰਹੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਅੱਜ ਤਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the southern branch still remained in quzhou where they lived to this day.

ਕੂਜ਼ੂ ਵਿਚ ਇਕੱਲੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 30,000 ਹੈ.
confucius's descendants in quzhou alone number 30,000.

ਹੈਜਲਿਨ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵੂਜਿੰਗ ਬੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿingਜ਼ੌ ਵਿਖੇ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿੰਗ ਸਮਰਾਟ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਫੂ ਵਿਖੇ ਉੱਤਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ.
the hanlin academy rank of wujing boshi was awarded to the southern branch at quzhou by a ming emperor while the northern branch at qufu held the title duke yansheng.

ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਆਗੂ ਕਾਂਗ ਜਿਆਂਗਕਾਈ ਹੈ.
the leader of the southern branch is kong xiangkai.

ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਕਿ ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਕਾਂਗ ਹੁਆਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਕੌਂਗ ਸ਼ਾਓ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਗੋਰਿਯੋ ਯੁੱਗ ਕੋਰੀਆ ਚਲੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਕੋਰੀਆ ਦੀ joਰਤ ਜੋ ਜਿਨ-ਗਯੋਂਗ ਦੇ ਤੋਘਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਧੀ.
during the yuan dynasty, one of confucius' descendants, who was one of the duke yansheng kong huan's sons, named kong shao , moved from china to goryeo era korea and established a branch of the family there after wedding a korean woman jo jin-gyeong's daughter during toghon 's rule.

ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਜੋਸਨ ਯੁੱਗ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਲੀਨ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
this branch of the family received aristocratic rank in joseon era korea.

china ਚੀਨ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਡਿkeਕ ਯਾਂਸ਼ੇਂਗ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ofਲਾਦ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸਨੂੰ 1935 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
€ despite repeated dynastic change in china, the title of duke yansheng was bestowed upon successive generations of descendants until it was abolished by the nationalist government in 1935.

ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਆਖਰੀ ਧਾਰਕ, 77 ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕੁੰਗ ਟੇ ਚੇਂਗ, ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਲਈ ਸੈਕਰਿਸ਼ੀਅਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the last holder of the title, kung te-cheng of the 77th generation, was appointed sacrificial official to confucius.

ਕੁੰਗ ਤੇ-ਚੇਂਗ ਦੀ ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਕੰਗ ਵੇਈ-ਯੀ, 78 ਵੇਂ ਲੰਬੀ ਵੰਸ਼ਜ, 1989 ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
kung te-cheng died in october 2008, and his son, kung wei-yi, the 78th lineal descendant, had died in 1989.

ਕੁੰਗ ਤੇ-ਚੇਂਗ ਦਾ ਪੋਤਰਾ, ਕੁੰਗ ਸੂਈ-ਚਾਂਗ, 79 ਵਾਂ ਰੇਖਾ ਸੰਤਰਾ, 1975 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪੜਪੋਤਾ, ਕੁੰਗ ਯੂ-ਜੈਨ, 80 ਵਾਂ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ,ਲਾਦ ਸੀ, ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ, 2006 ਨੂੰ ਤਾਈਪੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
kung te-cheng's grandson, kung tsui-chang, the 79th lineal descendant, was born in 1975 his great-grandson, kung yu-jen, the 80th lineal descendant, was born in taipei on january 1, 2006.

ਟੀ-ਚੇਂਗ ਦੀ ਭੈਣ, ਕਾਂਗ ਡੇਮਾਓ, ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕੁਫੂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ।
te-cheng's sister, kong demao, lives in mainland china and has written a book about her experiences growing up at the family estate in qufu.

ਇਕ ਹੋਰ ਭੈਣ ਕਾਂਗ ਡੇਕੀ ਦੀ ਇਕ ਜਵਾਨ asਰਤ ਵਜੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
another sister, kong deqi, died as a young woman.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ antsਲਾਦ ਅੱਜ ਵੀ ਕਫੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
many descendants of confucius still live in qufu today.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ਜ, ਐਚਐਚ ਕੰਗ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸੀ.
a descendant of confucius, h. h. kung was the premier of the republic of china.

ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਬੇਟੇ ਕਾਂਗ ਲਿੰਜੀ ਨੇ ਡੇਬਰਾ ਪੇਜਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕੁੰਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
one of his sons, kong lingjie ‚ married debra paget who gave birth to gregory kung .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਕੋਂਗਜ਼ ਦੀ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
confucius' family, the kongs, have the longest recorded extant pedigree in the world today.

ਪਿਤਾ-ਤੋਂ-ਪੁੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸਦੀ 83 ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the father-to-son family tree, now in its 83rd generation, has been recorded since the death of confucius.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਕੋਲ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ antsਲਾਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 30 ਲੱਖ ਹਨ.
according to the confucius genealogy compilation committee, he has 2 million known and registered descendants, and there are an estimated 3 million in all.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
of these, several tens of thousands live outside of china.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਕਾਂਗ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਕੋਰੀਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿ ofਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 34,000 antsਲਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
in the 14th century, a kong descendant went to korea, where an estimated 34,000 descendants of confucius live today.

ਮੁੱਖ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਕੋਂਫੂ ਵਿੱਚ ਕੋਂਗ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਘਰ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ।
one of the main lineages fled from the kong ancestral home in qufu during the chinese civil war in the 1940s, and eventually settled in taiwan.

ਇੱਥੇ ਕਾਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ womenਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਾਨਸੂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਡਚੁਆਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਯੂਨਨਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਜ਼ੁਆਨਵੇਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 1715 ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
there are also branches of the kong family who have converted to islam after marrying muslim women, in dachuan in gansu province in the 1800s, and in 1715 in xuanwei city in yunnan province.

ਮੁਸਲਿਮ ਕਨਫਿucਸ਼ਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਾ ਜਿਆਗਾ, ਇਕ ਮੁਸਲਿਮ womanਰਤ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਸ ਯਾਨਰੋਂਗ, ਜੋ ਕਿ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੀ th th ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਾਲ, from 1480 in ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਈ ਅਤੇ ਡੋਂਗਕਜਿਆਂਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
many of the muslim confucius descendants are descended from the marriage of ma jiaga , a muslim woman, and kong yanrong , 59th generation descendant of confucius in the year 1480 and are found among the hui and dongxiang peoples.

ਨਵੀਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the new genealogy includes the muslims.

ਕਾਂਗ ਡਿਜੁਨ ਇਕ ਕਿੰਗਾਈ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਰਬਿਸਟ ਹੈ ਅਤੇ ਕਨਫਿucਸ਼ਸ ਦੀ 77 ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ.
kong dejun is a prominent islamic scholar and arabist from qinghai province and a 77th generation descendant of confucius.

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਰੁਚੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਚੀਨ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਚੀਨ ਵਿਚ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਡੀਐਨਏ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸੀ.
because of the huge interest in the confucius family tree, there was a project in china to test the dna of known family members of the collateral branches in mainland china.

ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਵਾਈ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ.
among other things, this would allow scientists to identify a common y chromosome in male descendants of confucius.

ਜੇ ਉਤਰਾਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਟੁੱਟ, ਪਿਉ-ਪੁੱਤ, ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪੁਰਖ ਪੁਰਖ ਵਰਗਾ ਇਕ ਵਾਈ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਹੁੰਦਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ.
if the descent were truly unbroken, father-to-son, since confucius' lifetime, the males in the family would all have the same y chromosome as their direct male ancestor, with slight mutations due to the passage of time.

ਜੈਨੇਟਿਕ ਟੈਸਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
the aim of the genetic test was the help members of collateral branches in china who lost their genealogical records to prove their descent.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2009 ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨੇ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
however, in 2009, many of the collateral branches decided not to agree to dna testing.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬ੍ਰਾਇਨ ਸਾਇਕਸ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ "ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ," ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ.
bryan sykes, professor of genetics at oxford university, understands this decision "the confucius family tree has an enormous cultural significance," he said.

"ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ."
"it's not just a scientific question."

ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਦੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਉਤਰਾਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਕਨਫਿucਸੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ.
the dna testing was originally proposed to add new members, many of whose family record books were lost during 20th-century upheavals, to the confucian family tree.

ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਖਾ ਜੋ ਤਾਈਵਾਨ ਭੱਜ ਗਈ ਸੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the main branch of the family which fled to taiwan was never involved in the proposed dna test at all.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਿਯਸ ਤੋਂ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹੀ ਵਾਈ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਫੁਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
in 2013 a dna test performed on multiple different families who claimed descent from confucius found that they shared the same y chromosome as reported by fudan university.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਸੰਸਕਰਣ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੰਕਲਨ ਕਮੇਟੀ ਸੀਜੀਸੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the fifth and most recent edition of the confucius genealogy was printed by the confucius genealogy compilation committee cgcc .

ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 24 ਸਤੰਬਰ, 2009 ਨੂੰ ਕੁਫੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was unveiled in a ceremony at qufu on september 24, 2009.

nowਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
women are now included for the first time.

ਇੱਥੇ ਮੈਨਸੀਅਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਲਈ “ਸੈਕਰਿਸ਼ੀਅਲ ਆਫਿਸ਼ਿਅਲ ਟੂ ਮੈਨਸੀਅਸ” ਵੀ ਹੈ, ਜ਼ੈਂਗੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਲਈ “ਜ਼ੈਂਗਜ਼ੀ ਤੋਂ ਸੈਕਰਿਸ਼ੀਅਲ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ”, ਅਤੇ ਯਾਨ ਹੂਈ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਲਈ “ਯਾਨ ਹੂਈ ਤੋਂ ਬਲੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ”।
there is also a "sacrificial official to mencius" for a descendant of mencius, a "sacrificial official to zengzi" for a descendant of zengzi, and a "sacrificial official to yan hui" for a descendant of yan hui.

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਰਾਜ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨਸੀਅਸ, ਜ਼ੈਂਗੀ ਅਤੇ ਯਾਂ ਹੂਈ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਨ.
the descendants of confucius still use generation poems for their names given to them by the ming dynasty and qing dyasty emperors along with the descendants of the other four sages , mencius, zengzi, and yan hui.

ਨੋਟਿਸ ਹਵਾਲੇ ਅਹਿਮਦ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਤਾਹਿਰ ਐਨ ਡੀ.
notes references ahmad, mirza tahir n.d. .

"ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ".
"confucianism".

ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ.
ahmadiyya muslim community.

7 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 7 november 2010.

ਬੋਨੇਵਾਕ, ਡੈਨੀਅਲ ਫਿਲਿਪਸ, ਸਟੀਫਨ 2009.
bonevac, daniel phillips, stephen 2009 .

ਵਿਸ਼ਵ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ.
introduction to world philosophy.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york oxford university press.

isbn 978-0-19-515231-9.
isbn 978-0-19-515231-9.

ਕ੍ਰੀਲ, ਹਰਲੀ ਗਲੇਸਨਰ 1949.
creel, herrlee glessner 1949 .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਿੱਥ.
confucius the man and the myth.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਜੌਨ ਡੇ ਕੰਪਨੀ.
new york john day company.

ਡੱਬਸ, ਹੋਮਰ ਐਚ. 1946.
dubs, homer h. 1946 .

"ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ".
"the political career of confucius".

ਅਮੇਰਿਕਨ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਜਰਨਲ.
journal of the american oriental society.

66 4.
66 4 .

ਜੇਐਸਟੀਓਆਰ 596405.
jstor 596405.

ਹੌਬਸਨ, ਜੌਹਨ ਐਮ. 2004.
hobson, john m. 2004 .

ਪੱਛਮੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪੀ ਗਈ ਐਡੀ.
the eastern origins of western civilisation reprinted ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

isbn 0-521-54724-5.
isbn 0-521-54724-5.

ਚਿਨ, ਐਨ-ਪਿੰਗ 2007.
chin, ann-ping 2007 .

ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਸੋਚ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ.
the authentic confucius a life of thought and politics.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਕ੍ਰਾਈਬਨਰ.
new york scribner.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-7432-4618-7.
isbn 978-0-7432-4618-7.

"ਕਨਫਿiusਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ".
"confucius descendents say dna testing plan lacks wisdom".

ਬੰਦਾਓ.
bandao.

21 ਅਗਸਤ 2007.
21 august 2007.

"kਰਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਨਫਿiusਸ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ".
"confucius family tree to record female kin".

ਚੀਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ.
china daily.

2 ਫਰਵਰੀ 2007.
2 february 2007.

"ਕਨਫਿiusਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ".
"confucius' family tree recorded biggest".

ਚੀਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ.
china daily.

24 ਸਤੰਬਰ 2009.
24 september 2009.

"ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁੱਖ ਸੰਸ਼ੋਧਨ 2 ਮਿਲੀਅਨ antsਲਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ".
"confucius family tree revision ends with 2 mln descendants".

ਚੀਨ ਆਰਥਿਕ ਨੈੱਟ.
china economic net.

4 ਜਨਵਰੀ 2009.
4 january 2009.

ਕੋਂਗ, ਡੇਮਾਓ ਕੇ, ਲੈਨ ਰਾਬਰਟਸ, ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ 1988.
kong, demao ke, lan roberts, rosemary 1988 .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਘਰ ਦਾ ਘਰ.
the house of confucius translated ed.

ਲੰਡਨ ਹੋਡਰ ਅਤੇ ਸਟੱਫਟਨ.
london hodder & stoughton.

isbn 978-0-340-41279-4.
isbn 978-0-340-41279-4.

"ਡੀ ਐਨ ਏ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਡਿਸੀਨਡੇਂਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ".
"dna testing adopted to identify confucius descendants".

ਚਾਈਨਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ.
china internet information center.

19 ਜੂਨ 2006.
19 june 2006.

"ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀਐਨਏ ਟੈਸਟ".
"dna test to clear up confucius confusion".

ਚੀਨ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ.
ministry of commerce of the people's republic of china.

18 ਜੂਨ 2006.
18 june 2006.

ਪਾਰਕਰ, ਜੌਹਨ 1977.
parker, john 1977 .

ਵਿੰਡੋਜ਼ ਚਾਈਨਾ ਦਿ ਜੇਸੀਅਟਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ,.
windows into china the jesuits and their books, .

ਬੋਸਟਨ ਸਿਟੀ ਦੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਬੋਸਟਨ ਟਰੱਸਟੀ.
boston trustees of the public library of the city of boston.

isbn 0-89073-050-4.
isbn 0-89073-050-4.

ਫਾਨ, ਪੀਟਰ ਸੀ.
phan, peter c. 2012 .

"ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਤਾਵਾਦ ਇਕ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਸੰਵਾਦ".
"catholicism and confucianism an intercultural and interreligious dialogue".

ਕੈਥੋਲਿਕਵਾਦ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਸੰਵਾਦ
catholicism and interreligious dialogue.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york oxford university press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-19-982787-9.
isbn 978-0-19-982787-9.

ਰਾਇਨੀ, ਲੀ ਡੀਅਨ 2010.
rainey, lee dian 2010 .

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਅਤੇ ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਜ਼ਰੂਰੀ.
confucius & confucianism the essentials.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਲੀ-ਬਲੈਕਵੈੱਲ.
oxford wiley-blackwell.

isbn 978-1-4051-8841-8.
isbn 978-1-4051-8841-8.

ਰੀਗਲ, ਜੈਫਰੀ ਕੇ. 1986.
riegel, jeffrey k. 1986 .

"ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ".
"poetry and the legend of confucius's exile".

ਅਮੇਰਿਕਨ ਓਰੀਐਂਟਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਜਰਨਲ.
journal of the american oriental society.

106 1.
106 1 .

ਜੇਐਸਟੀਆਰ 602359.
jstor 602359.

ਰੀਗੇਲ, ਜੈਫਰੀ 2012.
riegel, jeffrey 2012 .

"ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ".
"confucius".

ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ.
the stanford encyclopedia of philosophy.

ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
stanford university.

ਕਿਯੂ, ਜੇਨ 13 ਅਗਸਤ 2008.
qiu, jane 13 august 2008 .

"ਇਨਫਰੀਟਿੰਗ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ".
"inheriting confucius".

ਬੀਜ ਮੈਗਜ਼ੀਨ.
seed magazine.

ਯਾਨ, ਲਿਆਂਗ 16 ਫਰਵਰੀ 2008.
yan, liang 16 february 2008 .

"ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ ਮੈਂਬਰ ਹਨ".
"updated confucius family tree has two million members".

ਸਿਨਹੂਆ.
xinhua.

ਯਾਓ, ਜ਼ਿਨਝੋਂਗ 1997.
yao, xinzhong 1997 .

ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਜੇਨ ਅਤੇ ਅਗੇਪ ਦਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ.
confucianism and christianity a comparative study of jen and agape.

ਬ੍ਰਾਇਟਨ ਸਸੇਕਸ ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੈਸ.
brighton sussex academic press.

isbn 1-898723-76-1.
isbn 1-898723-76-1.

ਯਾਓ, ਜ਼ਿਨਜ਼ੋਂਗ 2000.
yao, xinzhong 2000 .

ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ.
an introduction to confucianism.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

isbn 0-521-64430-5.
isbn 0-521-64430-5.

ਝਾਓ, ਜਿੰਗ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2008.
zhou, jing 31 october 2008 .

"ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਨਵਾਂ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਾਹਰ".
"new confucius genealogy out next year".

ਚਾਈਨਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰ.
china internet information center.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਕਲੇਮੈਂਟਸ, ਜੋਨਾਥਨ 2008.
further reading clements, jonathan 2008 .

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਇਕ ਜੀਵਨੀ.
confucius a biography.

ਸਟਰੌਡ, ਗਲੌਸਟਰਸ਼ਾਇਰ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਸੱਟਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
stroud, gloucestershire, england sutton publishing.

isbn 978-0-7509-4775-6.
isbn 978-0-7509-4775-6.

ਕਨਫਿiusਸ 1997.
confucius 1997 .

ਲੂਨ ਯੂ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ ਦਿ ਐਨਲੇਕਟਸ ਆਫ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ.
lun yu, in english the analects of confucius .

ਸਾਈਮਨ ਲੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਨੋਟ.
translation and notes by simon leys.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ ਨੌਰਟਨ.
new york w.w. norton.

isbn 0-393-04019-4.
isbn 0-393-04019-4.

ਕਨਫਿiusਸ 2003.
confucius 2003 .

ਰਵਾਇਤੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੋਂ ਕਨਫਿiusਸਸ ਚੋਣਾਂ.
confucius selections from traditional commentaries.

ਈ. ਸਲਿੰਗਰਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ.
translated by e. slingerland.

ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਹੈਕੇਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
indianapolis hackett publishing.

ਅਸਲ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸੀ. ਬੀ ਸੀ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 0-87220-635-1.
original work published c. bc isbn 0-87220-635-1.

ਕ੍ਰੀਲ, ਹਰਲੀ ਗਲੇਸਨਰ 1949.
creel, herrlee glessner 1949 .

ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਹ.
confucius and the chinese way.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਹਾਰਪਰ
new york harper.

ਕ੍ਰੀਲ, ਹਰਲੀ ਗਲੇਸਨਰ 1953.
creel, herrlee glessner 1953 .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਤੋਂ ਮਾਓ ਤਸੇ-ਤੁੰਗ ਤੱਕ ਚੀਨੀ ਸੋਚ.
chinese thought from confucius to mao tse-tung.

ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
chicago university of chicago press.

ਸਿਕਸਜੈਂਟਮੀਹਾਲੀ, ਐਮ. 2005.
csikszentmihalyi, m. 2005 .

"ਕਨਫਿianਸ਼ਿਜ਼ਮ ਇੱਕ ਝਲਕ".
"confucianism an overview".

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਰਿਲੀਜਨ ਵੋਲਯੂਮ ਵਿਚ.
in encyclopedia of religion vol.

ਸੀ., ਪੀ.ਪੀ.
pp.

ਡੀਟਰੋਇਟ ਮੈਕਮਿਲਨ ਰੈਫਰੈਂਸ ਯੂਐਸਏ.
detroit macmillan reference usa.

ਡਾਵਸਨ, ਰੇਮੰਡ 1982.
dawson, raymond 1982 .

ਕਨਫਿiusਸ
"confucius".

ਆਕਸਫੋਰਡ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford oxford university press.

isbn 0-19-287536-1.
isbn 0-19-287536-1.

ਫਿੰਗਰੇਟ, ਹੇਬਰਟ 1998.
fingarette, hebert 1998 .

ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸ ਕਰੋ.
confucius the secular as sacred.

ਲੌਂਗ ਗਰੋਵ, ill. ਵੇਵਲੈਂਡ ਪ੍ਰੈਸ.
long grove, ill. waveland press.

isbn 1-57766-010-2.
isbn 1-57766-010-2.

ਨਿਵੀਸਨ, ਡੇਵਿਡ ਸ਼ੈਫਰਡ 1999.
nivison, david shepherd 1999 .

"ਕਲਾਸੀਕਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ".
"the classical philosophical writings confucius".

ਲੋਏਵੇ ਵਿਚ, ਮਾਈਕਲ ਸ਼ੌਗਨਸੀ, ਐਡਵਰਡ.
in loewe, michael shaughnessy, edward.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਦਾ ਕੈਂਬਰਿਜ ਇਤਿਹਾਸ.
the cambridge history of ancient china.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

ਪੀਪੀ.
pp.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-521-47030-7.
isbn 0-521-47030-7.

ਨੀਲਨ, ਮਾਈਕਲ ਅਤੇ ਥੌਮਸ ਏ. ਵਿਲਸਨ 2010.
nylan, michael and thomas a. wilson 2010 .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸੇਜ ਜੀਵਣ ਦੇ ਸਮੇਂ.
lives of confucius civilization's greatest sage through the ages.

isbn 9780385510691.
isbn 9780385510691.

ssu-ma ch'ien 1974.
ssu-ma ch'ien 1974 .

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ.
records of the historian.

ਹਸੀਅਨ-ਯੀ ਅਤੇ ਗਲੇਡਿਸ ਯਾਂਗ, ਟ੍ਰਾਂਸ.
yang hsien-yi and gladys yang, trans.

ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰੈਸ.
hong kong commercial press.

ਵੈਨ ਨੋਰਡਨ, ਬੀਡਬਲਯੂ, ਐਡ.
van norden, b.w., ed.

2001.
2001 .

ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਅਤੇ ਐਨਲੇਕਟਸ ਨਿ e ਲੇਖ.
confucius and the analects new essays.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york oxford university press.

isbn 0-19-513396-ਐਕਸ.
isbn 0-19-513396-x.

ਵੈਨ ਨੋਰਡਨ, bw, ਟ੍ਰਾਂਸ.
van norden, b.w., trans.

2006.
2006 .

ਮੈਂਗਜ਼ੀ, ਫਿਲਿਪ ਜੇ ਇਵਾਨਹੋ ਅਤੇ ਬੀ ਡਬਲਯੂ
mengzi, in philip j. ivanhoe & b.w.

ਵੈਨ ਨੋਰਡਨ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਚੀਨੀ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ.
van norden, readings in classical chinese philosophy.

ਦੂਜਾ ਐਡ.
2nd ed.

ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਹੈਕੇਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
indianapolis hackett publishing.

isbn 0-87220-780-3.
isbn 0-87220-780-3.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ".
external links "confucius".

ਫਿਲਾਸਫੀ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼.
internet encyclopedia of philosophy.

ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਖੇ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਨਫਿiusਸ
confucius on in our time at the bbc.

ਹੁਣ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਕੌਂਫਿਸੀਅਸ ਅਤੇ ਐਨਾਲੇਕਟਸ ਦਿ ਦਾਓ ਆਫ਼ ਕਾਂਗਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਣੋ.
listen now multilingual web site on confucius and the analects the dao of kongzi, introduction to the thought of confucius.

ਰੀਗੇਲ, ਜੈਫਰੀ
riegel, jeffrey.

"ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ".
"confucius".

ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ.
stanford encyclopedia of philosophy.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਵਿਖੇ ਕਨਫਿiusਸੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਲਿਬਰੀਵੋਕਸ ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ ਆਡੀਓਬੁਕਸ ਵਿਖੇ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਆਰਕਾਈਵ ਵਰਕਸ ਵਿਖੇ ਜਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਨਫਿਸੀਅਨ ਐਨਲੇਕਟਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਲੇਜ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੋਰ ਕੋਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਨਫਿiusਸ਼ਸ ਦੇ ਅਨਲਾਇਕਸ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
works by confucius at project gutenberg works by or about confucius at internet archive works by confucius at librivox public domain audiobooks confucian analects project gutenberg release of james legge's translation core philosophical passages in the analects of confucius.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਿਵਲ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ.
the gregorian calendar is internationally the most widely used civil calendar.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪੋਪ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it is named after pope gregory xiii, who introduced it in october 1582.

ਕੈਲੰਡਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸੁਧਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ 0.002% ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the calendar was a refinement to the julian calendar involving a 0.002% correction in the length of the year.

ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਈਸਟਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ.
the motivation for the reform was to stop the drift of the calendar with respect to the equinoxes and the vernal equinox, which set the date for easter celebrations.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
transition to the gregorian calendar would restore the holiday to the time of the year in which it was celebrated when introduced by the early church.

ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the reform was adopted initially by the catholic countries of europe.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਦੇਸ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
protestants and eastern orthodox countries continued to use the traditional julian calendar and adopted the gregorian reform after a time, for the sake of convenience in international trade.

1923 ਵਿਚ, ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਗ੍ਰੀਸ ਸੀ.
the last european country to adopt the reform was greece, in 1923.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੋਪ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the gregorian reform contained two parts a reform of the julian calendar as used prior to pope gregory xiii's time and a reform of the lunar cycle used by the church, with the julian calendar, to calculate the date of easter.

ਸੁਧਾਰ ਐਲੀਸੋਸ ਲਿਲੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਧ ਸੀ.
the reform was a modification of a proposal made by aloysius lilius.

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 100 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 97 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
his proposal included reducing the number of leap years in four centuries from 100 to 97, by making 3 out of 4 centurial years common instead of leap years.

ਲਿਲੀਅਸ ਨੇ ਈਸਟਰ ਦੀ ਸਲਾਨਾ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਐਪੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਅਸਲ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਈ.
lilius also produced an original and practical scheme for adjusting the epacts of the moon when calculating the annual date of easter, solving a long-standing obstacle to calendar reform.

ਗ੍ਰੇਗੋਰਿਅਨ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸਾਲ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਚਾਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਲ 100 ਦੁਆਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਭਾਜਨਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸੈਂਚੁਰੀਅਲ ਸਾਲ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਹ 400 ਦੁਆਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ .
the gregorian reform modified the julian calendar's scheme of leap years as follows every year that is exactly divisible by four is a leap year, except for years that are exactly divisible by 100, but these centurial years are leap years if they are exactly divisible by 400.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਾਲ 1700, 1800 ਅਤੇ 1900 ਲੀਪ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਲ 1600 ਅਤੇ 2000 ਹਨ.
for example, the years 1700, 1800, and 1900 are not leap years, but the years 1600 and 2000 are.

ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਦੀ lengthਸਤ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ 5 36.2..25 ਦਿਨ hours 365 ਦਿਨ hours ਘੰਟੇ ਤੋਂ 5 365..242525 ਦਿਨ 5 365 ਦਿਨ hours ਘੰਟੇ minutes 49 ਮਿੰਟ seconds 12 ਸਕਿੰਟ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ minutes 10 ਮਿੰਟ seconds 48 ਸੈਕਿੰਡ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੱਠਾ ਅੰਤਰ.
in addition to the change in the mean length of the calendar year from 365.25 days 365 days 6 hours to 365.2425 days 365 days 5 hours 49 minutes 12 seconds , a reduction of 10 minutes 48 seconds per year, the gregorian calendar reform also dealt with the accumulated difference between these lengths.

ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਈਸਟਰ ਟੇਬਲ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਗਵਰਨਲ ਈਕੋਨੌਕਸ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ 20 ਮਾਰਚ ਜਾਂ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ.
the canonical easter tables were devised at the end of the third century, when the vernal equinox fell either on 20 march or 21 march depending on the year's position in the leap year cycle.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯਮ ਸੀ ਕਿ ਈਸਟਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਿਤੀ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕੰਪਿutਟੇਸ਼ਨਲ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਰੀਖ 22 ਮਾਰਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
as the rule was that the full moon preceding easter was not to precede the equinox, the date was fixed at 21 march for computational purposes and the earliest date for easter was fixed at 22 march.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿਨ ਹਟਾ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
the gregorian calendar reproduced these conditions by removing ten days.

ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੋਹਰੀ ਡੇਟਿੰਗ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
to unambiguously specify a date, dual dating or old style and new style dates are sometimes used.

ਦੋਹਰੀ ਡੇਟਿੰਗ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਾਰੀਖ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਮਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਜੂਲੀਅਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇਣ ਲਈ.
dual dating gives two consecutive years for a given date, because of differences in the starting date of the year, and or to give both the julian and the gregorian dates.

"ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ" ਓ.ਐੱਸ
the "old style" o.s.

ਅਤੇ "ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ" ਐਨ ਐਸ
and "new style" n.s.

ਸੰਕੇਤ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲਈ ਠੀਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਲ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਨਵੇਂ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁਰਾਣੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ .
notations indicate either that the start of the julian year has or has not been adjusted to start on 1 january even though documents written at the time use a different start of year , or that a date conforms to the old julian calendar rather than the new gregorian.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੈਲੰਡਰ ਯੁੱਗ ਸਾਲ-ਨੰਬਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਜਨਮੋ ਅੰਨੋ ਡੋਮੀਨੀ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਡਿਓਨੀਸਿਅਸ ਐਕਸਗਿusਸ ਦੁਆਰਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the gregorian calendar continued to use the previous calendar era year-numbering system , which counts years from the traditional date of the nativity anno domini , originally calculated in the 6th century by dionysius exiguus.

ਇਹ ਸਾਲ-ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਿਓਨੀਸੀਅਨ ਯੁੱਗ ਜਾਂ ਆਮ ਯੁੱਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਹੈ.
this year-numbering system, also known as dionysian era or common era, is the predominant international standard today.

ਵੇਰਵਾ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਇੱਕ ਸੌਰ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ.
description the gregorian calendar is a solar calendar.

ਨਿਯਮਤ ਗ੍ਰੈਗਰੀਅਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 365 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲੀਪ ਦਿਨ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a regular gregorian year consists of 365 days, but as in the julian calendar, in a leap year, a leap day is added to february.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 4 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਹਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਲੀਪ ਦਿਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in the julian calendar a leap year occurs every 4 years, but the gregorian calendar omits 3 leap days every 400 years.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ, ਇਸ ਲੀਪ ਦਿਨ ਨੂੰ 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸੁਧਾਰ ਨੇ ਲੀਪ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ.
in the julian calendar, this leap day was inserted by doubling 24 february, and the gregorian reform did not change the date of the leap day.

ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿਨ ਗਿਣਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੀਪ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the modern period, it has become customary to number the days from the beginning of the month, and 29 february is often considered as the leap day.

ਕੁਝ ਚਰਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ, 23 ਵੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some churches, notably the roman catholic church, delay february festivals after the 23rd by one day in leap years.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
gregorian years are identified by consecutive year numbers.

ਚੱਕਰ ਹਰ 146,097 ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ 400 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
the cycles repeat completely every 146,097 days, which equals 400 years.

ਇਹਨਾਂ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 303 365 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਸਾਲ ਅਤੇ 97 366 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਨ.
of these 400 years, 303 are regular years of 365 days and 97 are leap years of 366 days.

ਇੱਕ ਮਤਲੱਬ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ 365 97 400 ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ tfrac 97 400 ਦਿਨ 365.2425 ਦਿਨ, ਜਾਂ 365 ਦਿਨ, 5 ਘੰਟੇ, 49 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 12 ਸਕਿੰਟ ਹੈ.
a mean calendar year is 365 97 400 displaystyle tfrac 97 400 days 365.2425 days, or 365 days, 5 hours, 49 minutes and 12 seconds.

ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਸਕੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਮ ਜਾਂ ਨੰਬਰ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣਿਆ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਦਿਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a calendar date is fully specified by the year numbered by some scheme beyond the scope of the calendar itself , the month identified by name or number , and the day of the month numbered sequentially starting at 1 .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਨੰਬਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਹੇਠਾਂ "ਸਾਲ ਦੇ ਆਰੰਭ" ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖੋ.
although the calendar year currently runs from 1 january to 31 december, at previous times year numbers were based on a different starting point within the calendar see the "beginning of the year" section below .

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸੁਧਾਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਸੀ.
gregorian reform the gregorian calendar was a reform of the julian calendar.

ਇਹ ਪੋਪ ਗਰੇਗਰੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੁਆਰਾ 1582 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੋਪਲ ਬਲਦ ਇੰਟਰ ਗਰੇਵੀਸਿਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ 24 ਫਰਵਰੀ 1582 ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was instituted in 1582 by pope gregory xiii, after whom the calendar was named, by papal bull inter gravissimas dated 24 february 1582.

ਐਡਜਸਟਮੈਂਟ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਈਸਟਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the motivation for the adjustment was to bring the date for the celebration of easter to the time of year in which it was celebrated when it was introduced by the early church.

ਹਾਲਾਂਕਿ 325 ਵਿਚ ਨਾਈਸੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਈਸਟਰ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੇ ਚਰਚ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਈਸਟਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉੱਠਿਆ.
although a recommendation of the first council of nicaea in 325 specified that all christians should celebrate easter on the same day, it took almost five centuries before virtually all christians achieved that objective by adopting the rules of the church of alexandria see easter for the issues which arose .

ਪਿਛੋਕੜ ਕਿਉਂਕਿ ਬਸੰਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਈਸਟਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਈਸਟਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿਚ ਮੌਸਮੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਅਣਚਾਹੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
background because the spring equinox was tied to the date of easter, the roman catholic church considered the seasonal drift in the date of easter undesirable.

ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੇ ਚਰਚ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ 14 ਵੇਂ ਦਿਨ ਮੈਟੋਨਿਕ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਬਾਅਦ ਈਸਟਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ।
the church of alexandria celebrated easter on the sunday after the 14th day of the moon computed using the metonic cycle that falls on or after the vernal equinox, which they placed on 21 march.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੋਮ ਦੇ ਚਰਚ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ 25 ਮਾਰਚ ਦੇ ladਰਤ ਦਿਵਸ ਨੂੰ 342 ਤਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
however, the church of rome still regarded 25 march lady day as the equinox until 342 , and used a different cycle to compute the day of the moon.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਡਰਿਅਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਈਸਟਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ 14 ਵਾਂ ਦਿਨ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ 8 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the alexandrian system, since the 14th day of the easter moon could fall at earliest on 21 march its first day could fall no earlier than 8 march and no later than 5 april.

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਈਸਟਰ 22 ਮਾਰਚ ਅਤੇ 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿੰਨ ਹੈ.
this meant that easter varied between 22 march and 25 april.

ਰੋਮ ਵਿਚ, ਈਸਟਰ ਨੂੰ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਮ ਦਾ ਪੈਰਿਲਿਆ ਜਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਅਤੇ ਇਕ ਝੂਠੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ.
in rome, easter was not allowed to fall later than 21 april, that being the day of the parilia or birthday of rome and a pagan festival.

ਈਸਟਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ 5 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the first day of the easter moon could fall no earlier than 5 march and no later than 2 april.

ਈਸਟਰ ਇਸ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ 15 ਵੇਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਤਵਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ 14 ਵੇਂ ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ.
easter was the sunday after the 15th day of this moon, whose 14th day was allowed to precede the equinox.

ਜਿਥੇ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਉਥੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਚਰਚ ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ.
where the two systems produced different dates there was generally a compromise so that both churches were able to celebrate on the same day.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਬਾਈਜ਼ੈਂਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਚਰਚਾਂ ਨੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਡਰਿਅਨ ਈਸਟਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੇਦੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਇਸ ਦਾ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਰ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ.
by the 10th century all churches except some on the eastern border of the byzantine empire had adopted the alexandrian easter, which still placed the vernal equinox on 21 march, although bede had already noted its drift in had drifted even further by the 16th century.

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਚੰਦਰਮਾ ਜੋ ਈਸਟਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ 19 ਸਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
worse, the reckoned moon that was used to compute easter was fixed to the julian year by a 19-year cycle.

ਇਸ ਨੇੜਤਾ ਨੇ ਹਰ 310 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਇਕ ਗਲਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਅਸਲ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
that approximation built up an error of one day every 310 years, so by the 16th century the lunar calendar was out of phase with the real moon by four days.

ਤਿਆਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ, ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਲਮਾਨਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 1515 ਵਿਚ ਇਕ ਤਕਨੀਕੀ ਪੇਪਰ ਭੇਜਿਆ ਪਰੰਤੂ ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
preparation in order to solve the problem, the university of salamanca, spain, sent a technical paper in 1515 but it was rejected.

ਟ੍ਰਾਂਸਟ ਆਫ਼ ਟ੍ਰੈਂਟ ਨੇ 1563 ਵਿਚ ਕੈਲੰਡ੍ਰਿਕਲ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਇਕ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ 325 ਵਿਚ ਨਾਈਸੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏ ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਏ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ.
the council of trent approved a plan in 1563 for correcting the calendrical errors, requiring that the date of the vernal equinox be restored to that which it held at the time of the first council of nicaea in 325 and that an alteration to the calendar be designed to prevent future drift.

ਇਹ ਈਸਟਰ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਹਿ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ.
this would allow for a more consistent and accurate scheduling of the feast of easter.

ਸੰਨ 1577 ਵਿਚ, ਸੁਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਾਹਰ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ.
in 1577, a compendium was sent to expert mathematicians outside the reform commission for comments.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਾਹਰ, ਜਿਮਬੱਟੀਸਟਾ ਬੈਨੇਡੇਟੀ ਅਤੇ ਜਿiਸੇਪ ਮੋਲਤੋ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਸਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੇਬਲਰ methodੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ.
some of these experts, including giambattista benedetti and giuseppe moleto, believed easter should be computed from the true motions of the sun and moon, rather than using a tabular method, but these recommendations were not adopted.

ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੁਧਾਰ ਕੈਲੈਬਰੀਅਨ ਡਾਕਟਰ ਅਲੋਇਸਿਅਸ ਲਿਲੀਅਸ ਜਾਂ ਲੀਲੀਓ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਧ ਸੀ.
the reform adopted was a modification of a proposal made by the calabrian doctor aloysius lilius or lilio .

ਲੀਲੀਅਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾ ਕੇ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 100 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 97 ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
lilius's proposal included reducing the number of leap years in four centuries from 100 to 97, by making three out of four centurial years common instead of leap years.

ਉਸਨੇ ਈਸਟਰ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੈਲੰਡਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਐਪੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਈ.
he also produced an original and practical scheme for adjusting the epacts of the moon when calculating the annual date of easter, solving a long-standing obstacle to calendar reform.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਟੇਬਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੰਬਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ancient tables provided the sun's mean longitude.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕਲਾਵੀਅਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਟੇਬਲ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਾਮੀਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਰਮ ਸਾਲ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੇ.
christopher clavius, the architect of the gregorian calendar, noted that the tables agreed neither on the time when the sun passed through the vernal equinox nor on the length of the mean tropical year.

ਟਾਇਕੋ ਬ੍ਰਹੇ ਵਿਚ ਵੀ ਅੰਤਰ ਸੀ.
tycho brahe also noticed discrepancies.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਲੀਪ ਸਾਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ 900 ਲੀਪ ਸਾਲ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1560 ਵਿੱਚ ਵਰੋਨਾ ਦੇ ਪੈਟਰਸ ਪਿਟੈਟਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ.
the gregorian leap year rule 97 leap years in 400 years was put forward by petrus pitatus of verona in 1560.

ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਅਲਫੋਂਸਾਈਨ ਟੇਬਲ ਦੇ ਗਰਮ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਡੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਬਸ ਅਤੇ ਰੀਨਹੋਲਡ ਪ੍ਰੂਟੇਨਿਕ ਟੇਬਲਾਂ ਦੇ ਅਰਥ-ਗਰਮ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਸਾਰ ਹੈ.
he noted that it is consistent with the tropical year of the alfonsine tables and with the mean tropical year of copernicus de revolutionibus and reinhold prutenic tables .

ਬਾਬਲੀਅਨ ਦੇ ਸੈਕਸਸੀਮਿਸਮਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰਥਿਕ ਗਰਮ ਸਾਲ, 365 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟੇਬਲ ਤੋਂ ਕੱractedੇ ਗਏ ਸਨ 14,33,9,57 ਐਲਫੋਨਸਾਈਨ, 14,33,11,12 ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਅਤੇ 14,33, 9,24 ਪੁਨਰਧਾਰਨ.
the three mean tropical years in babylonian sexagesimals as the excess over 365 days the way they would have been extracted from the tables of mean longitude were 14,33,9,57 alphonsine , 14,33,11,12 copernicus and 14,33,9,24 reinhold .

ਸਾਰੇ ਮੁੱਲ ਦੋ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ 14 33 ਅਤੇ ਇਹ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸਾਲ ਦੀ lengthਸਤ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਹੈ.
all values are the same to two places 14 33 and this is also the mean length of the gregorian year.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਟਾਟਸ ਦਾ ਹੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰੇਗਾ.
thus pitatus' solution would have commended itself to the astronomers.

ਲਿਲੀਅਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਸਨ.
lilius's proposals had two components.

ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ.
firstly, he proposed a correction to the length of the year.

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖੰਡੀ ਸਾਲ 365.24219 ਦਿਨ ਲੰਬਾ ਹੈ.
the mean tropical year is 365.24219 days long.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੀ lengthਸਤ ਲੰਬਾਈ 365.25 ਦਿਨ ਹੈ, ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਮਤਲਬ ਖੰਡੀ ਦੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 11 ਮਿੰਟ ਲੰਬਾ ਹੈ.
as the average length of a julian year is 365.25 days, the julian year is almost 11 minutes longer than the mean tropical year.

ਅੰਤਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਰ 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the discrepancy results in a drift of about three days every 400 years.

ਲਿਲੀਅਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ yearਸਤਨ 365.2425 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵੇਖੋ.
lilius's proposal resulted in an average year of 365.2425 days see accuracy .

ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਾਈਸੀਆ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਤੋਂ 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਗਿਰਜਾਘਰ 21 ਮਾਰਚ ਦੀ ਈਸਾਈ-ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ 10 ਜਾਂ 11 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਸੀ.
at the time of gregory's reform there had already been a drift of 10 days since the council of nicaea, resulting in the vernal equinox falling on 10 or 11 march instead of the ecclesiastically fixed date of 21 march, and if unreformed it would drift further.

ਲੀਲੀਅਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜੂਲੀਅਨ ਲੀਪ ਡੇਅ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ 10 ਵਾਰ ਵਾਪਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
lilius proposed that the 10-day drift should be corrected by deleting the julian leap day on each of its ten occurrences over a period of forty years, thereby providing for a gradual return of the equinox to 21 march.

ਲਿਲੀਅਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕਲਾਵੀਅਸ ਨੇ 800 ਸਫ਼ਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦਲੀਲ ਵਿਚ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
lilius's work was expanded upon by christopher clavius in a closely argued, 800-page volume.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਲਿਲੀਅਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰੇਗਾ.
he would later defend his and lilius's work against detractors.

ਕਲੇਵੀਅਸ ਦੀ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ ਤਾੜਨਾ ਇਕ ਚਾਲ ਵਿਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਸਲਾਹ ਸੀ ਜੋ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ.
clavius's opinion was that the correction should take place in one move, and it was this advice which prevailed with gregory.

ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਸਹੀ ਪਰ ਸਧਾਰਨ, ਨਿਯਮ-ਅਧਾਰਤ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the second component consisted of an approximation which would provide an accurate yet simple, rule-based calendar.

ਲੀਲੀਅਸ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਿਕਾਈਆ ਕਾਉਂਸਿਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤਾੜਨਾ ਸੀ, ਅਤੇ 4 ਵਿੱਚ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਬਜਾਏ 400 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 97 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਲਗਾਉਣਾ.
lilius's formula was a 10-day correction to revert the drift since the council of nicaea, and the imposition of a leap day in only 97 years in 400 rather than in 1 year in 4.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿਯਮ ਇਹ ਸੀ ਕਿ 100 ਦੁਆਰਾ ਵਿਭਾਜਨਸ਼ੀਲ ਸਾਲ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੋਣਗੇ ਜੇ ਉਹ 400 ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵੰਡਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ.
the proposed rule was that years divisible by 100 would be leap years only if they were divisible by 400 as well.

ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਲਈ 19 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਹਰ 300 ਜਾਂ 400 ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ 2500 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਸਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਹੁਣ ਲੀਪ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਭਾਵ, 1700, 1800, 1900, 2100, ਆਦਿ
the 19-year cycle used for the lunar calendar was also to be corrected by one day every 300 or 400 years 8 times in 2500 years along with corrections for the years that are no longer leap years i.e., 1700, 1800, 1900, 2100, etc.

ਦਰਅਸਲ, ਈਸਟਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ methodੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in fact, a new method for computing the date of easter was introduced.

ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, 13 ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਕਾਸੀ ਕੌਂਸਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਨੂੰ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
when the new calendar was put in use, the error accumulated in the 13 centuries since the council of nicaea was corrected by a deletion of 10 days.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਿਨ ਵੀਰਵਾਰ, 4 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 15 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the julian calendar day thursday, 4 october 1582 was followed by the first day of the gregorian calendar, friday, 15 october 1582 the cycle of weekdays was not affected .

ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਚਰਚ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਲਦ ਦਾ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਅਤੇ ਪੋਪਲ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
adoption although gregory's reform was enacted in the most solemn of forms available to the church, the bull had no authority beyond the catholic church and the papal states.

ਉਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਸਿਵਲ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the changes that he was proposing were changes to the civil calendar, over which he had no authority.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕੀਤੀ.
they required adoption by the civil authorities in each country to have legal effect.

ਸੰਨ 1582 ਵਿਚ ਬਲਦ ਇੰਟਰ ਗਰੇਵਿਸਿਮਾਸ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਨ ਚਰਚਾਂ, ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਚਰਚਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।
the bull inter gravissimas became the law of the catholic church in 1582, but it was not recognised by protestant churches, orthodox churches, and a few others.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਦਿਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਈਸਟਰ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਈਸਾਈ ਚਰਚਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਰ ਬਦਲ ਗਈਆਂ.
consequently, the days on which easter and related holidays were celebrated by different christian churches again diverged.

ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਪੋਪ ਨੇ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1582 ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਅੰਤਿਨੀਓ ਲਿਲੀਓ ਨੂੰ, ਲੂਗੀ ਲੀਲੀਓ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਸੇ ਲਈ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
a month after having decreed the reform, the pope with a brief of 3 april 1582 granted to antonio lilio, the brother of luigi lilio, the exclusive right to publish the calendar for a period of ten years.

ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਮ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਵਿਨਸੇਨਜੋ ਅਕੋਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਲੂਨਾਰੀਓ ਨੋਵੋ ਸੈਕੰਡੋ ਲਾ ਨੂਵਾ ਰੀਓਫਾਰਮ, ਹੇਠਾਂ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਪੋਪ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਤਾ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲਿਲੀਓ ਕੌਨ ਲਾਇਸੈਂਸੀਆ ਡੇਲੀ ਸੁਪਰੀਓਰੀ ... ਅਤੇ ਪਰਮਿਸੁ ਐਂਟੀ ਓਨੀ ਆਈ ਲੀਲੀਜ. .
the lunario novo secondo la nuova riforma printed by vincenzo accolti, one of the first calendars printed in rome after the reform, notes at the bottom that it was signed with papal authorization and by lilio con licentia delli superiori... et permissu ant onii lilij .

ਪਿੱਪਲ ਸੰਖੇਪ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 20 ਸਤੰਬਰ 1582 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਂਟੋਨੀਓ ਲੀਲੀਓ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the papal brief was later revoked, on 20 september 1582, because antonio lilio proved unable to keep up with the demand for copies.

29 ਸਤੰਬਰ 1582 ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਫਿਲਿਪ ਦੂਜੇ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।
on 29 september 1582, philip ii of spain decreed the change from the julian to the gregorian calendar.

ਇਸ ਦਾ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਲਿਪ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਟਲੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਸੀ।
this affected much of roman catholic europe, as philip was at the time ruler over spain and portugal as well as much of italy.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਵਿਚ ਅੰਨਾ ਜਗੀਲੋਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੋਪਲ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ, ਨਵਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਬਲਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੂਲੀਅਨ ਵੀਰਵਾਰ, 4 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਨੂੰ, ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 15 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਦੇ ਬਾਅਦ .
in these territories, as well as in the commonwealth ruled by anna jagiellon and in the papal states, the new calendar was implemented on the date specified by the bull, with julian thursday, 4 october 1582, being followed by gregorian friday, 15 october 1582.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਲੋਨੀ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਗਏ.
the spanish and portuguese colonies followed somewhat later de facto because of delay in communication.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਨਵੀਨਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਨਵਾਂ ਕੈਲੰਡਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਫੋਲਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
many protestant countries initially objected to adopting a catholic innovation some protestants feared the new calendar was part of a plot to return them to the catholic fold.

ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 1752 ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1753 ਵਿਚ.
britain and the british empire including the eastern part of what is now the united states adopted the gregorian calendar in 1752, followed by sweden in 1753.

1917 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਹੇਗੀਰਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਦਰ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ.
prior to 1917, turkey used the lunar islamic calendar with the hegira era for general purposes and the julian calendar for fiscal purposes.

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਖਰਕਾਰ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ ਹੇਗੀਰਾ ਸਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ ਰੂਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ.
the start of the fiscal year was eventually fixed at 1 march and the year number was roughly equivalent to the hegira year see rumi calendar .

ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ "ਬਚਣ ਦੇ ਸਾਲ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
as the solar year is longer than the lunar year this originally entailed the use of "escape years" every so often when the number of the fiscal year would jump.

1 ਮਾਰਚ 1917 ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਜੂਲੀਅਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਬਣ ਗਿਆ.
from 1 march 1917 the fiscal year became gregorian, rather than julian.

1 ਜਨਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
on 1 january 1926 the use of the gregorian calendar was extended to include use for general purposes and the number of the year became the same as in other countries.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਹਰ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਫਰਕ ਹਮੇਸ਼ਾ 29 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸੀ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬਿਸਕਸਟਮ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਜਾਂ ਬਾਈਸੈਕਸਟਾਈਲ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੁਗਣਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
difference between gregorian and julian calendar dates since the introduction of the gregorian calendar, the difference between gregorian and julian calendar dates has increased by three days every four centuries all date ranges are inclusive this section always places the intercalary day on 29 february even though it was always obtained by doubling 24 february the bissextum twice sixth or bissextile day until the late middle ages.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ 1582 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1582 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਲੈਪਟਿਕ ਹੈ.
the gregorian calendar is proleptic before 1582 assumed to exist before 1582 .

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸਮੀਕਰਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the following equation gives the number of days actually, dates that the gregorian calendar is ahead of the julian calendar, called the secular difference between the two calendars.

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅੰਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ.
a negative difference means the julian calendar is ahead of the gregorian calendar.

ਡੀਵਾਈ 400 ő 2 ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਡੀ ਖੱਬੀ ਲਾਈਫਲੋਰ ਵਾਈ 100 ਸੱਜੀ rfloor - ਖੱਬੀ lfloor y 400 ਸੱਜਾ rfloor -2 ਜਿੱਥੇ d ਡਿਸਪਲੇਸਾਈਲ ਡੀ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅੰਤਰ ਹੈ ਅਤੇ y ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ y ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਬੀ.ਸੀ. ਲਈ ਸਾਲ ਬੀ.ਸੀ. 1 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ. ਸਾਲ.
d y 400 ‹ 2 displaystyle d left lfloor y 100 right rfloor - left lfloor y 400 right rfloor -2 where d displaystyle d is the secular difference and y displaystyle y is the year using astronomical year numbering, that is, use year bc 1 for bc years.

x ő ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਖੱਬੇ lfloor x ਸੱਜੇ rfloor ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਵੰਡ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਤਕ ਗੋਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
x ‹ displaystyle left lfloor x right rfloor means that if the result of the division is not an integer it is rounded down to the nearest integer.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 1900, 1900 400 4 ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ, 400 ਦੇ ਦੌਰਾਨ.
thus during the 1900s, 1900 400 4, while during the , 400 .

ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮ, ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਨਹੀਂ, ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ 28 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਘੱਟ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਘਟਾਓ.
the general rule, in years which are leap years in the julian calendar but not the gregorian, is as follows up to 28 february in the calendar you are converting from add one day less or subtract one day more than the calculated value.

ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਜਿਸ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸ ਲਈ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਓ.
remember to give february the appropriate number of days for the calendar you are converting into.

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜੂਲੀਅਨ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਜਾਣ ਲਈ ਦਿਨ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ, ਜਦੋਂ 29 ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਜੂਲੀਅਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ 29 ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਛੂਟ ਹੈ.
when you are subtracting days to move from julian to gregorian be careful, when calculating the gregorian equivalent of 29 february julian , to remember that 29 february is discounted.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇ ਗਿਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁੱਲ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਬਰਾਬਰ ਹੈ 24 ਫਰਵਰੀ.
thus if the calculated value is the gregorian equivalent of this date is 24 february.

ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੋਮਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਾਲ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੌਂਸਲ ਪਹਿਲਾਂ 1 ਮਈ ਤੋਂ 222 ਬੀ.ਸੀ., 15 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 222 ਬੀ.ਸੀ. ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 153 ਈ.ਪੂ. ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
beginning of the year the year used in dates during the roman republic and the roman empire was the consular year, which began on the day when consuls first entered 1 may before 222 bc, 15 march from 222 bc and 1 january from 153 bc.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ, ਜੋ ਕਿ 45 ਬੀ ਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦਾ ਰਿਹਾ.
the julian calendar, which began in 45 bc, continued to use 1 january as the first day of the new year.

ਭਾਵੇਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਿਵਲੀਅਨ ਸਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੋਮਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪੀਰੀਅਡ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਹੀਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
even though the year used for dates changed, the civil year always displayed its months in the order january to december from the roman republican period until the present.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਈਸਾਈ ਦਸੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਯਿਸੂ ਦਾ ਜਨਮ, 25 ਮਾਰਚ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜਾਂ ਈਸਟਰ ਫਰਾਂਸ, ਜਦੋਂਕਿ ਬਿਜ਼ੰਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ 1 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ 1492 ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਸਾਲ 1 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
during the middle ages, under the influence of the catholic church, many western european countries moved the start of the year to one of several important christian december supposed nativity of jesus , 25 march annunciation , or easter france , while the byzantine empire began its year on 1 september and russia did so on 1 march until 1492 when the new year was moved to 1 september.

ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ, 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1751 ਤਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਲ 25 ਮਾਰਚ ਦੇ yਰਤ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
in common usage, 1 january was regarded as new year's day and celebrated as such, but from the 12th century until 1751 the legal year in england began on 25 march lady day .

ਇਸ ਲਈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੰਸਦੀ ਰਿਕਾਰਡ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਚਾਰਲਸ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1648 ਵਿਚ ਸਾਲ 24 ਮਾਰਚ ਤਕ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ 1649.
so, for example, the parliamentary record lists the execution of charles i on 30 january as occurring in 1648 as the year did not end until 24 march , although later histories adjust the start of the year to 1 january and record the execution as occurring in 1649.

ਬਹੁਤੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
most western european countries changed the start of the year to 1 january before they adopted the gregorian calendar.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ 1600 ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ 1599 ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਾਲ ਸੀ.
for example, scotland changed the start of the scottish new year to 1 january in 1600 this means that 1599 was a short year .

ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ 1752 ਵਿਚ 1 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ 1751 ਸਿਰਫ 282 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਟੈਕਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 25 ਮਾਰਚ ਓ.ਐੱਸ.
england, ireland and the british colonies changed the start of the year to 1 january in 1752 so 1751 was a short year with only 282 days though in england the start of the tax year remained at 25 march o.s.

, 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਐਨ.ਐੱਸ
, 5 april n.s.

1800 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਇਹ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ.
till 1800, when it moved to 6 april.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1752 ਵਿਚ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਭਾਗ ਦੇਖੋ.
later in 1752 in september the gregorian calendar was introduced throughout britain and the british colonies see the section adoption .

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੁਧਾਰ ਕੈਲੰਡਰ ਨਿ style ਸਟਾਈਲ ਐਕਟ 1750 ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
these two reforms were implemented by the calendar new style act 1750.

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਜਨਵਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
in some countries, an official decree or law specified that the start of the year should be 1 january.

ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਸਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 1 ਜਨਵਰੀ-ਸਾਲ ਆਮ ਬਣਦਾ ਹੈ.
for such countries a specific year when a 1 january-year became the norm can be identified.

ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਿਵਾਜ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ.
in other countries the customs varied, and the start of the year moved back and forth as fashion and influence from other countries dictated various customs.

ਨਾ ਹੀ ਪੋਪ ਦੇ ਬਲਦ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੈਨਸ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਤਰੀਕ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੇਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਦਾ ਲੇਬਲ 1582 ਜੋ ਕਿ 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਲ ਲਈ ਜੋ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
neither the papal bull nor its attached canons explicitly fix such a date, though it is implied by two tables of saint's days, one labelled 1582 which ends on 31 december, and another for any full year that begins on 1 january.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ, ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵ-ਪੱਤਰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 22 ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
it also specifies its epact relative to 1 january, in contrast with the julian calendar, which specified it relative to 22 march.

ਪੁਰਾਣੀ ਤਾਰੀਖ ਯੂਨਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਪੁਟਾਟਿਓ ਰੋਮਾਣਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the old date was derived from the greek system the earlier supputatio romana specified it relative to 1 january.

ਦੋਹਰੀ ਡੇਟਿੰਗ 1582 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ 1923, ਜਦੋਂ ਆਖਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਕਸਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦਰਸਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, "10 21 ਫਰਵਰੀ 1750 51", ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੋਹਰਾ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 1 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨੰਬਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਾਰੀਖ ਵਰਤ ਰਹੇ ਸਨ.
dual dating during the period between 1582, when the first countries adopted the gregorian calendar, and 1923, when the last european country adopted it, it was often necessary to indicate the date of some event in both the julian calendar and in the gregorian calendar, for example, "10 21 february 1750 51", where the dual year accounts for some countries already beginning their numbered year on 1 january while others were still using some other date.

ਸੰਨ 1582 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਡਬਲ-ਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ.
even before 1582, the year sometimes had to be double dated because of the different beginnings of the year in various countries.

ਵੌਲੀ, ਜੋਨ ਡੀ 9 ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 1582 ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਪੱਤਰ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ "ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ" ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ "ਦੋ ਤਰੀਕਾਂ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਓਐਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਨ ਐਸ.
woolley, writing in his biography of john dee 9 , notes that immediately after 1582 english letter writers "customarily" used "two dates" on their letters, one os and one ns.

ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ "ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ" ਓਐਸ ਅਤੇ "ਨਵੀਂ ਸ਼ੈਲੀ" ਐਨਐਸ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਦਰਭ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਰੀਖ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
old style and new style dates "old style" os and "new style" ns are sometimes added to dates to identify which calendar reference system is used for the date given.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ 1750 ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਐਕਟ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ.
in britain and its colonies, where the calendar act of 1750 altered the start of the year and also aligned the british calendar with the gregorian calendar, there is some confusion as to what these terms mean.

ਉਹ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1 ਜਨਵਰੀ ਐਨ ਐਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਓਐਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰੀਕ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਓਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਐਨ ਐਸ ਦੀ ਬਜਾਏ.
they can indicate that the start of the julian year has been adjusted to start on 1 january ns even though contemporary documents use a different start of year os or to indicate that a date conforms to the julian calendar os , formerly in use in many countries, rather than the gregorian calendar ns .

ਪ੍ਰੋਲੇਪਟਿਕ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵਧਾਉਣਾ ਇਕ ਪ੍ਰੋਲੇਪਟਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
proleptic gregorian calendar extending the gregorian calendar backwards to dates preceding its official introduction produces a proleptic calendar, which should be used with some caution.

ਸਧਾਰਣ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, 15 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ, 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
for ordinary purposes, the dates of events occurring prior to 15 october 1582 are generally shown as they appeared in the julian calendar, with the year starting on 1 january, and no conversion to their gregorian equivalents.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਏਜੀਨਕੋਰਟ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1415 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੇਂਟ ਕ੍ਰਿਸਪਿਨ ਡੇ ਹੈ.
for example, the battle of agincourt is universally considered to have been fought on 25 october 1415 which is saint crispin's day.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ' ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਦਾ ਮੈਪਿੰਗ ਉਹਨਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰੀ ਸੀ.
usually, the mapping of new dates onto old dates with a start of year adjustment works well with little confusion for events that happened before the introduction of the gregorian calendar.

ਪਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ 14 ਸਤੰਬਰ 1752 ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡੋਮੇਨ ਵਿਚਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਉਲਝਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
but for the period between the first introduction of the gregorian calendar on 15 october 1582 and its introduction in britain on 14 september 1752, there can be considerable confusion between events in continental western europe and in british domains in english language histories.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
events in continental western europe are usually reported in english language histories as happening under the gregorian calendar.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਲੇਨਹਾਈਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ 13 ਅਗਸਤ 1704 ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, the battle of blenheim is always given as 13 august 1704.

ਉਲਝਣ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
confusion occurs when an event affects both.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਵਿਲੀਅਮ ਤੀਜਾ 11 ਨਵੰਬਰ 1688 ਗ੍ਰੈਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ 'ਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 5 ਨਵੰਬਰ 1688 ਦੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ' ਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਬ੍ਰਿਕਸ਼ਮ ਆਇਆ।
for example, william iii of england arrived at brixham in england on 5 november 1688 julian calendar , after setting sail from the netherlands on 11 november 1688 gregorian calendar .

ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਅਤੇ ਸਰਵੇਂਟਸ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸੇ ਹੀ ਮਿਤੀ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1616 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਪਰ ਸਰਵੇਂਟਸ ਨੇ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਪੇਨ ਨੇ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
shakespeare and cervantes seemingly died on exactly the same date 23 april 1616 , but cervantes predeceased shakespeare by ten days in real time as spain used the gregorian calendar, but britain used the julian calendar .

ਇਸ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੂੰ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬੁੱਕ ਅਤੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਿਵਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
this coincidence encouraged unesco to make 23 april the world book and copyright day.

ਜੂਲੀਅਨ ਡੇਅ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ.
astronomers avoid this ambiguity by the use of the julian day number.

ਸਾਲ 1 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਲਈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਈਐਸਓ 8601 ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੋਲੇਪਟਿਕ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਰਗਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰੋਲੇਪਟਿਕ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ 0 ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਰਡੀਨਲ ਨੰਬਰ 1, 2 ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਬੀ.ਸੀ.
for dates before the year 1, unlike the proleptic gregorian calendar used in the international standard iso 8601, the traditional proleptic gregorian calendar like the julian calendar does not have a year 0 and instead uses the ordinal numbers 1, 2, both for years ad and bc.

ਇਸ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਸਮਾਂ ਰੇਖਾ 2 ਬੀ.ਸੀ., 1 ਬੀ.ਸੀ., ਈ. 1, ਅਤੇ ਈ.ਡੀ.
thus the traditional time line is 2 bc, 1 bc, ad 1, and ad 2.

ਆਈਐਸਓ 8601 ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ 0 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨੰਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
iso 8601 uses astronomical year numbering which includes a year 0 and negative numbers before it.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈਐਸਓ 8601 ਟਾਈਮ ਲਾਈਨ, 0000, 0001, ਅਤੇ 0002 ਹੈ.
thus the iso 8601 time line is , 0000, 0001, and 0002.

ਮਹੀਨੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਨੇ ਜੂਲੀਅਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੈਟਿਨ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ 31 ਜਨਵਰੀ ਦਿਨ ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨ ਹਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, "ਜੈਨਸ ਦਾ ਮਹੀਨਾ", ਫਾਟਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਅਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਫਰਵਰੀ 28 ਦਿਨ ਆਮ ਅਤੇ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 29, ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, "ਫਰਬੁਰਾ ਦਾ ਮਹੀਨਾ", ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰੋਮਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਐਟਰਸਕਨ ਮੌਤ ਦੇਵਤਾ ਫਰਬਰੂਸ "ਪਿਯੂਰਿਫ਼ਾਇਰ", ਅਤੇ ਲਾਫਿਨ ਤੋਂ ਸਲਫਰ ਮਾਰਚ ਲਈ 31 ਮਾਰਚ, " ਮੰਗਲ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ", ਰੋਮਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 30 ਦਿਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਐਪਰਾਇਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪ" ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲਈ "ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ 31 ਮਈ ਦੇਵੀ, ਐਫਰੋਡਾਈਟ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ," ਮਹੀਨਾ. ਮਾਈਆ ", ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇਵੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਲਾਤੀਨੀ ਮੈਗਨਸ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੂਨ 30 ਦਿਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ, “ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਜੁਨੋ”, ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ, ਜਣੇਪੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਜੁਲਾਈ 31 ਦਿਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, “ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ”, ਸੀਸਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। bc bc ਬੀ.ਸੀ. ਉਸ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਗਸਤ ਦੇ days august ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਲਾਤੀਨੀ augustਗਸਟਸ ਤੋਂ, "ਅਗਸਤਸ ਦਾ ਮਹੀਨਾ", withਗੁਸਟਸ ਦੁਆਰਾ 8 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਸਮਝੌਤੇ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 30 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਦਿਨ, ਲਾਤੀਨੀ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ, "ਸੱਤਵਾਂ ਮਹੀਨਾ", ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ 153 ਬੀ.ਸੀ. ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 31 ਅਕਤੂਬਰ, ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ, "ਅੱਠਵਾਂ ਮਹੀਨਾ", ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ 153 ਬੀ.ਸੀ. ਨਵੰਬਰ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 30 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਾਤੀਨੀ ਨਾੰਬਰ ਤੋਂ , "ਨੌਵਾਂ ਮਹੀਨਾ",ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ 153 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਾਤੀਨੀ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ, "ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ" ਤੋਂ, ਰੋਮਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ 153 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਰਵਾਇਤੀ ਆਇਤ "ਤੀਹ ਦਿਨ ਹੈਠ ਸਤੰਬਰ".
months the gregorian calendar continued to employ the julian months, which have latinate names and irregular numbers of days january 31 days , from latin , "month of janus", the roman god of gates, doorways, beginnings and endings february 28 days in common and 29 in leap years , from latin , "month of the februa", the roman festival of purgation and purification, cognate with fever, the etruscan death god februus "purifier" , and the pie word for sulfur march 31 days , from latin , "month of mars", the roman war god april 30 days , from latin , of uncertain meaning but usually derived from some form of the verb aperire "to open" or the name of the goddess aphrodite may 31 days , from latin , "month of maia", a roman vegetation goddess whose name is cognate with latin magnus "great" and english major june 30 days , from latin , "month of juno", the roman goddess of marriage, childbirth, and rule july 31 days , from latin , "month of julius caesar", the month of caesar's birth, instituted in 44 bc as part of his calendrical reforms august 31 days , from latin augustus, "month of augustus", instituted by augustus in 8 bc in agreement with july and from the occurrence during the month of several important events during his rise to power september 30 days , from latin september, "seventh month", from its position in the roman calendar before 153 bc october 31 days , from latin , "eighth month", from its position in the roman calendar before 153 bc november 30 days , from latin november, "ninth month", from its position in the roman calendar before 153 bc december 31 days , from latin december, "tenth month", from its position in the roman calendar before 153 bc europeans sometimes attempt to remember the number of days in each month by memorizing some form of the traditional verse "thirty days hath september".

ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰੂਪ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਮਦਰ ਗੂਜ਼ ਵਿਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
it appears in latin, italian, and french, and belongs to a broad oral tradition but the earliest currently attested form of the poem is the english marginalia inserted into a calendar of saints c. variations appeared in mother goose and continue to be taught at schools.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਨੂੰ "ਤੀਹ ਦਿਨ ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਇਦ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦਿਲੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the unhelpfulness of such involved mnemonics has been parodied as "thirty days hath september but all the rest i can't remember" but it has also been called "probably the only sixteenth-century poem most ordinary citizens know by heart".

ਇਕ ਆਮ ਗੈਰ-ਮੌਲਿਕ ਵਿਕਲਪ ਹੈ, ਕੁੱਕੜ ਦਾ ਨਿਮੋਨੀਕ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੰਡੀਆਂ ਨੂੰ 31 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਣਾ.
a common nonverbal alternative is the knuckle mnemonic, considering the knuckles of one's hands as months with 31 days and the lower spaces between them as the months with fewer days.

ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਗੁਲਾਬੀ ਕੁੱਕੜ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰ ਗਿਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਤਤਕਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
using two hands, one may start from either pinkie knuckle as january and count across, omitting the space between the index knuckles july and august .

ਇਹੋ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇਕੋ ਹੱਥ ਦੇ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ.
the same procedure can be done using the knuckles of a single hand, returning from the last july to the first august and continuing through.

ਇਕ ਸਮਾਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹੈ ਸੈਮੀਟੋਨਸ ਵਿਚ ਇਕ ਪਿਆਨੋ ਕੀਬੋਰਡ ਨੂੰ ਇਕ ਐਫ ਦੀ ਬਟਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ, ਚਿੱਟੇ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ.
a similar mnemonic is to move up a piano keyboard in semitones from an f key, taking the white keys as the longer months and the black keys as the shorter ones.

ਹਫ਼ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
weeks in conjunction with the system of months there is a system of weeks.

ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਰੀਕਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a physical or electronic calendar provides conversion from a given date to the weekday, and shows multiple dates for a given weekday and month.

ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਹਨ.
calculating the day of the week is not very simple, because of the irregularities in the gregorian system.

ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
when the gregorian calendar was adopted by each country, the weekly cycle continued uninterrupted.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੁਆਰਾ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਗੋਦ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 15 ਅਕਤੂਬਰ 1582, ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿਤੀ ਵੀਰਵਾਰ, 4 ਅਕਤੂਬਰ 1582 ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੀ.
for example, in the case of the few countries that adopted the reformed calendar on the date proposed by gregory xiii for the calendar's adoption, friday, 15 october 1582, the preceding date was thursday, 4 october 1582 julian calendar .

ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
opinions vary about the numbering of the days of the week.

ਆਈਐਸਓ 8601, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਮਵਾਰ 1 ਤੋਂ ਛਪੇ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਕੈਲੰਡਰ ਗਰਿੱਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਕਸਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤਰੀਕਾਂ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੱਬੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
iso 8601, in common use worldwide, starts with monday 1 printed monthly calendar grids often list mondays in the first left column of dates and sundays in the last.

ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਕਸਰ ਐਤਵਾਰ 0 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਸਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਪੰਨੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
software often starts with sunday 0, which places sundays in the left column of a monthly calendar page.

ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਹਰ years years 400 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜੂਲੀਅਨ ਲੀਪ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ julਸਤਨ 5 365. appro made25 mean ਭਾਵ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਲੰਮਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
accuracy the gregorian calendar improves the approximation made by the julian calendar by skipping three julian leap days in every 400 years, giving an average year of 365.2425 mean solar days long.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿਚ 0,030० ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀ trਸਤਨ ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਲ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਇਕ ਗਲਤੀ ਹੈ.
this approximation has an error of about one day per 3,030 years with respect to the current value of the mean tropical year.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਹੇਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ italਰਬਿਟਲ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਰੀਲੀਅਨ ਦੀ ਗਤੀ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਬੋਤਮ ਸਮੁੰਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2000 ਦੇ 365.24237 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਖੁਰਾਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ averageਸਤਨ ਅੰਤਰਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਹਰੇਕ 7,700 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਦਿਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
however, because of the precession of the equinoxes, which is not constant, and the movement of the perihelion which affects the earth's orbital speed the error with respect to the astronomical vernal equinox is variable using the average interval between vernal equinoxes near 2000 of 365.24237 days implies an error closer to 1 day every 7,700 years.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਪਦੰਡ ਦੁਆਰਾ, ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ yearਸਤਨ ਸਾਲ ਦੇ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਦੀ 128 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੇ 1 ਦਿਨ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹੀ ਹੈ.
by any criterion, the gregorian calendar is substantially more accurate than the 1 day in 128 years error of the julian calendar average year 365.25 days .

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਸਰ ਜੋਹਨ ਹਰਸ਼ੇਲ ਨੇ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 4000 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 970 ਲੀਪ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ 970 ਲੀਪ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in the 19th century, sir john herschel proposed a modification to the gregorian calendar with 969 leap days every 4000 years, instead of 970 leap days that the gregorian calendar would insert over the same period.

ਇਹ yearਸਤਨ ਸਾਲ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 365.24225 ਦਿਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ.
this would reduce the average year to 365.24225 days.

ਹਰਸ਼ੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਾਲ ਨੂੰ 4000 ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਗਾਨ, ਲੀਪ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ.
herschel's proposal would make the year 4000, and multiples thereof, common instead of leap.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੋਧ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ.
while this modification has often been proposed since, it has never been officially adopted.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਘਟਣ ਨਾਲ ਹਰ ਦਿਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੂਝਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਲ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਇਕਸਾਰ ਅਵਧੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
on time scales of thousands of years, the gregorian calendar falls behind the astronomical seasons because the slowing down of the earth's rotation makes each day slightly longer over time see tidal acceleration and leap second while the year maintains a more uniform duration.

ਕੈਲੰਡਰ ਮੌਸਮੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
calendar seasonal error this image shows the difference between the gregorian calendar and the astronomical seasons.

y- ਧੁਰਾ ਜੂਨ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ ਅਤੇ x- ਧੁਰਾ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕਲੰਡਰ ਸਾਲ ਹੈ.
the y-axis is the date in june and the x-axis is gregorian calendar years.

ਹਰ ਨੁਕਤਾ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਦੇ ਸਾਲਿਸਲੇਸ ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each point is the date and time of the june solstice in that particular year.

ਗਲਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the error shifts by about a quarter of a day per year.

ਸਦੀ ਦੇ ਸਾਲ ਸਧਾਰਣ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ 400 ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੀਪ ਦੇ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
centurial years are ordinary years, unless they are divisible by 400, in which case they are leap years.

ਇਹ ਸਾਲ 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, ਅਤੇ 2300 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
this causes a correction in the years 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, and 2300.

ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਸੁਧਾਰ 23 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਇਕਾਂਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 20 ਦਸੰਬਰ 2096 ਨੂੰ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 25 ਵੇਂ ਫਰਕ ਹੈ.
for instance, these corrections cause 23 december 1903 to be the latest december solstice, and 20 december 2096 to be the earliest .25 days of variation compared with the seasonal event.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੁਧਾਰ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੁਧਾਰ ਹਨ: ਹੋਲੋਸੀਨ ਕੈਲੰਡਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਗ੍ਰੇਵਸਿਮਾਸ ਵਿਕਿਓਸੋਰਸ ਜੂਲੀਅਨ ਦਿਵਸ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕੈਲੰਡਰਿਸਟ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕੈਲੰਡਰਿਸਟ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਜੋਹਾਨਸ ਡੀ ਸੈਕਰੋਬੋਸਕੋ, ਡੀ ਅੰਨੀ ਰੈਸ਼ਨੇ " ਸਾਲ ਗਿਣਨ 'ਤੇ, ਸੀ. 1235 ਰੋਜਰ ਬੇਕਨ, ਓਪਸ ਮਾਜਸ "ਗ੍ਰੇਟਰ ਵਰਕ", ਸੀ.
proposed reforms the following are proposed reforms of the gregorian calendar holocene calendar international fixed calendar also called the international perpetual calendar world calendar world season calendar leap week calendars pax calendar symmetry454 permanent calendar see also calendar reform conversion between julian and gregorian calendars computus gregorian lunar calendar doomsday rule inter gravissimas in english wikisource julian day calculation history of calendars list of adoption dates of the gregorian calendar per country list of calendars old calendarists greek old calendarists revised julian calendar used in eastern orthodoxy precursors of the gregorian reform johannes de sacrobosco, de anni ratione "on reckoning the years" , c. 1235 roger bacon, opus majus "greater work" , c. 1267 notes footnotes references blackburn, b.

ਐਂਡ ਹੋਲਫੋਰਡ-ਸਟਰਵੇਨਜ਼, ਐਲ.
& holford-strevens, l. 1999 .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਕੰਪੇਨ ਟੂ ਈਅਰ.
the oxford companion to the year.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

isbn 0-19-214231-3.
isbn 0-19-214231-3.

ਬਲੈਕਬਰਨ, ਬੀ.
blackburn, b.

ਐਂਡ ਹੋਲਫੋਰਡ-ਸਟਰਵੇਨਜ਼, ਐੱਲ. 2003.
& holford-strevens, l. 2003 .

ਆਕਸਫੋਰਡ ਕੰਪੇਨ ਟੂ ਈਅਰ, ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
the oxford companion to the year an exploration of calendar customs and time-reckoning, oxford university press.

ਕੋਯਿਨ, ਜੀਵੀ, ਹੋਸਕਿਨ, ਐਮਏ, ਪੈਡਰਸਨ, ਓ.
coyne, g. v., hoskin, m. a., pedersen, o. eds.

1983.
1983.

ਵੈਟੀਕਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਇਸ ਦੀ 400 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਨੂੰ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਸੁਧਾਰ.
gregorian reform of the calendar proceedings of the vatican conference to commemorate its 400th anniversary, .

ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਪੋਂਟੀਫਿਕਲ ਅਕੈਡਮੀ sciਫ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਵੈਟੀਕਨ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਪੋਂਟੀਫੀਆ ਅਕੈਡਮੀਆ ਸਾਇੰਟਾਰਿਅਮ, ਸਪੋਪੋਲਾ ਵੈਟੀਕਾਣਾ.
vatican city pontifical academy of sciences, vatican observatory pontificia academia scientarum, specola vaticana .

ਬੋਰਕੋਵਸਕੀ, ਕੇ.ਐਮ., 1991.
borkowski, k. m., 1991 .

"ਖੰਡੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ", ਜੇ. ਰਾਇਲ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕ ਸੋਸ.
"the tropical calendar and solar year", j. royal astronomical soc.

ਕਨੇਡਾ 85 3.
of canada 85 3 .

ਬਾਰਸੌਮ, ਇਗਨੇਟੀਅਸ ਏ.
barsoum, ignatius a.

2003.
2003 .

ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਮੋਤੀ.
the scattered pearls.

ਪਿਸਕਤਾਵੇ ਜਾਰਜੀਅਸ ਪ੍ਰੈਸ.
piscataway georgias press.

ਡੰਕਨ, ਡੀਈ 1999.
duncan, d. e. 1999 .

ਇੱਕ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਲੰਡਰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਸੰਘਰਸ਼.
calendar humanity's epic struggle to determine a true and accurate year.

ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨ.
harpercollins.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9780380793242.
isbn 9780380793242.

ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ.
gregory xiii.

2002.
2002 .

ਅੰਤਰ ਗ੍ਰੇਵਿਸਿਮਸ ਗਾਹਕੀ ਲਈ ਡਬਲਯੂ. ਸਪੈਨਸਰ ਅਤੇ ਆਰ ਟੀ ਕਰੌਲੀ, ਟ੍ਰਾਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
inter gravissimas subscription required w. spenser & r. t. crowley, trans.

ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ.
international organization for standardization.

ਮੀਅਸ, ਜੇ.
meeus, j.

& ਸੇਵੋਈ, ਡੀ 1992.
& savoie, d. 1992 .

ਖੰਡੀ ਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
the history of the tropical year.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਸਟ੍ਰੋਨੋਮਿਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਜਰਨਲ, 102 1.
journal of the british astronomical association, 102 1 .

ਮੌਰਿਸਨ, ਐਲਵੀ ਅਤੇ ਸਟੀਫਨਸਨ, ਐਫਆਰ 2004.
morrison, l. v. & stephenson, f. r. 2004 .

ਧਰਤੀ ਦੀ ਘੜੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਗਣਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁੱਲ.
historical values of the earth's clock error and the calculation of eclipses.

ਜਰਨਲ ਫਾਰ ਦ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਅਸਟੋਰੀਓਮੀ ਵਾਲੀਅਮ.
journal for the history of astronomy vol.

35, ਭਾਗ 3, ਨੰ.
35, part 3, no.

120, ਪੀ.ਪੀ.
120, pp.

ਮੋਅਰ, ਗੋਰਡਨ ਮਈ 1982.
moyer, gordon may 1982 .

"ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕੈਲੰਡਰ".
"the gregorian calendar".

ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਮਰੀਕਨ, ਪੀ.ਪੀ.
scientific american, pp.

ਮੋਅਰ, ਗੋਰਡਨ 1983.
moyer, gordon 1983 .

"aloysius lilius ਅਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਬਹਾਲ ਦੇ ਨਵ ਤਰੀਕੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ".
"aloisius lilius and the compendium novae rationis restituendi kalendarium".

ਕੋਯਿਨ ਵਿਚ, ਹੋਸਕੀਨ, ਪੇਡਰਸਨ 1983, ਪੀ.ਪੀ.
in coyne, hoskin, pedersen 1983 , pp.

ਪੈਡਰਸਨ, ਓ.
pedersen, o.

1983.
1983.

"ਚਰਚਾਈ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਚਰਚ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ".
"the ecclesiastical calendar and the life of the church".

ਕੋਯਿਨ, ਹੋਸਕੀਨ, ਪੈਡਰਸਨ ਐਡੀਜ਼ ਵਿਚ, ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਰਿਫਾਰਮਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰੋਸੀਡਿੰਗ ਆਫ਼ ਵੈਟੀਕਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ 400 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ.
in coyne, hoskin, pedersen eds , gregorian reform of the calendar proceedings of the vatican conference to commemorate its 400th anniversary.

ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਪੌਂਟੀਫਿਕਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸਪੈਪੋਲੋ ਵੈਟੀਕਨੋ, ਪੀ.ਪੀ.
vatican city pontifical academy of sciences, specolo vaticano, pp.

ਰਿਚਰਡਜ਼, ਈ ਜੀ 1998.
richards, e. g. 1998 .

ਮੈਪਿੰਗ ਟਾਈਮ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
mapping time the calendar and its history.

ਆਕ੍ਸ੍ਫਰ੍ਡ ਯੂ
oxford u.

ਪ੍ਰੈਸ.
press.

ਰਿਚਰਡਜ਼, ਈਜੀ 2013.
richards, e. g. 2013 .

"ਕੈਲੰਡਰ".
"calendars".

ਐਸਈ ਅਰਬਨ ਅਤੇ ਪੀ ਕੇ ਸੀਡੇਲਮੈਨ ਐਡੀਸ ਵਿਚ.
in s. e. urban and p. k. seidelmann eds.

, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਲਮਾਂਕ ਪੀਪੀ ਲਈ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪੂਰਕ.
, explanatory supplement to the astronomical almanac pp.

ਮਿੱਲ ਵੈਲੀ ca ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਾਇੰਸ ਬੁਕਸ.
mill valley ca university science books.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-1-891389-85-6 ਸੀਡੇਲਮੈਨ, ਪੀ ਕੇ ਐਡ.
isbn 978-1-891389-85-6 seidelmann, p. k. ed.

1992.
1992.

ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਅਲਮਾਨੈਕ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਪੂਰਕ.
explanatory supplement to the astronomical almanac.

ਸੌਸਾਲਿਟੋ, ca ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਾਇੰਸ ਬੁਕਸ.
sausalito, ca university science books.

ਸਵਰਡਲੋ, ਐਨਐਮ 1986.
swerdlow, n. m. 1986 .

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਲਈ ਅਸਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿਚ ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ.
the length of the the year in the original proposal for the gregorian calendar.

ਜਰਨਲ ਫਾਰ ਦ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਅਸਟੋਰੀਓਮੀ ਵਾਲੀਅਮ.
journal for the history of astronomy vol.

17, ਨੰ.
17, no.

49, ਪੀ.ਪੀ.
49, pp.

ਵਾਕਰ, ਜੀ ਡਬਲਯੂ ਈਸਟਰ ਅੰਤਰਾਲ.
walker, g. w. easter intervals.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ, ਜੂਨ 1945, ਭਾਗ.
popular astronomy june 1945, vol.

53, ਪੀ.ਪੀ.
53, pp.

162,.
162 , .

'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
available at .

ਜ਼ਿੰਗਲੇਅਰ, ਏ.
ziggelaar, a.

1983.
1983.

"ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ 1582 ਦਾ ਪਪਲ ਬੁੱਲ".
"the papal bull of 1582 promulgating a reform of the calendar".

ਕੋਯਿਨ, ਹੋਸਕੀਨ, ਪੈਡਰਸਨ ਐਡੀਜ਼ ਵਿਚ, ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਰਿਫਾਰਮਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰੋਸੀਡਿੰਗ ਆਫ਼ ਵੈਟੀਕਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ 400 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ.
in coyne, hoskin, pedersen eds , gregorian reform of the calendar proceedings of the vatican conference to commemorate its 400th anniversary.

ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਪੌਂਟੀਫਿਕਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਸਪੈਪੋਲੋ ਵੈਟੀਕਨੋ, ਪੀ.ਪੀ.
vatican city pontifical academy of sciences, specolo vaticano, pp.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਨ ਟਾਈਮ ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਚ.
external links gregorian calendar on in our time at the bbc.

ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕੈਲੰਡਰ ਕਨਵਰਟਰ ਅੰਤਰ ਗ੍ਰੇਵਸਿਸਿਮਸ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਅਤੀਤ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹਨ.
listen now calendar converter inter gravissimas latin and french plus english history of gregorian calendar the perpetual calendar gregorian calendar adoption dates for many countries.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ
world records for mentally calculating the day of the week in the gregorian calendar the calendar faq frequently asked questions about calendars today's date gregorian in over 400 more-or-less obscure foreign languages plants are mainly multicellular, predominantly photosynthetic eukaryotes of the kingdom plantae.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੱਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਜੋ "ਹਰੇ ਪੌਦੇ" ਲਈ ਇਕ ਅਨਰੈਂਕਡ ਕਲੇਡ ਵੀਰਿਡਿਪਲੈਂਟ ਲਤੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the term is today generally limited to the green plants, which form an unranked clade viridiplantae latin for "green plants" .

ਇਸ ਵਿਚ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ, ਕੋਨੀਫਾਇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਮਨਾਸਪਰਮਜ਼, ਫਰਨਜ਼, ਕਲੱਬਮੋਸਸ, ਸਿੰਗਵੋਰਟਸ, ਲਿਵਰਵੋਰਟਸ, ਮੋਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਐਲਗੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ.
this includes the flowering plants, conifers and other gymnosperms, ferns, clubmosses, hornworts, liverworts, mosses and the green algae, and excludes the red and brown algae.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਦੋ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਫੰਜ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ "ਪੌਦੇ" ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਐਲਗੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ asਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੋਕਰਾਇਓਟਸ ਆਰਚੀਆ ਅਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਨੂੰ .
historically, plants formed one of two kingdoms covering all living things that were not animals, and both algae and fungi were treated as plants however all current definitions of "plant" exclude the fungi and some algae, as well as the prokaryotes the archaea and bacteria .

ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਸੈੱਲੂਲੋਜ ਨਾਲ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤੀ energyਰਜਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਈਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਐਂਡੋਸੈਮਬੀਓਸਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
green plants have cell walls with cellulose and obtain most of their energy from sunlight via photosynthesis by primary chloroplasts, derived from endosymbiosis with cyanobacteria.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਾਂ ਵਿਚ ਕਲੋਰੀਫਿਲ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰਾ ਰੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
their chloroplasts contain chlorophylls a and b, which gives them their green color.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਪਰਜੀਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਫਿਲ ਦੀ ਆਮ ਮਾਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
some plants are parasitic and have lost the ability to produce normal amounts of chlorophyll or to photosynthesize.

ਪੌਦੇ ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵੀ ਆਮ ਹੈ.
plants are characterized by sexual reproduction and alternation of generations, although asexual reproduction is also common.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਕੁਝ ਹਜ਼ਾਰ, ਬੀਜ ਪੌਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ.
there are about thousand species of plants, of which the great majority, some thousand, are seed plants see the table below .

ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਅਣੂ ਆਕਸੀਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਧਰਤੀ ਤੇ.
green plants provide most of the world's molecular oxygen and are the basis of most of earth's ecologies, especially on land.

ਜਿਹੜੇ ਪੌਦੇ ਅਨਾਜ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਮੁ basicਲੀਆਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
plants that produce grains, fruits and vegetables form humankind's basic foodstuffs, and have been domesticated for millennia.

ਪੌਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ.
plants play many roles in culture.

ਉਹ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
they are used as ornaments and, until recently and in great variety, they have served as the source of most medicines and drugs.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਬੋਟੈਨੀ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the scientific study of plants is known as botany, a branch of biology.

ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਪੌਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ.
definition plants are one of the two groups into which all living things were traditionally divided the other is animals.

ਵਿਭਾਜਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਓਦੋ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਰਸਤੂ 384 ਬੀ.ਸੀ. 322 ਬੀ.ਸੀ., ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ, ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the division goes back at least as far as aristotle 384 bc 322 bc , who distinguished between plants, which generally do not move, and animals, which often are mobile to catch their food.

ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਲੀਨੇਅਸ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮੂਹ ਵੈਜੀਬੈਲੀਆ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਟਾਫਿਟਾ ਜਾਂ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲਿਆ ਨੂੰ ਮੈਟਾਜੋਆ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
much later, when linnaeus created the basis of the modern system of scientific classification, these two groups became the kingdoms vegetabilia later metaphyta or plantae and animalia also called metazoa .

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਈ ਗੈਰ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਦੇ ਕਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
since then, it has become clear that the plant kingdom as originally defined included several unrelated groups, and the fungi and several groups of algae were removed to new kingdoms.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਜੀਵ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪੌਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ.
however, these organisms are still often considered plants, particularly in popular contexts.

ਰਸਮੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਸ਼ਬਦ "ਪੌਦਾ" ਕੁਝ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁ-ਸੈਲਿularਲਰ ਹੋਣਾ, ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਣਾ.
outside of formal scientific contexts, the term "plant" implies an association with certain traits, such as being multicellular, possessing cellulose, and having the ability to carry out photosynthesis.

ਪਲੈਂਟਾ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਪਲੈਂਟੀ ਜਾਂ ਪੌਦਾ ਨਾਮ ਜੀਵਨਾਂ ਜਾਂ ਟੈਕਸਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੂਹ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
current definitions of plantae when the name plantae or plant is applied to a specific group of organisms or taxon, it usually refers to one of four concepts.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਹ ਚਾਰ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ thatੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਪੌਦੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਕਲੈਡੋਗ੍ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
from least to most inclusive, these four groupings are another way of looking at the relationships between the different groups that have been called "plants" is through a cladogram, which shows their evolutionary relationships.

ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਟਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਿਤ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੇਠਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the evolutionary history of plants is not yet completely settled, but one accepted relationship between the three groups described above is shown below.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਪੌਦੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬੋਲਡ ਵਿੱਚ ਹਨ.
those which have been called "plants" are in bold.

greenੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the way in which the groups of green algae are combined and named varies considerably between authors.

ਐਲਗੀ ਐਲਗੀ ਜੀਵ ਦੇ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
algae algae comprise several different groups of organisms which produce energy through photosynthesis and for that reason have been included in the plant kingdom in the past.

ਐਲਗੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁ-ਸੈਲੂਲਰ ਐਲਗੀ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਭੂਰੇ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰੇ ਹਰੇ ਐਲਗੀ ਵਿਚ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਹਨ.
most conspicuous among the algae are the seaweeds, multicellular algae that may roughly resemble land plants, but are classified among the brown, red and green algae.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਐਲਗਲ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਇਕੋ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
each of these algal groups also includes various microscopic and single-celled organisms.

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਐਲਗਲ ਸਮੂਹ ਵੱਖਰੇ ਗੈਰ-ਫੋਟੋਸਨੈਥੇਟਿਕ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਲਗੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
there is good evidence that some of these algal groups arose independently from separate non-photosynthetic ancestors, with the result that many groups of algae are no longer classified within the plant kingdom as it is defined here.

ਵੀਰੀਡੀਪਲੇਂਟੇ, ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਲੈਂਡ ਪੌਦੇ ਇੱਕ ਕਲੇਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਇੱਕ ਆਮ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the viridiplantae, the green plants green algae and land plants form a clade, a group consisting of all the descendants of a common ancestor.

ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਸ, ਕਲੋਰੋਫਿਲਜ਼ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਾਂ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਡਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਸਟਾਰਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਭੰਡਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ.
with a few exceptions among green algae, the green plants have the following features in common cell walls containing cellulose, chloroplasts containing chlorophylls a and b, and food stores in the form of starch contained within plastids.

ਉਹ ਸੈਂਟਰਿਓਲਜ਼ ਦੇ ਬਗੈਰ ਮਾਈਟੋਸਿਸ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਲੈਟ ਕ੍ਰਿਸਟੇ ਨਾਲ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
they undergo closed mitosis without centrioles, and typically have mitochondria with flat cristae.

ਹਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਸ ਦੋ ਝਿੱਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਐਂਡੋਸੈਮਬੀਓਟਿਕ ਸਾਇਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ.
the chloroplasts of green plants are surrounded by two membranes, suggesting they originated directly from endosymbiotic cyanobacteria.

ਦੋ ਅਤਿਰਿਕਤ ਸਮੂਹ, ਰ੍ਹੋਡੋਫਿਟਾ ਲਾਲ ਐਲਗੀ ਅਤੇ ਗਲਾਕੋਫਿਟਾ ਗਲੂਕੋਫਾਈਟ ਐਲਗੀ ਵਿਚ ਵੀ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਐਂਡੋਸੈਮਬੀਓਟਿਕ ਸਾਇਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਗ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
two additional groups, the rhodophyta red algae and glaucophyta glaucophyte algae , also have chloroplasts which appear to be derived directly from endosymbiotic cyanobacteria, although they differ in the pigments which are used in photosynthesis and so are different in colour.

ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਆਮ ਮੂਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸਨ ਅਰਚਾਪਲਾਸਟਿਡਾ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਸਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਸ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਡਸ ਇਕੋ ਪੁਰਾਣੀ ਐਂਡੋਸੈਮਬੀਓਟਿਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ.
all three groups together are generally believed to have a single common origin, and so are classified together in the taxon archaeplastida, whose name implies that the chloroplasts or plastids of all the members of the taxon were derived from a single ancient endosymbiotic event.

ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
this is the broadest modern definition of the plants.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰ ਐਲਗੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
in contrast, most other algae e.g.

ਭੂਰੇ ਐਲਗੀ ਡਾਇਟੌਮਜ਼, ਹੈਪਟੋਫਾਈਟਸ, ਡਾਇਨੋਫਲੇਜੀਲੇਟਸ ਅਤੇ ਯੂਗਲਨੀਡਜ਼ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ ਹਨ.
brown algae diatoms, haptophytes, dinoflagellates, and euglenids not only have different pigments but also have chloroplasts with three or four surrounding membranes.

ਉਹ ਆਰਚੀਪਲਾਸਟਿਡਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਸਿੰਜੀਓਓਟਿਕ ਹਰੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਐਲਗੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ.
they are not close relatives of the archaeplastida, presumably having acquired chloroplasts separately from ingested or symbiotic green and red algae.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਆਧੁਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਨ.
they are thus not included in even the broadest modern definition of the plant kingdom, although they were in the past.

ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਵੀਰੀਡੀਪਲੇਂਟੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੌਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the green plants or viridiplantae were traditionally divided into the green algae including the stoneworts and the land plants.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਕ ਪੈਰਾਫਾਈਲੈਟਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਭਾਵ.
however, it is now known that the land plants evolved from within a group of green algae, so that the green algae by themselves are a paraphyletic group, i.e.

ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜੋ ਇੱਕ ਆਮ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ.
a group that excludes some of the descendants of a common ancestor.

ਪੈਰਾਫਲੈਟਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਰਗੀਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਇਲਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਰੀਡੀਪਲੇਂਟਈ ਨੂੰ ਦੋ ਕਲੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਲੋਰੋਫਿਟਾ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੈਪੋਫਿਟਾ ਜਾਂ ਚਾਰੋਫਿਟਾ.
paraphyletic groups are generally avoided in modern classifications, so that in recent treatments the viridiplantae have been divided into two clades, the chlorophyta and the streptophyta or charophyta .

ਕਲੋਰੋਫਿਟਾ ਇਕ ਨਾਮ ਜੋ ਕਿ ਹਰਿਆਲੀ ਐਲਗੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਭੈਣ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ.
the chlorophyta a name that has also been used for all green algae are the sister group to the group from which the land plants evolved.

ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 4,300 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਇਕੋ ਸੈਲਿਯੂਲਰ ਅਤੇ ਮਲਟੀਸੈਲਿਯੂਲਰ.
there are about 4,300 species of mainly marine organisms, both unicellular and multicellular.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਲਾਦ, ਉਲਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the latter include the sea lettuce, ulva.

ਵੀਰੀਡੀਪਲੇਂਟੇ ਵਿਚ ਦੂਸਰਾ ਸਮੂਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਟ੍ਰੀਸਟ੍ਰੀਅਲ ਸਟਰੈਪੋਫਿਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੈਰੋਫਿਟਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਦੇ ਕਈ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਸਮੀਡਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ.
the other group within the viridiplantae are the mainly freshwater or terrestrial streptophyta, which consists of the land plants together with the charophyta, itself consisting of several groups of green algae such as the desmids and stoneworts.

ਨਾਮ ਵੱਖਰੇ usedੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
the names have been used differently, e.g.

ਸਟ੍ਰੈਟੋਫਿਟਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜਮੀਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਲੈਂਡ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਚਾਰੋਫਿਟਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
streptophyta to mean the group that excludes the land plants and charophyta for the stoneworts alone or the stoneworts plus the land plants.

ਸਟ੍ਰੈਪਟੋਫਾਈਟ ਐਲਗੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਯੂਨੀਸੈਲਿularਲਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਲਟੀਸੈਲਿularਲਰ ਫਿਲੇਮੈਂਟਸ, ਬ੍ਰਾਂਚਡ ਜਾਂ ਅਨਬੰਦ.
streptophyte algae are either unicellular or form multicellular filaments, branched or unbranched.

ਸਪੀਰੋਗਾਇਰਾ ਜੀਨਸ ਇੱਕ ਫਿਲੇਮੈਂਟਸ ਸਟ੍ਰੈੱਪੋਫਾਈਟ ਐਲਗਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਲਗਾਲ "ਮੈਲ" ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਛੱਪੜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the genus spirogyra is a filamentous streptophyte alga familiar to many, as it is often used in teaching and is one of the organisms responsible for the algal "scum" that pond-owners so dislike.

ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਥਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ.
the freshwater stoneworts strongly resemble land plants and are believed to be their closest relatives.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ, ਇਕੁਸੀਐਟਮ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਸੱਚੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਲਈ ਇੱਕ ਸਤਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
growing underwater, they consist of a central stalk with whorls of branchlets, giving them a superficial resemblance to horsetails, species of the genus equisetum, which are true land plants.

ਫੰਗੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤਕ ਫੰਗਸ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ.
fungi the classification of fungi has been controversial until quite recently in the history of biology.

ਲੀਨੇਅਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਨੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੰਜਾਈ ਰੱਖੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਖਣਿਜ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਸਨ.
linnaeus' original classification placed the fungi within the plantae, since they were unquestionably not animals or minerals and these were the only other alternatives.

ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅਰਨਸਟ ਹੈਕਲ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਖੋਜੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਰਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
with later developments in microbiology, in the 19th century ernst haeckel felt that another kingdom was required to classify newly discovered micro-organisms.

ਪਲੈਨਟੇ ਅਤੇ ਐਨੀਮਲਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿ ਕੀ ਫੰਗੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਪਲਾਂਟ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the introduction of the new kingdom protista in addition to plantae and animalia, led to uncertainty as to whether fungi truly were best placed in the plantae or whether they ought to be reclassified as protists.

ਹੈਕਲ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1969 ਤਕ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਬਰਟ ਵਿਟਟੇਕਰ ਨੇ ਰਾਜ ਫੁੰਗੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
haeckel himself found it difficult to decide and it was not until 1969 that a solution was found whereby robert whittaker proposed the creation of the kingdom fungi.

ਅਣੂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫੁੰਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਆਮ ਪੂਰਵਜ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਲਾਂਟੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਐਨੀਮੇਲੀਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ.
molecular evidence has since shown that the most recent common ancestor concestor , of the fungi was probably more similar to that of the animalia than to that of plantae or any other kingdom.

ਵ੍ਹਾਈਟਕਰ ਦੀ ਅਸਲ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਫੁੰਗੀ ਅਤੇ ਪਲੈਨੇਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅੰਤਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
whittaker's original reclassification was based on the fundamental difference in nutrition between the fungi and the plantae.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਬਨ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਟੋਟ੍ਰੋਫਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫੰਜਾਈ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਾਈ ਕਰਕੇ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀਟਰੋਟਰੋਫਿਕ ਸੈਪਰੋਟ੍ਰੋਫ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
unlike plants, which generally gain carbon through photosynthesis, and so are called autotrophs, fungi generally obtain carbon by breaking down and absorbing surrounding materials, and so are called heterotrophic saprotrophs.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਲਟੀਸੀਲੂਲਰ ਫੰਜਾਈ ਦਾ plantsਾਂਚਾ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਈਟੀਨਸ ਮਾਈਕਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਟ੍ਰੈਂਡਸ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਫਾਈ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਕੇਰੀਓਟਿਕ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸਿੰਨਸਟੀਅਮ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in addition, the substructure of multicellular fungi is different from that of plants, taking the form of many chitinous microscopic strands called hyphae, which may be further subdivided into cells or may form a syncytium containing many eukaryotic nuclei.

ਫਲਦਾਰ ਸਰੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ, ਫੰਜਾਈ ਦੇ ਜਣਨ structuresਾਂਚੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ.
fruiting bodies, of which mushrooms are the most familiar example, are the reproductive structures of fungi, and are unlike any structures produced by plants.

ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਕੁਝ ਹਰੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
diversity the table below shows some species count estimates of different green plant viridiplantae divisions.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਿਤ ਵੀਰਿਡਪਲੰਟੇ ਦੀਆਂ 300,000 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ% ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਹਨ.
it suggests there are about 300,000 species of living viridiplantae, of which % are flowering plants.

ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਤੋਂ ਹਨ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.
note as these are from different sources and different dates, they are not necessarily comparable, and like all species counts, are subject to a degree of uncertainty in some cases.

ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਐਲਗੀ, ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਡ ਨਾਮਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਡ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
the naming of plants is governed by the international code of nomenclature for algae, fungi, and plants and international code of nomenclature for cultivated plants see cultivated plant taxonomy .

ਵਿਕਾਸ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੁ alਲੇ ਐਲਗਾਲ ਮੈਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਇਓਫਾਇਟਸ, ਲਾਇਕੋਪੋਡਜ਼, ਫਰਨਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜਿਮਨਾਸਪਰਮਜ਼ ਅਤੇ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮਜ਼ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
evolution the evolution of plants has resulted in increasing levels of complexity, from the earliest algal mats, through bryophytes, lycopods, ferns to the complex gymnosperms and angiosperms of today.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ.
plants in all of these groups continue to thrive, especially in the environments in which they evolved.

1,200 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਇਕ ਐਲਗਲ ਮੈਲ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ov5050 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਓਰਡੋਵਿਸ਼ਿਨ ਪੀਰੀਅਡ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ.
an algal scum formed on the land 1,200 million years ago, but it was not until the ordovician period, around 450 million years ago, that land plants appeared.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰੈਸੈਂਬੀਅਨ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਆਈਸੋਟੋਪ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਬੂਤ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ 'ਤੇ 1000 ਮਾਈਆ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫੋਟੋਸਨੈਟੇਸਿਕ ਪੌਦੇ
however, new evidence from the study of carbon isotope ratios in precambrian rocks has suggested that complex photosynthetic plants developed on the earth over 1000 m.y.a.

ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਜਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ .ਲ ਗਏ, ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਓਰਪਨ ਬੁਵਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 1908 ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ "ਦਿ ਆਰਜੀਜਨ ਆਫ਼ ਏ ਲੈਂਡ ਫਲੋਰਾ" ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for more than a century it has been assumed that the ancestors of land plants evolved in aquatic environments and then adapted to a life on land, an idea usually credited to botanist frederick orpen bower in his 1908 book "the origin of a land flora".

ਇਕ ਨਵਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਕਲਪਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਬੂਤ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲੇ-ਸੈੱਲ ਵਾਲੇ ਐਲਗੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਤੀਵੀ ਸਨ.
a more recent alternative view, supported by genetic evidence, is that they evolved from single-celled algae that were already terrestrial.

ਮੁੱmitਲੇ ਲੈਂਡ ਪੌਦੇ ਲਗਭਗ 420 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਲੂਰੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਫਲ ਰਾਇਨੀ ਚੈਰਟ ਤੋਂ ਅਰੰਭਕ ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਜੈਵਿਕ ਅਸੈਂਬਲੇਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
primitive land plants began to diversify in the late silurian period, around 420 million years ago, and the fruits of their diversification are displayed in remarkable detail in an early devonian fossil assemblage from the rhynie chert.

ਇਸ ਚੈਰਟ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੈਲੂਲਰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ.
this chert preserved early plants in cellular detail, petrified in volcanic springs.

ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ, ਅੱਜ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਲੱਕੜ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਦੇਰ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਬੀਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ.
by the middle of the devonian period most of the features recognised in plants today are present, including roots, leaves and secondary wood, and by late devonian times seeds had evolved.

ਦੇਰ ਨਾਲ ਡੈਵੋਨੀਅਨ ਪੌਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ.
late devonian plants had thereby reached a degree of sophistication that allowed them to form forests of tall trees.

ਦੇਵੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹੀ.
evolutionary innovation continued after the devonian period.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੌਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪਰੋਮੋ-ਟ੍ਰਾਇਸਿਕ ਲਾਪਤਾ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁੱਸ ਗਈ.
most plant groups were relatively unscathed by the permo-triassic extinction event, although the structures of communities changed.

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰਾਇਸਿਕ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਜ਼ਾਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਫਟਿਆ.
this may have set the scene for the evolution of flowering plants in the triassic 200 million years ago , which exploded in the cretaceous and tertiary.

ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਘਾਹ ਸਨ ਜੋ ਲਗਭਗ 4 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the latest major group of plants to evolve were the grasses, which became important in the mid tertiary, from around 40 million years ago.

ਘਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੱਟ co2 ਅਤੇ ਨਿੱਘੇ, ਖੁਸ਼ਕ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪਾਚਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਵੇਂ .ੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ.
the grasses, as well as many other groups, evolved new mechanisms of metabolism to survive the low co2 and warm, dry conditions of the tropics over the last 10 million years.

ਕੇਨ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਲਾਂਟਈ ਦਾ 1997 ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਫਾਈਲੋਜੀਨੇਟਿਕ ਰੁੱਖ, ਸਮਿੱਥ ਐਟ ਅਲ ਤੋਂ ਪਟੀਰੀਡੋਫਿਟਾ ਵਿਚ ਸੋਧ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇਠਾਂ ਹੈ.
a 1997 proposed phylogenetic tree of plantae, after kenrick and crane, is as follows, with modification to the pteridophyta from smith et al.

ਪ੍ਰੈਸੀਨੋਫਾਈਸੀ ਹਰੀ ਐਲਗੀਲ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇਕ ਪੈਰਾਫਾਈਲੈਟਿਕ ਅਸੈਂਬਲੇਜ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਕਲੋਰੋਫਿਟਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੁਝਾਅ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
the prasinophyceae are a paraphyletic assemblage of early diverging green algal lineages, but are treated as a group outside the chlorophyta later authors have not followed this suggestion.

ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਵਰਗੀਕਰਣ ਲੀਲੀਅਰਟ ਐਟ ਅਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੈ.
a newer proposed classification follows leliaert et al.

2011 ਅਤੇ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਕਲੈਡੇਜ਼ ਲਈ ਸਿਲੇਰ 2016 ਅਤੇ ਲੈਂਡ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਕਲੈਡ ਲਈ &-ਕ੍ਰੈਸਨੀ 2015 ਨਾਲ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ.
2011 and modified with silar 2016 for the green algae clades and & -krasni 2015 for the land plants clade.

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਪ੍ਰਸੀਨੋਫਿਸੀ ਇਥੇ ਕਲੋਰੋਫਿਟਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ.
notice that the prasinophyceae are here placed inside the chlorophyta.

ਭ੍ਰੂਣੂ ਪੌਦੇ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਉਹ ਬਹੁ-ਸੈਲੂਲਰ ਲੈਂਡ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਂਬ੍ਰਿਯੋਫਾਈਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
embryophytes the plants that are likely most familiar to us are the multicellular land plants, called embryophytes.

ਭ੍ਰੂਣਤੰਤਰ ਵਿਚ ਨਾੜੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰਨਾਂ, ਕੋਨੀਫਾਇਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ.
embryophytes include the vascular plants, such as ferns, conifers and flowering plants.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਇਟਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੱਠ ਅਤੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਰੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ.
they also include the bryophytes, of which mosses and liverworts are the most common.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਕਰਿਓਟਿਕ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੋਜਨ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ obtainਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
all of these plants have eukaryotic cells with cell walls composed of cellulose, and most obtain their energy through photosynthesis, using light, water and carbon dioxide to synthesize food.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਜਾਤੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਰਜੀਵੀ ਹਨ.
about three hundred plant species do not photosynthesize but are parasites on other species of photosynthetic plants.

ਭ੍ਰੂਣ ਨੂੰ ਹਰੀ ਐਲਗੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੌਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਫੋਟੋਸਨੈਥੇਟਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਜਨਕ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
embryophytes are distinguished from green algae, which represent a mode of photosynthetic life similar to the kind modern plants are believed to have evolved from, by having specialized reproductive organs protected by non-reproductive tissues.

ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਇਟਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਲੀਓਜੋਇਕ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ.
bryophytes first appeared during the early paleozoic.

ਉਹ ਸਿਰਫ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਵਧੀ ਲਈ ਨਮੀ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਤਿਆਗ-ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹਨ.
they can only survive where moisture is available for significant periods, although some species are desiccation-tolerant.

ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਈਟਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਚੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
most species of bryophytes remain small throughout their life-cycle.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਪਲੋਇਡ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੇਮੋਫਾਇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਇਡ ਅਵਸਥਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪੋਰੋਫਾਇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
this involves an alternation between two generations a haploid stage, called the gametophyte, and a diploid stage, called the sporophyte.

ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਇਟਸ ਵਿਚ, ਸਪੋਰੋਫਾਇਟ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪੇਰੈਂਟ ਗੇਮੋਫਾਈਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
in bryophytes, the sporophyte is always unbranched and remains nutritionally dependent on its parent gametophyte.

ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਇਟਸ ਵਿਚ ਬਾਹਰੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਇਕ ਕਟਲਿਕਲ ਛੁਪਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਮੋਮੀ ਪਰਤ ਜੋ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰੋਧਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the bryophytes have the ability to secrete a cuticle on their outer surface, a waxy layer that confers resistant to desiccation.

ਮੋਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਟਿਕਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਸਪੋਰੋਫਾਈਟ' ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the mosses and hornworts a cuticle is usually only produced on the sporophyte.

ਸਟੋਮੇਟਾ ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਗੱਠਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੈਸ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
stomata are absent from liverworts, but occur on the sporangia of mosses and hornworts, allowing gas exchange while controlling water loss.

ਨਾੜੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਲੂਰੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਭਰੀ ਅਤੇ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ.
vascular plants first appeared during the silurian period, and by the devonian had diversified and spread into many different terrestrial environments.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁੱਕੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦਿੱਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾੜੀ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਜ਼ੈਲਿਮ ਅਤੇ ਫਲੋਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they developed a number of adaptations that allowed them to spread into increasingly more arid places, notably the vascular tissues xylem and phloem, that transport water and food throughout the organism.

ਡੇਓਨੀਅਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਰੂਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਹੋਇਆ.
root systems capable of obtaining soil water and nutrients also evolved during the devonian.

ਆਧੁਨਿਕ ਨਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ, ਸਪੋਰੋਫਾਈਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਬ੍ਰਾਂਚਡ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਪਾਲੀਓਜੋਇਕ ਗੇਮੋਫਾਈਟਸ ਸਪੋਰੋਫਾਈਟਸ ਜਿੰਨੇ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਨ.
in modern vascular plants, the sporophyte is typically large, branched, nutritionally independent and long-lived, but there is increasing evidence that paleozoic gametophytes were just as complex as the sporophytes.

ਸਾਰੇ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਗੇਮੋਫਾਈਟਸ ਜੀਵਣ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ.
the gametophytes of all vascular plant groups evolved to become reduced in size and prominence in the life cycle.

ਪਹਿਲੇ ਬੀਜ ਦੇ ਪੌਦੇ, ਪੈਟਰਾਈਡਸਪਰਮਜ਼ ਬੀਜ ਫਰਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਨੀਫੇਰਸ ਦੁਆਰਾ ਭਿੰਨਤਾ ਭਰੇ.
the first seed plants, pteridosperms seed ferns , now extinct, appeared in the devonian and diversified through the carboniferous.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਾਈਕਰੋਗਾਮੋਫੋਟੇਟ ਪਰਾਗ ਤਕ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਗਾਗਾਮੋਫੋਫਾਈਟ ਪਦਾਰਥ ਪੌਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੈਗਾਸਪੋਰੰਗਿਅਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
in these the microgametophyte is reduced to pollen and the megagametophyte remains inside the megasporangium, attached to the parent plant.

ਇੱਕ ਮੇਗਾਸਪੋਰੰਗਿਅਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕਟੈਗੁਮੈਂਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a megasporangium invested in protective layer called an integument is known as an ovule.

ਬੂਰ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਗਰੱਭਧਾਰਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਗਰੱਭਸਥ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
after fertilisation by means of sperm deposited by pollen grains, an embryo develops inside the ovule.

ਸੂਝ ਇਕ ਬੀਜ ਦਾ ਕੋਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਇਕ ਬੀਜ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the integument becomes a seed coat, and the ovule develops into a seed.

ਬੀਜ ਦੇ ਪੌਦੇ ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਮੁਫਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੇਮੋਫਾਈਟਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ.
seed plants can survive and reproduce in extremely arid conditions, because they are not dependent on free water for the movement of sperm, or the development of free living gametophytes.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੀਜ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜਿਮਨਾਸਪਰਮਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਸੇ ਰਖਿਆਤਮਕ carਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਪਲਾਂ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਨੰਗੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਦੇ ਸਕੇਲ' ਤੇ.
early seed plants are gymnosperms, as the ovules and subsequent seeds are not enclosed in a protective structure carpels or fruit , but are found naked, typically on cone scales.

ਬੂਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼' ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
pollen typically lands directly on the ovule.

ਚਾਰ ਬਚੇ ਸਮੂਹ ਹੁਣ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੋਨੀਫਾਇਰ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੁੱਖ ਹਨ.
four surviving groups remain widespread now, particularly the conifers, which are dominant trees in several biomes.

ਜੀਵਾਸੀਮ ਪੌਦੇ ਜੈਵਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਲੱਕੜ, ਪੱਤੇ, ਬੀਜ, ਫਲ, ਬੂਰ, ਸਪੋਰਸ, ਫਾਈਟੋਲਿਥਸ ਅਤੇ ਅੰਬਰ ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਜੈਵਿਕ ਰਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
fossils plant fossils include roots, wood, leaves, seeds, fruit, pollen, spores, phytoliths, and amber the fossilized resin produced by some plants .

ਜੈਵਿਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੌਦੇ ਧਰਤੀਵੀ, ਲੈਕਸਟ੍ਰਾਈਨ, ਫਲੁਵੀਅਲ ਅਤੇ ਨੇਰਸ਼ੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ.
fossil land plants are recorded in terrestrial, lacustrine, fluvial and nearshore marine sediments.

ਬੂਰ, ਸਪੋਰਸ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਡਾਇਨੋਫਲੇਜਲੈਟਸ ਅਤੇ ਐਟਰੀਟਾਰਚਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੈਲੈਮੀਟਰੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਡੇਟਿੰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
pollen, spores and algae dinoflagellates and acritarchs are used for dating sedimentary rock sequences.

ਜੈਵਿਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂ ਜੈਵਿਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the remains of fossil plants are not as common as fossil animals, although plant fossils are locally abundant in many regions worldwide.

ਕਿੰਗਡਮ ਪਲੈਨਟਾ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੈਵਿਕ ਕੈਮਬ੍ਰਿਅਨ ਤੋਂ ਜੀਵਾਸੀ ਹਰੇ ਹਰੇ ਐਲਗੀ ਹਨ.
the earliest fossils clearly assignable to kingdom plantae are fossil green algae from the cambrian.

ਇਹ ਜੀਵਾਸੀ ਡਸੀਕਲੈਡਲੇਸ ਦੇ ਕੈਲਸੀਫਾਈਡ ਮਲਟੀਸੈਲਯੂਲਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
these fossils resemble calcified multicellular members of the dasycladales.

ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੈਸੈਮਬ੍ਰਿਅਨ ਜੀਵਾਸੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੰਗਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਹਰੇ ਐਲਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਐਲਗੀ ਦੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਪਛਾਣ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ.
earlier precambrian fossils are known that resemble single-cell green algae, but definitive identity with that group of algae is uncertain.

ਭ੍ਰੂਣਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਜੈਵਿਕ ਆਰਡਰੋਵੀਸ਼ੀਅਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਜੈਵਿਕ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the oldest known fossils of embryophytes date from the ordovician, though such fossils are fragmentary.

ਸਿਲੂਰੀਅਨ ਦੁਆਰਾ, ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਇਕੋਫਾਈਟ ਬੈਰਾਗਵਨਾਥਿਆ ਲੰਬੀਫੋਲੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
by the silurian, fossils of whole plants are preserved, including the lycophyte baragwanathia longifolia.

ਡੇਵੋਨੀਅਨ ਤੋਂ, ਰਾਇਨੋਫਾਈਟਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਜੈਵਿਕ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
from the devonian, detailed fossils of rhyniophytes have been found.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਜੈਵਿਕ ਪੌਦੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
early fossils of these ancient plants show the individual cells within the plant tissue.

ਡਿਵੋਨੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਨੇ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰੁੱਖ, ਆਰਚੀਓਪਟੇਰਿਸ.
the devonian period also saw the evolution of what many believe to be the first modern tree, archaeopteris.

ਇਹ ਫਰਨ ਵਰਗਾ ਰੁੱਖ ਇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਤਲ ਨਾਲ ਇਕ ਲੱਕੜ ਦੇ ਤਣੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ.
this fern-like tree combined a woody trunk with the fronds of a fern, but produced no seeds.

ਕੋਲੇ ਦੇ ਉਪਾਅ ਪਾਲੀਓਜੋਇਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹਨ.
the coal measures are a major source of paleozoic plant fossils, with many groups of plants in existence at this time.

ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਦੇ .ੇਰ ਕੋਇਲੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੀਵਾਸੀਕਰਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲੇ ਵਿਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀਆਂ ਦਾ detailਾਂਚਾਗਤ ਵੇਰਵਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the spoil heaps of coal mines are the best places to collect coal itself is the remains of fossilised plants, though structural detail of the plant fossils is rarely visible in coal.

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਗਲਾਸਗੋ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਫੋਸਿਲ ਗਰੋਵ ਵਿੱਚ, ਲੇਪਿਡੋਡੇਂਡਰਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਟੁੰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the fossil grove at victoria park in glasgow, scotland, the stumps of lepidodendron trees are found in their original growth positions.

ਕੋਨੀਫ਼ਰ ਅਤੇ ਐਂਜੀਓਸਪਰਮ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਤਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮੇਸੋਜ਼ੋਇਕ ਅਤੇ ਸੇਨੋਜੋਇਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਝੀਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਿਲਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the fossilized remains of conifer and angiosperm roots, stems and branches may be locally abundant in lake and inshore sedimentary rocks from the mesozoic and cenozoic eras.

ਸਿਕੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਮੈਗਨੋਲੀਆ, ਓਕ ਅਤੇ ਪਾਮ ਅਕਸਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
sequoia and its allies, magnolia, oak, and palms are often found.

ਪੈਟ੍ਰਾਈਫਾਈਡ ਲੱਕੜ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸੁੱਕੇ ਜਾਂ ਮਾਰੂਥਲ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਕਟਾਈ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
petrified wood is common in some parts of the world, and is most frequently found in arid or desert areas where it is more readily exposed by erosion.

ਪੈਟ੍ਰਾਈਫਾਈਡ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਲਿਕਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਲਿਕੀਫਾਈਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਰੀਕ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
petrified wood is often heavily silicified the organic material replaced by silicon dioxide , and the impregnated tissue is often preserved in fine detail.

ਅਜਿਹੇ ਨਮੂਨੇ ਲੈਪਿਡਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
such specimens may be cut and polished using lapidary equipment.

ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਪਟਰਫਾਈਡ ਲੱਕੜ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਜੰਗਲ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
fossil forests of petrified wood have been found in all continents.

ਗਲੋਸੋਪੇਟਰੀਸ ਵਰਗੇ ਬੀਜ ਫਰਨਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਦੇ ਕਈ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੱਥ ਜਿਸਨੇ ਐਲਫਰੇਡ ਵੇਜ਼ਨਰ ਦੇ ਮਹਾਂਨਦੀਨ ਡਰਾਫਟ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਮੁੱ .ਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ.
fossils of seed ferns such as glossopteris are widely distributed throughout several continents of the southern hemisphere, a fact that gave support to alfred wegener's early ideas regarding continental drift theory.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫਾਸਿਲ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਐਲਗੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸੈਂਬੀਅਨ ਸੀਏ ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the earliest fossils attributed to green algae date from the precambrian ca.

1200 ਮਾਇਆ.
1200 mya .

ਫਾਈਕੋਮਾਟਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰੈਸੀਨੋਫਾਈਟ ਸਿystsਸਟਰ ਦੀਆਂ ਰੋਧਕ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਪਾਲੀਓਜੋਇਕ ca ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਜਮਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
the resistant outer walls of prasinophyte cysts known as phycomata are well preserved in fossil deposits of the paleozoic ca.

250-540 ਮਾਇਆ.
250-540 mya .

ਮਿਡਲ ਨਿਓਪ੍ਰੋਟੇਰੋਜ਼ੋਇਕ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਸੀਏ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਿਲਕਸ਼ੀਲ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰੋਟੀਰੋਕਲੈਡਸ.
a filamentous fossil proterocladus from middle neoproterozoic deposits ca.

750 ਮੀਆ ਨੂੰ ਕਲਾਡੋਫੋਰੇਲਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਇਓਪਸੀਡੇਲਜ਼, ਡੈਸਕਲਾਡੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਰਿਕਾਰਡ ਪਾਲੀਓਜ਼ੋਇਕ ਦੇ ਹਨ.
750 mya has been attributed to the cladophorales, while the oldest reliable records of the bryopsidales, dasycladales and stoneworts are from the paleozoic.

ructureਾਂਚਾ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੌਦੇ ਵਿਚਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚੋਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
structure, growth and development most of the solid material in a plant is taken from the atmosphere.

ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਬਹੁਤੇ ਪੌਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚਲੀ useਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ੱਕਰ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
through a process known as photosynthesis, most plants use the energy in sunlight to convert carbon dioxide from the atmosphere, plus water, into simple sugars.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਰਜੀਵੀ ਪੌਦੇ ਇਸ ਦੇ ਹੋਸਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
parasitic plants, on the other hand, use the resources of its host to grow.

ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ੂਗਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦਾ ਮੁੱਖ uralਾਂਚਾਗਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
these sugars are then used as building blocks and form the main structural component of the plant.

ਕਲੋਰੀਫਿਲ, ਇੱਕ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ-ਵਾਲੀ ਰੰਗਤ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ.
chlorophyll, a green-colored, magnesium-containing pigment is essential to this process it is generally present in plant leaves, and often in other plant parts as well.

ਪੌਦੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪਰ ਇਹ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
plants usually rely on soil primarily for support and water in quantitative terms , but also obtain compounds of nitrogen, phosphorus, potassium, magnesium and other elemental nutrients.

ਐਪੀਫਾਈਟਿਕ ਅਤੇ ਲਿਥੋਫਾਈਟੀਕ ਪੌਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਹਵਾ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਮਲਬੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੌਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
epiphytic and lithophytic plants depend on air and nearby debris for nutrients, and carnivorous plants supplement their nutrient requirements with insect prey that they capture.

ਬਹੁਤੇ ਪੌਦੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਧਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮਿੱਟੀ ਗੈਸ ਦੀ ਸਾਹ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
for the majority of plants to grow successfully they also require oxygen in the atmosphere and around their roots soil gas for respiration.

ਪੌਦੇ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ storedਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
plants use oxygen and glucose which may be produced from stored starch to provide energy.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਜਲ ਜਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ, ਅਨੌਕਸਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some plants grow as submerged aquatics, using oxygen dissolved in the surrounding water, and a few specialized vascular plants, such as mangroves, can grow with their roots in anoxic conditions.

ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ ਪੌਦੇ ਦਾ ਜੀਨੋਟਾਈਪ ਇਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
factors affecting growth the genotype of a plant affects its growth.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 110 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੱਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੀਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 155 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੱਕਦੀਆਂ ਹਨ.
for example, selected varieties of wheat grow rapidly, maturing within 110 days, whereas others, in the same environmental conditions, grow more slowly and mature within 155 days.

ਵਿਕਾਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ, ਉਪਲੱਬਧ ਪਾਣੀ, ਉਪਲਬਧ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
growth is also determined by environmental factors, such as temperature, available water, available light, carbon dioxide and available nutrients in the soil.

ਇਹਨਾਂ ਬਾਹਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਝਲਕਦੀ ਹੈ.
any change in the availability of these external conditions will be reflected in the plant's growth.

ਬਾਇਓਟਿਕ ਕਾਰਕ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਵੀ ਹਨ.
biotic factors are also capable of affecting plant growth.

ਪੌਦੇ ਸਪੇਸ, ਪਾਣੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
plants compete with other plants for space, water, light and nutrients.

ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਇੰਨੀ ਭੀੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਟੀਓਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲੋਰੋਸਿਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
plants can be so crowded that no single individual produces normal growth, causing etiolation and chlorosis.

ਪੌਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਸਬਪਟੀਮਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਮਾਈਕਰੋਰਾਇਜ਼ਲ ਫੰਜਾਈ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਜਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ, ਜੋ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਫੰਜਾਈ, ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਨੈਮਾਟੌਡਜ਼ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੁਆਰਾ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
optimal plant growth can be hampered by grazing animals, suboptimal soil composition, lack of mycorrhizal fungi, and attacks by insects or plant diseases, including those caused by bacteria, fungi, viruses, and nematodes.

ਐਲਗੀ ਵਰਗੇ ਸਰਲ ਪੌਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਮੌਸਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
simple plants like algae may have short life spans as individuals, but their populations are commonly seasonal.

ਦੂਜੇ ਪੌਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਪੌਦੇ ਇੱਕ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋ-ਸਾਲਾ ਪੌਦੇ ਦੋ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮਾਂ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਪੌਦੇ ਕਈ ਵਧ ਰਹੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਿਆਣੇ.
other plants may be organized according to their seasonal growth pattern annual plants live and reproduce within one growing season, biennial plants live for two growing seasons and usually reproduce in second year, and perennial plants live for many growing seasons and continue to reproduce once they are mature.

ਇਹ ਅਹੁਦੇ ਅਕਸਰ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਲਪਾਈਨ ਜਾਂ ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਿੱਘੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these designations often depend on climate and other environmental factors plants that are annual in alpine or temperate regions can be biennial or perennial in warmer climates.

ਨਾੜੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ, ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾਬਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਜੋ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਪੱਤੇ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
among the vascular plants, perennials include both evergreens that keep their leaves the entire year, and deciduous plants that lose their leaves for some part of it.

ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਬੋਰਲ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੱਤੇ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਰਮ ਗਰਮ ਪੌਦੇ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੱਤੇ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in temperate and boreal climates, they generally lose their leaves during the winter many tropical plants lose their leaves during the dry season.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਅਤਿਅੰਤ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ.
the growth rate of plants is extremely variable.

ਕੁਝ ਮੌਸਮ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 0.001 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੁੱਖ 0.025-0.250 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਐਚ ਵਿਚ ਵੱਧਦੇ ਹਨ. ਕੁਝ ਚੜਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਡਜ਼ੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਸਹਾਇਕ ਟਿਸ਼ੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, 12.5 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਐਚ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ. ਪੌਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਂਟੀਫ੍ਰੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਗਰਮੀ-ਸਦਮਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਸੁਕਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਠੰਡ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some mosses grow less than 0.001 millimeters per hour mm h , while most trees grow 0.025-0.250 mm h. some climbing species, such as kudzu, which do not need to produce thick supportive tissue, may grow up to 12.5 mm h. plants protect themselves from frost and dehydration stress with antifreeze proteins, heat-shock proteins and sugars sucrose is common .

ਐਲਈਏ ਦੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਭ੍ਰੂਣਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਮੀਕਰਨ ਤਣਾਅ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਜੰਮਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
lea late embryogenesis abundant protein expression is induced by stresses and protects other proteins from aggregation as a result of desiccation and freezing.

ਠੰ of ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਦੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਜੰਮਣਾ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂਵਾਂ ਗਲੇਰਮ 1985 ਵਿਚ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
effects of freezing when water freezes in plants, the consequences for the plant depend very much on whether the freezing occurs within cells intracellularly or outside cells in intercellular spaces glerum 1985 .

ਇੰਟਰਾਸੈਲਿularਲਰ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈੱਲ ਲਾਇਓਨਜ਼ ਐਟ ਅਲ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ.
intracellular freezing, which usually kills the cell lyons et al.

1979 ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਖਤੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਕੂਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
1979 regardless of the hardiness of the plant and its tissues, seldom occurs in nature because rates of cooling are rarely high enough to support it.

ਬਰਫ ਮਜੂਰ 1977 ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਠਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਕਈਂ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਠੰ ofਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
rates of cooling of several degrees celsius per minute are typically needed to cause intracellular formation of ice mazur 1977 .

ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਠੰ ofਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਤੇ, ਬਰਫ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਅੰਤਰ-ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ, ਸਾਕਾਈ ਅਤੇ ਲਾਰਚਰ 1987 ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
at rates of cooling of a few degrees celsius per hour, segregation of ice occurs in intercellular spaces, the of sakai and larcher 1987 and their coworkers.

ਇਹ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀ ਸਖਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
this may or may not be lethal, depending on the hardiness of the tissue.

ਇੰਟਰਸੈਲੂਲਰ ਬਰਫ਼ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਗਲੇਰਮ 1985 ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the process of intercellular ice formation was described by glerum 1985 .

ਠੰ. ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਾਪਮਾਨ 19 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਤਕ ਪਾਣੀ ਅਣਗੌਲਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ.
at freezing temperatures, water in the intercellular spaces of plant tissue freezes first, though the water may remain unfrozen until temperatures drop below 19 .

ਆਈਸ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸੈਲਰੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੈੱਲ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖਰੀ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਜੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ-ਸੁੱਕਦੇ ਹਨ.
after the initial formation of ice intercellularly, the cells shrink as water is lost to the segregated ice, and the cells undergo freeze-drying.

ਇਹ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੁਣ ਠੰ. ਦੀ ਸੱਟ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this dehydration is now considered the fundamental cause of freezing injury.

ਪੌਦੇ ਸੈੱਲ ਪੌਦੇ ਸੈੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵੈਕਿਓਲ, ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟਸ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੈਲੂਲੋਜ਼, ਹੇਮੀਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਅਤੇ ਪੇਕਟਿਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
plant cell plant cells are typically distinguished by their large water-filled central vacuole, chloroplasts, and rigid cell walls that are made up of cellulose, hemicellulose, and pectin.

ਸੈੱਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵੀ ਸਾਇਟੋਕਿਨੇਸਿਸ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਸੈੱਲ ਪਲੇਟ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਫ੍ਰੈਗਮੋਪਲਾਸਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ.
cell division is also characterized by the development of a phragmoplast for the construction of a cell plate in the late stages of cytokinesis.

ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
just as in animals, plant cells differentiate and develop into multiple cell types.

ਟੋਟਿਓਪੋਟੈਂਟ ਮੀਰੀਸਟੈਮੈਟਿਕ ਸੈੱਲ ਨਾੜੀ, ਭੰਡਾਰਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ
totipotent meristematic cells can differentiate into vascular, storage, protective e.g.

ਐਪੀਡਰਮਲ ਲੇਅਰ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ, ਵਧੇਰੇ ਮੁ moreਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਟਿਸ਼ੂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
epidermal layer , or reproductive tissues, with more primitive plants lacking some tissue types.

ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਪੌਦੇ ਫੋਟੋਸੈਂਥੇਟਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਅਣੂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
physiology photosynthesis plants are photosynthetic, which means that they manufacture their own food molecules using energy obtained from light.

ਹਲਕੇ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਗਮੈਂਟ ਕਲੋਰੋਫਿਲ ਹੈ.
the primary mechanism plants have for capturing light energy is the pigment chlorophyll.

ਸਾਰੇ ਹਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਕਲੋਰੋਫਿਲ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਲੋਰੋਫਿਲ ਏ ਅਤੇ ਕਲੋਰੋਫਿਲ ਬੀ.
all green plants contain two forms of chlorophyll, chlorophyll a and chlorophyll b.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚਲਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਐਲਗੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ.
the latter of these pigments is not found in red or brown algae.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਸਮੀਕਰਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ - ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਫਿਲ c6h12o6 6o2 ਇਮਿuneਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ 6co2 6h2o ਇਮਿ systemਨ ਸਿਸਟਮ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜੋ ਨਾੜੀ ਵਰਗਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੌਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੰਡਦੇ ਹਨ.
the simple equation of photosynthesis is as follows - 6co2 6h2o in the presence of light and chlorophyll c6h12o6 6o2 immune system by means of cells that behave like nerves, plants receive and distribute within their systems information about incident light intensity and quality.

ਘਟਨਾ ਦਾ ਚਾਨਣ ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਪੱਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੈੱਲ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬੰਡਲ ਮਿਆਨ ਸੈੱਲ ਵਜੋਂ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਚੇਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ.
incident light that stimulates a chemical reaction in one leaf, will cause a chain reaction of signals to the entire plant via a type of cell termed a bundle sheath cell.

ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਵਾਰਸਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੌਸਮੀ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਮਿ .ਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
researchers, from the warsaw university of life sciences in poland, found that plants have a specific memory for varying light conditions, which prepares their immune systems against seasonal pathogens.

ਪੌਦੇ संरक्षित ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਲ ਦਸਤਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਪੈਟਰਨ-ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਵੇਦਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
plants use pattern-recognition receptors to recognize conserved microbial signatures.

ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਇਮਿ .ਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this recognition triggers an immune response.

ਚੌਕ ਦੇ ਐਕਸ ਏ 21, 1995 ਅਤੇ ਅਰਬਿਡੋਪਿਸ ਥਲਿਆਨਾ ਐਫਐਲਐਸ 2, 2000 ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੌਦੇ ਸੰਵੇਦਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the first plant receptors of conserved microbial signatures were identified in rice xa21, 1995 and in arabidopsis thaliana fls2, 2000 .

ਪੌਦੇ ਇਮਿ .ਨ ਰੀਸੈਪਟਰ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਪਾਥੋਜਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ.
plants also carry immune receptors that recognize highly variable pathogen effectors.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਐਨਬੀਐਸ-ਐਲਆਰਆਰ ਕਲਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
these include the nbs-lrr class of proteins.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੰਡ ਵੈਸਕੁਲਰ ਪੌਦੇ ਹੋਰ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਈਲਮ ਅਤੇ ਫਲੋਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
internal distribution vascular plants differ from other plants in that nutrients are transported between their different parts through specialized structures, called xylem and phloem.

ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਲੈਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
they also have roots for taking up water and minerals.

ਜ਼ੈਲੀਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਲੋਮ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the xylem moves water and minerals from the root to the rest of the plant, and the phloem provides the roots with sugars and other nutrient produced by the leaves.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਐਲਗੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਰੋਤ ਹੈ.
ecology the photosynthesis conducted by land plants and algae is the ultimate source of energy and organic material in nearly all ecosystems.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁ atmosphereਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁਣ 21% ਆਕਸੀਜਨ ਹੈ.
photosynthesis radically changed the composition of the early earth's atmosphere, which as a result is now 21% oxygen.

ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੀਵਾਣੂ ਐਰੋਬਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਕਸੀਜਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਦੁਰਲੱਭ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
animals and most other organisms are aerobic, relying on oxygen those that do not are confined to relatively rare anaerobic environments.

ਪੌਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰਤੀਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਤਪਾਦਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਫੂਡ ਵੈੱਬ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
plants are the primary producers in most terrestrial ecosystems and form the basis of the food web in those ecosystems.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਪਨਾਹ ਲਈ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many animals rely on plants for shelter as well as oxygen and food.

ਲੈਂਡ ਪੌਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬਾਇਓ-ਰਸਾਇਣ ਚੱਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
land plants are key components of the water cycle and several other biogeochemical cycles.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਫਿਕਸਿੰਗ ਬੈਕਟਰੀਆ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some plants have coevolved with nitrogen fixing bacteria, making plants an important part of the nitrogen cycle.

ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
plant roots play an essential role in soil development and prevention of soil erosion.

ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ plaਸ਼ਨ ਪੌਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
distribution plants are distributed worldwide in varying numbers.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਅਤੇ ਈਕੋਰਜੀਅਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਟੁੰਡਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
while they inhabit a multitude of biomes and ecoregions, few can be found beyond the tundras at the northernmost regions of continental shelves.

ਦੱਖਣੀ ਅਤਿ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ, ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ acਾਲ ਲਏ ਹਨ.
at the southern extremes, plants have adapted tenaciously to the prevailing conditions.

ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਫਲੋਰਾ ਵੇਖੋ.
see antarctic flora.

ਪੌਦੇ ਅਕਸਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ structਾਂਚਾਗਤ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
plants are often the dominant physical and structural component of habitats where they occur.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਮਜ਼ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਲਈ ਨਾਮਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪੌਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਇਓਮਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੀਵ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲ.
many of the earth's biomes are named for the type of vegetation because plants are the dominant organisms in those biomes, such as grasslands and forests.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ.
ecological relationships numerous animals have coevolved with plants.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਪਰਾਗ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਗਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many animals pollinate flowers in exchange for food in the form of pollen or nectar.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਬੀਜ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਫਲ ਖਾਣ ਅਤੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਦਾ ਵਿਚ ਲੰਘਣ ਨਾਲ.
many animals disperse seeds, often by eating fruit and passing the seeds in their feces.

ਮਾਈਰਮੈਕੋਫਾਈਟਸ ਉਹ ਪੌਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੀੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
myrmecophytes are plants that have coevolved with ants.

ਪੌਦਾ ਕੀੜੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the plant provides a home, and sometimes food, for the ants.

ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੀੜੀਆਂ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in exchange, the ants defend the plant from herbivores and sometimes competing plants.

ਕੀੜੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ant wastes provide organic fertilizer.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਈਕੋਰੀਜ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the majority of plant species have various kinds of fungi associated with their root systems in a kind of mutualistic symbiosis known as mycorrhiza.

ਫੰਜਾਈ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੌਦਾ ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਫੰਗੀ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the fungi help the plants gain water and mineral nutrients from the soil, while the plant gives the fungi carbohydrates manufactured in photosynthesis.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਐਂਡੋਫਾਇਟਿਕ ਫੰਜਾਈ ਲਈ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ.
some plants serve as homes for endophytic fungi that protect the plant from herbivores by producing toxins.

ਫੰਗਲ ਐਂਡੋਫਾਈਟ, ਨੀਓਟੀਫੋਡਿਅਮ ਕੋਨੋਫਿਅਲਮ, ਲੰਬੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਫੇਸਟੂਕਾ ਅਰੁੰਡੀਨੇਸੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the fungal endophyte, neotyphodium coenophialum, in tall fescue festuca arundinacea does tremendous economic damage to the cattle industry in the u.s.

ਅਰਧ-ਪਰਜੀਵੀ ਮਿਸਲੈਟੋ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਜੀਵੀਵਾਦ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਜੀਵੀ ਝਾੜੂ ਅਤੇ ਟੂਥਵਰਟ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਹੋਰ ਪੌਦੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਲੋਰੋਫਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
various forms of parasitism are also fairly common among plants, from the semi-parasitic mistletoe that merely takes some nutrients from its host, but still has photosynthetic leaves, to the fully parasitic broomrape and toothwort that acquire all their nutrients through connections to the roots of other plants, and so have no chlorophyll.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ, ਮਾਈਕੋ-ਹੇਟਰੋਟਰੋਫਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਈਕੋਰਰਾਈਜ਼ਲ ਫੰਜਾਈ ਨੂੰ ਪਰਜੀਵੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦੂਸਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਐਪੀਪਰਾਸਾਈਟਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some plants, known as myco-heterotrophs, parasitize mycorrhizal fungi, and hence act as epiparasites on other plants.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਪੌਦਿਆਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੁੱਖ, ਬਿਨਾਂ ਪਰਜੀਵੀਕਰਨ ਦੇ ਉਗਦੇ ਹਨ.
many plants are epiphytes, meaning they grow on other plants, usually trees, without parasitizing them.

ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਆਪਣੇ ਹੋਸਟ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖਣਿਜ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਸਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ.
epiphytes may indirectly harm their host plant by intercepting mineral nutrients and light that the host would otherwise receive.

ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the weight of large numbers of epiphytes may break tree limbs.

ਸਟੈਂਗਲਰ ਅੰਜੀਰ ਵਰਗੇ ਹੇਮੀਪੀਫਾਈਟਸ ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
hemiepiphytes like the strangler fig begin as epiphytes but eventually set their own roots and overpower and kill their host.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ chਰਚਿਡਜ਼, ਬਰੋਮਿਲਡਿਡਜ਼, ਫਰਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸੀਆਂ ਅਕਸਰ ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਵਜੋਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ.
many orchids, bromeliads, ferns and mosses often grow as epiphytes.

ਬਰੋਮਿਲਿਡ ਐਪੀਫਾਈਟਸ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਐਕਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਫਾਈਟੋਲਾਮੇਟਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜਲ-ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
bromeliad epiphytes accumulate water in leaf axils to form phytotelmata that may contain complex aquatic food webs.

ਲਗਭਗ 630 ਪੌਦੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੀਨਸ ਫਲਾਈਟ੍ਰਾਪ ਡਾਇਓਨੀਆ ਮਸਕੀਪੁਲਾ ਅਤੇ ਸੁੰਡ ਡ੍ਰੋਸੇਰਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ.
approximately 630 plants are carnivorous, such as the venus flytrap dionaea muscipula and sundew drosera species .

ਉਹ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਲੈਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they trap small animals and digest them to obtain mineral nutrients, especially nitrogen and phosphorus.

ਮਹੱਤਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਬਨਸਪਤੀ ਜਾਂ ਐਥਨੋਬੋਟਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਬੋਟੈਨੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਥਨੋਬੋਟਨੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਪੌਦਿਆਂ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
importance the study of plant uses by people is termed economic botany or ethnobotany some consider economic botany to focus on modern cultivated plants, while ethnobotany focuses on indigenous plants cultivated and used by native peoples.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਖੇਤੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
human cultivation of plants is part of agriculture, which is the basis of human civilization.

ਪੌਦੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
plant agriculture is subdivided into agronomy, horticulture and forestry.

ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਨੁੱਖੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਣ ਲਈ.
foods and beverages much of human nutrition depends on plants, either directly through foods and beverages consumed by people, or indirectly as feed for animals or the flavoring of foods.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ, ਉਭਾਰ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਾ harvestੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ.
the science of agriculture deals with the planting, raising, nutrition, and harvest of food crops, and has played a key role in the history of world civilizations.

ਮਨੁੱਖੀ ਪੋਸ਼ਣ ਅਨਾਜ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਮੱਕੀ, ਕਣਕ, ਚੌਲ, ਜਵੀ ਅਤੇ ਬਾਜਰੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
human nutrition depends to a large extent on cereals, especially maize or corn , wheat, rice, oats, and millet.

ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਖਪਤ ਲਈ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
large areas of many countries are given over to the cultivation of cereals for local consumption or export to other countries.

ਗਾਵਾਂ, ਸੂਰਾਂ, ਭੇਡਾਂ, ਬੱਕਰੀਆਂ ਅਤੇ lsਠਾਂ ਸਮੇਤ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ-ਪਸ਼ੂ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
livestock animals including cows, pigs, sheep, goats and camels are all herbivores and most feed primarily or entirely on cereal plants.

ਅਨਾਜ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ, ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੈਲੋਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਰਚ ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਬਣਦੀ ਹੈ.
cereals are staple crops, meaning that they provide calories in the form of complex carbohydrates such as starch that are needed to fuel daily activities, and thus form the foundation of a daily diet.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿਚ ਆਲੂ, ਕਸਾਵਾ, ਗਮ ਅਤੇ ਲੀਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
other staple crops include potatoes, cassava, yams, and legumes.

ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਤਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
human food also includes vegetables, which consist principally of leaves and stems eaten as food.

ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿਟਾਮਿਨ, ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਫਾਈਬਰਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
vegetables are important for the vitamins, minerals, and dietary fiber they supply.

ਫਲ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਿੱਠਾ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
fruits provide a higher quantity of sugars and have a sweeter taste than vegetables.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ "ਸਬਜ਼ੀਆਂ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ "ਫਲ" ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਲ ਸ਼ਬਦ ਬੋਟਨੀ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਧਾਰਣ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹੈ.
however, whether a particular food is considered a "vegetable" or a "fruit" will depend on context, since the word fruit has a more precise definition in botany than it does in general use.

ਗਿਰੀਦਾਰ ਅਤੇ ਬੀਜ, ਜਿਵੇ ਕਿ ਮੂੰਗਫਲੀ, ਅਖਰੋਟ, ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਪਿਸਤਾ ਵਰਗੇ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਚ ਅਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਚਰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
nuts and seeds, including foods such as peanuts, walnuts, almonds, and pistachios, contain unsaturated fats that are also necessary for a healthy diet.

ਫਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਖਰੋਟ ਅਤੇ ਬੀਜ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੌਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਖਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
as with fruits, the terms nut and seed have stricter definitions in plant science.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਸੁਆਦ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many plants are used to flavor foods.

ਅਜਿਹੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
such plants include herbs e.g.

ਰੋਜ਼ਮਰੀ ਅਤੇ ਪੁਦੀਨੇ, ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਹਰੇ ਪੱਤੇਦਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
rosemary and mint , which come from the green leafy parts of plants, and spices e.g.

ਜੀਰਾ ਅਤੇ ਦਾਲਚੀਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੌਦੇ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
cumin and cinnamon , which come from other plant parts.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਲਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some plants produce edible flowers, which may be added to salads or used to decorate foods.

ਮਿੱਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵੀਆ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
sweeteners such as sugar and stevia are derived from plants.

ਖੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੀ ਚੁਕੰਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ.
sugar is obtained mainly from sugar cane and sugar beet, and honey is created when bees regurgitate the nectar from flowers.

ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਾਰਜਰੀਨ ਮੱਕੀ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਰੈਪਸੀਡ, ਕੇਸਰ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ, ਜੈਤੂਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
cooking oils and margarine come from maize, soybean, rapeseed, safflower, sunflower, olive and others.

ਖਾਣੇ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਮ ਅਰਬੀਕ, ਗੁਆਰ ਗੱਮ, ਟਿੱਡੀ ਬੀਨ ਗਮ, ਸਟਾਰਚ ਅਤੇ ਪੇਕਟਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
food additives include gum arabic, guar gum, locust bean gum, starch and pectin.

ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰਿੰਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫੀ ਅਤੇ ਚਾਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਅਰ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਜਾਂ ਡਿਸਟਿਲਟੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸਕੀ, ਵੋਡਕਾ, ਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਕੋਹਲ ਆਤਮਾ.
plants are also the source of beverages produced either by infusion, such as coffee and tea by fermentation, such as beer and wine or by distillation, such as whisky, vodka, rum, and other alcoholic spirits.

ਨਾਨਫੂਡ ਉਤਪਾਦ ਪੌਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ, ਰੰਗਤ, ਮੋਮ, ਰੇਜ਼, ਟੈਨਿਨ, ਐਲਕਾਲਾਇਡਜ਼, ਅੰਬਰ ਅਤੇ ਕਾਰ੍ਕ.
nonfood products plants are the source of many natural products such as essential oils, natural dyes, pigments, waxes, resins, tannins, alkaloids, amber and cork.

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਸਾਬਣ, ਸ਼ੈਂਪੂ, ਅਤਰ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਪੇਂਟ, ਵਾਰਨਿਸ਼, ਟਰਪੇਨ, ਰਬੜ, ਲੈਟੇਕਸ, ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ, ਲਿਨੋਲੀਅਮ, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਸਿਆਹੀ ਅਤੇ ਮਸੂੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
products derived from plants include soaps, shampoos, perfumes, cosmetics, paint, varnish, turpentine, rubber, latex, lubricants, linoleum, plastics, inks, and gums.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨਯੋਗ ਬਾਲਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ, ਪੀਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਓਫਿuਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
renewable fuels from plants include firewood, peat and many other biofuels.

ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪੌਦੇ ਦੇ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਸੀ ਇੰਧਨ ਹਨ.
coal and petroleum are fossil fuels derived from the remains of plants.

ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ ਚਾਨਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
olive oil has been used in lamps for centuries to provide illumination.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ stਾਂਚੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
structural resources and fibers from plants are used in both the construction of dwellings and the manufacture of clothing.

ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਵੀ.
wood is used not only for buildings, boats, and furniture, but also for smaller items such as musical instruments and sports equipment.

ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਗੱਤੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿੱਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
wood also may be pulped for the manufacture of paper and cardboard.

ਕੱਪੜਾ ਅਕਸਰ ਸੂਤੀ, ਫਲੈਕਸ, ਰੈਮੀ ਜਾਂ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਫਾਈਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੇਯਨ ਅਤੇ ਐਸੀਟੇਟ.
cloth is often made from cotton, flax, ramie or synthetic fibers derived from cellulose, such as rayon and acetate.

ਉਹ ਧਾਗਾ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਸੀਲਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the thread that is used to sew cloth likewise comes from plant fibers.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਭੰਗ ਅਤੇ ਜੂਟ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੱਸੀ ਜਾਂ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਸਿੱਕੇ ਵਿਚ ਬੁਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
hemp and jute are grown for their fibers, which may be woven into rope or rough sacking.

ਪੌਦੇ ਮੁ medicਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਮੁ primaryਲਾ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਲਈ.
plants are also a primary source of basic chemicals, both for their medicinal and physiological effects, as well as for the industrial synthesis of a vast array of organic chemicals.

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਐਸਪਰੀਨ, ਟੈਕਸੋਲ, ਮੋਰਫਾਈਨ, ਕੁਇਨਾਈਨ, ਭੰਡਾਰ, ਕੋਲਚੀਸੀਨ, ਡਿਜੀਟਲਿਸ ਅਤੇ ਵਿਨਸ੍ਰਟੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
medicines derived from plants include aspirin, taxol, morphine, quinine, reserpine, colchicine, digitalis and vincristine.

ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਿੰਕਗੋ, ਈਚਿਨਸੀਆ, ਫੀਵਰਫਿ,, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਨਜ਼ ਵਰਟ.
there are hundreds of herbal supplements such as ginkgo, echinacea, feverfew, and saint john's wort.

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਟੀਨ, ਰੋਟੇਨੋਨ, ਸਟ੍ਰਾਈਕਾਈਨ ਅਤੇ ਪਾਈਰੇਥਰਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
pesticides derived from plants include nicotine, rotenone, strychnine and pyrethrins.

ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਕੈਮੀਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੱractedੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੰਬਾਕੂ, ਭੰਗ, ਭੰਗ, ਅਫੀਮ ਅਤੇ ਕੋਕੀਨ ਸਮੇਤ.
certain plants contain psychotropic chemicals that are extracted and ingested, including tobacco, cannabis marijuana , opium, and cocaine.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰੀਕਿਨ, ਹੇਮਲੌਕ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
poisons from plants include ricin, hemlock and curare.

ਸੁਹਜਤਮਕ ਵਰਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸੁਹਜ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਛਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਸੋਧਣ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਸ਼ੋਰ ਘਟਾਉਣ, ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ.
aesthetic uses thousands of plant species are cultivated for aesthetic purposes as well as to provide shade, modify temperatures, reduce wind, abate noise, provide privacy, and prevent soil erosion.

ਪੌਦੇ ਇਕ ਲੱਖਾਂ-ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਗਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ, ਬਰਸਾਤੀ ਜੰਗਲਾਂ, ਰੰਗੀਨ ਪਤਝੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਰੀ ਬਲੌਸਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
plants are the basis of a multibillion-dollar per year tourism industry, which includes travel to historic gardens, national parks, rainforests, forests with colorful autumn leaves, and the national cherry blossom festival.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਗੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਹਜ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਜਾਂ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
while some gardens are planted with food crops, many are planted for aesthetic, ornamental, or conservation purposes.

ਅਰਬੋਰੇਟਮਜ਼ ਅਤੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਜੀਵਿਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਜਨਤਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ.
arboretums and botanical gardens are public collections of living plants.

ਨਿਜੀ ਬਾਹਰੀ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਲਾਅਨ ਘਾਹ, ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਸਜਾਵਟੀ ਰੁੱਖ, ਝਾੜੀਆਂ, ਅੰਗੂਰ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in private outdoor gardens, lawn grasses, shade trees, ornamental trees, shrubs, vines, herbaceous perennials and bedding plants are used.

ਬਗੀਚੀਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਟੋਪੀਰੀ ਜਾਂ ਏਸਪਾਲੀਅਰ ਨਾਲ.
gardens may cultivate the plants in a naturalistic state, or may sculpture their growth, as with topiary or espalier.

ਬਾਗਬਾਨੀ ਕਰਨਾ ਯੂ ਐੱਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਬਾਗਬਾਨੀ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਅਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ.
gardening is the most popular leisure activity in the u.s., and working with plants or horticulture therapy is beneficial for rehabilitating people with disabilities.

ਪੌਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬੂਟੇ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੀਵਤ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਗਾਏ ਜਾਂ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
plants may also be grown or kept indoors as houseplants, or in specialized buildings such as greenhouses that are designed for the care and cultivation of living plants.

ਵੀਨਸ ਫਲਾਈਟ੍ਰੈਪ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪੌਦਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਦਾ ਪੌਦਾ ਪੌਦੇਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜੋ ਨਵੀਨਤਾ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
venus flytrap, sensitive plant and resurrection plant are examples of plants sold as novelties.

ਕੱਟੇ ਜਾਂ ਜੀਵਤ ਪੌਦੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਨਸਾਈ, ਇਕਕੇਬਾਣਾ, ਅਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਹਨ.
there are also art forms specializing in the arrangement of cut or living plant, such as bonsai, ikebana, and the arrangement of cut or dried flowers.

ਸਜਾਵਟੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ changedੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਿਲੀਪੋਮੇਨੀਆ.
ornamental plants have sometimes changed the course of history, as in tulipomania.

ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਪੌਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ designsਾਂਚੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਸਰੀ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲ ਜਾਂ ਪੈਪੀਰਸ ਵਰਗਾ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
architectural designs resembling plants appear in the capitals of ancient egyptian columns, which were carved to resemble either the egyptian white lotus or the papyrus.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਕਸਰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੱਪੜਾ, ਪੈਸਾ, ਸਟਪਸ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ ਵੀ.
images of plants are often used in painting and photography, as well as on textiles, money, stamps, flags and coats of arms.

ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱ biਲੀਆਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਖੋਜ ਅਕਸਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
scientific and cultural uses basic biological research has often been done with plants.

ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਮਟਰ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਨੇ ਗ੍ਰੇਗੋਰ ਮੈਂਡੇਲ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁ lawsਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਾਰਬਰਾ ਮੈਕਲਿੰਟੌਕ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ.
in genetics, the breeding of pea plants allowed gregor mendel to derive the basic laws governing inheritance, and examination of chromosomes in maize allowed barbara mcclintock to demonstrate their connection to inherited traits.

ਪੌਦੇ ਅਰਬਿਡੋਪਸਿਸ ਥਾਲੀਆਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਜੀਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਜੀਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the plant arabidopsis thaliana is used in laboratories as a model organism to understand how genes control the growth and development of plant structures.

ਪੁਲਾੜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪੁਲਾੜ ਬਸਤੀਆਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
space stations or space colonies may one day rely on plants for life support.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੁੱਖ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
ancient trees are revered and many are famous.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤ ਰਿੰਗ ਡੇਟਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ methodੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
tree rings themselves are an important method of dating in archeology, and serve as a record of past climates.

ਪੌਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
plants figure prominently in mythology, religion and literature.

ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ.
they are used as national and state emblems, including state trees and state flowers.

ਪੌਦੇ ਅਕਸਰ ਯਾਦਗਾਰਾਂ, ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
plants are often used as memorials, gifts and to mark special occasions such as births, deaths, weddings and holidays.

ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the arrangement of flowers may be used to send hidden messages.

ਐਥਨੋਬੋਟਨੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੌਦੇ ਦੇਸੀ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the field of ethnobotany studies plant use by indigenous cultures, which helps to conserve endangered species as well as discover new medicinal plants.

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ ਗੈਰ-ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤਾਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ, ਬਗੀਚਿਆਂ, ਲਾਅਨ ਅਤੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੇ ਅਣਚਾਹੇ ਪੌਦੇ ਹਨ.
negative effects weeds are uncultivated and usually unwanted plants growing in managed environments such as farms, urban areas, gardens, lawns, and parks.

ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੌਦੇ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੌਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
people have spread plants beyond their native ranges and some of these introduced plants become invasive, damaging existing ecosystems by displacing native species.

ਹਮਲਾਵਰ ਪੌਦੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚ ਮਹਿੰਗੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
invasive plants cause costly damage in crop losses annually by displacing crop plants, they further increase the cost of production and the use of chemicals to control them, which in turn affects the environment.

ਪੌਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਵੀ.
plants may cause harm to animals, including people.

ਪੌਦੇ ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਝਰਨੇ ਵਾਲੇ ਪਰਾਗ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲਰਜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪਰਾਗ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹਨ.
plants that produce windblown pollen invoke allergic reactions in people who suffer from hay fever.

ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ.
a wide variety of plants are poisonous.

ਟੌਕਸਾਲਿinsਮਿਨਜ਼ ਪੌਦੇ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸੇਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਗੰਭੀਰ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
toxalbumins are plant poisons fatal to most mammals and act as a serious deterrent to consumption.

ਕਈ ਪੌਦੇ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਜਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਹਿਰ ਆਈਵੀ.
several plants cause skin irritations when touched, such as poison ivy.

ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਕੈਮੀਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੱractedੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਤੰਬਾਕੂ, ਭੰਗ, ਭੰਗ, ਕੋਕੀਨ ਅਤੇ ਅਫੀਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
certain plants contain psychotropic chemicals, which are extracted and ingested or smoked, including tobacco, cannabis marijuana , cocaine and opium.

ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਇੱਥੋ ਤੱਕ ਕਿ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜਾਂ ਘਾਤਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
smoking causes damage to health or even death, while some drugs may also be harmful or fatal to people.

ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਦੋਵੇਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਵਾਈਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
both illegal and legal drugs derived from plants may have negative effects on the economy, affecting worker productivity and law enforcement costs.

ਕੁਝ ਪੌਦੇ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਐਲਰਜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਪੌਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some plants cause allergic reactions when ingested, while other plants cause food intolerances that negatively affect health.

ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਨਰਲ ਇਵਾਨਜ਼, ਐਲ ਟੀ. 1998.
see also references further reading general evans, l. t. 1998 .

ਦਸ ਬਿਲੀਅਨ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣਾ.
feeding the ten billion plants and population growth.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਪੇਪਰਬੈਕ, 247 ਪੰਨੇ.
paperback, 247 pages.

isbn 0-521-64685-5.
isbn 0-521-64685-5.

ਕੇਨ੍ਰਿਕ, ਪੌਲ ਐਂਡ ਕਰੇਨ, ਪੀਟਰ ਆਰ. 1997.
kenrick, paul & crane, peter r. 1997 .

ਲੈਂਡ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅਰੰਭਕ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਇੱਕ ਕਲੇਡਸਟਿਕ ਅਧਿਐਨ.
the origin and early diversification of land plants a cladistic study.

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ. ਸੀ. ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਪ੍ਰੈਸ.
washington, d. c. smithsonian institution press.

isbn 1-56098-730-8.
isbn 1-56098-730-8.

ਰੇਵੇਨ, ਪੀਟਰ ਐਚ., ਐਵਰਟ, ਰੇ ਐਫ., ਅਤੇ ਆਈਚੋਰਨ, ਸੁਜ਼ਨ ਈ. 2005.
raven, peter h., evert, ray f., & eichhorn, susan e. 2005 .

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ 7 ਵੀਂ ਐਡੀ.
biology of plants 7th ed.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਡਬਲਯੂ. ਐਚ. ਫ੍ਰੀਮੈਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ.
new york w. h. freeman and company.

isbn 0-7167-1007-2.
isbn 0-7167-1007-2.

ਟੇਲਰ, ਥਾਮਸ ਐਨ. ਅਤੇ ਟੇਲਰ, ਐਡੀਥ ਐਲ. 1993.
taylor, thomas n. & taylor, edith l. 1993 .

ਜੀਵਾਸੀ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਕਾਸ.
the biology and evolution of fossil plants.

ਐਂਗਲਵੁੱਡ ਕਲਿਫਜ਼, ਐਨਜੇ ਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਹਾਲ.
englewood cliffs, nj prentice hall.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-13-651589-4.
isbn 0-13-651589-4.

ਟ੍ਰਾਵਵਾਸ ਏ 2003.
trewavas a 2003 .

"ਪਲਾਂਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਪਹਿਲੂ".
"aspects of plant intelligence".

ਬੋਟਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ
annals of botany.

92 1.
92 1 .

doi 10.1093 aob mcg101.
doi 10.1093 aob mcg101.

ਪੀ ਐਮ ਸੀ 4243628.
pmc 4243628.

ਪੀ ਐਮ ਆਈ ਡੀ 12740212.
pmid 12740212.

ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ iucn ਸਪੀਸੀਜ਼ ਸਰਵਾਈਵਲ ਕਮਿਸ਼ਨ 2004.
species estimates and counts international union for conservation of nature and natural resources iucn species survival commission 2004 .

iucn ਲਾਲ ਸੂਚੀ.
iucn red list .

ਪ੍ਰੈਸ ਜੀ ਟੀ. 2001.
prance g. t. 2001 .

"ਪਲਾਂਟ ਵਰਲਡ ਦੀ ਖੋਜ".
"discovering the plant world".

ਟੈਕਸਨ.
taxon.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪਲਾਂਟ ਟੈਕਸਸੋਮੀ.
international association for plant taxonomy.

50 2, ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਭਾਗ 4.
50 2, golden jubilee part 4 .

doi 10.2307 1223885.
doi 10.2307 1223885.

issn 0040-0262.
issn 0040-0262.

ਜੇਐਸਟੀਓਆਰ 1223885.
jstor 1223885.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਜੋਨਜ਼, ਟੀ. ਐਮ., ਰੀਡ, ਸੀ. ਐਸ., ਅਰਬੈਟਸ਼, ਐਲ. ਈ. "ਵਿਭਾਗੀ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਅਧਿਐਨ".
external links jones, t. m., reid, c. s., urbatsch, l. e. "visual study of divisional plantae".

ਸੀਐਸ 1 ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਮਲਟੀਪਲ ਨਾਮ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਿੰਕ ਲਈ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਲਾਈਫ ਚਾਅ, ਐਸ- ਐਮ ਵਿਖੇ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਸਿਲਵਰਲਾਈਟ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ. ਅਤੇ ਬਾਕੀ.
cs1 maint multiple names authors list link requires microsoft silverlight plant at the encyclopedia of life chaw, s.-m. et al.

1997.
1997 .

"ਪ੍ਰਮਾਣੂ 18 ਦੇ ਆਰਆਰਐਨਏ ਸੀਕੁਐਂਸਜ਼ ਦੇ ਐਕਸਸਟੈਂਟ ਜਿਮਨਾਸਪਰਮਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਡ ਪਲਾਂਟ ਈਵੇਲੂਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਅਣੂ ਵਿਧੀ".
"molecular phylogeny of extant gymnosperms and seed plant evolution analysis of nuclear 18s rrna sequences" pdf .

ਅਣੂ.
molec.

ਬਾਇਓਲ.
biol.

ਈਵੋਲ.
evol.

14 1.
14.

doi 10.1093 ਆਕਸਫੋਰਡਜੋਰਨਲਜ.ਮੋਲਬੇਵ.ਏ025702.
doi 10.1093 oxfordjournals.molbev.a025702.

ਪੀ ਐਮ ਆਈ ਡੀ 9000754.
pmid 9000754.

ਇੰਡੈਕਸ ਨੋਮਿਨਮ ਅਲਗੋਰਮ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਕ੍ਰੋਨਕੁਇਸਟ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪੌਦੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੌਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡੇਟਾਬੇਸ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਚਿਲੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਚੀਨ ਦੇ ਚਿਲੀਬੋਸਕ ਈ-ਫਲੋਰਸ ਫਲੋਰਾ, ਨੋਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਦੇ ਫਲੋਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰੀ ਫਲੋਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨ ਫਲੋਰ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਪਾਨੀ ਜੰਗਲੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆਨਲਾਈਨ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰੌਪਿਕਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਲੇਡੀ ਬਰਡ ਜਾਨਸਨ ਵਾਈਲਡ ਫਲਾਵਰ ਸੈਂਟਰ ਨੇਟਿਵ ਪਲਾਂਟ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਟੈਕਸੀਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, austਸਟਿਨ ਵਿਖੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟੋਟ, ਟੈਟ, ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਵੰਡ ਲਈ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ.
index nominum algarum interactive cronquist classification plant resources of tropical africa tree of life botanical and vegetation databases african plants initiative database australia chilean plants at chilebosque e-floras flora of china, flora of north america and others flora europaea flora of central europe german flora of north america list of japanese wild plants online meet the plants-national tropical botanical garden lady bird johnson wildflower center native plant information network at university of texas, austin the plant list united states department of agriculture not limited to continental us species technology transfer, also called transfer of technology tot , is the process of transferring disseminating technology from the places and ingroups of its origination to wider distribution among more people and places.

ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੱਕ, ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਤੱਕ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੱਕ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ' ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੁਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it occurs along various axes among universities, from universities to businesses, from large businesses to smaller ones, from governments to businesses, across borders, both formally and informally, and both openly and surreptitiously.

ਅਕਸਰ ਇਹ ਹੁਨਰ, ਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ methodsੰਗ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੇ ਠੋਸ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਲੜੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹਨ ਜੋ ਅੱਗੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਸਮਗਰੀ, ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰੋ.
often it occurs by concerted effort to share skills, knowledge, technologies, methods of manufacturing, samples of manufacturing, and facilities among governments or universities and other institutions to ensure that scientific and technological developments are accessible to a wider range of users who can then further develop and exploit the technology into new products, processes, applications, materials, or services.

ਇਸ ਦਾ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦਾ ਸਬਸੈੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is closely related to and may arguably be considered a subset of knowledge transfer.

ਹਰੀਜ਼ਟਲ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਇਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ.
horizontal transfer is the movement of technologies from one area to another.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ tot ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰੀਜੱਟਲ ਹੈ.
at present transfer of technology tot is primarily horizontal.

ਲੰਬਕਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
vertical transfer occurs when technologies are moved from applied research centers to research and development departments.

ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਈਵਿੰਗ ਮੈਰੀਅਨ ਕਾਫਮੈਨ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਵਿਚ ਐਡਵਾਂਸਿੰਗ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਚੁਣੌਤੀ" ਮੁਕਾਬਲਾ.
technology transfer is promoted at conferences organized by such groups as the ewing marion kauffman foundation and the association of university technology managers, and at "challenge" competitions by organizations such as the center for advancing innovation in maryland.

ਸਥਾਨਕ ਉੱਦਮ ਦੀਆਂ ਪੂੰਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਡ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵੈਂਚਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ mava ਵੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
local venture capital organizations such as the mid-atlantic venture association mava also sponsor conferences at which investors assess the potential for commercialization of technology.

ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਬ੍ਰੋਕਰ ਉਹ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਦੁਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ.
technology brokers are people who discovered how to bridge the emergent worlds and apply scientific concepts or processes to new situations or circumstances.

ਇੱਕ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ, ਲਗਭਗ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵੈਲੋਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ" ਹੈ.
a related term, used almost synonymously, is "technology valorisation".

ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਆਰਕੀਮੀਡੀਜ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ, ਅਜੋਕੀ ਖੋਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਜ਼ੇਰੋਕਸ ਪੀਏਆਰਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ. ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ.
while conceptually the practice has been utilized for many years in ancient times, archimedes was notable for applying science to practical problems , the present-day volume of research, combined with high-profile failures at xerox parc and elsewhere, has led to a focus on the process itself.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ-ਗਹਿਰੀ ਮੁੱins ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਹੈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ.
whereas technology transfer can involve the dissemination of highly complex technology from capital-intensive origins to low-capital recipients and can involve aspects of dependency and fragility of systems , it also can involve appropriate technology, not necessarily high-tech or expensive, that is better disseminated, yielding robustness and independence of systems.

ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਕੋਲ ਹੁਣ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਟੀਟੀਓ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੋਜ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ "ਟੈਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ" ਜਾਂ "ਟੈਕਐਕਸਫਸਰ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਤ ਵਪਾਰਕ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਹਨ.
transfer process many companies, universities and governmental organizations now have an office of technology transfer tto, also known as "tech transfer" or "techxfer" dedicated to identifying research which has potential commercial interest and strategies for how to exploit it.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਖੋਜ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੇਟੈਂਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ.
for instance, a research result may be of scientific and commercial interest, but patents are normally only issued for practical processes, and so necessarily the come up with a specific practical process.

ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਵਪਾਰਕ ਮੁੱਲ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿ .ਜ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ, ਵਪਾਰਕ ਮੁੱਲ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ geneਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
another consideration is commercial value for example, while there are many ways to accomplish nuclear fusion, the ones of commercial value are those that generate more energy than they require to operate.

ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੋਜ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਦਲਦੀ ਹੈ.
the process to commercially exploit research varies widely.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸਮਝੌਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
it can involve licensing agreements or setting up joint ventures and partnerships to share both the risks and rewards of bringing new technologies to market.

ਹੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਾਹਨ, ਉਦਾ.
other corporate vehicles, e.g.

ਸਪਿਨ-ਆ outsਟ, ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਹੋਸਟ ਸੰਗਠਨ ਕੋਲ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
spin-outs, are used where the host organization does not have the necessary will, resources or skills to develop a new technology.

ਅਕਸਰ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਉੱਦਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀਸੀ ਫੰਡਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ.
often these approaches are associated with raising of venture capital vc as a means of funding the development process, a practice more common in the united states than in the european union, which has a more conservative approach to vc funding.

ਰਿਸਰਚ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਹਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਖੋਜ ਦੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣ ਦੀ ਦਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਘੱਟ ਹੈ।
research spin-off companies are a popular vehicle of commercialisation in canada, where the rate of licensing of canadian university research remains far below that of the us.

ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦਫਤਰ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
technology transfer offices may work on behalf of research institutions, governments and even large multinationals.

ਜਿੱਥੇ ਸਟਾਰਟ-ਅਪਸ ਅਤੇ ਸਪਿਨ-ਆਉਟ ਗਾਹਕ ਹਨ, ਵਪਾਰਕ ਫੀਸਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਇਕੁਇਟੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
where start-ups and spin-outs are the clients, commercial fees are sometimes waived in lieu of an equity stake in the business.

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਜਟਿਲਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਵਕੀਲ, ਮਾਰਕਿਟ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
as a result of the potential complexity of the technology transfer process, technology transfer organizations are often multidisciplinary, including economists, engineers, lawyers, marketers and scientists.

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਰਪਿਤ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਹਨ.
the dynamics of the technology transfer process has attracted attention in its own right, and there are several dedicated societies and journals.

1980 ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹਿ-ਡੋਲੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੋਜ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
there has been a marked increase in technology transfer intermediaries specialized in their field since 1980, stimulated in large part by the bayh-dole act and equivalent legislation in other countries, which provided additional incentives for research exploitation.

ਕਮੀਆਂ - ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਮਲੀ ਪਹਿਲੂ ਕਈ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
drawbacks despite incentives to move research into production, the practical aspects are sometimes difficult to perform in practice.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਡੌਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਦੰਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ, ਖੋਜ ਟੀਆਰਐਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਪੱਧਰ 1-3 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਟੀਆਰਐਲ 6-7 ਜਾਂ ਵੱਧ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
using dod technology readiness levels as a criterion for example , research tends to focus on trl technology readiness level 1-3 while readiness for production tends to focus on trl 6-7 or higher.

ਟੀਆਰਐਲ -3 ਤੋਂ ਟੀਆਰਐਲ -6 ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਜ਼ਿੰਗ ਕਰਨਾ ਕੁਝ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਹੈ.
bridging trl-3 to trl-6 has proven to be difficult in some organizations.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ, ਸੰਭਾਲਣ ਯੋਗ, ਆਦਿ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਖ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ.
attempting to rush research prototypes into production fully tested under diverse conditions, reliable, maintainable, etc.

ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਖਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
tends to be more costly and time-consuming than expected.

ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਅਲਾਇੰਸ ਵਿਖੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰਕਕਰਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਿੱਚ ਇਬਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਈਟੀਟੀਐਨ ਦੀ ਯੀਸਮ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੰਪਨੀ - ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬੀਟੀ, ਐਡਵਰਡ 2003.
see also references external links technology transfer offices at dmoz alliance for commercialization of canadian technologies special and technological issues in technology transfer ipcc the journal of technology transfer tandemlaunch primer on technology transfer for university inventors technology transfer systems in the united states and germany lessons and perspectives 1997 yissum technology transfer company of the hebrew university ittn - israeli technology transfer organization beatty, edward 2003 .

"ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦਾ ਕੇਸ".
"approaches to technology transfer in history and the case of nineteenth-century mexico".

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ.
comparative technology transfer and society.

2016-11-02 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
retrieved 2016-11-02.

ਫੋਟੋਨ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਲਿਖਤ ਸਾਹਿਤ, ਰਸੋਈ, ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਸੈਨਿਕ ਯੁੱਧ, architectਾਂਚੇ, ਰਵਾਇਤਾਂ, ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
photon transfer the culture of the punjab encompasses the spoken language, written literature, cuisine, science, technology, military warfare, architecture, traditions, values and history of the punjabi people.

‘ਪੰਜਾਬੀ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਵੀ।
the term 'punjabi' can mean both a person who lives in punjab and also a speaker of the punjabi language.

ਇਹ ਨਾਮ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੰਜ, ਪੰਜ, ਅਤੇ 'ਅਬ', ਨਦੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
this name originates from the persian language 'panj', five , and 'ab', river .

ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ-ਧਰਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
combined together the word becomes panjab or punjab-land of the five rivers.

ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਇਸ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪੰਜ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
indus river the largest river in this five river system , and the five other rivers to the south that eventually all join it or merge into it later downstream in the punjab valley.

ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
all the rivers start and flow out of the himalayas.

ਇਹ ਹੋਰ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਜੇਹਲਮ ਨਦੀ, ਚਨਾਬ ਨਦੀ, ਰਾਵੀ ਨਦੀ, ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਹਨ।
these other five rivers are jhelum river, chenab river, ravi river, beas river and sutlej river.

ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਮੱਧਕਾਲ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਤ, ਭਾਈਚਾਰੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਿੰਡ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
middle ages the culture of punjab in the middle ages was extremely diverse dependent upon an individual's caste, community, religion and village.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਐਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
an array of cultures can be found historically.

ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੋ ਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਭਰਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।
the main cultures that arose in the punjab during the medieval age at the beginning of this era was of strong indo-aryan dominance.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਇਕ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇਕ ਇਕੱਲੇ ਸਮੂਹ ਸਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।
the brahmins and khatris were once a singular group living in the punjab who practised hinduism.

ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ.
they were descended from the vedic people who brought indo-european language and society to a land dominated by dravidian history.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
their culture was based on their religious beliefs, which could be described as identical to that of hindus living across north india today.

ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਜਾਟ-ਗੁੱਜਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।
the second strongest emergent cultural identity was jat-gujjar culture, based on pastoralism, agriculture and ancestor worship, in modern punjab.

ਬਹੁਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਗੁੱਜਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਜਾਤੀ ਹੈ.
most of the western region are descended from gujjars, whereas the eastern region is ethnically jat.

ਇਸਲਾਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
islamic traditions were incorporated into punjabi muslims' lives.

ਇਹ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲੀਆਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਜੀਣ ਦੇ inੰਗ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
these people would often live together marrying others like them, sikh traditions dominate punjabi culture and the customs practised centuries ago are still visible in the way all the castes and religious groups live.

ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਹਨ.
modern era in the 20th century, the majority of the people are sikhs practicing sikhism since the 16th century.

ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ.
due to the large number of punjabi people distributed throughout the world, especially pakistan and india, many people are increasingly experiencing the culture and becoming influenced by it.

ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
glimpses of traditional punjabi culture can be seen in the western world e.g.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਯੂਕੇ, ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ, ਕਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ.
the u.s., the uk, the eu, canada, australia, africa and the middle east.

ਕੁਦਰਤੀ ਲੋਕ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
naturally people influence each other wherever they settle and live.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਕਵਿਤਾ, ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਵਿੱਦਿਆ, ਕਲਾਤਮਕ, ਸੰਗੀਤ, ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਰੀਅਨ, ਸਿਥੀਅਨ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਜਾਂ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਵਾਸਾਂ ਜਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਪਰਵਾਸਾਂ ਵਿਚ. ਮਹਾਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ.
punjabi culture is evident from punjabi philosophy, poetry, spirituality, education, artistry, music, cuisine, and architecture in all the similar migrations by or invasions into the punjab, in the past many centuries, were by the aryans, scythians, greeks or alexander the great which reached as far as the ravi river in the punjab.

ਅਰਬ, ਫਾਰਸੀ, ਅਫਗਾਨ, ਮੰਗੋਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਪਜਾ agricultural ਖੇਤੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਸਨ।
arabs, persians, afghans, mongols and then the europeans british came to punjab for various economic reasons of their own and its fertile agricultural lands and abundance of water resources in its five large rivers flowing down from the himalayas through the punjab valley.

ਇਹ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
these immigrants influenced the people of punjab and, in turn, were influenced by the then prevailing culture of the punjab.

ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਭੰਗੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤਕ ਕਲਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ.
punjabi music bhangra is one of the many punjabi musical art forms that is increasingly listened to in the west and is becoming a mainstream favourite.

ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਹੈ.
punjabi music is used by western musicians in many ways, such as mixing it with other compositions to produce award-winning music.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in addition, punjabi classical music is increasingly becoming popular in the west.

ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱ performedੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਸਮੇਤ.
punjabi dances owing to the long history of the punjabi culture and of the punjabi people there are many dances, normally performed at times of celebration, including harvests, festivals, and weddings.

ਨਾਚਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਛੋਕੜ ਗੈਰ-ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the particular background of the dances can be non-religious and religious.

ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼ੈਲੀ ਉੱਚ energyਰਜਾ "ਭੰਗੜਾ" ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਰਾਖਵੇਂ "ਝੁਮਰ," "ਗਿੱਧਾ" women'sਰਤਾਂ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਤੱਕ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the overall style can range from the high energy "bhangra" men's dance to the more reserved "jhumar," the "gidha" women's dance.

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹਨ।
punjabi weddings punjabi wedding traditions and ceremonies are traditionally conducted in punjabi and are a strong reflection of punjabi culture.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖ, ਜੈਨ, ਬੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਹ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਰਬੀ, ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਪਾਲੀ ਵਿਚ ਕਾਜੀ, ਪੰਡਿਤ, ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਰਸਮ, ਗਾਣੇ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ , ਨਾਚ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ.
while the actual religious marriage ceremony among muslims, hindus, sikhs, jains, buddhists and christians may be conducted in arabic, urdu, punjabi, sanskrit, hindi or pali by the qazi, pundit, granthi or priest, there are commonalities in ritual, song, dance, food, and dress.

ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the punjabi wedding has many rituals and ceremonies that have evolved since traditional times.

ਪੰਜਾਬੀ ਪਕਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਫਰਮਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅੱਖ਼ਰ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।
punjabi cuisine punjabi language and literature template punjabi language punjabi language is written with the gurmukhi alphabet in india.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅੱਖ਼ਰ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।
in pakistan, the punjabi language is written with the shahmukhi alphabet which is similar to the urdu language alphabet.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 130 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
approximately 130 million people, mainly in pakistan's west punjab and india's east punjab, speak the punjabi language which is considered to be an indo-aryan language.

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ, ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ - ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਕਵੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ 1722-1798, ਸੋਹਣੀ ਮਾਹੀਵਾਲ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ।
in the punjabi literature, there are three major punjabi romantic epic poems based on folk love stories - heer ranjha by the poet waris shah 1722-1798 , sohni mahiwal and mirza sahiban.

ਕਵਿਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the poetry gives a clear view into the punjabi mindset.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
many punjabi language books are translated throughout the world into many other languages.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦੂਦੀਨ ਗੰਜਾਸ਼ਕਰ 1179-1266, ਬਾਬਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ 1469-1539 ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ 1680-1757 ਹਨ।
among the major punjabi poets are baba fariduddin ganjshakar 1179-1266 , baba guru nanak 1469-1539 and bulleh shah 1680-1757 .

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਵਿੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।
one of the most important punjabi holy books is guru granth sahib in the sikh religion.

ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਮੀਆਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਕੁਰਤਾ ਅਤੇ ਤਹਿਮਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਰਟਾ ਅਤੇ ਪਜਾਮਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਕਤਸਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
punjabi dress the traditional dress for punjabi men is the kurta and tehmat, which is being replaced by the kurta and pajama, especially the popular muktsari style in india.

womenਰਤਾਂ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸਲਵਾਰ ਸੂਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਗੜੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ.
the traditional dress for women is the salwar suit which replaced the traditional punjabi ghagra.

ਪਟੀਆਲਾ ਸਲਵਾਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
the patiala salwar is also very popular.

ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਘੀ, ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗਾਨ ਲਾਹੌਰ, ਲੋਹੜੀ, ਹੋਲੀ, ਵਿਸਾਖੀ, ਤੀਆਨ, ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਸਹਿਰਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੈਯੰਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
punjabi festivals punjabis celebrate cultural, seasonal and religious festivals, which include maghi, mela chiraghan in lahore, lohri, holi, baisakhi, teeyan, diwali, dussehra, and guru nanak jayant.

ਪੰਜਾਬ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਵੀ ਦੇਖੋ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਪੰਜਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਟਰਬਨ ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਿਮਰਨ ਕਲੇਰ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ।
see also punjab region punjabi people punjab india punjab pakistan list of punjabi language poets punjabi cultural society of chicago turban training centre references other sources wrestling in punjab, documentary film on the history of wrestling in punjab by filmmaker simran kaler.

ਕੁਰੈਸ਼ੀ 73, ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਬ ਦੇ ਕਾਹਨੀ, ਅਬਦੁੱਲ ਹਫੀਜ਼ ਕੁਰੈਹੀ, ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਡੀਪੋ, ਲਾਹੌਰ, 1973.
quraishee 73, punjabi adab de kahani, abdul hafeez quaraihee, azeez book depot, lahore, 1973.

ਚੋਪੜਾ 77, ਪੰਜਾਬ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਵਜੋਂ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਲਾਲ ਚੋਪੜਾ, ਅਲ-ਬੀਰੂਨੀ, ਲਾਹੌਰ, 1977.
chopra 77, the punjab as a sovereign state, gulshan lal chopra, al-biruni, lahore, 1977.

ਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ.
patwant singh.

1999.
1999 .

ਸਿਖ.
the sikhs.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਦਾ ਡਬਲ ਡੇ.
new york doubleday.

isbn 0-385-50206-0.
isbn 0-385-50206-0.

ਨਾਨਕ, ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਫਿਲਮ ਨਵਲਪ੍ਰੀਤ ਰੰਗੀ, ਈਰੂਵਲੈਂਸ ਆਫ ਹੀਰੋਇਕ ਟ੍ਰਾਡੀਸ਼ਨ ਇਨ ਐਂਚੀਅਨ ਪੰਜਾਬ, 1971, ਬੁੱ parkਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
nanak, punjabi documentary film by navalpreet rangi the evolution of heroic tradition in ancient panjab, 1971, buddha parkash.

ਪੁਰਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰਾਂ, ਦਿੱਲੀ, 1962, ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
social and political movements in ancient panjab, delhi, 1962, buddha parkash.

ਪੋਰਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬੁੱ parkਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
history of porus, patiala, buddha parkash.

ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਟਿਆਲਾ, 1976, ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ, ਐਲ ਐਮ ਜੋਸ਼ੀ ਐਡ.
history of the panjab, patiala, 1976, fauja singh, l. m. joshi ed .

ਆਰ. ਐਮ. ਚੋਪੜਾ, 1997 ਦੁਆਰਾ, ਪੰਜਾਬਬੀ ਬ੍ਰੈਡਰੀ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ.
the legacy of the punjab by r. m. chopra, 1997, punjabee bradree, calcutta.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿ newsਜ਼ ਵੈਬਸਾਈਟ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ਵੀਡੀਓ ਹੌਰਨੀਮਨ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਪੰਜਾਬੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਹੈਰੀਟੇਜ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈਰੀਟੇਜ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਚਰਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਆਈਪੀਏ 1907 23 ਮਾਰਚ 1931 ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਨਾਟਕੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ, ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਅਤੇ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਬਣਾਇਆ।
external links punjabi news website video about punjab and punjabi music from the horniman museum punjabi american heritage society punjab heritage punjabi newspaper punjabi heritage organization of chicago punjabi cultural society of chicago bhagat singh ipa 1907 23 march 1931 was an indian socialist nationalist whose acts of dramatic violence against the british in india, hunger strike in jail, and execution at age 23, made him a folk hero of the indian independence movement.

ਦਸੰਬਰ 1928 ਵਿਚ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੂਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਜੌਨ ਸੌਂਡਰਜ਼ 'ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਜੇਮਸ ਸਕੌਟ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਸੀ।
in december 1928, bhagat singh and an associate, shivaram rajguru, fatally shot a british junior police officer, john saunders, in lahore, british india, mistaking him for the british police superintendent, james scott, whom they had intended to assassinate.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਕੌਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰਾਏ ਦੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ' ਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
they believed scott was responsible for the death of popular indian nationalist leader lala lajpat rai, by having ordered a lathi charge in which rai was injured, and, two weeks after which, died of a heart attack.

ਸੌਂਡਰਸ ਨੂੰ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਅੱਠ ਬੁਲੇਟ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਦਿਖਾਏ ਗਏ।
saunders was shot once by rajguru and several times by singh, the postmortem report showing eight bullet wounds.

ਸਿੰਘ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਨੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
another associate of singh, shot dead an indian police constable who attempted to pursue singh.

ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੋਸਟਰ ਚਿਪਕਾ ਕੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੌਂਡਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
after escaping, singh and his associates took responsibility for the act by pasting posters they had prepared for public display, but which they altered to advertise saunders as their intended target.

ਸਿੰਘ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
singh was on the run for many months.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਘੱਟ-ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ.
in april 1929, singh and another associate threw two low-intensity bombs inside the central legislative assembly in delhi, and thereafter courted arrest.

ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸਨ, ਕਤਲ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ 'ਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
while singh was in jail, awaiting trial for murder, he gained both sympathy and notoriety when he went on a hunger strike, demanding better prison conditions for indian prisoners.

1931 ਵਿਚ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਕਤਲ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
he was convicted and hanged for his participation in the saunders murder in 1931, aged 23.

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ.
bhagat singh became a popular folk hero after his death.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, “ਭਾਗਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦਾ ਸਨਮਾਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
jawaharlal nehru wrote about him, "bhaghat singh did not become popular because of his act of terrorism but because he seemed to vindicate, for the moment, the honour of lala lajpat rai, and through him of the nation.

ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਜ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਬਾਕੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ। ”
he became a symbol, the act was forgotten, the symbol remained, and within a few months each town and village of the punjab, and to a lesser extent in the rest of northern india, resounded with his name.

ਅਜੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਸਿੰਘ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਅਤੇ ਸੱਜੇਪੱਖੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
in still later years, singh, an atheist and socialist in life, gained admirers from among a political spectrum that included both communists and right-wing hindu nationalists.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੰਧੂ ਜੱਟ, ਦਾ ਜਨਮ 1907 ਵਿਚ ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਵਿਖੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life bhagat singh, a sandhu jat, was born in 1907 to kishan singh and vidyavati at chak no.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬੰਗਾ ਪਿੰਡ, ਜਰਨਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ 105 ਜੀ.ਬੀ.
105 gb, banga village, jaranwala tehsil in the lyallpur district of the punjab province of british india.

ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਚੇ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
his birth coincided with the release of his father and two uncles, ajit singh and swaran singh, from jail.

ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਸਿੱਖ ਸਨ ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, ਦੂਸਰੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਸਨ।
his family members were sikhs some had been active in indian independence movements, others had served in maharaja ranjit singh's army.

ਉਸਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ, ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਾ ਕਸਬੇ ਨੇੜੇ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
his ancestral village was khatkar kalan, near the town of banga, india in nawanshahr district now renamed shaheed bhagat singh nagar of the punjab.

ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸੀ.
his family was politically active.

ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ, ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ, ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
his grandfather, arjun singh followed swami dayananda saraswati's hindu reformist movement, arya samaj, which had a considerable influence on bhagat.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਚਾਚੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਆਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।
his father and uncles were members of the ghadar party, led by kartar singh sarabha and har dayal.

ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸਾਂ ਕਾਰਨ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1910 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ajit singh was forced into exile due to pending court cases against him while swaran singh died at home in lahore in 1910 following his release from jail.

ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
unlike many sikhs of his age, singh did not attend the khalsa high school in lahore.

ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
his grandfather did not approve of the school officials' loyalty to the british government.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਸੰਸਥਾ ਦਯਾਨੰਦ ਐਂਗਲੋ-ਵੈਦਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
he was enrolled instead in the dayanand anglo-vedic high school, an arya samaji institution.

1919 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ 12 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਜਨਤਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
in 1919, when he was 12 years old, singh visited the site of the jallianwala bagh massacre hours after thousands of unarmed people gathered at a public meeting had been killed.

ਜਦੋਂ ਉਹ 14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
when he was 14 years old, he was among those in his village who welcomed protesters against the killing of a large number of unarmed people at gurudwara nankana sahib on 20 february 1921.

ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਤੋਂ ਭਰਮ ਹੋ ਗਏ।
singh became disillusioned with mahatma gandhi's philosophy of non-violence after he called off the non-co-operation movement.

ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਕ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜੋ 1922 ਦੀ ਚੌਰੀ ਚੌੜਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
gandhi's decision followed the violent murders of policemen by villagers who were reacting to the police killing three villagers in the 1922 chauri chaura incident.

ਸਿੰਘ ਯੰਗ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਿੰਸਕ overਾਂਚੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
singh joined the young revolutionary movement and began to advocate for the violent overthrow of the british government in india.

1923 ਵਿਚ, ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਡਰਾਮੇਟਿਕਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
in 1923, singh joined the national college in lahore, where he also participated in extra-curricular activities like the dramatics society.

1923 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਇਕ ਲੇਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ।
in 1923, he won an essay competition set by the punjab hindi sahitya sammelan, writing on the problems in the punjab.

ਜੂਸੈੱਪ ਮਾਜ਼ੀਨੀ ਦੀ ਯੰਗ ਇਟਲੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 1926 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਗਠਨ ਨੌਜਾਵਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
inspired by the young italy movement of giuseppe mazzini, he founded the indian nationalist youth organisation naujawan bharat sabha in march 1926.

ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰੀਪਬਲੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਸ਼ਫਾਕੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਸਨ।
he also joined the hindustan republican association, which had prominent leaders, such as chandrashekhar azad, ram prasad bismil and shahid ashfaqallah khan.

ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਸਿੰਘ ਭੱਜ ਕੇ ਕਾਨਪੋਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
a year later, to avoid an arranged marriage, singh ran away to cawnpore.

ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਿਆ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
in a letter he left behind, he said my life has been dedicated to the noblest cause, that of the freedom of the country.

ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਜਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਲੁਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
therefore, there is no rest or worldly desire that can lure me now.

ਪੁਲਿਸ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਈ 1927 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਹਾਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 1926 ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਹੋਏ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
police became concerned with singh's influence on youths and arrested him in may 1927 on the pretext that he had been involved in a bombing that had taken place in lahore in october 1926.

ਉਸਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
he was released on a surety of rs.

ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ 60,000
60,000 five weeks after his arrest.

ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੌਗਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਪਰਚੇ ਵਿਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਸੀ।
he wrote for, and edited, urdu and punjabi newspapers, published in amritsar and also contributed to low-priced pamphlets published by the naujawan bharat sabha that excoriated the british.

ਉਸਨੇ ਕਿਰਤੀ, ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ "ਵਰਕਰਜ਼ ਐਂਡ ਕਿਸਾਨ ਪਾਰਟੀ" ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਲਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵੀਰ ਅਰਜੁਨ ਅਖਬਾਰ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ।
he also wrote for kirti, the journal of the kirti kisan party "workers and peasants party" and briefly for the veer arjun newspaper, published in delhi.

ਉਹ ਅਕਸਰ ਛਤਰ ਛਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬਲਵੰਤ, ਰਣਜੀਤ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ.
he often used pseudonyms, including names such as balwant, ranjit and vidhrohi.

ਇਨਕਲਾਬੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਦੀ ਹੱਤਿਆ 1928 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
revolutionary activities lala lajpat rai's death and killing of saunders in 1928, the british government set up the simon commission to report on the political situation in india.

ਕੁਝ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਸਨ.
some indian political parties boycotted the commission because there were no indians in its membership, and there were protests across the country.

ਜਦੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1928 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਚ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
when the commission visited lahore on 30 october 1928, lala lajpat rai led a march in protest against it.

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ।
police attempts to disperse the large crowd resulted in violence.

ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ, ਜੇਮਜ਼ ਏ ​​ਸਕੌਟ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਰਾਏ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
the superintendent of police, james a. scott, ordered the police to lathi charge use batons against the protesters and personally assaulted rai, who was injured.

ਰਾਏ ਦੀ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ 17 ਨਵੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
rai died of a heart attack on 17 november 1928.

ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
doctors thought that his death might have been hastened by the injuries he had received.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
when the matter was raised in the parliament of the united kingdom, the british government denied any role in rai's death.

ਭਗਤ ਐਚਆਰਏ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਮ 1935 ਵਿਚ ਐਚਐਸਆਰਏ ਬਦਲਣ ਲਈ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
bhagat was a prominent member of the hra and was probably responsible, in large part, for its change of name to hsra in 1928.

ਐਚਐਸਆਰਏ ਨੇ ਰਾਏ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ।
the hsra vowed to avenge rai's death.

ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਕਾਟ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਰਾਜਗੁਰੂ, ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਅਤੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਵਰਗੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚੀ।
singh conspired with revolutionaries like shivaram rajguru, sukhdev thapar, and chandrashekhar azad to kill scott.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਪਲਾਟਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਜੌਨ ਪੀ ਸੌਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 17 ਦਸੰਬਰ 1928 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
however, in a case of mistaken identity, the plotters shot john p. saunders, an assistant superintendent of police, as he was leaving the district police headquarters in lahore on 17 december 1928.

ਕਤਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਉਸ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ.
contemporary reaction to the killing differs substantially from the adulation that later surfaced.

ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਚਐਸਆਰਏ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਜਨਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ।
the naujawan bharat sabha, which had organised the lahore protest march along with the hsra, found that attendance at its subsequent public meetings dropped sharply.

ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦ ਰਾਏ ਨੇ 1925 ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸਹਿਯੋਗ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲੋਂ ਤਰਜੀਹ ਹੈ।
politicians, activists, and newspapers, including the people, which rai had founded in 1925, stressed that non-co-operation was preferable to violence.

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕਤਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਗਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ, ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਰਾਏ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੁਆਰਾ.
the murder was condemned as a retrograde action by mahatma gandhi, the congress leader, but jawaharlal nehru later wrote that bhaghat singh did not become popular because of his act of terrorism but because he seemed to vindicate, for the moment, the honour of lala lajpat rai, and through him of the nation.

ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ.
he became a symbol, the act was forgotten, the symbol remained, and within a few months each town and village of the punjab, and to a lesser extent in the rest of northern india, resounded with his name.

ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਅਣਗਿਣਤ ਗਾਣੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਜੋ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਉਹ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੀ.
innumerable songs grew about him and the popularity that the man achieved was something amazing.

ਸੌਂਡਰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੂਹ ਡੀਏਵੀ ਰਾਹੀਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ
escape after killing saunders, the group escaped through the d.a.v.

ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੋਂ ਸੜਕ ਦੇ ਪਾਰ.
college entrance, across the road from the district police headquarters.

ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ, ਇਕ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ coveringੱਕਣ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ।
chanan singh, a head constable who was chasing them, was fatally injured by chandrashekhar azad's covering fire.

ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਭੱਜ ਕੇ ਪੂਰਵ-ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੇ।
they then fled on bicycles to pre-arranged safe houses.

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰਚ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਸੀਆਈਡੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ।
the police launched a massive search operation to catch them, blocking all entrances and exits to and from the city the cid kept a watch on all young men leaving lahore.

ਭਗੌੜੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
the fugitives hid for the next two days.

19 ਦਸੰਬਰ 1928 ਨੂੰ, ਸੁਖਦੇਵ ਨੇ ਦੁਰਗਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਰਗਾ ਭਾਬੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਚਐਸਆਰਏ ਮੈਂਬਰ, ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਦਦ ਲਈ, ਜੋ ਉਹ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ.
on 19 december 1928, sukhdev called on durgawati devi, sometimes known as durga bhabhi, wife of another hsra member, bhagwati charan vohra, for help, which she agreed to provide.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਠਿੰਡਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਹਾਵੜਾ ਕਲਕੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
they decided to catch the train departing from lahore to bathinda en route to howrah calcutta early the next morning.

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ, ਦੋਵੇਂ ਲੋਡ ਰਿਵਾਲਵਰ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੜਕੇ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
singh and rajguru, both carrying loaded revolvers, left the house early the next day.

ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੌਂ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋੜਾ ਬਣ ਕੇ ਲੰਘੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਵਜੋਂ ਲੈ ਗਿਆ.
dressed in western attire, and carrying devi's sleeping child, singh and devi passed as a young couple, while rajguru carried their luggage as their servant.

ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਸਿੰਘ ਟਿਕਟ ਖਰੀਦਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਕਾੱਨਪੁਰ ਜਾ ਰਹੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ।
at the station, singh managed to conceal his identity while buying tickets, and the three boarded the train heading to cawnpore.

ਹਾਉੜਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੀਆਈਡੀ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ 'ਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਖਨ for ਲਈ ਇਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ' ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ।
there they boarded a train for lucknow since the cid at howrah railway station usually scrutinised passengers on the direct train from lahore.

ਲਖਨ at ਵਿਖੇ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਨਾਰਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਿੰਘ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਹਾਵੜਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
at lucknow, rajguru left separately for benares while singh, devi and the infant went to howrah, with all except singh returning to lahore a few days later.

1929 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਲਾਈਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਦੂ ਦੀ ਲੈਂਟਰ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਵਰਗੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜੀਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕਾਕੋਰੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੀ.
1929 assembly incident for some time, singh had been exploiting the power of drama as a means to inspire the revolt against the british, purchasing a magic lantern to show slides that enlivened his talks about revolutionaries such as ram prasad bismil who had died as a result of the kakori conspiracy.

1929 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਐਚਐਸਆਰਏ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਇਕ ਨਾਟਕੀ ਕਾਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
in 1929, he proposed a dramatic act to the hsra intended to gain massive publicity for their aims.

ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਡੈਪੂਟੀਜ਼ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ usਗਸਟ ਵੈਲੈਂਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਬ ਫਟਣ ਦੀ ਸੀ।
influenced by auguste vaillant, a french anarchist who had bombed the chamber of deputies in paris, singh's plan was to explode a bomb inside the central legislative assembly.

ਨਾਮਜ਼ਦ ਇਰਾਦਾ ਪਬਲਿਕ ਸੇਫਟੀ ਬਿੱਲ, ਅਤੇ ਟਰੇਡ ਡਿਸਪਿuteਟ ਐਕਟ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਸਲ ਇਰਾਦਾ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣ.
the nominal intention was to protest against the public safety bill, and the trade dispute act, which had been rejected by the assembly but were being enacted by the viceroy using his special powers the actual intention was for the perpetrators to allow themselves to be arrested so that they could use court appearances as a stage to publicise their cause.

ਐਚਐਸਆਰਏ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਦੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਨ ਕਿ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਵੇਗਾ।
the hsra leadership was initially opposed to bhagat's participation in the bombing because they were certain that his prior involvement in the saunders shooting meant that his arrest would ultimately result in his execution.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ candidateੁਕਵਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ.
however, they eventually decided that he was their most suitable candidate.

8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ, ਸਿੰਘ, ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੇ ਇਜਲਾਸ ਵਿਚ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਜਨਤਕ ਗੈਲਰੀ ਵਿਚੋਂ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਦੋ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ.
on 8 april 1929, singh, accompanied by batukeshwar dutt, threw two bombs into the assembly chamber from its public gallery while it was in session.

ਬੰਬਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਵਾਈਸਰਾਇ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੈਂਬਰ ਜੋਰਜ ਅਰਨੇਸਟ ਸ਼ਸਟਰ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
the bombs had been designed not to kill, but some members, including george ernest schuster, the finance member of the viceroy's executive council, were injured.

ਬੰਬਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੱਤ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਬਚ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the smoke from the bombs filled the assembly so that singh and dutt could probably have escaped in the confusion had they wished.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ "ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ.
instead, they stayed shouting the slogan "inquilab zindabad!"

"ਲੌਂਗ ਲਿਵ ਰੈਵੋਲਿ .ਸ਼ਨ" ਅਤੇ ਪਰਚੇ ਸੁੱਟੇ.
"long live the revolution" and threw leaflets.

ਦੋਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
the two men were arrested and subsequently moved through a series of jails in delhi.

ਅਸੈਂਬਲੀ ਕੇਸ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੀਤੀ ਨਾਇਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਜਨਤਕ ਅਲੋਚਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।"
assembly case trial according to neeti nair, associate professor of history, "public criticism of this terrorist action was unequivocal."

ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।
gandhi, once again, issued strong words of disapproval of their deed.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੇਲ੍ਹ ਭਗਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ “ਡਰਾਮਾ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
nonetheless, the jailed bhagat was reported to be elated, and referred to the subsequent legal proceedings as a "drama".

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੱਤ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਲਿਖ ਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ.
singh and dutt eventually responded to the criticism by writing the assembly bomb statement we hold human life sacred beyond words.

ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਭਿਆਨਕ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ ... ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਟ੍ਰਿਬਿ asਨ ਵਜੋਂ 'ਪਾਗਲ' ਹਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ... ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜਦੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 'ਹਿੰਸਾ' ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਨੈਤਿਕ ਉਚਿਤਤਾ ਹੈ.
we are neither perpetrators of dastardly outrages ... nor are we 'lunatics' as the tribune of lahore and some others would have it believed ... force when aggressively applied is 'violence' and is, therefore, morally unjustifiable, but when it is used in the furtherance of a legitimate cause, it has its moral justification.

ਮੁਕੱਦਮਾ ਮਈ ਵਿੱਚ ਮੁੱliminaryਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੂਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the trial began in the first week of june, following a preliminary hearing in may.

12 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ "ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਕਾਰਨ" ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
on 12 june, both men were sentenced to life imprisonment for "causing explosions of a nature likely to endanger life, unlawfully and maliciously."

ਦੱਤ ਦਾ ਬਚਾਅ ਅਸਫ ਅਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਸੀ।
dutt had been defended by asaf ali, while singh defended himself.

ਮੁਕੱਦਮੇ ਵੇਲੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਵਾਹੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
doubts have been raised about the accuracy of testimony offered at the trial.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਘ ਉਸ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਪਿਸਤੌਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਜੋ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
one key discrepancy concerns the automatic pistol that singh had been carrying when he was arrested.

ਕੁਝ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਉਦੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘ "ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।"
some witnesses said that he had fired two or three shots while the police sergeant who arrested him testified that the gun was pointed downward when he took it from him and that singh "was playing with it."

ਇੰਡੀਆ ਲਾਅ ਜਰਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਕੋਚਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਖਾਤੇ ਗਲਤ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੁਦ ਪਿਸਤੌਲ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
according to the india law journal, which believes that the prosecution witnesses were coached, these accounts were incorrect and singh had turned over the pistol himself.

ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
singh was given a life sentence.

ਕੈਪਚਰ 1929 ਵਿਚ, ਐਚਐਸਆਰਏ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਵਿਚ ਬੰਬ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ.
capture in 1929, the hsra had set up bomb factories in lahore and saharanpur.

15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ, ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲਾਹੌਰ ਬੰਬ ਫੈਕਟਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਚਐਸਆਰਏ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦੇਵ, ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਜੈ ਗੋਪਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
on 15 april 1929, the lahore bomb factory was discovered by the police, leading to the arrest of other members of hsra, including sukhdev, kishori lal, and jai gopal.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਫੈਕਟਰੀ 'ਤੇ ਵੀ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ ਮੁਖਬਰ ਬਣ ਗਏ।
not long after this, the saharanpur factory was also raided and some of the conspirators became informants.

ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੁਲਿਸ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਕਤਲ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ.
with the new information available, the police were able to connect the three strands of the saunders murder, assembly bombing, and bomb manufacture.

ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ 21 ਹੋਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੌਡਰਜ਼ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
singh, sukhdev, rajguru, and 21 others were charged with the saunders murder.

ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਅਤੇ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਹੰਸ ਰਾਜ ਵੋਹਰਾ ਅਤੇ ਜੈ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਸਮੇਤ।
hunger strike and lahore conspiracy case singh was re-arrested for murdering saunders and chanan singh based on substantial evidence against him, including statements by his associates, hans raj vohra and jai gopal.

ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਦੋਂ ਤਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸੌਂਡਰਸ ਕੇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
his life sentence in the assembly bomb case was deferred until the saunders case was decided.

ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
he was sent to central jail mianwali from the delhi jail.

ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇਖਿਆ।
there he witnessed discrimination between european and indian prisoners.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀ ਮੰਨਦਾ ਸੀ.
he considered himself, along with others, to be a political prisoner.

ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਧੀ ਖੁਰਾਕ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜੋ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਵਿਖੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ.
he noted that he had received an enhanced diet at delhi which was not being provided at mianwali.

ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ, ਸਵੈ-ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਪਰਾਧੀ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
he led other indian, self-identified political prisoners he felt were being treated as common criminals in a hunger strike.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ, ਕਪੜੇ, ਪਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
they demanded equality in food standards, clothing, toiletries, and other hygienic necessities, as well as access to books and a daily newspaper.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੱਥੀਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
they argued that they should not be forced to do manual labour or any undignified work in the jail.

ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਲਗਭਗ ਜੂਨ 1929 ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਜਨਤਕ ਹਮਾਇਤ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
the hunger strike inspired a rise in public support for singh and his colleagues from around june 1929.

ਟ੍ਰਿਬਿ newspaperਨ ਅਖਬਾਰ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਿਹੇ ਸਥਾਨਾਂ' ਤੇ ਜਨਤਕ ਸਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the tribune newspaper was particularly prominent in this movement and reported on mass meetings in places such as lahore and amritsar.

ਇਕੱਠਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕੋਡ ਦੀ ਧਾਰਾ 144 ਲਾਗੂ ਕਰਨੀ ਪਈ।
the government had to apply section 144 of the criminal code in an attempt to limit gatherings.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੜਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮੀਆਂਵਾਲੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮਿਲੇ।
jawaharlal nehru met singh and the other strikers in mianwali jail.

ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
after the meeting, he stated i was very much pained to see the distress of the heroes.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੋੜੀ ਹੈ।
they have staked their lives in this struggle.

ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ।
they want that political prisoners should be treated as political prisoners.

ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇਗੀ।
i am quite hopeful that their sacrifice would be crowned with success.

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ’ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰੂਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
muhammad ali jinnah spoke in support of the strikers in the assembly, saying the man who goes on hunger strike has a soul.

ਉਹ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ... ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਗੁੰਮਰਾਹ ਹਨ, ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੈ, ਇਸ ਗੰਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ ਲੋਕ.
he is moved by that soul, and he believes in the justice of his cause ... however much you deplore them and, however, much you say they are misguided, it is the system, this damnable system of governance, which is resented by the people.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੜਤਾਲ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
the government tried to break the strike by placing different food items in the prison cells to test the prisoners' resolve.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੈਦੀ ਪਿਆਸੇ ਰਹੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਲਟਕਦਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
water pitchers were filled with milk so that either the prisoners remained thirsty or broke their strike nobody faltered and the impasse continued.

ਫਿਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੁਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the authorities then attempted force-feeding the prisoners but this was resisted.

ਮਾਮਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤੀ ਵਾਇਸਰਾਇ, ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਨੇ ਜੇਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਸਿਮਲਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਛੁੱਟੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
with the matter still unresolved, the indian viceroy, lord irwin, cut short his vacation in simla to discuss the situation with jail authorities.

ਕਿਉਂਕਿ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਕਤਲ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since the activities of the hunger strikers had gained popularity and attention amongst the people nationwide, the government decided to advance the start of the saunders murder trial, which was henceforth called the lahore conspiracy case.

ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੋਸਟਲ ਜੇਲ, ਲਾਹੌਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਉਥੇ ਹੀ 10 ਜੁਲਾਈ 1929 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
singh was transported to borstal jail, lahore, and the trial began there on 10 july 1929.

ਸੌਂਡਰਜ਼ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ 27 ਹੋਰ ਕੈਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਕਾਟ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਣ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਛੇੜਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in addition to charging them with the murder of saunders, singh and the 27 other prisoners were charged with plotting a conspiracy to murder scott, and waging a war against the king.

ਸਿੰਘ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਇਕ ਸਟ੍ਰੈਚਰ' ਤੇ ਹੱਥਕੜੀ ਵਾਲੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਹੜਤਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਆਪਣੇ 133 ਪੌਂਡ 60 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਦੇ ਅਸਲ ਭਾਰ ਵਿਚੋਂ 14 ਪੌਂਡ 6.4 ਕਿਲੋ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
singh, still on hunger strike, had to be carried to the court handcuffed on a stretcher he had lost 14 pounds 6.4 kg from his original weight of 133 pounds 60 kg since beginning the strike.

ਸਰਕਾਰ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ "ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀ" ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
the government was beginning to make concessions but refused to move on the core issue of recognising the classification of "political prisoner".

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਸੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਅਪਰਾਧੀ ਸਨ।
in the eyes of officials, if someone broke the law then that was a personal act, not a political one, and they were common criminals.

ਹੁਣ ਤੱਕ, ਉਸੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਦਾਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
by now, the condition of another hunger striker, jatindra nath das, lodged in the same jail, had deteriorated considerably.

ਜੇਲ੍ਹ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ‘ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
the jail committee recommended his unconditional release, but the government rejected the suggestion and offered to release him on bail.

13 ਸਤੰਬਰ 1929 ਨੂੰ, 63 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
on 13 september 1929, das died after a 63-day hunger strike.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਾਸ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ।
almost all the nationalist leaders in the country paid tribute to das' death.

ਮੁਹੰਮਦ ਆਲਮ ਅਤੇ ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ “ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਤੀਰੇ” ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਸੈਂਸਰ ਵਜੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਮੁਲਤਵੀ ਮਤਾ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
mohammad alam and gopi chand bhargava resigned from the punjab legislative council in protest, and nehru moved a successful adjournment motion in the central assembly as a censure against the "inhumane treatment" of the lahore prisoners.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ 116 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1929 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
singh finally heeded a resolution of the congress party, and a request by his father, ending his hunger strike on 5 october 1929 after 116 days.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਮ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫੈਲ ਗਈ.
during this period, singh's popularity among common indians extended beyond punjab.

ਸਿੰਘ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਸੀਐਚ ਕਾਰਡਨ-ਨੋਡ, ਕਲੰਦਰ ਅਲੀ ਖਾਨ, ਜੈ ਗੋਪਾਲ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਬਖਸ਼ੀ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰਾ crਨ ਇਸਤਗਾਸਾ ਟੀਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
singh's attention now turned to his trial, where he was to face a crown prosecution team comprising c. h. carden-noad, kalandar ali khan, jai gopal lal, and the prosecuting inspector, bakshi dina nath.

ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਅੱਠ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the defence was composed of eight lawyers.

27 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੱਤ ਵਰਮਾ ਨੇ ਗੋਪਾਲ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੱਪਲੀ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਇਸਤਗਾਸਾ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਿਆ।
prem dutt verma, the youngest amongst the 27 accused, threw his slipper at gopal when he turned and became a prosecution witness in court.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ।
as a result, the magistrate ordered that all the accused should be handcuffed.

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹੱਥਕੜੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।
singh and others refused to be handcuffed and were subjected to brutal beating.

ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੂੰ ਇਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ।
the revolutionaries refused to attend the court and singh wrote a letter to the magistrate citing various reasons for their refusal.

ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਐਚਐਸਆਰਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
the magistrate ordered the trial to proceed without the accused or members of the hsra.

ਸਿੰਘ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਝਟਕਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਟਰਾਇਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਸੀ।
this was a setback for singh as he could no longer use the trial as a forum to publicise his views.

ਸਪੈਸ਼ਲ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਨੇ ਹੌਲੀ ਸੁਣਵਾਈ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਇਸਰਾਇ, ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਨੇ 1 ਮਈ 1930 ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਲਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
special tribunal to speed up the slow trial, the viceroy, lord irwin, declared an emergency on 1 may 1930 and introduced an ordinance to set up a special tribunal composed of three high court judges for the case.

ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਦੀ ਸਧਾਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਲਈ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦੀ ਅਪੀਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ।
this decision cut short the normal process of justice as the only appeal after the tribunal was to the privy council located in england.

ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਵਿਚ ਰਿਆਇਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the tribunal was authorised to function without the presence of any of the accused in court, and to accept the death of the people giving evidence as a concession to the defence.

ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਜੇ ਕੋਲਡਸਟ੍ਰੀਮ, ਜਸਟਿਸ ਜੀ ਸੀ ਹਿਲਟਨ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਆਘਾ ਹੈਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
as a result of the ordinance, the trial was transferred from kishan's court to the tribunal, which comprised justice j. coldstream, justice g. c. hilton and justice agha hyder.

ਇਸ ਕੇਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ 5 ਮਈ 1930 ਨੂੰ ਪੁੰਛ ਹਾ ,ਸ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ 18 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
the case proceedings commenced on 5 may 1930 in poonch house, lahore against 18 accused.

20 ਜੂਨ 1930 ਨੂੰ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਜੀ ਸੀ ਹਿਲਟਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਜਸਟਿਸ ਜੇ ਕੇ ਟੇਪ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਸਰ ਅਬਦੁੱਲ ਕਾਦਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
on 20 june 1930, the makeup of the special tribunal was changed to justice g. c. hilton president , justice j. k. tapp, and justice sir abdul qadir.

2 ਜੁਲਾਈ 1930 ਨੂੰ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਵਾਇਰਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਵਾਇਸਰਾਇ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
on 2 july 1930, a habeas corpus petition was filed in the high court challenging the ordinance on the grounds that it was ultra vires and, therefore, illegal the viceroy had no powers to shorten the customary process of determining justice.

ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਡਿਫੈਂਸ indiaਫ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ 1915 ਨੇ ਵਾਇਸਰਾਇ ਨੂੰ ਇਕ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ, ਜਿਸਦਾ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। .
the petition argued that the defence of india act 1915 allowed the viceroy to introduce an ordinance, and set up such a tribunal, only under conditions of a breakdown of law-and-order, which, it was claimed in this case, had not occurred.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the petition was dismissed as being premature.

ਕਾਰਡਨ-ਨੋਡ ਨੇ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਲੇ ਦੀ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
carden-noad presented the government's charges of conducting robberies, and the illegal acquisition of arms and ammunition among others.

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਪੁਲਿਸ ਜੀਟੀਐਚ ਹੈਮਿਲਟਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੇ ਸਬੂਤ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the evidence of g. t. h. hamilton harding, the lahore superintendent of police, shocked the court.

ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਖਾਸ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਮੁਲਜ਼ਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ।
he stated that he had filed the first information report against the accused under specific orders from the chief secretary to the governor of punjab and that he was unaware of the details of the case.

ਮੁਕੱਦਮਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀ ਐਨ ਘੋਸ਼, ਹੰਸ ਰਾਜ ਵੋਹਰਾ ਅਤੇ ਜੈ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸਬੂਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਐਚਐਸਆਰਏ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੇ ਸਨ।
the prosecution depended mainly on the evidence of p. n. ghosh, hans raj vohra, and jai gopal who had been singh's associates in the hsra.

10 ਜੁਲਾਈ 1930 ਨੂੰ, ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਨੇ 18 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 15 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੋਸ਼ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।
on 10 july 1930, the tribunal decided to press charges against only 15 of the 18 accused and allowed their petitions to be taken up for hearing the next day.

ਮੁਕੱਦਮਾ 30 ਸਤੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the trial ended on 30 september 1930.

ਤਿੰਨਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਾਪਸ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਵਿਚ ਦੱਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੰਬ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
the three accused, whose charges were withdrawn, included dutt who had already been given a life sentence in the assembly bomb case.

ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the ordinance and the tribunal would lapse on 31 october 1930 as it had not been passed by the central assembly or the british parliament.

7 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ, ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਆਪਣਾ 300 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਸੌਂਡਰ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਸੀ।
on 7 october 1930, the tribunal delivered its 300-page judgement based on all the evidence and concluded that the participation of singh, sukhdev, and rajguru in saunder's murder was proven.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
they were sentenced to death by hanging.

ਦੂਜੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਅਜਾਯ ਘੋਸ਼, ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਸਨਿਆਲ ਅਤੇ ਦੇਸ ਰਾਜ, ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸਖਤ ਕੈਦ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੱਤ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸੱਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ, ਮਹਾਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਬਿਜੈ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ, ਗਯਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਜੈ ਦੇਵ ਅਤੇ ਕਮਲਨਾਥ ਤਿਵਾੜੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
of the other accused, three were acquitted ajoy ghosh, jatindra nath sanyal and des raj , kundan lal received seven years' rigorous imprisonment, prem dutt received five years of the same, and the remaining seven kishori lal, mahabir singh, bijoy kumar sinha, shiv verma, gaya prashad, jai dev and kamalnath tewari were all sentenced to transportation for life.

ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
appeal to the privy council in punjab province, a defence committee drew up a plan to appeal to the privy council.

ਸਿੰਘ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਪੀਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਅਪੀਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਐਚਐਸਆਰਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਏਗੀ.
singh was initially against the appeal but later agreed to it in the hope that the appeal would popularise the hsra in britain.

ਅਪੀਲਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਜਿਸਨੇ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਅਵੈਧ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਾਇਸਰਾਇ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ।
the appellants claimed that the ordinance which created the tribunal was invalid while the government countered that the viceroy was completely empowered to create such a tribunal.

ਜੱਜ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਡਨੇਡਿਨ ਦੁਆਰਾ ਅਪੀਲ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the appeal was dismissed by judge viscount dunedin.

ਫ਼ੈਸਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਠੁਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਇਰਵਿਨ ਅੱਗੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।
reactions to the judgement after the rejection of the appeal to the privy council, congress party president madan mohan malviya filed a mercy appeal before irwin on 14 february 1931.

ਕੁਝ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਭੇਜੀ।
some prisoners sent mahatma gandhi an appeal to intervene.

ਵਾਈਸਰਾਇ ਨੇ 19 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ 24 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
in his notes dated 19 march 1931, the viceroy recorded while returning gandhiji asked me if he could talk about the case of bhagat singh because newspapers had come out with the news of his slated hanging on march 24th.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਦਭਾਗਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਕਰਾਚੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗਰਮ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਣਗੀਆਂ।
it would be a very unfortunate day because on that day the new president of the congress had to reach karachi and there would be a lot of hot discussion.

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ.
i explained to him that i had given a very careful thought to it but i did not find any basis to convince myself to commute the sentence.

ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰਾ ਤਰਕ ਭਾਰਾ ਮਿਲਿਆ.
it appeared he found my reasoning weighty.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਕਮਿ britainਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕੋਈ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਦੀ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਇੱਛਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਕਿ ਦਬਾਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
the communist party of great britain expressed its reaction to the case the history of this case, of which we do not come across any example in relation to the political cases, reflects the symptoms of callousness and cruelty which is the outcome of bloated desire of the imperialist government of britain so that fear can be instilled in the hearts of the repressed people.

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਐਚਐਸਆਰਏ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈ।
a plan to rescue singh and fellow hsra inmates from the jail failed.

ਐਚਐਸਆਰਏ ਮੈਂਬਰ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਨੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਫਟਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
hsra member durga devi's husband, bhagwati charan vohra, attempted to manufacture bombs for the purpose, but died when they exploded accidentally.

ਫਾਂਸੀ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਅਤੇ 24 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
execution singh, rajguru and sukhdev were sentenced to death in the lahore conspiracy case and ordered to be hanged on 24 march 1931.

ਸ਼ਡਿ .ਲ 11 ਘੰਟੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ 30 ਵਜੇ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the schedule was moved forward by 11 hours and the three were hanged on 23 march 1931 at 7 30 pm in the lahore jail.

ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ।
it is reported that no magistrate at the time was willing to supervise singh's hanging as was required by law.

ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਆਨਰੇਰੀ ਜੱਜ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ ਮੌਤ ਦੇ ਵਾਰੰਟਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਵੀ ਕੀਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਵਾਰੰਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the execution was supervised instead by an honorary judge, who also signed the three death warrants, as their original warrants had expired.

ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਜੇਲ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਰਾਖ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ removedਿਆ ਅਤੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਤਿੰਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6.2 ਮੀਲ ਸੀ। ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ।
the jail authorities then broke a hole in the rear wall of the jail, removed the bodies, and secretly cremated the three men under cover of darkness outside ganda singh wala village, and then threw the ashes into the sutlej river, about 10 kilometres 6.2 mi from ferozepore.

ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਟਰਾਇਲ ਦੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ “ਅਪਰਾਧਿਕ ਨਿਆਂ-ਬੁਨਿਆਦ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਉਲਟ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
criticism of the tribunal trial singh's trial has been described by the supreme court as "contrary to the fundamental doctrine of criminal jurisprudence" because there was no opportunity for the accused to defend themselves.

ਸਪੈਸ਼ਲ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਇਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਆਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਵਿਦਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰੀਵੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
the special tribunal was a departure from the normal procedure adopted for a trial and its decision could only be appealed to the privy council located in britain.

ਦੋਸ਼ੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸਨ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ।
the accused were absent from the court and the judgement was passed ex-parte.

ਇਸ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਇਸਰਾਇ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਬਿalਨਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਖਰਕਾਰ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
the ordinance, which was introduced by the viceroy to form the special tribunal, was never approved by the central assembly or the british parliament, and it eventually lapsed without any legal or constitutional sanctity.

ਫਾਂਸੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਮੇਲਨ 'ਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
reactions to the executions the executions were reported widely by the press, especially as they took place on the eve of the annual convention of the congress party at karachi.

ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਾਲੇ ਝੰਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਡਾ ਗਾਂਡ ਗਾਂਧੀ” ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ।
gandhi faced black flag demonstrations by angry youths who shouted "down with gandhi".

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਨਪੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਅੱਜ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਥੀ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸਨ।
the new york times reported a reign of terror in the city of cawnpore in the united provinces and an attack on mahatma gandhi by a youth outside karachi were among the answers of the indian extremists today to the hanging of bhagat singh and two fellow-assassins.

ਹੜਤਾਲ ਅਤੇ ਸੋਗ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
hartals and strikes of mourning were called.

ਕਰਾਚੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਸੁਖ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਜ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ।
the congress party, during the karachi session, declared while dissociating itself from and disapproving of political violence in any shape or form, this congress places on record its admiration of the bravery and sacrifice of bhagat singh, sukh dev and raj guru and mourns with their bereaved families the loss of these lives.

ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਹਾਈ ਫਾਂਸੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਲਈ ਮੰਗ ਦੀ ਭੜਾਸ ਕੱ .ੀ ਗਈ ਸੀ।
the congress is of the opinion that their triple execution was an act of wanton vengeance and a deliberate flouting of the unanimous demand of the nation for commutation.

ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰਾਏ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੋੜ 'ਤੇ ਇਹ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ' ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪਾਰਟੀ, ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ, ਰਿਜੋਰਟਸ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ.
this congress is further of the opinion that the government lost a golden opportunity for promoting good-will between the two nations, admittedly held to be crucial at this juncture, and for winning over to methods of peace a party which, driven to despair, resorts to political violence.

ਯੰਗ ਇੰਡੀਆ ਦੇ 29 ਮਾਰਚ 1931 ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵਿਚ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in the issue of young india of 29 march 1931, gandhi wrote bhagat singh and his two associates have been hanged.

ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਪਰ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਰਿਹਾ।
the congress made many attempts to save their lives and the government entertained many hopes of it, but all has been in a vain.

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ.
bhagat singh did not wish to live.

ਉਸਨੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣ, ਜਾਂ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
he refused to apologise, or even file an appeal.

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਭਗਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।
bhagat singh was not a devotee of non-violence, but he did not subscribe to the religion of violence.

ਉਹ ਬੇਵਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
he took to violence due to helplessness and to defend his homeland.

ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
in his last letter, bhagat singh wrote, " i have been arrested while waging a war.

ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਫਾਂਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ.
for me there can be no gallows.

ਮੈਨੂੰ ਤੋਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਓ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿਓ. ”
put me into the mouth of a cannon and blow me off."

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
these heroes had conquered the fear of death.

ਆਓ ਆਪਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਝੁਕੀਏ.
let us bow to them a thousand times for their heroism.

ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਕਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ.
but we should not imitate their act.

ਸਾਡੀ ਲੱਖਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਕਤਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇਗੀ.
in our land of millions of destitute and crippled people, if we take to the practice of seeking justice through murder, there will be a terrifying situation.

ਸਾਡੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ​​ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
our poor people will become victims of our atrocities.

ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਧਰਮ ਬਣਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ.
by making a dharma of violence, we shall be reaping the fruit of our own actions.

ਇਸ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
hence, though we praise the courage of these brave men, we should never countenance their activities.

ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਸਾਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣਾ, ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ.
our dharma is to swallow our anger, abide by the discipline of non-violence and carry out our duty.

ਗਾਂਧੀ ਵਿਵਾਦ ਅਜਿਹੇ ਸੁਝਾਅ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਕੋਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤੇ।
gandhi controversy there have been suggestions that gandhi had an opportunity to stop singh's execution but refrained from doing so.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ।
another theory is that gandhi actively conspired with the british to have singh executed.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
in contrast, gandhi's supporters argue that he did not have enough influence with the british to stop the execution, much less arrange it, but claim that he did his best to save singh's life.

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਕੋਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
they also assert that singh's role in the independence movement was no threat to gandhi's role as its leader, so he would have no reason to want him dead.

ਗਾਂਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸੀ।
gandhi always maintained that he was a great admirer of singh's patriotism.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
he also stated that he was opposed to singh's execution and for that matter, capital punishment in general and proclaimed that he had no power to stop it.

ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ।
of singh's execution gandhi said "the government certainly had the right to hang these men.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ. "
however, there are some rights which do credit to those who possess them only if they are enjoyed in name only."

ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, “ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
gandhi also once remarked about capital punishment "i cannot in all conscience agree to anyone being sent to the gallows.

ਇਕੱਲਾ ਰੱਬ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ”
god alone can take life, because he alone gives it."

ਗਾਂਧੀ ਕੋਲ 90,000 ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ-ਇਰਵਿਨ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
gandhi had managed to have 90,000 political prisoners, who were not members of his satyagraha movement, released under the gandhi-irwin pact.

ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 19 ਮਾਰਚ 1931 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
according to a report in the indian magazine frontline, he did plead several times for the commutation of the death sentences of singh, rajguru and sukhdev, including a personal visit on 19 march 1931.

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਾਇਸਰਾਇ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੱਤਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਵੇਗਾ।
in a letter to the viceroy on the day of their execution, he pleaded fervently for commutation, not knowing that the letter would arrive too late.

ਵਾਈਸਰਾਇ, ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੇਸ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮਹੱਤਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਪੰਥ, ਜਿਸਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
lord irwin, the viceroy, later said as i listened to mr. gandhi putting the case for commutation before me, i reflected first on what significance it surely was that the apostle of non-violence should so earnestly be pleading the cause of the devotees of a creed so fundamentally opposed to his own, but i should regard it as wholly wrong to allow my judgement to be influenced by purely political considerations.

ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਇਕ ਹੋਵੇ.
i could not imagine a case in which under the law, penalty had been more directly deserved.

ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਸਨ.
ideals and opinions singh's ideal was kartar singh sarabha.

ਉਸਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਇਕ ਮੰਨਿਆ।
he regarded kartar singh, the founding-member of the ghadar party as his hero.

ਭਗਤ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਮੈਂਬਰ ਭਾਈ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
bhagat was also inspired by bhai parmanand, another founding-member of the ghadar party.

ਸਿੰਘ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਅਤੇ ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਸਨ।
singh was attracted to anarchism and communism.

ਉਹ ਮਿਖਾਇਲ ਬਕੂਨਿਨ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਪਾਠਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ, ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਅਤੇ ਲਿਓਨ ਟ੍ਰੌਸਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ.
he was an avid reader of the teachings of mikhail bakunin and also read karl marx, vladimir lenin and leon trotsky.

ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਨੇਮ, "ਟੂ ਯੰਗ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਵਰਕਰਜ਼" ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ "ਨਵੇਂ, ਭਾਵ, ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ, ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ" ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
in his last testament, "to young political workers", he declares his ideal as the "social reconstruction on new, i.e., marxist, basis".

ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵਕਾਲਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ.
singh did not believe in the gandhian advocated satyagraha and other forms of non-violent resistance, and felt that such politics would replace one set of exploiters with another.

ਮਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 1928 ਤਕ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਰਤੀ ਵਿਚ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਬਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
from may to september 1928, singh published a series of articles on anarchism in kirti.

ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਕਿ ਜਨਤਾ ਨੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਦਿਆਂ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਲੋਕ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।
he was concerned that the public misunderstood the concept of anarchism, writing that "the people are scared of the word anarchism.

ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੰਨੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ। ”
the word anarchism has been abused so much that even in india revolutionaries have been called anarchist to make them unpopular."

ਉਸਦੀ ਰਾਏ ਵਿਚ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ, ਅਤੇ "ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵੈਸੂਧੈਵ ਕੁਟੰਬਕਮ ਆਦਿ ਦਾ ਇਕੋ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।"
in his opinion, anarchism refers to the absence of a ruler and abolition of the state, not the absence of order, and "i think in india the idea of universal brotherhood, the sanskrit sentence vasudhaiva kutumbakam etc., has the same meaning."

ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਅੰਤਮ ਟੀਚਾ ਪੂਰਨ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰੱਬ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
he believed that the ultimate goal of anarchism is complete independence, according to which no one will be obsessed with god or religion, nor will anybody be crazy for money or other worldly desires.

ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ.
there will be no chains on the body or control by the state.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਰਚ, ਰੱਬ ਅਤੇ ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this means that they want to eliminate the church, god and religion the state private property.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕੇ ਐਨ ਪਨਿੱਕਰ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੱਸਿਆ।
historian k. n. panikkar described singh as one of the early marxists in india.

ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਜੇਸਨ ਐਡਮਜ਼ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਰਕਸ ਨਾਲੋਂ ਲੈਨਿਨ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ।
the political theorist jason adams notes that he was more enamoured with lenin than with marx.

1926 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।
from 1926 onward, he studied the history of the revolutionary movements in india and abroad.

ਆਪਣੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਟਸਕੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਲੈਨਿਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ.
in his prison notebooks, he quoted lenin in reference to imperialism and capitalism and also the revolutionary thoughts of trotsky.

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਲੈਨਿਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
when asked what his last wish was, singh replied that he was studying the life of lenin and he wanted to finish it before his death.

ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੰਘ ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
in spite of his belief in marxist ideals however, singh never joined the communist party of india.

ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਭੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਸਤਿਕ ਸਿੰਘ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
atheism singh began to question religious ideologies after witnessing the riots that broke out after gandhi disbanded the non-cooperation movement.

ਉਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੇ ਸਨ।
he did not understand how members of these two groups, initially united in fighting against the british, could be at each other's throats because of their religious differences.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਕੂਨਿਨ, ਲੈਨਿਨ, ਟ੍ਰੋਟਸਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਸਤਿਕ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
at this point, singh dropped his religious beliefs, since he believed religion hindered the revolutionaries' struggle for independence, and began studying the works of bakunin, lenin, trotsky all atheist revolutionaries.

ਉਸਨੇ ਸੋਹਮ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕਾਮਨ ਸੈਂਸ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੀ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਇਕ ਸਾਥੀ ਕੈਦੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਖ ਆਗੂ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥਾ ਲੱਭੇਗਾ, ਕੋਲ ਆਇਆ।
he also took an interest in soham swami's book common sense, while in prison in , bhagat singh was approached by randhir singh, a fellow inmate, and a sikh leader who would later found the akhand kirtani jatha.

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ, ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਉਮੈ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਪਰਦਾ ".
according to bhagat singh's close associate shiva verma, who later compiled and edited his writings, randhir singh tried to convince bhagat singh of the existence of god, and upon failing berated him "you are giddy with fame and have developed an ego that is standing like a black curtain between you and god".

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ "ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਕਿਉਂ ਹਾਂ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸਤਿਕ ਵਿਅਰਥ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
in response, bhagat singh wrote an essay entitled "why i am an atheist" to address the question of whether his atheism was born out of vanity.

ਲੇਖ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿੱਥਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਸਕਿਆ ਜੋ ਦੂਸਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ.
in the essay, he defended his own beliefs and said that he used to be a firm believer in the almighty, but could not bring himself to believe the myths and beliefs that others held close to their hearts.

ਉਸਨੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਧਰਮ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
he acknowledged the fact that religion made death easier, but also said that unproven philosophy is a sign of human weakness.

ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮੁੱ regard ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ.
in this context, he noted as regard the origin of god, my thought is that man created god in his imagination when he realised his weaknesses, limitations and shortcomings.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਮਿਲੀ.
in this way he got the courage to face all the trying circumstances and to meet all dangers that might occur in his life and also to restrain his outbursts in prosperity and affluence.

ਰੱਬ, ਆਪਣੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
god, with his whimsical laws and parental generosity was painted with variegated colours of imagination.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਜ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵੇ.
he was used as a deterrent factor when his fury and his laws were repeatedly propagated so that man might not become a danger to society.

ਉਹ ਦੁਖੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ, ਮਾਂ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਭਰਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
he was the cry of the distressed soul for he was believed to stand as father and mother, sister and brother, brother and friend when in time of distress a man was left alone and helpless.

ਉਹ ਸਰਵ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ.
he was almighty and could do anything.

ਰੱਬ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿਚਲੇ ਆਦਮੀ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the idea of god is helpful to a man in distress.

ਲੇਖ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵੱਲ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਓ ਵੇਖੀਏ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਦ੍ਰਿੜ ਹਾਂ.
towards the end of the essay, bhagat singh wrote let us see how steadfast i am.

ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ.
one of my friends asked me to pray.

ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਆ ਜਾਣਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋਗੇ."
when informed of my atheism, he said, "when your last days come, you will begin to believe."

ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ, ਪਿਆਰੇ ਸਰ, ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ.
i said, "no, dear sir, never shall it happen.

ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਘਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ.
i consider it to be an act of degradation and demoralisation.

ਅਜਿਹੇ ਮਾੜੇ ਸੁਆਰਥੀ ਮਨੋਰਥਾਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ. "
for such petty selfish motives, i shall never pray."

ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਦੋਸਤੋ, ਕੀ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ?
reader and friends, is it vanity?

ਜੇ ਇਹ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਲਈ ਖੜਦਾ ਹਾਂ.
if it is, i stand for it.

“ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ” ਉਸ ਪਰਚੇ ਵਿਚ ਜਿਸਨੇ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ “ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
"killing the ideas" in the leaflet he threw in the central assembly on 9 april 1929, he stated "it is easy to kill individuals but you cannot kill the ideas.

ਮਹਾਨ ਸਾਮਰਾਜ umਹਿ-.ੇਰੀ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਬਚ ਗਏ. "
great empires crumbled, while the ideas survived."

ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਦਸਤੇ ਦੁਆਰਾ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
while in prison, singh and two others had written a letter to lord irwin, wherein they asked to be treated as prisoners of war and consequently to be executed by firing squad and not by hanging.

ਪ੍ਰਿੰਨਾਥ ਮਹਿਤਾ, ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਉਸ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, 20 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਇਕ ਖਰੜਾ ਪੱਤਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
prannath mehta, singh's friend, visited him in the jail on 20 march, four days before his execution, with a draft letter for clemency, but he declined to sign it.

ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰੁਖ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸ਼ਾਂਤਵਾਦੀ ਰੁਖ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
reception singh was criticised both by his contemporaries, and by people after his death, for his violent and revolutionary stance towards the british as well as his strong opposition to the pacifist stance taken by gandhi and the indian national congress.

ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦੇ methodsੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੌਂਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨਾ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮਾਰੂ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ।
the methods he used to convey his message, such as shooting saunders, and throwing non-lethal bombs, stood in stark contrast to gandhi's non-violent methodology.

ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।"
popularity subhas chandra bose said that "bhagat singh had become the symbol of the new awakening among the youths."

ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਵੀਂ ਕੌਮੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ, “ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਲੜਾਕੂ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ... ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ ਵਰਗਾ ਸੀ ਜੋ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਲਾਟ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਫੈਲ ਗਿਆ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ.
nehru acknowledged that bhagat singh's popularity was leading to a new national awakening, saying "he was a clean fighter who faced his enemy in the open field ... he was like a spark that became a flame in a short time and spread from one end of the country to the other dispelling the prevailing darkness everywhere".

ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿ bureauਰੋ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸਰ ਹੋਰੇਸ ਵਿਲੀਅਮਸਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਉਸਦੀ ਫੋਟੋ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਸ੍ਰੀ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੀ।"
four years after singh's hanging, the director of the intelligence bureau, sir horace williamson, wrote "his photograph was on sale in every city and township and for a time rivaled in popularity even that of mr. gandhi himself".

ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅੱਜ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹਨ.
legacy and memorials bhagat singh remains a significant figure in indian iconography to the present day.

ਉਸਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਨੂੰ itੁਕਵਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
his memory, however, defies categorisation and presents problems for various groups that might try to appropriate it.

ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੰਘਵਾਦ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਰੁਝਾਨ ਲਈ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
pritam singh, a professor who has specialised in the study of federalism, nationalism and development in india, notes that bhagat singh represents a challenge to almost every tendency in indian politics.

ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ, ਸੰਸਦੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਕਸਲੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਰੋਧਤਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ.
gandhi-inspired indian nationalists, hindu nationalists, sikh nationalists, the parliamentary left and the pro-armed struggle naxalite left compete with each other to appropriate the legacy of bhagat singh, and yet each one of them is faced with a contradiction in making a claim to his legacy.

ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਉਸਦਾ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਦੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸਲੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਸਹਿਜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥ.
gandhi-inspired indian nationalists find bhagat singh's resort to violence problematic, the hindu and sikh nationalists find his atheism troubling, the parliamentary left finds his ideas and actions as more close to the perspective of the naxalites and the naxalites find bhagat singh's critique of individual terrorism in his later life an uncomfortable historical fact.

15 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 18 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਬੁੱਤ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
on 15 august 2008, an 18-foot tall bronze statue of singh was installed in the parliament of india, next to the statues of indira gandhi and subhas chandra bose.

ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੱਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਸੰਸਦ ਭਵਨ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਜਦੀ ਹੈ।
a portrait of singh and dutt also adorns the walls of the parliament house.

ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰ hussainੇ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਵਿਖੇ, ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
the place where singh was cremated, at hussainiwala on the banks of the sutlej river, became pakistani territory during the partition.

17 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਸੁਲੇਮਾਨਕੀ ਹੈੱਡ ਵਰਕਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ 12 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
on 17 january 1961, it was transferred to india in exchange for 12 villages near the sulemanki headworks.

ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 19 ਜੁਲਾਈ 1965 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਸੀ।
batukeshwar dutt was cremated there on 19 july 1965 in accordance with his last wishes, as was singh's mother, vidyawati.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ 1968 ਵਿਚ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ।
the national martyrs memorial was built on the cremation spot in 1968 and has memorials of singh, rajguru and sukhdev.

1971 ਦੀ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
during the 1971 war, the memorial was damaged and the statues of the martyrs were removed by the pakistani army.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਯਾਦਗਾਰ 1973 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
they have not been returned but the memorial was rebuilt in 1973.

ਸ਼ਹੀਦੀ ਮੇਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਮੇਲਾ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਨ।
the shaheedi mela punjabi martyrdom fair is an event held annually on 23 march when people pay homage at the national martyrs memorial.

ਇਹ ਦਿਹਾੜਾ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the day is also observed across the indian state of punjab.

ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ 50 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਮੌਕੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
the shaheed-e-azam sardar bhagat singh museum opened on the 50th anniversary of his death at his ancestral village, khatkar kalan.

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਧ ਸੜੀਆਂ ਸੁਆਹ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਰੇਤ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਅਖਬਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਸਥੀਆਂ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
exhibits include singh's half-burnt ashes, the blood-soaked sand, and the blood-stained newspaper in which the ashes were wrapped.

ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਇਕ ਪੰਨਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਨੋਟ ਪਾਏ ਸਨ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ ਦੀ ਇਕ ਕਾਪੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਨ.
a page of the first lahore conspiracy case's judgement in which kartar singh sarabha was sentenced to death and on which singh put some notes is also displayed, as well as a copy of the bhagavad gita with bhagat singh's signature, which was given to him in the lahore jail, and other personal belongings.

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਖਟਕੜ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ 25 ਲੱਖ ਯੂਐਸ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
the bhagat singh memorial was built in 2009 in khatkar kalan at a cost of million us 2.5 million .

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
the supreme court of india established a museum to display landmarks in the history of india's judicial system, displaying records of some historic trials.

ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਜੋ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸੀ, ਜੋ 28 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ।
the first exhibition that was organised was the trial of bhagat singh, which opened on 28 september 2007, on the centenary celebrations of singh's birth.

ਸਤੰਬਰ 2007 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਖਾਲਿਦ ਮਕਬੂਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
in september 2007, the governor of punjab, pakistan, khalid maqbool, announced that a memorial to singh would be displayed at the lahore museum.

ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਘ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਿਸਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪਾਈ ਸੀ।
according to the governor, singh was the first martyr of the subcontinent and his example was followed by many youths of the time.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
however, the promise was not fulfilled.

ਅਜੋਕੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
modern days the youth of india still draw tremendous amount of inspiration from singh.

ਬੋਸ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰਸਾਲੇ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਮਹਾਨਤਮ” ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
he was voted the "greatest indian" in a poll by the indian magazine india today in 2008, ahead of bose and gandhi.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸੰਸਥਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
during the centenary of his birth, a group of intellectuals set up an institution named bhagat singh sansthan to commemorate him and his ideals.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 23 ਮਾਰਚ 2001 ਅਤੇ 2005 ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ।
the parliament of india paid tributes and observed silence as a mark of respect in memory of singh on 23 march 2001 and 2005.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਦਮਾਨ ਚੌਕ ਚੌਕ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚੌਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
in pakistan, after a long-standing demand by activists from the bhagat singh memorial foundation of pakistan, the shadman chowk square in lahore, where he was hanged, was renamed as bhagat singh chowk.

ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਕ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ।
this move was challenged in a pakistani court and held.

6 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੌਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਚੌਕ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।
on 6 september 2015, the bhagat singh memorial foundation filed a petition in the lahore high court and again demanded the renaming of the chowk to bhagat singh chowk.

ਫਿਲਮਾਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ।
movies several films have been made portraying the life and times of singh.

ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ 1954 ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ 1963, ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।
the first is the long-ignored shaheed-e-azad bhagat singh 1954 , followed by shaheed bhagat singh 1963 , starring shammi kapoor as bhagat singh.

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਿਲਮ, ਸ਼ਹੀਦ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
two years later, manoj kumar portrayed bhagat singh in an immensely popular and landmark film, shaheed.

ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ 2002 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਫਲ ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਸਨ, 23 ਮਾਰਚ 1931 ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਦਿ ਲੀਜੈਂਡ ਆਫ਼ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 2002 ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
three major films about singh were released in 2002 but all were unsuccessful shaheed-e-azam, 23 march 1931 shaheed except the legend of bhagat singh in which ajay devgan playing role of bhagat singh and got national film award for best actor 2002.

2006 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਰੰਗ ਦੇ ਬਸੰਤੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
the 2006 film rang de basanti is a film drawing parallels between revolutionaries of bhagat singh's era and modern indian youth.

2008 ਵਿੱਚ, ਨਹਿਰੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਨਐਮਐਲ ਅਤੇ ਐਕਟ ਹੁਣ ਫਾਰ ਹਾਰਮਨੀ ਐਂਡ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਅਨਾਹਦ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ, ਨੇ ਗੌਹਰ ਰਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇਨਕਲਾਬ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਇੱਕ 40 ਮਿੰਟ ਦੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
in 2008, nehru memorial museum and library nmml and act now for harmony and democracy anhad , a non-profit organisation, co-produced a 40-minute documentary on bhagat singh entitled inqilab, directed by gauhar raza.

ਥੀਏਟਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਟਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੀੜ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
theatre singh, sukhdev and rajguru have been the inspiration for a number of plays in india and pakistan, that continue to attract crowds.

ਗਾਣੇ ਭਾਵੇਂ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਗਾਣੇ, "ਸਰਫਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ" "ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ" ਅਤੇ "ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਦੇ ਬਸੰਤੀ ਚੋਲਾ" "ਹੇ ਮਾਂ!
songs although created by ram prasad bismil, the patriotic hindustani songs, "sarfaroshi ki tamanna" "the desire to sacrifice" and "mera rang de basanti chola" "o mother!

ਡਾਈ ਮੇਰੇ ਚੋਗਾ ਬਸੰਤ ਦਾ ਰੰਗ "ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਂ ਸਬੰਧਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
dye my robe the colour of spring" are largely associated with singh's martyrdom and have been used in a number of related films.

ਹੋਰ, 1968 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਸਿੰਘ ਦੀ 61 ਵੀਂ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
other in 1968, a postage stamp was issued in india commemorating the 61st birth anniversary of singh.

ਉਸ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ 2012 ਵਿੱਚ ਗੇੜ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a coin commemorating him was released for circulation in 2012.

ਹਵਾਲੇ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਵਰਕਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਦੱਤਾ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ 2008
references notes citations works cited further reading datta, vishwanath 2008 .

ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ.
gandhi and bhagat singh.

ਰੂਪਾ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-291-1367-2.
rupa & co. isbn 978-81-291-1367-2.

ਹਬੀਬ, ਇਰਫਾਨ ਸ. ਸਿੰਘ, ਭਗਤ 2007.
habib, irfan s. singh, bhagat 2007 .

ਬੋਲੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
to make the deaf hear ideology and programme of bhagat singh and his comrades.

ਤਿੰਨ ਲੇਖ ਸਮੂਹਕ.
three essays collective.

isbn 978-81-88789-56-6.
isbn 978-81-88789-56-6.

ਮੈਕਲੀਨ, ਕਾਮਾ 2015.
maclean, kama 2015 .

ਅੰਤਰਵਰਤੀ ਭਾਰਤ ਹਿੰਸਾ, ਚਿੱਤਰ, ਅਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸ.
a revolutionary history of interwar india violence, image, voice and text.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਓ.ਯੂ.ਪੀ.
new york oup.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9780190217150.
isbn 9780190217150.

ਨਾਇਰ, ਨੀਤੀ 2011.
nair, neeti 2011 .

ਹੋਮਲੈਂਡਜ਼ ਬਦਲਣਾ.
changing homelands.

ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
harvard university press.

isbn 978-0-674-05779-1.
isbn 978-0-674-05779-1.

ਨੂਰਾਨੀ, ਅਬਦੁੱਲ ਗਫੂਰ ਅਬਦੁੱਲ ਮਜੀਦ 2001.
noorani, abdul gafoor abdul majeed 2001 .

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਨਿਆਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ।
the trial of bhagat singh politics of justice.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

isbn 0-19-579667-5.
isbn 0-19-579667-5.

ਸ਼ਰਮਾ, ਸ਼ਾਲਿਨੀ 2010.
sharma, shalini 2010 .

ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ ਗਵਰਨੈਂਸ ਐਂਡ ਸਿਡਿਸ਼ਨ ਇਨ ਰੈਡੀਕਲ ਰਾਜਨੀਤੀ.
radical politics in colonial punjab governance and sedition.

ਲੰਡਨ ਰਾoutਟਲੇਜ.
london routledge.

isbn 9780415456883.
isbn 9780415456883.

ਸਿੰਘ, ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ 1993.
singh, randhir singh, trilochan 1993 .

ਭਾਈ ਸੁਧਾਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਸੁਧਾਰਕ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਦੇ ਨਾਇਕ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੈਦੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ।
autobiography of bhai sahib randhir singh freedom fighter, reformer, theologian, saint and hero of lahore conspiracy case, first prisoner of gurdwara reform movement.

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਟਰੱਸਟ
bhai sahib randhir singh trust.

ਵੜੈਚ, ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ 2007.
waraich, malwinder jit singh 2007 .

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਦੀਵੀ ਬਾਗੀ.
bhagat singh the eternal rebel.

ਦਿੱਲੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿਭਾਗ.
delhi publications division.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9788123014814.
isbn 9788123014814.

ਵੜੈਚ, ਮਾਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਗੁਰਦੇਵ ਡਿੰਘ 2005.
waraich, malwinder jit singh sidhu, gurdev dingh 2005 .

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹਨ।
the hanging of bhagat singh complete judgement and other documents.

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਸਟਰ.
chandigarh unistar.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਉਸਦੀ ਹਿੰਸਾ ਸਿਰਫ ਮਾਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਉਟਲੁੱਕ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿ physਨ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ energyਰਜਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਪੁੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ.
external links bhagat singh biography, and letters written by bhagat singh his violence wasn't just about killing, outlook the indomitable courage and sacrifice of bhagat singh and his comrades will continue to inspire people, the tribune in physics, a wave is an oscillation accompanied by a transfer of energy that travels through a medium space or mass .

ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
frequency refers to the addition of time.

ਵੇਵ ਮੋਸ਼ਨ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਪਲੇਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁੰਜ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਨਾਲ.
wave motion transfers energy from one point to another, which displace particles of the transmission is, with little or no associated mass transport.

ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਲਗਭਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ, ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ cਿੱਲੇ ਜਾਂ ਕੰਬਣ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
waves consist, instead, of oscillations or vibrations of a physical quantity , around almost fixed locations.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਹਨ.
there are two main types of waves.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਲਹਿਰਾਂ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਧਿਅਮ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mechanical waves propagate through a medium, and the substance of this medium is deformed.

ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਫਿਰ ਵਿਗਾੜ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
restoring forces then reverse the deformation.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂ .ੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਹਵਾ ਦੇ ਅਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ.
for example, sound waves propagate via air molecules colliding with their neighbors.

ਜਦੋਂ ਅਣੂ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਉਛਲਦੇ ਹਨ.
when the molecules collide, they also bounce away from each other a restoring force .

ਇਹ ਅਣੂਆਂ ਨੂੰ ਤਰੰਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
this keeps the molecules from continuing to travel in the direction of the wave.

ਦੂਜੀ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
the second main type, electromagnetic waves, do not require a medium.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੋਨੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜਡ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਖਲਾਅ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
instead, they consist of periodic oscillations of electrical and magnetic fields originally generated by charged particles, and can therefore travel through a vacuum.

ਇਹ ਕਿਸਮਾਂ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਓ ਵੇਵ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ, ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਦਿਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ, ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these types vary in wavelength, and include radio waves, microwaves, infrared radiation, visible light, ultraviolet radiation, x-rays and gamma rays.

ਵੇਵ ਨੂੰ ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਘਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਧਦਾ ਹੈ.
waves are described by a wave equation which sets out how the disturbance proceeds over time.

ਇਸ ਸਮੀਕਰਣ ਦਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਰੂਪ ਤਰੰਗ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the mathematical form of this equation varies depending on the type of wave.

ਅੱਗੇ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿਚਲੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਵ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
further, the behavior of particles in quantum mechanics are described by waves.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਪੁਲਾੜ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕੰਬਣੀ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ.
in addition, gravitational waves also travel through space, which are a result of a vibration or movement in gravitational fields.

ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਗੜਬੜੀ cਰਜਾ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਲੰਬਵਤ ਜਾਂ itਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਦੁਵਿਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
a wave can be transverse, where a disturbance creates oscillations that are perpendicular to the propagation of energy transfer, or longitudinal the oscillations are parallel to the direction of energy propagation.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੇਵ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਾ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਵਰਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
while mechanical waves can be both transverse and longitudinal, all electromagnetic waves are transverse in free space.

ਸਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵੇਵ ਲਈ ਇਕੋ, ਸਰਬੋਤਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
general features a single, all-encompassing definition for the term wave is not straightforward.

ਇੱਕ ਥਿੜਕਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਮੁੱਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a vibration can be defined as a back-and-forth motion around a reference value.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਕੰਬਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੋਵੇ.
however, a vibration is not necessarily a wave.

ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜੋ ਇੱਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸਰਹੱਦ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵੇਵ ਦੇ ਅਖਵਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
an attempt to define the necessary and sufficient characteristics that qualify a phenomenon to be called a wave results in a fuzzy border line.

ਸ਼ਬਦ ਵੇਵ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਨੁਭਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਿਕ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
the term wave is often intuitively understood as referring to a transport of spatial disturbances that are generally not accompanied by a motion of the medium occupying this space as a whole.

ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕੰਬਣੀ ਦੀ theਰਜਾ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਹਾਲ 1980 ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪੀ. 8.
in a wave, the energy of a vibration is moving away from the source in the form of a disturbance within the surrounding medium hall 1980, p. 8 .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਗਤੀ ਸਥਿਰ ਤਰੰਗ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲਹਿਰ, ਜਿੱਥੇ bothਰਜਾ ਦੋਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਹਲਕੇ ਵੇਵ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਇੱਕ ਟੀਚਾ ਵੇਵ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ.
however, this motion is problematic for a standing wave for example, a wave on a string , where energy is moving in both directions equally, or for electromagnetic e.g., light waves in a vacuum, where the concept of medium does not apply and interaction with a target is the key to wave detection and practical applications.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਓਵਨ ਵਿਚ ਅਤੇ ਰੇਡਾਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਰੇਡੀਓ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਰੇਡਿਓ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਨ ਜੋ ਰੇਡੀਓ ਰਿਸੀਵਰ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਤਰੰਗ ਵਰਤਾਰੇ.
there are water waves on the ocean surface gamma waves and light waves emitted by the sun microwaves used in microwave ovens and in radar equipment radio waves broadcast by radio stations and sound waves generated by radio receivers, telephone handsets and living creatures as voices , to mention only a few wave phenomena.

ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇੱਕ ਵੇਵ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹਰੇਕ ਖਾਸ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
it may appear that the description of waves is closely related to their physical origin for each specific instance of a wave process.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਧੁਨੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਟਿਕਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਕੰਬਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
for example, acoustics is distinguished from optics in that sound waves are related to a mechanical rather than an electromagnetic wave transfer caused by vibration.

ਧਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਜ, ਗਤੀ, ਜੜਤ ਜਾਂ ਲਚਕੀਲਾਪਨ, ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਆਪਟਿਕ ਵੇਵ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
concepts such as mass, momentum, inertia, or elasticity, become therefore crucial in describing acoustic as distinct from optic wave processes.

ਮੂਲ ਵਿਚ ਇਹ ਅੰਤਰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਤਰੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this difference in origin introduces certain wave characteristics particular to the properties of the medium involved.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਭੰਡਾਰਾਂ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸਦਮਾ ਵੇਵ ਆਦਿ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ
for example, in the case of air vortices, radiation pressure, shock waves etc.

ਸੋਲਿਡਜ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਰੇਲੇਅ ਵੇਵ, ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੋਰ .... ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੂਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਲਈ ਆਮ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
in the case of solids rayleigh waves, dispersion and so on.... other properties, however, although usually described in terms of origin, may be generalized to all waves.

ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੇਵ ਥਿ .ਰੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਵ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
for such reasons, wave theory represents a particular branch of physics that is concerned with the properties of wave processes independently of their physical origin.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਮੂਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਚਲਦੀ ਗੜਬੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਜੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਕਠੋਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਨੰਤ.
for example, based on the mechanical origin of acoustic waves, a moving disturbance in can exist if and only if the medium involved is neither infinitely stiff nor infinitely pliable.

ਜੇ ਇੱਕ ਮੀਡੀਅਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਸਖਤ .ੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ ਹੋਣਗੇ, ਕੰਬਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੇਵ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ.
if all the parts making up a medium were rigidly bound, then they would all vibrate as one, with no delay in the transmission of the vibration and therefore no wave motion.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੰਬਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ, ਕੋਈ ਤਰੰਗ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
on the other hand, if all the parts were independent, then there would not be any transmission of the vibration and again, no wave motion.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਬਿਆਨ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਰਥਹੀਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵੇਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੂਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਇੱਕ ਕੰਬਣੀ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੰਬਣੀ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ. ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਨੇੜਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ.
although the above statements are meaningless in the case of waves that do not require a medium, they reveal a characteristic that is relevant to all waves regardless of origin within a wave, the phase of a vibration that is, its position within the vibration cycle is different for adjacent points in space because the vibration reaches these points at different times.

ਇਕ-ਅਯਾਮੀ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਗਣਿਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਨ ਇਕ ਯਾਤਰਾ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਵੇਵ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਜੋ ਇਕ ਮੀਰੀ ਦੇ ਤਾਰ' ਤੇ ਇਕ ਨਬਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
mathematical description of one-dimensional waves wave equation consider a traveling transverse wave which may be a pulse on a string the medium .

ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਸਥਾਈ ਮਾਪ ਲਈ ਸਟ੍ਰਿੰਗ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ.
consider the string to have a single spatial dimension.

ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ x ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ x ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰੋ.
consider this wave as traveling in the x displaystyle x direction in space.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਐਕਸ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ x ਦਿਸ਼ਾ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਐਕਸ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ x ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
e.g., let the positive x displaystyle x direction be to the right, and the negative x displaystyle x direction be to the left.

ਨਿਰੰਤਰ ਐਪਲੀਟਿitudeਡ ਯੂ ਡਿਸਪਲੇਸੈਲਯੂ ਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵੇਗ v ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ v, ਜਿੱਥੇ v ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ v ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਐਪਲੀਟਿ lineਡ ਲੀਨੀਅਰ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਨਾਨਲਾਈਨ ਨਹੀਂ.
with constant amplitude u displaystyle u with constant velocity v displaystyle v , where v displaystyle v is independent of wavelength no dispersion independent of amplitude linear media, not nonlinear .

ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੰਗ ਰੂਪ ਜਾਂ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰੰਗ ਦਾ ਦੋ-ਪਾਸੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ux, t f xvt ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ux, t f xv t ਵੇਵਫਾਰਮ f ਡਿਸਪਲੇਸਾਈਲ f ਦੁਆਰਾ ਸੱਜੇ ux ਦੀ ਯਾਤਰਾ, t g xvt ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ux, t g xvt ਵੇਵਫਾਰਮ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. g ਡਿਸਪਲੇਸਾਈਲ g ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਡੀ ਐਲਬਰਟ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ux, t f xvt g xvt ਦੁਆਰਾ.
with constant waveform, or shape this wave can then be described by the two-dimensional functions u x , t f x v t displaystyle u x,t f x-v t waveform f displaystyle f traveling to the right u x , t g x v t displaystyle u x,t g x v t waveform g displaystyle g traveling to the left or, more generally, by d'alembert's formula u x , t f x v t g x v t .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ux, ਟੀ ਐਫ ਐਕਸ-ਵੀ ਟੀ ਜੀ ਐਕਸ ਵੀਟੀ.
displaystyle u x,t f x-vt g x vt .

, ਦੋ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਵੇਵਫਾਰਮ ਐੱਫ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਐੱਫ ਅਤੇ ਜੀ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
, representing two component waveforms f displaystyle f and g displaystyle g traveling through the medium in opposite directions.

ਇਸ ਤਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅੰਸ਼ਕ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੀਕਰਣ 1 v 2 2 ut 2 2 ux 2 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a generalized representation of this wave can be obtained as the partial differential equation 1 v 2 2 u t 2 2 u x 2 .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਫ੍ਰੈਕ 1 ਵੀ 2 ਫ੍ਰੈਕ ਅਧੂਰਾ 2 ਯੂ ਅੰਸ਼ਕ ਟੀ 2 ਫ੍ਰੈਕ ਅਧੂਰਾ 2 ਯੂ ਅੰਸ਼ਕ x 2.
displaystyle frac 1 v 2 frac partial 2 u partial t 2 frac partial 2 u partial x 2 .

, ਆਮ ਹੱਲ ਦੁਹੇਮਲ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
, general solutions are based upon duhamel's principle.

ਵੇਵ ਫਾਰਮ ਡੀ ਅਲੇਮਬਰਟ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਿਚ ਐਫ ਦੇ ਰੂਪ ਜਾਂ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਐਕਸ ਆਰ ਵੀ ਟੀ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
wave forms the form or shape of f in d'alembert's formula involves the argument x vt.

ਇਸ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਥਿਰ ਮੁੱਲ ਐਫ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਮੁੱਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੇ x ਉਸੇ ਦਰ ਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੀਟੀ ਵਧਦਾ ਹੈ.
constant values of this argument correspond to constant values of f, and these constant values occur if x increases at the same rate that vt increases.

ਯਾਨੀ, ਫੰਕਸ਼ਨ ਐਫ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰ ਬਣਦੀ ਵੇਗ v ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ x- ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੀ ਉਸੇ ਰਫਤਾਰ ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ x- ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰੇਗਾ.
that is, the wave shaped like the function f will move in the positive x-direction at velocity v and g will propagate at the same speed in the negative x-direction .

ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਰੀਅਡ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਭਾਵ ਐਫ ਐਕਸ ਵੀ ਟੀ ਐਫ ਐਕਸ ਵੀਟੀ, ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਐਫ ਦੀ ਪੀਰੀਅਡਿਟੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਮੇਂ ਟੀ ਦੀ ਇਕ ਸਨੈਪਸ਼ਾਟ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਲਹਿਰ ਦੀ.
in the case of a periodic function f with period , that is, f x vt f x vt , the periodicity of f in space means that a snapshot of the wave at a given time t finds the wave varying periodically in space with period the wavelength of the wave .

ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਐਫ ਦੀ ਇਹ ਅੰਤਰਾਲ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਫ xvt ਟੀਐਫ x ਵੀਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਵੀਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨ ਐਕਸ 'ਤੇ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਨਿਰੀਖਣ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਟੀ ​​ਵੀ. ਐਪਲੀਟਿitudeਡ ਅਤੇ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਵ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ' ਤੇ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਦਾ ਐਪਲੀਟਿitudeਡਡ ਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਵ ਇੱਕ ਸੀ.ਡਬਲਯੂ
in a similar fashion, this periodicity of f implies a periodicity in time as well f x v t t f x vt provided vt , so an observation of the wave at a fixed location x finds the wave undulating periodically in time with period t v. amplitude and modulation the amplitude of a wave may be constant in which case the wave is a c.w.

ਜਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਤਰੰਗ, ਜਾਂ ਮੌਡਿ beਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕੇ.
or continuous wave , or may be modulated so as to vary with time and or position.

ਐਪਲੀਟਿ .ਡ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਨੂੰ ਵੇਵ ਦਾ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the outline of the variation in amplitude is called the envelope of the wave.

ਗਣਿਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੋਡੀ waveਲਡ ਵੇਵ ਨੂੰ ux, t a x, t sin kxt, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ux, t a x, t sin kx- oomega t phi ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ x, t ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ a x, t ਐਪਲੀਟਿitudeਡ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਹੈ ਵੇਵ ਦਾ, ਕੇ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਕੇ ਵੇਵੰਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਫਾਈ ਹੈ.
mathematically, the modulated wave can be written in the form u x , t a x , t sin k x t , displaystyle u x,t a x,t sin kx- omega t phi , where a x , t displaystyle a x, t is the amplitude envelope of the wave, k displaystyle k is the wavenumber and displaystyle phi is the phase.

ਜੇ ਸਮੂਹ ਵੇਗੋਸਿਟੀ ਵੀ ਜੀ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਵੀ ਜੀ ਜੀ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ ਵੇਵ-ਵੇਲੰਥ-ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ux, t ਏ xvgt sin kxt, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ux, t ਏ xv ਜੀਟੀ ਪਾਪ ਕੇਐਕਸ- ਓਮੇਗਾ ਟੀ ਫਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਫਾਫਾਟਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ ਵੇਗ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ.
if the group velocity v g displaystyle v g see below is wavelength-independent, this equation can be simplified as u x , t a x v g t sin k x t , displaystyle u x,t a x-v g t sin kx- omega t phi , showing that the envelope moves with the group velocity and retains its shape.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਮੂਹ ਵੇਗ ਵੇਵ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਬਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਇੱਕ inੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਲਿਫਾਫੇ ਸਮੀਕਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
otherwise, in cases where the group velocity varies with wavelength, the pulse shape changes in a manner often described using an envelope equation.

ਪੜਾਅ ਦਾ ਵੇਗ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਵੇਗ ਦੋ ਵੇਗ ਹਨ ਜੋ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪੜਾਅ ਦਾ ਵੇਗ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਵੇਗ.
phase velocity and group velocity there are two velocities that are associated with waves, the phase velocity and the group velocity.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਵੇਵਫਾਰਮ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
to understand them, one must consider several types of waveform.

ਸਰਲਤਾ ਲਈ, ਇਮਤਿਹਾਨ ਇਕ ਅਯਾਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ.
for simplification, examination is restricted to one dimension.

ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ, ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵੇਵ ਦਾ ਰੂਪ x, t a extxt, displaystyle psi x, t ae i ਖੱਬੇ ਕੇਐਕਸ- ਓਮੇਗਾ ਟੀ ਸੱਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ uleਲਰ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਮ ਸਾਈਨ ਅਤੇ ਕੋਸਾਈਨ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the most basic wave a form of plane wave may be expressed in the form x , t a e i k x t , displaystyle psi x,t ae i left kx- omega t right , which can be related to the usual sine and cosine forms using euler's formula.

ਆਰਗੂਮੈਂਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਿਖਣਾ, kxt 2 xvt ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ kx- ਓਮੇਗਾ ਟੀ ਖੱਬੇ frac 2 ਪਾਈ lambda ਸੱਜੇ x-vt, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੀਕਰਨ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪੜਾਅ ਦੇ ਨਾਲ x- ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ 2 k ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਲਾਂਬਡਾ frac 2 pi k ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਬਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵੇਗ vpk ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਵੀਪੀ ਫ੍ਰੈਕ ਓਮੇਗਾ ਕੇ,.
rewriting the argument, k x t 2 x v t displaystyle kx- omega t left frac 2 pi lambda right x-vt , makes clear that this expression describes a vibration of wavelength 2 k displaystyle lambda frac 2 pi k traveling in the x-direction with a constant phase velocity v p k displaystyle v p frac omega k , .

ਵਿਚਾਰੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਕ ਲਿਫਾਫਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਸਥਾਨਕ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ x, ਟੀਡੀਕੇ 1 ਏ ਕੇ 1 ਈਕ 1 ਐਕਸ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਪੀ ਐਸ ਐਕਸ, ਟੀ ਇੰਟ - ਇਨਫਟੀ ਡੀ ਕੇ 1 ਏ ਕੇ 1 ਈਆਈ ਖੱਬੇ ਕੇ 1 ਐਕਸ- ਓਮੇਗਾ ਟੀ ਸੱਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਹੁਣ ਇਕ ਕੇ 1 ਅਟੁੱਟ ਹੈ ਇਕ ਕੇ 1 ਦਾ ਉਲਟਾ ਫਿrierਰੀਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮ ਇਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੁਆਇੰਟ ਕੇ 1 ਕੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਵ ਵੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਿੱਖੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਘਾਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਏਏ ਓਕੇ 1 ਈਕ 1, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਏਏ ਓਕੇ 1 ਈ ਆਈ ਐਲਫਾ ਕੇ 1, ਏਓ ਦੀ ਏ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਨਾਲ.
the other type of wave to be considered is one with localized structure described by an envelope, which may be expressed mathematically as, for example x , t d k 1 a k 1 e i k 1 x t , displaystyle psi x,t int - infty infty dk 1 a k 1 e i left k 1 x- omega t right , where now a k1 the integral is the inverse fourier transform of a k1 is a function exhibiting a sharp peak in a region of wave vectors surrounding the point k1 k. in exponential form a a o k 1 e i k 1 , displaystyle a a o k 1 e i alpha k 1 , with ao the magnitude of a.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਏਓ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਚੋਣ ਇੱਕ ਗੌਸੀ ਵੇਵ ਪੈਕਟ ਹੈ ਓਕੇ 1 ਐਨ ਈ 2 ਕੇ 1 ਕੇ 2 2, ਜਿੱਥੇ ਕੇ 1 ਦੇ ਬਾਰੇ k1- ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ n ਲਹਿਰ ਦਾ ਐਪਲੀਟਿ .ਡ ਹੈ.
for example, a common choice for ao is a gaussian wave packet a o k 1 n e 2 k 1 k 2 2 , where determines the spread of k1-values about k, and n is the amplitude of the wave.

ਇਸਦੇ ਆਰਗੂਮੈਂਟ, ਕੇ 1 ਨੂੰ ਕਹੋ, ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੰਕਸ਼ਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ cancelਦੇ ਹਨ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ interੰਗ ਨਾਲ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the exponential function inside the integral for oscillates rapidly with its argument, say k1 , and where it varies rapidly, the exponentials cancel each other out, interfere destructively, contributing little to .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਘਾਤਕ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ.
however, an exception occurs at the location where the argument of the exponential varies slowly.

ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਅਜਿਹੇ ਅਨਿੱਖੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਪੜਾਅ ਦੇ methodੰਗ ਲਈ ਅਧਾਰ ਹੈ.
this observation is the basis for the method of stationary phase for evaluation of such integrals.

ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੇ 1 ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਡੀਡੀਕੇ 1 ਕੇ 1 ਕੇਐਕਸਟੀਡੀਡੀਕੇ 1 ਕੇ 1 ਕੇਡੀਡੀਕੇ 1 ਕੇ 1 ਕੇ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਬਾਕੀ ਹੈ.
the condition for to vary slowly is that its rate of change with k1 be small this rate of variation is d d k 1 k 1 k x t d d k 1 k 1 k d d k 1 k 1 k , displaystyle left.

frac d varphi dk 1 ਸੱਜੇ k 1 k xt ਖੱਬੇ.
frac d varphi dk 1 right k 1 k x-t left.

ਫ੍ਰੈਕ ਡੀ ਓਮੇਗਾ ਡੀਕੇ 1 ਸੱਜੇ ਕੇ 1 ਕੇ ਖੱਬੇ.
frac d omega dk 1 right k 1 k left.

ਫ੍ਰੈਕ ਡੀ ਅਲਫ਼ਾ ਡੀਕੇ 1 ਸਹੀ ਕੇ 1 ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੇ 1 ਕੇ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਏ ਕੇ 1 ਇੱਥੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ.
frac d alpha dk 1 right k 1 k , where the evaluation is made at k1 k because a k1 is centered there.

ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ x ਜਿੱਥੇ ਪੜਾਅ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਸਥਿਤੀ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਤੀ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੂਹ ਵੇਗ vgddk ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
this result shows that the position x where the phase changes slowly, the position where is appreciable, moves with time at a speed called the group velocity v g d d k .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਵੀਜੀ ਫ੍ਰੈਕ ਡੀ ਓਮੇਗਾ ਡੀਕੇ.
displaystyle v g frac d omega dk .

ਸਮੂਹ ਦਾ ਵੇਗ ਇਸ ਲਈ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਤੇ ਜੁੜਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇ. ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰੰਗ ਪੈਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਕਣ ਦੀ eਰਜਾ e 2 2m ਹੈ.
the group velocity therefore depends upon the dispersion relation connecting and k. for example, in quantum mechanics the energy of a particle represented as a wave packet is e 2 2m .

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ, ਸਮੂਹ ਦਾ ਵੇਗ vgkm ਹੈ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ vg frac hbar ਕਿਮੀ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਕਣ ਦੀ ਗਤੀ ਇਸਦੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈ.
consequently, for that wave situation, the group velocity is v g k m , displaystyle v g frac hbar k m , showing that the velocity of a localized particle in quantum mechanics is its group velocity.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵੇਗ k ਨਾਲ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੇਵ ਪੈਕੇਟ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਣ ਘੱਟ ਸਥਾਨਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because the group velocity varies with k, the shape of the wave packet broadens with time, and the particle becomes less localized.

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਵੇਵ ਪੈਕਟ ਦੀਆਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਵੇਵ ਦੀ ਗਤੀ ਇਕ ਰੇਟ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੇਵ ਵੇਲਥ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਹੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਜਿੰਨਾ ਲਹਿਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ.
in other words, the velocity of the constituent waves of the wave packet travel at a rate that varies with their wavelength, so some move faster than others, and they cannot maintain the same interference pattern as the wave propagates.

ਸਾਈਨਸੋਇਡਿਅਲ ਵੇਵ ਗਣਿਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਹਿਰ ਇਕੋ ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਸਾਈਨ ਵੇਵ ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਵੇਵ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸੋਇਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਐਪਲੀਟਿ uਡ u ਡਿਸਪਲੇਸਾਈਲ u ਸਮੀਖਿਆ ux, t a sin kxt, displaystyle ux, t a sin kx- oomega t phi, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਏ, ਵੇਵ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਪਲੀਟਿ .ਡਿਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਰੰਗ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਮਿਆਨੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ.
sinusoidal waves mathematically, the most basic wave is the spatially one-dimensional sine wave or harmonic wave or sinusoid with an amplitude u displaystyle u described by the equation u x , t a sin k x t , displaystyle u x,t a sin kx- omega t phi , where a displaystyle a is the maximum amplitude of the wave, maximum distance from the highest point of the disturbance in the medium the crest to the equilibrium point during one wave cycle.

ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ, ਇਹ ਬੇਸਲਾਈਨ ਅਤੇ ਵੇਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਕਾਰੀ ਦੂਰੀ ਹੈ.
in the illustration to the right, this is the maximum vertical distance between the baseline and the wave.

x ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ x ਹੈ s ਰਫਤਾਰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਟੀ ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ ਟੀ ਟਾਈਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਕੇ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਕੇ ਹੈ ਵੇਵੈਂਬਰ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਓਮੇਗਾ ਐਂਗਿ .ਲਰ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਫਾਈ ਸਥਿਰ ਹੈ.
x displaystyle x is the space coordinate t displaystyle t is the time coordinate k displaystyle k is the wavenumber displaystyle omega is the angular frequency displaystyle phi is the phase constant.

ਐਪਲੀਟਿ .ਡ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਤਰੰਗ ਦੀ ਕਿਸਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the units of the amplitude depend on the type of wave.

ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੇਵ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੀਟਰ, ਲੰਬਾਈਦਾਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੇਵ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਸਲ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਇੱਕ ਰੂਪ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਵੈੱਕਯੁਮ ਵੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੋਲਟ ਮੀਟਰ.
transverse mechanical waves e.g., a wave on a string have an amplitude expressed as a distance e.g., meters , longitudinal mechanical waves e.g., sound waves use units of pressure e.g., pascals , and electromagnetic waves a form of transverse vacuum wave express the amplitude in terms of its electric field e.g., volts meter .

ਵੇਵ ਵੇਲੈਂਥ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਲਾਂਬਡਾ ਦੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਿਸਟਸ ਜਾਂ ਟ੍ਰੈਜਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਰਾਬਰ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਟਰ' ਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the wavelength displaystyle lambda is the distance between two sequential crests or troughs or other equivalent points , generally is measured in meters.

ਇੱਕ ਵੇਵੰਬਰ ਕੇ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਕੇ, ਰੇਡਿਅਨਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ਦੀ ਵੇਵ ਦੀ ਸਥਿਰ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ, ਕੇ 2 ਦੇ ਨਾਲ ਤਰੰਗ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a wavenumber k displaystyle k , the spatial frequency of the wave in radians per unit distance typically per meter , can be associated with the wavelength by the relation k 2 .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਫ੍ਰੈਕ 2 ਪਾਈ ਲੈਂਬਡਾ.
displaystyle k frac 2 pi lambda .

, ਅੰਤਰਾਲ ਟੀ ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ ਟੀ, ਇੱਕ ਵੇਵ ਦੇ ਦੁਲਮਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਲਈ ਸਮਾਂ ਹੈ.
, the period t displaystyle t is the time for one complete cycle of an oscillation of a wave.

ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ f ਡਿਸਪਲੇ ਸਟਾਈਲ f ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰਟਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਹਰਟਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the frequency f displaystyle f is the number of periods per unit time per second and is typically measured in hertz denoted as hz.

ਇਹ f 1 ਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
these are related by f 1 t .

ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ f frac 1 t.
displaystyle e v r frac i v r 2 .

, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਇਕ ਲਹਿਰ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਤੇ ਅਵਧੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
, in other words, the frequency and period of a wave are reciprocals.

ਐਂਗਿularਲਰ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਓਮੇਗਾ ਰੇਡੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the angular frequency displaystyle omega represents the frequency in radians per second.

ਇਹ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਜਾਂ ਪੀਰੀਅਡ 2 f 2 t ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
it is related to the frequency or period by 2 f 2 t .

ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਓਮੇਗਾ 2 ਪਾਈ f frac 2 pi t.
displaystyle omega 2 pi f frac 2 pi t .

, ਨਿਰੰਤਰ ਰਫਤਾਰ v ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ v ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਈਨਸੋਇਡਿਅਲ ਵੇਵਫੌਰਮ ਦਾ ਵੇਵਲੈਂਥ ਡਿਸਪਲੇਸਟੀਲ ਲਾਂਬਦਾ, ਵੀ.ਐਫ. ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ ਲਾਂਬੜਾ ਫ੍ਰੈਕ ਵੀ.ਐਫ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਨੂੰ ਵੇਵ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਵੇਗ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਗਤੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਫ ਡਿਸਪਲੇਸਟਾਈਲ f ਵੇਵ ਦੀ ਹੈ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ
, the wavelength displaystyle lambda of a sinusoidal waveform traveling at constant speed v displaystyle v is given by v f , displaystyle lambda frac v f , where v displaystyle v is called the phase speed magnitude of the phase velocity of the wave and f displaystyle f is the wave's frequency.

ਵੇਵ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਲਹਿਰ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ.
wavelength can be a useful concept even if the wave is not periodic in space.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ waveੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਸਥਾਨਕ ਤਰੰਗ-ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਅਨੂਲੇਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤਰੰਗ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
for example, in an ocean wave approaching shore, the incoming wave undulates with a varying local wavelength that depends in part on the depth of the sea floor compared to the wave height.

ਵੇਵ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਥਾਨਕ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਥਾਨਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the analysis of the wave can be based upon comparison of the local wavelength with the local water depth.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨਮਾਨੇ ਤਰੰਗ ਦੇ ਆਕਾਰ ਗੈਰ-ਰਹਿਤ ਰੇਖਿਕ ਸਮੇਂ-ਅਵਤਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਪਰੰਤੂ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਸਾਈਨ ਵੇਵ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਕਲ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰੇਗੀ ਪਰ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਐਪਲੀਟਿ forਡ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ.
although arbitrary wave shapes will propagate unchanged in lossless linear time-invariant systems, in the presence of dispersion the sine wave is the unique shape that will propagate unchanged but for phase and amplitude, making it easy to analyze.

ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਫੈਲਾਅ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰੇਖਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਸਾਈਨ ਵੇਵ ਕੁਝ ਖਾਸ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਰੇਂਜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਧਿਅਮ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
due to the relations, a linear medium with dispersion also exhibits loss, so the sine wave propagating in a dispersive medium is attenuated in certain frequency ranges that depend upon the medium.

ਸਾਈਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਈਨ ਵੇਵ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸੋਇਡ ਦੀ ਸਪੇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਵ ਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the sine function is periodic, so the sine wave or sinusoid has a wavelength in space and a period in time.

ਸਾਈਨਸੋਇਡ ਹਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦੂਰੀਆਂ ਲਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਅੰਤਰਾਲ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
the sinusoid is defined for all times and distances, whereas in physical situations we usually deal with waves that exist for a limited span in space and duration in time.

ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਨਮਾਨੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਫਿrierਰਿਯਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਾਈਨਸੋਇਡਿਅਲ ਵੇਵ ਦੇ ਅਨੰਤ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
fortunately, an arbitrary wave shape can be decomposed into an infinite set of sinusoidal waves by the use of fourier analysis.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਸਾਈਨਸੋਇਡਿਅਲ ਵੇਵ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਕੇਸ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as a result, the simple case of a single sinusoidal wave can be applied to more general cases.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੀਡੀਆ ਲਕੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਇਸ ਤਰਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮਨਮਾਨੀ ਤਰੰਗ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਇੱਕ ਆਮ ਤਰੰਗ ਦੇ theਾਂਚੇ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਾਈਨਸੋਇਡਿਅਲ ਵੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜੋੜ ਕੇ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in particular, many media are linear, or nearly so, so the calculation of arbitrary wave behavior can be found by adding up responses to individual sinusoidal waves using the superposition principle to find the solution for a general waveform.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਾਧਿਅਮ ਗ਼ੈਰ-ਲਾਈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਰੰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਸਾਈਨ-ਵੇਵ ਦੇ ਸੜਨ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
when a medium is nonlinear, the response to complex waves cannot be determined from a sine-wave decomposition.

ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਸਥਿਰ ਤਰੰਗਾਂ ਇੱਕ ਖੜ੍ਹੀ ਲਹਿਰ, ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਵੇਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
plane waves standing waves a standing wave, also known as a stationary wave, is a wave that remains in a constant position.

ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਧਿਅਮ ਤਰੰਗ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਦਖਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this phenomenon can occur because the medium is moving in the opposite direction to the wave, or it can arise in a stationary medium as a result of interference between two waves traveling in opposite directions.

ਬਰਾਬਰ ਐਪਲੀਟਿitudeਡ ਅਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਇੱਕ ਖੜ੍ਹੀ ਲਹਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the sum of two counter-propagating waves of equal amplitude and frequency creates a standing wave.

ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ.
standing waves commonly arise when a boundary blocks further propagation of the wave, thus causing wave reflection, and therefore introducing a counter-propagating wave.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਾਇਲਨ ਤਾਰ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਟਰਾਂਸਵਰਸ ਤਰੰਗਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਤਾਰ ਬਰਿੱਜ ਅਤੇ ਅਖਰੋਟ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
for example, when a violin string is displaced, transverse waves propagate out to where the string is held in place at the bridge and the nut, where the waves are reflected back.

ਬ੍ਰਿਜ ਅਤੇ ਗਿਰੀ 'ਤੇ, ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰਾਂ ਐਂਟੀਫੇਜ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਨੋਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
at the bridge and nut, the two opposed waves are in antiphase and cancel each other, producing a node.

ਦੋ ਨੋਡਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਐਂਟੀਨੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਤਰੰਗਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
halfway between two nodes there is an antinode, where the two counter-propagating waves enhance each other maximally.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ energyਰਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
there is no net propagation of energy over time.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੇਵ ਕਈ ਸਧਾਰਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਆਮ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵੇਵ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵ.
physical properties waves exhibit common behaviors under a number of standard situations, e. g. transmission and media waves normally move in a straight line i.e.

ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ rectilinearly.
rectilinearly through a transmission medium.

ਅਜਿਹੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਮਾਧਿਅਮ ਜੇ ਇਹ ਹੱਦ ਤਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਨਬੰਦ ਮਾਧਿਅਮ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਮਾਧਿਅਮ ਜਾਂ ਇਕੋ ਮਾਧਿਅਮ ਜੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਪੇਸ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਐਨੀਸੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਜੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਆਈਸੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਮਾਧਿਅਮ ਜੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਜੇ. ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
such media can be classified into one or more of the following categories a bounded medium if it is finite in extent, otherwise an unbounded medium a linear medium if the amplitudes of different waves at any particular point in the medium can be added a uniform medium or homogeneous medium if its physical properties are unchanged at different locations in space an anisotropic medium if one or more of its physical properties differ in one or more directions an isotropic medium if its physical properties are the same in all directions absorption absorption of waves means, if a kind of wave strikes a matter, it will be absorbed by the matter.

ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣੂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ.
when a wave with that same natural frequency impinges upon an atom, then the electrons of that atom will be set into vibrational motion.

ਜੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੀ ਇਕ ਲਹਿਰ ਇਕ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕੰਬਣੀ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਤਰੰਗ ਦੀ absorਰਜਾ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਬਣੀ ਗਤੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ.
if a wave of a given frequency strikes a material with electrons having the same vibrational frequencies, then those electrons will absorb the energy of the wave and transform it into vibrational motion.

ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਸਤਹ ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘਟਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਕੋਣ ਅਤੇ ਸਤਹ ਤੋਂ ਸਧਾਰਣ ਲਾਈਨ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਸਧਾਰਣ ਰੇਖਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਕੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
reflection when a wave strikes a reflective surface, it changes direction, such that the angle made by the incident wave and line normal to the surface equals the angle made by the reflected wave and the same normal line.

ਦਖਲ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਸੁਪਰਪੋਜੀਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪੈਟਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
interference waves that encounter each other combine through superposition to create a new wave called an interference pattern.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਜੋ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਲਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ.
important interference patterns occur for waves that are in phase.

ਰੀਫ੍ਰੇਕਸ਼ਨ ਰਿਫ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇਕ ਲਹਿਰ ਦੀ ਗਤੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ.
refraction refraction is the phenomenon of a wave changing its speed.

ਗਣਿਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੜਾਅ ਦੇ ਵੇਗ ਦਾ ਅਕਾਰ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mathematically, this means that the size of the phase velocity changes.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
typically, refraction occurs when a wave passes from one medium into another.

ਇੱਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵੇਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਸੂਚਕ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the amount by which a wave is refracted by a material is given by the refractive index of the material.

ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸਨੇਲ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਰਿਟਰੈਕਟਿਵ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
the directions of incidence and refraction are related to the refractive indices of the two materials by snell's law.

ਭਿੰਨਤਾ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮੋੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
diffraction a wave exhibits diffraction when it encounters an obstacle that bends the wave or when it spreads after emerging from an opening.

ਵਿਘਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵੇਵ ਦੀ ਤਰੰਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
diffraction effects are more pronounced when the size of the obstacle or opening is comparable to the wavelength of the wave.

ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਰੰਗ ਗਤੀ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ogਰਜਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
polarization the phenomenon of polarization arises when wave motion can occur simultaneously in two orthogonal directions.

ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਵੇਵ ਨੂੰ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
transverse waves can be polarized, for instance.

ਜਦੋਂ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੀਨੀਅਰ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਸਧਾਰਣ ਕੇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
when polarization is used as a descriptor without qualification, it usually refers to the special, simple case of linear polarization.

ਇਕ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਵੇਵ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ osਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a transverse wave is linearly polarized if it oscillates in only one direction or plane.

ਲੀਨੀਅਰ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ.
in the case of linear polarization.

ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੰਬਵਤ, ਉਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਅਕਸਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ cਕਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਹਰੀਜੱਟਲ", ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
it is often useful to add the relative orientation of that plane, perpendicular to the direction of travel, in which the oscillation occurs, such as "horizontal" for instance, if the plane of polarization is parallel to the ground.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਇਕ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਫਿਲਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
electromagnetic waves propagating in free space, for instance, are transverse they can be polarized by the use of a polarizing filter.

ਲੰਬਾਈ ਲਹਿਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ, ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ.
longitudinal waves, such as sound waves, do not exhibit polarization.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਲਈ ਦੁਲਹਣ ਦੀ ਸਿਰਫ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ.
for these waves there is only one direction of oscillation, that is, along the direction of travel.

ਫੈਲਾਓ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੜਾਅ ਵੇਗ ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਵੇਗ ਲਹਿਰ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
dispersion a wave undergoes dispersion when either the phase velocity or the group velocity depends on the wave frequency.

ਫੈਲਾਵਤੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਤਰੰਗੀ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
dispersion is most easily seen by letting white light pass through a prism, the result of which is to produce the spectrum of colours of the rainbow.

ਆਈਜ਼ੈਕ ਨਿtonਟਨ ਨੇ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਜਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ, ਆਪਟਿਕਸ 1704 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਿੱਟੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਕਈ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ.
isaac newton performed experiments with light and prisms, presenting his findings in the opticks 1704 that white light consists of several colours and that these colours cannot be decomposed any further.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੇਵ ਤਾਰਾਂ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਇੱਕ ਵਾਈਬਰੇਟਿੰਗ ਸਤਰ v ​​ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਵਰਸ ਵੇਵ ਦੀ ਗਤੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਤਰ t ਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਰਗ ਰੂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰੇਖਾ ਪੁੰਜ ਦੀ ਘਣਤਾ v t, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ v sqrt frac t mu, ਜਿਥੇ ਲੀਨੀਅਰ ਘਣਤਾ ਸਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਪੁੰਜ ਹੈ.
mechanical waves waves on strings the speed of a transverse wave traveling along a vibrating string v is directly proportional to the square root of the tension of the string t over the linear mass density v t , displaystyle v sqrt frac t mu , , where the linear density is the mass per unit length of the string.

ਧੁਨੀ ਤਰੰਗਾਂ ਧੁਨੀ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ v ਬੀ 0 ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਤੀ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਵੀ ਸਕ੍ਰੇਟ ਫ੍ਰੈਕ ਬੀ rh 0, ਜਾਂ ਐਡੀਏਬੈਟਿਕ ਬਲਕ ਮੋਡੂਲਸ ਦੇ ਵਰਗ ਰੂਟ, ਅੰਬੀਨਟ ਤਰਲ ਘਣਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ.
acoustic waves acoustic or sound waves travel at speed given by v b 0 , displaystyle v sqrt frac b rho 0 , , or the square root of the adiabatic bulk modulus divided by the ambient fluid density see speed of sound .

ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਇਕ ਛੱਪੜ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਤਹ ਦੇ ਬਿੰਦੂ bਰਬਿਟਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
water waves ripples on the surface of a pond are actually a combination of transverse and longitudinal waves therefore, the points on the surface follow orbital paths.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੇਵ ਜੋ ਗੈਸਾਂ, ਤਰਲਾਂ, ਤਰਲਾਂ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਹਿਰਾਂ, ਜੋ ਘੁੰਮਦੇ ਤਰਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਰਿਓਲਿਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦੀਆਂ ਵਿਗਾੜ ਹਨ.
mechanical wave that propagates through gases, liquids, solids and plasmas inertial waves, which occur in rotating fluids and are restored by the coriolis effect ocean surface waves, which are perturbations that propagate through water.

ਭੂਚਾਲ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸਦਮੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਤਰੰਗਾਂ, ਭਾਵ, ਮੋਟਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਘਣਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਅੱਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਮੈਨਟਿਕ ਵੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੈਟਾਚ੍ਰੋਨਲ ਵੇਵ ਸੰਯੋਜਿਤ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ.
seismic waves shock waves other waves of traffic, that is, propagation of different densities of motor vehicles, and so forth, which can be modeled as kinematic waves metachronal wave refers to the appearance of a traveling wave produced by coordinated sequential actions.

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪੁੰਜ-energyਰਜਾ ਸਮਾਨਤਾ ਸਮੀਕਰਣ ਇਸ ਫਾਰਮ ਦੇ ਲਈ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ cem displaystyle c sqrt frac em.
it is worth noting that the mass-energy equivalence equation can be solved for this form c e m displaystyle c sqrt frac e m .

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਹਿਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਫੀਲਡਸ ਦੀਆਂ ਦੁਵੱਲੀਆਂ ਹਨ.
electromagnetic waves an electromagnetic wave consists of two waves that are oscillations of the electric and magnetic fields.

ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੱਜੇ ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਹੈ.
an electromagnetic wave travels in a direction that is at right angles to the oscillation direction of both fields.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ, ਵੈੱਕਯੁਮ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੋਨਾਂ ਤਰੰਗ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in the 19th century, james clerk maxwell showed that, in vacuum, the electric and magnetic fields satisfy the wave equation both with speed equal to that of the speed of light.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉੱਭਰਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਹੈ.
from this emerged the idea that light is an electromagnetic wave.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਵੇਵ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰੰਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਵੇਵ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ, ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ, ਦਿਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ, ਐਕਸ-ਰੇ ਅਤੇ ਗਾਮਾ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
electromagnetic waves can have different frequencies and thus wavelengths , giving rise to various types of radiation such as radio waves, microwaves, infrared, visible light, ultraviolet, x-rays, and gamma rays.

ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਨ ਸਮੀਕਰਣ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿਚ ਕਣਾਂ ਦੇ ਤਰੰਗ ਵਰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
quantum mechanical waves equation the equation describes the wave-like behavior of particles in quantum mechanics.

ਇਸ ਸਮੀਕਰਣ ਦੇ ਹੱਲ ਵੇਵ ਫੰਕਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਣਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
solutions of this equation are wave functions which can be used to describe the probability density of a particle.

ਡੈਰਕ ਸਮੀਕਰਣ ਡੈਰਕ ਸਮੀਕਰਣ ਇਕ ਰੀਲੇਟਿਵਸਟਿਕ ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
dirac equation the dirac equation is a relativistic wave equation detailing electromagnetic interactions.

ਡਾਇਰਾਕ ਵੇਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਵਧੀਆ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
dirac waves accounted for the fine details of the hydrogen spectrum in a completely rigorous way.

ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਣ ਨੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੂਪ, ਐਂਟੀਮੇਟੈਟਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਖਿਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the wave equation also implied the existence of a new form of matter, antimatter, previously unsuspected and unobserved and which was experimentally confirmed.

ਕੁਆਂਟਮ ਫੀਲਡ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਡੈਰਕ ਸਮੀਕਰਣ ਨੂੰ ਸਪਿਨ-ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਆਂਟਮ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in the context of quantum field theory, the dirac equation is reinterpreted to describe quantum fields corresponding to spin- particles.

ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਵੇਵਜ਼ ਲੂਈਸ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੇਵਲੈਂਥ ਐਚਪੀ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਲਾਂਬਡਾ ਫ੍ਰੈਕ ਐਚਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਐਚ ਪਲੈਂਕ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ p ਕਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
de broglie waves louis de broglie postulated that all particles with momentum have a wavelength h p , displaystyle lambda frac h p , where h is planck's constant, and p is the magnitude of the momentum of the particle.

ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੀ.
this hypothesis was at the basis of quantum mechanics.

ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ, ਇਸ ਤਰੰਗ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਵੇਵਲੈਂਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
nowadays, this wavelength is called the de broglie wavelength.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੀਆਰਟੀ ਡਿਸਪਲੇਅ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਜ਼ ਦੀ ਡੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰੋਗਲੀ ਵੇਵਲੰਬਾਈ ਐਮ. ਕੇ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਕਣ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਇਕ ਤਰੰਗ ਤਰੰਗ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ r, t 0 a ekr, displaystyle psi mathbf r, t 0 a ei mathbf k cdot r, ਜਿੱਥੇ ਤਰੰਗ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੇਵ ਵੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ k ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2 ਕੇ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਲਾਂਬਡਾ ਫਰੈਕ 2 ਪਾਈ ਕੇ, ਅਤੇ ਮੋਮੈਂਟਮ ਪੀ ਕੇ.
for example, the electrons in a crt display have a de broglie wavelength of about m. a wave representing such a particle traveling in the k-direction is expressed by the wave function as follows r , t 0 a e i k r , displaystyle psi mathbf r , t 0 a e i mathbf k cdot r , where the wavelength is determined by the wave vector k as 2 k , displaystyle lambda frac 2 pi k , and the momentum by p k .

ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਮੈਥਬੀਐਫ ਪੀ ਹਬਾਰ ਮੈਥਬੀਐਫ ਕੇ.
displaystyle mathbf p hbar mathbf k .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਰੰਗ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਕਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ.
however, a wave like this with definite wavelength is not localized in space, and so cannot represent a particle localized in space.

ਇਕ ਕਣ ਦਾ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਵੇਵ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਰੰਗ ਇੱਕ ਕਣ ਦੇ ਤਰੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
to localize a particle, de broglie proposed a superposition of different wavelengths ranging around a central value in a wave packet, a waveform often used in quantum mechanics to describe the wave function of a particle.

ਇੱਕ ਵੇਵ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ, ਕਣ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਵੇਵ-ਲੰਬਾਈ ਮੁੱਖ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਮੁੱਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in a wave packet, the wavelength of the particle is not precise, and the local wavelength deviates on either side of the main wavelength value.

ਸਥਾਨਿਕ ਕਣ ਦੇ ਤਰੰਗ ਕਾਰਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਵੇਵ ਪੈਕੇਟ ਅਕਸਰ ਗੌਸਾਈ ਸ਼ਕਲ ਲਈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੌਸੀ ਵੇਵ ਪੈਕੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in representing the wave function of a localized particle, the wave packet is often taken to have a gaussian shape and is called a gaussian wave packet.

ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਗੌਸੀ ਵੇਵ ਪੈਕਟ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
gaussian wave packets also are used to analyze water waves.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਗੌਸੀ ਵੇਵਫੰਕਸ਼ਨ x, ਟੀ 0 ਐਕਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ 2 2 2 ਆਈਕੇ 0 ਐਕਸ, ਡਿਸਪਲੇ ਸਟਾਈਲ ਪੀ ਐਸ ਐਕਸ, ਟੀ 0 ਏ ਐਕਸ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਖੱਬੇ - ਫ੍ਰੈਕ x 2 2 ਸਿਗਮਾ 2 ਆਈ 0 0 x ਸੱਜੇ, ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਟੀ. 0, ਜਿੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਕੇਂਦਰੀ ਤਰੰਗ ਵੈਕਟਰ ਕੇ 0 ਨਾਲ 2 2 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਡਿਸਪਲੇਸ ਸਟਾਈਲ ਐਫਐਕਸਐਕਸ 2 2 ਸਿਗਮਾ 2, ਫਿrierਰੀਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫੋਰਮ fke 2 k 2 2 ਹੈ.
for example, a gaussian wavefunction might take the form x , t 0 a exp x 2 2 2 i k 0 x , displaystyle psi x, t 0 a exp left - frac x 2 2 sigma 2 ik 0 x right , at some initial time t 0, where the central wavelength is related to the central wave vector k0 as 2 2 , displaystyle f x e -x 2 2 sigma 2 , the fourier transform is f k e 2 k 2 2 .

ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਾੜੀ ਵਿਚਲੇ ਗੌਸੀ ਲਹਿਰਾਂ fx 1 2 fkeikxdk displaystyle fx frac 1 srrt 2 pi int-infty infty tilde fke ikx dk ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਤਰੰਗ-ਦਿਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਤਰੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2.
the gaussian in space therefore is made up of waves f x 1 2 f k e i k x d k displaystyle f x frac 1 sqrt 2 pi int - infty infty tilde f k e ikx dk that is, a number of waves of wavelengths such that 2 .

ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਗੌਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਐਕਸ-ਧੁਰੇ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਿrierਰੀਅਰ ਟਰਾਂਸਫਾਰਮ 1 ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵੇਵ ਵੈਕਟਰ ਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the parameter decides the spatial spread of the gaussian along the x-axis, while the fourier transform shows a spread in wave vector k determined by 1 .

ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਪੇਸ ਵਿਚਲੀ ਹੱਦ ਜਿੰਨੀ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਕੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੱਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕੇ. ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਵੇਵ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਵੇਵ ਇੱਕ ਤਰਲ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਦੋ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇੰਟਰਫੇਸ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਜਾਂ ਬੁਆਏਸੈਂਸ ਬਲ ਬਕਾਇਆਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
that is, the smaller the extent in space, the larger the extent in k, and hence in k. gravity waves gravity waves are waves generated in a fluid medium or at the interface between two media when the force of gravity or buoyancy tries to restore equilibrium.

ਛੱਪੜ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਉਣਾ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
a ripple on a pond is one example.

ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਸ ਗਰੇਵਟੀਸ਼ਨਲ ਵੇਵਸ ਵੀ ਸਪੇਸ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
gravitational waves gravitational waves also travel through space.

11 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first observation of gravitational waves was announced on 11 february 2016.

ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲਹਿਰਾਂ ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਕਰ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਹਨ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
gravitational waves are disturbances in the curvature of spacetime, predicted by einstein's theory of general relativity.

ਡਬਲਯੂਕੇਬੀ methodੰਗ ਇਕ ਗੈਰ-ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੇਵੈਂਬਰ ਕੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੜਾਅ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਕੇਐਕਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਡਬਲਯੂਕੇਬੀ ਦੇ ofੰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਐਕਸ ਡੀਐਕਸ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
wkb method in a nonuniform medium, in which the wavenumber k can depend on the location as well as the frequency, the phase term kx is typically replaced by the integral of k x dx, according to the wkb method.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਣਵਿਆਹੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਚਲੀਏ ਦੇ ਮਕੈਨਿਕ ਅਤੇ ਲਟਕਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
such nonuniform traveling waves are common in many physical problems, including the mechanics of the cochlea and waves on hanging ropes.

ਤਰੰਗ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵੀ ਦੇਖੋ ਆਮ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੰਗਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖਾਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਹਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਅਤੇ ਨਾਨਲਾਈਨ ਲੀਵ ਸਾਇੰਸ ਏਡ ਵੇਵ ਗਾਈਡ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਵਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਇਕ ਅਯਾਮੀ ਵੇਵ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪਾੜੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਦਖਲ ਦਾ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਤਾਰ ਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਵੇਵ ਦਾ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਟਰੈਵਲ ਵੇਵ ਦਾ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਏ-ਲੈਵਲ ਸਿੱਖਣ ਸਰੋਤ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਰੰਗਾਂ ਲਈ. ਇੱਕ textਨਲਾਈਨ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਅਧਿਆਇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਮਕੈਨੀਕਲ ਲਹਿਰ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਓਪਨਕੋਰਸਵੇਅਰ 8.03 ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਵੇਵਜ਼ ਫ੍ਰੀ,ਵੀਡੀਓ ਲੈਕਚਰ, ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ, ਲੈਕਚਰ ਨੋਟਸ ਅਤੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਅਧਿਐਨ ਕੋਰਸ.
see also index of wave articles waves in general parameters waveforms electromagnetic waves in fluids in quantum mechanics in relativity other specific types of waves related topics references sources external links interactive visual representation of waves linear and nonlinear waves science aid wave guide aimed at teens easy javascript simulation model of one dimensional wave interference simulation of diffraction of water wave passing through a gap simulation of interference of water waves simulation of longitudinal traveling wave simulation of stationary wave on a string simulation of transverse traveling wave sounds and a-level learning resource for sound and waves chapter from an online textbook simulation of waves on a string of longitudinal and transverse mechanical wave mit opencourseware 8.03 vibrations and waves free, independent study course with video lectures, assignments, lecture notes and exams.

ਵੇਲੌਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੇਲੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।
vellore is a city and the administrative headquarters of vellore district in the south indian state of tamil nadu.

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਲਾਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ onੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਲਵਾਸ, ਮੱਧਯੁਗੀ ਚੋਲਸ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਚੋਲਾਸ, ਵਿਜਯਾਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ, ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਸ, ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
located on the banks of palar river in the north-eastern part of tamil nadu and has been ruled, at different times, by the pallavas, medieval cholas, later cholas, vijayanagar empire, rashtrakutas, carnatic kingdom, and the british.

ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ੋਨਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ 60 ਵਾਰਡ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 87,915 ਕਿਮੀ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ 423,425 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
vellore has four zones totally 60 wards which covers an area of 87.915 km2 and has a population of 423,425 based on 2001 census.

ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 145 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 90 ਮੀਲ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੰਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 211 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 131 ਮੀਲ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
it is located about 145 kilometres 90 mi west of the state capital chennai and about 211 kilometres 131 mi east of karnataka capital bengaluru.

ਵੇਲੋਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇਕ ਮੇਅਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੇਲੋਰ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
vellore is administered by a vellore municipal corporation under a mayor.

ਵੇਲੌਰ ਵੇਲੌਰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਵੇਲੋਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
vellore is part of vellore state assembly constituency and vellore lok sabha constituency .

ਵੇਲੋਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਵੀਆਈਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ.
vellore is the base of two of india's top ten educational institutions, christian medical college & hospital and vit university.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ.
it is also a major centre for medical tourism in india.

ਵੇਲੌਰ ਖੇਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਚਮੜੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
vellore region is the top exporter of finished leather goods in the country.

ਵੇਲੋਰ ਚਮੜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 37% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
vellore leather accounts for more than 37% of the country's export of leather and leather-related products.

ਵੇਲੂਰ ਕਈ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਘਰ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੈਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ, ਐਮਆਰਐਫ ਲਿਮਟਿਡ, ਟੀਵੀਐਸ-ਬ੍ਰੇਕਸ ਇੰਡੀਆ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਲਿਮਟਿਡ, ਗ੍ਰੀਵਜ਼ ਕਾਟਨ, ਆਰਸਲਰ ਮਿੱਤਲ ਧਾਮ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਸੇਮੇ ਡਿਉਟਜ਼-ਫਾਹਰ ਇਟਲੀ, ਮਿਤਸੁਬੀਸ਼ੀ ਹੈਵੀ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਕੇਆਰਐਮਸਕੀ. ਜਰਮਨੀ.
vellore is also home to several manufacturing and automobile companies such as bharat heavy electricals limited, mrf limited, tvs-brakes india, tamil nadu industrial explosives limited, greaves cotton, arcelormittal dhamm processing, same deutz-fahr italy , mitsubishi heavy industries japan and kramski germany .

ਵੇਲੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਸਾਇੰਸ ਪਾਰਕ, ​​ਵੈਨੂ ਬੱਪੂ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ, ਅਮੈਥੀਰੀ ਜੁੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ, ​​ਜਲਕੰਡੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ, ਸ੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ, ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜੋਨਜ਼ ਚਰਚ ਅਤੇ ਯੇਲਾਗਰੀ ਹਿਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੇਲੌਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ.
vellore fort, government museum, science park, vainu bappu observatory, amirthi zoological park, religious places such as jalakandeswarar temple, srilakshmi golden temple, big mosque and st. john's church and yelagiri hill station are the among top tourist attractions in and around vellore.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੂਚੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
the government of india has released next round of smart cities project list.

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵੇਲੌਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ 27 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
the tamil nadu state district vellore also got the place into the list of 27 cities in the prestigious project.

ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਤਾਮਿਲ ਵਿਚ, ਵੇਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਰਛੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਮੁਰੂਗਾਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਓਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਗ੍ਹਾ.
etymology in tamil, the word vel means spear that is seen as the weapon of hindu god murugan and oor means place.

ਹਿੰਦੂ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਰੂਗਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
as per hindu legend, murugan is seen as a tribal hunter who appeared in a lotus pond with his weapon to attack the enemies.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਵੇਲੌਰ" ਨੂੰ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਮੁਰੂਗਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
thus "vellore" is seen as the place where murugan appeared.

ਇਕ ਹੋਰ ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਲਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਬਾਬੂਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵੇਲੋਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
as per another legend, the region was surrounded by velan trees babul trees , resulting in the place to be called vellore.

ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਲੌਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਿਰੂਵਨਮਲਾਈ ਦੇ ਅੰਨਮਲਯਾਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਚੋਲਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
history the recorded history of vellore dates back to the ninth century, as seen from a chola inscriptions in the annamalaiyar temple in tiruvannamalai.

ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਪੱਲਵ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੰਚੀਪੁਰਮ ਸੀ।
further inscriptions made before ninth century indicate the rule of pallava kings, whose capital was kanchipuram.

ਚੋਲਾ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੇ 850 ਤੋਂ 1280 ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ.
the chola kings ruled over the region from 850 to 1280.

ਚੋਲਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਟਸ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਚੋਲਾਸ, ਰੈਡੀ ਅਤੇ ਵਿਜੇਨਗਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ.
after the rule of cholas, it came under the rashtrakutas, the later cholas, reddy's and vijayanagar kings.

ਵੇਲੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਿਨਾਯਾਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵਰਾਇਆ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਰੰਗਾਰਾਇਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਧੀਨ ਛੀਨਾ ਬੋਮੀ ਰੈਡੀ ਦੇ ਸਮੇਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the vellore fort was built during the time of chinna bommi reddy, a subordinate of vijayanagar kings sadasivaraya and srirangaraya during the third quarter of the 16th century.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵੇਲੌਰ ਕਾਰਨੇਟਿਕ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ.
during the 17th century, vellore came under the dominion of the nawab of the carnatic.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਨਵਾਬ ਨੇ ਇਸ ਕਸਬੇ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਗੁਆ ਲਿਆ, 1753 ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮੱਚ ਗਈ.
as the mughal empire came to an end, the nawab lost control of the town, with confusion and chaos ensuing after 1753.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ.
subsequently, there were periods of hindu and muslim stewardship of the region.

ਪੋਲੀਗਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਅਧੀਨ ਸਨ।
the poligars were opposing british rule but were subdued.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਿਆ।
during the first half of the 19th century, the town came under british rule.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਵੇਲੋਰ 12 ਤੇ ਹੈ.
geography and climate vellore is at 12.

79. ਕਰਮਚਾਰੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਾਲ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਈ.ਟੀ.
79. personnel, engineering, revenue, public health, city planning and information technology it .

ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗ ਇੱਕ ਮਿ commissionerਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਹਨ।
all these departments are under the control of a municipal commissioner who is the executive head.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ 60 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, 60 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਕ.
the legislative powers are vested in a body of 60 members, one each from the 60 wards.

ਵਿਧਾਇਕ ਸਭਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the legislative body is headed by an elected mayor assisted by a deputy mayor.

ਵੇਲੌਰ ਵੇਲੋਰ ਅਤੇ ਕਟਪੇਡੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ 2 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
vellore is a part of the vellore & katpadi and it elects 2 members to the tamil nadu legislative assembly once every five years.

1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿਡਾ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਾਘਮ ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਨੇ 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ, ਚਾਰ ਵਾਰ ਦ੍ਰਵਿਦਾ ਮੁੰਨੇਤਰਾ ਕਾਘਾਗਮ ਨੇ 1980, 1984 ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਾਰ 1991 ਅਤੇ 2001 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਆਈਐਨਸੀ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਤਾਮਿਲ ਮਨੀਲਾ ਦੁਆਰਾ 1996 ਅਤੇ 2001 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਟੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.
from the 1977 elections, all india anna dravida munnetra kazhagam aiadmk won the assembly seat once in 1977 elections , four times by dravida munnetra kazhagam in 1980, 1984 and 1989 , twice by indian national congress inc in 1991 and 2001 elections and twice by tamil maanila congress tmc in 1996 and 2001 elections .

ਵੇਲੌਰ ਹਲਕੇ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧਾਇਕ ਡੀਐਮਕੇ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਪੀ. ਕਾਰਥੀਕੇਯਨ ਹਨ.
the current mla of vellore constituency is p.karthikeyan from dmk party.

ਵੇਲੋਰ ਵੇਲੋਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਅਰਾਕੋਨਮ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
vellore is a part of the vellore lok sabha constituency & arakkonam lok sabha constituency.

ਇਸ ਵਿੱਚ 2009 ਦੇ ਹੱਦਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਟਪਾਡੀ, ਗੁਡੀਆਥਮ, ਪ੍ਰਣਮਬੱਟ ਐਸ.ਸੀ., ਅਨਾਇਕਟ ਵਿਲੇਜ, ਵੇਲੌਰ ਅਤੇ ਅਰਨੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਸਨ।
it had the following six assembly constituencies before 2009 delimitation katpadi, gudiyatham, pernambut sc , anaicut village, vellore and arni.

ਹੱਦਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਲੌਰ, ਅਨਾਇਕਟ ਵਿਲੇਜ, ਕਿਲਜਾਜ਼ੀਥੁਨਿਆਨਕੁਪਮ ਐਸ.ਸੀ., ਗੁਡੀਆਥਮ, ਵਨੀਯਾਮਬਾਦੀ ਅਤੇ ਅੰਬੂਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ 1951 ਤੋਂ, ਵੇਲੋਰ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸੀਟ 1957, 1962, 1989 ਅਤੇ 1991 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਚਾਰ ਵਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਸੰਨ and 1984 and and ਅਤੇ c 2014 elections elections ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ 1951 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀਡਬਲਯੂਐਲ, ਅਤੇ 1980 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਜ਼ਾਦ, ਦ੍ਰਵਿਦਾ ਮੁਨੇਤਰਾ ਕਾਘਾਗਮ, 1967, 1971, 1996, 2004 ਅਤੇ 2009 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਐਨਸੀਓ ਦੁਆਰਾ 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਪੱਤਲੀ ਮੱਕਲ ਦੁਆਰਾ. 1998 ਅਤੇ 1999 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੱਚੀ ਪੀ.ਐੱਮ.ਕੇ.
after delimitation, it is currently composed of vellore, anaicut village, kilvazhithunaiankuppam sc , gudiyatham, vaniyambadi and ambur from 1951, the vellore parliament seat was held by the indian national congress for four times during 1957, 1962, 1989 and 1991 elections, aiadmk twice during 1984 and 2014 elections, cwl once during 1951 elections, and independent once during 1980 elections, dravida munnetra kazhagam five times during the 1967, 1971, 1996, 2004 and 2009 elections, once each by nco during 1977 elections, and twice by pattali makkal katchi pmk during 1998 and 1999 elections.

ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਏਆਈਏਡੀਐਮਕੇ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਬੀ. ਸੇਨਗੱਟੂਵਾਨ ਹਨ।
the current member of parliament from the constituency is b. senguttuvan from the aiadmk party.

ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਵੇਲੌਰ ਉਪ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਹੈ।
law and order is maintained by the vellore subdivision of the tamil nadu police headed by a deputy superintendent.

ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਲ-ਮਹਿਲਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
there are four police stations in the town, with one of them being an all-women station.

ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨਾਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਪਰਾਧ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਪਰਾਧ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
there are special units like prohibition enforcement, district crime, social justice and human rights, district crime records and special branch that operate at the district level police division headed by a superintendent of police.

ਆਰਥਿਕਤਾ 2001 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੇਲੋਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਦਰ 43.64% ਹੈ.
economy according to indian census of 2001, the urban workforce participation rate of vellore is 43.64%.

ਵੇਲੌਰ, ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ, ਨੇ ਤੀਜੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ.
vellore, being the headquarters of the district, has registered growth in the tertiary sector activities, with a corresponding decrease in the primary sector.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਚਮੜੇ ਉਦਯੋਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
major employment is provided by the leather industry, agricultural trading and industries in and around the city.

ਤਕਰੀਬਨ .3 83.55% ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੀਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
approximately 83.35% of the workforce is employed in tertiary sector comprising transport, services and commerce.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ 13.52% ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the secondary sector activities like manufacturing and household industries employs 13.52% of the workforce.

workersਰਤ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ 24.39% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਰਦ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ 43.64% ਵਧੇਰੇ ਹੈ.
male workers participation 43.64% is high compared to the female work participation 24.39% .

ਸੈਂਕੜੇ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਟੈਨਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੇਲੌਰ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਣੀਪਤ, ਅੰਬਰ ਅਤੇ ਵਨੀਯਾਮਬਾਦੀ.
hundreds of leather and tannery facilities are around vellore and nearby towns, such as ranipet, ambur and vaniyambadi.

ਵੇਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਤਿਆਰ ਸਮਾਨ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
the vellore district is the top exporter of finished leather goods in the country.

ਵੇਲੋਰ ਚਮੜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਮੜੇ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਚਮੜੇ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਦੀ 37% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
vellore leather accounts for more than 37% of the country's export of leather and leather-related products such as finished leathers, shoes, garments and gloves .

ਭਾਰਤ ਹੈਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਸ ਲਿਮਟਿਡ ਭੇਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਂ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
bharat heavy electricals limited bhel is one of the nine major government owned enterprises in the nation.

ਰਾਣੀਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੀਐਚਈਐਲ ਦਾ ਬਾilerਲਰ ਸਹਾਇਕ ਪਲਾਂਟ ਵੇਲੋਰ ਦਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਹੱਬ ਹੈ.
the boiler auxiliaries plant of bhel in ranipet is the industrial hub of vellore.

ਰਾਨੀਪੇਟ-ਸਿਪਕੋਟ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਪੌਦੇ ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹਨ.
chemical plants in the ranipet-sipcot economic zone are a major source of income to the residents of vellore.

ਈਆਈਡੀ ਪੈਰੀ ਇਕ ਸੈਨੇਟਰੀ-ਵੇਅਰ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਥਰੂਮ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 38% ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
eid parry is a sanitary-ware manufacturing company with 38% of the world's market share in bathroom accessories.

ਤਿਰੂਮਲਾਈ ਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਵਜ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਰਮਾਣ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ.
tirumalai chemicals and greaves are among the international brands that have their manufacturing units in the city.

ਗਲੋਬਲ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਸ.ਈ.ਈ. ਡਿutਟਜ਼-ਫਾਹਰ, ਭਾਰਤ, ਮਿਤਸੁਬੀਸ਼ੀ, ਗ੍ਰੀਵਜ਼ ਕਾਟਨ ਅਤੇ ਐਮ.ਆਰ.ਐਫ. ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
automobile and mechanical companies of global brands, including same deutz-fahr, india, mitsubishi, greaves cotton and mrf have their manufacturing units in the area.

ਬ੍ਰੇਕਸ ਇੰਡੀਆ ਸ਼ੋਲੀਨਗਰ ਦੀ ਫਾਉਂਡਰੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵੇਲੌਰ-ਸ਼ੋਲਿੰਗੂਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਲਕ ਹੈ.
brakes india sholingur's foundry division is located at vellore-sholingur and is a major employer in the area.

ਵੇਲੌਰ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਐਕਸਪਲੋਸਿਵ ਲਿਮਟਿਡ ਟੀਈਐਲ, ਦੇ ਕਲੇਪੜੀ ਵਿਖੇ ਵੇਲੋਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੇ ਲੈਦਰ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
vellore is known as the leather hub of india asia's biggest explosives manufacturing company, tamil nadu explosives limited tel , is in vellore at katpadi.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕਲੌਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਸਫੋਟਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ.
this is india's only government explosives company with more than a thousand employees.

ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
the company is headed by a senior indian administrative service officer.

ਕ੍ਰੋਮਸਕੀ ਸਟੈਂਪਿੰਗ ਐਂਡ ਮੋਲਡਿੰਗ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਆਟੋਮੋਟਿਵ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਜਰਮਨ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮੈਟਲ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਇੰਟੀਗਰੇਟਡ-ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਵੇਲੋਰ ਨੇੜੇ ਏਰੇਨਕਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੈ.
kramski stamping and molding india pvt ltd, a german precision metal and plastic integrated-component manufacturing company with automotive, telecommunications, electronics and medical applications is in erayankadu, near vellore.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਫਸਰ ਲਾਈਨ, ਟਾ hallਨ ਹਾਲ ਰੋਡ, ਲੋਂਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ, ਸਕੂਡਰ, ਅਰਨੀ, ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਕਟਪੜੀ ਰੋਡਾਂ ਤੇ ਹਨ.
major businesses in the city center are on officer's line, town hall road, long bazaar and bangalore, scudder, arni, gandhi and katpadi roads.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰ ਸਕੈਡਰ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਰੋਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹਨ.
many boarding and lodging houses are in and around scudder and gandhi roads.

ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ.
microsoft corporation india pvt.

ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 14 ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਐਮਆਈਸੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ltd. announced the launch of 14 microsoft innovation centers mics in india.

ਤ੍ਰਿਚੀ, ਵੇਲੌਰ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ, ਮਦੁਰਾਈ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ ਸਲੇਮ.
trichy, vellore, coimbatore, madurai and salem in tamil nadu.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.ਐੱਚ., ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਡਾ ਸਕੂਡਰ ਰੋਡ 'ਤੇ, ਵੇਲੌਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮਾਲਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ.
christian medical college & hospital cmch , on ida scudder road in the heart of the city, is vellore's largest private employer and has a large floating population from other parts of india and abroad.

ਲਾਜਿੰਗ, ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
lodging, hospitals and allied businesses are among the major sources of income generated in the central part of the city.

ਗੌਰਮਿੰਟ ਵੇਲੌਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀਐਮਸੀਐਚ ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਅਦੁਕੰਪਾਰਾਏ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the government vellore medical college and hospital vmch is located at adukamparai in vellore.

ਮੈਲਵੀਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਅਪੋਲੋ ਕੇਐਚ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਪੁਰਮ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣੀ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਰਗੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਐਮਸੀ ਅਤੇ ਵੀਆਈਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਉਦਯੋਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
with the advent of hospitals such as apollo kh hospital in melvisharam and sri narayani hospital & research centre in sripuram, coupled with colleges such as cmc & vit and other engineering and science colleges, the health care industry is growing rapidly.

ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਣਾਈ, ਬੀਡੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਸਟਿੱਕ ਰੋਲਿੰਗ.
the mainstay for people in the rural areas, more than agriculture, is industries such as weaving, beedi and matchstick rolling.

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਕੋਲ ਵੇਲੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਾਵਪਨਪੇਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ "ਮਿਲਟਰੀ ਵਿਲੇਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਖਰਚੇ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ.
the indian army has a number of recruits from the vellore district especially from kammavanpet, which is known as "the military village" and military spending is a major sources of income.

ਸਿੱਖਿਆ ਵੇਲੌਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
education vellore is considered a prominent destination for medical and technological education in india.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜ-ਸਰਕਾਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ ਹਨ.
it has a state-government university, a private technological university, one government and one private medical school and several engineering and arts and science colleges.

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਅਨੁਵਾਦ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦਸੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ ਵੇਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the country's first stem-cell translational research centre was established in vellore in december 2005.

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਸੀ. ਨੂੰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਹੀਮੇਟੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਸਨ.
the central government's biotechnology department selected the christian medical college cmc as the first in a series of centers, since it already had world-class clinical hematology and biochemistry departments.

ਕਾਲਜ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਵਾਂ ਕਦਮ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਸਟੈਮ ਸੈਲ ਰਿਸਰਚ ਫਾਰ ਸਟੈਮ ਸੈਲ ਰਿਸਰਚ ਬਾਲਗ ਚੂਹੇ ਤੋਂ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਭ੍ਰੂਣ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।
the college has made a breakthrough which attracted the attention of the country's medical and scientific community the centre for stem cell research at the christian medical college succeeded in reprogramming cells from adult mice to make them function like stem cells found in the human embryo.

ਵਿਰਿੰਜੀਪੁਰਮ ਵਿਖੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਹੈ.
the agricultural research station at virinjipuram is in the northeastern zone of tamil nadu.

ਇਹ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਟੀ ਐਨ ਏ ਯੂ ਦੇ 32 ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
it is one of 32 research stations of tamil nadu agricultural university tnau .

ਰੇਨਫੈਡ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਜਲ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਕਤੂਬਰ 1997 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵੇਲੌਰ ਅਤੇ ਤਿਰੂਵਨਮਲਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 18 ਵਾਟਰ ਸ਼ੈਡਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ ਹਨ।
the government of india-sponsored national watershed development project for rainfed areas nwdpra scheme has been in operation since october 1997, with the main objective being trials of conservation measures conducted in water and soil of 18 watersheds in the vellore and tiruvannamalai districts.

ਤਿਰੂਵੱਲੁਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਲੋਰ ਫੋਰਟ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ.
thiruvalluvar university was split off from the university of madras, previously in the vellore fort campus.

ਵੇਲੌਰ, ਤਿਰੂਵਨਮਲਾਈ, ਵਿੱਲੂਪੁਰਮ ਅਤੇ ਕੁਡਲੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ-ਚਲਾਏ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਾਲਜ ਤਿਰੂਵੱਲੁਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
nearly all the government-run arts and science colleges in vellore, tiruvannamalai, villupuram and cuddalore districts are affiliated with thiruvalluvar university.

ਥਨਥਾਈ ਪਾਰੀਅਰ ਗੌਰਮਿੰਟ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵੇਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਹੈ.
thanthai periyar government institute of technology is the only government engineering college in vellore.

ਵੇਲੋਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵੀਆਈਟੀ ਨੂੰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the vellore institute of technology vit has been ranked best private engineering university in india by the magazine india today.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਸੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.ਐੱਚ., ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਵੇਲੋਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
christian medical college & hospital cmch , one of the largest hospitals in india and asia, is based out of vellore.

ਇਹ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਹੈ.
it is a major health care provider for the surrounding districts.

1954 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਆਕਸਿਲਿਅਮ ਵੂਮੈਨਜ ਕਾਲਜ ਵੇਲੌਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ collegeਰਤ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਸਨਾਥਪੁਰਮ ਨੇੜੇ ਧਨਾਬਾਕਯਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਸਵਾਮੀ ਮੁਧਾਲੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਡੀਕੇਐਮ ਅਤੇ ਬਾਟੇਯਾਮ ਨੇੜੇ ਓਟੇਰੀ ਵਿਚ ਮੁਥੁਰੰਗਮ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਐਮ.ਜੀ.ਏ.ਸੀ.
auxilium women's college founded in 1954 is the first women's college in vellore district other arts and sciences colleges in the city are the dhanabakyam krishnaswamy mudhaliar women's college dkm near sainathapuram and the muthurangam government arts college mgac in otteri, near bagayam.

1898 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੂੜ੍ਹੀਜ ਕਾਲਜ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਲਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ.
voorhees college founded 1898 is the oldest college in the district and known as the institution where s. radhakrishnan former president of india studied a commemorative stamp for the centenary of the college was issued by the government of india.

ਸੀ ਅਬਦੁਲ ਹਕੀਮ ਕਾਲਜ ਮੈਲਵੀਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ.
c. abdul hakeem college is in melvisharam.

ਅਰਗੀਨਾਰ ਅੰਨਾ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਏਏਏ ਵਾਲਜਾਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
arignar anna arts college for women aaa is located in walajapet.

ਗੌਰਮਿੰਟ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਵੇਲੌਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2008 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the government law college, vellore was established in 2008.

ਇਹ 80 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦਾਖਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਲਾਅਸ ਬੀ.ਐਲ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it offers a three-year bachelor of laws bl degree with an annual intake of 80 students.

ਕਾਲਜ ਕਟਪਾਡੀ, ਵੇਲੋਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the college is in katpadi, vellore.

ਵੇਲੌਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਬੀ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਦਰਾਸ ਅਲ-ਬਕੀਆਤੁਸ ਸਲੀਹਥ ਅਰਬੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਥ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਲਾ ਹਦਰਤ ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦੁਲ ਵਹਾਬ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦਾਰੂਲ ਉਲੂਮ ਦਿਓਬੰਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਰਬੀ ਕਾਲਜ ਹੈ।
there are several arabic colleges in vellore such as the madrasa al-baqiyathus salihath arabic , popularly known as baaqiyaath, founded by a'la hadrat maulana shah abdul wahab, which is the second oldest arabic college in india after darul uloom deoband in uttar pradesh.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵੇਲੌਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ.
tourism vellore fort is the most prominent landmark in the city.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜੇ, ਵਿਕਰਮਾ ਰਾਜਾਸਿੰਘ, ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
during british rule, tipu sultan's family and the last king of sri lanka, vikrama rajasinha, were held as royal prisoners in the fort.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਕ ਚਰਚ, ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
the fort houses a church, a mosque and a hindu temple, the latter known for its carvings.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਹਿਲੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ 1806 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀਰੰਗਾ ਰਾਏ ਦੇ ਵਿਜਯਨਗਰ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਗਵਾਹ ਵੇਖਿਆ।
the first rebellion against british rule erupted at this fort in 1806, and it witnessed the massacre of the vijayanagara royal family of emperor sriranga raya.

ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੱਖ ਰੈਂਪਾਰਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਲ ਟਾਵਰਾਂ ਅਤੇ ਆਇਤਾਕਾਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨਿਯਮਿਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਤੇ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the fortifications consist of a main rampart, broken at irregular intervals by round towers and rectangular projections.

ਮੁੱਖ ਕੰਧਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸੂਰਿਆਗੁੰਟਾ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪਾਈਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਾਰਾ ਹੈ.
the main walls are built of massive granite stones, surrounded by a broad moat fed with water by subterranean pipes from the suryagunta reservoir.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜਲਕੰਤੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਹੈ.
within the fort is the similarly aged jalakanteswara temple.

ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੈਨਿਕ architectਾਂਚੇ ਦੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ.
it is a noteworthy example of military architecture in south india.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਟੀਪੂ ਮਹਿਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਟੀਪੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਵੇਲੌਰ ਵਿਖੇ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ।
the fort houses the tipu mahal where tipu sultan is believed to have stayed with his family during the war with the british the graves of tipu's sons are found at vellore.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is administered by the archaeological survey of india.

ਵੇਲੋਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਸਮਾਰਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੈਲਾਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖਿੱਚ ਹੈ.
vellore fort has been declared a monument of national importance and is a noted tourist attraction.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
the state government museum is inside the fort.

ਇਸਨੂੰ 1985 ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was opened to the public in 1985.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਲਾ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ, ਪ੍ਰਾਗਿਆਨ, ਸ਼ਸਤਰ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਕਾਂਸੀ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ, हस्तशिल्प, ਨਿਸਿਮੈਟਿਕਸ, ਫਿਲੇਟਲੀ, ​​ਬੋਟਨੀ, ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it consists of objects of art, archaeology, prehistory, weapons, sculptures, bronzes, wood carvings, handicrafts, numismatics, philately, botany, geology and zoology.

ਗੈਲਰੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਉੱਤਰੀ ਆਰਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
historical monuments of the erstwhile composite north arcot district are contained in the gallery.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਲੌਰ ਤਾਲੁਕ ਤੋਂ 400 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਇੱਕ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਤਲਵਾਰ, ਪੱਲਵ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਰਾਜਾ ਵਿਕਰਮ ਰਾਜਾ ਸਿੰਘਾ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਸਿੱਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
special exhibits include a bronze double sword from vellore taluk dating to 400 bc, stone sculptures from the late pallava to vijayanagar periods, ivory chess boards and coins used by the last kandian king of sri lanka, vikrama raja singha.

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਦਿਅਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਆਰਟ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
educational activities at the museum include an art camp for school students and the study of inscriptions and iconography for college students.

ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਲਕੰਡੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ, ਸ੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ, ਅਤੇ ਵਾਲਜਪੇਟ ਧਨਵੰਤਰੀ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਪਨਨਈ ਨਵਗ੍ਰਹਿ ਕੋਟਾਈ ਮੰਦਰ ਹਨ.
jalakandeswarar temple, srilakshmi golden temple, and the wallajapet dhanvantri temple and ponnai navagraha kottai temple are among the temples in vellore.

ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੰਦਰ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਤਿਰੂਮਲਾਈਕੋਡੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਪਾਰਕ ਹੈ.
sri lakshmi temple, popularly known as golden temple, is a newly built temple and spiritual park in thirumalaikodi, vellore.

ਇਹ ਵੇਲੌਰ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
it is approximately 8 km from the vellore bus terminus.

ਇਹ ਮੰਦਿਰ 100 ਏਕੜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਲੌਰ ਸਥਿਤ ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣੀ ਪੀਡਮ ਦੁਆਰਾ ਸਕਤੀ ਅੰਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the temple covers an area of 100 acres and has been constructed by vellore-based sri narayani peedam headed by sakthi amma.

ਇਸ ਵਿਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੱਥੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਮੰਦਰ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਹਨ.
it has intricate carvings, hand-made by hundreds of gold artisans specializing in temple architecture.

ਬਾਹਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਲੇਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ crores00 crores ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ 65 65 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
the exterior is laid with gold sheets and plates, with construction reported to have cost rs.300 crores us 65 million .

ਲਗਭਗ 1,500 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
about 1,500 kg of gold was used, the largest amount in the world.

ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਮੁਰੂਗਨ ਮੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਵੇਲੌਰ ਤੋਂ 17 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਵਰਿੰਜੀਪੁਰਮ ਇਸ ਦੇ 1000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਰਗਬਾਂਡੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ratnagiri murugan temple is another prominent hindu temple in the city.virinjipuram, 17 km from vellore is noted for its 1000-year-old ancient margabandeeshwarar shiva temple.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਸੈਪਸ਼ਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਅਤੇ 150 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ ਚਰਚ ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਚਰਚਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ.
assumption cathedral and the 150-year-old st. john's church inside the fort are among the churches in vellore.

ਵੱਡੀ ਮਸਜਿਦ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਰਬੀ ਕਾਲਜ ਹੈ.
the big mosque, in the heart of the city, contains the largest arabic college in india.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ 100 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।
the city is also houses over 50 mosques some of which are over 100 years old.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵੇਲੋਰ ਮਿ municipalityਂਸਪੈਲਿਟੀ 104.332 ਕਿਮੀ 64.829 ਮੀਲ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
transport the vellore municipality maintains 104.332 km 64.829 mi of roads.

ਇਸ ਵਿੱਚ 50.259 ਕਿਮੀ 31.229 ਮੀਲ ਕੰਕਰੀਟ ਸੜਕਾਂ, 6.243 ਕਿਮੀ 3.879 ਮੀਲ ਕੱਚਾ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ 47.88 ਕਿਮੀ 29.75 ਮੀ ਬਿਟੂਮਿਨਸ ਸੜਕ ਹੈ.
it has 50.259 km 31.229 mi concrete roads, 6.243 km 3.879 mi kutcha roads and 47.88 km 29.75 mi bituminous road.

ਵੇਲੌਰ ਤੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਐੱਨ.ਐੱਚ. 46 ਬੰਗਲੌਰ - ਚੇਨਈ ਰੋਡ, ਐਨ.ਐਚ. 234 ਮੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਵਿਲੁਪੁਰਮ ਅਤੇ ਐਨਐਚ 4 ਰਾਣੀਪੇਟ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਕੁਡਲੋਰੇ-ਚਿੱਤੂਰ ਹਨ।
the national highways passing through vellore are nh 46 bangalore - chennai road , nh 234 mangalore to viluppuram and nh 4 from ranipet to chennai and the cuddalore-chittoor.

ਵੇਲੌਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
vellore is connected with major cities in the states of tamil nadu, andhra pradesh and karnataka.

ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਚੇਨਈ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ, ਬੰਗਲੌਰ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਤਿਰੂਪੱਤੀ, ਕੜੱਪਾ, ਅਨੰਤਪੁਰ, ਸਲੇਮ, ਚਿੱਤੂਰ, ਕੁੰਪਮ, ਕੋਲਾਰ, ਕੋਲਾਰ ਗੋਲਡ ਫੀਲਡਜ਼, ਮਦਨਪਾਲੇ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਮੰਗਲੌਰ, ਕਰੂਰ, ਪੱਲੱਪੱਤੀ ਕਰੂਰ, ਅਰੰਤੰਗੀ, ਮੰਨਾਰਗਨਗੁੜੀ, ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਗੁਡੀਆਥਮ, ਧਰਮਪੁਰੀ, ਈਰੋਡ, ਤਿਰੂਪੁਰ, ਪਲੱਕੜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗਿਰੀ, ਗਿੰਗੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ।
bus service is available to chennai, coimbatore, bangalore, thiruvananthapuram, tirupathi, kadapa, anantapur, salem, chittoor, kuppam, kolar, kolar gold fields, madanapalle, vijayawada, hyderabad, mangalore, karur, pallapatti karur , aranthangi, mannargudi, nagapattinam, goa, hosur, nagercoil, marthandam, thoothukudi, thiruchendur, sengottai, cuddalore, kurnool, trichy, thuraiyur, thammampatti, thiruvannamalai, tindivanam, pondicherry, kallakkurichi, viluppuram, kanyakumari, arani, madurai, tirunelveli, kanchipuram, tiruttani, kalpakkam, pallikonda, gudiyatham, dharmapuri, erode, tirupur, palakkad, krishnagiri, gingee and other major towns and cities in south india.

ਵੇਲੌਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਟੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਪਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
vellore is served by a city bus service, which connects the city, suburbs and other places of interest.

ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੈ.
the bus service extends about 30 km from the city center.

ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਸੀ. ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਸਰਕਲ ਨੇੜੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਸ ਨੇੜੇ ਦੋ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਹਨ.
there are two bus terminals the town bus terminus opposite the fort and near cmc hospital and the central bus terminus near green circle .

ਹੋਰ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਚਿਤੌੜ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਵਿਖੇ ਵੀ.ਆਈ.ਟੀ. ਰੋਡ, ਬਗਾਯਮ ਅਤੇ ਕਟਪੜੀ ਜੰਕਸ਼ਨ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
other bus terminals are located at chittor bus stand near vit road , bagayam and katpadi junction bus stop .

ਵੇਲੌਰ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the bus stands are maintained by the vellore municipal corporation.

ਵੇਲੌਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਟਪੜੀ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਵੇਲੋਰ ਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਵੇਲੌਰ ਟਾ .ਨ ਹਨ.
vellore has three main railway stations katpadi junction, vellore cantonment and vellore town.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੇਲੌਰ-ਕਟਪੜੀ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ, ਸੀ ਐਮ ਸੀ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿਚ.
the largest is vellore-katpadi junction, 5 km north of cmc hospital.

ਇਹ ਚੇਨਈ, ਬੰਗਲੌਰ ਬ੍ਰਾਡ-ਗੇਜ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਚੇਨਈ, ਬੰਗਲੌਰ, ਤਿਰੂਪਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਚੀ ਲਈ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ.
this is a major railway junction on the chennai-bangalore broad-gauge line running to chennai, bangalore, tirupati and trichy.

ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਤਿਰੂਪਤੀ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਨਾਗਪੁਰ, ਬੰਗਲੌਰ, ਭੋਪਾਲ ਜੰਕਸ਼ਨ, ਮੁੰਬਈ, ਮੰਗਲੌਰ, ਤਿਰੂਚੀਰਾਪੱਲੀ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਕੋਰਬਾ, ਪਟਨਾ, ਏਰਨਾਕੂਲਮ, ਤ੍ਰਿਵੰਦ੍ਰਮ, ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ, ਸਿਰਦੀ, ਕਾਨਪੁਰ, ਗਿਆ, ਧਨਬਾਦ, ਜੰਮੂ ਤਵੀ, ਮਦੁਰਾਈ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਰੇਲ ਸੰਪਰਕ ਹਨ. , ਭਿਲਾਈ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ, ਹਾਵੜਾ ਸਟੇਸਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਕੋਇੰਬਟੂਰ, ਗੁਹਾਟੀ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ.
there are direct rail links to vijayawada junction, tirupati, bhubaneswar, nagpur, bangalore, bhopal junction, mumbai, mangalore, tiruchchirapalli, bilaspur, korba, patna, ernakulam, trivandrum, kanniyakumari, shirdi, kanpur, gaya, dhanbad, jammu tawi, madurai, bhilai, gwalior, chennai central, howrah station, new delhi railway station, coimbatore, guwahati, thiruvananthapuram, kozhikode, jaipur and other major cities.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਵੇਲੋਰ-ਕਟਪੜੀ ਜੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
more than 150 trains cross the vellore-katpadi junction daily.

ਵੇਲੋਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿਟੂਪੁਰਮ-ਤਿਰੂਪਤੀ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਕਟਪੜੀ ਜੰਕਸ਼ਨ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੂਰੀਆਕੁਲਮ ਵਿਚ ਹੈ.
vellore cantonment is in suriyakulam on the viluppuram-tirupati broad gauge line, 8 km from katpadi junction.

ਈਐਮਯੂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਤਿਰੂਪਤੀ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਅਰਾਕੋਨਮ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
emu and passenger trains to tirupati, chennai and arakonnam depart from here.

150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਵਿੱਲੂਪੁਰਮ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਲੌਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਤੱਕ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the 150-km broad gauge line was extended to villupuram in january 2010 and connects vellore and south tamil nadu however, as of october 2010 it was not serviced by passenger trains.

ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਜੂਨ 2010 ਵਿਚ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the line was opened for goods trains in june 2010.

22 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਵੇਲੌਰ ਛਾਉਣੀ ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਸੈਂਟਰਲ ਤੱਕ ਇੱਕ ਈਐਮਯੂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
an emu from vellore cantonment to chennai central was introduced on december 22, 2008.

ਵੇਲੌਰ ਟਾ stationਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਨਾਵੱਟਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਟਪਾਡੀ ਜੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਰੂਪੁਰਮ ਜੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਿਰੂਵਨਮਲਾਈ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
vellore town station is in konavattam on the line connecting katpadi junction with viluppuram junction via tiruvannamalai.

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਦੁੱਲਾਪੁਰਮ ਨੇੜੇ ਇਕ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 2010 ਤਕ ਇਹ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਰੋਨੋਟਿਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the city has an airstrip near abdullapuram as of 2010 it was not open to the public and was used for aeronautical training programmes.

ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਚੇਨੱਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 230 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਤਿਰੂਪਤੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the nearest international airports are chennai international airport 130 km and bengaluru international airport 230 km the nearest domestic airport is tirupati airport 100 km .

ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੇਲੋਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਟੀ ਐਨ ਈ ਬੀ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
utility services electricity supply to vellore is regulated and distributed by the tamil nadu electricity board tneb .

ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵੈਲੋਰ ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਸਰਕਲ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the city and its suburbs forms the vellore electricity distribution circle.

ਖੇਤਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ ਇਕ ਮੁੱਖ ਵੰਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a chief distribution engineer is stationed at the regional headquarters.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੇਲੌਰ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਰ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਲਰ ਹੈੱਡਵਰਕ ਅਤੇ ਕਰੁੰਗਮਪੁਥੁਰ ਹੈਡ ਵਰਕਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਓਵਰਹੈੱਡ ਟੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
water supply is provided by the vellore municipal corporation from the palar river through palar headworks and karungamputhur headworks and distributed through ten overhead tanks.

2005 ਤੱਕ, 33,772 ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 16,371 ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸਨ.
as of 2005, there were 16,371 connections against 33,772 households.

ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 7.4 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in , a total of 7.4 million litres of water was supplied daily for households in the city.

ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਰੋਤ ਓਟੇਰੀ ਝੀਲ, ਸਠੂਵੰਚੇਰੀ ਕਸਬਾ ਪੰਚਾਇਤ, ਪਨਨਈ ਅਤੇ ਗਲੀ ਦੇ ਬੋਰ ਖੂਹ ਹਨ.
the other sources of water are otteri lake, sathuvancheri town panchayat, ponnai and street bore wells.

ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੇਲੌਰ ਤੋਂ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 83 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਠੋਸ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
as per the municipal data for 2011, about 83 metric tonnes of solid waste were collected from vellore every day by door-to-door collection.

ਸਰੋਤ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਡੰਪਿੰਗ ਵੇਲੌਰ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੈਨੇਟਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the source segregation and dumping was carried out by the sanitary department of the vellore municipal corporation.

2001 ਤੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ 16 ਵਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ.
the municipal corporation covered 16 wards for waste collection as of 2001.

ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਡਰੇਨੇਜ ਸਿਸਟਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੈਜ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਸੀਵਰੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੇਪਟਿਕ ਟੈਂਕੀਆਂ, ਖੁੱਲੇ ਨਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੈ.
there is no underground drainage system and the sewerage system for disposal of sullage is through septic tanks, open drains and public conveniences.

ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ 145 ਕਿ.ਮੀ.
the municipal corporation maintained 145 km 90 mi of storm water drains in 2011.

2011 ਤਕ, 24 ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇਕ ਵੈਟਰਨਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as of 2011, 24 government and private hospitals and one veterinary hospital take care of the health care needs of the citizens.

ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇ 5,241 ਸਟ੍ਰੀਟ ਲੈਂਪ 735 ਸੋਡੀਅਮ ਲੈਂਪ, 73 ਪਾਰਾ ਭਾਫ ਲੈਂਪ, 4,432 ਟਿ lightsਬ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਮਾਸਟ ਬੀਮ ਲੈਂਪ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ.
as of 2011, the municipal corporation maintained 5,241 street lamps 735 sodium lamps, 73 mercury vapour lamps, 4,432 tube lights and one high mast beam lamp.

ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨੇਥਾ ਡੇਲੀ ਮਾਰਕੀਟ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the municipal corporation operates the nethaji daily market that caters to the needs of the city and the rural areas around it.

ਵੇਲੋਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀਲੋਰੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵੇਲੋਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸਮਬੁਵਰਯਾਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਇਆ ਨੀਓਲਿਥਿਕ ਸੰਦਾਂ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
see also list of areas of vellore list of people from vellore notes references external links vellore official government site when the vellore sepoys rebelled sambuvarayar period stone inscription found neolithic tools discovered esperanto or in esperanto listen is a constructed international auxiliary language.

ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਸਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
it is the most widely spoken constructed language in the world.

ਪੋਲਿਸ਼-ਯਹੂਦੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਐਲ ਐਲ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਨੇ 26 ਜੁਲਾਈ 1887 ਨੂੰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ, ਉਨੁਆ ਲਿਬ੍ਰੋ ਬਾਰੇ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
the polish-jewish ophthalmologist l. l. zamenhof published the first book detailing esperanto, unua libro, on 26 july 1887.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਨਾਮ ਡੋਕਟਰੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ "ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ" "ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ਜ਼ੇਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਅਨੁਆ ਲਿਬਰੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
the name of esperanto derives from doktoro esperanto "esperanto" translates as "one who hopes" , the pseudonym under which zamenhof published unua libro.

ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੀਚੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਉਨੁਆ ਲਿਬ੍ਰੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ "ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੌਖਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਿਪੁੰਨ ਬਣਾਉਣਾ."
zamenhof had three goals, as he wrote in unua libro "to render the study of the language so easy as to make its acquisition mere play to the learner."

"ਸਿੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ."
"to enable the learner to make direct use of his knowledge with persons of any nationality, whether the language be universally accepted or not in other words, the language is to be directly a means of international communication."

"ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕੁਝ findੰਗ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਮਸਲਨ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਖਰੀ ਕੱਦ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਕੁੰਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥ 'ਤੇ. "
"to find some means of overcoming the natural indifference of mankind, and disposing them, in the quickest manner possible, and en masse, to learn and use the proposed language as a living one, and not only in last extremities, and with the key at hand."

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 20 ਲੱਖ ਲੋਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਿਗਰੀਆਂ ਤੱਕ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1000 ਤੋਂ 2000 ਮੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਿੱਖੀ ਹੈ।
up to two million people worldwide, to varying degrees, speak esperanto, including about 1,000 to 2,000 native speakers who learned esperanto from birth.

ਵਰਲਡ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ 120 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 5,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਹਨ.
the world esperanto association has more than 5,500 members in 120 countries.

ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਰਪ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
its usage is highest in europe, east asia, and south america.

ਐਰਪੇਰਾਂਤੋ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ learningਨਲਾਈਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਲਰਨੂ! ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ 150,000 ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 150,000 ਅਤੇ 200,000 ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
lernu!, the most popular online learning platform for esperanto, reported 150,000 registered users in 2013, and sees between 150,000 and 200,000 visitors each month.

ਲਗਭਗ 238,000 ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 32 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ.
with about 238,000 articles, esperanto wikipedia is the 32nd-largest wikipedia as measured by the number of articles, and is the largest wikipedia in a constructed language.

22 ਫਰਵਰੀ 2012 ਨੂੰ, ਗੂਗਲ ਟਰਾਂਸਲੇਟ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 64 ਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
on 22 february 2012, google translate added esperanto as its 64th language.

28 ਮਈ 2015 ਨੂੰ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡੂਯਲਿੰਗੋ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
on 28 may 2015, the language learning platform duolingo launched an esperanto course for english speakers.

30 ਜਨਵਰੀ 2017 ਤੱਕ, 710,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਈਨ ਅਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਲਗਭਗ 30 ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
as of 30 january 2017, over 710,000 users had signed up, with approximately 30 users completing the course every day.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਂਗਰਸ 1905 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first world congress of esperanto was organized in france in 1905.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਭਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
since then, congresses have been held in various countries every year, with the exceptions of years during the world wars.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ, € ਉਹ ਸਮੂਹਕ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although no country has adopted esperanto officially, € is the collective name given to places where it is spoken.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 1921 ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1954 ਵਿਚ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1985 ਵਿਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਏਸਪੇਰੈਂਟੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ.
esperanto was recommended by the french academy of sciences in 1921 and recognized by unesco in 1954, which recommended in 1985 that international non-governmental organizations use esperanto.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ 32 ਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ "ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਆਮ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫਰੇਮਵਰਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ" ਮੰਨਦਿਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
esperanto was the 32nd language accepted as adhering to the "common european framework of reference for languages" in 2007.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੈਨ ਮਾਰੀਨੋ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
esperanto is currently the language of instruction of the international academy of sciences in san marino.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ.
esperanto is seen by many of its speakers as an alternative or addition to the growing use of english throughout the world, offering a language that is easier to learn than english.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਣਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ 1870 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 1880 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਕ ਪੋਲਿਸ਼-ਯਹੂਦੀ ਨੇਤਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਲ ਐਲ ਜਾਮੇਨੋਫ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
history creation esperanto was created in the late 1870s and early 1880s by l. l. zamenhof, a polish-jewish ophthalmologist from , then part of the russian empire.

ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ "ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਿਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ" ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ "ਜੇ ਉਥੇ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਨੁਵਾਦ ਇਕੱਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ... ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋਣਗੀਆਂ। "
according to zamenhof, he created the language to reduce the "time and labour we spend in learning foreign tongues" and to foster harmony between people from different countries "were there but an international language, all translations would be made into it alone ... and all nations would be united in a common brotherhood."

ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੋਰੋਵਕੋ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਉਸ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਇਕ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ “ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਬਚਪਨ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ.
his feelings and the situation in may be gleaned from an extract from his letter to nikolai borovko "the place where i was born and spent my childhood gave direction to all my future struggles.

ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੱਤ ਰੂਸੀਆਂ, ਪੋਲਸ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝਦਾ ਸੀ.
in the inhabitants were divided into four distinct elements russians, poles, germans and jews each of these spoke their own language and looked on all the others as enemies.

ਅਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅਧਾਰ ਹੈ ਦੁਸ਼ਮਣ.
in such a town a sensitive nature feels more acutely than elsewhere the misery caused by language division and sees at every step that the diversity of languages is the first, or at least the most influential, basis for the separation of the human family into groups of enemies.

ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਰਾ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਲੋਕ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਰੂਸੀ, ਪੋਲ, ਜਰਮਨ, ਯਹੂਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ.
i was brought up as an idealist i was taught that all people were brothers, while outside in the street at every step i felt that there were no people, only russians, poles, germans, jews and so on.

ਇਹ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੱਚੇ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁਖਾਂ 'ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
this was always a great torment to my infant mind, although many people may smile at such an 'anguish for the world' in a child.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ 'ਵੱਡਿਆਂ' ਸਰਬੋਤਮ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ. "
since at that time i thought that 'grown-ups' were omnipotent, so i often said to myself that when i grew up i would certainly destroy this evil."

ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ “ਸਿੱਖੀਏ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੇ”, “ਇਨ ਮਾਸ”, “ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੀਵਿਤ ਵਜੋਂ”।
about his goals zamenhof wrote that he wants mankind to "learn and use", "en masse", "the proposed language as a living one".

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਈ ਇਕ ਆਮ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ ਵੀ "ਸਿੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ. "
the goal for esperanto to become a general world language was not the only goal of zamenhof he also wanted to "enable the learner to make direct use of his knowledge with persons of any nationality, whether the language be universally accepted or not in other words, the language is to be directly a means of international communication."

ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ੇਮੇਨਫ ਨੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੂਲ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਲਿਖਣ ਵਿਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ, ਐਸਪਰਾਂਤੋ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾਰਸਾ ਵਿਖੇ 26 ਜੁਲਾਈ 1887 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ।
after some ten years of development, which zamenhof spent translating literature into esperanto as well as writing original prose and verse, the first book of esperanto grammar was published in warsaw on the 26th of july 1887.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਅਮਰੀਕਾ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ.
the number of speakers grew rapidly over the next few decades, at first primarily in the russian empire and central europe, then in other parts of europe, the americas, china, and japan.

ਮੁ yearsਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਪਰ 1905 ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਬੁਲੇਗ-ਸੁਰ-ਮੇਰ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
in the early years, speakers of esperanto kept in contact primarily through correspondence and periodicals, but in 1905 the first world congress of esperanto speakers was held in boulogne-sur-mer, france.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
since then world congresses have been held in different countries every year, except during the two world wars.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ averageਸਤਨ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਅਤੇ 6,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ.
since the second world war, they have been attended by an average of more than 2,000 people and up to 6,000 people.

ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਨਾਮ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਟਿਆ ਲਿੰਗੋ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ" ਸੀ.
zamenhof's name for the language was simply internacia lingvo "international language" .

ਬਾਅਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਿਰਪੱਖ ਮੋਰੇਸਨੈੱਟ ਦਾ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੀ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ-ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਨੁਪਾਤ ਸੀ।
later history the autonomous territory of neutral moresnet, between what is today belgium and germany, had a sizable proportion of esperanto-speakers among its small and multiethnic population.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ।
there was a proposal to make esperanto its official language.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੂਸ ਵਿਚ ਪਰੂਸ਼ੀਆ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਦਾਅਵਾ ਇਸ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
however, neither belgium nor prussia now within germany had ever surrendered its original claim to it.

1900 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਜਰਮਨੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
around 1900, germany in particular was taking a more aggressive stance towards the territory and was accused of sabotage and of obstructing the administrative process in order to force the issue.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਅੰਤ ਲਿਆਇਆ.
it was the first world war, however, that was the catalyst that brought about the end of neutrality.

4 ਅਗਸਤ 1914 ਨੂੰ, ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੋਰੇਸੈੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ "ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਸਿਸ" ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
on 4 august 1914, germany invaded belgium, leaving moresnet at first "an oasis in a desert of destruction".

1915 ਵਿਚ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਰੂਸਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ।
in 1915, the territory was annexed by the kingdom of prussia, without international recognition.

ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਇਆ, ਪ੍ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ 13 ਵੀਂ ਵਰਲਡ ਕਾਂਗਰਸ ਦੌਰਾਨ ਲੀਗ ਆਫ਼ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੈਲੀਗੇਟ ਨਿਤੋਬੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
after the great war, there was a proposal for the league of nations to accept esperanto as their working language, following a report by nitobe , an official delegate of league of nations during the 13th world congress of esperanto in prague.

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਡੈਲੀਗੇਟ, ਗੈਬਰੀਅਲ ਹੈਨੋਟੌਕਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ.
ten delegates accepted the proposal with only one voice against, the french delegate, gabriel hanotaux.

ਹੈਨੋਟੌਕਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਗੁਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਇਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ theੰਗ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਵੀਟੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ.
hanotaux did not like how the french language was losing its position as the international language and saw esperanto as a threat, effectively wielding his veto power to block the decision.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲੀਗ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
however, two years later, the league recommended that its member states include esperanto in their educational curricula.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਨੂੰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
for this reason, many people see the 1920s as the heyday of the esperanto movement.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ ਏਨਾਰਿਜ਼ਮਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ.
anarchism as a political movement was very supportive during this time of anationalism as well as of the esperanto language.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ.
esperanto attracted the suspicion of many states.

ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ, 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਫ੍ਰਾਂਸਕੋਇਸਟ ਸਪੇਨ ਅਤੇ 1937 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the situation was especially pronounced in nazi germany, francoist spain up until the 1950s, and in the soviet union from 1937 to 1956.

ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਯਹੂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਸਨੂੰ "ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਸਟ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in nazi germany, there was a motivation to forbid esperanto because zamenhof was jewish, and due to the internationalist nature of esperanto, which was perceived as "bolshevist".

ਅਯੌਨੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ, ਏਨਫੌਲਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਹੂਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in his work, mein kampf, adolf hitler specifically mentioned esperanto as an example of a language that could be used by an international jewish conspiracy once they achieved world domination.

ਐਸਪੇਰਾਂਤਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਹੋਲੋਕਾਸਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਮੇਨਹੋਫ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
esperantists were killed during the holocaust, with zamenhof's family in particular singled out for being killed.

ਯਹੂਦੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ andਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੀਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਏਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿਅਰਥ ਸਨ ਅਤੇ 1935 ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the efforts of a minority of esperantists to expel jewish colleagues and align themselves with the reich were futile and esperanto was legally forbidden in 1935.

ਜਰਮਨ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਹ ਗਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਟਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਜਰਮਨ ਦੇ ਐਕਸਿਸ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ.
esperantists in german concentration camps taught the language to fellow prisoners, telling guards they were teaching italian, the language of one of germany's axis allies.

ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਆਗੂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣ ਕਿ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਨ, ਜਿਹੜੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਰਣਨੀਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।
in imperial japan, the left-wing of the japanese esperanto movement was forbidden, but its leaders were careful enough not to give the impression to the government that the esperantists were socialist revolutionaries, which proved a successful strategy.

ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਏਸਪੇਰੈਂਟੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਗਠਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
after the october revolution of 1917, esperanto was given a measure of government support by the new workers' states in the former russian empire and later by the soviet union government, with the soviet esperanto association being established as an officially recognized organization.

ਜੋਸੇਫ ਸਟਾਲਿਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ, ਲਿਓਨ ਟ੍ਰੋਟਸਕੀ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in his biography on joseph stalin, leon trotsky mentions that stalin had studied esperanto.

ਪਰ, 1937 ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਪਰਗ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬਾਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਗ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
however, in 1937, at the height of the great purge, stalin completely reversed the soviet government's policies on esperanto many esperanto speakers were executed, exiled or held in captivity in the gulag labour camps.

ਅਕਸਰ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਦੇ ਸਨ ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਸੂਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਜੋ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ' ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ sovietਫ ਸੋਵੀਅਤ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟਜ਼ 'ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
quite often the accusation was "you are an active member of an international spy organisation which hides itself under the name of 'association of soviet esperantists' on the territory of the soviet union."

ਸਟਾਲਿਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ, ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
until the end of the stalin era it was dangerous to use esperanto in the soviet union despite the fact that it was never officially forbidden to speak esperanto.

ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਇਟਲੀ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਵਰਗਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਟੂਰਿਸਟ ਸਮੱਗਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
fascist italy allowed the use of esperanto, finding its phonology similar to that of italian and publishing some tourist material in the language.

ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਫ੍ਰਾਂਸਕੋਇਸਟ ਸਪੇਨ ਨੇ ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦੀ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕੈਟਲਿਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਪਰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
during and after the spanish civil war, francoist spain forbade anarchists, socialists and catalan nationalists for many years, among whom the use of esperanto was extensive, but in the 1950s the esperanto movement was tolerated again.

ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹੰਗਰੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਹੈ.
official use esperanto has not been a secondary official language of any recognized country, but it entered the education system of several countries such as hungary and china.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਨਿutਟਰਲ ਮੋਰੇਸਨੈੱਟ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਨ।
there were plans at the beginning of the 20th century to establish neutral moresnet as the world's first esperanto state.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੋਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਕਲੀ ਟਾਪੂ ਮਾਈਕਰੋਨੇਸ਼ਨ ਨੇ 1968 ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਾਈਕਰੋਨੇਸ਼ਨ, ਮੌਲੋਸੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਗਣਤੰਤਰ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ.
in addition, the self-proclaimed artificial island micronation of rose island used esperanto as its official language in 1968, and another micronation, the extant republic of molossia, uses esperanto as an official language alongside english.

ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ china.org.cn 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਈ 2001 ਤੋਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
the chinese government has used esperanto since 2001 for daily news on china.org.cn.

ਚੀਨ ਚਾਈਨਾ ਰੇਡੀਓ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਸਾਲੇ ਏਲ ਪੋਪੋਲਾ ਵਿਚ ਵੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
china also uses esperanto in china radio international and for the internet magazine el popola .

ਵੈਟੀਕਨ ਰੇਡੀਓ ਕੋਲ ਇਸਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ.
the vatican radio has an esperanto version of its website.

ਯੂਐਸ ਫੌਜ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਸੈਨਿਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਜੰਗੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਮਖੌਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the us army has published military phrase books in esperanto, to be used from the 1950s through the 1970s in war games by mock enemy forces.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਈ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੇਨਾਸੀਕਾ ਏਸੋਸੀਓ ਟੂਟਮੋਂਡਾ, ਇੱਕ ਖੱਬੀ-ਵਿੰਗ ਵਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾ, ਜਾਂ ਐਜੁਕੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਇੱਕ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਹੋਰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ.
esperanto is the working language of several non-profit international organizations such as the sennacieca asocio tutmonda, a left-wing cultural association, or education internet, which has developed from an esperanto organization most others are specifically esperanto organizations.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਵਰਲਡ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ 1954 ਵਿਚ ਐਸਪਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
the largest of these, the world esperanto association, has an official consultative relationship with the united nations and unesco, which recognized esperanto as a medium for international understanding in 1954.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਸੈਨ ਮਾਰੀਨੋ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ.
esperanto is also the first language of teaching and administration of one university, the international academy of sciences san marino.

1924 ਦੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਰੇਡੀਓ ਰਿਲੇਅ ਲੀਗ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੇਡੀਓ ਸੰਗੀਤਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਪਰ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰਾਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਵਰਤੋਂ ਮਾੜੀ ਸੀ.
in the summer of 1924, the american radio relay league adopted esperanto as its official international auxiliary language, and hoped that the language would be used by radio amateurs in international communications, but its actual use for radio communications was negligible.

ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਸਮੇਤ ਵਰਲਡ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਰੂਸੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
all the personal documents issued by the world service authority, including the world passport, are written in esperanto, together with english, french, spanish, russian, arabic, and chinese.

ਇਸਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦਾ ਟੀਚਾ "ਸਿੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ", ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ 1887 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ.
achievement of its creator's goals zamenhof's goal to "enable the learner to make direct use of his knowledge with persons of any nationality, whether the language be universally accepted or not", as he wrote in 1887, has been achieved as the language is currently spoken by people living in more than one hundred countries.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਕ ਆਮ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ.
on the other hand, one common criticism made is that esperanto has failed to live up to the hopes of its creator, who dreamed of it becoming a universal second language.

ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਫ਼ੀ ਸਦੀਆਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
in this regard it has to be noted that zamenhof was well aware that it may take much time, maybe even many centuries, to get this hope into reality.

1907 ਵਿਚ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਨਿਰਪੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉੱਤੇ, ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰ ਉਸਾਰਨਗੇ… ਇਕ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਚੱਕਰ। "
in his speech at the world esperanto congress in cambridge in 1907 he said, "we hope that earlier or later, maybe after many centuries, on a neutral language foundation, understanding one each other, the nations will build ... a big family circle."

ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਰਣਮਾਲਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅੱਖਰ ਲਾਤੀਨੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਕ-ਧੁਨੀ-ਇਕ-ਅੱਖਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ.
linguistic properties alphabet the esperanto alphabet is based on the latin script, using a one-sound-one-letter principle, except for .

ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ,,,, ਸਰਫੈਕਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਛੇ ਅੱਖਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it includes six letters with diacritics , , , , with circumflex , and with breve .

ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ q, w, x, ਜਾਂ y ਅੱਖਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਣ-ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸਹੀ ਨਾਮ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the alphabet does not include the letters q, w, x, or y, which are only used when writing unassimilated foreign terms or proper names.

28-ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਮਾਲਾ ਇਕ ਬੀ ਸੀ ਡੀ ਈ f ਜੀ ਹ ਆਈ ਜੇ ਕੇ ਐਲ ਐਮ ਐਨ ਓ ਪੀ ਆਰ ਟੀ ਟੀ ਵੀ ਵੀ ਜ਼ੈਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੇਕਾਬੂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਆਈਪੀਏ ਵਾਂਗ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੀ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ. ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ j ਅਤੇ c ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤਾ ਅਣਜਾਣ ਹੈ j ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਮੁੰਡੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ c ਵਿਚ ts ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿੱਟ ਜਾਂ ਜ਼ੈਡ ਵਿਚ. ਪੀਜ਼ਾ.
the 28-letter alphabet is a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v z all unaccented letters are pronounced approximately as in the ipa, with the exception of c. esperanto j and c are used in a way familiar to speakers of many european languages, but which is largely unfamiliar to english speakers j has a y sound , as in yellow and boy, and c has a ts sound , as in hits or the zz in pizza.

ਲਹਿਜੇ ਹੋਏ ਅੱਖਰ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਐਚ-ਡਿਗਰਾਫਾਂ ਨੂੰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਐੱਸ ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the accented letters are a bit like h-digraphs in english is pronounced like english ch, and like sh.

ਕੀ ਰਤਨ, ਇਕ zh ਧੁਨੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਿusionਜ਼ਨ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਜੈਕ ਵਿਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਜਰਮਨ ਬਾਚ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਗੈਲਿਕ, ਸਕਾਟਸ ਅਤੇ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਟੈਂਡਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਲੌਚ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਕੂਸ ਦੇ ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ 'ਕੇ' ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ' ਚਿਕਨ ਵਿਚ ਸੀ ਕੇ.
is the g in gem, a zh sound, as in fusion or french jacques, and the rare is like the german bach, scottish gaelic, scots and scottish standard english loch, or how scouse people sometimes pronounce the 'k' in book and 'ck' in chicken.

ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਲਿਖਣਾ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੇ "ਲਾਤੀਨੀ-ਐਕਸਟੈਂਡਡ ਏ" ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਦੇ ਪੱਤਰ ਛਾਪਣ ਅਤੇ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਭੌਤਿਕ ਕੀਬੋਰਡਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਫੋਂਟ.
writing diacritics even with the widespread adoption of unicode, the letters with diacritics found in the "latin-extended a" section of the unicode standard can cause problems with printing and computing, because they are not found on most physical keyboards and are left out of certain fonts.

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਡਿਗਰਾਫ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
there are two principal workarounds to this problem, which substitute digraphs for the accented letters.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਖੋਜੀ, ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਨੇ ਇੱਕ "ਐਚ-ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ" ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ,,,, ਅਤੇ ਸੀ, ਘ, ਹ, ਝ, ਸ਼ ਅਤੇ ਯੂ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
zamenhof, the inventor of esperanto, created an "h-convention", which replaces , , , , , and with ch, gh, hh, jh, sh, and u, respectively.

ਜੇ ਇੱਕ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ਰੈਂਡਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੀ ਐਚ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਏਗੀ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸ਼ਬਦ ਸਚਵਾਵਾ ਸਹੀ .ੰਗ ਨਾਲ.
if used in a database, a program in principle could not determine whether to render, for example, ch as c followed by h or as , and would fail to render, for example, the word senchava properly.

ਕੰਪਿ recentਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਹੋਏ ਇੱਕ "ਐਕਸ-ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ" ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ.
a more recent "x-convention" has gained ground since the advent of computing.

ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਅੱਖ਼ਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਹੀਂ, x ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਛੇਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਛੇ ਡਿਗ੍ਰਾਫ cx, gx, hx, jx, sx ਅਤੇ ux ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this system replaces each diacritic with an x not part of the esperanto alphabet after the letter, producing the six digraphs cx, gx, hx, jx, sx, and ux.

ਇੱਥੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਉਟ ਹਨ ਜੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਐਕਸ- ਜਾਂ ਐਚ-ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਡਿਗਰਾਫਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਕਰੋਸੋਫਟ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਮੈਕ ਓਐਸ ਐਕਸ ਅਤੇ ਲੀਨਕਸ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰੈਂਟਾ ਕਲਾਵਰੋ ਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਫੋਨ ਅਤੇ ਗੋਰਡ ਲਈ ਅਤੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸੋਫਟ ਕੀਬੋਰਡ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ.
there are computer keyboard layouts that support the esperanto alphabet, and some systems use software that automatically replaces x- or h-convention digraphs with the corresponding diacritic letters amiketo for microsoft windows, mac os x and linux and esperanta klavaro for windows phone and gboard and anysoftkeyboard for android are examples .

ਸੈਰਫਲੇਕਸ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਜਾਂ ਬੋਝਲਦਾਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾ specifically ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਾਜਬ ਤੌਰ ਤੇ ਬੇਲੋੜੀ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਬਲਯੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਰਤਣ ਨਾਲ. ਵਰਗੀਕਰਣ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਆਕਰਨ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।
criticisms are made of the letters with circumflex diacritics, which some find odd or cumbersome, along with their being invented specifically for esperanto rather than borrowed from existing languages as well as being arguably unnecessary, as for example with the use of instead of w. classification the phonology, grammar, vocabulary, and semantics are based on the indo-european languages spoken in europe.

ਸਾ soundਂਡ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਘੱਟ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹਨ.
the sound inventory is essentially slavic, as is much of the semantics, whereas the vocabulary derives primarily from the romance languages, with a lesser contribution from germanic languages and minor contributions from slavic languages and greek.

ਜ਼ੈਮੇਨੋਫ ਦੇ ਮੁ documentsਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਮੁ earlyਲੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੂਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ.
pragmatics and other aspects of the language not specified by zamenhof's original documents were influenced by the native languages of early authors, primarily russian, polish, german, and french.

ਪੌਲ ਵੈਕਸਲਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਯਿੱਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
paul wexler proposes that esperanto is relexified yiddish, which he claims is in turn a relexified slavic language, though this model is not accepted by mainstream academics.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਿਸਮਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਮਨਿਕ, ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੱਦ ਤਕ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ."
esperanto has been described as "a language lexically predominantly romanic, morphologically intensively agglutinative, and to a certain degree isolating in character".

ਟਾਈਪੋਲੋਜੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
typologically, esperanto has prepositions and a pragmatic word order that by default is .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
adjectives can be freely placed before or after the nouns they modify, though placing them before the noun is more common.

ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿਆਪਕ ਅਗੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
new words are formed through extensive prefixing and suffixing.

ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸ਼ਬਦ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਅੰਤ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਗੇਤਰ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
grammar esperanto words are mostly derived by stringing together roots, grammatical endings, and at times prefixes and suffixes.

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਣ.
this process is regular, so that people can create new words as they speak and be understood.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਸੋਧਕ-ਪਹਿਲੇ, ਹੈਡ-ਫਾਈਨਲ ਆਰਡਰ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ “ਬਰਡਸੋਂਗ” ਅਤੇ “ਗਾਣਾਬਰਡ” ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਡੋਕਾਂਟੋ ਅਤੇ ਕੰਤੋਬਰਡੋ.
compound words are formed with a modifier-first, head-final order, as in english compare "birdsong" and "songbird," and likewise, birdokanto and kantobirdo .

ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਨਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਓ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਨਤੀਜਾ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਜਾਂ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ.
speakers may optionally insert an o between the words in a compound noun if placing them together directly without the o would make the resulting word hard to say or understand.

ਬੋਲਣ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮਵੰਸ਼ - ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ -a ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਉਤਪੱਤੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ -e ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਆ ਛੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮੂਡ ਦੇ ਪਿਛੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ - ਜਿਵੇਂ.
the different parts of speech are marked by their own suffixes all common nouns end in -o, all adjectives in -a, all derived adverbs in -e, and all verbs in one of six tense and mood suffixes, such as the present tense -as.

ਨਾਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਕੇਸ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
nouns and adjectives have two cases nominative for grammatical subjects and in general, and accusative for direct objects and after a preposition to indicate direction of movement.

ਵਿਆਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਕਵਚਨ ਨਾਮ--ਵਿਚ, ਬਹੁ-ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
singular nouns used as grammatical subjects end in -o, plural subject nouns in -oj pronounced like english "oy" .

ਇਕਵਚਨ ਸਿੱਧੀ ਆਬਜੈਕਟ ਦਾ ਅੰਤ-ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸਿੱਧ ਆਬਜੈਕਟ - ਕੋਨ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ "ਸਿੱਕੇ" -o- ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਨਾਂਵ ਹੈ, -j- ਬਹੁਵਚਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ -n ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਆਬਜੈਕਟ ਕੇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ .
singular direct object forms end in -on, and plural direct objects with the combination -ojn rhymes with "coin" -o- indicates that the word is a noun, -j- indicates the plural, and -n indicates the accusative direct object case.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਇਕਵਚਨ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ - ਇੱਕ "ਹਾ!"
adjectives agree with their nouns their endings are singular subject -a a rhymes with "ha!"

, ਬਹੁਵਚਨ ਵਿਸ਼ਾ -ਜ, ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ "ਅੱਖ", ਇਕਵਚਨ ਆਬਜੈਕਟ -ਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਵਸਤੂ -ਜਾਨ ਰਾਇਜ "ਜੁਰਮਾਨਾ" ਨਾਲ.
, plural subject -aj , pronounced "eye" , singular object -an, and plural object -ajn rhymes with "fine" .

प्रत्यय-ਐਨ, ਸਿੱਧੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the suffix -n, besides indicating the direct object, is used to indicate movement and a few other things as well.

ਛੇ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the six verb inflections consist of three tenses and three moods.

ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ - ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਤਣਾਅ -ਪਿਛਲੇ ਤਣਾਅ -ਇਹ ਅਨੰਤ ਮੂਡ -i, ਸ਼ਰਤ ਦਾ ਮੂਡ- ਅਤੇ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਮੂਡ- ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they are present tense -as, future tense -os, past tense -is, infinitive mood -i, conditional mood -us and jussive mood -u used for wishes and commands .

ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਨੰਬਰ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਨਹੀਂ ਹਨ.
verbs are not marked for person or number.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਂਤੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਗਾਉਣਾ”, ਮੀ ਕਾਂਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਮੈਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ”, ਵੀ ਕੰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਤੁਸੀਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋ”, ਅਤੇ ਇਲੀ ਕਾਂਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਉਹ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ”।
thus, kanti means "to sing", mi kantas means "i sing", vi kantas means "you sing", and ili kantas means "they sing".

ਵਰਡ ਆਰਡਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਫਤ ਹੈ.
word order is comparatively free.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
adjectives may precede or follow nouns subjects, verbs and objects may occur in any order.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਰਟੀਕਲ ਲਾ "ਦਿ", ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਟਿਯੂ "ਜੋ" ਅਤੇ "ਅਟ" ਵਰਗੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
however, the article la "the", demonstratives such as tiu "that" and prepositions such as "at" must come before their related nouns.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਨੀ “ਨਹੀਂ” ਅਤੇ ਜੋੜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਜ ਅਤੇ “ਅਤੇ ਕੇ” ਜੋ “ਉਹ ਮੁਹਾਵਰੇ ਜਾਂ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
similarly, the negative ne "not" and conjunctions such as kaj "and" and ke "that" must precede the phrase or clause that they introduce.

ਕਾਪੂਲਰ ਏ ਬੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਉਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ "ਲੋਕ ਹਨ ਜਾਨਵਰ" ਤੋਂ "ਜਾਨਵਰ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ" ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in copular a b clauses, word order is just as important as in english "people are animals" is distinguished from "animals are people".

ਜੀਵਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ sciਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇਕ ਜੀਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
living language the hungarian academy of sciences has found that esperanto fulfills all the requirements of a living language.

ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਧਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
neutrality origin this is most often noted in regard to the vocabulary, but applies equally to the orthography, phonology, and semantics, all of which are thoroughly european.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਰੋਮਾਂਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਅਤੇ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਸੰਟੈਕਸ ਰੋਮਾਂਸ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਲੈਵਿਕ ਹਨ.
the vocabulary, for example, draws about two-thirds from romance and one-third from germanic languages the syntax is romance and the phonology and semantics are slavic.

ਵਿਆਕਰਣ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਉਡ ਪੀਰੋਨ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਡੈਰੀਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ.
the grammar is arguably more european than not, but claude piron among others argues that the derivation system is not particularly european, though the inflection is.

ਲਿੰਗ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਮਰਦਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ivedਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਤਪਾਦ ਹੈ.
gender esperanto is frequently accused of being inherently sexist, because the default form of some nouns is masculine while a derived form is used for the feminine, which is said to retain traces of the male-dominated society of late 19th-century europe of which esperanto is a product.

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦੋ ਦਰਜਨ ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਮ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੰਜੋਰੋ "ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸਰ" ਬਨਾਮ ਸਿੰਜਜਰੀਨੋ "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ, ladyਰਤ" ਅਤੇ ਪੈਟ੍ਰੋ "ਪਿਤਾ" ਬਨਾਮ ਪੈਟ੍ਰਿਨੋ "ਮਾਂ".
there are a couple dozen masculine nouns, primarily titles and kin terms, such as sinjoro "mr, sir" vs. sinjorino "mrs, lady" and patro "father" vs. patrino "mother".

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਜਿਹੇ ਸੰਕੇਤ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਕਸਰ ਮਰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ madeਰਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੋਕੋਰੋ, ਇਕ ਪੀਐਚਡੀ ਡਾਕਟਰ ਮਰਦ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਬਨਾਮ ਡੋਕਟੋਰਿਨੋ, ਇਕ phਰਤ ਪੀਐਚਡੀ.
in addition, nouns that denote persons and whose definitions are not explicitly male are often assumed to be male unless explicitly made female, such as doktoro, a phd doctor male or unspecified versus doktorino, a female phd.

ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਿਛੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਰਨ ਬੈਰਨੇਸ, ਵੇਟਰ ਵੇਟਰੈਸ ਆਦਿ.
this is analogous to the situation with the english suffix -ess, as in baron baroness, waiter waitress etc.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਰਵਨਾਮ ਸਮਾਨ ਹਨ.
esperanto pronouns are similar.

ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਲਿ “ਹੇ” ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ “ਉਹ” ਹਮੇਸ਼ਾ femaleਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
as in english, li "he" may be used generically, whereas "she" is always female.

ਫੋਨੋਲੋਜੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ 23 ਵਿਅੰਜਨ, ਪੰਜ ਸਵਰ ਅਤੇ ਦੋ ਅਰਧ-ਸਤਰ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਛੇ ਦੂਤਘੱਟ ਬਣਦੇ ਹਨ.
phonology esperanto has 23 consonants, five vowels, and two semivowels that combine with the vowels to form six diphthongs.

ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਅਰਧਵੱਲ ਦੋਵੇਂ ਲਿਖਤੀ j ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸਧਾਰਨ ਵਿਅੰਜਨ ਡਿਗ੍ਰਾਫ ਡੀਜ਼ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕੋ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਆਪਣਾ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the consonant and semivowel are both written j, and the uncommon consonant is written with the digraph dz, which is the only consonant that doesn't have its own letter.

ਸੁਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ.
tone is not used to distinguish meanings of words.

ਤਣਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਅੰਤਮ ਸਵਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕੋਈ ਅੰਤਮ ਸਵਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
stress is always on the second-last vowel in fully esperanto words unless a final vowel o is elided, which occurs mostly in poetry.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਫੈਮਿਲੀਓ "ਪਰਿਵਾਰ" ਦੂਜੇ i ਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਮ o ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਣਾਅ ਦੂਜੇ i ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
for example, familio "family" is , with the stress on the second i, but when the word is used without the final o , the stress remains on the second i .

ਵਿਅੰਜਨ 23 ਵਿਅੰਜਨ ਹਨ ਧੁਨੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਟੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
consonants the 23 consonants are the sound is usually trilled , but may be tapped .

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ v ਅਤੇ w ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ, ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the is normally pronounced like english v, but may be pronounced between english v and w or , depending on the language background of the speaker.

ਇੱਕ ਅਰਧ-ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ ਡਿਫਥੋਂਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
a semivowel normally occurs only in diphthongs after the vowels and , not as a consonant .

ਆਮ, ਜੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮਰੂਪਤਾ ਵਿਚ ਐਨ ਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਕ ਕੇਜ਼ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
common, if debated, assimilation includes the pronunciation of nk as and kz as .

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਤਕ ਜਿਵੇਂ ਸਟ੍ਰਾਂਗਾ ਵਿਚ, “ਅਜੀਬ” ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੈਡੀਅਨੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੇਵੀ, “ਸਿਖਾਓ”।
a large number of consonant clusters can occur, up to three in initial position as in stranga, "strange" and four in medial position as in instrui, "teach" .

ਅੰਤਮ ਕਲੱਸਟਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਵਾਂ, ਫਾਈਨਲ ਓ ਦੇ ਕਾਵਿ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ "ਸੌ" ਅਤੇ ਪੋਸਟ "ਦੇ ਬਾਅਦ" ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁ basicਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਧਾਰਨ ਹਨ.
final clusters are uncommon except in foreign names, poetic elision of final o, and a very few basic words such as cent "hundred" and post "after".

ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਵਰਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਸਵਾਹਿਲੀ, ਆਧੁਨਿਕ ਹਿਬਰੂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
vowels esperanto has the five vowels found in such languages as spanish, swahili, modern hebrew, and modern greek.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਅਰਧ-ਬੰਨ੍ਹੇ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ, ਜੋ ਮੋਨੋਫਥਾਂਗਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਛੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਡਿਫਥੋਂਗਜ ਏਜ, ਏਜ, ਓਜ, ਉਜ, ਅਤੇ.
there are also two semivowels, and , which combine with the monophthongs to form six falling diphthongs aj, ej, oj, uj, , and .

ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਵਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸੌਦਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since there are only five vowels, a good deal of variation in pronunciation is tolerated.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
for instance, e commonly ranges from french to french .

ਇਹ ਵੇਰਵੇ ਅਕਸਰ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these details often depend on the speaker's native language.

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਗਲੋਟਲ ਸਟਾਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਵਰ ਇਕੋ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹੀਰੋ "ਹੀਰੋ" ਵਿਚ.
a glottal stop may occur between adjacent vowels in some people's speech, especially when the two vowels are the same, as in heroo "hero" he.

.o ਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੋ "ਮਹਾਨ-ਦਾਦਾ" ਪ੍ਰੈ.
.o or and praavo "great-grandfather" pra.

.vo ਜਾਂ.
.vo or .

ਨਮੂਨਾ ਪਾਠ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਛੋਟਾ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
sample text the following short extract gives an idea of the character of esperanto.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਅੱਖਰ j ਦੇ ਉਪਰ ਉਤਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਮਲਟਾਜ ਲੋਕੇਜ ਡੀ ਐਸਟਿਸ ਟੈਂਪਲੋਜ ਡੀ ਲਾ ਡਰਾਕੋ-.
pronunciation is covered above the esperanto letter j is pronounced like english y. esperanto multaj lokoj de estis temploj de la drako- .

ਡਮ ਟ੍ਰੋਸੇਕੋਕੋ ਓਨੀ ਈ ਲਾ ਟੈਂਪਲੋਜ, ਕੇ ਲਾ ਡਰਾਕੋ- ਡੋਨੂ ਪਲੂਵੋਨ ਅਲ ਲਾ ਹੋਮਾ ਮੋਂਡੋ.
dum trosekeco oni en la temploj, ke la drako- donu pluvon al la homa mondo.

ਟਿਯਮ ਡਰਾਕੋ estis simbolo de la ਸੁਪਨਾਟੁਰਾ.
tiam drako estis simbolo de la supernatura .

ਕਾਜ ਪਲੀ ਪੋਸਟ, ਪ੍ਰਪੇਟ੍ਰੋ ਡੀ ਲਾ ਪੁਜ ਵੈਸਟਜ ਰੀਜੈਂਟੋਜ ਕਾਜ ਸਿਮਬੋਲਿਸ ਲਾ ਐਬਸੋਲੁਟਨ ਡੀ ਲਾ ਇਮਪ੍ਰੈਸਟਰੋ.
kaj pli poste, prapatro de la plej altaj regantoj kaj simbolis la absolutan de la imperiestro.

ਲਾ ਇਮਪ੍ਰੈਸਟਰੋ ਬਹਾਨੇ, ਲੀ ਐਸਟਸ ਫਿਲੋ ਡੇ ਲਾ ਡਰਾਕੋ.
la imperiestro pretendis, ke li estas filo de la drako.

ਲਿਆਜ ਪੋਰਟਿਸ ਲਾ ਨਾਮੋਨ ਡ੍ਰੈਕੋ ਕਾਜ ਐਸਟਨ ਆਰਮੀਨੇਟਜ ਹਰ ਡਾਇਵਰਸਿਜ ਡ੍ਰਾਕੋਫੀਗੁਰਜ.
liaj portis la nomon drako kaj estis ornamitaj per diversaj drakofiguroj.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ.
nun en videblas drako- , kaj cirkulas legendoj pri drakoj.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਚੀਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਅਜਗਰ-ਕਿੰਗ ਦੇ ਮੰਦਰ ਸਨ.
english translation in many places in china, there were temples of the dragon-king.

ਸੋਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲੋਕ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਜਗਰ-ਰਾਜਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੇਵੇਗਾ.
during times of drought, people would pray in the temples that the dragon-king would give rain to the human world.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜਗਰ ਅਲੌਕਿਕ ਜੀਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ.
at that time the dragon was a symbol of the supernatural creature.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਇਹ ਉੱਚੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵਜ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਗੀਰੂ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
later on, it became the ancestor of the highest rulers and symbolised the absolute authority of a feudal emperor.

ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਅਜਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
the emperor claimed to be the son of the dragon.

ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਮ "ਡਰੈਗਨ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਜਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
all of his personal possessions carried the name "dragon" and were decorated with various dragon figures.

ਹੁਣ ਅਜਗਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਗਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
now dragon decorations can be seen everywhere in china and legends about dragons circulate.

ਹੇਠਾਂ ਸਧਾਰਨ ਮੁਹਾਵਰੇ ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਲਾਭਦਾਇਕ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਏ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਸ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਮੁ coreਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਿੰਗਗੋ ਇੰਟਰਨਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 1887 ਵਿੱਚ ਜ਼ੇਮੇਨਫ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
simple phrases below are listed some useful esperanto words and phrases along with ipa transcriptions vocabulary the core vocabulary of esperanto was defined by lingvo internacia, published by zamenhof in 1887.

ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ 900 ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗੇਤਰ, ਪਿਛੇਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
this book listed 900 roots these could be expanded into tens of thousands of words using prefixes, suffixes, and compounding.

1894 ਵਿਚ, ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕੋਸ਼, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਵੋਰਟਾਰੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਸੀ.
in 1894, zamenhof published the first esperanto dictionary, universala vortaro, which had a larger set of roots.

ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪੀਕਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਰਥ ਕੱ derਦੇ ਹਨ.
the rules of the language allowed speakers to borrow new roots as needed it was recommended, however, that speakers use most international forms and then derive related meanings from these.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ, ਪਰੰਤੂ ਕੇਵਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ.
since then, many words have been borrowed, primarily but not solely from the european languages.

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਉਧਾਰ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
not all proposed borrowings become widespread, but many do, especially technical and scientific terms.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕੰਪਿ computerਟਰ, ਕੰਪਿ instanceਟਰ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕ੍ਰਿਆ ਕ੍ਰੋਪੂਟੀ "ਕੰਪਿuteਟ" ਅਤੇ प्रत्यय-ਆਈਲੋ "ਟੂਲ" ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ.
terms for everyday use, on the other hand, are more likely to be derived from existing roots komputilo "computer", for instance, is formed from the verb komputi "compute" and the suffix -ilo "tool".

ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਸਹਿਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਰਥਾਤ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
words are also calqued that is, words acquire new meanings based on usage in other languages.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ਬਦ ਮਸੂੋ "ਮਾ mouseਸ" ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਮਾ mouseਸ ਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ.
for example, the word muso "mouse" has acquired the meaning of a computer mouse from its usage in english.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਉਧਾਰ ਉਚਿਤ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕੱ der ਕੇ ਜਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
esperanto speakers often debate about whether a particular borrowing is justified or whether meaning can be expressed by deriving from or extending the meaning of existing words.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅਤੇ ਗਠਿਤ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਹੋਨੀ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਦੇਣਾ", ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰੋ", ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਰਮਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ.
some compounds and formed words in esperanto are not entirely straightforward for example, eldoni, literally "give out", means "publish", paralleling the usage of certain european languages such as german .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 'ਪਿਛੇਤਰ' ਦਾ ਅਰਥ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ 'ਪਿਛੇਤਰ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈੱਕਸਟ੍ਰੇਨ "ਸੱਜੇ ਤੋਂ" ਅਤੇ ਡੇਕਸਰਮੇਨ "ਕਲਾਕਵਾਈਸ".
in addition, the suffix -um- has no defined meaning words using the suffix must be learned separately such as dekstren "to the right" and dekstrumen "clockwise" .

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਮੁੱਖ ਟੀਚੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
there are not many idiomatic or slang words in esperanto, as these forms of speech tend to make international communication against esperanto's main goal.

ਆਲੋਚਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹਨ.
critics feel there are too many roots.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਵੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
instead of derivations of esperanto roots, new roots are taken from european languages in the endeavor to create an international language.

ਸਿੱਖਿਆ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪੀਕਰ ਸਵੈ-ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਅਧਿਐਨ, tਨਲਾਈਨ ਟਿutorialਟੋਰਿਯਲਾਂ ਅਤੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਈ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕੋਰਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ.
education many esperanto speakers learn the language through self-directed study, online tutorials, and correspondence courses taught by volunteers.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਲਰਨੂ ਵਾਂਗ ਮੁਫਤ ਸਿਖਲਾਈ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ!
more recently, free teaching websites, like lernu!

ਅਤੇ ਡਿolਲਿੰਗੋ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
and duolingo, have become popular.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ 69 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ.
esperanto instruction is occasionally available at schools, including four primary schools in a pilot project under the supervision of the university of manchester, and by one count at 69 universities.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਰਪਿਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
however, outside china and hungary, these mostly involve informal arrangements rather than dedicated departments or state sponsorship.

ਬੂਡਪੇਸਟ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ 1966 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲਿisticsਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਭਾਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਉਥੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰਾਂ ਦੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਹਨ।
university in budapest had a department of interlinguistics and esperanto from 1966 to 2004, after which time instruction moved to vocational colleges there are state examinations for esperanto instructors.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਚ ਐਡਮ ਮਿਕਵਿਇਕਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਇਸਟਿਕਸ ਵਿਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
additionally, adam mickiewicz university in poland offers a diploma in interlinguistics.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਜੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਵਿਕਲਪਿਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੇ ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the senate of brazil passed a bill in 2009 that would make esperanto an optional part of the curriculum in public schools, although mandatory if there is demand for it.

2015 ਤਕ, ਬਿਲ ਅਜੇ ਵੀ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਡੈਪੂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ.
as of 2015 the bill is still under consideration by the chamber of deputies.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕ ਤਿਮਾਹੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਹਵੀਂ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
various educators have estimated that esperanto can be learned in anywhere from one quarter to one twentieth the amount of time required for other languages.

ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਨੀਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਕਲਾਉਡ ਪਿਰਨ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਈ ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਭਵੀ ਹੈ।
claude piron, a psychologist formerly at the university of geneva and translator for the united nations, argued that esperanto is far more intuitive than many ethnic languages.

“ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੂਸਰੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਨੈਤਿਕ ਸਰੂਪਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ.
"esperanto relies entirely on innate reflexes differs from all other languages in that you can always trust your natural tendency to generalize patterns.

ਇਕੋ ਨਿ neਰੋਸਾਈਕੋਲੋਜੀਕਲ ਕਾਨੂੰਨ ਜੀਨ ਪਾਈਗੇਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ. "
the same neuropsychological law jean piaget generalizing to word formation as well as to grammar."

ਪੈਡਰਬਰਨ ਜਰਮਨੀ ਵਿਖੇ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਸਾਈਬਰਨੇਟਿਕ ਪੇਡਾਗੌਜੀ ਨੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ, ਇੰਗਲਿਸ਼, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ 'ਸਟੈਂਡਰਡ' ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the institute of cybernetic pedagogy at paderborn germany has compared the length of study time it takes natively french-speaking high-school students to obtain comparable 'standard' levels in esperanto, english, german, and italian.

ਨਤੀਜੇ 2000 ਘੰਟੇ ਜਰਮਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 1500 ਘੰਟੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦਾ 1000 ਘੰਟੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ 150 ਘੰਟੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਨ.
the results were 2000 hours studying german 1500 hours studying english 1000 hours studying italian or any other romance language 150 hours studying esperanto.

ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਲਗਭਗ 230 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਮੇਂ "ਜਾਪਾਨੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ" ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ।
third-language acquisition four primary schools in britain, with some 230 pupils, are currently following a course in "propaedeutic esperanto" is, instruction in esperanto to raise language awareness and accelerate subsequent learning of foreign the supervision of the university of manchester.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡਰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਨਾ ਕਿ ਰਿਕਾਰਡਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਜੋਂ.
as they put it, many schools used to teach children the recorder, not to produce a nation of recorder players, but as a preparation for learning other instruments.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੌਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਜੋਂ।
esperanto, not to produce a nation of esperanto-speakers, but as a preparation for learning other languages.

ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
studies have been conducted in new zealand, united states, germany, italy and australia.

ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਦੂਜੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the results of these studies were favorable and demonstrated that studying esperanto before another foreign language expedites the acquisition of the other, natural language.

ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਰਗੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this appears to be because learning subsequent foreign languages is easier than learning one's first foreign language, whereas the use of a grammatically simple and culturally flexible auxiliary language like esperanto lessens the first-language learning hurdle.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅਤੇ ਇਕ ਕੰਟਰੋਲ ਸਮੂਹ ਨਾਲੋਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਇਕ ਬਿਹਤਰ ਕਮਾਂਡ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
in one study, a group of european secondary school students studied esperanto for one year, then french for three years, and ended up with a significantly better command of french than a control group, who studied french for all four years.

ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਸਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
community geography and demography esperanto is by far the most widely spoken constructed language in the world.

ਸਪੀਕਰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਲੱਬ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
speakers are most numerous in europe and east asia, especially in urban areas, where they often form esperanto clubs.

ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਖ਼ਾਸਕਰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚੀਨ, ਕੋਰੀਆ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਟੋਗੋ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ.
esperanto is particularly prevalent in the northern and central countries of europe in china, korea, japan, and iran within asia in brazil, argentina, and mexico in the americas and in togo in africa.

ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਿਡਨੀ ਐਸ ਕੁਲਬਰਟ, ਜੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਜਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਾਂਚਿਆ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਦੇ.
number of speakers an estimate of the number of esperanto speakers was made by sidney s. culbert, a retired psychology professor at the university of washington and a longtime esperantist, who tracked down and tested esperanto speakers in sample areas in dozens of countries over a period of twenty years.

ਕੁਲਬਰਟ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਿਆ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 3 ਤੇ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 20 ਲੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, "ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਸ਼ਲ" ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਮੱਧਮ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ, ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ, ਆਦਿ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ.
culbert concluded that between one and two million people speak esperanto at foreign service level 3, "professionally proficient" able to communicate moderately complex ideas without hesitation, and to follow speeches, radio broadcasts, etc.

ਕੁਲਬਰਟ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਇਕੱਲੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਵਰਲਡ ਅਲਮਨਾਕ ਅਤੇ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਤੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
culbert's estimate was not made for esperanto alone, but formed part of his listing of estimates for all languages of more than one million speakers, published annually in the world almanac and book of facts.

ਕੁਲਬਰਟ ਦਾ ਉਸਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵੇਰਵਾ ਡੇਵਿਡ ਵੌਲਫ਼ ਨੂੰ 1989 ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
culbert's most detailed account of his methodology is found in a 1989 letter to david wolff.

ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਲਬਰਟ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ.
since culbert never published detailed intermediate results for particular countries and regions, it is difficult to independently gauge the accuracy of his results.

ਅਲੇਮਨਾਕ ਵਿਚ, ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਲਈ ਉਸਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿਲੀਅਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ.
in the almanac, his estimates for numbers of language speakers were rounded to the nearest million, thus the number for esperanto speakers is shown as two million.

ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਚਿੱਤਰ ਐਥਨੋਲੋਜੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this latter figure appears in ethnologue.

ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਹੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਲਗਭਗ 0.03% ਆਬਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ.
assuming that this figure is accurate, that means that about 0.03% of the world's population speak the language.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦਾ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
although it is not zamenhof's goal of a universal language, it still represents a level of popularity unmatched by any other constructed language.

ਮਾਰਕਸ ਸਿਕੋਸੇਕ ਹੁਣ ਜ਼ਿਕੋ ਵੈਨ ਡਿਜਕ ਨੇ ਇਸ 1.6 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
marcus sikosek now ziko van dijk has challenged this figure of 1.6 million as exaggerated.

ਉਸਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲੋਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 180 ਦੇ ਆਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨਗੇ.
he estimated that even if esperanto speakers were evenly distributed, assuming one million esperanto speakers worldwide would lead one to expect about 180 in the city of cologne.

ਵੈਨ ਡਿਜਕ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 30 ਪ੍ਰਵਾਹਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਘੱਟ-ਉਮੀਦ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ -ਸਤਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ rationਸਤ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ.
van dijk finds only 30 fluent speakers in that city, and similarly smaller-than-expected figures in several other places thought to have a larger-than-average concentration of esperanto speakers.

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 20,000 ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਹੋਰ ਅਨੁਮਾਨ ਵਧੇਰੇ ਹਨ.
he also notes that there are a total of about 20,000 members of the various esperanto organizations other estimates are higher .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜਾਹ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
though there are undoubtedly many esperanto speakers who are not members of any esperanto organization, he thinks it unlikely that there are fifty times more speakers than organization members.

ਫਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੌਕੋ ਲਿੰਡਸਟੇਟ, ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਕੀਮ 1000 ਨੂੰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
finnish linguist jouko lindstedt, an expert on native-born esperanto speakers, presented the following scheme to show the overall proportions of language capabilities within the esperanto community 1,000 have esperanto as their native language.

10,000 ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੋ.
10,000 speak it fluently.

100,000 ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ.
100,000 can use it actively.

ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਪੈਸੀਵਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ.
one million understand a large amount passively.

ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ.
ten million have studied it to some extent at some time.

2017 ਵਿੱਚ, ਡਾਕਟੋਰਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਵੈਂਡ ਵੈਂਡੇਲਬੋ ਨੀਲਸਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 63.000 ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਦੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।
in 2017, doctoral student svend vendelbo nielsen has estimated around 63.000 esperanto speakers worldwide, taking into account association memberships, user-generated data from esperanto websites and census statistics.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਟੇਨ ਜੋਹਾਨਸਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਲਸਨ ਸਹਿਮਤ ਹੈ.
this number, however, was disputed by statistician sten johansson, who questioned the reliability of the source data and highlighted a wide margin of error, the latter point with which nielsen agrees.

ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨਵੀਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੈ.
both have stated, however, that this new number is likely more realistic than some earlier projections.

ਡਾ. ਕੁਲਬਰਟ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
in the absence of dr. culbert's detailed sampling data, or any other census data, it is impossible to state the number of speakers with certainty.

ਵਰਲਡ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਚੇ ਗਏ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਨੇ "ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ".
according to the website of the world esperanto association numbers of textbooks sold and membership of local societies put "the number of people with some knowledge of the language in the hundreds of thousands and possibly millions".

ਨੇਟਿਵ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਸ, ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ.
native speakers native esperanto speakers, denaskuloj, have learned the language from birth from esperanto-speaking parents.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਐਸਪਰਾਂਤੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਮਰਪਿਤ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this usually happens when esperanto is the chief or only common language in an international family, but sometimes occurs in a family of devoted esperantists.

ਐਥਨੋਲੋਗ ਦੇ 15 ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 1996 ਵਿਚ 200 ਤੋਂ 2000 ਦੇਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਕੜੇ 16 ਵੇਂ ਅਤੇ 17 ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the 15th edition of ethnologue cited estimates that there were 200 to 2000 native speakers in 1996, but these figures were removed from the 16th and 17th editions.

1996 ਤਕ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਸਪੀਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 350 ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੇਸ ਸਨ.
as of 1996, there were approximately 350 attested cases of families with native esperanto speakers.

ਫੇਸਬੁੱਕ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਗਭਗ 350,000 ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
esperanto speaking users of facebook facebook has about 350,000 users who indicated esperanto as one of their languages.

ਕਲਚਰ ਐਸਪੇਰਾਂਟਿਸਟ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
culture esperantists can access an international culture, including a large body of original as well as translated literature.

ਇੱਥੇ 25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ, ਦੋਨੋਂ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਰਸਾਲਿਆਂ.
there are more than 25,000 esperanto books, both originals and translations, as well as several regularly distributed esperanto magazines.

2013 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2013 a museum about esperanto opened in china.

ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਸੇਰੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 92 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਮੁਫਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾਂ ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਕੋਰੇਸਪਾਂਡਾ ਸਰਵੋ ਦੁਆਰਾ ਕਲਮ ਪੈਲਸ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
esperantists use the language for free accommodations with esperantists in 92 countries using the pasporta servo or to develop pen pals through esperanto koresponda servo.

ਹਰ ਸਾਲ, ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕੌਂਗਰੇਸੋ ਡੀ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
every year, esperantists meet for the world congress of esperanto universala kongreso de esperanto .

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਗੀਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਜ ਟਾਇਲ ਪਲੂ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ.
historically, much esperanto music, such as kaj tiel plu, has been in various folk traditions.

ਇੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਕੋਰਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਹਨ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੋਵੇਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there is also a variety of classical and semi-classical choral music, both original and translated, as well as large ensemble music that includes voices singing esperanto texts.

ਲੂ ਹੈਰੀਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਲਾ ਕੋਰੋ-ਸੂਤਰੋ 1973.
lou harrison, who incorporated styles and instruments from many world cultures in his music, used esperanto titles and or texts in several of his works, most notably la koro-sutro 1973 .

ਡੇਵਿਡ ਗੈਨਿਸ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਾ. ਜ਼ਮੇਨਹੋਫ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਸਿੰਫਨੀ ਨੰ. ਲਈ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼
david gaines used esperanto poems as well as an excerpt from a speech by dr. zamenhof for his symphony no.

ਮੇਜੋ-ਸੋਪ੍ਰਾਨੋ ਅਤੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਲਈ 1 ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ.
1 esperanto for mezzo-soprano and orchestra .

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਵਾਸ ਪਲੋਰੀ ਮਾਈ ਨੇ ਪਲੂ ਲਈ ਅਸੈਂਪੀਅਨੋ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਠ ਲਿਖਿਆ ਸੀ 1994 ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਐਸਏਟੀਬੀ ਕੋਅਰ ਲਈ ਕ੍ਰਿਏ ਨੋ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ.
he wrote original esperanto text for his povas plori mi ne plu i can cry no longer for unaccompanied satb choir 1994 .

ਇੱਥੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਡੇ, ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਵਿਵਹਾਰ ਪੈਟਰਨ.
there are also shared traditions, such as zamenhof day, and shared behaviour patterns.

ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
esperantists speak primarily in esperanto at international esperanto meetings.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਡਿਟੈੱਕਟਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ "ਕੋਈ ਕਲਚਰ ਨਹੀਂ".
detractors of esperanto occasionally criticize it as "having no culture".

ਹਰਟਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਮਫਰੀ ਟੋਂਕਿਨ ਵਰਗੇ ਸਮਰਥਕ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ "ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਕੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਾਹਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ"।
proponents, such as prof. humphrey tonkin of the university of hartford, observe that esperanto is "culturally neutral by design, as it was intended to be a facilitator between cultures, not to be the carrier of any one national culture".

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਆਖਰੀ ਲੇਖਕ ਵਿਲੀਅਮ ulਲਡ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇਕ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the late scottish esperanto author william auld wrote extensively on the subject, arguing that esperanto is "the expression of a common human culture, unencumbered by national frontiers.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ”
thus it is considered a culture on its own."

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਲੇਖਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਨ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
noted authors in esperanto some authors of works in esperanto are popular culture esperanto has been used in a number of films and novels.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਤੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਾ of ਕੱ troubleਣ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
typically, this is done either to add the exotic flavour of a foreign language without representing any particular ethnicity, or to avoid going to the trouble of inventing a new language.

ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਫਿਲਮ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਡਿਕਟੇਟਰ 1940 ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਯਹੂਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
the charlie chaplin film the great dictator 1940 showed jewish ghetto shop signs in esperanto.

ਦੋ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅੰਗੋਰੋਜ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, 1964 ਵਿਚ, ਅਤੇ ਇਨਕੁਬਸ, ਇਕ 1965 ਬੀ-ਫਿਲਮ ਡਰਾਉਣੀ ਫਿਲਮ.
two full-length feature films have been produced with dialogue entirely in esperanto angoroj, in 1964, and incubus, a 1965 b-movie horror film.

ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸਕੂਲ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਗ੍ਰਾਹਮ ਗ੍ਰੀਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਿ ਕਨਫਿਲੀਅਨ ਏਜੰਟ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰਲਸ ਬੁਆਇਰ ਅਤੇ ਲੌਰੇਨ ਬੈਕਲ 1945 ਦੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
a language school teaching esperanto is featured in graham greene's novel the confidential agent, which was made into a film starring charles boyer and lauren bacall 1945 .

ਹੋਰ ਸ਼ੁਕੀਨ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਟਕ ਗਾਰਡਾ ਮਾਲਾਪੇਰਿਸ ਗੇਰਦਾ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਦਾ ਨਾਟਕੀਕਰਨ.
other amateur productions have been made, such as a dramatization of the novel gerda malaperis gerda has disappeared .

ਸਟੈਂਮੂਲ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿਚ ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਬੁਡਾਪੈਸਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ' ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ.
in stamboul train, greene used esperanto as the language on signs at the main train station in budapest.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਹੈ.
a number of mainstream films in national languages have used esperanto in some way.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਹੈਰੀ ਹੈਰੀਸਨ ਦੀ ਸਟੀਲ ਰੈਟ ਅਤੇ ਡੈਥ ਵਰਲਡ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੂਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
esperanto is used as the universal language in the far future of harry harrison's stainless steel rat and deathworld stories.

ਪੌਲ ਐਂਡਰਸਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ "ਹਾਈ ਟ੍ਰੈਜ਼ਨ" ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਲਾੜ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ.
poul anderson's story "high treason" takes place in a future where earth became united politically but was still divided into many languages and cultures, and esperanto became the language of its space armed forces, fighting wars with various extraterrestrial races.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਫਾਈਨਲ ਫੈਂਟਸੀ ਇਲੈਵਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਗਾਣਾ, "ਮੈਮੋਰੋ ਡੀ ਲਾ", ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the opening song to the popular video game final fantasy xi, "memoro de la ", was written in esperanto.

ਇਹ ਲੜੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਗੇਮ ਸੀ ਜੋ playedਨਲਾਈਨ ਖੇਡੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਵਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਮਰਥਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਕੋ ਸਰਵਰਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਖੇਡ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਟੋ-ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਟ ਟੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
it was the first game in the series that was played online, and would have players from both japan and north america official european support was added after the north american launch playing together on the same servers, using an auto-translate tool to communicate.

ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਨੋਬੂਓ ਉਮੇਤਸੂ, ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ.
the composer, nobuo uematsu, felt that esperanto was a good language to symbolize worldwide unity.

ਗੀਕ ਫਿਕਸ਼ਨ ਨਾਵਲ "toਫ ਟੂ ਦਿ ਵਿਜ਼ਰਡ" ਵਿੱਚ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in the geek fiction novel "off to be the wizard", esperanto is programmed as the language that triggers all of the wizard's spells.

ਫਿਲਿਪ, ਮਾਰਟਿਨ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ "ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ".
philip, martin's teacher, explains that this is because "no one really speaks esperanto and it's easy to learn".

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੜੀ ਸਾਗਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੀਲੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੈਸਥ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
esperanto is also found in the comic book series saga as the language blue, spoken by the inhabitants of wreath.

ਇਹ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it is rendered in blue-colored text.

ਨੀਲਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਰੈਸਥ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਭਾਸ਼ਾ" ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
blue is generally only spoken by inhabitants of wreath, while most other cultures use a universal language that appears to be simply named "language."

ਕੁਝ ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਵਾਦਕ ਰਿੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨੀਲੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ.
some wreath inhabitants use translator rings to communicate with those who don't speak blue.

ਜਾਦੂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਲੇ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
magic seems to be activated via the linguistic medium of blue.

22 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸ਼ੋਅ ਰੈਡ ਡਵਰਫ ਵਿਚ, ਚਾਲਕ ਚਾਲਕ ਅਰਨੋਲਡ ਰਿੰਮਰ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਬੰਕਮੇਟ ਡੇਵ ਲਿਸਟਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਜੋ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
in the television show red dwarf, which begins in the late 22nd century, crewman arnold rimmer constantly spends his time trying to learn esperanto and failing, even compared to his bunkmate dave lister who only maintains a casual interest.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਰੈੱਡ ਬੌਨੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ.
additionally many of the signs around the ship red dwarf are written in both english and esperanto.

ਨਾਵਲ ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵੈਲਕਮਜ਼ ਕੇਅਰਫਾਈਲ ਡਰਾਈਵਰਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਕੋਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੀ ਹੋਣ, ਇਸ ਲਈ ਰਿੰਮਰ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੈ.
the novel infinity welcomes careful drivers states that, although not required, it is widely expected that officers in the space corps be fluent in the language, hence rimmer's interest.

ਵਿਗਿਆਨ 1921 ਵਿਚ ਫਰੈਂਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ।
science in 1921 the french academy of sciences recommended using esperanto for international scientific communication.

ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਰਿਸ ਗਣਿਤ, ਜੌਨ ਸੀ. ਵੇਲਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ, ਹੈਲਮਾਰ ਫ੍ਰੈਂਕ ਪੈਡੋਗੋਜੀ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਰੇਨਹਾਰਡ ਸੇਲਟੇਨ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
a few scientists and mathematicians, such as maurice mathematics , john c. wells linguistics , helmar frank pedagogy and cybernetics , and nobel laureate reinhard selten economics have published part of their work in esperanto.

ਫ੍ਰੈਂਕ ਅਤੇ ਸੇਲਟੇਨ ਸੈਨ ਮਾਰੀਨੋ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਮੁ languageਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
frank and selten were among the founders of the international academy of sciences in san marino, sometimes called the "esperanto university", where esperanto is the primary language of teaching and administration.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਈਜ਼ਰ 1 ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a message in esperanto was recorded and included in voyager 1's golden record.

ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਪਾਰ ਸਮੂਹ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹਨ.
commerce and trade esperanto business groups have been active for many years.

ਫਰੈਂਚ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਨੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1921 ਵਿਚ ਦਿ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਪਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ.
the french chamber of commerce did research in the 1920s and reported in the new york times in 1921 that esperanto seemed to be the best business language.

ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੀਚੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ 1887 ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, “ਭਾਵੇਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ” ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਾਧਨ ਲੱਭਣੇ ਸਨ। .
goals of the movement zamenhof had three goals, as he wrote already in 1887 to create an easy language, to create a language ready to use "whether the language be universally accepted or not" and to find some means to get many people learn the language.

ਇਸ ਲਈ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਆਸਾਨ-ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰੰਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ.
so zamenhof's intention was not only to create an easy-to-learn language to foster international understanding as a general language, but also to create a language for immediate use by a small language community.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਸਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ.
esperanto was to serve as an international auxiliary language, that is, as a universal second language, not to replace ethnic languages.

ਲਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਟੀਚਾ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this goal was widely shared among esperanto speakers in the early decades of the movement.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅੰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਐਸਪਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ.
later, esperanto speakers began to see the language and the culture that had grown up around it as ends in themselves, even if esperanto is never adopted by the united nations or other international organizations.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਅਪਣਾਏ ਹੋਏ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿੰਵੇਨਕਿਸਟੋਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਾਈਨਾ ਵੈਂਕੋ ਤੋਂ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੰਤਮ ਜਿੱਤ".
esperanto speakers who want to see esperanto adopted officially or on a large scale worldwide are commonly called finvenkistoj, from fina venko, meaning "final victory".

ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ "ਫਿਨਵੈਂਕਿਜ਼ਮੋ" "ਦੇਸੂਬਿਜ਼ਮੋ" ਅਤੇ "ਦੇਸ਼ੂਪ੍ਰਿਸਮੋ" ਪਹਿਲੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ "ਦੇਸੀਬ", ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧ ਰਹੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ.
it has to be noted that there are two kinds of "finvenkismo" "desubismo" and "desuprismo" the first aims to spread esperanto between ordinary people "desube", from below aiming to form a steadily growing community of esperanto speakers.

ਦੂਜਾ ਉਦੇਸ਼ "ਦੇਸੂਪਰੇ" ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the second aims to act from above "desupre" , beginning with politicians.

ਜ਼ੇਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਬਿਹਤਰ ਪਰਿਪੇਖ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ".
zamenhof considered the first way to have a better perspective, as "for such affairs as ours, governments come with their approval and help usually only, when everything is already completely finished".

ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਫੌਨਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਉਮਾ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ "ਫਿਨਾ ਵੇਂਕੋ" ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
those who focus on the intrinsic value of the language are commonly called , from rauma, finland, where a declaration on the short-term improbability of the "fina venko" and the value of esperanto culture was made at the international youth congress in 1980.

ਹਾਲਾਂਕਿ "ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਡੀ" ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ..." 1996 ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਗ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਵਰਲਡ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਯੂਈਏ ਦੀ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ.
however the "manifesto de " clearly mentions the intention to further spread the language "we want to spread esperanto to put into effect its positive values more and more, step by step ... " in 1996 the prague manifesto was adopted at the annual congress of the world esperanto association uea it was subscribed by individual participants and later by other esperanto speakers.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਝੰਡਾ, ਅਤੇ ਇਕ ਜਿਹੜਾ ਅੱਜਕੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਇਕ ਖੇਤ ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੱਟੀ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਰੇ ਪੰਜ-ਪੁਆਇੰਟ ਤਾਰੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
symbols and flags the earliest flag, and the one most commonly used today, features a green five-pointed star against a white canton, upon a field of green.

ਇਸ ਨੂੰ 1887 ਵਿਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਆਇਰਿਸ਼ਮੈਨ ਰਿਚਰਡ ਜਿਓਗੇਗਨ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਾਮੇਨੋਫ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was proposed to zamenhof by irishman richard geoghegan, author of the first esperanto textbook for english speakers, in 1887.

ਫਲੈਗ ਨੂੰ 1905 ਵਿੱਚ ਬੁਲੌਗਨ-ਸੁਰ-ਮੇਰ ਵਿਖੇ ਏਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਲਈ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the flag was approved in 1905 by delegates to the first conference of esperantists at boulogne-sur-mer.

ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ "e" ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਕਈ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a version with an "e" superimposed over the green star is sometimes seen.

ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਐਸਪਰਾਂਟਿਸਟਾਂ ਲਈ, ਹਰੇ ਚਿੱਟੇ ਤਾਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਰਾਸ, ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਖੇਤ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰੇ ਤੋਂ ਲਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ.
other variants include that for christian esperantists, with a white christian cross superimposed upon the green star, and that for leftists, with the color of the field changed from green to red.

1987 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਝੰਡਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਯੂਈਏ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ.
in 1987, a second flag design was chosen in a contest organized by the uea celebrating the first centennial of the language.

ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੱਟੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਕਰਵਡ "e" ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹਨ.
it featured a white background with two stylised curved "e"s facing each other.

"ਜੁਬਿਲਿਆ ਸਿਮਬੋਲੋ" ਜੁਬਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸਨੇ ਕੁਝ ਐਸਪੀਰੈਂਟਿਸਟਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ "ਮੇਲੋਨੋ" ਤਰਬੂਜ ਕਿਹਾ.
dubbed the "jubilea simbolo" jubilee symbol , it attracted criticism from some esperantists, who dubbed it the "melono" melon because of the design's elliptical shape.

ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਵਰਡਾ ਸਟੈਲੋ" ਹਰੇ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is still in use, though to a lesser degree than the traditional symbol, known as the "verda stelo" green star .

ਰਾਜਨੀਤੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
politics esperanto has been placed in many proposed political situations.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ.
the most popular of these is the , which aims to establish esperanto as the official language of the european union.

ਗ੍ਰੀਨ ਦੁਆਰਾ 2005 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਗ੍ਰੀਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਖਰਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
grin's report, published in 2005 by grin found that the use of english as the lingua franca within the european union costs billions annually and significantly benefits english-speaking countries financially.

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇਕ ਲੈਂਗੁਆ ਫ੍ਰਾਂਕਾ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਾਇਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ.
the report considered a scenario where esperanto would be the lingua franca and found that it would have many advantages, particularly economically speaking, as well as ideologically.

ਰੂਸੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨਿਕੋਲਾਈ ਨੇਕਰਾਸੋਵ ਨੂੰ 1930 ਦੇ ਅਖੀਰ ਦੇ ਸਟਾਲਿਨਵਾਦੀ ਦਬਾਓ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ ਕਿ “ਇੱਕ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ, ਜਾਸੂਸ, ਏਸਪੇਰਿਸਟਾਂ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਆਗੂ” ਸੀ, ਅਤੇ 4 ਅਕਤੂਬਰ 1938 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
russian esperanto writer nikolai nekrasov was arrested during the stalinist repressions of the late 1930s, accused of being "an organizer and leader of a fascist, espionage, terrorist organization of esperantists", and executed on 4 october 1938.

ਇਕ ਹੋਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲੇਖਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਵਰਨਕੀਨ ਨੂੰ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1938 ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
another esperanto writer vladimir varankin was executed on 3 october 1938.

ਧਰਮ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੇ ਕਈ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਓਮੋਟੋ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਆਸਥਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਆਤਮਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ.
religion esperanto has served an important role in several religions, such as oomoto from japan and the ' faith from iran, and has been encouraged by others, like some spiritist movements.

ਓਮੋਟੋ ਓਮੋਟੋ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੇਨਹੋਫ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਵਿਗਾੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. '
oomoto the oomoto religion encourages the use of esperanto among its followers and includes zamenhof as one of its deified spirits. '

ਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
faith the ' faith encourages the use of an auxiliary international language.

ਬਹਾਈ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the baha'i's believe that it will not be the language of the future, although it has great potential in this role, as it has not been chosen by the people.

ਐਲ ਐਲ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦੀ ਧੀ ਲਿਡਜਾ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੰਡਾਂ ਦੇ 'ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹਾਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
l. l. zamenhof's daughter lidja became a ' , and various volumes of the ' literatures and other baha'i books have been translated into esperanto.

1973 ਵਿੱਚ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਲਈ 'ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ-ਲੀਗ ਫਾਰ ਐਕਟਿਵ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1973, the ' esperanto-league for active ' supporters of esperanto was founded.

ਆਤਮੇਵਾਦ 1908 ਵਿਚ, ਜਾਦੂਗਰ ਕਾਮਿਲੋ ਚੈਗਨੇਉ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾ ਵੀ ਡੀ ਡੀ utਟਰੇ-ਟੌਮਬੇ ਵਿਚ “ਸਟੀਰਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ” ਨਾਮ ਦਾ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਲਈ “ਕੇਂਦਰੀ ਰਸਾਲੇ” ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
spiritism in 1908, spiritist camilo chaigneau wrote an article named "spiritism and esperanto" in the periodic la vie d'outre-tombe recommending the use of esperanto in a "central magazine" for all spiritists and esperantists.

ਫਿਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸਮਾਈਲ ਗੋਮੇਜ਼ ਬ੍ਰਾਗਾ ਅਤੇ ਲੋਰੇਂਜ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਾਲਡੋਮਰੋ ਲੋਰੇਂਜ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦੋਨੋਂ ਜਾਦੂਗਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਐਸਪੇਰੈਂਟਵਾਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੋerੀ ਸੀ.
esperanto then became actively promoted by spiritists, at least in brazil, initially by ismael gomes braga and lorenz the latter is known in brazil as francisco valdomiro lorenz, and was a pioneer of both spiritist and esperantist movements in this country.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਸਟੀਰੀਨਿਸਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਕੋਰਸ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਸਪੈਰੀਟਿਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਮੁ booksਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਰਿਟਿਸਟ ਨੂੰ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the brazilian spiritist federation publishes esperanto coursebooks, translations of spiritism's basic books, and encourages spiritists to become esperantists.

ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦ ਤਨਾਖ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਸੀ ਜੋ ਐਲ ਐਲ ਜ਼ਮੇਨਹੋਫ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
bible translations the first translation of the bible into esperanto was a translation of the tanakh or old testament done by l. l. zamenhof.

1910 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਂਡ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਈਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the translation was reviewed and compared with other languages' translations by a group of british clergy and scholars before its publication at the british and foreign bible society in 1910.

1926 ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਲੰਦਨ ਬਿਬਲੀਓ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1926 this was published along with a new testament translation, in an edition commonly called the "londona biblio".

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਜ਼ ਐਂਡ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸਟਸ ਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ, ਇਕਵਿਆਪੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬਾਈਬਲ ਰੁਪਾਂਤਰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
in the 1960s, the internacia asocio de bibliistoj kaj orientalistoj tried to organize a new, ecumenical esperanto bible version.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਡੱਚ ਰੈਮੋਨਸਟ੍ਰੈਂਟ ਪਾਦਰੀ ਗੈਰਿਟ ਬਰਵਲਿੰਗ ਨੇ ਇੰਜੀਲਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿ test ਨੇਮ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਤਨਾਖ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਿਯੂਟਰੋਕੈਨੋਨੀਕਲ ਜਾਂ ਅਪਰੋਕ੍ਰਿਫਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ.
since then, the dutch remonstrant pastor gerrit berveling has translated the deuterocanonical or apocryphal books in addition to new translations of the gospels, some of the new testament epistles, and some books of the tanakh or old testament.

ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਤਾਬਚੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੀਆ ਰੇਗਨੋ ਵਿਚ ਲੜੀਵਾਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਡਿਯੂਟਰੋਕੋਨੀਨੀਕਲ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲੰਦਨਾ ਬਿਬਲਿਓ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਹਨ.
these have been published in various separate booklets, or serialized in dia regno, but the deuterocanonical books have appeared in recent editions of the londona biblio.

ਈਸਾਈਅਤ ਈਸਾਈ ਐਸਪਰਾਂਤੋ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਸਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ.
christianity christian esperanto organizations include two that were formed early in the history of esperanto international union of catholic esperantists.

ਦੋ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪੋਪਾਂ, ਜੌਨ ਪੌਲ ii ਅਤੇ ਬੇਨੇਡਿਕਟ xvi, ਈਸਟਰ 1994 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਈਸਟਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਵਿਖੇ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ urbi et orbi ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
two roman catholic popes, john paul ii and benedict xvi, have regularly used esperanto in their multilingual urbi et orbi blessings at easter and christmas each year since easter 1994. international league of christian esperantists.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਚਰਚਾਂ ਵਿਚ ਦਿ ਕਵੇਕਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ "ਦਿ ਫ੍ਰੈਂਡ" ਕ੍ਰਿਸਟਾਡੇਲਫਿਅਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਮੁੱਦੇ ਵਿਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
individual churches using esperanto include the quaker esperanto society, with activities as described in an issue of "the friend" christadelphian publications in esperanto.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜੋ ਈਸਾਈ ਮਾਫੀਆ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
there are instances of christian apologists and teachers who use esperanto as a medium.

ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਬਾਯੋ ਅਫੋਲਰਨਮੀ ਦੀ "ਸਟੀਰੀਟਾ" ਰੂਹਾਨੀ ਭੋਜਨ ਯਾਹੂ ਮੇਲਿੰਗ ਲਿਸਟ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 2003 ਤੋਂ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
nigerian pastor bayo afolaranmi's "spirita " spiritual food yahoo mailing list, for example, has hosted weekly messages since 2003.

ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਥੀਮਡ ਈਵੈਂਜੈਜਲਿਸਟਿਕ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਚਿਕ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਜੈਕ ਟੀ. ਚਿਕ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੀ!"
chick publications, publisher of protestant fundamentalist themed evangelistic tracts, has published a number of comic book style tracts by jack t. chick translated into esperanto, including "this was your life!"

"ਜੇਨ ਵਾਇਆ ਟੂਟਾ ਵੀਵੋ!"
"jen via tuta vivo!"

ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਮਾਰਮਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੈਟਰ-ਡੇਅ ਸੇਂਟਸ ਦੇ ਜੀਸਸ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਦੇ ਚਰਚ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the book of mormon has been partially translated into esperanto, although the translation has not been officially endorsed by the church of jesus christ of latter-day saints.

ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮ ਆਯਤੁੱਲਾ ਖੋਮੇਨੀ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ।
islam ayatollah khomeini of iran called on muslims to learn esperanto and praised its use as a medium for better understanding among peoples of different religious backgrounds.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਰੈਂਕਾ ਵਜੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਮ ਦੇ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।
after he suggested that esperanto replace english as an international lingua franca, it began to be used in the seminaries of qom.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਕੁਰਾਨ ਦਾ ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
an esperanto translation of the qur'an was published by the state shortly thereafter.

1981 ਵਿਚ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ.
in 1981, its usage became less popular when it became apparent that followers of the ' faith were interested in it.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਸਬਜ਼ਾਨਡੀਸ਼ਨ ਗ੍ਰੀਨ-ਥਿੰਕਰਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ theਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਸੰਸਥਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 56 ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਗ੍ਰੀਨ-ਥਿੰਕਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਪਯਾਮ ਸਬਜ਼ੰਦਿਸ਼ਨ ਸੰਦੇਸ਼, ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਸੀ. ਸਾਲ 2002 ਦੇ ਪਤਝੜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿਚ ਤਿਮਾਹੀ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ-ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਈਰਾਨੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ-ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਜੋ 2005 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ, ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ.
however, during the recent decades, specially after the establishment of the sabzandishan green-thinkers institute in 1996, the first official esperanto institute in iran ever, and publication of its 56-page organ, called payame sabzandishan message of green-thinkers , a seasonal quarterly magazine in esperanto and persian from the autumn of 2002 till now, and recognition of the iranian esperanto-association by the universal esperanto-association which enjoys official relations with un and unesco as its iranian official branch in 2005, a new era started in iran for spreading of esperanto movement as vastly as possible.

ਇਸ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਆਈ
during this new era, i.a.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਤੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਜਾਤੀਗਤ, ਆਦਿ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ, ਭਾਸ਼ਣ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਕੋਰਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
there have been speeches, lectures, seminars and courses in different cultural centers, universities and schools publication of original and translated books and articles on esperanto and specially its neutrality politically, religiously, nationally, racially, etc.

ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਫਾਰਸੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ... ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ
by diverse publishers and in varied persian newspapers and magazines ... e.g.

ਵਿਲੀਅਮ ulਲਦ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੈਨੋਮੇਨ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿਚ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ 14 ਅਨੇਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਹਿਲੇ ਐਨੇਕਸ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਪਾਠਕ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਧਰਮਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਲਿਓ ਟਾਲਸਟਾਏ, ਰੋਮੇਨ ਰੋਲੈਂਡ, ਅੰਬਰਟੋ ਈਕੋ, ਰੁਦੋਲਫ ਡੀਜ਼ਲ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ, ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ, ਵਰਗੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਉੱਤੇ 15 ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਲੂ ਜ਼ੂਨ, ਜੇਆਰਆਰ ਟੋਲਕੀਅਨ, ... ਵਿਲੀਅਮ ulਲਡ ਨੂੰ 1999, 2004 ਅਤੇ 2006 ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਚ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ.
in the persian translation of william auld's book, called the phenomenon esperanto, 14 annexes were added to show more the history and neutrality of esperanto language as example, in the first annex, called the views of world celebrities on esperanto, the persian readers can read the positive views and opinions of 15 acclaimed and famous leaders and writers on esperanto from different countries, religions, political backgrounds, languages and races, like mahatma gandhi, leo tolstoy, romain rolland, umberto eco, rudolf diesel, rabindranath tagore, helen keller, lu xun, j. r. r. tolkien, ... william auld was nominated for the nobel prize in literature in 1999, 2004, and 2006 making him the first person to be nominated for works in esperanto.

ਸੋਧਾਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਫੰਡਾਮਾਂਟੋ ਡੀ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਖੁਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ 1894 ਵਿੱਚ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਅਤੇ 1907 ਵਿੱਚ ਇਡਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ।
modifications though esperanto itself has changed little since the publication of the fundamento de esperanto foundation of esperanto , a number of reform projects have been proposed over the years, starting with zamenhof's proposals in 1894 and ido in 1907.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਈਂ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਲ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ।
several later constructed languages, such as universal, were based on esperanto.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਲਿੰਗਵਾਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਿਜ਼ਮ।
in modern times, attempts have been made to eliminate perceived sexism in the language, such as riism.

ਐਪੀਨੇਮਸ ਇਕਾਈਆਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਲ ਐਲ ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦੇ ਬਾਅਦ.
eponymous entities there are some geographical and astronomical features named after esperanto, or after its creator l. l. zamenhof.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਲਿਵਿੰਗਸਟਨ ਆਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜ਼ੇਡ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਿਨਿਸ਼ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਐਸਪੀਰੇਂਟਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਤਾਰੇ ਤਾਰੇ 1421 ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ 1462 ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include esperanto island in zed islands off livingston island, and the asteroids 1421 esperanto and 1462 zamenhof discovered by finnish astronomer and esperantist .

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਰਕੈਕਾਮ ਐਸਪਰੈਂਟਮ ਰੰਗ ਦਲੀਲ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਇਦੋਦਾਰੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਲਨਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਵੌਲੀਅਨ ਵੰਡੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਦੂਲਿੰਗੋ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਈਓਲਾ ਈਐਸਪੀ-ਡਿਸਕ ਐਸਪੇਰੈਂਟਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਲਾਰਨੂ!
see also arcaicam esperantom color argument comparison between esperanto and ido comparison between esperanto and interlingua comparison between esperanto and novial distributed language translation duolingo encyclopedia of esperanto eola esp-disk esperantic studies foundation esperanto library esperanto magazine esperanto wikipedia esperantology esperantujo lernu!

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਵਾਦ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇੰਸਟੀਚਿ !ਟ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਫਤਾ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਨੂੰ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼ੈਡ ਯੂ.ਈ.ਏ.ਆਰ.ਓ. ਵਰਲਡ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹੈਲੋ!
indigenous dialogues list of largest languages without official status north american summer esperanto institute semajno de kulturo internacia references further reading external links esperanto at dmoz uea.org website of the world esperanto association kurso saluton!

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਰਸ ਸਿੱਖੋ!
international course lernu!

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਵਿਖੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬੁੱਕਸੈਲਫ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਚੈਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾ houseਸ ਰਹੱਸ ਸਟਾਰਨੋ ਲਘੂ-ਕਹਾਣੀ ਵਾਲੀ ਈ-ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋ ਕਿ ਲਿੰਕਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
esperanto bookshelf at project gutenberg esperanta babilejo esperanto chat eldonejo mistera sturno short-story e-books with linked dictionary defining all uncommon terms.

1985 ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਮਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 389 ਪੂਰੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉਤਾਂਹ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 32 400 ਫੁੱਟ 122 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ।
1985 unesco resolutions most similar languages to esperanto philadelphia, the largest city in the u.s. state of pennsylvania, is home to 389 completed high-rises, 32 of which stand taller than 400 feet 122 m .

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਇਸ ਵੇਲੇ 58-ਮੰਜ਼ਲਾ ਕਾਮਕਾਸਟ ਸੈਂਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਂਟਰ ਸਿਟੀ ਵਿਚ 975 ਫੁੱਟ 297 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ.
the tallest building in the city is currently the 58-story comcast center, which rises 975 feet 297 m in center city.

ਕੌਮਕਾਸਟ ਸੈਂਟਰ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ 20 ਵੀਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ.
comcast center is also the tallest building in pennsylvania and the 20th-tallest building in the united states.

ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਇਕ ਲਿਬਰਟੀ ਪਲੇਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 61 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਅਤੇ 945 ਫੁੱਟ 288 ਮੀ.
the second-tallest building is one liberty place, which rises 61 floors and 945 feet 288 m .

ਇਕ ਲਿਬਰਟੀ ਪਲੇਸ 2008 ਵਿਚ ਕੌਮਕਾਸਟ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤਕ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ.
one liberty place stood as the tallest building in pennsylvania for over 20 years until the completion of comcast center in 2008.

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀਆਂ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੱਟਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹਨ.
overall, seven of the ten tallest buildings in pennsylvania are in philadelphia, with the remainder being in pittsburgh.

ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 900 ਜਾਂ 270 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ.
philadelphia is one of only five american cities with two or more completed buildings over 900 feet 270 m tall.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਚ ਚਰਚ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ 1754 ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉੱਚ-riseਾਂਚਾ ਸੀ.
philadelphia's history of tall buildings is generally thought to have begun with the 1754 addition of the steeple to christ church, which was one of america's first high-rise structures.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ "ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ" ਨੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ 548-ਫੁੱਟ 167-ਮੀ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ.
through most of the 20th century, a "gentlemen's agreement" prevented buildings from rising higher than the 548-ft 167-m philadelphia city hall.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਨੇ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ.
despite this, philadelphia amassed a large collection of high-rise buildings.

1987 ਵਿਚ ਇਕ ਲਿਬਰਟੀ ਪਲੇਸ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਨੇ ਅੱਠ ਸਕਾਈਸਕ੍ਰੈਪਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the completion of one liberty place in 1987 broke the agreement, and philadelphia has since seen the construction of eight skyscrapers that eclipse city hall in height.

ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਚਰਚ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਨਾਲ.
philadelphia has twice held the tallest habitable building in north america, first with christ church, then with city hall.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1894 ਤੋਂ 1908 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੁੱਚਾਈ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਟਿinਰਿਨ ਵਿਚਲੇ ਮੋਲੇ ਐਂਟੋਨੇਲਿਆਨਾ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ 1.6 ਫੁੱਟ 0.49 ਮੀਟਰ ਛੋਟੀ ਹੈ.
the latter reigned as the world's tallest building from 1894 to 1908, and is currently the world's second-tallest masonry building, only 1.6 feet 0.49 m shorter than mole antonelliana in turin.

ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬੂਮ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਚ-ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ.
like other large american cities, philadelphia went through a massive building boom in the 1970s and 1980s, resulting in the completion of over 20 high-rise buildings.

ਅਗਸਤ 2014 ਤੱਕ, ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਉੱਚ-ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ.
as of august 2014, there are several major high-rise construction projects underway in philadelphia.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੌਮਕਾਸਟ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ 1,121 ਫੁੱਟ 342 ਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
the largest of these projects is the comcast innovation and technology center, which began construction in 2014 and will rise 1,121 feet 342 m upon completion.

ਕੌਮਕਾਸਟ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਬਣਨ ਲਈ 100 ਫੁੱਟ 30 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਕੌਮਕਾਸਟ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦੇਵੇਗਾ.
the comcast innovation and technology center will surpass comcast center by over 100 feet 30 m to become the tallest skyscraper in pennsylvania and the tallest building in the country outside of new york and chicago.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮਾਪ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 400 ਫੁੱਟ 120 ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਉੱਚੇ ਅਕਾਸ਼ ਗਿੱਛੀਆਂ ਹਨ.
tallest buildings this list ranks completed and topped out skyscrapers in philadelphia that stand at least 400 feet 120 m tall, based on standard height measurement.

ਇਸ ਵਿਚ ਸਪਾਇਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਐਂਟੀਨਾ ਮਾਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ.
this includes spires and architectural details but does not include antenna masts.

ਰੈਂਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨ ਉਚਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
an equal sign following a rank indicates the same height between two or more buildings.

"ਸਾਲ" ਕਾਲਮ ਉਸ ਸਾਲ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the "year" column indicates the year in which a building was completed.

ਸਿਰਫ buildingਾਹੀ ਗਈ ਇਮਾਰਤ ਜਿਹੜੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਰੈਂਕ ਦੇਵੇਗੀ, ਉਹ 492 ਫੁੱਟ 150 ਮੀਟਰ ਦੀ ਇਕ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਪਲਾਜ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1999 ਵਿਚ .ਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the only demolished building that would have ranked on this list was the 492-foot 150 m one meridian plaza, razed in 1999.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 400 ਫੁੱਟ 120 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ.
tallest under construction tallest approved or proposed this lists buildings that have been approved or are proposed for construction in philadelphia and are planned to rise at least 400 feet 120 m .

40 ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਫਲੋਰ ਕਾ buildingsਂਟਿੰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਕੱਟ ਆਫ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਹਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
a floor count of 40 stories is used as the cutoff for buildings whose heights have not yet been released by their developers.

ਡੈਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਟੇਬਲ ਐਂਟਰੀਆਂ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਬਿਲਡਿੰਗ ਉੱਚਾਈਆਂ ਜਾਂ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
table entries with dashes indicate that information regarding building heights or dates of completion has not yet been released.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਨੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਕਾਈਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਵੇਖੇ ਹਨ.
tallest never built timeline of tallest buildings philadelphia has seen few city record-holders compared to other cities with comparable skylines.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਰਚ, ਗਿਰਜਾਘਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚ ਚਰਚ, 1754 ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਉੱਚੀ ਆਤਮੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 102 ਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸਵੇਂ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੀਰੀਅਨ ਚਰਚ ਦੀ ਚਰਮਾਈ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘਿਆ. , ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 1900 ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨੇ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
although churches, cathedrals, and the like are not technically considered to be skyscrapers, christ church, after being surmounted with its lofty spire in 1754, stood as its tallest building for 102 years before being surpassed by the no longer extant spire of tenth presbyterian church, which was only surpassed by the north american building in 1900.

ਫਿਰ, ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਦੇ ਉਪਰ ਵਿਲੀਅਮ ਪੈੱਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ "ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ" ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ structureਾਂਚੇ ਵਜੋਂ stood years ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਇਹ 1901 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1901 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਰਿਹਾ. 1908 ਨਿ newਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਿੰਗਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
then, due to the "gentlemen's agreement" not to build higher than the top of the statue of william penn atop city hall, that building stood as the city's tallest structure for 86 years it also held the world record for tallest habitable building from 1901 until the 1908 completion of the singer building in new york city.

ਸ਼ੁਇਲਕਿਲ ਯਾਰਡਜ਼ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪਿਟਸਬਰਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਦੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਸ਼ੁਇਲਕਿਲ ਯਾਰਡਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਜਨਰਲ ਐਮਪੋਰਿਸ.ਕਾੱਮ - ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਡਾਇਗਰਾਮ ਫਿਲਡੇਲਫਿਆ ਸਕਾਈਸਕਰਾਪਰ ਪੇਜ ਫਿਲਡੇਲ੍ਫਿਯਾ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਸਕਾਈਲਾਈਨ ਫੋਟ ਤਸਵੀਰ ਫਿਲਡੇਲਫੀਆ ਸਕਾਈਸਕੈਪਰਸ ਪੇਸ਼ਨ- ਗ੍ਰੇਟ- ਸੀਲ.ਕਾੱਮ ਤੇ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਉਸ ਤੱਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਦੇ ਚਾਰਜ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸਮਾਨ.
schuylkill yards see also list of tallest buildings in pittsburgh list of tallest buildings in pennsylvania list of tallest buildings in camden list of tallest buildings in the united states buildings and architecture of philadelphia schuylkill yards references general emporis.com - philadelphia specific external links diagram of philadelphia skyscrapers on skyscraperpage philadelphia center for architecture philadelphia skyline photo on picture philly pictures of philadelphia skyscrapers on passion-gratte-ciel.com in chemistry and physics, the atomic number of a chemical element also known as its proton number is the number of protons found in the nucleus of an atom of that element, and therefore identical to the charge number of the nucleus.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ z ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is conventionally represented by the symbol z.

ਪਰਮਾਣੂ ਗਿਣਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the atomic number uniquely identifies a chemical element.

ਇੱਕ ਅਣਚਾਹੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in an uncharged atom, the atomic number is also equal to the number of electrons.

ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ, ਜ਼ੈਡ, ਨੂੰ ਪੁੰਜ ਸੰਖਿਆ, ਏ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਨਿ nucਕਲੀਓਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਖਿਆ ਹੈ.
the atomic number, z, should not be confused with the mass number, a, which is the number of nucleons, the total number of protons and neutrons in the nucleus of an atom.

ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, n, ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਦੀ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਨੰਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, azn ਇਹ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the number of neutrons, n, is known as the neutron number of the atom thus, a z n these quantities are always whole numbers .

ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਨ ਬਾਈਡਿੰਗ ਦਾ ਪੁੰਜ ਨੁਕਸ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨਿ nucਕਲੀਅਨ ਪੁੰਜ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ, ਜਦੋਂ ਇਕਜੁਟ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜਿਸਨੂੰ "ਅਨੁਸਾਰੀ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਪੁੰਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 1% ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਸੰਖਿਆ ਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
since protons and neutrons have approximately the same mass and the mass of the electrons is negligible for many purposes and the mass defect of nucleon binding is always small compared to the nucleon mass, the atomic mass of any atom, when expressed in unified atomic mass units making a quantity called the "relative isotopic mass" , is roughly to within 1% equal to the whole number a.

ਇਕੋ ਪਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ z ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਨੰਬਰ n, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ, ਆਈਸੋਟੋਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
atoms with the same atomic number z but different neutron numbers n, and hence different atomic masses, are known as isotopes.

ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸੋਟੋਪਜ਼ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਮੋਨੋਇਸੋਟੋਪਿਕ ਤੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੱਤ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਆਈਸੋਟੋਪਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ averageਸਤਨ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸਾਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੱਤ ਦਾ ਮਾਨਕ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਭਾਰ.
a little more than three-quarters of naturally occurring elements exist as a mixture of isotopes see monoisotopic elements , and the average isotopic mass of an isotopic mixture for an element called the relative atomic mass in a defined environment on earth, determines the element's standard atomic weight.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਹ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਸਨ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਣ ਯੋਗ ਮਾਤਰਾ ਸਨ.
historically, it was these atomic weights of elements in comparison to hydrogen that were the quantities measurable by chemists in the 19th century.

ਰਵਾਇਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜ਼ੈਡ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਹਿਲ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਅੰਕੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਮੇਂ-ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਅੰਕੀ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕ੍ਰਮ ਲਗਭਗ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਲ.
the conventional symbol z comes from the german word zahl meaning number numeral figure, which, prior to the modern synthesis of ideas from chemistry and physics, merely denoted an element's numerical place in the periodic table, whose order is approximately, but not completely, consistent with the order of the elements by atomic weights.

ਸਿਰਫ 1915 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਸੁਝਾਅ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ੈਡ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵੀ ਸੀ, ਕੀ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਐਟੋਮਜ਼ਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਈ?
only after 1915, with the suggestion and evidence that this z number was also the nuclear charge and a physical characteristic of atoms, did the word atomzahl and its english equivalent atomic number come into common use in this context.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਾਰਣੀ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਖਿਆ ooseਿੱਲੀ speakingੰਗ ਨਾਲ, ਤੱਤ ਦੀ ਆਵਰਤੀ ਟੇਬਲ ਦੀ ਹੋਂਦ ਜਾਂ ਉਸਾਰੀ ਤੱਤ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
history the periodic table and a natural number for each element loosely speaking, the existence or construction of a periodic table of elements creates an ordering of the elements, and so they can be numbered in order.

ਦਿਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ "ਐਟਮਗੇਵਿਚਟ" ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ.
dmitri mendeleev claimed that he arranged his first periodic tables in order of atomic weight "atomgewicht" .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਆਯੋਡਾਈਨ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 126.9 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਟੈਲੋਰੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ 127.6 ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ.
however, in consideration of the elements' observed chemical properties, he changed the order slightly and placed tellurium atomic weight 127.6 ahead of iodine atomic weight 126.9 .

ਇਹ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੰਬਰ, ਜ਼ੈੱਡ ਦੁਆਰਾ ਤੱਤ ਨੂੰ ਆਰਡਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸੰਖਿਆ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
this placement is consistent with the modern practice of ordering the elements by proton number, z, but that number was not known or suspected at the time.

ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੇਬਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਨੰਬਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
a simple numbering based on periodic table position was never entirely satisfactory, however.

ਆਇਓਡੀਨ ਅਤੇ ਟੇਲੂਰੀਅਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਰਗਨ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਨਿਕਲ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਜਾਂ ਉਲਟ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
besides the case of iodine and tellurium, later several other pairs of elements such as argon and potassium, cobalt and nickel were known to have nearly identical or reversed atomic weights, thus requiring their placement in the periodic table to be determined by their chemical properties.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਸਾਇਣਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਲਾਂਥੇਨਾਈਡ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਛਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੂਟਿਅਮ ਤੱਤ 71 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗਤਤਾ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਾਫਨੀਅਮ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
however the gradual identification of more and more chemically similar lanthanide elements, whose atomic number was not obvious, led to inconsistency and uncertainty in the periodic numbering of elements at least from lutetium element 71 onwards hafnium was not known at this time .

ਰਦਰਫ਼ਰਡ-ਬੋਹੜ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਵੈਨ ਡੈਨ ਬ੍ਰੋਕ ਨੇ 1911 ਵਿਚ, ਅਰਨੈਸਟ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਇਕ ਨਮੂਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਰ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁੰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ, ਜੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਚਾਰਜ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the rutherford-bohr model and van den broek in 1911, ernest rutherford gave a model of the atom in which a central core held most of the atom's mass and a positive charge which, in units of the electron's charge, was to be approximately equal to half of the atom's atomic weight, expressed in numbers of hydrogen atoms.

ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਚਾਰਜ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 79, ਏ 197 ਤੋਂ ਲਗਭਗ 25% ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਇਕੋ ਤੱਤ ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਦਰਫੋਰਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ.
this central charge would thus be approximately half the atomic weight though it was almost 25% different from the atomic number of gold z 79, a 197 , the single element from which rutherford made his guess .

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਦੇ ਇਸ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਚਾਰਜ ਲਗਭਗ 100 ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਪੀਰੀਅਡ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਜ਼ੇਡ 79 ਸੀ, ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਐਂਟੋਨੀਅਸ ਵੈਨ ਡੇਨ ਬ੍ਰੋਕ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਐਟਮ ਨਿਯਮਿਤ ਅੰਕ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਤ z ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਸੀ.
nevertheless, in spite of rutherford's estimation that gold had a central charge of about 100 but was element z 79 on the periodic table , a month after rutherford's paper appeared, antonius van den broek first formally suggested that the central charge and number of electrons in an atom was exactly equal to its place in the periodic table also known as element number, atomic number, and symbolized z .

ਇਹ ਆਖਰਕਾਰ ਕੇਸ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ.
this proved eventually to be the case.

ਮੋਸਲੇ ਦਾ 1913 ਦਾ ਤਜਰਬਾ 1913 ਵਿਚ ਹੈਨਰੀ ਮੋਸੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕੀ improvedੰਗ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ.
moseley's 1913 experiment the experimental position improved dramatically after research by henry moseley in 1913.

ਮੋਸੇਲੇ ਨੇ ਬੋਹੜ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਇਕੋ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਵੈਨ ਡੇਨ ਬ੍ਰੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੋਹੜ ਮਾਡਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਵੈਨ ਡੇਨ ਬ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿ ਕੀ ਉਤੇਜਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅੱਖਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਫਿੱਟ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ? ਬੋਹੜ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ z ਦੇ ਵਰਗ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
moseley, after discussions with bohr who was at the same lab and who had used van den broek's hypothesis in his bohr model of the atom , decided to test van den broek's and bohr's hypothesis directly, by seeing if spectral lines emitted from excited atoms fitted the bohr theory's postulation that the frequency of the spectral lines be proportional to the square of z.

ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੋਸੇਲੇ ਨੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ z 13 ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ z 79 ਤੱਕ ਦੇ ਤੱਤ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੋਟੋਨ ਤਬਦੀਲੀ ਕੇ ਅਤੇ ਐਲ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਵ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜੋ ਕਿ ਐਕਸ-ਰੇ ਟਿ insideਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਨੋਡਿਕ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
to do this, moseley measured the wavelengths of the innermost photon transitions k and l lines produced by the elements from aluminum z 13 to gold z 79 used as a series of movable anodic targets inside an x-ray tube.

ਗਣਿਤ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਫੋਟੌਨਜ਼ ਐਕਸਰੇ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਦਾ ਵਰਗ ਰੂਟ ਇੱਕ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਤੱਕ ਵਧਿਆ.
the square root of the frequency of these photons x-rays increased from one target to the next in an arithmetic progression.

ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱoseਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੋਸਲੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਕੇਸੀ-ਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਆਫਸੈੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਮੋਸੇਲੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੇ ਕੈਲਕੁਲੇਟਡ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਚਾਰਜ ਨਾਲ, ਭਾਵ
this led to the conclusion moseley's law that the atomic number does closely correspond with an offset of one unit for k-lines, in moseley's work to the calculated electric charge of the nucleus, i.e.

ਐਲੀਮੈਂਟ ਨੰਬਰ z.
the element number z.

ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੋਸੇਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੈਂਥਨਾਈਮ ਤੋਂ ਲੂਟਿਟੀਅਮ ਇਨਕੁਲੇਸਿਟੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲੈਂਥਨਾਈਡ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 15 ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ.
among other things, moseley demonstrated that the lanthanide series from lanthanum to lutetium inclusive must have 15 fewer and no was far from obvious from the chemistry at that time.

ਗੁੰਮ ਤੱਤ 1915 ਵਿਚ ਮੋਸੇਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਜ਼ੈੱਡ 92 ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ.
missing elements after moseley's death in 1915, the atomic numbers of all known elements from hydrogen to uranium z 92 were examined by his method.

ਜ਼ੈਡ 92 ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਤੱਤ ਸਨ ਜੋ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 43, 61, 72, 75, 85, 87 ਅਤੇ 91 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
there were seven elements with z 92 which were not found and therefore identified as still undiscovered, corresponding to atomic numbers 43, 61, 72, 75, 85, 87 and 91.

1918 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਗਾਇਬ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ.
from 1918 to 1947, all seven of these missing elements were discovered.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਟ੍ਰਾਂਸੁਰੈਨਿਅਮ ਤੱਤ ਵੀ ਲੱਭ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਵਰਤੀ ਟੇਬਲ ਕਰੀਮ ਜ਼ੈਡ 96 ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾੜੇ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ.
by this time the first four transuranium elements had also been discovered, so that the periodic table was complete with no gaps as far as curium z 96 .

ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ 1915 ਵਿਚ ਜ਼ੈੱਡ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਚਾਰਜ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਤ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
the proton and the idea of nuclear electrons in 1915 the reason for nuclear charge being quantized in units of z, which were now recognized to be the same as the element number, was not understood.

ਪ੍ਰੋoutਟ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਤੱਤ ਸਾਰੇ ਹਲਕੇ ਤੱਤ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂ "ਪ੍ਰੋਟਾਈਲਸ" ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਬੋਹੜ-ਰਦਰਫੋਰਡ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
an old idea called prout's hypothesis had postulated that the elements were all made of residues or "protyles" of the lightest element hydrogen, which in the bohr-rutherford model had a single electron and a nuclear charge of one.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ 1907 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਅਤੇ ਥਾਮਸ ਰਾਏਡਜ਼ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ, ਜਿਸਦਾ 2 ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੀਲੀਅਮ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਨਿ nucਕਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੰਜ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸੀ, ਦੋ ਵਾਰ ਨਹੀਂ।
however, as early as 1907 rutherford and thomas royds had shown that alpha particles, which had a charge of 2, were the nuclei of helium atoms, which had a mass four times that of hydrogen, not two times.

ਜੇ ਪ੍ਰੋoutਟ ਦੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਭਾਰੂ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੇ ਕੁਝ ਚਾਰਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ.
if prout's hypothesis were true, something had to be neutralizing some of the charge of the hydrogen nuclei present in the nuclei of heavier atoms.

1917 ਵਿਚ ਰਦਰਫੋਰਡ ਅਲਫ਼ਾ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿ nucਕਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੋ prਟ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in 1917 rutherford succeeded in generating hydrogen nuclei from a nuclear reaction between alpha particles and nitrogen gas, and believed he had proven prout's law.

ਉਸਨੇ 1920 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਭਾਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰੌਟੋਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟਾਈਲ ਕਿਹਾ.
he called the new heavy nuclear particles protons in 1920 alternate names being proutons and protyles .

ਇਹ ਮੋਸੇਲੇ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰੀ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਕੋਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਪੁੰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰੀ ਨਿ nucਕਲੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ.
it had been immediately apparent from the work of moseley that the nuclei of heavy atoms have more than twice as much mass as would be expected from their being made of hydrogen nuclei, and thus there was required a hypothesis for the neutralization of the extra protons presumed present in all heavy nuclei.

ਇੱਕ ਹੀਲੀਅਮ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਚਾਰ ਚਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਦੋ "ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ" ਨਿ "ਕਲੀਅਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦੋ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
a helium nucleus was presumed to be composed of four protons plus two "nuclear electrons" electrons bound inside the nucleus to cancel two of the charges.

ਪੀਰੀਅਡਕ ਟੇਬਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੇ, ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲੋਂ times 197 ਗੁਣਾ ਪੁੰਜ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ, ਉਸ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਇਸ ਨੂੰ of of ਦਾ ਬਕਾਇਆ ਚਾਰਜ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿleਕਲੀਅਸ ਵਿਚ 118 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
at the other end of the periodic table, a nucleus of gold with a mass 197 times that of hydrogen, was thought to contain 118 nuclear electrons in the nucleus to give it a residual charge of 79, consistent with its atomic number.

ਨਿ theਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਜ਼ੈੱਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੰਬਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰਮਾਣੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਚੈਡਵਿਕ ਦੁਆਰਾ 1932 ਵਿਚ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ.
the discovery of the neutron makes z the proton number all consideration of nuclear electrons ended with james chadwick's discovery of the neutron in 1932.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਹੁਣ 118 ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ 118 ਨਿrਟ੍ਰੋਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ 79 ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
an atom of gold now was seen as containing 118 neutrons rather than 118 nuclear electrons, and its positive charge now was realized to come entirely from a content of 79 protons.

1932 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਲਈ, ਇਕ ਤੱਤ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ z ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਿ nucਕਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੰਬਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ.
after 1932, therefore, an element's atomic number z was also realized to be identical to the proton number of its nuclei.

ਜ਼ੈੱਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ z ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਰਮਨ ਸ਼ਬਦ ਐਟੋਮਜ਼ਲ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
the symbol of z the conventional symbol z possibly comes from the german word atomzahl atomic number .

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1915 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਹਾਲ ਸਧਾਰਣ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨੰਬਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
however, prior to 1915, the word zahl simply number was used for an element's assigned number in the periodic table.

ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣ ਹਰ ਤੱਤ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਹੈ.
chemical properties each element has a specific set of chemical properties as a consequence of the number of electrons present in the neutral atom, which is z the atomic number .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ.
the configuration of these electrons follows from the principles of quantum mechanics.

ਹਰੇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਾਹਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੈਲੇਂਸ ਸ਼ੈੱਲ, ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਬੰਧ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁ theਲਾ ਕਾਰਕ ਹੈ.
the number of electrons in each element's electron shells, particularly the outermost valence shell, is the primary factor in determining its chemical bonding behavior.

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤੱਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
hence, it is the atomic number alone that determines the chemical properties of an element and it is for this reason that an element can be defined as consisting of any mixture of atoms with a given atomic number.

ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
new elements the quest for new elements is usually described using atomic numbers.

2010 ਤਕ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ 1 ਤੋਂ 118 ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ.
as of 2010, all elements with atomic numbers 1 to 118 have been observed.

ਨਵੇਂ ਤੱਤ ਦਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਆਇਨਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਤੱਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੀਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਆਯਨ ਤੱਤ ਦੇ ਜੋੜ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
synthesis of new elements is accomplished by bombarding target atoms of heavy elements with ions, such that the sum of the atomic numbers of the target and ion elements equals the atomic number of the element being created.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪਰਮਾਣੂ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਵਾਲੇ ਅਣਜਾਣਿਆਂ ਦੇ ਆਈਸੋਟੋਪਾਂ ਲਈ "ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਟਾਪੂ" ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in general, the half-life becomes shorter as atomic number increases, though an "island of stability" may exist for undiscovered isotopes with certain numbers of protons and neutrons.

ਆਯੋਜਿਤ ਸਾਰਣੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰੋout ਦੀ ਅਨੁਮਾਨ ਸੰਦਰਭ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਆਈਏਈਏ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
see also history of the periodic table effective atomic number atomic theory prout's hypothesis references the international atomic energy agency iaea is an international organization that seeks to promote the peaceful use of nuclear energy, and to inhibit its use for any military purpose, including nuclear weapons.

ਆਈਏਈਏ 29 ਜੁਲਾਈ 1957 ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the iaea was established as an autonomous organization on 29 july 1957.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਨਿਯਮ, ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਂਸਭਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
though established independently of the united nations through its own international treaty, the iaea statute, the iaea reports to both the united nations general assembly and security council.

ਆਈਏਈਏ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the iaea has its headquarters in vienna.

ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਦੇ ਦੋ "ਖੇਤਰੀ ਸੇਫਗਾਰਡਜ ਦਫਤਰ" ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਟੋਰਾਂਟੋ, ਕਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਟੋਕਿਯੋ, ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
the iaea has two "regional safeguards offices" which are located in toronto, canada, and in tokyo, japan.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਦੋ ਸੰਪਰਕ ਦਫਤਰ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਨਿ has ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜਿਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
the iaea also has two liaison offices which are located in new york city, united states, and in geneva, switzerland.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਏਈਏ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰਸਡੋਰਫ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਮੋਨਾਕੋ ਵਿਚ ਹਨ.
in addition, the iaea has three laboratories located in vienna and seibersdorf, austria, and in monaco.

ਆਈਏਈਏ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the iaea serves as an intergovernmental forum for scientific and technical cooperation in the peaceful use of nuclear technology and nuclear power worldwide.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the programs of the iaea encourage the development of the peaceful applications of nuclear technology, provide international safeguards against misuse of nuclear technology and nuclear materials, and promote nuclear safety including radiation protection and nuclear security standards and their implementation.

ਆਈਏਈਏ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਮੁਹੰਮਦ ਐਲਬਰਾਡੇਈ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the iaea and its former director general, mohamed elbaradei, were jointly awarded the nobel peace prize on 7 october 2005.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਯੂਕੀਆ ਅਮਨੋ ਹਨ.
the iaea's current director general is yukiya amano.

ਇਤਿਹਾਸ 1953 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਡਵਾਈਟ ਡੀ ਆਈਸਨਹਾਵਰ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ nuclearਰਜਾ ਪਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ।
history in 1953, the president of the united states, dwight d. eisenhower, proposed the creation of an international body to both regulate and promote the peaceful use of atomic power nuclear power , in his atoms for peace address to the un general assembly.

ਸਤੰਬਰ 1954 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਮਹਾਸਭਾ ਨੂੰ ਭੰਡਾਰਨ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਚ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਏਜੰਸੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਹਾਸਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
in september 1954, the united states proposed to the general assembly the creation of an international agency to take control of fissile material, which could be used either for nuclear power or for nuclear weapons.

ਇਹ ਏਜੰਸੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ "ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੈਂਕ" ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ.
this agency would establish a kind of "nuclear bank."

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the united states also called for an international scientific conference on all of the peaceful aspects of nuclear power.

ਨਵੰਬਰ 1954 ਤਕ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਭੌਤਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਪਰ ਪਰਮਾਣੂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾ houseਸ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
by november 1954, it had become clear that the soviet union would reject any international custody of fissile material, but that a clearing house for nuclear transactions might be possible.

8 ਤੋਂ 20 ਅਗਸਤ 1955 ਤੱਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜੀਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ।
from 8 to 20 august 1955, the united nations held the international conference on the peaceful uses of atomic energy in geneva, switzerland.

ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਖੇ ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਸਥਾਪਿਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 1955-1956 ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in october 1956, a conference on the iaea statute was held at the headquarters of the united nations to approve the founding document for the iaea, which was negotiated in 1955-1956 by a group of twelve countries.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1956 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 29 ਜੁਲਾਈ 1957 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the statute of the iaea was approved on 23 october 1956 and came into force on 29 july 1957.

ਸਾਬਕਾ ਯੂ.ਐੱਸ
former u.s.

ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੈਂਬਰ ਡਬਲਯੂ. ਸਟਰਲਿੰਗ ਕੋਲ ਨੇ 1957 ਤੋਂ 1961 ਤੱਕ ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
congressman w. sterling cole served as the iaea's first director general from 1957 to 1961.

ਕੋਲ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਏਈਏ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੋ ਸਵੀਡਨਜ਼ ਨੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤਕ ਕੀਤੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਗਵਰਡ ਏਕਲੰਡ ਨੇ 1961 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ ਨੌਕਰੀ ਪਾਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹੰਸ ਬਲਿਕਸ, ਜਿਸਨੇ 1981 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ.
cole served only one term, after which the iaea was headed by two swedes for nearly four decades the scientist sigvard eklund held the job from 1961 to 1981, followed by former swedish foreign minister hans blix, who served from 1981 to 1997.

ਬਿਲਿਕਸ ਨੂੰ ਮਿਸਰ ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਐਲਬਰਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਨਵੰਬਰ 2009 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
blix was succeeded as director general by mohamed elbaradei of egypt, who served until november 2009.

1986 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਚਰਨੋਬਲ ਨੇੜੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਆਈਏਈਏ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੁਗਣੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
beginning in 1986, in response to the nuclear reactor explosion and disaster near chernobyl, ukraine, the iaea redoubled its efforts in the field of nuclear safety.

ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਜਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2011 ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the same happened after the 2011 fukushima disaster in fukushima, japan.

ਆਈਏਈਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਐਲਬਰਾਡੇਈ, ਨੂੰ 2005 ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
both the iaea and its then director general, elbaradei, were awarded the nobel peace prize in 2005.

ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਐਲਬਰਾਦੀ ਦੇ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੈਸੇ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਵੈ-ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਾਡੀ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਮੀਰ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ.
in elbaradei's acceptance speech in oslo, he stated that only one percent of the money spent on developing new weapons would be enough to feed the entire world, and that, if we hope to escape self-destruction, then nuclear weapons should have no place in our collective conscience, and no role in our security.

2 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ, ਜਪਾਨ ਦੀ ਯੂਕੀਆ ਅਮਨੋ ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਅਬਦੁੱਲ ਸਮਦ ਮਿੰਟੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਲੁਈਸ ਈ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
on 2 july 2009, yukiya amano of japan was elected as the director general for the iaea, defeating abdul samad minty of south africa and luis e. of spain.

3 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ, ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਨੇ ਯੂਕੀਆ ਅਮਨੋ ਨੂੰ “ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਕੇ” ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2009 ਵਿਚ ਆਈਏਈਏ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
on 3 july 2009, the board of governors voted to appoint yukiya amano "by acclamation," and iaea general conference in september 2009 approved.

ਉਸਨੇ 1 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ.
he took office on 1 december 2009.

ructureਾਂਚਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਆਮ iaea ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ, ਨੀਤੀਗਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
structure and function general the iaea's mission is guided by the interests and needs of member states, strategic plans and the vision embodied in the iaea statute see below .

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੇਫਗਾਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਤਸਦੀਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਥੰਮ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ iaea ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਗਠਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਆਈਏਈਏ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ .
three main pillars or areas of work underpin the iaea's mission safety and security science and technology and safeguards and verification the iaea as an autonomous organization is not under direct control of the un, but the iaea does report to both the un general assembly and security council.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਆਈਏਈਏ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੌਂਸਲ ਨਾਲ.
unlike most other specialized international agencies, the iaea does much of its work with the security council, and not with the united nations economic and social council.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਇਸਦੇ ਬਾਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਆਈਏਈਏ ਨਿਯਮ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ.
the structure and functions of the iaea are defined by its founding document, the iaea statute see below .

ਆਈਏਈਏ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼, ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਹਨ।
the iaea has three main bodies the board of governors, the general conference, and the secretariat.

ਆਈਏਈਏ ਮੌਜੂਦ ਹੈ "ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ" ਪਿੱਲਰ 2005 ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਲਈ.
the iaea exists to pursue the "safe, secure and peaceful uses of nuclear sciences and technology" pillars 2005 .

ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ, ਪਰਮਾਣੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਾਰਜ.
the iaea executes this mission with three main functions the inspection of existing nuclear facilities to ensure their peaceful use, providing information and developing standards to ensure the safety and security of nuclear facilities, and as a hub for the various fields of science involved in the peaceful applications of nuclear technology.

ਆਈਏਈਏ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ mostਰਜਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਦਯੋਗ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ.
the iaea recognizes knowledge as the nuclear energy most valuable asset and resource, without which the industry cannot operate safely and economically.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ 2002 ਦੇ ਮਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਏਈਏ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
following the iaea general conference since 2002 resolutions the nuclear knowledge management, a formal programme was established to address member states' priorities in the 21st century.

2004 ਵਿੱਚ, ਆਈਏਈਏ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਥੈਰੇਪੀ ਪੀਏਸੀਟੀ ਲਈ ਐਕਸ਼ਨ ਦਾ ਐਕਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ.
in 2004, the iaea developed a programme of action for cancer therapy pact .

pact ਰੇਡੀਓਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
pact responds to the needs of developing countries to establish, to improve, or to expand radiotherapy treatment programs.

ਆਈਏਈਏ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the iaea is raising money to help efforts by its member states to save lives and to reduce suffering of cancer victims.

ਆਈ ਏ ਈ ਏ ਨੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ programਰਜਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ theੰਗ ਨਾਲ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇੰਟੈਗਰੇਟਡ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੁਨਿਆਦੀ groupਾਂਚਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਜਾਰਡਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬੁਨਿਆਦੀ reviewਾਂਚੇ ਦੇ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ।
the iaea has established programs to help developing countries in planning to build systematically the capability to manage a nuclear power program, including the integrated nuclear infrastructure group, which has carried out integrated nuclear infrastructure review missions in indonesia, jordan, thailand and vietnam.

ਆਈਏਈਏ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 60 ਦੇਸ਼ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ energyਰਜਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ includeਰਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ.
the iaea reports that roughly 60 countries are considering how to include nuclear power in their energy plans.

ਪਰਮਾਣੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਆਈਏਈਏ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
to enhance the sharing of information and experience among iaea member states concerning the seismic safety of nuclear facilities, in 2008 the iaea established the international seismic safety centre.

ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਟ ਦੀ ਚੋਣ, ਸਾਈਟ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this centre is establishing safety standards and providing for their application in relation to site selection, site evaluation and seismic design.

ਗਵਰਨਰਜ਼ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼, ਆਈਏਈਏ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
board of governors the board of governors is one of two policy making bodies of the iaea.

ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ 22 ਮੈਂਬਰੀ ਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 10 ਮੈਂਬਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the board consists of 22 member states elected by the general conference, and at least 10 member states nominated by the outgoing board.

ਆਉਟਗੋਇੰਗ ਬੋਰਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ technologyਰਜਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਨਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਸਦੱਸ ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲੇ ਦਸ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ, ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ.
the outgoing board designates the ten members who are the most advanced in atomic energy technology, plus the most advanced members from any of the following areas that are not represented by the first ten north america, latin america, western europe, eastern europe, africa, middle east and south asia, south east asia, the pacific, and the far east.

ਇਹ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
these members are designated for one year terms.

ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ 22 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the general conference elects 22 members from the remaining nations to two-year terms.

ਹਰ ਸਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
eleven are elected each year.

ਚੁਣੇ ਗਏ 22 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the 22 elected members must also represent a stipulated geographic diversity.

ਸਾਲ 2016-2017 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ 35 ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਅਲਜੀਰੀਆ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੈਨੇਡਾ, ਚੀਨ, ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਘਾਨਾ, ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ, ਕੋਰੀਆ ਗਣਰਾਜ, ਲਾਤਵੀਆ, ਨਾਮੀਬੀਆ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਪੇਰੂ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਕਤਰ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸਲੋਵੇਨੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਸਪੇਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਤੁਰਕੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ.
the 35 board members for the 2016-2017 period are algeria, argentina, australia, belarus, brazil, canada, china, costa rica, , denmark, france, germany, ghana, india, japan, the republic of korea, latvia, namibia, the netherlands, pakistan, paraguay, peru, the philippines, qatar, the russian federation, singapore, slovenia, south africa, spain, switzerland, turkey, the united arab emirates, the united kingdom of great britain and northern ireland, the united states of america and uruguay.

ਬੋਰਡ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ, ਆਈਏਈਏ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the board, in its five yearly meetings, is responsible for making most of the policy of the iaea.

ਬੋਰਡ ਆਈਏਈਏ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਬਜਟ ਬਾਰੇ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the board makes recommendations to the general conference on iaea activities and budget, is responsible for publishing iaea standards and appoints the director general subject to general conference approval.

ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
board members each receive one vote.

ਬਜਟ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
budget matters require a two-thirds majority.

ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
all other matters require only a simple majority.

ਸਧਾਰਣ ਬਹੁਮਤ ਵਿਚ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ.
the simple majority also has the power to stipulate issues that will thereafter require a two-thirds majority.

ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
two-thirds of all board members must be present to call a vote.

ਬੋਰਡ ਆਪਣੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the board elects its own chairman.

ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਾਰੇ 168 ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ.
general conference the general conference is made up of all 168 member states.

ਇਹ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ, ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਲਈ.
it meets once a year, typically in september, to approve the actions and budgets passed on from the board of governors.

ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।
the general conference also approves the nominee for director general and requests reports from the board on issues in question statute .

ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੋਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
each member receives one vote.

ਬਜਟ ਦੇ ਮੁੱਦੇ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੋਧ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
issues of budget, statute amendment and suspension of a member's privileges require a two- thirds majority and all other issues require a simple majority.

ਬੋਰਡ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਮ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਸਧਾਰਣ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ, ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
similar to the board, the general conference can, by simple majority, designate issues to require a two- thirds majority.

ਆਮ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲਾਨਾ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the general conference elects a president at each annual meeting to facilitate an effective meeting.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰਫ ਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the president only serves for the duration of the session statute .

ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the main function of the general conference is to serve as a forum for debate on current issues and policies.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਈਏਈਏ ਪ੍ਰਾਈਮਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ.
any of the other iaea organs, the director general, the board and member states can table issues to be discussed by the general conference iaea primer .

ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਜ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ.
this function of the general conference is almost identical to the general assembly of the united nations.

ਸਕੱਤਰੇਤ ਸਕੱਤਰੇਤ ਆਈਏਈਏ ਦਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਆਮ ਸੇਵਾ ਸਟਾਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
secretariat the secretariat is the professional and general service staff of the iaea.

ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the secretariat is headed by the director general.

ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the director general is responsible for enforcement of the actions passed by the board of governors and the general conference.

ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦੀ ਚੋਣ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the director general is selected by the board and approved by the general conference for renewable four-year terms.

ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਛੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਈਏਈਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਸੇਫਗਾਰਡਜ਼, ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the director general oversees six departments that do the actual work in carrying out the policies of the iaea nuclear energy, nuclear safety and security, nuclear sciences and applications, safeguards, technical cooperation, and management.

ਆਈਏਈਏ ਦਾ ਬਜਟ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the iaea budget is in two parts.

ਨਿਯਮਤ ਬਜਟ ਆਈਏਈਏ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the regular budget funds most activities of the iaea and is assessed to each member nation million in 2014 .

ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਫੰਡ ਸਵੈਇੱਛਤ ਯੋਗਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੂਐਸ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the technical cooperation fund is funded by voluntary contributions with a general target in the us 90 million range.

ਮਿਸ਼ਨ iaea ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉੱਚੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
missions the iaea is generally described as having three main missions peaceful uses promoting the peaceful uses of nuclear energy by its member states, safeguards implementing safeguards to verify that nuclear energy is not used for military purposes, and nuclear safety promoting high standards for nuclear safety.

ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਆਈਏਈਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ ii ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਈਏਈਏ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਪਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ."
peaceful uses according to article ii of the iaea statute, the objective of the iaea is "to accelerate and enlarge the contribution of atomic energy to peace, health and prosperity throughout the world."

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਮੁ functionsਲੇ ਕਾਰਜ, ਆਰਟੀਕਲ iii ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ.
its primary functions in this area, according to article iii, are to encourage research and development, to secure or provide materials, services, equipment and facilities for member states, to foster exchange of scientific and technical information and training.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਛੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
three of the iaea's six departments are principally charged with promoting the peaceful uses of nuclear energy.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਪ੍ਰਮਾਣੂ andਰਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਬਾਲਣ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the department of nuclear energy focuses on providing advice and services to member states on nuclear power and the nuclear fuel cycle.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਪਾਣੀ, energyਰਜਾ, ਸਿਹਤ, ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਗੈਰ-ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the department of nuclear sciences and applications focuses on the use of non-power nuclear and isotope techniques to help iaea member states in the areas of water, energy, health, biodiversity, and agriculture.

ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਵਿਭਾਗ ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਸਦੱਸ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ, ਮਾਹਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the department of technical cooperation provides direct assistance to iaea member states, through national, regional, and inter-regional projects through training, expert missions, scientific exchanges, and provision of equipment.

ਆਈ ਏ ਈ ਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ ii ਵਿੱਚ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਦੋ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਯੋਗ ਹੈ, ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕੇ. "
safeguards article ii of the iaea statute defines the agency's twin objectives as promoting peaceful uses of atomic energy and "ensur ing , so far as it is able, that assistance provided by it or at its request or under its supervision or control is not used in such a way as to further any military purpose."

ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ iii.a.5 ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਉਪਲਬਧ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਉਪਕਰਣ, ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬੇਨਤੀ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਵੱਲੀ ਜਾਂ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੀ ਬੇਨਤੀ' ਤੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁੱਰਖਿਆਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ. ਪ੍ਰਮਾਣੂ ofਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ. "
to do this, the iaea is authorized in article iii.a.5 of the statute "to establish and administer safeguards designed to ensure that special fissionable and other materials, services, equipment, facilities, and information made available by the agency or at its request or under its supervision or control are not used in such a way as to further any military purpose and to apply safeguards, at the request of the parties, to any bilateral or multilateral arrangement, or at the request of a state, to any of that state's activities in the field of atomic energy."

ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਫਗਾਰਡਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
the department of safeguards is responsible for carrying out this mission, through technical measures designed to verify the correctness and completeness of states' nuclear declarations.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ iaea ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
nuclear safety the iaea classifies safety as one of its top three priorities.

ਇਹ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਆਪਣੇ 352 ਮਿਲੀਅਨ-ਯੂਰੋ 469 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਬਜਟ ਵਿਚ 8.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it spends 8.9 percent of its 352 million-euro 469 million regular budget in 2011 on making plants secure from accidents.

ਇਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹੋਰ ਦੋ ਤਰਜੀਹਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
its resources are used on the other two priorities technical cooperation and preventing nuclear weapons proliferation.

ਆਈਏਈਏ ਖੁਦ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, 1986 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਚਰਨੋਬਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿਸਫੋਟ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਆਈਏਈਏ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the iaea itself says that, beginning in 1986, in response to the nuclear reactor explosion and disaster near chernobyl, ukraine, the iaea redoubled its efforts in the field of nuclear safety.

ਆਈਏਈਏ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਜਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ਿਮਾ ਵਿੱਚ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the iaea says that the same happened after the fukushima disaster in fukushima, japan.

ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ, ਆਈਏਈਏ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ "ਪਰਮਾਣੂ fਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਸਮਰਥਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਸੰਕਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਹਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ"।
in june 2011, the iaea chief said he had "broad support for his plan to strengthen international safety checks on nuclear power plants to help avoid any repeat of japan's fukushima crisis".

ਆਈਏਈਏ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਤੇ ਪੀਅਰ-ਰੀਵਿ reviewed ਕੀਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
peer-reviewed safety checks on reactors worldwide, organized by the iaea, have been proposed.

ਆਲੋਚਨਾ ਰੂਸ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਮਾਹਰ ਇਓਲੀ ਅੰਡਰੈਵ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਈਏਈਏ ਨੇ 1986 ਦੀ ਚਰਨੋਬਲ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ.
criticism russian nuclear accident specialist iouli andreev is critical of the response to fukushima, and says that the iaea did not learn from the 1986 chernobyl disaster.

ਉਸਨੇ ਆਈਏਈਏ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ "ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 25 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਸਬਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ"।
he has accused the iaea and corporations of "wilfully ignoring lessons from the world's worst nuclear accident 25 years ago to protect the industry's expansion".

ਆਈਏਈਏ ਦੀ "ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ"।
the iaea's role "as an advocate for nuclear power has made it a target for protests".

ਜਰਨਲ ਨੇਚਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਆਈਏਈਏ ਦਾ ਜਵਾਬ “ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਲਝਣ ਵਾਲਾ” ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ “ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ” ਲੈਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
the journal nature has reported that the iaea response to the fukushima i nuclear accidents in japan was "sluggish and sometimes confusing", drawing calls for the agency to "take a more proactive role in nuclear safety".

ਪਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫਤਵਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅੜਚਣਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸੁਧਾਰ ਜਲਦੀ ਜਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਈ.ਐੱਨ.ਈ.ਐੱਸ. ਦੇ "ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ" ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਪਾਨ.
but nuclear experts say that the agency's complicated mandate and the constraints imposed by its member states mean that reforms will not happen quickly or easily, although its ines "emergency scale is very likely to be revisited" given the confusing way in which it was used in japan.

ਕੁਝ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 2011 ਦੇ ਜਾਪਾਨੀ ਪਰਮਾਣੂ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਉਦਯੋਗ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਈਏਈਏ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਪਰਮਾਣੂ nuclearਰਜਾ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਸਕੇ।
some scientists say that the 2011 japanese nuclear accidents have revealed that the nuclear industry lacks sufficient oversight, leading to renewed calls to redefine the mandate of the iaea so that it can better police nuclear power plants worldwide.

ਆਈ.ਏ.ਈ.ਏ. ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾ southernਥੋਰਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਮੀਦੀਨ ਮੇਸ਼ਕਾਤੀ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਰਮਾਣੂ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰਮਾਣੂ industryਰਜਾ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ , ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ-ਸੰਧੀ ਐਨਪੀਟੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are several problems with the iaea says najmedin meshkati of university of southern california it recommends safety standards, but member states are not required to comply it promotes nuclear energy, but it also monitors nuclear use it is the sole global organization overseeing the nuclear energy industry, yet it is also weighed down by checking compliance with the nuclear non-proliferation treaty npt .

ਨੇਚਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ agencyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਆਈ.ਈ.ਈ.ਏ. ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਕਟ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ".
the journal nature has reported that "the world must strengthen the ability of the international atomic energy agency to make independent assessments of nuclear safety" and that "the public would be better served by an iaea more able to deliver frank and independent assessments of nuclear crises as they unfold".

ਮੈਂਬਰੀ iaea ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਾਨ ਹੈ.
membership the process of joining the iaea is fairly simple.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਿਨੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਨੈ ਪੱਤਰ ਦੇਵੇਗਾ.
normally, a state would notify the director general of its desire to join, and the director would submit the application to the board for consideration.

ਜੇ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਦੱਸਤਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਈਏਈਏ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਾਧਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਈਏਈਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਲਈ ਡਿਪਾਜ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
if the board recommends approval, and the general conference approves the application for membership, the state must then submit its instrument of acceptance of the iaea statute to the united states, which functions as the depositary government for the iaea statute.

ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਪੱਤਰ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the state is considered a member when its acceptance letter is deposited.

ਤਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਈਏਈਏ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਆਈਏਈਏ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the united states then informs the iaea, which notifies other iaea member states.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ-ਸੰਧੀ ਐਨਪੀਟੀ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ iaea ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
signature and ratification of the nuclear non-proliferation treaty npt are not preconditions for membership in the iaea.

ਆਈਏਈਏ ਦੇ 168 ਸਦੱਸ ਰਾਜ ਹਨ.
the iaea has 168 member states.

ਯੂ ਐਨ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਸੀ ਆਈ ਆਈ ਈ ਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਹਨ.
most un members and the holy see are member states of the iaea.

ਗੈਰ-ਸਦੱਸ ਰਾਜ ਕੇਪ ਵਰਡੇ 2007, ਟੋਂਗਾ 2011, ਕੋਮੋਰਸ 2014, ਗੈਂਬੀਆ 2016, ਸੇਂਟ ਲੂਸੀਆ 2016 ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਵਿਨਸੈਂਟ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾਈਨਜ਼ 2016 ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਧਨ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਦੱਸ ਰਾਜ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
non-member states cape verde 2007 , tonga 2011 , comoros 2014 , gambia 2016 , saint lucia 2016 and saint vincent and the grenadines 2016 have been approved for membership and will become a member state if they deposit the necessary legal instruments.

ਚਾਰ ਰਾਜ ਆਈਏਈਏ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਹਨ।
four states have withdrawn from the iaea.

ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਸੀ, ਪਰ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ' ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
north korea was a member state from , but withdrew after the board of governors found it in non-compliance with its safeguards agreement and suspended most technical cooperation.

ਨਿਕਾਰਾਗੁਆ 1957 ਵਿਚ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ 1970 ਵਿਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਹੋਂਦੁਰਸ 1957 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, 1967 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ 2003 ਵਿਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਕੰਬੋਡੀਆ 1958 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, 2003 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
nicaragua became a member in 1957, withdrew its membership in 1970, and rejoined in 1977, honduras joined in 1957, withdrew in 1967, and rejoined in 2003, while cambodia joined in 1958, withdrew in 2003, and rejoined in 2009.

ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਨਰਲ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਰਕਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਨਿਯਮ iaea ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪਿੱਲਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ 2005 ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਟਮੀ energyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ nucleus iaea ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ iaea youtube ਚੈਨਲ ਫੋਕਸ iaea ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਆਈਏਈਏ ਬੁਲੇਟਿਨ ਸਮਝੌਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ agencyਰਜਾ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਇਮਿitiesਨਟੀ ਬਾਰੇ 1 ਜੁਲਾਈ 1959 "ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ" ਦਾ ਚਿੱਤਰਣਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-92-0-103807-4 ਆਈਏਈਏ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਕੈਂਸਰ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੈਕਟ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕੈਂਸਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਫਾਈਟਿੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਇਨ ਵੂਡਰੋ ਵਿਲਸਨ ਸੈਂਟਰs ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜਾਂ ਐਨਪੀਆਈਐਚਪੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਮੌਖਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿ .ਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ.
list of directors general see also references notes works cited board of governors rules iaea primer pillars of nuclear cooperation 2005 radiation protection of patients external links international atomic energy agency official website nucleus the iaea nuclear knowledge and information portal official iaea youtube channel in focus iaea and iran iaea bulletin agreement on the privileges and immunities of the international atomic energy agency, 1 july 1959 a pictorial history of "atoms for peace", isbn 978-92-0-103807-4 iaea department of technical cooperation website programme of action for cancer therapy pact comprehensive cancer control information and fighting cancer in developing countries international nuclear library network inln the woodrow wilson center's nuclear proliferation international history project or npihp is a global network of individuals and institutions engaged in the study of international nuclear history through archival documents, oral history interviews and other empirical sources.

ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਜਾਂ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਸੰਪਾਦਕ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈਐਮਈ ਇੱਕ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਭਾਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਟਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਬੋਰਡ ਸਟਰੋਕ ਜਾਂ ਮਾ mouseਸ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਇੰਪੁੱਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
an input method or input method editor, commonly abbreviated ime is an operating system component or program that allows any data, such as keyboard strokes or mouse movements, to be received as input.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾਖਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਪੁੱਟ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ.
in this way users can enter characters and symbols not found on their input devices.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੀਬੋਰਡ ਤੇ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗ੍ਰਾਫੀਮ ਹਨ.
using an input method is obligatory for any language that has more graphemes than there are keys on the keyboard.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕੰਪਿ onਟਰ ਤੇ, ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਕੀਬੋਰਡ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਚੀਨੀ, ਜਾਪਾਨੀ, ਕੋਰੀਅਨ ਅਤੇ ਇੰਡੀਿਕ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜੇ ਜੰਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੇ ਇੰਪੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਕੀ ਕੀਪੈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਡਿਸਪਲੇਅ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਛੂਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for instance, on the computer, this allows the user of latin keyboards to input chinese, japanese, korean and indic characters on many hand-held devices, such as mobile phones, it enables using the numeric keypad to enter latin alphabet characters or any other alphabet characters or a screen display to be touched to do so.

ਕੁਝ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ, ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on some operating systems, an input method is also used to define the behaviour of the dead keys.

ਲਾਗੂਕਰਣ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਜੇਕੇ ਚੀਨੀ, ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਕੰਪਿ forਟਿੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੰਪੁੱਟ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
implementations although originally coined for cjk chinese, japanese and korean computing, the term is now sometimes used generically to refer to a program to support the input of any language.

ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਐਕਸ ਵਿੰਡੋ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ, ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਇੰਪੁੱਟ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਇਕ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
to illustrate, in the x window system, the facility to allow the input of latin characters with diacritics is also called an input method.

ਵਿੰਡੋਜ਼ ਐਕਸਪੀ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿੰਡੋਜ਼, ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ, ਜਾਂ ਆਈਐਮਈ, ਨੂੰ ਟੈਕਸਟ ਇਨਪੁਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟੈਕਸਟ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਫਰੇਮਵਰਕ api ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on windows xp or later windows, input method, or ime, are also called text input processor, which are implemented by the text services framework api.

ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਸੰਪਾਦਕ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਇੰਟਰਫੇਸ ਅਤੇ ਇੰਪੁੱਟ methodsੰਗਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੰਪੁੱਟ themselvesੰਗ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਜਾਂ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਭਾਗ ਜੋ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਆਮ ਸਮਰਥਨ.
relationship between the methodology and implementation while the term input method editor was originally used for microsoft windows, its use has now gained acceptance in other operating systems, especially when it is important to distinguish between the computer interface and implementation of input methods, or among the input methods themselves, the editing functionality of the program or operating system component providing the input method, and the general support of input methods in an operating system.

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੀ ਐਨ ਯੂ ਲੀਨਕਸ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਆਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਕ ਓਐਸ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this term has, for example, gained general acceptance on the gnu linux operating system it is also used on the mac os.

ਸ਼ਬਦ ਇੰਪੁੱਟ generallyੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇਨਪੁਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ toੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਕਾਂਜੀਜੀ ਵਿਧੀ, ਪਨਾਈਨ ਵਿਧੀ, ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕੁੰਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ.
the term input method generally refers to a particular way to use the keyboard to input a particular language, for example the cangjie method, the pinyin method, or the use of dead keys.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਬਦ ਇੰਪੁੱਟ methodੰਗ ਸੰਪਾਦਕ ਅਸਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਐਮਐਸ ਨਿ p ਪਿਨਯਿਨ.
on the other hand, the term input method editor on microsoft products refers to the actual program that allows an input method to be used for example ms new pinyin .

ਪ੍ਰਾਈਮ, ਜਾਂ ਐਸਸੀਆਈਐਮ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਇੰਜਨ, ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਾਂ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜਾਂ ਅਸਲ ਸੰਪਾਦਨ ਖੇਤਰ ਜੋ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਇੰਪੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
prime, or scim prefer the term of input method engine, input method platform or input method environment, or the actual editing area that allows the user to do the input.

ਇਹ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਪੈਲੈਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਪੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
it can also refer to a character palette, which allows any unicode character to be input individually.

ਕੋਈ ਵੀ ਆਈਐਮਈ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਡੈਟਾ ਫਾਈਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਸੋਧਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
one might also interpret ime to refer to the editor used for creating or modifying the data files upon which an input method relies.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕਕਰਨ cjk ਅੱਖਰ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਤਕਨੀਕੀ ਅਲਟ ਕੋਡ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਉਟ, ਖ਼ਾਸ ਮ੍ਰਿਤ ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਪੁਟ versੰਗ ਬਨਾਮ ਭਾਸ਼ਾ ਚੀਨੀ ਇਨਪੁਟ methodsੰਗ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਲਈ ਜਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿ inputਟਰ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀਆਂ ਕੋਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਵਿਅਤਨਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿ computersਟਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਇੰਡੀਪ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਇੰਪੁੱਟ methodsੰਗ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ.
see also internationalization and localization cjk characters related techniques alt codes keyboard layout, in particular dead keys input methods versus language chinese input methods for computers japanese language and computers and japanese input methods korean language and computers vietnamese language and computers indic scripts input methods for languages used in south asia, southeast asia, and parts of central asia and east asia.

ਖਾਸ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀਆਂ unix ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ atok ਲਈ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਅਤੇ ਹੈਂਡਹੋਲਡ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਵਿੰਡੋਜ਼ im ਲਈ ms ime ਵਿੰਡੋਜ਼ ਸਿੰਗਲਿਸ਼ im wnn ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਮਲਟੀ- ਕਈ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਜਿਸ ਚਿੱਠੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਮਿਲਾਉਣ ਤੱਕ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕੁੰਜੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋ.
specific input methods list of input methods for unix platforms atok, and ms ime for windows im for windows singlish im wnn input methods for handheld devices multi- on many mobile the combined alphanumeric key for the letter you want until it comes up, then wait or proceed with a different key.

t9 ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਇਕ ਵਾਰ, ਫਿਰ, ਜੇ ਜਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਗਲਾ ਟਾਈਪ ਕਰੋ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ.
t9 the key for every letter once, then, if needed, type next until the right word comes up.

ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਟਾਈਪੋ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਗਲਤ presੰਗ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
may also correct misspellings and regional typos if an adjacent key is pressed incorrectly .

ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਵੈ-ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਟੀ 9 ਲਈ.
to first-generation t9, with word autocomplete.

"ਉਸ ਚਿੱਠੀ ਨਾਲ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਅਗਲਾ ਦਬਾਓ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ."
"hit the key with the letter you want, if it doesn't come up, hit next until it does."

- ਟੱਚਸਕ੍ਰੀਨ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਟਚ ਟਾਈਪਿੰਗ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
-free touch typing for touchscreen devices, also used by blind visually impaired people.

ਸਵਿਫਟਕੇ - ਪ੍ਰਸੰਗ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਬਦ-ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ fitaly ਇੱਕ ਐਰੇ, ਲਗਭਗ ਵਰਗ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
swiftkey - context-sensitive word-prediction fitaly an array, almost square, which minimizes distance traveled from one letter to another.

ਮੈਸੇਗਾਜੀਜ, ਇੱਕ ਆਮ ਇੰਪੁੱਟ forੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਹੱਥ ਮੋਸ਼ਨਾਂ ਸਵੈਪ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਅੱਖਰ ਦਾਖਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇੰਪੁੱਟ method ੰਗ ਹੈ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਲਿੱਪੀ ਨੂੰ ਐਂਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਵਾਈਪਿੰਗ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਾਠ 8pen, ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲਰ ਸਵਾਈਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਰਡ, ਕੀਬੋਰਡ ਜੋ ਐਂਡਰਾਇਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਗ੍ਰੈਫਿਟੀ, ਪਾਮ ਓਐਸ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਬੈਂਡਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸਟਾਈਲਸ ਪੌਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਛੋਹਾਂ ਅਤੇ ਸਵਾਈਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਇਨਪੁਟ methੰਗ ਸੰਪਾਦਕ ਆਈ.ਐੱਮ.ਈਜ਼ ਚੀਨੀ, ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਭਸ਼ਾਇੰਡਿਆ, ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫ ਪੋਰਟਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਡਿਕ ਆਈ.ਐੱਮ.ਈ.
messagease, an input method optimized for the most common letters, that can enter hundreds of characters with single hand motions swype, an input method that uses swiping gestures instead of tapping to quickly enter text 8pen, an input method using circular swipes in an attempt to mimic hand movements gboard, the keyboard that comes bundled with the android operating system graffiti, the palm os input method, entered using a stylus pouces, an input method using touches and swipes references external links microsoft input method editors imes for chinese, japanese and korean bhashaindia, the microsoft portal for indic languages, which has indic ime for download.

ਗੂਗਲ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਆਈ.ਐਮ.ਈ.
google transliteration imes urduime an ime for urdu language inputking online input system, with this online ime, you can type your language anywhere.

ਏਐਸਪੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਪੁੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਲਈ ਐਮਐਸ ਵਰਡ ਵੀਬੀਏ ਮੈਕਰੋਜ਼ ਲਈ ਸੀਜੇਕੇਵੀ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀ ਸੰਪਾਦਕ.
cjkv input method editors for ms word vba macros for input asian characters and for text conversion.

ਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜੋ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਟੈਕਸਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਿੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
comics is a medium used to express ideas by images, often combined with text or other visual information.

ਕਾਮਿਕਸ ਅਕਸਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੈਨਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
comics frequently takes the form of juxtaposed sequences of panels of images.

ਅਕਸਰ ਟੈਕਸਟਿਵ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪੀਚ ਬੈਲੂਨ, ਸੁਰਖੀਆਂ ਅਤੇ ਓਨੋਮੈਟੋਪੀਏਆ ਸੰਵਾਦ, ਵਰਣਨ, ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
often textual devices such as speech balloons, captions, and onomatopoeia indicate dialogue, narration, sound effects, or other information.

ਪੈਨਲਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
size and arrangement of panels contribute to narrative pacing.

ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਾਧਨ ਹੈ ਫੁਮੇਟੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
cartooning and similar forms of illustration are the most common image-making means in comics fumetti is a form which uses photographic images.

ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਆਮ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ, ਐਡੀਟੋਰੀਅਲ ਅਤੇ ਗੈਗ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
common forms of comics include comic strips, editorial and gag cartoons, and comic books.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ, ਕਾਮਿਕ ਐਲਬਮਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ webਨਲਾਈਨ ਵੈਬਕੌਮਿਕਸ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ.
since the late 20th century, bound volumes such as graphic novels, comic albums, and have become increasingly common, and online webcomics have proliferated in the 21st century.

ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the history of comics has followed different paths in different cultures.

ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਲਾਸਕੌਕਸ ਗੁਫਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
scholars have posited a pre-history as far back as the lascaux cave paintings.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ.
by the mid-20th century, comics flourished particularly in the united states, western europe especially in france and belgium , and japan.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਕਸਰ 1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਰੋਡੌਲਫੀ ਦੀਆਂ ਕਾਰਟੂਨ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਡਵੈਂਡਰਜ਼ ਆਫ ਟਿਨਟਿਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the history of european comics is often traced to rodolphe 's cartoon strips of the 1830s, and became popular following the success in the 1930s of strips and books such as the adventures of tintin.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ ਰਸਾਲੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਹਾਸ-ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਤਾਬਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਮੈਨ 1938 ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
american comics emerged as a mass medium in the early 20th century with the advent of newspaper comic strips magazine-style comic books followed in the 1930s, in which the superhero genre became prominent after superman appeared in 1938.

ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਮੰਗਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਹਨ.
histories of japanese comics and cartooning manga propose origins as early as the 12th century.

ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਮਿਕ ਪੱਟੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਓਸਾਮੁ ਤੇਜੁਕਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਕਾਮਿਕਸ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ।
modern comic strips emerged in japan in the early 20th century, and the output of comics magazines and books rapidly expanded in the post-world war ii era with the popularity of cartoonists such as osamu tezuka.

ਕਾਮਿਕਸ ਨੇ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਾਖ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਪਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ.
comics has had a lowbrow reputation for much of its history, but towards the end of the 20th century began to find greater acceptance with the public and in academia.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਇਕਵਚਨ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਾਧਿਅਮ ਅਤੇ ਇਕ ਬਹੁਵਚਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਟੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ.
the english term comics is used as a singular noun when it refers to the medium and a plural when referring to particular instances, such as individual strips or comic books.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਜਾਂ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੁ americanਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗੈਰ-ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਆਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
though the term derives from the humorous or comic work that predominated in early american newspaper comic strips, it has become standard also for non-humorous works.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱ languagesਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗਾ, ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਮਿਕਾਂ ਲਈ ਬੈਂਡਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ.
it is common in english to refer to the comics of different cultures by the terms used in their original languages, such as manga for japanese comics, or bandes for french-language comics.

ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕੁਝ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਸੁਮੇਲ, ਕੁਝ ਤਰਤੀਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਜਨਨ ਜਾਂ ਆਵਰਤੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
there is no consensus amongst theorists and historians on a definition of comics some emphasize the combination of images and text, some sequentiality or other image relations, and others historical aspects such as mass reproduction or the use of recurring characters.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਮਿਕਸ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਕਰਾਸ ਪਰਾਗਿਤਤਾ ਨੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
the increasing cross-pollination of concepts from different comics cultures and eras has further made definition difficult.

ਮੁੱ and ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਏ ਹਨ.
origins and traditions examples of early comics the european, american, and japanese comics traditions have followed different paths.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਵਿਸ ਰੋਡੌਲਫ਼ ਤੋਂ 1827 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਰਿਚਰਡ ਐਫ. ਆਕਲੋਟ ਦੀ 1890 ਦੇ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਪੱਟੀ 'ਯੈਲੋ ਕਿਡ' ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
europeans have seen their tradition as beginning with the swiss rodolphe from as early as 1827 and americans have seen the origin of theirs in richard f. outcault's 1890s newspaper strip the yellow kid, though many americans have come to recognize 's precedence.

ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ ਜੋ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
japan had a long prehistory of satirical cartoons and comics leading up to the world war ii era.

ਉਕੀਓ-ਏ ਕਲਾਕਾਰ ਹੋੱਕੂਸਾਈ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ, ਮੰਗਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the ukiyo-e artist hokusai popularized the japanese term for comics and cartooning, manga, in the early 19th century.

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਜਦੋਂ ਓਸਾਮੁ ਤੇਜੁਕਾ ਨੇ ਕੰਮ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ.
in the post-war era modern japanese comics began to flourish when osamu tezuka produced a prolific body of work.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ-ਲੰਬਾਈ ਕਾਮਿਕਸ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ.
towards the close of the 20th century, these three traditions converged in a trend towards book-length comics the comic album in europe, the in japan, and the graphic novel in the english-speaking countries.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਕਾਮਿਕਸ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਲਾਸਕੌਕਸ ਗੁਫਾ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਹਾਸਰਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਹਾਇਰੋਗਲਾਈਫਜ਼, ਰੋਮ ਵਿਚ ਟ੍ਰੈਜ਼ਨਜ਼ ਕਾਲਮ, 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੌਰਮਨ ਬੇਏਕਸ ਟੇਪਸਟਰੀ, 1370 ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ. ਬੋਇਸ ਪ੍ਰੋਟੇਟ ਲੱਕੜਕੱਟ, 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਆਰਸ ਮੋਰਿੰਡੀ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮਾਈਕਲੈਂਜਲੋ ਦੀ ਦਿ ਆਖਰੀ ਜੱਜਮੈਂਟ ਇਨ ਸੀਸਟਾਈਨ ਚੈਪਲ, ਅਤੇ ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ ਦੇ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ.
outside of these genealogies, comics theorists and historians have seen precedents for comics in the lascaux cave paintings in france some of which appear to be chronological sequences of images , egyptian hieroglyphs, trajan's column in rome, the 11th-century norman bayeux tapestry, the 1370 bois protat woodcut, the 15th-century ars moriendi and block books, michelangelo's the last judgment in the sistine chapel, and william hogarth's 17th-century sequential engravings, amongst others.

ਇੰਗਲਿਸ਼-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਮਿਕ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਹਾ periodਸ ਰਸਾਲੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1825 ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਿ ਗਲਾਸਗੋ ਲੁਕਿੰਗ ਗਲਾਸ ਸੀ.
english-language comics illustrated humour periodicals were popular in 19th-century britain, the earliest of which was the short-lived the glasgow looking glass in 1825.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਚ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਲਈ ਕਾਰਟੂਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ.
the most popular was punch, which popularized the term cartoon for its humorous caricatures.

ਇਸ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਟੂਨ ਐਲੀ ਸਲੋਪਰ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1884 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਆਉਣ ਲੱਗੀ.
on occasion the cartoons in these magazines appeared in sequences the character ally sloper featured in the earliest serialized comic strip when the character began to feature in its own weekly magazine in 1884.

ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਸ ਪੱਕ, ਜੱਜ ਅਤੇ ਲਾਈਫ ਵਰਗੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ.
american comics developed out of such magazines as puck, judge, and life.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਰਲਡ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਉਟਕਾਲਟ ਦਾ 'ਯੈਲੋ ਕਿਡ' ਵਿਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਮਜ਼ਾਕ ਪੂਰਕਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਸੋਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ.
the success of illustrated humour supplements in the new york world and later the new york american, particularly outcault's the yellow kid, led to the development of newspaper comic strips.

ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਪੂਰੀ-ਪੇਜ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ.
early sunday strips were full-page and often in colour.

1896 ਅਤੇ 1901 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਤਰਤੀਬ, ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਬਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ.
between 1896 and 1901 cartoonists experimented with sequentiality, movement, and speech balloons.

ਛੋਟੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਬਡ ਫਿਸ਼ਰ ਦੇ ਮੱਟ ਅਤੇ ਜੈੱਫ ਦੀ 1907 ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ.
shorter, black-and-white daily strips began to appear early in the 20th century, and became established in newspapers after the success in 1907 of bud fisher's mutt and jeff.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ, ਏਮਲਗਾਮੇਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਤਰਤੀਬ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟੈਕਸਟ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਲਸਟਰੇਟਿਡ ਚਿੱਪਸ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਕਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in britain, the amalgamated press established a popular style of a sequence of images with text beneath them, including illustrated chips and comic cuts.

ਮਜ਼ਾਕ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ 1920 ਅਤੇ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਡਵੈਂਚਰ ਅਤੇ ਡਰਾਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀ ਹੋਇਆ.
humour strips predominated at first, and in the 1920s and 1930s strips with continuing stories in genres such as adventure and drama also became popular.

1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਮਕ ਪਤਲੀ ਪੱਤਰਾਂ ਛਪੀਆਂ, ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪਣ ਵੇਲੇ, ਅਸਲ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
thin periodicals called comic books appeared in the 1930s, at first reprinting newspaper comic strips by the end of the decade, original content began to dominate.

ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਇਕ ਸੁਪਰਮੈਨ ਦੀ 1938 ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਕਾਮਿਕ ਬੁਕਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ.
the success in 1938 of action comics and its lead hero superman marked the beginning of the golden age of comic books, in which the superhero genre was prominent.

ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਡੀ ਸੀ ਥੌਮਸਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਡਾਂਡੀ 1937 ਅਤੇ ਬੀਨੋ 1938 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨਾਲ ਹਾਸੇ-ਅਧਾਰਤ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਬਣ ਗਈ.
in the uk and the commonwealth, the dc thomson-created dandy 1937 and beano 1938 became successful humor-based titles, with a combined circulation of over 2 million copies by the 1950s.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ "ਡੈੱਨਿਸ ਦਿ ਮੈਨੇਸ", "ਹਤਾਸ਼ ਡੈਨ" ਅਤੇ "ਦਿ ਬੈਸ਼ ਸਟ੍ਰੀਟ ਕਿਡਜ਼" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
their characters, including "dennis the menace", "desperate dan" and "the bash street kids" have been read by generations of british schoolboys.

ਕਾਮਿਕਸ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਸਟੋਰੀਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਮਲਗਾਮੇਟਿਡ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਸਟਾਈਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀਆਂ ਟੁਕੜੀਆਂ 'ਤੇ ਸੈਟਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ.
the comics originally experimented with superheroes and action stories before settling on humorous strips featuring a mix of the amalgamated press and us comic book styles.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੋਮਾਂਸ, ਪੱਛਮੀ, ਅਪਰਾਧ, ਦਹਿਸ਼ਤ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਮਜ਼ਾਕ.
the popularity of superhero comic books declined following world war ii, while comic book sales continued to increase as other genres proliferated, such as romance, westerns, crime, horror, and humour.

1950 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿੱਕਰੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਮਾਪਿਆਂ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਸਵੈ-ਸੰਵੇਦਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ.
following a sales peak in the early 1950s, the content of comic books particularly crime and horror was subjected to scrutiny from parent groups and government agencies, which culminated in senate hearings that led to the establishment of the comics code authority self-censoring body.

ਕੋਡ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨੀਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the code has been blamed for stunting the growth of american comics and maintaining its low status in american society for much of the remainder of the century.

ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
superheroes re-established themselves as the most prominent comic book genre by the early 1960s.

ਅੰਡਰਗਰਾਉਂਡ ਕਾਮਿਕਸ ਨੇ ਸੰਨ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ, ਵਿਰੋਧੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲੇ ਕੋਡ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ.
underground comix challenged the code and readers with adult, countercultural content in the late 1960s and early 1970s.

ਭੂਮੀਗਤ ਨੇ 1980 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਕਲਪਕ ਕਾਮਿਕਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕ, ਗੈਰ-ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਮਗਰੀ.
the underground gave birth to the alternative comics movement in the 1980s and its mature, often experimental content in non-superhero genres.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੀਚ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜਮਾਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
comics in the us has had a lowbrow reputation stemming from its roots in mass culture cultural elites sometimes saw popular culture as threatening culture and society.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ.
in the latter half of the 20th century, popular culture won greater acceptance, and the lines between high and low culture began to blur.

ਕਾਮਿਕਸ ਫਿਰ ਵੀ ਕਲੰਕਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਧਿਅਮ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
comics nevertheless continued to be stigmatized, as the medium was seen as entertainment for children and illiterates.

ਵਿਲ ਆਈਜ਼ਨਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਏ ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਿਦ ਗੌਡ 1978 ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਗ੍ਰਾਫਿਕ-ਲੰਬਾਈ.
the graphic -length to gain attention after will eisner popularized the term with his book a contract with god 1978 .

ਇਹ ਸ਼ਬਦ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਮੌਸ, ਵਾਚਮੈਨ ਅਤੇ ਦਿ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ ਰਿਟਰਨਜ਼ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ.
the term became widely known with the public after the commercial success of maus, watchmen, and the dark knight returns in the mid-1980s.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬਕਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਆਮ ਬਣ ਗਏ.
in the 21st century graphic novels became established in mainstream bookstores and libraries and webcomics became common.

ਫ੍ਰੈਂਕੋ-ਬੈਲਜੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਮਿਕਸ ਫਰੈਂਕੋਫੋਨ ਸਵਿਸ ਰੋਡੌਲਫੀ ਨੇ 1827 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਕਾਮਿਕ ਪੱਟੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ.
franco-belgian and european comics the francophone swiss rodolphe produced comic strips beginning in 1827, and published theories behind the form.

ਕਾਰਟੂਨ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਪੇ.
cartoons appeared widely in newspapers and magazines from the 19th century.

1925 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੱਗ ਐਟ ਪੂਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ੍ਰੈਂਕੋ-ਬੈਲਜੀਅਨ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
the success of zig et puce in 1925 popularized the use of speech balloons in european comics, after which franco-belgian comics began to dominate.

ਇਸ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਸਪਸ਼ਟ ਲਾਈਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਆਫ ਟਿਨਟਿਨ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1929 ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਈ ਅਖਬਾਰ ਕਾਮਿਕਸ ਪੂਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਕੋ-ਬੈਲਜੀਅਨ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
the adventures of tintin, with its signature clear line style, was first serialized in newspaper comics supplements beginning in 1929, and became an icon of franco-belgian comics.

ਲੀ ਜਰਨਲ ਡੀ ਮਿਕੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਮਿਕਸ ਰਸਾਲੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ-ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕ ਐਲਬਮਾਂ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਕਾਮਿਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਆਉਟਲੈਟ ਬਣ ਗਈਆਂ.
following the success of le journal de mickey , dedicated comics magazines and full-colour comic albums became the primary outlet for comics in the mid-20th century.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਲਈ ਖਤਰਾ. ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ", ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਕਾਮਿਕਸ "ਸਾਰੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਤਬਾਹੀ" ਸਨ.
as in the us, at the time comics were seen as infantile and a threat to culture and literacy commentators stated that "none bear up to the slightest serious analysis", and that comics were "the sabotage of all art and all literature".

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਬਾਂਡੇ ਸ਼ਬਦ "ਖਿੱਚੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ" ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ.
in the 1960s, the term bandes "drawn strips" came into wide use in french to denote the medium.

ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਪਰਿਪੱਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕਾਮਿਕਸ ਬਣਾਉਣੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ "ਨੌਵੀਂ ਕਲਾ" ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
cartoonists began creating comics for mature audiences, and the term "ninth art" was coined, as comics began to attract public and academic attention as an artform.

ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ 1959 ਵਿਚ ਗੋਸਿੰਨੀ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਉਡੇਰਜ਼ੋ ਸਮੇਤ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਪਾਇਲਟ ਰਸਾਲੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
a group including goscinny and albert uderzo founded the magazine pilote in 1959 to give artists greater freedom over their work.

ਇਸ ਵਿਚ ਗੌਸਿੰਨੀ ਅਤੇ ਉਡੇਰਜ਼ੋ ਦੀ ਦ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਆਫ ਐਸਟਰਿਕਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਾਮਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ.
goscinny and uderzo's the adventures of asterix appeared in it and went on to become the best-selling french-language comics series.

1960 ਤੋਂ, ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਰਜਤ ਹਾਰਾ-ਕਿਰੀ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਚ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਈ 1968 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ.
from 1960, the satirical and taboo-breaking hara-kiri defied censorship laws in the countercultural spirit that led to the may 1968 events.

ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪਾਈਲੋਟ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ 1972 ਵਿੱਚ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਐਲ 'ਡੇਸ ਸਵਾਨੇ ਲੱਭੀ.
frustration with censorship and editorial interference led to a group of pilote cartoonists to found the adults-only l' des savanes in 1972.

ਬਾਲਗ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਕਾਮਿਕਸ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਹੂਰਾਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਰ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਫਾਰਮੈਟ ਬਾਲਗ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
adult-oriented and experimental comics flourished in the 1970s, such as in the experimental science fiction of and others in hurlant, even mainstream publishers took to publishing prestige-format adult comics.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਘੱਟ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਮਿਕਸ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਮਿਕ ਸਿੱਧੇ ਐਲਬਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ.
from the 1980s, mainstream sensibilities were reasserted and serialization became less common as the number of comics magazines decreased and many comics began to be published directly as albums.

ਐਲ ਏ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ uteਟੀਅਰ-ਆਈਸਟੀਕ ਸਿਰਜਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
smaller publishers such as l'association that published longer works in non-traditional formats by auteur-istic creators also became common.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਫੈਲ ਗਏ.
since the 1990s, mergers resulted in fewer large publishers, while smaller publishers proliferated.

ਸੁੰਗੜ ਰਹੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਿਕਰੀ ਸਮੁੱਚੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਦੀ ਗਈ.
sales overall continued to grow despite the trend towards a shrinking print market.

ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਮੰਗਾ ਦਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 12 ਵੀਂ ਤੋਂ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਜੀਨਬਤਸੁ-ਗੀਗਾ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਟੋਬਾ-ਈ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਕੀਯੋ-ਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ.
japanese comics japanese comics and cartooning manga , have a history that has been seen as far back as the anthropomorphic characters in the 12th-to-13th-century -jinbutsu-giga, 17th-century toba-e and picture books, and woodblock prints such as ukiyo-e which were popular between the 17th and 20th centuries.

ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਅੰਦੋਲਨ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
the contained examples of sequential images, movement lines, and sound effects.

ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇਲਸਟਰੇਟਡ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਾਰਟੂਨ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।
illustrated magazines for western expatriates introduced western-style satirical cartoons to japan in the late 19th century.

ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1890 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਪੂਰਕ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ ਵੀ.
new publications in both the western and japanese styles became popular, and at the end of the 1890s, american-style newspaper comics supplements began to appear in japan, as well as some american comic strips.

1900 ਨੇ ਜੀਜੀ ਮੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜੀਜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ "ਮੰਗਾ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਥੇ, 1902 ਵਿੱਚ, ਰਾਕੁਟੇਨ ਕਿਤਾਜ਼ਾਵਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
1900 saw the debut of the jiji manga in the jiji first use of the word "manga" in its modern sense, and where, in 1902, rakuten kitazawa began the first modern japanese comic strip.

1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਗੇੜ ਵਾਲੇ ਮਾਸਿਕ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਲੜੀਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਰਡਬੈਕ ਦੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
by the 1930s, comic strips were serialized in large-circulation monthly girls' and boys' magazine and collected into hardback volumes.

ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਓਸਾਮੂ ਤੇਜੁਕਾ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਸਾਜ਼ੀ-ਸੈਨ ਦੀ ਸੀਰੀਅਲਾਈਜ਼ਡ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the modern era of comics in japan began after world war ii, propelled by the success of the serialized comics of the prolific osamu tezuka and the comic strip sazae-san.

ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮਿਲੀ.
genres and audiences diversified over the following decades.

ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਾਇਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
stories are usually first serialized in magazines which are often hundreds of pages thick and may contain over a dozen stories they are later compiled in -format books.

20 ਵੀਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਜਪਾਨ ਵਿਚ ਛਾਪੀ ਗਈ ਸਮਗਰੀ ਦਾ ਲਗਭਗ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਕਾਮਿਕਸ ਸੀ.
at the turn of the 20th and 21st centuries, nearly a quarter of all printed material in japan was comics.

ਘਰੇਲੂ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।
translations became extremely popular in foreign some cases equaling or surpassing the sales of domestic comics.

ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਫਾਰਮੈਟ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਲਟੀਪਲਨੇਲ ਕਾਮਿਕ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਹਨ.
forms and formats comic strips are generally short, multipanel comics that traditionally most commonly appeared in newspapers.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in the us, daily strips have normally occupied a single tier, while sunday strips have been given multiple tiers.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੂਰੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
in the early 20th century, daily strips were typically in black-and-white and sundays were usually in colour and often occupied a full page.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਮਿਕਸ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਫਾਰਮੈਟ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
specialized comics periodicals formats vary greatly in different cultures.

ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਫਾਰਮੈਟ, ਪਤਲੇ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
comic books, primarily an american format, are thin periodicals usually published in colour.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਅਕਸਰ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਾਂ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਲੜੀਵਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਕਾਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ.
european and japanese comics are frequently serialized in or weekly in europe, and usually black-and-white and weekly in japan.

ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪੰਨਿਆਂ' ​​ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ.
japanese comics magazine typically run to hundreds of pages.

ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ.
book-length comics take different forms in different cultures.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਮਿਕ ਐਲਬਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਏ 4-ਅਕਾਰ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
european comic albums are most commonly printed in a4-size colour volumes.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਕਾਮਿਕਸ ਦੀਆਂ ਬਾਉਂਡ ਵਾਲੀਅਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
in english-speaking countries, bound volumes of comics are called graphic novels and are available in various formats.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ" ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸ਼ਬਦ "ਨਾਵਲ" ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
despite incorporating the term "novel" term normally associated with "graphic novel" also refers to non-fiction and collections of short works.

ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੀਰੀਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
japanese comics are collected in volumes called following magazine serialization.

ਗੈਗ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਹੀ ਪੈਨਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸੁਰਖੀ ਜਾਂ ਸਪੀਚ ਬੈਲੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
gag and editorial cartoons usually consist of a single panel, often incorporating a caption or speech balloon.

ਕਾਮਿਕਸ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੈਗ, ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੰਗਲ-ਪੈਨਲ ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
definitions of comics which emphasize sequence usually exclude gag, editorial, and other single-panel cartoons they can be included in definitions that emphasize the combination of word and image.

ਗੈਗ ਕਾਰਟੂਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਬ੍ਰੌਡਸ਼ੀਟ ਵਿਚ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾoonਸ ਰਸਾਲੇ ਪੰਚ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਬਦ “ਕਾਰਟੂਨ” ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
gag cartoons first began to proliferate in broadsheets published in europe in the 18th and 19th centuries, and the term "cartoon" was first used to describe them in 1843 in the british humour magazine punch.

ਵੈਬਕਾਮਿਕਸ ਉਹ ਕਾਮਿਕ ਹਨ ਜੋ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
webcomics are comics that are available on the internet.

ਉਹ ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they are able to reach large audiences, and new readers usually can access archived installments.

ਵੈਬਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਅਨੰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਿਸੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਮਾਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
webcomics can make use of an infinite they are not constrained by size or dimensions of a page.

ਕੁਝ ਸਟੋਰੀ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਤ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
some consider storyboards and wordless novels to be comics.

ਫਿਲਮੀ ਸਟੂਡੀਓ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਲੜੀ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਲੜੀ ਲਈ ਗਾਈਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
film studios, especially in animation, often use sequences of images as guides for film sequences.

ਇਹ ਸਟੋਰੀਬੋਰਡਸ ਅੰਤਮ ਉਤਪਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these storyboards are not intended as an end product and are rarely seen by the public.

ਸ਼ਬਦ ਰਹਿਤ ਨਾਵਲ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਜੋ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਲੇਖ ਰਹਿਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
wordless novels are books which use sequences of captionless images to deliver a narrative.

ਕਾਮਿਕਸ ਅਧਿਐਨ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਕਾਮਿਕਸ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਕਈ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ.
comics studies similar to the problems of defining literature and film, no consensus has been reached on a definition of the comics medium, and attempted definitions and descriptions have fallen prey to numerous exceptions.

ਥੀਓਰਿਸਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਆਰ ਸੀ ਹਾਰਵੇ, ਵਿਲ ਆਈਸਨਰ, ਡੇਵਿਡ ਕੈਰੀਅਰ, ਅਲੇਨ ਰੇ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਗਰੋਵ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪੈਂਟੋਮਾਈਮ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ.
theorists such as , r. c. harvey, will eisner, david carrier, alain rey, and lawrence grove emphasize the combination of text and images, though there are prominent examples of pantomime comics throughout its history.

ਹੋਰ ਆਲੋਚਕ, ਜਿਵੇਂ ਥੈਰੀ ਗਰੋਨਸਟੀਨ ਅਤੇ ਸਕਾਟ ਮੈਕ ਕਲਾਉਡ ਨੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
other critics, such as thierry groensteen and scott mccloud, have emphasized the primacy of sequences of images.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ, ਭੁੱਲੀਆਂ ਮੁ .ਲੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਕਾਮਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਜ ਬਣਾਇਆ.
towards the close of the 20th century, different cultures' discoveries of each other's comics traditions, the rediscovery of forgotten early comics forms, and the rise of new forms made defining comics a more complicated task.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਮਿਕਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੈਨਲ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਸੁਮੇਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
european comics studies began with 's theories of his own work in the 1840s, which emphasized panel transitions and the combination.

1970 ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
no further progress was made until the 1970s.

ਪਿਅਰੇ ਫਰੈਜ਼ਨਲਟ-ਡੇਰੂਅਲ ਨੇ ਫਿਰ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ, ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਪੰਨਾ-ਪੱਧਰੀ ਚਿੱਤਰ ਸੰਬੰਧਾਂ, ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਬਾਰੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਸਕਾਟ ਮੈਕਕਲਾਉਡ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਬੰਦ" ਕਿਹਾ.
pierre fresnault-deruelle then took a semiotics approach to the study of comics, analyzing relations, page-level image relations, and image discontinuities, or what scott mccloud later dubbed "closure".

ਸੰਨ 1987 ਵਿਚ, ਹੈਨਰੀ ਵੈਨਲਰ ਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਪੇਜ ਨੂੰ ਸੀਮੈਂਟਿਕ ਯੂਨਿਟ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮਲਟੀਕਾਡਰੇ ਜਾਂ "ਮਲਟੀਫ੍ਰੇਮ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
in 1987, henri vanlier introduced the term multicadre, or "multiframe", to refer to the comics page as a semantic unit.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਪੀਟਰਸ ਅਤੇ ਥਿਰੀ ਗਰੋਨਸਟੀਨ ਵਰਗੇ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਚੋਣਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ.
by the 1990s, theorists such as peeters and thierry groensteen turned attention to artists' creative choices.

ਥੈਰੀ ਸਮੋਲਡਰਨ ਅਤੇ ਹੈਰੀ ਮੌਰਗਨ ਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਆਪੋਧਾਰੀ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੇ ਹਨ, ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ, ਬਰਾਬਰ ਜਾਇਜ਼ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ.
thierry smolderen and harry morgan have held relativistic views of the definition of comics, a medium that has taken various, equally valid forms over its history.

ਮੌਰਗਨ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ "ਲੈਸ" ਜਾਂ "ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ" ਦੇ ਇੱਕ ਉਪ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
morgan sees comics as a subset of "les " or "drawn literatures" .

ਫ੍ਰੈਂਚ ਥਿ .ਰੀ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਆਈ ਹੈ, ਮੈਕ ਕਲਾਉਡ ਵਰਗੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਜੋ ਪੈਨਲ ਤੋਂ ਪੈਨਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
french theory has come to give special attention to the page, in distinction from american theories such as mccloud's which focus on panel-to-panel transitions.

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਨੀਲ ਕੌਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹਾਸਰਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
since the mid-2000s, neil cohn has begun analyzing how comics are understood using tools from cognitive science, extending beyond theory by using actual psychological and neuroscience experiments.

ਇਸ ਕੰਮ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੇਜ ਲੇਆਉਟ ਦੋਵੇਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ-ਅਧਾਰਿਤ "ਵਿਆਕਰਣ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੈਨਲ ਤੋਂ ਪੈਨਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਆਉਟ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਸਮਝ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ. ਹੋਰ ਡੋਮੇਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ.
this work has argued that sequential images and page layouts both use separate rule-bound "grammars" to be understood that extend beyond panel-to-panel transitions and categorical distinctions of types of layouts, and that the brain's comprehension of comics is similar to comprehending other domains, such as language and music.

ਮੰਗਾ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ, ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਆਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 12 ਵੀਂ ਅਤੇ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ -ਜਿਨਬਤਸੁ-ਗੀਗਾ ਤਸਵੀਰ ਸਕ੍ਰੋਲ ਜਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ- ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. ਸਦੀ hokusai ਮੰਗਾ.
historical narratives of manga tend to focus either on its recent, post-wwii history, or on attempts to demonstrates deep roots in the past, such as to the -jinbutsu-giga picture scroll of the 12th and 13th centuries, or the early 19th-century hokusai manga.

ਜਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝਲਕ ਸੀਕੀ ਹੋਸੋਕੀਬਾਰਾ ਦੀ ਨਿਹੋਂ ਮੰਗਾ-ਸ਼ੀ 1924 ਵਿਚ ਸੀ.
the first historical overview of japanese comics was seiki hosokibara's nihon manga-shi in 1924.

ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ 1986 ਵਿਚ ਟੋਮੋਫੂਸਾ ਕੁਰੇ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਮੰਗਾ ਦਿ ਸੰਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਪਹਿਲੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ structureਾਂਚਾ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
early post-war japanese criticism was mostly of a left-wing political nature until the 1986 publication for tomofusa kure's modern manga the complete picture, which de-emphasized politics in favour of formal aspects, such as structure and a "grammar" of comics.

ਮੰਗਾ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ 1990 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ.
the field of manga studies increased rapidly, with numerous books on the subject appearing in the 1990s.

ਮੰਗਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ "ਮੰਗਾ ਸਮੀਕਰਨ ਸਿਧਾਂਤ" ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਨੇ' ਤੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ inਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਲਮ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਗਠਿਤ ਤੱਤ ਹੈ.
formal theories of manga have focused on developing a "manga expression theory", with emphasis on spatial relationships in the structure of images on the page, distinguishing the medium from film or literature, in which the flow of time is the basic organizing element.

ਕਾਮਿਕਸ ਅਧਿਐਨ ਕੋਰਸ ਜਾਪਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਨ ਸਟਾਰਡ ਇਨ ਕਾਰਟੂਨ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ 2001 ਵਿਚ ਕਾਮਿਕਸ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
comics studies courses have proliferated at japanese universities, and japan society for studies in cartoon and comics was established in 2001 to promote comics scholarship.

ਫਰੈਡਰਿਕ ਐਲ ਸਕੋਡਟ ਦੀ ਮੰਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ!
the publication of frederik l. schodt's manga!

ਮੰਗਾ!
manga!

ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ 1983 ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮੰਗਾ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ "ਜਾਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਸ" ਜਾਂ "ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਮਿਕਸ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ.
the world of japanese comics in 1983 led to the spread of use of the word manga outside japan to mean "japanese comics" or "japanese-style comics".

ਕਲਟਨ ਵਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਪਕ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਿ ਕਾਮਿਕਸ 1947 ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
coulton waugh attempted the first comprehensive history of american comics with the comics 1947 .

ਵਿਲ ਆਈਜ਼ਨਰ ਦੀ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਸੀਕੁਐਂਸਿਲ ਆਰਟ 1985 ਅਤੇ ਸਕਾਟ ਮੈਕਕਲਾਉਡ ਦੀ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਕਾਮਿਕਸ 1993 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ.
will eisner's comics and sequential art 1985 and scott mccloud's understanding comics 1993 were early attempts in english to formalize the study of comics.

ਡੇਵਿਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਦਿ ਐਥੇਸਟਿਕਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਿਕਸ 2000, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹਾਸਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਾ ਲੰਮਾ ਇਲਾਜ਼ ਸੀ।
david carrier's the aesthetics of comics 2000 was the first full-length treatment of comics from a philosophical perspective.

ਕਾਮਿਕਸ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਜ਼ਨਰ, ਮੈਕ ਕਲਾਉਡ ਅਤੇ ਹਾਰਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
prominent american attempts at definitions of comics include eisner's, mccloud's, and harvey's.

ਆਈਸਨੇਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਲਾ" ਕਿਹਾ ਸੀ "ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਲਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ" ਸਕਾਟ ਮੈਕਕਲਾਉਡ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ "ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦਰਸਾਏ ਚਿੱਤਰਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁਝ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਜਵਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ", ਇੱਕ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਜਿਹੜੀ ਕਾਮਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ.
eisner described what he called "sequential art" as "the arrangement of pictures or images and words to narrate a story or dramatize an idea" scott mccloud defined comics as "juxtaposed pictorial and other images in deliberate sequence, intended to convey information and or to produce an aesthetic response in the viewer", a strictly formal definition which detached comics from its historical and cultural trappings.

ਆਰ ਸੀ ਹਾਰਵੇ ਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਣਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ".
r. c. harvey defined comics as "pictorial narratives or expositions in which words often lettered into the picture area within speech balloons usually contribute to the meaning of the pictures and vice versa".

ਹਰੇਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸਦੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
each definition has had its detractors.

ਹਾਰਵੇ ਨੇ ਮੈਕ ਕਲਾਉਡ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ-ਪੈਨਲ ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਕ ਕਲਾਉਡ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਡੀ-ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ, "ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ" ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ.
harvey saw mccloud's definition as excluding single-panel cartoons, and objected to mccloud's de-emphasizing verbal elements, insisting "the essential characteristic of comics is the incorporation of verbal content".

ਐਰੋਨ ਮੇਸਕਿਨ ਨੇ ਮੈਕ ਕਲਾਉਡ ਦੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ।
aaron meskin saw mccloud's theories as an artificial attempt to legitimize the place of comics in art history.

ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ "ਕਾਮਿਕਸ" ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਅਤੇ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਦੁਆਰਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ.
cross-cultural study of comics is complicated by the great difference in meaning and scope of the words for "comics" in different languages.

ਕਾਮਿਕਸ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦ, ਬੈਂਡਜ਼ "ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਪੱਟੀ" ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੱlusionਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the french term for comics, bandes "drawn strip" emphasizes the juxtaposition of drawn images as a defining factor, which can imply the exclusion of even photographic comics.

ਮੰਗਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਮਿਕਸ, ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਅਤੇ ਕੈਰੀਕੇਚਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the term manga is used in japanese to indicate all forms of comics, cartooning, and caricature.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕਾਮਿਕਸ ਸ਼ਬਦ ਕਾਮਿਕਸ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਨਾਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ "ਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ" ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕੱਲੇ "ਕਾਮਿਕਸ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ" ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
terminology the term comics refers to the comics medium when used as an uncountable noun and thus takes the singular "comics is a medium" rather than "comics are a medium".

ਜਦੋਂ ਕਾਮਿਕ ਇੱਕ ਗਿਣਨਯੋਗ ਸੰਖਿਆ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ ਜਾਂ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ "ਟੌਮਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹਨ."
when comic appears as a countable noun it refers to instances of the medium, such as individual comic strips or comic books "tom's comics are in the basement."

ਪੈਨਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਚਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਬਾਰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
panels are individual images containing a segment of action, often surrounded by a border.

ਇਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪੈਨਲਾਂ ਵਿਚ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਕੈਪਸਲੇਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
prime moments in a narrative are broken down into panels via a process called encapsulation.

ਪੈਨਲ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪੈਨਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the reader puts the pieces together via the process of closure by using background knowledge and an understanding of panel relations to combine panels mentally into events.

ਪੈਨਲਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਪੈਕਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the size, shape, and arrangement of panels each affect the timing and pacing of the narrative.

ਇਕ ਪੈਨਲ ਦੇ ਭਾਗ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਕੋ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ.
the contents of a panel may be asynchronous, with events depicted in the same image not necessarily occurring at the same time.

ਟੈਕਸਟ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਪੀਚ ਬੈਲੂਨ, ਸੁਰਖੀਆਂ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
text is frequently incorporated into comics via speech balloons, captions, and sound effects.

ਸਪੀਚ ਬੈਲੂਨ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਿਚਾਰ-ਗੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਪੂਛਾਂ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧਤ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
speech balloons indicate dialogue or thought, in the case of thought balloons , with tails pointing at their respective speakers.

ਸਿਰਲੇਖ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
captions can give voice to a narrator, convey characters' dialogue or thoughts, or indicate place or time.

ਸਪੀਚ ਬੈਲੂਨ ਖੁਦ ਕਾਮਿਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
speech balloons themselves are strongly associated with comics, such that the addition of one to an image is sufficient to turn the image into comics.

ਆਵਾਜ਼ ਪਰਭਾਵ ਨੋਨ-ਵੋਕਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ
sound effects mimic non-vocal sounds textually using onomatopoeia sound-words.

ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਪ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੇਪਰ ਜਾਂ ਸਿਆਹੀ ਬੁਰਸ਼ ਮਿਕਸ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਨਾਲ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
cartooning is most frequently used in making comics, traditionally using ink especially india ink with dip pens or ink brushes mixed media and digital technology have become common.

ਕਾਰਟੂਨਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਜਿਵੇਂ ਮੋਸ਼ਨ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਕਸਰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
cartooning techniques such as motion lines and abstract symbols are often employed.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਮਿਕਸ ਅਕਸਰ ਇਕੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while comics are often the work of a single creator, the labour of making them is frequently divided between a number of specialists.

ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਕਲਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
there may be separate writers and artists, and artists may specialize in parts of the artwork such as characters or backgrounds, as is common in japan.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਮਰੀਕਨ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਨਸਿਲਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਪੇਂਸਿਲ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਕਲਰਿਸਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਆਰਟਵਰਕ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਬੈਲੂਨ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
particularly in american superhero comic books, the art may be divided between a penciller, who lays out the artwork in pencil an inker, who finishes the artwork in ink a colourist and a letterer, who adds the captions and speech balloons.

ਕਵਿਤਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਕਾਮਿਕਸ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਜਾਂ "ਹਾਸਰਸ" ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਸੀ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਆਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
etymology the english term comics derives from the humorous or "comic" work which predominated in early american newspaper comic strips usage of the term has become standard for non-humorous works as well.

ਸ਼ਬਦ "ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ" ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਵਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਉਹ ਅਕਸਰ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ.
the term "comic book" has a similarly confusing history they are most often not humorous nor are they regular books, but rather periodicals.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱ languagesਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਪਾਨੀ ਕਾਮਿਕਾਂ ਲਈ ਮੰਗਾ, ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਸ਼ਾ ਫ੍ਰੈਂਕੋ-ਬੈਲਜੀਅਨ ਕਾਮਿਕਾਂ ਲਈ ਬੈਂਡਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ.
it is common in english to refer to the comics of different cultures by the terms used in their original languages, such as manga for japanese comics, or bandes for french-language franco-belgian comics.

ਕਈ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਾਮਿਕਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਲਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਰੂਸੀ, ਕੋਮਿਕਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਕਾਮਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
many cultures have taken their words for comics from english, including russian russian , komiks and german comic .

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਮੈਨ੍ਹੂਆ ਅਤੇ ਕੋਰੀਅਨ ਮੰਨਵਾ ਚੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਮੰਗਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
similarly, the chinese term manhua and the korean manhwa derive from the chinese characters with which the japanese term manga is written.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਸੂਚੀਵਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵਰਕਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੈੱਬ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕਾਮਿਕਸ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਅਕੈਡਮਿਕ ਰਸਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਗਰਿੱਡ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਾਮਿਕਸ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਇਮੇਜ ਟੇਕਸਟ ਇੰਟਰਡਿਸਕਲਪਨਰੀਅਲ ਕਾਮਿਕਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇਮੇਜ ਨਰੇਟਿਵ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਾਮਿਕ ਆਰਟ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਸ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਬਿਲੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਕਾਰਟੂਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਮਿਕ ਆਰਟ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਿਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਕਾਮਿਕ ਆਰਟ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਟਾਈਮ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦਾ ਕਾਮਿਕਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਕਾਮਿਕਸ".
see also see also lists notes references works cited books academic journals web further reading external links comics at dmoz academic journals the comics grid journal of comics scholarship imagetext interdisciplinary comics studies image narrative international journal of comic art journal of graphic novels and comics archives billy ireland cartoon library & museum michigan state university comic art collection comic art collection at the university of missouri cartoon art museum of san francisco time archives' collection of comics "comics in the national art library".

ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ.
prints & books.

ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਅਜਾਇਬ ਘਰ.
victoria and albert museum.

2011-03-15 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2011-03-15.

ਡਾਟਾਬੇਸ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਡੇਟਾਬੇਸ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕਾਮਿਕਸ ਡਾਟਾਬੇਸ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਮਾਰਵਲ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਇੰਕ. ਦਾ ਆਮ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਛਾਪ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਵਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ, ਇੰਕ.
databases comic book database grand comics database marvel comics is the common name and primary imprint of marvel worldwide inc., formerly marvel publishing, inc. and marvel comics group, an american publisher of comic books and related media.

2009 ਵਿੱਚ, ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਮਾਰਵਲ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਦੀ ਮੁੱ parentਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ.
in 2009, the walt disney company acquired marvel entertainment, marvel worldwide's parent company.

ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1939 ਵਿਚ ਟਾਈਮਲੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਟਲਸ ਕਾਮਿਕਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ.
marvel started in 1939 as timely publications, and by the early 1950s had generally become known as atlas comics.

ਮਾਰਵਲ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅਵਤਾਰ 1961 ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਲ ਸਟੈਨ ਲੀ, ਜੈਕ ਕਰਬੀ, ਸਟੀਵ ਡਿਟਕੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
marvel's modern incarnation dates from 1961, the year that the company launched the fantastic four and other superhero titles created by stan lee, jack kirby, steve ditko and many others.

ਮਾਰਵਲ ਇਸ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਹल्क, ਥੌਰ, ਬਲੈਕ ਵਿਡੋ, ਹੌਕੀ, ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਂਜ, ਮਿਸ ਮਾਰਵਲ, ਡੈੱਡਪੂਲ, ਵੋਲਵਰਾਈਨ ਅਤੇ ਐਂਟੀ ਮੈਨ, ਐਵੈਂਜਰਸ ਵਰਗੀਆਂ ਟੀਮਾਂ. , ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਆਫ਼ ਗਲੈਕਸੀ, ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ, ਡਿਫੈਂਡਰ, ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਡੌਕ, ਡੋਮ ਡੋਮ, ਰੈੱਡ ਸਕਲ, ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਿਨ, ਉਲਟਰਨ, ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ, ਥਾਨੋਜ਼, ਮੈਗਨੇਟੋ ਅਤੇ ਲੋਕੀ.
marvel counts among its characters such well-known superheroes as spider-man, captain america, iron man, hulk, thor, black widow, hawkeye, doctor strange, ms. marvel, deadpool, wolverine and ant-man, such teams as the avengers, the guardians of the galaxy, the fantastic four, the defenders, and the x-men, and antagonists such as doctor doom, red skull, green goblin, ultron, doctor octopus, thanos, magneto and loki.

ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਇਕੋ ਇਕ ਹਕੀਕਤ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
most of marvel's fictional characters operate in a single reality known as the marvel universe, with locations that mirror real-life cities.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਦਿ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ, ਐਵੈਂਜਰਸ, ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਜ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲੇਮ ਸੈਂਟਰ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹल्क ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਦੱਖਣਪੱਛਮੀ.
characters such as spider-man, the fantastic four, the avengers, daredevil and doctor strange are based in new york city, whereas the x-men have historically been based in salem center, new york and hulk's stories often have been set in the american southwest.

ਇਤਿਹਾਸ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1939 ਵਿਚ ਟਾਈਮਲੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
history timely publications martin goodman founded the company later known as marvel comics under the name timely publications in 1939.

ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ, ਇਕ ਮਿੱਝ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਜਿਸ ਨੇ 1933 ਵਿਚ ਇਕ ਪੱਛਮੀ ਮਿੱਝ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਾਸੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਸੀ.
martin goodman, a pulp magazine publisher who had started with a western pulp in 1933, was expanding into the by then already highly medium of comic books.

ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਤੋਂ 330 ਵੈਸਟ 42 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਨਿ york ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅਰੰਭ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਰੱਖੇ, ਅਬ੍ਰਾਹਿਮ ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
launching his new line from his existing company's offices at 330 west 42nd street, new york city, he officially held the titles of editor, managing editor, and business manager, with abraham goodman officially listed as publisher.

ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ 1 ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ 1939 ਦੇ ਕਵਰ, ਵਿੱਚ ਕਾਰਲ ਬਰਗੋਸ ਦੀ ਐਂਡਰੌਇਡ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਹਿ theਮਨ ਟੌਰਚ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਅਤੇ ਬਿਲ ਐਵਰਟ ਦੇ ਐਂਟੀ-ਹੀਰੋ ਨਮੋਰ ਸਬ-ਮਾਰਿਨਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
timely's first publication, marvel comics 1 cover dated oct. 1939 , included the first appearance of carl burgos' android superhero the human torch, and the first appearances of bill everett's anti-hero namor the sub-mariner, among other features.

ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੂਸਰੀ ਛਪਾਈ, ਜੋੜ ਕੇ, ਲਗਭਗ 900,000 ਕਾਪੀਆਂ.
the issue was a great success, with it and a second printing the following month selling, combined, nearly 900,000 copies.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਹਰੀ ਪੈਕੇਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਫਨਨੀਜ, ਇੰਕ. ਤੋਂ ਆਈ, ਟਾਈਮਲੀ ਦਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਸਟਾਫ ਸੀ.
while its contents came from an outside packager, funnies, inc., timely had its own staff in place by the following year.

ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਚੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਲੇਖਕ-ਕਲਾਕਾਰ ਜੋ ਸਾਇਮਨ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਉੱਘੇ ਜੈਕ ਕਿਰਬੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮੇਰਿਕਸ ਕਾਮਿਕਸ 1 ਮਾਰਚ 1941 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਥੀਮਡ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼, ਕਪਤਾਨ ਅਮੇਰਿਕਾ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ.
the company's first true editor, writer-artist joe simon, teamed with artist and emerging industry notable jack kirby to create one of the first patriotically themed superheroes, captain america, in captain america comics 1 march 1941 .

ਇਹ ਵੀ, ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ.
it, too, proved a hit, with sales of nearly one million.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਜਾਂ ਬਸੰਤ 1941 ਦੇ ਕਾਮਿਕਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਟਾਈਮਲੀ ਕਾਮਿਕਸ, ਇੰਕ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
goodman formed timely comics, inc., beginning with comics cover-dated april 1941 or spring 1941.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਾਤਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਟਕਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਜ਼ਰ, ਮਿਸ ਅਮਰੀਕਾ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ, ਅਸਲ ਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਏਂਜਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
while no other timely character would achieve the success of these three characters, some notable of which continue to appear in modern-day retcon appearances and the whizzer, miss america, the destroyer, the original vision, and the angel.

ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਹਾorਸ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਬੇਸਿਲ ਵਲਵਰਟੋਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, "ਪਾਵਰ ਹਾhouseਸ ਪੇਪਰ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਪਰ ਰੈਬਿਟ ਅਤੇ ਜੋੜੀ ਜਿਗੀ ਪਿਗ ਅਤੇ ਸਿਲੀ ਸੀਲ ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਕੀਆ-ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ.
timely also published one of humor cartoonist basil wolverton's best-known features, "powerhouse pepper", as well as a line of children's funny-animal comics featuring popular characters like super rabbit and the duo ziggy pig and silly seal.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸਟੈਨਲੇ ਲਾਈਬਰ ਨੂੰ 1939 ਵਿਚ ਇਕ ਜਨਰਲ ਦਫਤਰ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ।
goodman hired his wife's cousin, stanley lieber, as a general office assistant in 1939.

ਜਦੋਂ 1941 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਸਾਈਮਨ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਾਮਿਕਸ ਲਾਈਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ "ਸਟੈਨ ਲੀ" ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਦੌਰਾਨ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਕੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ।
when editor simon left the company in late 1941, goodman made then writing pseudonymously as "stan lee" editor of the comics line, a position lee kept for decades except for three years during his military service in world war ii.

ਲੀ ਨੇ ਟਾਈਮਲੀ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
lee wrote extensively for timely, contributing to a number of different titles.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ.
goodman's business strategy involved having his various magazines and comic books published by a number of corporations all operating out of the same office and with the same staff.

ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੈੱਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਟਾਈਮਲੀ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਨਾਮ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਾਰਵਲ ਰਹੱਸਾ ਕਾਮਿਕਸ 55 ਮਈ 1944 ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
one of these shell companies through which timely comics was published was named marvel comics by at least marvel mystery comics 55 may 1944 .

ਨਾਲ ਹੀ, ਕੁਝ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਕਵਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਲ ਸਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਕਾਮਿਕਸ 12 ਵਿੰਟਰ, ਨੂੰ "ਏ ਮਾਰਵਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ" ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੁੱਡਮੈਨ 1961 ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ.
as well, some comics' covers, such as all surprise comics 12 winter , were labeled "a marvel magazine" many years before goodman would formally adopt the name in 1961.

ਐਟਲਸ ਕਾਮਿਕਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ.
atlas comics the post-war american comic market saw superheroes falling out of fashion.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੀ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਲਾਈਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ, ਪੱਛਮੀ, ਹਾਸੇ, ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਜਾਨਵਰ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਐਡਵੈਂਚਰ-ਡਰਾਮੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੈਂਤ, ਅਪਰਾਧ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਾਮਿਕ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਰੋਮਾਂਸ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ, ਜਾਸੂਸ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੱਧਯੁਗੀ ਦਲੇਰਾਨਾ, ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ.
goodman's comic book line dropped them for the most part and expanded into a wider variety of genres than even timely had published, featuring horror, westerns, humor, funny animal, men's adventure-drama, giant monster, crime, and war comics, and later adding jungle books, romance titles, espionage, and even medieval adventure, bible stories and sports.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਨਿstਜ਼ਸਟੈਂਡ-ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ companyਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਐਟਲਸ ਨਿ newsਜ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਗਲੋਬ ਲੋਗੋ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1951 ਦੇ ਕਾਮਿਕਸ ਕਵਰ-ਡੇਟ ਤੇ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਕੰਪਨੀ ਕੇਬਲ ਨਿ newsਜ਼, ਅਗਸਤ 1952 ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਾਮਿਕਸ ਵੰਡਦੀ ਰਹੀ।
goodman began using the globe logo of the atlas news company, the newsstand-distribution company he owned, on comics cover-dated november 1951 even though another company, kable news, continued to distribute his comics through the august 1952 issues.

ਇਹ ਗਲੋਬ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਇਕੋ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ 59 ਸ਼ੈੱਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਐਨੀਮਿਥ ਕਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ੈਨੀਥ ਪਬਲੀਕੇਸਨ ਤੱਕ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
this globe branding united a line put out by the same publisher, staff and freelancers through 59 shell companies, from animirth comics to zenith publications.

ਐਟਲਸ, ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਡ੍ਰਾਇਵ-ਇਨ ਫਿਲਮ ਇਕ ਹੋਰ ਹੋਰ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ec ਡਰਾਉਣੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
atlas, rather than innovate, took a proven route of following popular trends in television and and war dramas prevailing for a time, drive-in movie monsters another even other comic books, particularly the ec horror line.

ਐਟਲਸ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੈਨ ਡੀਕਾਰਲੋ ਦੇ ਹੋਮਰ ਹੈਪੀ ਹੈ ਗੋਸਟ ਲਾ ਕੈਸਪਰ ਫ੍ਰੈਂਡਲੀ ਗੋਸਟ ਅਤੇ ਹੋਮਰ ਹੂਪਰ ਲਾ ਆਰਚੀ ਐਂਡਰਿwsਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
atlas also published a plethora of children's and teen humor titles, including dan decarlo's homer the happy ghost la casper the friendly ghost and homer hooper la archie andrews .

ਐਟਲਸ ਨੇ 1953 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ 1954 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਸਿਡ ਸ਼ੋਅਰਸ ਅਤੇ ਡਿਕ ਏਅਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਿ torਮਨ ਟੌਰਚ ਆਰਟ, ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਬ-ਮਾਰਨਰ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਿਲ ਐਵਰਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਟੈਨ ਲੀ, ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਨ ਰੋਮਿਤਾ ਸੀਨੀਅਰ.
atlas unsuccessfully attempted to revive superheroes from late 1953 to mid-1954, with the human torch art by syd shores and dick ayers, variously , the sub-mariner drawn and most stories written by bill everett , and captain america writer stan lee, artist john romita sr. .

ਐਟਲਸ ਨੇ ਕੋਈ ਬਰੇਕਆoutਟ ਹਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਟੈਨ ਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਟਲਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਚ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਸਤੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸੰਭਵ ਗੁਣ ਤੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
atlas did not achieve any breakout hits and, according to stan lee, atlas survived chiefly because it produced work quickly, cheaply, and at a passable quality.

ਕਾਮਿਕ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਮਿਕ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 1954 ਵਿੱਚ, ਜਰਮਨ-ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਵੌਰਥਮ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
comic code authority during this time, the comic code authority made its debut in september 1954, spearheaded by german-american psychiatrist fredrick wortham.

ਵੌਰਥਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਸੇਡਕਸ਼ਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇ ਲਈ ਸੇਡਕਸ਼ਨ ਆਫ ਦਿ ਇਨੋਸੈਂਟ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
wortham published the book seduction of the innocent in order to force people to see that comics were impacting american youth.

ਉਸਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਸਕ ਕਾਮਿਕਸ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਲੇਖ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਨ.
he believed violent comics were causing children to be reckless and were turning them into delinquents.

ਸਤੰਬਰ 1954 ਵਿਚ, ਹਾਫਿਕ ਬੁੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਮਿਕਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ.
in september 1954, comic book publishers got together to set up their own self-censorship comics magazine association of order to appease audiences.

ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਕੋਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਮਿਕਾਂ ਭੇਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the next month, the code was published, forcing comic book companies to send their comics to them in order to gain their seal of approval.

ਕਵਰ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਅਸ਼ਟਾਮ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਾਮਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ, ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the stamp on the cover showed audiences that the comics were considered wholesome, entertaining, and educational.

ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੀ ਮਿ wereਜ਼ਰੀ 69 ਵਿਚ ਸਾਇੰਸ-ਕਲਪਨਾ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰ-ਹਾਸੇ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਟਸੀ ਵਾਕਰ 95 ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਮਿਤੀ ਜੂਨ 1961 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਕਵਰ ਉੱਤੇ ਇਕ "ਐਮਸੀ" ਬਾੱਕਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
marvel comics the first modern comic books under the marvel comics brand were the science-fiction anthology journey into mystery 69 and the teen-humor title patsy walker 95 both cover dated june 1961 , which each displayed an "mc" box on its cover.

ਫਿਰ, 1950 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਡੀ ਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਫਲੈਸ਼, ਗ੍ਰੀਨ ਲੈਂਟਰਨ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਸਟਿਸ ਲੀਗ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ.
then, in the wake of dc comics' success in reviving superheroes in the late 1950s and early 1960s, particularly with the flash, green lantern, and other members of the team the justice league of america, marvel followed suit.

1961 ਵਿੱਚ, ਲੇਖਕ-ਸੰਪਾਦਕ ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੁੱ .ੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ.
in 1961, writer-editor stan lee revolutionized superhero comics by introducing superheroes designed to appeal to more older readers than the predominantly child audiences of the medium.

ਮਾਡਰਨ ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ, ਦਿ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ 1 ਨਵੰਬਰ 1961 ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਹਾਸਰਸ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਗੁਪਤ ਪਛਾਣ ਛਾਪੀ.
modern marvel's first superhero team, the titular stars of the fantastic four 1 nov. 1961 , broke convention with other comic book archetypes of the time by squabbling, holding grudges both deep and petty, and eschewing anonymity or secret identities in favor of celebrity status.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਮਸਲਿਆਂ' ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਗੁਣ ਜਿਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
subsequently, marvel comics developed a reputation for focusing on characterization and adult issues to a greater extent than most superhero comics before them, a quality which the new generation of older readers appreciated.

ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ' ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਿਤਾਬ ਬਣ ਗਈ.
this applied to the amazing spider-man title in particular, which turned out to be marvel's most successful book.

ਇਸ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਇਕ ਸਵੈ-ਸੰਦੇਹ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸ਼ੋਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਠਕ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਸਨ.
its young hero suffered from self-doubt and mundane problems like any other teenager, something readers could identify with.

ਲੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਹਿ-ਪਲਾਟਰ ਜੈਕ ਕਿਰਬੀ ਦੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ reflectੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
lee and freelance artist and eventual co-plotter jack kirby's fantastic four originated in a cold war culture that led their creators to revise the superhero conventions of previous eras to better reflect the psychological spirit of their age.

ਅਜਿਹੇ ਹਾਸਰਸ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਟ੍ਰੋਪਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਪਛਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲ ਕਰਨਾ, ਇਕ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਤਰ ਬਿੱਕਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ "ਅਸਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼" ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ, ਲੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ.
eschewing such comic-book tropes as secret identities and even costumes at first, having a monster as one of the heroes, and having its characters bicker and complain in what was later called a "superheroes in the real world" approach, the series represented a change that proved to be a great success.

ਮਾਰਵਲ ਅਕਸਰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼, ਫ੍ਰੀਕਸ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ, ਖੂਬਸੂਰਤ, ਐਥਲੈਟਿਕ ਹੀਰੋਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ.
marvel often presented flawed superheroes, freaks, and the perfect, handsome, athletic heroes found in previous traditional comic books.

ਕੁਝ ਮਾਰਵਲ ਹੀਰੋ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹल्क ਐਂਡ ਥਿੰਗ.
some marvel heroes looked like villains and monsters such as the hulk and the thing.

ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਚ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਵੀ ਫੈਲ ਗਈ.
this naturalistic approach even extended into topical politics.

ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਾਈਕ ਬੇਂਟਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੁਪਰਮੈਨ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ.
comics historian mike benton also noted in the world of superman comic books, communism did not exist.

ਸੁਪਰਮੈਨ ਨੇ ਘੱਟ ਹੀ ਕੌਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
superman rarely crossed national borders or involved himself in political disputes.

1962 ਤੋਂ 1965 ਤੱਕ, ਪ੍ਰਵਦਾ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਸਨ.
from 1962 to 1965, there were more communists than on the subscription list of pravda.

ਕਮਿistਨਿਸਟ ਏਜੰਟ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਐਂਟੀ ਮੈਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਾਲ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਚੰਦ' ਤੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਨੂੰ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਕਾਂਗ ਦੇ ਗੁਰੀਲੇ ਲੋਕ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 'ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ.
communist agents attack ant-man in his laboratory, red henchmen jump the fantastic four on the moon, and viet cong guerrillas take potshots at iron man.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਾਠਕਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਲੇਜ-ਬੁ agedਾਪੇ ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
all of these elements struck a chord with the older readers, such as college-aged adults, and they successfully gained in a way not seen before.

1965 ਵਿਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਹल्क ਦੋਵੇਂ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਅਤੇ ਬੌਬ ਡਾਈਲਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਐਸਕੁਇਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ 28 ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ.
in 1965, spider-man and the hulk were both featured in esquire magazine's list of 28 college campus heroes, alongside john f. kennedy and bob dylan.

2009 ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਜਿਓਫ ਬਾcherਚਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ, “ਸੁਪਰਮੈਨ ਅਤੇ ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਤੁਰੰਤ ਝੱਟਪੱਟ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਟ ਬੂਨ ਮਾਰਵਲ ਨੂੰ ਦ ਬੀਟਲਜ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਲੇ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।
in 2009 writer geoff boucher reflected that, "superman and dc comics instantly seemed like boring old pat boone marvel felt like the beatles and the british invasion.

ਇਹ ਕਿਰਤ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੀ ਦਾ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ ਸੀ? "
it was kirby's artwork with its tension and psychedelia that made it perfect for the was it lee's bravado and melodrama, which was somehow insecure and brash at the same time?"

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਖ਼ਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਇਕ ਅਤੇ ਐਂਟੀਹੀਰੋਜ਼, ਹੁਲਕ, ਥੋਰ, ਐਂਟੀ-ਮੈਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਐਕਸ-ਮੈਨ, ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ, ਇਨਹੁਮੈਨਜ਼, ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ, ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਂਜ , ਕਪਤਾਨ ਮਾਰਵਲ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਸਰਫਰ, ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ, ਮੈਗਨੇਟੋ, ਗੈਲਕਟਸ, ਲੋਕੀ, ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਿਨ, ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਵਰਗੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਂਝੇ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਜਿਵੇਂ ਨਿ new ਯਾਰਕ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ.
in addition to spider-man and the fantastic four, marvel began publishing further superhero titles featuring such heroes and antiheroes as the hulk, thor, ant-man, iron man, the x-men, daredevil, the inhumans, black panther, doctor strange, captain marvel and the silver surfer, and such memorable antagonists as doctor doom, magneto, galactus, loki, the green goblin, and doctor octopus, all existing in a shared reality known as the marvel universe, with locations that mirror real-life cities such as new york, los angeles and chicago.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਾਮਿਕਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪੈਰੋਡੀ ਕਾਮਿਕ ਵਿਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਂਡ ਏਚ, ਨਾ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ "ਬ੍ਰਾਂਡ ਐਚ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਡੱਬ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਇਕ ਤਤਕਾਲੀ ਆਮ ਸ਼ਬਦ "ਬ੍ਰਾਂਡ ਐਕਸ".
marvel even lampooned itself and other comics companies in a parody comic, not brand echh a play on marvel's dubbing of other companies as "brand echh", la the then-common phrase "brand x" .

ਕੈਡੈਂਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ 1968 ਵਿਚ, ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ, ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਐਟਲਸ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ੋਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
cadence industries ownership in 1968, while selling 50 million comic books a year, company founder goodman revised the constraining distribution arrangement with independent news he had reached under duress during the atlas years, allowing him now to release as many titles as demand warranted.

ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਫੈਕਟ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਵਜੋਂ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਗੂਡਮੈਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ.
late that year he sold marvel comics and his other publishing businesses to the perfect film and chemical corporation, which continued to group them as the subsidiary magazine management company, with goodman remaining as publisher.

1969 ਵਿਚ, ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕਰਟਿਸ ਸਰਕੁਲੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕਰਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in 1969, goodman finally ended his distribution deal with independent by signing with curtis circulation company.

ਸੰਨ 1971 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਸਟੈਨ ਲੀ ਕੋਲ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ.
in 1971, the united states department of health, education, and welfare approached marvel comics editor-in-chief stan lee to do a comic book story about drug abuse.

ਲੀ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਗੈਰਜਿੰਦਾਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
lee agreed and wrote a three-part spider-man story portraying drug use as dangerous and unglamorous.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਵੈ-ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਬੋਰਡ, ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ reੁਕਵਾਂ ਸਮਝਿਆ.
however, the industry's self-censorship board, the comics code authority, refused to approve the story because of the presence of narcotics, deeming the context of the story irrelevant.

ਲੀ ਨੇ ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ, ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਦੀ ਮੋਹਰ ਤੋਂ, ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1971 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
lee, with goodman's approval, published the story regardless in the amazing spider-man 1971 , without the comics code seal.

ਮਾਰਕੀਟ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸੀਸੀਏ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਕੋਡ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ.
the market reacted well to the storyline, and the cca subsequently revised the code the same year.

ਗੁੱਡਮੈਨ 1972 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਚਿੱਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਬਲੀਸ਼ਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਾਰਵਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਬਣਿਆ.
goodman retired as publisher in 1972 and installed his son, chip, as publisher, shortly thereafter, lee succeeded him as publisher and also became marvel's president for a brief time.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਰਾਏ ਥੌਮਸ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ "ਸਟੈਨ ਲੀ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟਸ" ਜੋੜਿਆ.
during his time as president, he appointed as editor-in-chief roy thomas, who added "stan lee presents" to the opening page of each comic book.

ਨਵੇਂ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੜੀ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਹੌਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ.
a series of new editors-in-chief oversaw the company during another slow time for the industry.

ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਹਿਸ਼ਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਦਰਮਿਆਨੀ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ, ਕੰਗ ਫੂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਗ-ਚੀ ਮਾਸਟਰ, ਤਲਵਾਰ-ਅਤੇ-ਜਾਦੂਗਰੀ ਕੌਨਨ ਬਾਰਬੀਅਨ , ਰੈੱਡ ਸੋਨਜਾ, ਵਿਅੰਗ ਹਾਵਰਡ ਦ ਡੱਕ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ 2001 ਏ ਸਪੇਸ ਓਡੀਸੀ, “ਕਿਲਰਵੇਨ” ਇਨ ਐਮਾਜ਼ਿੰਗ ਐਡਵੈਂਚਰਜ਼, ਬੈਲਟਸਟਾਰ ਗੈਲੈਕਟਿਕਾ, ਸਟਾਰ ਟ੍ਰੈਕ, ਅਤੇ, ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼ ਦੀ ਲੜੀ.
once again, marvel attempted to diversify, and with the updating of the comics code achieved moderate to strong success with titles themed to horror the tomb of dracula , martial arts, shang-chi master of kung fu , sword-and-sorcery conan the barbarian, red sonja , satire howard the duck and science fiction 2001 a space odyssey, "killraven" in amazing adventures, battlestar galactica, star trek, and, late in the decade, the long-running star wars series .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵੱਡੇ-ਫਾਰਮੇਟ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਸਦੇ ਕੁਰਟਿਸ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ.
some of these were published in larger-format black and white magazines, under its curtis magazines imprint.

ਮਾਰਵਲ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਫਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਨਿstਜ਼ਸਟੈਂਡ ਵਿਤਰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਮਿਕਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਾ ਕੇ ਪੂੰਜੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ.
marvel was able to capitalize on its successful superhero comics of the previous decade by acquiring a new newsstand distributor and greatly expanding its comics line.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ 1972 ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਨਿ newsਜ਼ਸਟੈਂਡ ਕਾਮਿਕ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ.
marvel pulled ahead of rival dc comics in 1972, during a time when the price and format of the standard newsstand comic were in flux.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਨਵੰਬਰ 1971 ਦੇ ਕਵਰ-ਡੇਟਡ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਨੂੰ 36 ਪੰਨਿਆਂ ਲਈ 15 ਸੈਂਟ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 52 ਪੰਨਿਆਂ ਲਈ 25 ਸੈਂਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
goodman increased the price and size of marvel's november 1971 cover-dated comics from 15 cents for 36 pages total to 25 cents for 52 pages.

ਡੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਮਿਕਸ ਨੂੰ 36 ਪੰਨਿਆਂ ਲਈ 20 ਸੈਂਟ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਚ ਵਿਤਰਕ ਛੂਟ ਦੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
dc followed suit, but marvel the following month dropped its comics to 20 cents for 36 pages, offering a lower-priced product with a higher distributor discount.

ਗੁੱਡਮੈਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਾਰਵੇਲ ਤੋਂ ਡਿਸਕਨੈਕਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇ 1974 ਵਿਚ ਸੀਬਾਰਡ ਪੀਰੀਓਡਿਕਲਜ਼ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਐਟਲਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਐਟਲਸ ਕਾਮਿਕਸ ਲਾਈਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਡੇ a ਸਾਲ ਤਕ ਚਲਿਆ.
goodman, now disconnected from marvel, set up a new company called seaboard periodicals in 1974, reviving marvel's old atlas name for a new atlas comics line, but this lasted only a year and a half.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿ theਜ਼ ਸਟੈਂਡ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ networkਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ.
in the mid-1970s a decline of the newsstand distribution network affected marvel.

ਕਲਾਈਟ ਹਿੱਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਵਰਡ ਡੱਕ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ problemsਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਸਿਰਲੇਖ ਘੱਟ ਵਿਕਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਸਟੋਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਤੀ 'ਤੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ.
cult hits such as howard the duck fell victim to the distribution problems, with some titles reporting low sales when in fact the first specialty comic book stores resold them at a later date.

ਪਰ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਿ sameਜ਼ ਸਟੈਂਡਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਹੀ ਕਾਮਿਕਸ-ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਸਟੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ.
but by the end of the decade, marvel's fortunes were reviving, thanks to the rise of direct market through those same comics-specialty stores instead of newsstands.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਬਸੰਤ 1975 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਸੰਮੇਲਨ, ਮਾਰਵੇਲਕਨ '75, ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਮਾਰਵਲਕਨ '76 ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ.
marvel held its own comic book convention, marvelcon '75, in spring 1975, and promised a marvelcon '76.

1975 ਦੇ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫੋਰ ਪੈਨਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਾਰਕਬੀ, ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਸਤਖਤ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਤਾ, 1970 ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਵਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ.
at the 1975 event, stan lee used a fantastic four panel discussion to announce that jack kirby, the artist co-creator of most of marvel's signature characters, was returning to marvel after having left in 1970 to work for rival dc comics.

ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਕੇ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਬਣਾਈ.
in october 1976, marvel, which already licensed reprints in different countries, including the uk, created a superhero specifically for the british market.

ਕਪਤਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ.
captain britain debuted exclusively in the uk, and later appeared in american comics.

1978 ਵਿੱਚ, ਜਿੰਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ-ਮੁਖੀ ਬਣੇ.
in 1978, jim shooter became marvel's editor-in-chief.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ, ਸ਼ੂਟਰ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਵਿਖੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁੰਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
although a controversial personality, shooter cured many of the procedural ills at marvel, including repeatedly missed deadlines.

ਸ਼ੂਟਰ ਦੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਿਸ ਕਲੇਰਮਾਂਟ ਅਤੇ ਜੌਨ ਬਾਈਰਨ ਦੀ ਅਨਨਕੈਨੀ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਅਤੇ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ ਤੇ ਫਰੈਂਕ ਮਿਲਰ ਦੀ ਦੌੜ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ.
during shooter's nine-year tenure as editor-in-chief, chris claremont and john byrne's run on the uncanny x-men and frank miller's run on daredevil became critical and commercial successes.

ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਸਿੱਧੇ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਰਾਇਲਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਲਿਆਇਆ, 1982 ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਕਰੇਟ ਵਾਰਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ-ਵਿਆਪਕ ਕਰੌਸਓਵਰ ਸਟੋਰੀ ਆਰਕਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਨਿ univers ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ 25 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਲਾਈਨ.
shooter brought marvel into the rapidly evolving direct market, institutionalized creator royalties, starting with the epic comics imprint for creator-owned material in 1982 introduced company-wide crossover story arcs with contest of champions and secret wars and in 1986 launched the ultimately unsuccessful new universe line to commemorate the 25th anniversary of the marvel comics imprint.

ਸਟਾਰ ਕਾਮਿਕਸ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ, ਨਿਯਮਤ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ.
star comics, a children-oriented line differing from the regular marvel titles, was briefly successful during this period.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਡੀਸੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਰਵਲ ਸਿਤਾਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।
despite marvel's successes in the early 1980s, it lost ground to rival dc in the latter half of the decade as many former marvel stars defected to the competitor.

ਡੀ ਸੀ ਨੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਚਮੈਨ, ਬੈਟਮੈਨ ਦਿ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ ਰਿਟਰਨਜ਼, ਇਨਫਿਨਿਥ ਆਰਥਸ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ, ਸੁਪਰਮੈਨ ਦਾ ਬਾਈਰਨ ਰਿਵੈਂਪ, ਅਤੇ ਐਲੇਨ ਮੂਰ ਦੀ ਸਵੈਪ ਥਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਜਿੱਤੀਆਂ.
dc scored critical and sales victories with titles and limited series such as watchmen, batman the dark knight returns, crisis on infinite earths, byrne's revamp of superman, and alan moore's swamp thing.

ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ 1986 ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਮਾਪੇ, ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਸਮੂਹ ਐਮਈਜੀ, ਨੂੰ ਨਿ world ਵਰਲਡ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਕਏਂਡ੍ਰੂਜ਼ ਅਤੇ ਫੋਰਬਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਲਕੀ 1989 ਵਿਚ ਰਿਵਲਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਰੋਨਾਲਡ ਪੇਰੇਲਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
marvel entertainment group ownership in 1986, marvel's parent, marvel entertainment group meg , was sold to new world entertainment, which within three years sold it to macandrews and forbes, owned by revlon executive ronald perelman in 1989.

1991 ਵਿੱਚ ਪੈਰੇਲਮੈਨ ਨੇ ਐਮਈਜੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ.
in 1991 perelman took meg public.

ਇਸ ਸਟਾਕ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੈਰੇਲਮੈਨ ਨੇ ਕਬਾੜ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਹ ਹੋਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਐਮਈਜੀ ਸਟਾਕ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ.
following the rapid rise of this stock, perelman issued a series of junk bonds that he used to acquire other entertainment companies, secured by meg stock.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਬੂਮ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਕਾਫੀ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2099 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ 2099 ਲਾਈਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
marvel earned a great deal of money and recognition during the comic book boom of the early 1990s, launching the successful 2099 line of comics set in the future spider-man 2099, etc.

ਅਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਲਾਈਵ ਬਾਰਕਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਰੇਜ਼ਰਲਾਈਨ ਛਾਪ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਹਿੰਮਤ.
and the creatively daring though commercially unsuccessful razorline imprint of superhero comics created by novelist and filmmaker clive barker.

1990 ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਵਪਾਰ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਕਾਈਬੌਕਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨਾਲ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਾਰਡ ਵੇਚਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ.
in 1990, marvel began selling marvel universe cards with trading card maker skybox international.

ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਡ ਸਨ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
these were collectible trading cards that featured the characters and events of the marvel universe.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਵੇਰੀਐਂਟ ਕਵਰ, ਕਵਰ ਇਨਹਾਂਸਮੈਂਟਸ, ਸਵੀਮਸੂਟ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਵਿਆਪਕ ਕ੍ਰਾਸਓਵਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ 1992 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਕ ਝਟਕਾ ਝੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਸੱਤ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਟੌਡ ਮੈਕਫੈਰਲੇਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਜਿਮ ਲੀ ਐਕਸ-ਮੈਨ, ਰੌਬ ਲਿਫਲਡ ਐਕਸ-ਫੋਰਸ, ਮਾਰਕ ਸਿਲਵੈਸਟਰੀ ਵੋਲਵਰਾਈਨ, ਏਰਿਕ ਲਾਰਸਨ ਦਿ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਜੀਕ ਵੈਲੇਨਟਿਨੋ ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਆਫ ਗਲੈਕਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਲਸ ਪੋਰਟਸੀਓ ਨੇ ਇਕ ਸੌਦੇ ਵਿਚ ਚਿੱਤਰ ਕਾਮਿਕਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ. ਮਾਲੀਬੂ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਕਾਟ ਮਿਸ਼ੇਲ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ.
the 1990s saw the rise of variant covers, cover enhancements, swimsuit issues, and company-wide crossovers that affected the overall continuity of the fictional marvel universe marvel suffered a blow in early 1992, when seven of its most prized artists todd mcfarlane known for his work on spider-man , jim lee x-men , rob liefeld x-force , marc silvestri wolverine , erik larsen the amazing spider-man , jim valentino guardians of the galaxy , and whilce portacio left to form image comics in a deal brokered by malibu comics' owner scott mitchell rosenberg.

ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ ਨੇ ਮਾਲੀਬੂ ਨੂੰ 3 ਨਵੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਰੰਗ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਿਆਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਤਪਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਰਥ -1136 ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤ-ਧਰਤੀ -93060 ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਮਲਟੀਵਰਸ.
three years later rosenberg sold malibu to marvel on november 3, 1994, who acquired the then-leading standard for computer coloring of comic books developed by rosenberg in the process, but also integrating the genesis universe earth-1136 and the ultraverse earth-93060 into marvel's multiverse.

1994 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵਿਤਰਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਤਰਕ ਹੀਰੋਜ਼ ਵਰਲਡ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ .ਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in late 1994, marvel acquired the comic book distributor heroes world distribution to use as its own exclusive distributor.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਦੂਜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ dealsਸ਼ਨ ਸੌਦੇ ਕੀਤੇ, ਰਿਪਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਤਰਕ, ਡਾਇਮੰਡ ਕਾਮਿਕ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿorsਟਰਜ਼ ਇੰਕ. ਦੇ ਬਚੇ, ਫਿਰ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਉਦਯੋਗ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1996 ਵਿਚ ਐਮਈਜੀ ਨੇ ਚੈਪਟਰ 11 ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
as the industry's other major publishers made exclusive distribution deals with other companies, the ripple effect resulted in the survival of only one other major distributor in north america, diamond comic distributors inc. then, by the middle of the decade, the industry had slumped, and in december 1996 meg filed for chapter 11 bankruptcy protection.

1997 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਹੀਰੋਜ਼ ਵਰਲਡ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ, ਡਾਇਮੰਡ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਾਮਿਕਸ ਕੈਟਾਲਾਗ ਪੂਰਵ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੌਦਾ ਬਣਾਇਆ.
in early 1997, when marvel's heroes world endeavor failed, diamond also forged an exclusive deal with the company its own section of its comics catalog previews.

1996 ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ "ਹੀਰੋਜ਼ ਰੀਬਰਨ" ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਇਕ ਕ੍ਰਾਸਓਵਰ ਜਿਸਨੇ ਮਾਰਵਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਵੈਂਜਰਸ ਅਤੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਟੂਡੀਓਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ. ਇਮੇਜ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਜਿਮ ਲੀ ਅਤੇ ਰੌਬ ਲੀਫਰਲਡ ਬਣੇ.
in 1996, marvel had some of its titles participate in "heroes reborn", a crossover that allowed marvel to relaunch some of its flagship characters such as the avengers and the fantastic four, and outsource them to the studios of two of the former marvel artists turned image comics founders, jim lee and rob liefeld.

ਰੀਲੌਂਚਡ ਸਿਰਲੇਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਾਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਠੋਸ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਹੈਰਾਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸਹੀ.
the relaunched titles, which saw the characters transported to a parallel universe with a history distinct from the mainstream marvel universe, were a solid success amidst a generally struggling industry, but marvel discontinued the experiment after a one-year run and returned the characters to the marvel universe proper.

ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਜ 1997 ਵਿੱਚ, ਟੌਇ ਬਿਜ਼ ਅਤੇ ਐਮਈਜੀ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਜ ਬਣਾਇਆ.
marvel enterprises in 1997, toy biz and meg merged to end the bankruptcy, forming a new corporation, marvel enterprises.

ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਥੀ ਐਵੀ ਅਰਾਦ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਬਿਲ ਜੇਮਸ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਬੌਬ ਹਰਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਿਡੌਣ ਬਿਜ਼ ਦੇ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ ਆਈਜ਼ੈਕ ਪਰਲਮਟਰ ਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
with his business partner avi arad, publisher bill jemas, and editor-in-chief bob harras, toy biz co-owner isaac perlmutter helped stabilize the comics line.

1998 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਾਰਪਲ ਨਾਈਟਸ ਦੀ ਛਾਪ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਬਿਹਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਵਲ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਹੋਈ.
in 1998, the company launched the imprint marvel knights, taking place just outside marvel continuity with better production qualtity.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ-ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਜੋ ਕਿਸੁਡਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ, ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਭਿੱਖੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ.
the imprint was helmed by soon-to-become editor-in-chief joe quesada it featured tough, gritty stories showcasing such characters as the daredevil, inhumans and black panther.

ਨਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਤੋਂ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਾ.
with the new millennium, marvel comics emerged from bankruptcy and again began diversifying its offerings.

2001 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਾਰਵਲ ਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in 2001, marvel withdrew from the comics code authority and established its own marvel rating system for comics.

ਕੋਡ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿਰਲੇਖ ਐਕਸ-ਫੋਰਸ 119 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਸੀ.
the first title from this era to not have the code was x-force 119 october 2001 .

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਬਣਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਕਸ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ-ਸਮਗਰੀ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਬਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਾਰਵਲ ਐਡਵੈਂਚਰ.
marvel also created new imprints, such as max an explicit-content line and marvel adventures developed for child audiences .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਛਾਪ, ਅਲਟੀਮੇਟ ਮਾਰਵਲ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਅਤੇ ਅਪਡੇਟ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ.
in addition, the company created an alternate universe imprint, ultimate marvel, that allowed the company to reboot its major titles by revising and updating its characters to introduce to a new generation.

ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਪਾਤਰ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਨ ਇਨ ਬਲੈਕ ਫਿਲਮ ਸੀਰੀਜ਼, 1997 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਬਲੇਡ ਫਿਲਮ ਦੀ ਲੜੀ, 1998 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਐਕਸ-ਮੈਨ ਫਿਲਮ ਦੀ ਲੜੀ, 2000 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਸਪਾਈਡਰ- ਮੈਨ, 2002 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
some of its characters have been turned into successful film franchises, such as the men in black movie series, starting in 1997, blade movie series, starting in 1998, x-men movie series, starting in 2000, and the highest grossing series spider-man, beginning in 2002.

ਇੱਕ ਕਰਾਸ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, 1 ਨਵੰਬਰ 2006, ਸੀਬੀਐਸ ਸਾਬਣ ਓਪੇਰਾ ਦਿ ਗਾਈਡਿੰਗ ਲਾਈਟ ਦੇ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ, "ਉਹ ਹੈ ਇੱਕ ਮਾਰਵਲ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਬੈਥ ਐਹਲਰਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਈਡਿੰਗ ਲਾਈਟ ਨਾਮਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋਇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਗਈ ਹਾਰਲੇ ਡੇਵਿਡਸਨ ਕੂਪਰ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in a cross-promotion, the november 1, 2006, episode of the cbs soap opera the guiding light, titled "she's a marvel", featured the character harley davidson cooper played by beth ehlers as a superheroine named the guiding light.

ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੱਠ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਬੈਕਅਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, "ਏ ਨਿ light ਲਾਈਟ" ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ 1 ਅਤੇ 8 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਕਈ ਮਾਰਵਲ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਛਪੀ.
the character's story continued in an eight-page backup feature, "a new light", that appeared in several marvel titles published november 1 and 8.

ਉਸ ਸਾਲ ਵੀ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਕੀ ਬਣਾਇਆ.
also that year, marvel created a wiki on its web site.

2007 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਮਿਕਸ ਅਸੀਮਿਤ, ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਜਾਂ ਸਾਲਾਨਾ ਗਾਹਕੀ ਫੀਸ ਲਈ, ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ 2500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪੁਰਾਲੇਖ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ.
in late 2007 the company launched marvel digital comics unlimited, a digital archive of over 2,500 back issues available for viewing, for a monthly or annual subscription fee.

2009 ਵਿਚ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਓਪਨ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬੇਲੋੜੇ ਨਮੂਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖਪਤ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਕੋਈ professionalੁਕਵਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ.
in 2009 marvel comics closed its open submissions policy, in which the company had accepted unsolicited samples from aspiring comic book artists, saying the time-consuming review process had produced no suitably professional work.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ 70 ਵੀਂ ਵਰੇਗੰ. ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, ਟਾਈਮਲੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਮਾਰਵਲ ਮਿਸਟਰੀ ਕਾਮਿਕਸ 70 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ special ਸਪੈਸ਼ਲ 1 ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ.
the same year, the company commemorated its 70th anniversary, dating to its inception as timely comics, by issuing the one-shot marvel mystery comics 70th anniversary special 1 and a variety of other special issues.

ਡਿਜ਼ਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕਾਈ 31 ਅਗਸਤ, 2009 ਨੂੰ, ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਪੇਰੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਨੂੰ 4 ਅਰਬ ਜਾਂ 4.2 ਬਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਸੌਦੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਲਈ 30 ਅਤੇ 0.745 ਡਿਜ਼ਨੀ ਸ਼ੇਅਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ.
disney conglomerate unit on august 31, 2009, the walt disney company announced a deal to acquire marvel comics' parent corporation, marvel entertainment, for 4 billion or 4.2 billion, with marvel shareholders to receive 30 and 0.745 disney shares for each share of marvel they own.

2008 ਤੱਕ, ਮਾਰਵਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਨੇ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ-ਕਿਤਾਬ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ.
as of 2008, marvel and its major, longtime competitor dc comics shared over 80% of the american comic-book market.

ਸਤੰਬਰ 2010 ਤਕ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਡਾਇਮੰਡ ਬੁੱਕ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿorsਟਰਾਂ ਤੋਂ ਹੈਚੇਟ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ servicesਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
as of september 2010, marvel switched its bookstores distribution company from diamond book distributors to hachette distribution services.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ, ਕਰਾਸਗੇਨ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
marvel relaunched the crossgen imprint, owned by disney publishing worldwide, in march 2011.

ਮਾਰਵਲ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਿਕਸਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਮਈ.
marvel and disney publishing began jointly publishing disney pixar presents magazine that may.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਮਾਰਚ, 2012 ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਮਾਰਵਲ ਐਡਵੈਂਚਰਸ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਵੇਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਟੀਵੀ ਬਲਾਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
marvel discontinued its marvel adventures imprint in march 2012, and replaced them with a line of two titles connected to the marvel universe tv block.

ਮਾਰਚ ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਰਵਲ ਰੀਵੋਲਯੂਸ਼ਨ ਪਹਿਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਨੰਤ ਕਾਮਿਕਸ, ਡਿਜੀਟਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਇਕ ਲਾਈਨ, ਮਾਰਵਲ ਏ.ਆਰ., ਇਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਨੂ ਹੁਣ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ. ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਚਨਾਤਮਕ ਟੀਮਾਂ.
also in march, marvel announced its marvel reevolution initiative that included infinite comics, a line of digital comics, marvel ar, an application software that provides an augmented reality experience to readers and marvel now!, a relaunch of most of the company's major titles with different creative teams.

ਹੁਣ ਹੈਰਾਨੀ!
marvel now!

ਨਵੇਂ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਅਨਕੈਨੀ ਐਵੇਂਜਰਜ਼ ਅਤੇ ਆਲ-ਨਿ new ਐਕਸ-ਮੈਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
also saw the debut of new flagship titles including uncanny avengers and all-new x-men.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਵਲ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ.
in april 2013, marvel and other disney conglomerate components began announcing joint projects.

ਏਬੀਸੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਨਸ ਅਪਨ ਏ ਟਾਈਮ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
with abc, a once upon a time graphic novel was announced for publication in september.

ਡਿਜ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਾਲੀ ‘ਡਿਜ਼ਨੀ ਕਿੰਗਡਮ’ ਦੀ ਛਾਪ “ਸਾੱਕਰਜ਼ weਫ ਦਿ ਵਿਅਰਡ’, ਪੰਜ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਮਾਈਨਰੀਜ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿਰਲੇਖ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗੀ।
with disney, marvel announced in october 2013 that in january 2014 it would release its first title under their joint "disney kingdoms" imprint "seekers of the weird", a five-issue miniseries.

3 ਜਨਵਰੀ, 2014 ਨੂੰ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਪਨੀ ਲੂਕਾਸਸਿਲਮ ਲਿਮਟਿਡ, ਐਲਐਲਸੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ 2015 ਤੱਕ, ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਮਿਕਸ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਾਰਵਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ.
on january 3, 2014, fellow disney subsidiary lucasfilm limited, llc announced that as of 2015, star wars comics would once again be published by marvel.

ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ ਕੰਪਨੀ ਵਿਆਪਕ ਕ੍ਰਾਸਓਵਰ ਸੀਕਰੇਟ ਵਾਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿਚ ਇਕ ਰੀਲੌਂਚਡ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲ-ਨਿ,, ਅਲੱਗ-ਵੱਖਰਾ चमत्कार ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
following the events of the company-wide crossover secret wars in 2015, a relaunched marvel universe began in september 2015, called the all-new, all-different marvel.

ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਈਕਲ ਜ਼ੈਡ. ਹੋਬਸਨ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ, 1986 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਟੈਨ ਲੀ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ 1986 ਜੋਸੇਫ ਕਲੈਮਰੀ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ 1986 ਜਿੰਮ ਸ਼ੂਟਰ, ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ 1986 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਅਬਰਾਹਿਮ ਗੁੱਡਮੈਨ 1939 ?
officers michael z. hobson, executive vice president, publishing group vice-president, publishing 1986 stan lee, executive vice president & publisher 1986 joseph calamari, executive vice president 1986 jim shooter, vice president and editor-in-chief 1986 publishers abraham goodman 1939 ?

ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ?
martin goodman ?

1972 ਚਾਰਲਸ "ਚਿੱਪ" ਗੁੱਡਮੈਨ 1972 ਸਟੈਨ ਲੀ 1972 ਅਕਤੂਬਰ 1996 ਸ਼ੈਰਲ ਰੋਡੇਸ ਅਕਤੂਬਰ 1996 ਅਕਤੂਬਰ 1998 ਵਿੰਸਟਨ ਫਾਉਲਕਸ ਫਰਵਰੀ 1998 ਨਵੰਬਰ 1999 ਬਿਲ ਜੇਮਸ ਫਰਵਰੀ 2000 2003 ਡੈਨ ਬਕਲੇ ਐਡੀਟਰਸ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਮਾਰਵਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਸੰਪਾਦਕ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਰੱਖਦਾ ਸੀ.
1972 charles "chip" goodman 1972 stan lee 1972 october 1996 shirrel rhoades october 1996 october 1998 winston fowlkes february 1998 november 1999 bill jemas february 2000 2003 dan buckley editors-in-chief marvel's chief editor originally held the title of "editor".

ਇਹ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼" ਬਣ ਗਿਆ.
this head editor's title later became "editor-in-chief".

ਜੋਅ ਸਾਈਮਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਚੇ ਮੁੱਖ-ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸਨੇ ਸਿਰਫ ਟਾਈਟਲਰ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਆourਟਸੋਰਸ ਕੀਤਾ ਸੀ.
joe simon was the company's first true chief-editor, with publisher martin goodman, who had served as titular editor only and outsourced editorial operations.

1994 ਵਿਚ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਸੰਪਾਦਕ-ਦੀ-ਪਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਟੌਮ ਡੀਫਾਲਕੋ ਦੀ ਥਾਂ ਪੰਜ ਸਮੂਹ ਸੰਪਾਦਕ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਬਣਾਏ.
in 1994 marvel briefly abolished the position of editor-in-chief, replacing tom defalco with five group editors-in-chief.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਲ ਪੱਟਸ ਨੇ 1990 ਵਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸਨ ਕਿ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 1 3 ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਸੀ.
as carl potts described the 1990s editorial arrangement in the early '90s, marvel had so many titles that there were three executive editors, each overseeing approximately 1 3 of the line.

ਬੌਬ ਬੁਡਿਯਸਕੀ ਤੀਸਰੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ.
bob budiansky was the third executive editor .

ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਐਡੀਟਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਟੌਮ ਡੀਫਾਲਕੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਈਕ ਹੋਬਸਨ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ.
we all answered to editor-in-chief tom defalco and publisher mike hobson.

ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਐਗਜ਼ੀਕਿ .ਟਿਵ ਐਡੀਟਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
all three executive editors decided not to add our names to the already crowded credits on the marvel titles.

ਇਸ ਲਈ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕਿਸ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ '94 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਇਕ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ.
therefore it wasn't easy for readers to tell which titles were produced by which executive editor in late '94, marvel reorganized into a number of different publishing divisions, each with its own editor-in-chief.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ 1995 ਵਿਚ ਬੌਬ ਹਰਸ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ.
marvel reinstated the overall editor-in-chief position in 1995 with bob harras.

ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਸਿਰਫ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਲਿਆ, ਅਗਲੇ ਉੱਚ ਸੰਪਾਦਕੀ ਪਦ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ.
executive editor originally called associate editor when marvel's chief editor just carried the title of editor, the title of the next highest editorial position became executive editor under the chief editor title of editor-in-chief.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਬਗੈਰ ਸੰਪਾਦਕੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ.
the title of associate editor later was revived under the editor-in-chief as an editorial position in charge of few titles under the direction of an editor and without an assistant editor.

ਐਸੋਸੀਏਟ ਐਡੀਟਰ ਐਗਜ਼ੀਕਿ executiveਟਿਵ ਐਡੀਟਰ ਮਾਲਕੀਨ ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ ਪੇਪਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਕੈਡੈਂਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਜ਼ ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਸ, ਇੰਕ. ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਇੰਕ ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਐਲ ਐਲ ਸੀ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕੰਪਨੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ. ਮਾਰਵੇਲ ਦਾ ਮੈਕਗ੍ਰਾਅ-ਹਿੱਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਇਹ 1939 ਵਿਚ ਐਂਪਾਇਰ ਸਟੇਟ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੇ ਸੂਟ 1401 ਵਿਚ ਟਾਈਮਲੀ ਕਾਮਿਕਸ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿਚ ਪੇਰੈਂਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ-ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ 625 ਮੈਡੀਸਨ ਐਵੇ. 575 ਮੈਡੀਸਨ ਐਵੀਨਿ 38 387 ਪਾਰਕ ਐਵੀਨਿ south ਸਾ southਥ 10 ਈਸਟ 40 ਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ 417 ਪੰਜਵਾਂ ਐਵੀਨਿvenue 60,000 ਵਰਗ-ਫੁੱਟ 5,600 ਮੀ 2 ਸਪੇਸ 135 ਡਬਲਯੂ. 50 ਵੇਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਤੇ ਅਗਸਤ 2016 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ 30.78% ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ,
associate editor executive editor ownership martin goodman parent corporation magazine management co. cadence industries marvel entertainment group marvel enterprises marvel enterprises, inc. marvel entertainment, inc marvel entertainment, llc , a wholly owned subsidiary of the walt disney company offices located in new york city, marvel has had successive headquarters in the mcgraw-hill building, where it originated as timely comics in 1939 in suite 1401 of the empire state building at 635 madison avenue the actual location, though the comic books' indicia listed the parent publishing-company's address of 625 madison ave. 575 madison avenue 387 park avenue south 10 east 40th street 417 fifth avenue a 60,000-square-foot 5,600 m2 space at 135 w. 50th street market share in august 2016, marvel held a 30.78% share of the comics market, compared to its competitor dc comics' 39.27% share.

ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ 2013 ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 33.50% ਅਤੇ 30.33% ਸ਼ੇਅਰ ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ 40.81% ਅਤੇ 29.94% ਸ਼ੇਅਰ ਰੱਖੇ.
by comparison, the companies respectively held 33.50% and 30.33% shares in 2013, and 40.81% and 29.94% shares in 2008.

ਦੂਸਰੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
marvel characters in other media marvel characters and stories have been adapted to many other media.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਭੈਣ ਕੰਪਨੀ ਮਾਰਵਲ ਸਟੂਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਮਾਰਵਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
some of these adaptations were produced by marvel comics and its sister company, marvel studios, while others were produced by companies licensing marvel material.

ਗੇਮਜ਼ ਜੂਨ 1993 ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਹੀਰੋ ਕੈਪਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮਿਲਕ ਕੈਪਸ ਗੇਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੈਪਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
games in june 1993, marvel issued its collectable caps for milk caps game under the hero caps brand.

2014 ਵਿੱਚ, ਮਾਰਵਲ ਡਿਸਕ ਵਾਰਜ਼ ਦਿ ਐਵੈਂਜਰਸ ਜਪਾਨੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਬਚੀਕੋਮਬੈਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਖੇਡ, ਮਿਲਕ ਕੈਪਸ ਦੀ ਖੇਡ ਵਰਗੀ, ਬੰਡਾਈ ਦੁਆਰਾ.
in 2014, the marvel disk wars the avengers japanese tv series was launched together with a collectible game called bachicombat, a game similar to the milk caps game, by bandai.

ਸੰਗ੍ਰਹਿਯੋਗ ਕਾਰਡ ਆਰਪੀਜੀ ਉਦਯੋਗ ਨੇ 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਾਰਡ ਗੇਮ ਸੀ ਸੀ ਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਜੋ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਤਰ ਸਨ ਫਲੇਅਰ ਦੇ ਓਵਰ ਪਾਵਰ ਨਾਲ 1995 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸੀਸੀਜੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
collectible card the rpg industry brought the development of the collectible card game ccg in the early 1990s which there were soon marvel characters were featured in ccg of their own starting in 1995 with fleer's overpower .

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਕਾਰਡ ਦੀ ਖੇਡ ਮਾਰਵਲ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਸਨ?
later collectible card game were marvel superstars ?

ਅਪਰ ਡੇਕ ਕੰਪਨੀ ਰੀਚਾਰਜ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨੇ ਕਾਰਡ ਗੇਮ?
upper deck company recharge collectible card game ?

ਮਾਰਵਲ ਬਨਾਮ. ਸਿਸਟਮ, ਅਪਰ ਡੇਕ ਕੰਪਨੀ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਾਰਡ ਗੇਮ?
marvel vs. system , upper deck company x-men trading card game ?

ਤੱਟ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਟੀਐਸਆਰ ਦੇ ਵਿਜ਼ਰਡਜ਼ ਨੇ ਕਲਮ ਅਤੇ ਪੇਪਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਮਾਰਵਲ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ 1984 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
wizards of the coast role-playing tsr published the pen-and-paper role-playing game marvel super heroes in 1984.

ਟੀਐਸਆਰ ਨੇ ਫਿਰ 1998 ਵਿਚ ਮਾਰਵਲ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋਜ਼ ਐਡਵੈਂਚਰ ਗੇਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਡ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਸਿਸਟਮ, ਕਾਰਡ ਅਧਾਰਤ ਸਾਗਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
tsr then released in 1998 the marvel super heroes adventure game which used a different system, the card-based saga system, than their first game.

2003 ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ, ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਰੋਲਪਲੇਅਿੰਗ ਗੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਈਸਲੇਸ ਸਟੋਨ ਪੂਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2003 marvel publishing published its own role-playing game, the marvel universe roleplaying game, that used a diceless stone pool system.

ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਰੇਟ ਵੇਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਮਾਰਵੇਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਬਲੇਟ ਰੋਲ ਪਲੇਅ ਗੇਮ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਕੋਰਟੇਕਸ ਪਲੱਸ ਆਰਪੀਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ.
in august 2011 margaret weis productions announced it was developing a tabletop role-playing game based on the marvel universe, set for release in february 2012 using its house cortex plus rpg system.

ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ 1984 ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਗੇਮ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
video games video games based on marvel characters go back to 1984 and the atari game, spider-man.

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਈਂ ਦਰਜਨ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਲਾਇਸੈਂਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
since then several dozen video games have been released and all have been produced by outside licensees.

2014 ਵਿੱਚ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਇਨਫਿਨਿਟੀ 2.0 ਮਾਰਵਲ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਮਾਰਜਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਡਿਜ਼ਨੀ ਸੈਂਡਬੌਕਸ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
in 2014, disney infinity 2.0 marvel super heroes was released that brought marvel characters to the existing disney sandbox video game.

ਫਿਲਮਾਂ ਸਤੰਬਰ 2015 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰਵਲ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫਿਲਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ' ਤੇ 18 ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ 7.7 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ.
films as of the start of september 2015, films based on marvel's properties represent the highest-grossing u.s. franchise, having grossed over 7.7 billion as part of a worldwide gross of over 18 billion.

ਲਾਈਵ ਸ਼ੋਅ ਚਮਤਕਾਰ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਲਾਈਵ!
live shows the marvel experience marvel universe live!

ਲਾਈਵ ਅਖਾੜਾ ਸ਼ੋਅ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਾਈਵ!
live arena show spider-man live!

ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਟਰਨ ਆਫ ਦ ਡਾਰਕ ਏ ਬ੍ਰਾਡਵੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰੌਸ ਨਾਵਲ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਤ ਬੁੱਕਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰਤਕ ਨਾਵਲ ਲਸੰਸ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਟ ਬਿੰਡਰ 1967 ਦੁਆਰਾ ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਬੈਲਟ ਦਿ ਅਰਥ ਰੈਕਰ ਨੂੰ ਛਾਪਿਆ ਅਤੇ ਟੇਡ ਵ੍ਹਾਈਟ 1968 ਦੁਆਰਾ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਗੋਲਡ ਸਟਿਲ
spider-man turn off the dark a broadway musical prose novels marvel first licensed two prose novels to bantam books, who printed the avengers battle the earth wrecker by otto binder 1967 and captain america the great gold steal by ted white 1968 .

ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ 1978 ਤੋਂ 2002 ਤੱਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈ ਲਏ.
various publishers took up the licenses from 1978 to 2002.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1997 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਾਇਸੈਂਸ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਾਵਲਕਰਣ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
also, with the various licensed films being released beginning in 1997, various publishers put out movie novelizations.

2003 ਵਿਚ, ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਤੋਂ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਗਾਰਡ ਯੰਗ ਬਾਲਗ ਨਾਵਲ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਛਾਪ ਮਾਰਵਲ ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
in 2003, following publication of the prose young adult novel mary jane, starring mary jane watson from the spider-man mythos, marvel announced the formation of the publishing imprint marvel press.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਰਵਲ 2005 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਪਾਕੇਟ ਬੁੱਕਾਂ ਨਾਲ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ.
however, marvel moved back to licensing with pocket books from 2005 to 2008.

ਛਾਪ ਹੇਠ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਰਵਲ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਬੁਕਸ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਓਰਜਿਨ ਸਟੋਰੀ ਬੁੱਕਸ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ.
with few books issued under the imprint, marvel and disney books group relaunched marvel press in 2011 with the marvel origin storybooks line.

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸੀਰੀਜ਼, ਦੋਵੇਂ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਟਡ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
television programs many television series, both live-action and animated, have based their productions on marvel comics characters.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੀਰੀਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include multiple series for popular characters such as spider-man, iron man and the x-men.

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫਿਲਮਾਂ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਲਟ ਵੀ, ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
additionally, a handful of television movies, usually also pilots, based on marvel comics characters have been made.

ਥੀਮ ਪਾਰਕਸ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਥੀਮ-ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਲਈ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਓਰਲੈਂਡੋ ਰਿਜੋਰਟ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਐਡਵੈਂਚਰ, ਓਰਲੈਂਡੋ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਨੇਦਾਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਾਈਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
theme parks marvel has licensed its characters for theme-parks and attractions, including at the universal orlando resort's islands of adventure, in orlando, florida, which includes rides based on their iconic characters and costumed performers.

ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਪਾਰਕਸ ਅਤੇ ਰਿਜੋਰਟਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥੀਮ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਮਾਰਵਲ ਆਕਰਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਇਕ ਮਾਰਜਲ ਖਿੱਚ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਜ਼ਨੀ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ.
walt disney parks and resorts plans on creating original marvel attractions at their theme parks, with hong kong disneyland becoming the first disney theme park to feature a marvel attraction.

ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਲਾਇਸੰਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਵਰਲਡ ਅਤੇ ਟੋਕਿਓ ਡਿਜ਼ਨੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਪਾਤਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
due to the licensing agreement with universal studios, signed prior to disney's purchase of marvel, walt disney world and tokyo disney are barred from having marvel characters in their parks.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹ ਅੱਖਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਪਰਿਵਾਰਾਂ" ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਤਰ ਐਕਸ-ਮੈਨ, ਐਵੈਂਜਰਸ, ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ, ਆਦਿ.
however, this only includes characters universal is currently using, other characters in their "families" x-men, avengers, fantastic four, etc.

, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖਲਨਾਇਕ.
, and the villains associated with said characters.

ਇਸ ਧਾਰਾ ਨੇ ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ ਵਰਲਡ ਨੂੰ ਐਡਵੈਂਚਰਜ਼ ਟਾਪੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਰ-ਲਾਰਡ ਅਤੇ ਗਾਮੋਰਾ ਦੇ ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੇਅਮੇਕਸ ਅਤੇ ਹੀਰੋ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਾਰਵਲ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ, ਵਧਾਈਆਂ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ. ਵੱਡੇ ਹੀਰੋ 6 ਤੋਂ.
this clause has allowed walt disney world to have meet and greets, merchandise, attractions and more with other marvel characters not associated with the characters at islands of adventures, such as star-lord and gamora from guardians of the galaxy as well as baymax and hiro from big hero 6.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਡਿਜ਼ਨੀ ਕਿੰਗਡਮ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਮਾਰਵਲ ਪ੍ਰੈਸ, ਡਿਜ਼ਨੀ ਬੁਕਸ ਗਰੁੱਪ ਆਈਕਨ ਕੌਮਿਕਸ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਅਨੰਤ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿਗਾੜ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਛਾਪ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਪਨੀਨੀ ਕਾਮਿਕਸ ਸੋਲੀਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵੈੱਸਲੋ, ਮਾਈਕਲ ਜੇ.
imprints disney kingdoms marvel comics marvel press, joint imprint with disney books group icon comics creator owned infinite comics defunct see also list of magazines released by marvel comics in the 1970s panini comics soleil productions notes references further reading external links official website vassallo, michael j.

2005.
2005 .

"ਏਲਨ ਬੈਲਮੈਨ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟਾਕ".
"a timely talk with allen bellman".

comicartville.com.
comicartville.com.

25 ਨਵੰਬਰ, 2009 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on november 25, 2009. .

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
spider-man is a fictional superhero appearing in american comic books published by marvel comics.

ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਲੇਖਕ-ਸੰਪਾਦਕ ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ-ਕਲਾਕਾਰ ਸਟੀਵ ਡਿੱਤਕੋ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਫੈਨਟਸੀ 15 ਅਗਸਤ 1962 ਵਿੱਚ ਸਿਲਵਰ ਏਜ ਆਫ ਕਾਮਿਕ ਬੁਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the character was created by writer-editor stan lee and writer-artist steve ditko, and first appeared in the anthology comic book amazing fantasy 15 aug. 1962 in the silver age of comic books.

ਲੀ ਅਤੇ ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਂਟੀ ਮਈ ਅਤੇ ਅੰਕਲ ਬੇਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ-ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੱਲ੍ਹੜ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਆਮ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਲੀ ਅਤੇ ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ.
lee and ditko conceived the character as an orphan being raised by his aunt may and uncle ben, and as a teenager, having to deal with the normal struggles of adolescence in addition to those of a costumed crime-fighter.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚੁਸਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਤਹਾਂ 'ਤੇ ਚਿਪਕਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਕਾ of ਦੇ ਕਲਾਈ-ਮਾountedਂਟ ਕੀਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੱਕੜੀ ਜਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਟ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ "ਵੈਬ-ਸ਼ੂਟਰਸ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਖਤਰੇ' ਤੇ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਮੱਕੜੀ ਦੀ ਸੂਝ ", ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
spider-man's creators gave him super strength and agility, the ability to cling to most surfaces, shoot spider-webs using wrist-mounted devices of his own invention, which he calls "web-shooters", and react to danger quickly with his "spider-sense", enabling him to combat his foes.

ਜਦੋਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਲੜ੍ਹ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਡ-ਕਿੱਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
when spider-man first appeared in the early 1960s, teenagers in superhero comic books were usually relegated to the role of sidekick to the protagonist.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਲੜੀ ਨੇ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ, ਜੋ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਗੁਪਤ ਪਛਾਣ ਪਿੱਛੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ "ਨਕਾਰ, ਅਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ" ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਠਕ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਕੇ ਅਧਾਰ ਤੋੜ ਗਏ.
the spider-man series broke ground by featuring peter parker, the high school student behind spider-man's secret identity and with whose "self-obsessions with rejection, inadequacy, and loneliness" young readers could relate.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕੋਲ ਸਾਈਡਕਿੱਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਨ, ਬਕੀ ਅਤੇ ਰਾਬਿਨ ਵਰਗੇ ਪਿਛਲੇ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕੋਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬੈਟਮੈਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਹ ਸਿਖਣਾ ਸੀ ਕਿ "ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਪਹਿਲੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੈਨਲ ਵਿਚ ਇਕ ਟੈਕਸਟ ਬਾਕਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ "ਲਾਈਨ ਪਰੰਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮਰਹੂਮ ਅੰਕਲ ਬੇਨ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਿਆ.
while spider-man had all the makings of a sidekick, unlike previous teen heroes such as bucky and robin, spider-man had no superhero mentor like captain america and batman he thus had to learn for himself that "with great power there must also come great responsibility" line included in a text box in the final panel of the first spider-man story but later retroactively attributed to his guardian, the late uncle ben.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਕਈ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚੱਲੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ ਦਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ.
marvel has featured spider-man in several comic book series, the first and longest-lasting of which is titled the amazing spider-man.

ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਸੰਗੀਨ, ਨੀਰਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਪਰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, 2000 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਕੋ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਲਈ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
over the years, the peter parker character has developed from shy, nerdy high school student to troubled but outgoing college student, to married high school teacher to, in the late 2000s, a single freelance photographer.

2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਐਵੇਂਜਰਸ, ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
in the 2010s, he joins the avengers, marvel's flagship superhero team.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਨਿਮੇਸਿਸ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਨੇ ਬਾਡੀ ਸਵੈਪ ਪਲਾਟ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਚਾਪ ਫੈਲਣ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ.
spider-man's nemesis doctor octopus also took on the identity for a story arc spanning , following a body swap plot in which peter appears to die.

ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2099 ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਗੁਏਲ ਓਹਾਰਾ ਦੇ ਸਾਹਸ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਲਟੀਮੇਟ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਸਾਹਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਤੇ ਅਲਟੀਮੇਟ ਕਾਮਿਕਸ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮਾਈਲਸ ਮੋਰੇਲਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਲਟੀਮੇਟ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਗੱਦਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ.
separately, marvel has also published books featuring alternate versions of spider-man, including spider-man 2099, which features the adventures of miguel o'hara, the spider-man of the future ultimate spider-man, which features the adventures of a teenaged peter parker in an alternate universe and ultimate comics spider-man, which depicts the teenager miles morales, who takes up the mantle of spider-man after ultimate peter parker's supposed death.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
spider-man is one of the most popular and commercially successful superheroes.

ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਐਨੀਮੇਟਡ ਅਤੇ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼, ਸਿੰਡੀਕੇਟਡ ਅਖਬਾਰ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ ਅਤੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
as marvel's flagship character and company mascot, he has appeared in countless forms of media, including several animated and live-action television series, syndicated newspaper comic strips, and in a series of films.

ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1977 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਫਿਲਮ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਨਿਕੋਲਸ ਹੈਮੰਡ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਵ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the character was first portrayed in live action by nicholas hammond in the 1977 television movie spider-man.

ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਟੋਬੀ ਮੈਗੁਇਰ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ gar ਗਾਰਫੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ 2016 ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in films, spider-man has been portrayed by actors tobey maguire and andrew garfield , while tom holland portrays the character in the marvel cinematic universe, first appearing in captain america civil war in 2016.

ਰੀਵ ਕਾਰਨੇ ਨੇ 2010 ਬ੍ਰਾਡਵੇ ਦੇ ਮਿ musਜ਼ੀਕਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਡਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ.
reeve carney starred as spider-man in the 2010 broadway musical spider-man turn off the dark.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਟਮੈਨ ਅਤੇ ਸੁਪਰਮੈਨ ਵਰਗੇ ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
spider-man has been well received as a superhero and comic book character and is usually ranked as one of the greatest comic book characters of all time alongside dc comics characters such as batman and superman.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ 1962 ਵਿਚ, ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ, ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਸਟੈਨ ਲੀ ਇਕ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ.
publication history creation and development in 1962, with the success of the fantastic four, marvel comics editor and head writer stan lee was casting about for a new superhero idea.

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਸਕੇ.
he said the idea for spider-man arose from a surge in teenage demand for comic books, and the desire to create a character with whom teens could identify.

ਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ, ਗੈਰ-ਅਲੌਕਿਕ ਮਿੱਝੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਘੁਲਾਟੀਏ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਪਾਈਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਾਈਡਰ ਦੀ ਵੈੱਬ ਅਤੇ ਦਿ ਸਪਾਈਡਰ ਰਿਟਰਨਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਇੰਟਰਵਿs ਵਿੱਚ, ਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੱਕੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਚੜ੍ਹੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਇੰਨੀ ਵਾਰ ਦੱਸੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
in his autobiography, lee cites the non-superhuman pulp magazine crime fighter the spider see also the spider's web and the spider returns as a great influence, and in a multitude of print and video interviews, lee stated he was further inspired by seeing a spider climb up a in his autobiography that he has told that story so often he has become unsure of whether or not this is true.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਲੜਕੇ" ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ" ਚੁਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ "ਸਪਾਈਡਰ-ਬੁਆਏ" ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਣਾ ਸੀ. ਕਿਰਦਾਰ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਘਟੀਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ.
although at the time teenage superheroes were usually given names ending with "boy", lee says he chose "spider-man" because he wanted the character to age as the series progressed, and moreover felt the name "spider-boy" would have made the character sound inferior to other superheroes.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੀ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਸਿਰਫ ਮਾਰਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮਾਰਟਿਨ ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈਣੀ ਪਈ ਸੀ.
at that time lee had to get only the consent of marvel publisher martin goodman for the character's approval.

1986 ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਵਿਚ ਲੀ ਨੇ ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ.
in a 1986 interview, lee described in detail his arguments to overcome goodman's objections.

ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੀ ਨੇ ਕਈਂ ਇੰਟਰਵਿ inਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ-ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਅਖੀਰਲਾ ਮੁੱਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕਲੇ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਅਮੇਜਿੰਗ ਫੈਂਟਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, 15 ਕਵਰ-ਡੇਟ ਅਗਸਤ 1962, ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ 5 ਜੂਨ, 1962.
goodman eventually agreed to a spider-man tryout in what lee in numerous interviews recalled as what would be the final issue of the science-fiction and supernatural anthology series amazing adult fantasy, which was renamed amazing fantasy for that single issue, 15 cover-dated august 1962, on sale june 5, 1962 .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਲੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤੱਥ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੰਕ 15 ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
in particular, lee stated that the fact that it had already been decided that amazing fantasy would be cancelled after issue 15 was the only reason goodman allowed him to use spider-man.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਮੁੱਦਾ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮਿਕ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਦਿ ਸਪਾਈਡਰਮੈਨ ... ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅਮੇਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹੋਏਗਾ."
while this was indeed the final issue, its editorial page anticipated the comic continuing and that "the spiderman ... will appear every month in amazing."

ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਲੀ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ "ਸਧਾਰਣ ਕਿਸ਼ੋਰ" ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਗੁੱਡਮੈਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਜੈਕ ਕਰਬੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ.
regardless, lee received goodman's approval for the name spider-man and the "ordinary teen" concept, and approached artist jack kirby.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਮਿਕਸ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗ੍ਰੇਗ ਥੈਕਸਟਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿਰਬੀ ਨੇ ਲੀ ਨੂੰ ਇਕ ਅਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪਾਤਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਿਸ ਤੇ ਉਸਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਾਈਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱ oldੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਲੜਕੇ ਨੇ ਇੱਕ ਜਾਦੂ ਦੀ ਰਿੰਗ ਲੱਭੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੀ.
as comics historian greg theakston recounts, kirby told lee about an unpublished character on which he had collaborated with joe simon in the 1950s, in which an orphaned boy living with an old couple finds a magic ring that granted him superhuman powers.

ਲੀ ਅਤੇ ਕਰਬੀ "ਤੁਰੰਤ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ", ਥੇਕਸਟਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਰਬੀ ਨੂੰ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੰਨੇ ਕੱ toਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ.
lee and kirby "immediately sat down for a story conference", theakston writes, and lee afterward directed kirby to flesh out the character and draw some pages.

ਸਟੀਵ ਡਿਟਕੋ ਇਨਕਰ ਹੋਣਗੇ.
steve ditko would be the inker.

ਜਦੋਂ ਕਿਰਬੀ ਨੇ ਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਲੀ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ!
when kirby showed lee the first six pages, lee recalled, "i hated the way he was doing it!

ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਕਿਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀਰਿਕ ਸੀ ".
not that he did it just wasn't the character i wanted it was too heroic".

ਲੀ ਡਿੱਟਕੋ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਸ਼ੈਲੀ ਲੀ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪਾਇਆ.
lee turned to ditko, who developed a visual style lee found satisfactory.

ਡਿਟਕੋ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਇੱਕ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ.
ditko recalled one of the first things i did was to work up a costume.

ਪਾਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ, ਦਰਸ਼ਨੀ ਹਿੱਸਾ.
a vital, visual part of the character.

ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ... ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਈ ਟੁੱਟ ਜਾਣ.
i had to know how he looked ... before i did any breakdowns.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਚਿਪਕ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਸਖਤ ਜੁੱਤੇ ਜਾਂ ਬੂਟ ਨਾ ਹੋਣ, ਇੱਕ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਗੁੱਟ-ਸ਼ੂਟਰ ਬਨਾਮ ਇੱਕ ਵੈੱਬ ਗਨ ਅਤੇ ਹੋਲਸਟਰ, ਆਦਿ.
for example a clinging power so he wouldn't have hard shoes or boots, a hidden wrist-shooter versus a web gun and holster, etc.

ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸਟੈਨ ਪਾਤਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ coveringੱਕਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇਗਾ ਪਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੜਕੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ.
i wasn't sure stan would like the idea of covering the character's face but i did it because it hid an obviously boyish face.

ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਵੀ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗਾ ....
it would also add mystery to the character....

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਇਕੱਲੇ ਡਿੱਟਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸੀ, ਲੀ ਨੇ ਡਿੱਟਕੋ ਦੀ ਕਵਰ ਆਰਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਬੀ ਨੂੰ ਉਸ ਕਵਰ ਨੂੰ ਪੈਨਸਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਲਗਾਇਆ.
although the interior artwork was by ditko alone, lee rejected ditko's cover art and commissioned kirby to pencil a cover that ditko inked.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ, "ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੈਕ ਦਾ ਸਕੈੱਚ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੈਕ ਦੇ ਕਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ."
as lee explained in 2010, "i think i had jack sketch out a cover for it because i always had a lot of confidence in jack's covers."

ਪਾਤਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਕਾਮਿਕ ਫੈਨ 2 ਸਮਰ 1965 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਗੈਰੀ ਮਾਰਟਿਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੇਲ ਇੰਟਰਵਿ interview ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਲੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ "ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੇ ਨਾਮ ਸੋਚਿਆ.
in an early recollection of the character's creation, ditko described his and lee's contributions in a mail interview with gary martin published in comic fan 2 summer 1965 "stan lee thought the name up.

ਮੈਂ ਗੁੱਛੇ ਅਤੇ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਸਿਗਨਲ 'ਤੇ ਕਾਸਮਿ ,ਮ, ਵੈੱਬ ਡਰਾਮੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ. "
i did costume, web gimmick on wrist & spider signal."

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਮੈਨਹੱਟਨ ਸਟੂਡੀਓ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੈਟਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਐਰਿਕ ਸਟੈਨਟਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਕਲਾ-ਸਕੂਲ ਕਲਾਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਥੈਕਸਟਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਦੌਰਾਨ, ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਯੋਗਦਾਨ "ਲਗਭਗ ਨਿਰਬਲ" ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਅਤੇ ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ " ਇਕੱਠੇ ਕਹਾਣੀ ਬੋਰਡਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ.
at the time, ditko shared a manhattan studio with noted fetish artist eric stanton, an art-school classmate who, in a 1988 interview with theakston, recalled that although his contribution to spider-man was "almost nil", he and ditko had "worked on storyboards together and i added a few ideas.

ਪਰ ਸਾਰੀ ਚੀਜ ਸਟੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਣਾਈ ਸੀ ...
but the whole thing was created by steve on his own...

ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੈਬ ਬਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ. "
i think i added the business about the webs coming out of his hands."

ਕਿਰਬੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲੀ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸੀ.
kirby disputed lee's version of the story, and claimed lee had minimal involvement in the character's creation.

ਕਿਰਬੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਰਬੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਇਮਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਵੁੱਡ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਕਾਮਿਕ ਬਲੈਕ ਮੈਜਿਕ ਲਈ ਸਿਲਵਰ ਸਪਾਈਡਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
according to kirby, the idea for spider-man had originated with kirby and joe simon, who in the 1950s had developed a character called the silver spider for the crestwood publications comic black magic, who was subsequently not used.

ਸਾਈਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ 1990 ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ, ਕਰਬੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਲੈਕ ਮੈਜਿਕ ਕੋਈ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਾਈਮਨ ਨੂੰ “ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ” ਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਕੇ “ਦਿ ਸਿਲਵਰ ਸਪਾਈਡਰ” ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਰਬੀ ਨੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ।
simon, in his 1990 autobiography, disputed kirby's account, asserting that black magic was not a factor, and that he simon devised the name "spider-man" later changed to "the silver spider" , while kirby outlined the character's story and powers.

ਸਾਈਮਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਕਿਰਬੀ ਦੀ ਚਰਿੱਤਰ ਸੰਕਲਪ ਸਾਈਮਨ ਦੀ ਆਰਚੀ ਕਾਮਿਕਸ ਫਲਾਈ ਦੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਲਈ ਅਧਾਰ ਬਣ ਗਈ.
simon later elaborated that his and kirby's character conception became the basis for simon's archie comics superhero the fly.

ਕਲਾਕਾਰ ਸਟੀਵ ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੀ ਨੂੰ ਡੀ ਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦਾ ਹਾਕਮੈਨ ਨਾਮ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ" ਉਸ ਰੁਚੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸੀ.
artist steve ditko stated that lee liked the name hawkman from dc comics, and that "spider-man" was an outgrowth of that interest.

ਸਾਈਮਨ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਕਿਰਬੀ ਨੇ ਲੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸੰਸਕਰਣ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਬੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪੰਨੇ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਸੌਂਪਿਆ ਪਰ ਸਾਈਮਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕੀਤਾ, “ਕਪੈੱਨ ਅਮੇਰੀਅਨ ਕੂਬੇਬਜ਼”.
simon concurred that kirby had shown the original spider-man version to lee, who liked the idea and assigned kirby to draw sample pages of the new character but disliked the simon's description, "captain america with cobwebs".

ਲੇਖਕ ਮਾਰਕ ਇਵਾਨੀਅਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੀ ਦਾ ਤਰਕ ਕਿ ਕਿਰਬੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰਿਆ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਜੇ ਵੀ ਅਚੰਭਾਕਾਰੀ ਕਲਪਨਾ 15 ਅਤੇ ਦਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਦੇ ਕਵਰ ਕੱ dੇ ਹਨ.
writer mark evanier notes that lee's reasoning that kirby's character was too heroic seems still drew the covers for amazing fantasy 15 and the first issue of the amazing spider-man.

ਈਵਾਨੀਅਰ ਨੇ ਕਿਰਬੀ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ "ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਅਸਤ" ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਬੀ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਡਿ dutiesਟੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ, "ਐਵਨੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ," ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਅਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
evanier also disputes kirby's given reason that he was "too busy" to also draw spider-man in addition to his other duties since kirby was, said evanier, "always busy".

ਨਾ ਲੀ ਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਰਬੀ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਦੂ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਤੱਤ ਈਵਾਨੀਅਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਹੋਏ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨਘੜਤ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗੁੱਡਮੈਨ, ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਡਣ ਦੇ ਸਮਾਨ
neither lee's nor kirby's explanation explains why key story elements like the magic ring were dropped evanier states that the most plausible explanation for the sudden change was that goodman, or one of his assistants, decided that spider-man as drawn and envisioned by kirby was too similar to the fly.

ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਡਿਟਕੋ ਵਿਦਵਾਨ ਬਲੇਕ ਬੇਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਡਿਟਕੋ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਫਲਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ.
author and ditko scholar blake bell writes that it was ditko who noted the similarities to the fly.

ਡਿਟਕੋ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਸਟੈਨ ਨੇ ਜੈਕ ਨੂੰ ਫਲਾਈ ਬਾਰੇ ਬੁਲਾਇਆ", ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਟੈਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀ ਪੈਨਲ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਕਲਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ".
ditko recalled that, "stan called jack about the fly", adding that " d ays later, stan told me i would be penciling the story panel breakdowns from stan's synopsis".

ਇਹ ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਪੱਟੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਬਦਲ ਗਿਆ.
it was at this point that the nature of the strip changed.

"ਜਾਦੂ ਦੀ ਰਿੰਗ, ਬਾਲਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਨ ਜੋ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ" ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ.
"out went the magic ring, adult spider-man and whatever legend ideas that spider-man story would have contained".

ਲੀ ਨੇ ਡਿੱਟਕੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੱਕੜੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਡੰਗਿਆ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦਾ ਅਧਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਡਿੱਤਕੋ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਫੈਲਾਏਗਾ ਕਿ ਉਹ ਉਹ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ "ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕਥਾ-ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਸੀ. ਲੜੀ ".
lee gave ditko the premise of a teenager bitten by a spider and developing powers, a premise ditko would expand upon to the point he became what bell describes as "the first work for hire artist of his generation to create and control the narrative arc of his series".

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ, ਡਿੱਟਕੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਿਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ".
on the issue of the initial creation, ditko states, "i still don't know whose idea was spider-man".

ਕਿਰਬੀ ਨੇ 1971 ਦੇ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ. ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਡਿੱਟਕੋ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਸਦੇ ਕਾਰਣ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਫੜੀ ਗਈ".
kirby noted in a 1971 interview that it was ditko who "got spider-man to roll, and the thing caught on because of what he did".

ਲੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਡਿੱਟਕੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਸਟੀਵ ਸਹਿ-ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ"।
lee, while claiming credit for the initial idea, has acknowledged ditko's role, stating, "if steve wants to be called co-creator, i think he deserves ".

ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਡਿਟਕੋ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ coversੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
he has further commented that ditko's costume design was key to the character's success since the costume completely covers spider-man's body, people of all races could visualize themselves inside the costume and thus more easily identify with the character.

ਲੇਖਕ ਅਲ ਨਿਕਕਰਸਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਡਿੱਤਕੋ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਖਰਕਾਰ ਜਾਣੂ ਹਾਂ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਹਾਸੋਹੀਣ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ. “.
writer al nickerson believes "that stan lee and steve ditko created the spider-man that we are familiar with today ultimately, spider-man came into existence, and prospered, through the efforts of not just one or two, but many, comic book creators".

ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੁੱਡਮੈਨ ਨੇ ਉਸ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਮਾਰਵਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਮਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
commercial success a few months after spider-man's introduction, publisher goodman reviewed the sales figures for that issue and was shocked to find it to have been one of the nascent marvel's highest-selling comics.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੋ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਮਾਰਚ 1963 ਦੇ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1 ਦੇ ਕਵਰ-ਡੇਅ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
a solo ongoing series followed, beginning with the amazing spider-man 1 cover-dated march 1963 .

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਲੇਖ ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ.
the title eventually became marvel's top-selling series with the character swiftly becoming a cultural icon a 1965 esquire poll of college campuses found that college students ranked spider-man and fellow marvel hero the hulk alongside bob dylan and che guevara as their favorite revolutionary icons.

ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਯੂਏ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ “ਮੁਸੀਬਤਾਂ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
one interviewee selected spider-man because he was "beset by woes, money problems, and the question of existence.

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ. ”
in short, he is one of us."

38 ਜੁਲਾਈ 1966 ਦੇ ਅੰਕ ਦੇ ਬਾਅਦ ਡਿਟਕੋ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੌਨ ਰੋਮਿਟਾ, ਸੀਨੀਅਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੈਨਸਿਲਰ ਲਗਾਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਲੜੀ ਡਰਾਅ ਕਰੇਗੀ.
following ditko's departure after issue 38 july 1966 , john romita, sr. replaced him as penciler and would draw the series for the next several years.

1968 ਵਿਚ, ਰੋਮਿਤਾ ਕਾਮਿਕਸ ਰਸਾਲੇ ਦਿ ਸਪੈਕਟੈਕੂਲਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿਚ, ਪਾਤਰ ਦੀਆਂ ਵਾਧੂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿੱਚੇਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਬੁੱ olderੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਨਾਵਲ ਹੈ.
in 1968, romita would also draw the character's extra-length stories in the comics magazine the spectacular spider-man, a proto-graphic novel designed to appeal to older readers.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤਕ ਚਲਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਪਿਨ-ਬੰਦ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਸਲ ਲੜੀ 'ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ 1964 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it only lasted for two issues, but it represented the first spider-man spin-off publication, aside from the original series' summer annuals that began in 1964.

1970 ਵਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਹਾਣੀ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
an early 1970s spider-man story led to the revision of the comics code.

ਪਹਿਲਾਂ, ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵੀ.
previously, the code forbade the depiction of the use of illegal drugs, even negatively.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1970 ਵਿੱਚ, ਨਿਕਸਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ-ਵਿਕਾ. ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ.
however, in 1970, the nixon administration's department of health, education, and welfare asked stan lee to publish an anti-drug message in one of marvel's top-selling titles.

ਲੀ ਨੇ ਚੋਟੀ-ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇਸ਼ੂ 1971 ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਚਾਪ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
lee chose the top-selling the amazing spider-man issues 1971 feature a story arc depicting the negative effects of drug use.

ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਦੋਸਤ ਹੈਰੀ ਓਸੋਬਰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
in the story, peter parker's friend harry osborn becomes addicted to pills.

ਜਦੋਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਨ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਹੈਰੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਕੇ ਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
when spider-man fights the green goblin norman osborn, harry's father , spider-man defeats the green goblin, by revealing harry's drug addiction.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਨਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਸੀ, ਪਰ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
while the story had a clear anti-drug message, the comics code authority refused to issue its seal of approval.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕਸ ਕੋਡ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਜਾਂ ਮੋਹਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
marvel nevertheless published the three issues without the comics code authority's approval or seal.

ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸਵੈ-ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the issues sold so well that the industry's self-censorship was undercut and the code was subsequently revised.

1972 ਵਿਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮਾਸਿਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਨੇ ਮਾਰਵਲ ਟੀਮ-ਅਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1972, a second monthly ongoing series starring spider-man began marvel team-up, in which spider-man was paired with other superheroes and villains.

ਉਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲੜੀਵਾਰ ਚੱਲੀਆਂ ਹਨ.
from that point on there have generally been at least two ongoing spider-man series at any time.

1976 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਇਕੱਲੇ ਲੜੀ, ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਲੜੀ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in 1976, his second solo series, peter parker, the spectacular spider-man began running parallel to the main series.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਵੈਬ aਫ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਲੜੀ, ਮਾਰਵਲ ਟੀਮ-ਅਪ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ 1985 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a third series featuring spider-man, web of spider-man, launched in 1985 to replace marvel team-up.

1990 ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਟੌਡ ਮੈਕਫਾਰਲੇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਕਹਾਣੀ ਦੀ “ਟਾਰਮੇਂਟ” ਵਾਲਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਕਵਰਾਂ ਨਾਲ ਡੈਬਿ. ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ.
the launch of a fourth monthly title in 1990, the "adjectiveless" spider-man with the storyline "torment" , written and drawn by popular artist todd mcfarlane, debuted with several different covers, all with the same interior content.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੇ 3 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ, ਇਕ ਸਮੇਂ ਇਹ ਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਿਕਾਰਡ.
the various versions combined sold over 3 million copies, an industry record at the time.

ਕਈ ਸੀਮਤ ਸੀਰੀਜ਼, ਇਕ-ਸ਼ਾਟ, ਅਤੇ looseਿੱਲੇ relatedੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਮਿਕਸ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਹੋਰ ਕਾਮਿਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਕੈਮੋਜ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
several limited series, one-shots, and loosely related comics have also been published, and spider-man makes frequent cameos and guest appearances in other comic series.

1996 ਵਿੱਚ ਸੈਂਸੈਸ਼ਨਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਵੈੱਬ ਆਫ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1996 the sensational spider-man was created to replace web of spider-man.

1998 ਵਿਚ ਲੇਖਕ-ਕਲਾਕਾਰ ਜੌਹਨ ਬਾਈਨ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ 13 ਅੰਕ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਮੈਨ ਚੈਪਟਰ ਵਨ ਦਸੰਬਰ 1998 - ਅਕਤੂਬਰ 1999 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਬਾਇਰਨ ਦੇ ਡੀ.ਸੀ.ਕਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਸੁਪਰਮੈਨ ਦੇ ਮੁੱ origin ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਵਰਗਾ. ਫੌਲਾਦੀ ਜਿਸਮ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ.
in 1998 writer-artist john byrne revamped the origin of spider-man in the 13-issue limited series spider-man chapter one dec. 1998 - oct. 1999 , similar to byrne's adding details and some revisions to superman's origin in dc comics' the man of steel.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਅਸਲ ਦਿ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ 441 ਨਵੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਵੋਲ ਨਾਲ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
at the same time the original the amazing spider-man was ended with issue 441 nov. 1998 , and the amazing spider-man was restarted with vol.

2, 1 ਜਨਵਰੀ. 1999.
2, 1 jan. 1999 .

2003 ਵਿੱਚ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਈ ਅਸਲ ਨੰਬਰਿੰਗ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੀ ਵਾਲੀਅਮ ਹੋਣਾ ਸੀ.
in 2003 marvel reintroduced the original numbering for the amazing spider-man and what would have been vol.

2, 59 ਅੰਕ 500 ਦਸੰਬਰ 2003 ਬਣ ਗਿਆ.
2, 59 became issue 500 dec. 2003 .

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 54 545 ਦਸੰਬਰ, 2007 ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਚਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤਿੰਨ ਜਨਵਰੀ, 6 546--54848 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
when primary series the amazing spider-man reached issue 545 dec. 2007 , marvel dropped its spin-off ongoing series and instead began publishing the amazing spider-man three times monthly, beginning with 546-548 all jan. 2008 .

ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਮਾਸਿਕ ਤਹਿ ਤਹਿ ਨਵੰਬਰ 2010 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਜਦੋਂ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਹਰ ਪੰਨੇ ਨੂੰ 22 ਪੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 30 ਪੰਨਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨਵੰਬਰ 2008 ਤੋਂ 648-649 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
the three times monthly scheduling of the amazing spider-man lasted until november 2010 when the comic book was increased from 22 pages to 30 pages each issue and published only twice a month, beginning with 648-649 both nov. 2010 .

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਮਾਰਵੇਲ ਨੇ ਐਵਿੰਗਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਪਿਨਫ ਚਾਲੂ ਲੜੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਜੇ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮਾਸਿਕ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 2007 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the following year, marvel launched avenging spider-man as the first spinoff ongoing series in addition to the still twice monthly the amazing spider-man since the previous ones were cancelled at the end of 2007.

ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਲੜੀ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿਚ 700 ਦੇ ਮੁੱਦੇ' ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਦ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਸੀ.
the amazing series temporarily ended with issue 700 in december 2012, and was replaced by the superior spider-man, which had doctor octopus serve as the new spider-man, having taken over peter parker's body.

ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਮਾਰਵਲ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੀਲੌਂਚਡ ਦਿ ਐਮਾਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 31-ਅੰਕਾਂ ਲਈ ਭੱਜੇ.
superior was an enormous commercial success for marvel, and ran for 31-issue before the real peter parker returned in a newly relaunched the amazing spider-man 1 in april 2014.

ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਫੌਰੈਸਟ ਹਿਲਜ਼, ਕੁਈਨਜ਼, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ, ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਆਪਣੇ ਅੰਕਲ ਬੇਨ ਅਤੇ ਮਾਸੀ ਮਈ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ-ਅਨਾਥ ਹੈ.
fictional character biography in forest hills, queens, new york, high school student peter parker is a science-whiz orphan living with his uncle ben and aunt may.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਫੈਨਟਸੀ 15 ਅਗਸਤ 1962 ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਮੱਕੜੀ ਨੇ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਅਰਕਨੀਡ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ".
as depicted in amazing fantasy 15 aug. 1962 , he is bitten by a radioactive spider erroneously classified as an insect in the panel at a science exhibit and "acquires the agility and proportionate strength of an arachnid".

ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਰਕਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
along with super strength, parker gains the ability to adhere to walls and ceilings.

ਆਪਣੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦੇਸੀ ਮੁੱਕਦਮੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਛੋਟੇ, ਗੁੱਟ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਬੈਰਲ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਝਲਕ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
through his native knack for science, he develops a gadget that lets him fire adhesive webbing of his own design through small, wrist-mounted barrels.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਪਾਰਕਰ ਇਕ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ" ਵਜੋਂ, ਇਕ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਟਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
initially seeking to capitalize on his new abilities, parker dons a costume and, as "spider-man", becomes a novelty television star.

ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਉਹ ਭੱਜਦੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਫੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਅਪਰਾਧੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਬੇਨ ਨੂੰ ਖੋਹ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"
however, "he blithely ignores the chance to stop a fleeing thief, his indifference ironically catches up with him when the same criminal later robs and kills his uncle ben."

ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ, "ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ!"
spider-man tracks and subdues the killer and learns, in the story's next-to-last caption, "with great power there must also responsibility!"

ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਾਰਕਰ ਆਪਣੀ ਵਿਧਵਾ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਸਟਾਰ ਫਲੈਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਜੇ. ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ.
despite his superpowers, parker struggles to help his widowed aunt pay rent, is taunted by his football star flash , as spider-man, engenders the editorial wrath of newspaper publisher j. jonah jameson.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਪਾਰਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਮਾਂਚੀਆਂ ਨੂੰ .ਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ.
as he battles his enemies for the first time, parker finds juggling his personal life and costumed adventures difficult.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਪੀਟਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਏਮਪਾਇਰ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਰੂਮਮੇਟ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਹੈਰੀ ਓਸੋਬਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਗਵੇਨ ਸਟੇਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ.
in time, peter graduates from high school, and enrolls at empire state university a fictional institution evoking the real-life columbia university and new york university , where he meets roommate and best friend harry osborn, and girlfriend gwen stacy, and aunt may introduces him to mary jane watson.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਟਰ ਹੈਰੀ ਦੀ ਡਰੱਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੈਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਨਿ neਮਨਸ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀਟਰ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਪਛਾਣ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ.
as peter deals with harry's drug problems, and harry's father is revealed to be spider-man's nemesis the green goblin, peter even attempts to give up his costumed identity for a while.

ਗ੍ਵੇਨ ਸਟੇਸੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨਿ yorkਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਕਪਤਾਨ ਜਾਰਜ ਸਟੇਸੀ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ 90, ਨਵੰਬਰ, 1970 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਚਾਨਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
gwen stacy's father, new york city police detective captain george stacy is accidentally killed during a battle between spider-man and doctor octopus 90, nov. 1970 .

ਅੰਕ ਵਿੱਚ 121 ਜੂਨ 1973 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਨੇ ਗੋਵਿਨ ਸਟੇਸੀ ਨੂੰ ਬਰੁਕਲਿਨ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਬ੍ਰਿਜ.
in issue 121 june 1973 , the green goblin throws gwen stacy from a tower of either the brooklyn bridge as depicted in the art or the george washington bridge as given in the text .

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ 125 ਵੇਂ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਇਕ ਨੋਟ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, "ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਈਡ ਦੀ ਵੈੱਬਬੈਕਿੰਗ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਮਾਰਿਆ।"
she dies during spider-man's rescue attempt a note on the letters page of issue 125 states "it saddens us to say that the whiplash effect she underwent when spidey's webbing stopped her so suddenly was, in fact, what killed her."

ਹੇਠਲਾ ਮੁੱਦਾ, ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨਾਲ ਅਗਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the following issue, the goblin appears to kill himself accidentally in the ensuing battle with spider-man.

ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਪਾਰਕਰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਵਾਟਸਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ "ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸਵਾਦੀ" ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
working through his grief, parker eventually develops tentative feelings toward watson, and the two "become confidants rather than lovers".

182 ਜੁਲਾਈ 1978 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੱਦਾ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਖਰਕਾਰ ਇਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a romantic relationship eventually develops, with parker proposing to her in issue 182 july 1978 , and being turned down an issue later.

ਪਾਰਕਰ ਨੇ 185 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਡੇਬਰਾ ਵ੍ਹਾਈਟਮੈਨ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਵਾਲੀ, ਚਰਚਿਤ ਚੋਰੀ ਫੈਲੀਸੀਆ ਹਾਰਡੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ 194 ਜੁਲਾਈ 1979 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
parker went on to graduate from college in issue 185, and becomes involved with the shy debra whitman and the extroverted, flirtatious costumed thief felicia hardy, the black cat, whom he meets in issue 194 july 1979 .

1984 ਤੋਂ 1988 ਤੱਕ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਾਇਆ.
from 1984 to 1988, spider-man wore a black costume with a white spider design on his chest.

ਨਵੀਂ ਪੁਸ਼ਾਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀਕਰੇਟ ਵਾਰਜ਼ ਸੀਮਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਪਰਦੇਸੀ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the new costume originated in the secret wars limited series, on an alien planet where spider-man participates in a battle between earth's major superheroes and villains.

ਉਹ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ 252 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
he continues wearing the costume when he returns, starting in the amazing spider-man 252.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਭਰੀ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਰਡਿਕ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
the change to a longstanding character's design met with controversy, "with many hardcore comics fans decrying it as tantamount to sacrilege.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਨੀਲਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਡੀਸੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਪਰਮੈਨ ਅਤੇ ਬੈਟਮੈਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ.
spider-man's traditional red and blue costume was iconic, they argued, on par with those of his d.c. rivals superman and batman."

ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਹਿਰਾਵਾ ਇੱਕ ਪਰਦੇਸੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਸੀ ਜੋ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the creators then revealed the costume was an alien symbiote which spider-man is able to reject after a difficult struggle, though the symbiote returns several times as venom for revenge.

ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 290 ਜੁਲਾਈ 1987 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦੋ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਵਿਆਹ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਾਲਾਨਾ 21 1987 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
parker proposes to watson a second time in the amazing spider-man 290 july 1987 , and she accepts two issues later, with the wedding taking place in the amazing spider-man annual 21 1987 .

ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਖੌਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਤਾਰਾ ਸ਼ੈਨਨ ਨੂੰ ਵਾਟਸਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਟੈਨ ਲੀ ਨੇ 5 ਜੂਨ, 1987 ਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ.
it was promoted with a real-life mock wedding using models, including tara shannon as watson, with stan lee officiating at the june 5, 1987, event at shea stadium.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡੇਵਿਡ ਮਿਸ਼ੇਲੀਨੀ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਜਿੰਮ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
however, david michelinie, who scripted based on a plot by editor-in-chief jim shooter, said in 2007, "i didn't think they actually should married.

ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਜੋ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ. "
i had actually planned another version, one that wasn't used."

ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪਤਰਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਨ ਰੇਲੀ, ਸਕਾਰਲੇਟ ਸਪਾਈਡਰ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਾਈਲਾਂ ਵਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੀਟਰ ਦਾ ਕਲੋਨ ਅਸਲ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ, ਪੀਟਰ, ਕਲੋਨ ਹੈ.
in a controversial storyline, peter becomes convinced that ben reilly, the scarlet spider a clone of peter created by his college professor miles warren is the real peter parker, and that he, peter, is the clone.

ਪੀਟਰ ਨੇ ਰੀਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਰੀਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਕਲੋਨ ਹੋਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
peter gives up the spider-man identity to reilly for a time, until reilly is killed by the returning green goblin and revealed to be the clone after all.

2005 ਅਤੇ 2006 ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਦੂਜਾ" ਵਿਚ, ਉਹ ਜੈਵਿਕ ਵੈਬ-ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ਾਂ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸਟਿੰਜਰਜ਼ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਮੱਕੜੀ ਵਰਗੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਚਿਪਕਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਮੱਕੜੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਵੱਧਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗਤੀ.
in stories published in 2005 and 2006 such as "the other" , he develops additional spider-like abilities including biological web-shooters, toxic stingers that extend from his forearms, the ability to stick individuals to his back, enhanced spider-sense and night vision, and increased strength and speed.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੀਟਰ ਨਿ a ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
peter later becomes a member of the new avengers, and reveals his civilian identity to the world, furthering his already numerous problems.

ਮਰਿਯਮ ਜੇਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਣਸੁਖਾਵੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਹਾਣੀ "ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ" ਵਿੱਚ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਭੂਤ ਮੇਫੀਸਟੋ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੂਸਟੀਅਨ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮਾਂ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਕਰ ਓਸੋਬਨ ਦਾ ਪੁਨਰ ਉਥਾਨ, ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਮਿਟਾਉਣਾ ਵਿਆਹ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ.
his marriage to mary jane and public unmasking are later erased in another controversial storyline "one more day", in a faustian bargain with the demon mephisto, resulting in several adjustments to the timeline, such as the resurrection of harry osborn, the erasure of parker's marriage, and the return of his traditional tools and powers.

ਇਹ ਕਥਾ-ਪੱਤਰ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਜੋ ਕਿਉਸਡਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੀਟਰ ਕੁਆਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦਾ ਇਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ”।
that storyline came at the behest of editor-in-chief joe quesada, who said, "peter being single is an intrinsic part of the very foundation of the world of spider-man".

ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਐਸਾਡਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਜੇ ਮਾਈਕਲ ਸਟਰਾਸੈਂਸਕੀ, ਜੋ ਕਿ "ਜੋ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਚਾਪ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦੋ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ" ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਜਨਤਕ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ.
it caused unusual public friction between quesada and writer j. michael straczynski, who "told joe that i was going to take my name off the last two issues of the arc" but was talked out of doing so.

ਚਾਪੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਟ੍ਰੈੱਕਸੈਂਸਕੀ ਦੇ ਚਾਪ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ, ਕਿੱਸਾਡਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ... ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਮਤੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ.
at issue with straczynski's climax to the arc, quesada said, was ...that we didn't receive the story and methodology to the resolution that we were all expecting.

ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ "ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਿ day ਡੇ" ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਚਾਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਨ" ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਸੀ.
what made that very problematic is that we had four writers and artists well underway on "brand new day" that were expecting and needed "one more day" to end in the way that we had all agreed it would.

ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਪੁੱਛਣਾ ਪਿਆ ਜੋ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੜੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ.
the fact that we had to ask for the story to move back to its original intent understandably made joe upset and caused some major delays and page increases in the series.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਜੋਅ ਵਿਆਹ ਦੇ ਰਿਟਕੌਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀਆਂ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ.
also, the science that joe was going to apply to the retcon of the marriage would have made over 30 years of spider-man books worthless, because they never would have had happened.

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੀਸੈਟ ਕਰਨਾ ਸੀ.
i t would have reset way too many things outside of the spider-man titles.

ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ….
we just couldn't go there....

"ਰੀਬੂਟ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਕਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੁਣ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ.
following the "reboot", parker's identity was no longer known to the general public however, he revealed it to other superheroes.

ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
and others have deduced it.

ਪਾਰਕਰ ਦੀ ਆਂਟੀ ਮਈ ਨੇ ਜੇ. ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੇ ਜੇਮਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ.
parker's aunt may marries j. jonah jameson's father, jay jameson.

ਪਾਰਕਰ ਥਿੰਕ-ਟੈਂਕ ਹੋਰੀਜ਼ੋਨ ਲੈਬਜ਼ ਦਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ.
parker became an employee of the think-tank horizon labs.

ਅੰਕ 700 ਵਿਚ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਪਰਵਾਈਲਨ ਡਾਕਟਰ ਆਕਟੋਪਸ ਪਾਰਕਰ ਨਾਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਇਕ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਸਪਾਈਡਰ- ਆਦਮੀ.
in issue 700, the dying supervillain doctor octopus swaps bodies with parker, who remains as a presence in doctor octopus's mind, prompting a two-year storyline in the series the superior spider-man in which peter parker is absent and doctor octopus is spider-man.

ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪਤਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪਾ ਲਿਆ.
peter eventually regains control of his body.

ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
following peter parker's return, the amazing spider-man was relaunched in april 2014.

ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਡੈਵਲ ਆਫ਼ ਵੋਲਵਰਾਈਨ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਜੀਨ ਗ੍ਰੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਮਿਕ ਵੋਲਵਰਾਈਨ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਵੋਲਵਰਾਈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
in december 2014, following the death of wolverine comic book, spider-man became the new headmaster of the jean grey school and began appearing more prominently in x-men stories, taking wolverine's role in the comic wolverine and the x-men.

ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਸਮੱਸਿਆ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਘਟੀਆ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ofਰਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੈ.
personality as one contemporaneous journalist observed, "spider-man has a terrible identity problem, a marked inferiority complex, and a fear of women.

ਉਹ ਸਮਾਜ-ਵਿਰੋਧੀ, ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ, ਓਡੀਪਲ ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ... ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਨਿurਰੋਟਿਕ ਹੈ ".
he is anti-social, castration-ridden, racked with oedipal guilt, and accident-prone ... functioning neurotic".

ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਦਦਗਾਰ ਚੌਕਸੀ ਹੈ ਜਾਂ ਚਲਾਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ.
agonizing over his choices, always attempting to do right, he is nonetheless viewed with suspicion by the authorities, who seem unsure as to whether he is a helpful vigilante or a clever criminal.

ਨੋਟਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬ੍ਰੈਡਫੋਰਡ ਡਬਲਯੂ ਰਾਈਟ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਸਤਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ.
notes cultural historian bradford w. wright, spider-man's plight was to be misunderstood and persecuted by the very public that he swore to protect.

ਦਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਕ ਵਿਚ, ਡੇਲੀ ਬੁਗਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਜੇ. ਜੋਨਾਸ ਜੇਮਸਨ ਨੇ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਖ਼ਤਰੇ" ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
in the first issue of the amazing spider-man, j. jonah jameson, publisher of the daily bugle, launches an editorial campaign against the "spider-man menace."

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਰਹੱਸਮਈ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣਾ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the resulting negative publicity exacerbates popular suspicions about the mysterious spider-man and makes it impossible for him to earn any more money by performing.

ਆਖਰਕਾਰ, ਮਾੜਾ ਪ੍ਰੈਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
eventually, the bad press leads the authorities to brand him an outlaw.

ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਪਤਰਸ ਨੇ ਜੇਮਸਨ ਡੇਲੀ ਬੁਗਲ ਲਈ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ.
ironically, peter finally lands a job as a photographer for jameson's daily bugle.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਕਸਰ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੀਆਂ ਸਨ.
the mid-1960s stories reflected the political tensions of the time, as early 1960s marvel stories had often dealt with the cold war and communism.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਈਟ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਜ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੱਕ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਰਿਹਾ ਜੋ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ relevantੁਕਵਾਂ ਹੈ.
as wright observes, from his high-school beginnings to his entry into college life, spider-man remained the superhero most relevant to the world of young people.

ਉਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮੁੱ toਲੇ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
fittingly, then, his comic book also contained some of the earliest references to the politics of young people.

1968 ਵਿਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਐਂਪਾਇਰ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਭਿਆ .... ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਪਿਆ. ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਧਰਮ.
in 1968, in the wake of actual militant student demonstrations at columbia university, peter parker finds himself in the midst of similar unrest at his empire state university.... peter has to reconcile his natural sympathy for the students with his assumed obligation to combat lawlessness as spider-man.

ਇਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਦਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਦਰਮਿਆਨ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as a law-upholding liberal, he finds himself caught between militant leftism and angry conservatives.

ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਇਕ ਰੇਡੀਓ ਐਕਟਿਵ ਮੱਕੜੀ ਦਾ ਚੱਕ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
powers, skills, and equipment a bite from a radioactive spider triggers mutations in peter parker's body, granting him superpowers.

ਅਸਲ ਲੀ-ਡਿੱਟਕੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਕੰਧਾਂ, ਅਲੌਕਿਕ ਤਾਕਤ, ਇੱਕ ਛੇਵੀਂ ਭਾਵਨਾ "ਮੱਕੜੀ-ਸੂਝ" ਨਾਲ ਚਿਪਕਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ, ਸੰਪੂਰਨ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਲੌਕਿਕ ਗਤੀ ਅਤੇ ਚੁਸਤੀ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
in the original lee-ditko stories, spider-man has the ability to cling to walls, superhuman strength, a sixth sense "spider-sense" that alerts him to danger, perfect balance and equilibrium, as well as superhuman speed and agility.

ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪਹਿਲਾਂ ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਡਿੱਤਕੋ ਨੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤੌਹਫੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਭਾਵੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
the character was originally conceived by stan lee and steve ditko as intellectually gifted, but later writers have depicted his intellect at genius level.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ, ਪਾਰਕਰ ਕੋਲ ਲਾਗੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਮਕੈਨਿਕ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ.
academically brilliant, parker has expertise in the fields of applied science, chemistry, physics, biology, engineering, mathematics, and mechanics.

ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਛੁਪਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਣ ਉਸਾਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਪੂਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੈੱਬ ਸ਼ੂਟਰ.
with his talents, he sews his own costume to conceal his identity, and he constructs many devices that complement his powers, most notably mechanical web-shooters.

ਇਹ ਵਿਧੀ ਇੱਕ ਅਡਵਾਂਸਡ ਚਿਪਕਣ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ, ਵੈਬ-ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਵਰਗਾ ਤਣਾਅ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੁਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜਾਲ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣਾ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾੜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰਨਾ
this mechanism ejects an advanced adhesive, releasing web-fluid in a variety of configurations, including a single rope-like strand to swing from, a net to snare or bind enemies, and a simple glob to foul machinery or blind an opponent.

ਉਹ ਵੈੱਬ ਸਾਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ aveਾਲ, ਗੋਲਾਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਹੇਮਿਸਫੇਰਿਕਲ ਬੈਰੀਅਰ, ਇੱਕ ਕਲੱਬ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੈਂਗ-ਗਲਾਈਡਰ ਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he can also weave the web material into simple forms like a shield, a spherical protection or hemispherical barrier, a club, or a hang-glider wing.

ਦੂਜੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਟ੍ਰੇਸਰ ਮੱਕੜੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋਮਿੰਗ ਬੀਕਨਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਮੱਕੜੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਚਾਨਣ ਬੱਤੀ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਫਲੈਸ਼ ਲਾਈਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ "ਸਪਾਈਡਰ-ਸਿਗਨਲ" ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਕੈਮਰਾ ਜੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ.
other equipment include spider-tracers spider-shaped adhesive homing beacons keyed to his own spider-sense , a light beacon which can either be used as a flashlight or project a "spider-signal" design, and a specially modified camera that can take pictures automatically.

ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਕਰਣ, ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਕਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਲਟੀਮੇਟ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਲਟੀਵਰਡ ਸਪਿੰਨ ਆਫਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ. 2099, ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇੰਡੀਆ.
other versions due to spider-man's popularity in the mainstream marvel universe, publishers have been able to introduce different variations of spider-man outside of mainstream comics as well as reimagined stories in many other multiversed spinoffs such as ultimate spider-man, spider-man 2099, and spider-man india.

ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਰੋਡੀਆਂ ਵੀ ਕਾਮਟਿਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੌਟ ਬ੍ਰਾਂਡ ਏਛਾਂ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ 1960 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਪੋਪਰ ਉਰਫ ਸਪਾਈਡੇ ਮੈਨ, ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਪੋਕਰ, ਇਕ ਸਪੈਕਟੈੱਕੂਲਰ ਸਪਾਈਡਰ-ਹੈਮ ਵਰਗੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸੀ. 1980 ਵਿੱਚ.
marvel has also made its own parodies of spider-man in comics such as not brand echh, which was published in the late 1960s and featured such characters as peter pooper alias spidey-man, and peter porker, the spectacular spider-ham, who appeared in the 1980s.

ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਜਾਪਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਰਯੋਚੀ ਇਕੇਗਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਗਾ ਸੰਸਕਰਣ ਅਤੇ ਹਿਦੇਸ਼ੀ ਹਿਨੋ ਦਾ ਦਿ ਬੱਗ ਬੁਆਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the fictional character has also inspired a number of deratives such as a manga version of spider-man drawn by japanese artist ryoichi ikegami as well as hideshi hino's the bug boy, which has been cited as inspired by spider-man.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਾਮਿਕ-ਜੂਨੀਅਰ, ਜਿਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟੀਵੀ ਲੜੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਟੁਕੜੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਵਿਚ 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਾਹਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੋਰਟਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
also the french comic -junior, which published strips based on popular tv series, produced original spider-man adventures in the late 1970s artists included forton, who later moved to america and worked for marvel.

ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਤਰ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਕੋਲ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਟਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
supporting characters spider-man has had a large range of supporting characters introduced in the comics that are essential in the issues and storylines that star him.

ਉਸਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਸੀ, ਮਈ ਪਾਰਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਚਿੱਤਰ, ਬੇਨ ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਪਾਲਿਆ.
after his parents died, peter parker was raised by his loving aunt, may parker, and his uncle and father figure, ben parker.

ਚਾਚੇ ਬੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਚੋਰ ਦੁਆਰਾ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਸੀ ਮਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੀਟਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹਨ.
after uncle ben is murdered by a burglar, aunt may is virtually peter's only family, and she and peter are very close.

ਜੇ. ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ ਨੂੰ ਡੇਲੀ ਬੁਗਲ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਬੌਸ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਸਖਤ ਆਲੋਚਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਬਾਰੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
j. jonah jameson is depicted as the publisher of the daily bugle and is peter parker's boss and as a harsh critic of spider-man, always saying negative things about the superhero in the newspaper.

ਜੇਮਸਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਰੋਬੀ ਰੌਬਰਟਸਨ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
despite his role as jameson's publishing editor and confidant robbie robertson is always depicted as a supporter of both peter parker and spider-man.

ਯੂਜੀਨ "ਫਲੈਸ਼" ਥੌਮਸਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੀਟਰ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eugene "flash" thompson is commonly depicted as parker's high school tormentor and bully, but in later comic issues he becomes a friend to peter.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਰੀ ਓਸੋਬਰਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀਟਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
meanwhile, harry osborn, son of norman osborn, is most commonly recognized as peter's best friend but has also been depicted sometimes as his rival in the comics.

ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੀਆਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਰੁਚੀਆਂ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰੈਸ਼, ਸਾਥੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਿਜ਼ ਐਲਨ, ਬੈਟੀ ਬ੍ਰਾਂਟ, ਡੇਲੀ ਬੁਗਲ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਜੇ. ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ.
peter parker's romantic interests range between his first crush, the fellow high-school student liz allan, to having his first date with betty brant, the secretary to the daily bugle newspaper publisher j. jonah jameson.

ਬੈਟੀ ਬ੍ਰੈਂਟ ਨਾਲ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਕਰ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਗ੍ਵੇਨ ਸਟੇਸੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿ newਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਕਪਤਾਨ ਜਾਰਜ ਸਟੇਸੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸੁਪਰਵਾਈਲਨ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
after his breakup with betty brant, parker eventually falls in love with his college girlfriend gwen stacy, daughter of new york city police department detective captain george stacy, both of whom are later killed by supervillain enemies of spider-man.

ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ ਆਖਰਕਾਰ ਪੀਟਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ.
mary jane watson eventually became peter's best friend and then his wife.

ਫੈਲੀਸੀਆ ਹਾਰਡੀ, ਬਲੈਕ ਕੈਟ, ਇੱਕ ਸੁਧਾਰੀ ਹੋਈ ਬਿੱਲੀ ਚੋਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਰਹੀ ਸੀ.
felicia hardy, the black cat, is a reformed cat burglar who had been spider-man's girlfriend and partner at one point.

ਦੁਸ਼ਮਣ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਪਰਵਾਈਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਠੱਗ ਗੈਲਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
enemies writers and artists over the years have established a rogues gallery of supervillains to face spider-man.

ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ.
in comics and in other media.

ਜਿਵੇਂ ਹੀਰੋ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਲਨਾਇਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ-ਅਧਾਰਤ ਪੁਸ਼ਾਕ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
as with the hero, the majority of the villains' powers originate with scientific accidents or the misuse of scientific technology, and many have animal-themed costumes or powers.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹੇਠਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਲ ਦੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਨੋਟ ਬਦਲੋ ਹਉਮੈ ਪਾਤਰ ਜੋ ਸੁਪਰਵਾਈਲਨ ਉਰਫ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਹਨ ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰਵਾਈਲਿਨ ਨਾਮ ਬੋਲਡ ਵਿੱਚ ਹੈ.
examples are listed down below in the ordering of their original chronological appearance note alter ego characters who are the most high profile in the supervillain alias but others have shared that supervillain name are in bold.

ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
indicates a group team.

ਅਰਚੇਨੀਮੀਜ਼ ਕਾਮਿਕਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੰਜਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ.
archenemies unlike a lot of well known rivalries in comics book depictions.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰਚਨੀਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੇ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਕਿਹੜਾ ਮਾੜਾ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
spider-man is cited to have more than one archenemy and it can be debated or disputed as to which one is worse doctor octopus is regarded as one of spider-man's worst enemies and archenemy.

ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਤਰਸ ਬਣ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਾ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ.
he has been cited as the man peter might have become if he had not been raised with a sense of responsibility.

ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਦੀ ਮਾਸੀ ਮਈ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਬਦਨਾਮ ਹੈ.
he is infamous for defeating him the first time in battle and for almost marrying peter's aunt may.

ਉਹ ਸਿਨਿਸਟਰ ਸਿਕਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਮਾਸਟਰ ਪਲੈਨਰ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ.
he is the core leader of the sinister six and has also referred himself as the "master planner".

"ਜੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ...!"
"if this be my destiny...!"

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਚਿਤਰਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ.
later depictions revealed him in peter parker's body where he was the titular character for a while.

ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਉਰਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
norman osborn using the green goblin alias is also commonly described as spider-man's archenemy.

ਬਹੁਤਾਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਮਿਕ ਬੁਕਸ ਦੇ ਸਿਲਵਰ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਮਿਕ ਬੁਕਸ ਦਾ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
mostly after he is responsible for setting up the death of spider-man's girlfriend in one of the most famous spider-man stories of all time which helped end the silver age of comic books and begin the bronze age of comic books.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੇਖਕ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਂਟੀ ਮਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਇਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਹੀਆਂ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਇਆ ਸੀ।
he was thought to be dead after that but writers help bring him back from the 1990s and he returned to plague spider-man once more in the comic books such as being involved of the killing of aunt may and other heroes such as the avengers .

ਉਹ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨੌਰਮਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ.
he is also a enemy of spider-man sometimes just as norman and not just only as the green goblin.

ਇਕ ਹੋਰ ਪਾਤਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਚਨਾਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵੇਨਮ ਹੈ.
another character commonly described as archenemy is venom.

ਐਡੀ ਬਰੌਕ ਨੂੰ ਵੇਨਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ ਜਾਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਬੁਰਾਈ ਵਰਜਨ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eddie brock as venom is commonly described as the mirror version or the evil version of spider-man in many ways.

ਵਿਨੋਮ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਗੜਬੜ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
venom's goals is usually depicted as trying to ruin spider-man's life and mess with spider-man's head when it comes to targeting enemies.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਜੇਤੂ ਰਿਹਾ ਹੈ.
he is one of the few villains depicted as unbeatable to spider-man without a few weaknesses.

ਵੇਨੋਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਖਲਨਾਇਕ ਹੈ.
venom is also one of the most popular spider-man villains.

ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਸਰਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਸਥਾਪਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
this popularity has led him to be an established iconic character of his own with own comic book stories.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨ spਫ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ, ਹਾਸਰਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ-ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪਾਲ ਕੁਪਰਬਰਗ ਨੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ "ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ" ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਅਸਲ ਸੀ ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਗੁਪਤ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਹ ਇੱਕ "ਨੈਤਿਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ" ਸੀ।
cultural influence in the creation of spider-man, comic book writer-editor and historian paul kupperberg calls the character's superpowers "nothing too original" what was original was that outside his secret identity, he was a "nerdy high school student".

ਆਮ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ "ਸਾਬਣ-ਓਪੇਰਾ ਦੀਆਂ ਭਾਰੀ ਖੁਰਾਕਾਂ ਅਤੇ ਮੇਲਦ੍ਰਾਮਾ ਦੇ ਤੱਤ" ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
going against typical superhero fare, spider-man included "heavy doses of soap-opera and elements of melodrama".

ਕੂਪਰਬਰਗ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੀ ਅਤੇ ਡਿੱਟਕੋ ਨੇ ਕਾਮਿਕਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ "ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋ".
kupperberg feels that lee and ditko had created something new in the world of comics "the flawed superhero with everyday problems".

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ "ਕਾਮਿਕਸ ਇਨਕਲਾਬ" ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this idea spawned a "comics revolution".

ਮਾਰਵਲ ਦੀਆਂ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਦਿ ਇਨਕ੍ਰੈਡੀਬਲ ਹल्क, ਅਤੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਵਿਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ, ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ. ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ.
the insecurity and anxieties in marvel's early 1960s comic books such as the amazing spider-man, the incredible hulk, and x-men ushered in a new type of superhero, very different from the certain and all-powerful superheroes before them, and changed the public's perception of them.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਿਡੌਣੇ, ਖੇਡਾਂ, ਸੀਰੀਅਲ, ਕੈਂਡੀ, ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
spider-man has become one of the most recognizable fictional characters in the world, and has been used to sell toys, games, cereal, candy, soap, and many other products.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਮਾਰਵੇਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਰਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
spider-man has become marvel's flagship character, and has often been used as the company mascot.

ਜਦੋਂ ਮਾਰਵਲ 1991 ਵਿਚ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ, ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ "ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ" ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਇਕ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਇਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਸਟੈਨ ਐਕਸਚੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨ ਲੀ ਦੇ ਨਾਲ.
when marvel became the first comic book company to be listed on the new york stock exchange in 1991, the wall street journal announced "spider-man is coming to wall street" the event was in turn promoted with an actor in a spider-man costume accompanying stan lee to the stock exchange.

1962 ਤੋਂ, ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਕਰੋੜਾਂ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ.
since 1962, hundreds of millions of comics featuring the character have been sold around the world.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1987 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਮੈਸੀ ਦੇ ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਡੇਅ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਗੁਬਾਰੇ ਦੇ ਫਲੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ, ਜੋਨ ਰੋਮਿਤਾ ਸੀਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ, ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਤਰ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
spider-man joined the macy's thanksgiving day parade from 1987 to 1998 as one of the balloon floats, designed by john romita sr., one of the character's signature artists.

ਇੱਕ ਨਵਾਂ, ਵੱਖਰਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਬੈਲੂਨ ਫਲੋਟ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 2009 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a new, different spider-man balloon float is scheduled to appear from at least 2009 to 2011.

ਜਦੋਂ ਮਾਰਵਲ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦ ਐਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਦਸੰਬਰ 2001 ਦੇ ਅੰਕ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ.
when marvel wanted to issue a story dealing with the immediate aftermath of the september 11 attacks, the company chose the december 2001 issue of the amazing spider-man.

2006 ਵਿੱਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਪਾਤਰ ਦੀ ਗੁਪਤ ਪਛਾਣ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਵਰੇਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਿ containingਯਾਰਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਪੇਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2006, spider-man garnered major media coverage with the revelation of the character's secret identity, an event detailed in a full page story in the new york post before the issue containing the story was even released.

2008 ਵਿਚ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰੱਖਿਅਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੀਸਕੀਪਿੰਗ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਕਾਮਿਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ.
in 2008, marvel announced plans to release a series of educational comics the following year in partnership with the united nations, depicting spider-man alongside un peacekeeping forces to highlight un peacekeeping missions.

ਇਕ ਬਿਜ਼ਨਸ ਵੀਕ ਲੇਖ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੱਸਿਆ.
a businessweek article listed spider-man as one of the top ten most intelligent fictional characters in american comics.

ਰੈਪਰ ਐਮਨੀਮ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
rapper eminem has cited spider-man as one of his favorite comic book superheroes.

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਮਬਲ ਬਨਾਮ ਮਾਰਵਲ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ, ਐਲਐਲਸੀ ਦਾ ਨਕਲ ਵੈਬ-ਸ਼ੂਟਰ ਲਈ ਪੇਟੈਂਟ 'ਤੇ ਰਾਇਲਟੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ.
in 2015, the supreme court of the united states decided kimble v. marvel entertainment, llc, a case concerning royalties on a patent for an imitation web-shooter.

ਜਸਟਿਸ ਐਲੇਨਾ ਕਾਗਨ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾਲਤ ਲਈ ਰਾਏ ਵਿਚ, ਕਈ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਹਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ "ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ".
the opinion for the court, by justice elena kagan, included several spider-man references, concluding with the statement that "with great power there must also responsibility".

ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ 2005 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਵੋ ਦੇ ਅਲਟੀਮੇਟ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋਜ਼, ਵਿਕਸੇਨਜ਼, ਅਤੇ ਵਿਲੇਨ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਨੰਬਰ ਇਕ ਦਾ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
reception spider-man was declared the number one superhero on bravo's ultimate super heroes, vixens, and villains tv series in 2005.

ਐਂਪਾਇਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ-ਮਹਾਨ ਕਾਮਿਕ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ.
empire magazine placed him as the fifth-greatest comic book character of all time.

ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਰੱਖਿਆ.
wizard magazine placed spider-man as the third greatest comic book character on their website.

2011 ਵਿੱਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਆਈਜੀਐਨ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 100 ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਹੀਰੋਜ਼ ਆਫ਼ ਆਲ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ, ਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸੁਪਰਮੈਨ ਅਤੇ ਬੈਟਮੈਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
in 2011, spider-man placed third on ign's top 100 comic book heroes of all time, behind dc comics characters superman and batman.

ਅਤੇ 2012 ਦੀਆਂ "ਟਾਪ 50 ਐਵੈਂਜਰਜ਼" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
and sixth in their 2012 list of "the top 50 avengers".

2014 ਵਿੱਚ, ਆਈਜੀਐਨ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਪਾਤਰ ਪਛਾਣਿਆ.
in 2014, ign identified spider-man the greatest marvel comics character of all time.

ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ 2015 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮਾਰਵਲ ਪਾਤਰ ਦੱਸਿਆ.
a 2015 poll at comic book resources named spider-man the greatest marvel character of all time.

ਆਈਜੀਐਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ.
ign described him as the common everyman that represents many normal people but also noting his uniqueness compared to many top-tiered superheroes with his many depicted flaws as a superhero.

ਆਈਜੀਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਉਹ "ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਨਰਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ."
ign also noted that despite being one of the most tragic superheroes of all time that he is "one of the most fun and snarky superheroes in existence."

ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਾਕ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
empire noted and praised that despite the many tragedies that spider-man faces that he retains his sense of humour at all times with his witty wisecracks.

ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੇ ਉਸ ਦੇ "ਆਈਕੋਨਿਕ" ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਦੇ ਪੋਜ਼ ਦੇ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵੀ ਕੀਤੀ.
the magazine website also praised the depiction of his "iconic" superhero poses describing it as "a top artist's dream".

ਨਿaraਜ਼ਾਰਮਾ ਦੇ ਜਾਰਜ ਮਾਰਸਟਨ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੈਥੋ, ਦੁਖਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਲਾਸਿਕ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਮੂਲ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਿਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ."
george marston of newsarama placed spider-man's origin story as the greatest origin story of all time opining that "spider-man's origin combines all of the most classic aspects of pathos, tragedy and scientific wonder into the perfect blend for a superhero origin."

ਰੀਅਲ-ਲਾਈਫ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਰੀਅਲ-ਲਾਈਫ "ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ" ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ 1981 ਵਿਚ, ਸਕਾਈਸ-ਮੈਨ ਸੇਫਟੀ ਕਾਰਕੁਨ ਡੈਨ ਗੁੱਡਵਿਨ, ਇਕ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਸੂਟ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿਚ ਸੀਅਰਜ਼ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਡੱਲਾਸ ਵਿਚ ਰੇਨੇਸੈਂਸ ਟਾਵਰ ਅਤੇ. ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਇਲੀਨੋਇਸ ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਹੈਨਕੌਕ ਸੈਂਟਰ.
real-life spider-men real-life "spider-men" include in 1981, skyscraper-safety activist dan goodwin, wearing a spider-man suit, scaled the sears tower in chicago, illinois, the renaissance tower in dallas, texas, and the john hancock center in chicago, illinois.

ਅਲੇਨ ਰਾਬਰਟ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ" ਹੈ, ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ 70 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ, ਸਕੇਲ ਕੀਤਾ ਹੈ.
alain robert, nicknamed "spider-man", is a rock and urban climber who has scaled more than 70 tall buildings using his hands and feet, without using additional devices.

ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸੂਟ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ.
he sometimes wears a spider-man suit during his climbs.

ਮਈ 2003 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਸਕਾਈ ਮੂਵੀਜ਼ 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ 312 ਫੁੱਟ 95 ਮੀਟਰ ਲੋਇਡ ਦੀ ਇਮਾਰਤ' ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਲਗਭਗ 18,000 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਗਏ.
in may 2003, he was paid approximately 18,000 to climb the 312-foot 95 m lloyd's building to promote the premiere of the movie spider-man on the british television channel sky movies.

'ਦਿ ਹਿ humanਮਨ ਸਪਾਈਡਰ', ਉਰਫ ਬਿਲ ਸਟਰੋਥਰ, ਨੇ 1921 ਵਿਚ, ਆਗਸਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਵਿਚ ਲਮਾਰ ਬਿਲਡਿੰਗ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕੀਤਾ.
'the human spider', alias bill strother, scaled the lamar building in augusta, georgia in 1921.

ਪਿਤਾ 4 ਜਸਟਿਸ ਮੈਂਬਰ ਡੇਵਿਡ ਚਿਕ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
fathers 4 justice member david chick used a spider-man outfit to obtain publicity for fathers' rights in london.

ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿਚ ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੋਨਚਾਈ ਯੂਸਾਬਾਈ ਨੂੰ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sonchai yoosabai, a firefighter in thailand, is considered a real-life spider-man.

ਉਸਨੇ autਟਿਜ਼ਮ ਵਾਲੇ ਇੱਕ 8 ਸਾਲ ਦੇ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੱਸੀ ਦੇ ਚਾਕਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।
he rescued an 8-year-old boy with autism from falling off the ledge of a building by scaling it with no ropes and then rescuing the boy.

ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨ ਲੀ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਡਿੱਟਕੋ ਦੁਆਰਾ 1962 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਸਰਬੋਤਮ ਛੋਟਾ "ਓਰਿਜਨਨ ਆਫ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ", ਅਮੇਜਿੰਗ ਫੈਨਟਸੀ 15 1963 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਕਾਮਿਕ ਐਡਵੈਂਚਰ ਹੀਰੋ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1963 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਐਲੇ ਅਵਾਰਡ ਟੌਪ-ਮੈਨ 1964 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਐਡਵੈਂਚਰ ਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1964 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਜਾਇੰਟ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਾਲਾਨਾ 1 1964 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ-ਮੈਨ 1965 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਐਡਵੈਂਚਰ ਐਡਵੋਕੇਟ ਹੀਰੋ ਕਾਮਿਕ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1965 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ-ਮੈਨ 1966 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਕਾਮਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਐਡਵੈਂਚਰ ਬੁੱਕ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1966 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਫੁੱਲ-ਲੰਬਾਈ "ਹਾਉ ਗ੍ਰੀਨ ਮਾਈ ਗੋਬਲੀਨ", ਸਟੈਨ ਲੀ ਐਂਡ ਜੌਨ ਰੋਮੀਟਾ, ਸੀਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ, ਦਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 39 1967 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮਿਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਐਡਵੈਂਚਰ ਬੁੱਕ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1967 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੋਲ ਬੈਸਟ ਕਾਸਟਯੂਮਡ ਜਾਂ ਪਾਵਰਡ-ਮੈਨ 1967 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੋਲ, ਬੈਸਟ ਪੁਰਸ਼ ਸਧਾਰਣ ਸਹਾਇਕ.
awards from the character's inception, spider-man stories have won numerous awards, including 1962 alley award best short "origin of spider-man" by stan lee and steve ditko, amazing fantasy 15 1963 alley award best comic adventure hero amazing spider-man 1963 alley award top -man 1964 alley award best adventure hero comic amazing spider-man 1964 alley award best giant amazing spider-man annual 1 1964 alley award best -man 1965 alley award best adventure hero comic amazing spider-man 1965 alley award best -man 1966 alley award best comic magazine adventure book with the main character in the amazing spider-man 1966 alley award best full-length "how green was my goblin", by stan lee & john romita, sr., the amazing spider-man 39 1967 alley award best comic magazine adventure book with the main character in the amazing spider-man 1967 alley award popularity poll best costumed or powered -man 1967 alley award popularity poll best male normal supporting .

ਜੋਨਾ ਜੇਮਸਨ, ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1967 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੋਲ, ਸਰਬੋਤਮ norਰਤ ਸਧਾਰਣ ਸਹਾਇਕ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ, ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1968 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੋਲ ਬੈਸਟ ਐਡਵੈਂਚਰ ਐਰੋ ਹੀਜ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1968 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਕ ਹੈ.
jonah jameson, the amazing spider-man 1967 alley award popularity poll best female normal supporting jane watson, the amazing spider-man 1968 alley award popularity poll best adventure hero amazing spider-man 1968 alley award popularity poll best supporting .

ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ, ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1969 ਐਲੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਸਿੱਧਤਾ ਪੋਲ ਬੈਸਟ ਐਡਵੈਂਚਰ ਐਚ ਹੀਰੋ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 1997 ਈਜ਼ਨਰ ਅਵਾਰਡ ਬੈਸਟ ਆਰਟਿਸਟ ਪੈਨਸਿਲਰ ਇਨਕਰ ਜਾਂ ਪੈਨਸਿਲਰ ਇਨਕਰ ਅਲ ਵਿਲੀਅਮਸਨ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਸਰਵਉੱਤਮ ਇਨਕਰ ਅਨਟੋਲਡ ਟੇਲਜ਼ 17-18, 2002 ਈਜ਼ਨਰ ਅਵਾਰਡ ਸਰਸਟਾਈਡ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵੋਲ.
jonah jameson, the amazing spider-man 1969 alley award popularity poll best adventure hero amazing spider-man 1997 eisner award best artist penciller inker or penciller inker al williamson, best inker untold tales of spider-man 17-18 2002 eisner award best serialized amazing spider-man vol.

2, "ਕਮਿੰਗ ਹੋਮ", ਜੇ ਮਾਈਕਲ ਸਟਰਾਸੈਂਕੀ, ਜੌਨ ਰੋਮਿਟਾ, ਜੂਨੀਅਰ, ਅਤੇ ਸਕਾਟ ਹੈਨਾ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਾਮਿਕਸ, ਕਾਰਟੂਨ, ਫਿਲਮਾਂ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ, ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਨਾਵਲ, ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ .
2, "coming home", by j. michael straczynski, john romita, jr., and scott hanna in other media spider-man has appeared in comics, cartoons, films, video games, coloring books, novels, records, and children's books.

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਏ ਬੀ ਸੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਲੜੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀ ਬੀ ਐਸ ਦੀ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਿ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਨਿਕੋਲਸ ਹੈਮੰਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ.
on television, he first starred in the abc animated series spider-man and the cbs live-action series the amazing spider-man , starring nicholas hammond.

ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਸਿੰਡੀਕੇਟਿਡ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਫਰੈਂਡਜ਼, ਫੌਕਸ ਕਿਡਜ਼ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਨਲਿਮਟਿਡ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਿ ਨਿ an ਐਨੀਮੇਟਡ ਸੀਰੀਜ਼ 2003 ਅਤੇ ਦਿ ਸਪੈਕਟੈੱਕੂਲਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other animated series featuring the superhero include the syndicated spider-man , spider-man and his amazing friends , fox kids' spider-man , spider-man unlimited , spider-man the new animated series 2003 , and the spectacular spider-man .

ਅਲਟੀਮੇਟ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਲੜੀ, ਡ੍ਰੈੱਕ ਬੈੱਲ ਅਭਿਨੀਤ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2012 ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਨੀ ਐਕਸਡੀ ਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਈ.
a new animated series titled ultimate spider-man, starring drake bell, premiered on disney xd on april 1, 2012.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਟੋਕਸਾਟਸੂ ਲੜੀ ਟੋਈ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a tokusatsu series featuring spider-man was produced by toei and aired in japan.

ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਜਪਾਨੀ ਉਚਾਰਨ "-ਮਨ" ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is commonly referred to by its japanese pronunciation " -man".

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਵਲ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪ ਦਿ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਨਵਰੀ 1977 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਟੈਨ ਲੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜੋਨ ਰੋਮਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੱ drawnੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁੱ installਲੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ। , ਸਾਈਨਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ, ਖਿਡੌਣਿਆਂ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਫੁਟਕਲ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ .ਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 15 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੇਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੇ ਕਈ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
spider-man also appeared in other print forms besides the comics, including novels, children's books, and the daily newspaper comic strip the amazing spider-man, which debuted in january 1977, with the earliest installments written by stan lee and drawn by john romita, sr. spider-man has been adapted to other media including games, toys, collectibles, and miscellaneous memorabilia, and has appeared as the main character in numerous computer and video games on over 15 gaming platforms.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਲਾਈਵ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਿਕੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟੌਬੀ ਮੈਗੁਇਰ ਨੂੰ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੇਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
spider-man was also featured in a trilogy of live-action films directed by sam raimi and starring tobey maguire as the titular superhero.

ਤਿਕੋਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਫਿਲਮ 3 ਮਈ, 2002 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਦਾ ਸੀਕੁਅਲ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2, 30 ਜੂਨ 2004 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲਾ ਸੀਕਵਲ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 3, 4 ਮਈ, 2007 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the first spider-man film of the trilogy was released on may 3, 2002 its sequel, spider-man 2, was released on june 30, 2004 and the next sequel, spider-man 3, was released on may 4, 2007.

ਇੱਕ ਤੀਸਰਾ ਸੀਕਵਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਾਸਟ ਨਾਲ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
a third sequel was originally scheduled to be released in 2011, however sony later decided to reboot the franchise with a new director and cast.

ਰੀਬੂਟ, ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ, 3 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ ਮਾਰਕ ਵੈਬ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ star ਗਾਰਫੀਲਡ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ.
the reboot, titled the amazing spider-man, was released on july 3, 2012 directed by marc webb and starring andrew garfield as the new spider-man.

ਦਿ ਅਮੇਜਿੰਗ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2 ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਸੀਕਵਲ 2 ਮਈ, 2014 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a sequel titled the amazing spider-man 2 was released on may 2, 2014.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੀ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਈ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
most recently, sony and disney have made a deal for spider-man to appear in the marvel cinematic universe.

ਟੌਮ ਹੌਲੈਂਡ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2016 ਦੀ ਐਮਸੀਯੂ ਫਿਲਮ ਕਪਤਾਨ ਅਮੇਰਿਕਾ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜੋਨ ਵਾਟਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, 2017 ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਹੋਮੈਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
tom holland made his debut as spider-man in the 2016 mcu film captain america civil war, before he is scheduled to star in spider-man homecoming in 2017, directed by jon watts.

ਹਾਲੈਂਡ ਨੂੰ 4 ਮਈ, 2018 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਐਵੈਂਜਰਸ ਇਨਫਿਨਟੀ ਵਾਰ ਦੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
holland was confirmed to reprise his role as spider-man for avengers infinity war scheduled to be released on may 4, 2018.

ਇੱਕ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਸੰਗੀਤ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਟਰਨ ਆਫ ਦਿ ਡਾਰਕ, ਨੇ 14 ਨਵੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡਵੇਅ ਦੇ ਫੌਕਸਵੁੱਡਸ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ, 14 ਜੂਨ, 2011 ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਨਾਲ ਪੂਰਵਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
a broadway musical, spider-man turn off the dark, began previews on november 14, 2010 at the foxwoods theatre on broadway, with the official opening night on june 14, 2011.

ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬੋਲ ਬੋਨੋ ਅਤੇ ਦਿ ਏਜ ਆਫ਼ ਰਾਕ ਗਰੁੱਪ ਯੂ 2 ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੂਲੀ ਟੇਮੋਰ, ਗਲੇਨ ਬਰਗਰ, ਰੌਬਰੋ ਐਗੁਏਰੇ-ਸਾਕਾਸਾ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਨਾਲ.
the music and lyrics were written by bono and the edge of the rock group u2, with a book by julie taymor, glen berger, roberto aguirre-sacasa.

ਟਰਨ ਆਫ ਦ ਡਾਰਕ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਸੰਗੀਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
turn off the dark is currently the most expensive musical in broadway history, costing an estimated 70 million.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ੋਅ ਦੀਆਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਧ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਫ਼ਤੇ ਲਗਭਗ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ.
in addition, the show's unusually high running costs are reported to be about 1.2 million per week.

ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਦੇਖੋ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਡੈਬਿ not ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਮੈਨ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਕੀ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੈਬਸਾਈਟ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਡੀਬੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿਖੇ ਡੌਨ ਮਾਰਕਸਟਾਈਨ ਦੇ ਟੂਨੋਪੀਡੀਆ ਸਪਾਈਡਰ ਫੈਨ ਸਪਾਈਡਰ- ਮੈਨ ਆਫ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਐਂਥਨੀ ਐਡਵਰਡ "ਟੋਨੀ" ਸਟਾਰਕ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
see also list of spider-man storylines list of marvel comics superhero debuts notes references external links spider-man at the marvel universe wiki official website official website for kids spider-man at the comic book db spider-man at don markstein's toonopedia spiderfan spider-man at dmoz iron man anthony edward "tony" stark is a fictional superhero appearing in american comic books published by marvel comics, as well as its associated media.

ਪਾਤਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸਟੈਨ ਲੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਕ੍ਰਿਪਟਰ ਲੈਰੀ ਲਾਈਬਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਡੌਨ ਹੇਕ ਅਤੇ ਜੈਕ ਕਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the character was created by writer and editor stan lee, developed by scripter larry lieber, and designed by artists don heck and jack kirby.

ਉਸਨੇ ਮਾਰਚ 1963 ਦੇ ਟੇਲਸ suspਫ ਸਸਪੈਂਸ 39 ਦੇ ਕਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ.
he made his first appearance in tales of suspense 39 cover dated march 1963 .

ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬਪਤੀ ਪਲੇਬੁਆਏ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਇਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
an american billionaire playboy, business magnate, and ingenious engineer, tony stark suffers a severe chest injury during a kidnapping in which his captors attempt to force him to build a weapon of mass destruction.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਾਂਹ ਦਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸੂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he instead creates a powered suit of armor to save his life and escape captivity.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ, ਸਟਾਰਕ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
later, stark augments his suit with weapons and other technological devices he designed through his company, stark industries.

ਉਹ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵਜੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਸੀ.
he uses the suit and successive versions to protect the world as iron man, while at first concealing his true identity.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸਟੈਨ ਲੀ ਲਈ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਥੀਮਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਸੀ.
initially, iron man was a vehicle for stan lee to explore cold war themes, particularly the role of american technology and business in the fight against communism.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਮੁੜ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ੀਤ-ਯੁੱਧ ਦੇ ਥੀਮ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜੁਰਮ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ.
subsequent re-imaginings of iron man have transitioned from cold war themes to contemporary concerns, such as corporate crime and terrorism.

ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਲੜੀ ਦੇ ਕਈ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
throughout most of the character's publication history, iron man has been a founding member of the superhero team the avengers and has been featured in several incarnations of his own various comic book series.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਕਈ ਐਨੀਮੇਟਡ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
iron man has been adapted for several animated tv shows and films.

ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਰੌਬਰਟ ਡਾਉਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਵ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2008 ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।
the character is portrayed by robert downey jr. in the live action film iron man 2008 , which was a critical and box office success.

ਡਾਉਨੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਇਨਕ੍ਰਿਡੀਬਲ ਹੁਲਕ 2008, ਦੋ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੀਕੁਅਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2 2010 ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3 2013, ਦਿ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ 2012, ਅਵਲਟਰਨ ਏਜ ਆਫ ਉਲਟਰਨ 2015, ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮੇਰਿਕਾ ਸਿਵਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕੈਮੋ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ. ਯੁੱਧ 2016, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਹੋਮਿਵਿੰਗ 2017 ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਐਵੇਂਜਰਸ ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵਾਰ 2018 ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਅਣਜਾਣ ਸੀਕਵਲ 2019 ਕਰੇਗਾ.
downey, who received much acclaim for his performance, reprised the role in a cameo in the incredible hulk 2008 , two iron man sequels iron man 2 2010 and iron man 3 2013 , the avengers 2012 , avengers age of ultron 2015 , and captain america civil war 2016 , and will do so again in spider-man homecoming 2017 as well as avengers infinity war 2018 and its untitled sequel 2019 in the marvel cinematic universe.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਆਈਜੀਐਨ ਦੀ "ਟੌਪ 100 ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਹੀਰੋਜ਼" ਵਿੱਚ 12 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ "ਦ ਟਾਪ 50 ਐਵੈਂਜਰਜ਼" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
iron man was ranked 12th on ign's "top 100 comic book heroes" in 2011, and third in their list of "the top 50 avengers" in 2012.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਇਤਿਹਾਸ ਈਡੀਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਐਡੀਟ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਟੇਲਜ਼ ofਫ ਸਸਪੈਂਸ 39 ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਾਰਚ 1963 ਵਿਚ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ-ਪਲਾਟਰ ਸਟੈਨ ਲੀ, ਸਕ੍ਰਿਪਟਰ ਲੈਰੀ ਲਾਈਬਰ, ਕਹਾਣੀ-ਕਲਾਕਾਰ ਡੌਨ ਹੇਕ ਅਤੇ ਕਵਰ-ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੈਕ ਕਿਰਬੀ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸੀ.
publication historyedit premiereedit iron man's marvel comics premiere in tales of suspense 39 cover dated march 1963 was a collaboration among editor and story-plotter stan lee, scripter larry lieber, story-artist don heck, and cover-artist and character-designer jack kirby.

1963 ਵਿਚ, ਲੀ ਇਕ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸਮੈਨ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮੰਨ ਰਹੇ ਸਨ.
in 1963, lee had been toying with the idea of a businessman superhero.

ਉਹ "ਕੁਆਨਸਟੇਂਸ਼ੀਅਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ" ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਾਤਰ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਏ.
he wanted to create the "quintessential capitalist", a character that would go against the spirit of the times and marvel's readership.

ਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
lee said, i think i gave myself a dare.

ਇਹ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਸੀ.
it was the height of the cold war.

ਪਾਠਕ, ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਠਕ, ਜੇ ਇਕ ਚੀਜ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਯੁੱਧ ਸੀ, ਇਹ ਫੌਜੀ ਸੀ .... ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਨਾਇਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ 100 ਵੀਂ ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਕੀਤੀ.
the readers, the young readers, if there was one thing they hated, it was war, it was the military....so i got a hero who represented that to the hundredth degree.

ਉਹ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਮੀਰ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਸੀ .... ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲੈਣਾ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੋਏਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ, ਸਾਡੇ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਰਗੇ ਬਣਾ ਦਿਓ .... ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ.
he was a weapons manufacturer, he was providing weapons for the army, he was rich, he was an industrialist....i thought it would be fun to take the kind of character that nobody would like, none of our readers would like, and shove him down their throats and make them like him....and he became very popular.

ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮੀਰ, ਗਲੈਮਰਸ ladiesਰਤਾਂ ਦਾ ਆਦਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ਼ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੁਖ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ.
he set out to make the new character a wealthy, glamorous ladies' man, but one with a secret that would plague and torment him as well.

ਲੇਖਕ ਗੈਰੀ ਕੌਨਵੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਬਾਹਰੋਂ ਅਭੇਦ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਇਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹਸਤੀ ਹੈ।
writer gerry conway said, "here you have this character, who on the outside is invulnerable, i mean, just can't be touched, but inside is a wounded figure.

ਸਟੈਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ.
stan made it very much an in-your-face wound, you know, his heart was broken, you know, literally broken.

ਪਰ ਉਥੇ ਇਕ ਰੂਪਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
but there's a metaphor going on there.

ਅਤੇ ਇਹ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਇਆ. "
and that's, i think, what made that character interesting."

ਲੀ ਨੇ ਹਾਵਰਡ ਹਿugਜ ਉੱਤੇ ਇਸ ਪਲੇਅਬੁਆਏ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਅਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝਾਇਆ, “ਹਾਵਰਡ ਹਿugਜ਼ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੰਗੀਨ ਆਦਮੀ ਸੀ।
lee based this playboy's looks and personality on howard hughes, explaining, "howard hughes was one of the most colorful men of our time.

ਉਹ ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ, ਇੱਕ ਸਾਹਸੀ, ਇੱਕ ਅਰਬਾਂ-ਖਰਬਾਂ, ਇੱਕ ladiesਰਤ ਦਾ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਿਰੀਦਾਰ ਸੀ. "
he was an inventor, an adventurer, a multi-billionaire, a ladies' man and finally a nutcase."

ਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਾਗਲ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਹਾਵਰਡ ਹਿugਜ ਸੀ।
"without being crazy, he was howard hughes," lee said.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਲਿਬਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ.
while lee intended to write the story himself, a minor deadline emergency eventually forced him to hand over the premiere issue to lieber, who fleshed out the story.

ਕਲਾ ਨੂੰ ਕਿਰਬੀ ਅਤੇ ਹੇਕ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the art was split between kirby and heck.

“ਉਸਨੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ,” ਹੇਕ ਨੇ ਕਿਰਬੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਵਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
"he designed the costume," heck said of kirby, "because he was doing the cover.

ਕਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
the covers were always done first.

ਪਰ ਮੈਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਪੇਪਰ ਪੋਟਸ. "
but i created the look of the characters, like tony stark and his secretary pepper potts."

1990 ਦੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ? ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਕੋਲ "ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਡਲ ਸੀ?
in a 1990 interview, when asked if he had "a specific model for tony stark and the other characters?

", ਹੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ" ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਪਾਤਰ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਅਲੈਕਸ ਟਥ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਐਰੋਲ ਫਲਾਈਨ ਕਿਸਮ ਸੀ. "
", heck replied "no, i would be thinking more along the lines of some characters i like, which would be the same kind of characters that alex toth liked, which was an errol flynn type."

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 13 ਤੋਂ 18 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਟੇਲਜ਼ suspਫ ਸਸਪੈਂਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
iron man first appeared in 13- to 18-page stories in tales of suspense, which featured anthology science fiction and supernatural stories.

ਪਾਤਰ ਦਾ ਅਸਲ ਪਹਿਰਾਵਾ ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਸਲੇਟੀ ਬਖਤਰਬੰਦ ਸੂਟ ਸੀ, ਦੂਸਰੀ ਕਹਾਣੀ 40, ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ.
the character's original costume was a bulky gray armored suit, replaced by a golden version in the second story issue 40, april 1963 .

ਇਸ ਨੂੰ ਮਸਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸਟੀਵ ਡਿਟਕੋ ਨੇ 48 ਦਸੰਬਰ 1963 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਲਾ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਾਂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਰਬੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਕਵਰ 'ਤੇ ਖਿੱਚਿਆ.
it was redesigned as sleeker, red-and-golden armor in issue 48 dec. 1963 by that issue's interior artist, steve ditko, although kirby drew it on the cover.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਕ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, "ਟੀ ਉਹ ਦੂਜਾ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲਾ, ਸਟੀਵ ਡੀਟਕੋ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
as heck recalled in 1985, " t he second costume, the red and yellow one, was designed by steve ditko.

ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚਿਤਰਣ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖਾ ਲੱਗਿਆ.
i found it easier than drawing that bulky old thing.

ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ, ਰੋਬੋਟ ਦਿਖਾਈ ਵਾਲਾ, ਵਧੇਰੇ ਕਿਰਬੀਸ਼ ਸੀ. "
the earlier design, the robot-looking one, was more kirbyish."

ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਇੱਕ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ ਹੀਰੋ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਿਅਤਨਾਮੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ.
in his premiere, iron man was an anti-communist hero, defeating various vietnamese agents.

ਲੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁ earlyਲੇ ਧਿਆਨ 'ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ.
lee later regretted this early focus.

ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰੰਤਰ ਥੀਮ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਇਕ ਬੋਤਲ ਵਿਚ ਡੈਮਨ" ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ.
throughout the comic book series, technological advancement and national defense were constant themes for iron man, but later issues developed stark into a more complex and vulnerable character as they depicted his battle with alcoholism as in the "demon in a bottle" storyline and other personal difficulties.

ਅੰਕ 59. ਨਵੰਬਰ its .64. ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਮ ਅੰਕ march 99 ਮਾਰਚ 68 to to to ਤੱਕ, ਟੇਲਜ਼ suspਫ ਸਸਪੈਂਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨ-ਕਲਪਨਾ ਦੀਆਂ ਬੈਕਅਪ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੇ ਲੈ ਲਈ।
from issue 59 nov. 1964 to its final issue 99 march 1968 , the anthological science-fiction backup stories in tales of suspense were replaced by a feature starring the superhero captain america.

ਲੀ ਅਤੇ ਹੇਕ ਨੇ 50 ਫਰਵਰੀ 1964 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਮੰਡਰੀਨ, 52 ਅਪ੍ਰੈਲ 1964 ਵਿਚ ਬਲੈਕ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹਾਕੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਦੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਕਈ ਵਿਰੋਧੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ.
lee and heck introduced several adversaries for the character including the mandarin in issue 50 feb. 1964 , the black widow in 52 april 1964 and hawkeye five issues later.

ਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਮਾਰਵਲ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਲਈ fanਰਤਾਂ ਤੋਂ, feਰਤਾਂ ਤੋਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਫੈਨ ਮੇਲ ਮਿਲਿਆ .... ਸਾਨੂੰ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕੀ, ਪੱਤਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
lee said that "of all the comic books we published at marvel, we got more fan mail for iron man from women, from females, than any other title....we didn't get much fan mail from girls, but whenever we did, the letter was usually addressed to iron man."

ਲੀ ਅਤੇ ਕਰਬੀ ਨੇ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ 1 ਸਤੰਬਰ 1963 ਵਿਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਟੀਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
lee and kirby included iron man in the avengers 1 sept. 1963 as a founding member of the superhero team.

ਪਾਤਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜੀ ਦੇ ਹਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the character has since appeared in every subsequent volume of the series.

ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਟਾਰਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੈ.
writers have updated the war and locale in which stark is injured.

1963 ਦੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਵਿਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਸੀ.
in the original 1963 story, it was the vietnam war.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਖਾੜੀ ਯੁੱਧ ਵਜੋਂ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਫਿਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਜੋਂ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in the 1990s, it was updated to be the first gulf war, and later updated again to be the war in afghanistan.

ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋ ਯਿਨਸਨ ਨਾਲ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮੂਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਯਿਨਸਨ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸਲ ਸ਼ਸਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ.
stark's time with the asian nobel prize-winning scientist ho yinsen is consistent through nearly all incarnations of the iron man origin, depicting stark and yinsen building the original armor together.

ਇਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ ਸਿੱਧੀ ਤੋਂ ਡੀਵੀਡੀ ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦਿ ਇਨਵੀਨਸੀਬਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਸਤ੍ਰ ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
one exception is the direct-to-dvd animated feature film the invincible iron man, in which the armor stark uses to escape his captors is not the first iron man suit.

ਥੀਮਜ਼ ਐਡਿਟ ਅਸਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸਿਰਲੇਖ ਨੇ ਕੋਲਡ ਵਾਰ ਦੇ ਥੀਮਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੈਨ ਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਸਨ.
themesedit the original iron man title explored cold war themes, as did other stan lee projects in the early years of marvel comics.

ਜਿਥੇ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਅਤੇ ਦ ਇਨਕਰਿਡੇਬਲ ਹल्क ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਖਤਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ.
where the fantastic four and the incredible hulk respectively focused on american domestic and government responses to the communist threat, iron man explored industry's role in the struggle.

ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਾਡਲ, ਹਾਵਰਡ ਹਿugਜ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੱਖਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ.
tony stark's real-life model, howard hughes, was a significant defense contractor who developed new weapons technologies.

ਹਿugਜ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਬੋਝਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ.
hughes was an icon both of american individualism and of the burdens of fame.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਰਨਲਿਸਟ ਦੇ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰੌਬਰਟ ਜੇਂਟਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਖੋਜਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪੋਰਟਰੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
historian robert genter, in the journal of popular culture, writes that tony stark specifically presents an idealized portrait of the american inventor.

ਜਿਥੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਨਵੀਨਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਕੋਲਾ ਟੇਸਲਾ, ਥੌਮਸ ਐਡੀਸਨ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗ੍ਰਾਹਮ ਬੇਲ, ਰਾਈਟ ਭਰਾ ਹਨ, ਨੇ 1960 ਵਿਆਂ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਵੀਂਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਵੇਖਿਆ.
where earlier decades had seen important technological innovations come from famous individuals e.g., nikola tesla, thomas edison, alexander graham bell, the wright brothers , the 1960s saw new technologies including weapons being developed mainly by the research teams of corporations.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਮਰਾ ਉਸ ਖੋਜਕਾਰ ਲਈ ਰਿਹਾ ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
as a result, little room remained for the inventor who wanted credit for, and creative and economic control over, his her own creations.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਉੱਦਮੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ, ਖੋਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉਹੀ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
issues of entrepreneurial autonomy, government supervision of research, and ultimate loyalty figured prominently in early iron man stories the same issues affecting american scientists and engineers of that era.

ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾvent ਕੱ .ਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਈਮੇਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
tony stark, writes genter, is an inventor who finds motive in his emasculation as an autonomous creative individual.

ਇਹ ਧੱਕਾ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾ to ਕੱ .ਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this blow is symbolized by his chest wound, inflicted at the moment he is forced to invent things for the purposes of others, instead of just himself.

ਗ੍ਰੇਂਟਰ ਲਈ, ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਮਰਦਾਨਾਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
to genter, stark's transformation into iron man represents stark's effort to reclaim his autonomy, and thus his manhood.

ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ, ਜੀਂਟਰ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the character's pursuit of women in bed or in battle, writes genter, represents another aspect of this effort.

ਪੈਟਰਨ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਜੇਮਜ਼ ਬਾਂਡ ਦੇ ਇਯਾਨ ਫਲੇਮਿੰਗ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮਿਕੀ ਸਪਿੱਲੇਨ ਮਾਈਕ ਹੈਮਰ, ਅਤੇ ਨੌਰਮਨ ਮੇਲਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਨਰਿਯਮਿਤ ਸੈਕਸੂਅਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ."
the pattern finds parallels in other works of 1960s popular fiction by authors such as "ian fleming creator of james bond , mickey spillane mike hammer , and norman mailer, who made unregulated sexuality a form of authenticity."

ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ 'ਸੰਪਾਦਨ' ਮਾਰਚ 9968 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਟੇਲਜ਼ suspਫ ਸਸਪੈਂਸ ਲੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
first seriesedit after issue 99 march 1968 , the tales of suspense series was renamed captain america.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਸ਼ਾਟ ਕਾਮਿਕ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਸਬ-ਮਾਰਿਨਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1968 ਵਿਚ ਛਪੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਗੋਲਡਨ ਐਵੈਂਜਰ" ਨੇ 1 ਮਈ 1968 ਨੂੰ ਇਨਵਿਨਸੀਬਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
an iron man story appeared in the one-shot comic iron man and sub-mariner april 1968 , before the "golden avenger" made his solo debut with the invincible iron man 1 may 1968 .

ਦੀ ਲੜੀ 'ਇੰਡੀਕਾ ਇਸ ਦੇ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਕਵਰ ਲੋਗੋ ਇਨਵਿਨਸੀਬਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹੈ.
the series' indicia gives its copyright title iron man, while the trademarked cover logo of most issues is the invincible iron man.

ਕਲਾਕਾਰ ਜਾਰਜ ਟਸਕਾ ਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 5 ਸਤੰਬਰ 1968 ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
artist george tuska began a decade long association with the character with iron man 5 sept. 1968 .

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾਈਕ ਫਰੈਡਰਿਕ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਮ ਸਟਾਰਲਿਨ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਮੈਂਟਰ, ਸਟਾਰਫੌਕਸ ਅਤੇ ਥਾਨੋਸ ਨੂੰ 55 ਫਰਵਰੀ 1973 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
writer mike friedrich and artist jim starlin's brief collaboration on the iron man series introduced mentor, starfox, and thanos in issue 55 feb. 1973 .

ਫ੍ਰੀਡਰਿਚ ਨੇ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰਵਾਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੈਨ ਡਿਏਗੋ ਕਾਮਿਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ.
friedrich scripted a metafictional story in which iron man visited the san diego comic convention and met several marvel comics writers and artists.

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬਹੁ-ਮੁੱਦਾ "ਸੁਪਰ-ਵਿਲੇਨਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ" ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਜੋ 1975 ਤੱਕ ਚੱਲੀ.
he then wrote the multi-issue "war of the super-villains" storyline which ran through 1975.

ਲੇਖਕ ਡੇਵਿਡ ਮਿਸ਼ੇਲੀਨੀ, ਸਹਿ-ਪਲਾਟਰ ਇਨਕਰ ਬੌਬ ਲੇਟਨ, ਅਤੇ ਪੈਨਸਿਲਰ ਜੌਨ ਰੋਮਿਤਾ ਜੂਨੀਅਰ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ 116 ਨਵੰਬਰ 1978 ਦੇ ਨਾਲ ਲੜੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ.
writer david michelinie, co-plotter inker bob layton, and penciler john romita jr. became the creative team on the series with iron man 116 nov. 1978 .

ਮਿਸ਼ੇਲਿਨ ਅਤੇ ਲੈਟਨ ਨੇ ਕਹਾਣੀ "ਡੈਮਨ ਇਨ ਏ ਬੋਤਲ" ਨਾਲ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਗਰਲਫਰੈਂਡ ਬੈਥਨੀ ਕੈਬੇ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜੇਮਸ ਰੋਡਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਜਸਟਿਨ ਹੈਮਰ ਬਣ ਗਏ. ਜਿਸਨੂੰ ਕਈ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੜਿਆ, ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
micheline and layton established tony stark's alcoholism with the story "demon in a bottle", and introduced several supporting characters, including stark's bodyguard girlfriend bethany cabe stark's personal pilot and confidant james rhodes, who later became the superhero war machine and rival industrialist justin hammer, who was revealed to be the employer of numerous high-tech armed enemies iron man fought over the years.

ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਖਤਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the duo also introduced the concept of stark's specialized armors as he acquired a dangerous vendetta with doctor doom.

ਟੀਮ ਨੇ 154 ਜਨਵਰੀ, 1982 ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਮਿਸ਼ੇਲੀਨੀ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਲੇਟਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦੇ ਲਿਖੇ.
the team worked together through 154 jan. 1982 , with michelinie writing three issues without layton.

ਮਿਸ਼ੇਲੀਨੀ ਅਤੇ ਲੈਟਨ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡੈਨਿਸ ਓਨਿਲ ਲੜੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਲੇਖਕ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
following michelinie and layton's departures, dennis o'neil became the new writer of the series and had stark relapse into alcoholism.

ਇਸ ਪਲਾਟ ਦੇ ਧਾਗੇ ਉੱਤੇ ਓਨਿਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਸੀ.
much of o'neil's work on this plot thread was based on experiences with alcoholics he knew personally.

ਜਿਮ ਰੋਡਜ਼ ਨੇ 169 ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਕਵਚ ਪਹਿਨਿਆ।
jim rhodes replaced stark as iron man in issue 169 april 1983 and wore the armor for the next two years of stories.

ਓਨਿਲ ਨੇ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ 200 ਨਵੰਬਰ 1985 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
o'neil returned tony stark to the iron man role in issue 200 nov. 1985 .

215 ਫਰਵਰੀ 1987 ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮਿਸ਼ੇਲੀਨੀ ਅਤੇ ਲੈਟਨ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਟੀਮ ਬਣ ਗਈ.
michelinie and layton became the creative team once again in issue 215 feb. 1987 .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 225 ਦਸੰਬਰ 1987 ਤੋਂ 231 ਜੂਨ 1988 ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ "ਆਰਮਰ ਵਾਰਜ਼" ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਕੀਤੀ.
they crafted the "armor wars" storyline beginning in 225 dec. 1987 through 231 june 1988 .

ਜੌਨ ਬਾਈਨ ਅਤੇ ਜੌਨ ਰੋਮਿਟਾ ਜੂਨੀਅਰ ਨੇ 258 ਜੁਲਾਈ 1990 ਤੋਂ 266 ਮਾਰਚ 1991 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿਚ "ਆਰਮਰ ਵਾਰਜ਼ ii" ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
john byrne and john romita jr. produced a sequel titled "armor wars ii" in issues 258 july 1990 to 266 march 1991 .

"ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਗੈਲੈਕਟਿਕ ਤੂਫਾਨ" ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਐਵੇਂਜਰਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਸਓਵਰ ਸੀ.
the series had a crossover with the other avengers related titles as part of the "operation galactic storm" storyline.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖੰਡਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੜੀ 332 ਸਤੰਬਰ 1996 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
later volumesedit this initial series ended with issue 332 sept. 1996 .

ਜਿੰਮ ਲੀ, ਸਕਾਟ ਲੋਬਡੇਲ ਅਤੇ ਜੈੱਫ ਲੋਏਬ ਨੇ ਲੜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਲਸ ਪੋਰਟਸੀਓ ਅਤੇ ਰਿਆਨ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
jim lee, scott lobdell, and jeph loeb authored a second volume of the series which was drawn primarily by whilce portacio and ryan benjamin.

ਇਹ ਖੰਡ ਇਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 13 - ਨਵੰਬਰ 1997 ਵਿਚ 13 ਮੁੱਦੇ ਚੱਲੇ.
this volume took place in a parallel universe and ran 13 issues nov. 1996 - nov. 1997 .

ਭਾਗ 3, ਜਿਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 25 ਅੰਕ ਕੁਰਟ ਬੁਸੀਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੁਸੀਕ ਅਤੇ ਰੋਜਰ ਸਟਰਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, 89 ਅੰਕ ਫਰਵਰੀ 1998 - ਦਸੰਬਰ 2004 ਤੱਕ ਚੱਲੇ.
volume 3, whose first 25 issues were written by kurt busiek and then by busiek and roger stern, ran 89 issues feb. 1998 - dec. 2004 .

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿਉਸਡਾ, ਫਰੈਂਕ ਟੀਰੀ, ਮਾਈਕ ਗਰੇਲ, ਅਤੇ ਜੌਨ ਜੈਕਸਨ ਮਿਲਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
later writers included joe quesada, frank tieri, mike grell, and john jackson miller.

ਅੰਕ 41 ਜੂਨ 2001 ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 386 ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1968 ਵਿਚ ਵਾਲੀਅਮ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਇਸ਼ੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੋਹਰੀ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
issue 41 june 2001 was additionally numbered 386, reflecting the start of dual numbering starting from the premiere issue of volume one in 1968.

ਅੰਤਮ ਮੁੱਦਾ ਦੋਹਰਾ-ਅੰਕਿਤ 434 ਸੀ.
the final issue was dual-numbered as 434.

ਅਗਲੀ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਲੜੀਵਾਰ, ਅਜਿੱਤ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਭਾਗ.
the next iron man series, the invincible iron man vol.

4, 2005 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਐਡੀ ਗ੍ਰੈਨੋਵ ਨਾਲ, ਵਾਰਨ ਏਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ "ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ" ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
4, debuted in early 2005 with the warren ellis-written storyline "extremis", with artist adi granov.

ਇਹ ਜਨਵਰੀ 2005 - ਜਨਵਰੀ, 2009 ਦੇ 35 ਅੰਕ ਚੱਲੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਵਰ ਲੋਗੋ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 13 ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਡ ਦੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅੰਕ 15 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕਰਦੇ ਹਨ.
it ran 35 issues jan. 2005 - jan. 2009 , with the cover logo simply iron man beginning with issue 13, and iron man director of s.h.i.e.l.d., beginning issue 15.

ਅੰਤਮ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ, ਕਵਰ ਲੋਗੋ' 'ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ, ਸ਼ੀਲਡ ਦਾ ਹਥਿਆਰ' 'ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
on the final three issues, the cover logo was overwritten by "war machine, weapon of s.h.i.e.l.d.

“, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।
", which led to the launch of a war machine ongoing series.

ਅਜਿੱਤ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵਾਲੀਅਮ.
the invincible iron man vol.

5, ਲੇਖਕ ਮੈਟ ਫਰੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸਾਲਵਾਡੋਰ ਲਰੋਰੋਕਾ ਦੁਆਰਾ, ਜੁਲਾਈ 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
5, by writer matt fraction and artist salvador larroca, began with a premiere issue cover-dated july 2008.

ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਲਈ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲੀਅਮ ਪੰਜ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
for a seven-month overlap, marvel published both volume four and volume five simultaneously.

ਵਾਲੀਅਮ ਪੰਜ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 33 ਤੋਂ 500 ਤੱਕ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਮਾਰਚ 2011 ਦੇ ਕਵਰ, ਜੋ ਕਿ 1968 ਵਿਚ ਵਾਲੀਅਮ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਇਸ਼ੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
volume five jumped its numbering of issues from 33 to 500, cover dated march 2011, to reflect the start from the premiere issue of volume one in 1968.

ਅਜਿੱਤ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਵਲ ਨਾਓ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ !.
after the conclusion of the invincible iron man a new iron man series was started as a part of marvel now!.

ਕੈਰਨ ਗਿਲਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਗ ਲੈਂਡ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਵੰਬਰ 2012 ਵਿਚ 1 ਅੰਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
written by kieron gillen and illustrated by greg land, it began with issue 1 in november 2012.

ਇਸ ਲੜੀ ਵਿਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਰਨੋ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਪਾਹਜ ਅੱਧਾ ਭਰਾ ਸੀ।
the series revealed tony was adopted, and that he had a disabled half-brother named arno.

ਕਈ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸਲਾਨਾ, ਮਾਈਨਸਰੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਾਟ ਸਿਰਲੇਖ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਜ ਆਫ਼ ਇਨੋਸੈਂਸ ਦਿ ਰੀਬਰਥ ਆਫ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਫਰਵਰੀ, 1996, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਿ ਆਇਰਨ ਏਜ 1-2 ਅਗਸਤ.
many iron man annuals, miniseries, and one-shot titles have been published through the years, such as age of innocence the rebirth of iron man feb. 1996 , iron man the iron age 1-2 aug. .

1998, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮਾੜਾ ਖੂਨ 1-4 ਸਤੰਬਰ.
1998 , iron man bad blood 1-4 sept. .

2000, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਐਮ 1-3 ਸਤੰਬਰ.
2000 , iron man house of m 1-3 sept. .

2005, ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਚਾਰ ਕਪਤਾਨ ਅਮੇਰਿਕਾ ਕੈਸਲਿਟੀਜ਼ ਆਫ ਵਾਰ ਫਰਵਰੀ 2007, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹਾਈਪਰਲੌਸਿਟੀ 1-6.
2005 , fantastic four captain america casualties of war feb. 2007 , iron man hypervelocity 1-6 .

2007, ਆਇਰਨ ਮੈਨ 1-6 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਮੈਂਡਰਿਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਡੋਮ ਦੀ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਲੀਗੇਸੀ.
2007 , iron man enter the mandarin 1-6 nov. 2008 , and iron man legacy of doom .

2008.
2008 .

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਨ-ਸ਼ਾਟ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2020 ਜੂਨ 1994 ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਿਨ-ਆਫ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਟਡ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮਾਰਵਲ ਐਕਸ਼ਨ ਅਵਰ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ 1-8 ਨਵੰਬਰ 1995 ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਐਡਵੈਂਚਰ ਆਇਰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮੈਨ 1-12 ਜੁਲਾਈ 2008.
publications have included such spin-offs as the one-shot iron man 2020 june 1994 , featuring a different iron man in the future, and the animated tv series adaptations marvel action hour, featuring iron man 1-8 nov. 1995 and marvel adventures iron man 1-12 july 2008 .

ਕਾਲਪਨਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਐਡਿਟ ਓਰਿਜਿਨਸ ਐਡਿਟ ਐਂਥਨੀ ਐਡਵਰਡ ਸਟਾਰਕ, ਅਮੀਰ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਹਾਵਰਡ ਸਟਾਰਕ, ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਲੌਂਗ ਆਈਲੈਂਡ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
fictional character biographyedit originsedit anthony edward stark, the son of wealthy industrialist and head of stark industries, howard stark, and maria stark, was born on long island.

ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾਵਾਨ, ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਐਮਆਈਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
a boy genius, he enters mit at the age of 15 to study electrical engineering and later receives master's degrees in electrical engineering and physics.

ਇੱਕ ਕਾਰ ਦੁਰਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ.
after his parents are killed in a car accident, he inherits his father's company.

ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਇਕ ਧੁੰਦ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੋਂਗ-ਚੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ.
tony stark is injured by a booby trap and captured by enemy forces led by wong-chu.

ਵੋਂਗ-ਚੂ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਟਾਰਕ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਗੰਭੀਰ ਹਨ ਅਤੇ ਖਿਸਕਣਾ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
wong-chu orders stark to build weapons, but stark's injuries are dire and shrapnel is moving towards his heart.

ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਕੈਦੀ ਹੋ ਯਿਨਸਨ, ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਸਟਾਰਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਪਲੇਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਾਰਪਲ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਦਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
his fellow prisoner, ho yinsen, a nobel prize-winning physicist whose work stark had greatly admired during college, constructs a magnetic chest plate to keep the shrapnel from reaching stark's heart, keeping him alive.

ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਯਿਨਸਨ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਵਰਡ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਬਚਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ.
in secret, stark and yinsen use the workshop to design and construct a suit of powered armor, which stark uses to escape.

ਪਰ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯਿਨਸਨ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਰੀਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ.
but during the escape attempt, yinsen sacrifices his life to save stark's by distracting the enemy as stark recharges.

ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੜਾਕੂ ਪਾਇਲਟ, ਜੇਮਜ਼ "ਰੋਡੇ" ਰੋਡਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
stark takes revenge on his kidnappers and heads back to rejoin the american forces, on his way meeting a wounded american marine fighter pilot, james "rhodey" rhodes.

ਘਰ ਵਾਪਸ, ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ ਸ਼੍ਰੇਪਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਨਹੀਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ.
back home, stark discovers that the shrapnel fragment lodged in his chest cannot be removed without killing him, and he is forced to wear the armor's chestplate beneath his clothes to act as a regulator for his heart.

ਉਸਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੈਸਟਲੈਟ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਚਾਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੈ.
he must recharge the chestplate every day or else risk the shrapnel killing him.

ਸਟਾਰਕ ਨਿ newsਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਵਰ ਸਟੋਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਉਸ ਦਾ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਨਿਜੀ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਸਕਟ ਹੈ.
the cover story that stark tells the news media and general public is that iron man is his presumably robotic personal bodyguard, and corporate mascot.

ਇਸ ਲਈ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਬਲੈਕ ਵਿਡੋ, ਕ੍ਰਾਈਮਸਨ ਡਾਇਨਾਮੋ, ਅਤੇ ਟਾਈਟੈਨਿਅਮ ਮੈਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂਡਰਿਨ ਵਰਗੇ ਸੁਤੰਤਰ ਖਲਨਾਇਕ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲਈ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
to that end, iron man fights threats to his company e.g., communist opponents black widow, the crimson dynamo, and the titanium man , as well as independent villains like the mandarin who eventually becomes his greatest enemy .

ਕੋਈ ਵੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਲੇਬੁਆਏ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਜਨਤਕ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
no one suspects stark of being iron man, as he cultivates a strong public image of being merely a rich playboy and industrialist.

ਲੜੀਵਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਚੱਪੀਦਾਰ ਹੈਰੋਲਡ "ਹੈਪੀ" ਹੋਗਨ, ਅਤੇ ਸੈਕਟਰੀ ਵਰਜੀਨੀਆ "ਪੇਪਰ" ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੋਹਰੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
two notable members of the series' supporting cast, at this point, are his personal chauffeur harold "happy" hogan, and secretary virginia "pepper" both of whom he eventually reveals his dual identity.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜੇਮਜ਼ ਰੋਡਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
meanwhile, james rhodes finds his own niche as stark's personal pilot, ultimately revealing himself to be a man of extraordinary skill and daring, in his own right.

ਇਸ ਲੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁ earlyਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
the series took an anti-communist stance in its early years, which was softened as public and therefore, presumably, reader opposition rose to the vietnam war.

ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਇ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ.
this change evolved in a series of storylines featuring stark profoundly reconsidering his political opinions, and the morality of manufacturing weapons for the u.s. military.

ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੰਕਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਅੰਤ ਨੂੰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ' ਲਈ ਅਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ.
stark shows himself to be occasionally arrogant, and willing to act unethically in order to 'let the ends justify the means'.

ਇਹ ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
this leads to personal conflicts with the people around him, both in his civilian and superhero identities.

ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿੱਜੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸ਼ੀਲਡ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ
stark uses his vast personal fortune not only to outfit his own armor, but also to develop weapons for s.h.i.e.l.d.

ਹੋਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਐਵੈਂਜਰਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਇਨਜੈੱਟਸ ਅਤੇ, ਐਕਸ-ਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਕ.
other technologies e.g., quinjets used by the avengers and, the image inducers used by the x-men.

ਆਖਰਕਾਰ, ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
eventually, stark's heart condition is discovered by the public and resolved with an artificial heart transplant.

1970 ਅਤੇ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਣਾਉਦੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਖਤਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
1970s and early 1980sedit later on, stark expands on his armor designs and begins to build his arsenal of specialized armors for particular situations such as for space travel and stealth.

ਸਟਾਰਕ "ਬੋਤਲ ਵਿਚ ਡੈਮਨ" ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
stark develops a serious dependency on alcohol in the "demon in a bottle" storyline.

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਸ਼ੀਲਡ ਹੈ
the first time it becomes a problem is when stark discovers that the national security agency s.h.i.e.l.d.

ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹਿੱਤ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ.
has been buying a controlling interest in his company in order to ensure stark's continued weapons development for them.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਨੇਕ ਨਾਬਾਲਗ ਨਿਗਰਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਜਸਟਿਨ ਹਥੌੜੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਪਤਾ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
at the same time, it was revealed that several minor supervillains armed with advanced weapons who had bedeviled stark throughout his superhero career were in fact in the employ of stark's business rival, justin hammer who began to plague stark more directly.

ਹਥੌੜੇ ਦੀਆਂ ਹੇਰਾਫੇਰੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
at one point in hammer's manipulations, the iron man armor is even taken over and used to murder a diplomat.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although iron man is not immediately under suspicion, stark is forced to hand the armor over to the authorities.

ਆਖਰਕਾਰ ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਰੋਡਜ਼, ਜੋ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਪਾਇਲਟ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੈਮਰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੇਡੇਵਿਲ ਸਟਾਰਕ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ.
eventually stark and rhodes, who is now his personal pilot and confidant, track down and defeat those responsible, although hammer would return to bedevil stark again.

ਉਸਦੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਬੈਥਨੀ ਕੈਬੇ, ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, ਸਟਾਰਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
with the support of his then-girlfriend, bethany cabe, his friends and his employees, stark pulls through these crises and overcomes his dependency on alcohol.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਆਰਥਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
even as he recovers from this harrowing personal trial, stark's life is further complicated when he has a confrontation with doctor doom that is interrupted by an opportunistic enemy sending them back in time to the time of king arthur.

ਇਕ ਵਾਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੇ ਡੌਰੂ ਦੁਆਰਾ ਮੋਰਗਨ ਲੇ ਫਾਯ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਲਾਤਵੀਅਨ ਸ਼ਾਸਕ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ.
once there, iron man thwarts doom's attempt to solicit the aid of morgan le fay, and the latverian ruler swears deadly be indulged sometime after the two return to their own time.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਡੂਮਕੁਆਸਟ ਵਜੋਂ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
this incident was collected and published as doomquest.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਬੇਰਹਿਮ ਵਿਰੋਧੀ, ਓਬਾਡੀਆ ਸਟੇਨ, ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ pਹਿ .ੇਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
some time later, a ruthless rival, obadiah stane, manipulates stark emotionally into a serious relapse.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਟਾਰਕ ਸਟਾਰਨ ਤੋਂ ਸਟਾਰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਘਰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਬੇਰੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਡਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਖਤਰਬੰਦ ਪਛਾਣ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as a result, stark loses control of stark international to stane, becomes a homeless alcohol-abusing vagrant and gives up his armored identity to rhodes, who becomes the new iron man for a lengthy period of time.

ਆਖਰਕਾਰ, ਸਟਾਰਕ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸਰਕਟ ਮੈਕਸਿਮਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
eventually, stark recovers and joins a new startup, circuits maximus.

ਸਟਾਰਕ ਨਵੇਂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁੜ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
stark concentrates on new technological designs, including building a new set of armor as part of his recuperative therapy.

ਰ੍ਹੋਡਜ਼ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਬੇਵਕੂਫ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਲੀਬਰੇਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
rhodes continues to act as iron man but steadily grows more aggressive and paranoid, due to the armor not having been calibrated properly for his use.

ਆਖਰਕਾਰ ਰੋਡਜ਼ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸ਼ਸਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਪਈ.
eventually rhodes goes on a rampage, and stark has to don a replica of his original armor to stop him.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਟਾਰਕ ਸਟੇਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਸਤ੍ਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਆਇਰਨ ਮੋਨਜਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ.
fully recovered, stark confronts stane who has himself designed a version of armor based on designs seized along with stark international, dubbing himself the 'iron monger'.

ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਕੇ ਸਟੇਨ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮਾ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
defeated in battle, stane, rather than give stark the satisfaction of taking him to trial, commits suicide.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਕਿਸਮਤ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਟਾਰਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ, ਸਟਾਰਕ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
shortly thereafter, stark regains his personal fortune, but decides against repurchasing stark international until much later he instead creates stark enterprises, headquartered in los angeles.

1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਕ ਹੋਰ ਬਖਤਰਬੰਦ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਗਿਆ ਜੋ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਉਸਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਪਾਈਮਾਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
late 1980s and 1990sedit in an attempt to stop other people from misusing his designs, stark goes about disabling other armored heroes and villains who are using suits based on the iron man technology, the designs of which were stolen by his enemy spymaster.

ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲੋਹੇ ਦੇ ਆਦਮੀ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ.
his quest to destroy all instances of the stolen technology severely hurts his reputation as iron man.

ਸਟੀਲਟ ਮੈਨ ਵਰਗੇ ਨਾਬਾਲਗ ਖ਼ਲਨਾਇਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਿੰਗਰੇ ​​ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਪਰੇਟ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ.
after attacking and disabling a series of minor villains such as stilt-man, he attacks and defeats the government operative known as stingray.

ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟਿੰਗਰੇ ​​ਦਾ ਬਸਤ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
the situation worsens when stark realizes that stingray's armor does not incorporate any of his designs.

ਉਹ ਲੁਕਵੇਂ hisੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਅੱਗ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ".
he publicly "fires" iron man while covertly pursuing his agenda.

ਉਹ ਸ਼ੀਲਡ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਠੱਗ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੀ ਕਵਰ ਸਟੋਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he uses the cover story of wanting to help disable the rogue iron man to infiltrate and disable the armor of the s.h.i.e.l.d.

ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡਰੋਇਡਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਰਡਸਮਨਾਂ ਦੇ ਕਵਚ ਨੂੰ ਅਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣਾ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
operatives known as the mandroids, and disabling the armor of the guardsmen, in the process allowing some of the villains that they guard to escape.

ਇਸ ਨਾਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this leads the united states government to declare iron man a danger and an outlaw.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਫਿਰ ਰੂਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸੋਵੀਅਤ ਟਾਇਟਿਨਿਅਮ ਮੈਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
iron man then travels to russia where he inadvertently causes the death of the soviet titanium man during a fight.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਿਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਨਾਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
returning to the u.s., he faces an enemy commissioned by the government named firepower.

ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਟਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਿਆ.
unable to defeat him head on, stark fakes iron man's demise, intending to retire the suit permanently.

ਜਦੋਂ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਠੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸੂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ.
when firepower goes rogue, stark creates a new suit, claiming that a new person is in the armor.

ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਖਤਰ ਦਾ ਸਾਈਬਰਨੇਟਿਕ ਇੰਟਰਫੇਸ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
stark's health continues to deteriorate, and he discovers the armor's cybernetic interface is causing irreversible damage to his nervous system.

ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਕੈਥੀ ਡੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ' ਤੇ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਰੰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
his condition is aggravated by a failed attempt on his life by kathy dare, a mentally unbalanced former lover, which injures his spine, paralyzing him.

ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨਰਵ ਚਿੱਪ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ.
stark has a nerve chip implanted into his spine to regain his mobility.

ਫਿਰ ਵੀ, ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਸਫਲਤਾ ਵੱਲ ਆਪਣੀ ਸਲਾਇਡ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਨਕਲੀ ਨਰਵ ਸਰਕਟਰੀ ਤੋਂ ਬਣੀ "ਚਮੜੀ" ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
still, stark's nervous system continues its slide towards failure, and he constructs a "skin" made up of artificial nerve circuitry to assist it.

ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਰਿਮੋਟ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸ਼ਸਤਰ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਆਫ ਸਾਇਲੈਂਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਟੈਲੀਪ੍ਰੀਸੈਂਸ ਸੂਟ ਨਾਕਾਫੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
stark begins to pilot a remote-controlled iron man armor, but when faced with the masters of silence, the telepresence suit proves inadequate.

ਸਟਾਰਕ ਫਿਰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਸੂਟ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਵੇਰੀਏਬਲ ਥ੍ਰੇਟ ਰਿਸਪਾਂਸ ਬੈਟਲ ਸੂਟ", ਜੋ ਕਿ ਯੁੱਧ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
stark then designs a more heavily armed version of the suit to wear, the "variable threat response battle suit", which becomes known as the war machine armor.

ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ultimately, the damage to his nervous system becomes too extensive.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰ੍ਹੋਡਸ ਸਟਾਰਕ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ਜ਼ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਦੌੜ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਆਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਯੁੱਧ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਬਖਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
faking his death, stark places himself in suspended animation to heal as rhodes takes over both the running of stark enterprises and the mantle of iron man, although he utilizes the war machine armor.

ਸਟਾਰਕ ਆਖਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚਿੱਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਰਿਕਵਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
stark ultimately makes a full recovery by using a chip to reprogram himself and resumes the iron man identity.

ਜਦੋਂ ਰੋਡਜ਼ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਦੋਸਤ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਰੋਡਜ਼ ਇਕੱਲੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
when rhodes learns that stark has manipulated his friends by faking his own death, he becomes enraged and the two friends part ways, rhodes continuing as war machine in a solo career.

ਕਹਾਣੀ ਚਾਪ "ਦਿ ਕਰਾਸਿੰਗ" ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਅਵੈਂਜਰਜ਼ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਗੱਦਾਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਂ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਕੰਗ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ.
the story arc "the crossing" reveals iron man as a traitor among the avengers' ranks, due to years of manipulation by the time-traveling dictator kang the conqueror.

ਸਟਾਰਕ, ਕੰਗ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਲੀਪਰ ਏਜੰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਕਿicksਜ਼ਿਲਵਰ ਦੀ ਧੀ ਲੂਨਾ ਦੀ ਨਾਨੀ ਮਰੀਲਾ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ deਰਤ ਯੈਲੋਜੈਕਟ, ਰੀਟਾ ਡੀਮਾਰਾ, ਫਿਰ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਮਾਂਡਾ ਚਾਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।
stark, as a sleeper agent in kang's thrall, kills marilla, the nanny of crystal and quicksilver's daughter luna, as well as rita demara, the female yellowjacket, then amanda chaney, an ally of the avengers.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਫਾਰਵਰ ਸੀਮਿਤ ਸੀਰੀਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਕ ਵਿਵੇਸਿਤ ਅਮਰੌਰਸ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the avengers forever limited series later retcons these events as the work of a disguised immortus, not kang, and that the mental control had gone back only a few months.

ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਗ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਾਲੀ, ਟੀਮ ਇਕ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੀ ਐਂਥਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਟਾਈਮਲਾਈਨ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
needing help to defeat both stark and the ostensible kang, the team travels back in time to recruit a teenaged anthony stark from an alternate timeline to assist them.

ਨੌਜਵਾਨ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਐਵੈਂਜਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ.
the young stark steals an iron man suit in order to aid the avengers against his older self.

ਉਸਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖੁਦ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵੱਡੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the sight of his younger self shocks the older stark enough for him to regain momentary control of his actions, and he sacrifices his life to stop kang.

ਨੌਜਵਾਨ ਸਟਾਰਕ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਵਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, "ਆਪਣੀ" ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the young stark later builds his own suit to become the new iron man, and, remaining in the present day, gains legal control of "his" company.

ਓਨਸਲਾਫਟ ਨਾਮਕ ਜੀਵ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਅੱਲੜ ਉਮਰ ਦਾ ਸਟਾਰਕ ਕਈ ਹੋਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during the battle with the creature called onslaught, the teenaged stark dies, along with many other superheroes.

ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਨੇ “ਹੀਰੋਜ਼ ਰੀਬਰਨ” ਜੇਬ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ “ਮਰੇ” ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਂਥਨੀ ਸਟਾਰਕ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬਾਲਗ਼ ਹੀਰੋ ਹੈ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਜੇਬਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਹਨ ਮੌਜੂਦ
franklin richards preserves these "dead" heroes in the "heroes reborn" pocket universe, in which anthony stark is once again an adult hero franklin recreates the heroes in the pocket universe in the forms he is most familiar with rather than what they are at the present.

ਪੁਨਰ ਜਨਮਿਆ ਬਾਲਗ ਸਟਾਰਕ, ਸਧਾਰਣ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸਲ ਸਟਾਰਕ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ "ਦਿ ਕਰਾਸਿੰਗ" ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਰਿਚਰਡਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀਤਾ.
the reborn adult stark, upon returning to the normal marvel universe, merges with the original stark, who had died during "the crossing", but was resurrected by franklin richards.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਐਂਥਨੀ ਸਟਾਰਕ ਅਸਲ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਐਂਥਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਮੰਨਦੀ ਹੈ.
this new anthony stark possesses the memories of both the original and teenage anthony stark, and thus considers himself to be essentially both of them.

ਲਾਅ ਫਰਮ ਨੈਲਸਨ ਐਂਡ ਮੁਰਦੋਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜਜ਼ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁਜੀਕਾਵਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ, ਇਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ, ਸਟਾਰਕ ਸਲਿutionsਸ਼ਨਜ਼ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ.
with the aid of the law firm nelson & murdock, he successfully regains his fortune and, with stark enterprises having been sold to the fujikawa corporation following stark's death, sets up a new company, stark solutions.

ਉਹ ਜੇਬ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਤੋਂ ਮੁੜ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he returns from the pocket universe with a restored and healthy heart.

ਏਵੈਂਜਰਸ ਸੁਧਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਣਵਾਈ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ.
after the avengers reform, stark demands a hearing be convened to look into his actions just prior to the onslaught incident.

ਗ਼ਲਤ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਐਵੈਂਜਰਸ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
cleared of wrongdoing, he rejoins the avengers.

2000sedit ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਕਵਚ ਅਸਫਲ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸੂਝਵਾਨ ਕੰਪਿ systemsਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
2000sedit at one point, stark's armor becomes sentient despite fail-safes to prevent its increasingly sophisticated computer systems from doing so.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਕ ਇਸ "ਜੀਵਿਤ" ਕਵਚ ਦਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੁਧਾਰੀ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
initially, stark welcomes this "living" armor for its improved tactical abilities.

ਸ਼ਸਤਰ ਵਧੇਰੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the armor begins to grow more aggressive, killing indiscriminately and eventually desiring to replace stark altogether.

ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਆਖਰੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ, ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪਿਆ.
in the final confrontation on a desert island, stark suffers another heart attack.

ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ, ਨਕਲੀ ਦਿਲ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ.
the armor sacrifices its own existence to save its creator's life, giving up essential components to give stark a new, artificial heart.

ਇਹ ਨਵਾਂ ਦਿਲ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਟਾਰਕ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰਨ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this new heart solves stark's health problems, but it does not have an internal power supply, so stark becomes once again dependent on periodic recharging.

ਭਾਵੁਕ ਬਖਤਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਡਲ ਵਰਜ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ.
the sentient armor incident so disturbs stark that he temporarily returns to using an unsophisticated early model version of his armor to avoid a repeat incident.

ਉਹ ਤਰਲ ਧਾਤੂ ਸਰਕਟਰੀ ਨੂੰ ਐਸ ਕੇਆਈਐਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
he dabbles with using liquid metal circuitry known as s.k.i.n.

ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੁਰਖਿਅਤ ਸ਼ੈੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਖਤ ਧਾਤ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
that forms into a protective shell around his body, but eventually returns to more conventional hard metal armors.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਟਾਰਕ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੁਮੀਕੋ ਫੁਜੀਕਾਵਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
during this time, stark engages in a romance with rumiko fujikawa first appearance in iron man vol.

3 4, ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਧੀ ਜਿਸਨੇ "ਹੀਰੋਜ਼ ਰੀਬਰਨ" ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ.
3 4 , a wealthy heiress and daughter of the man who had taken over his company during the "heroes reborn" period.

ਸਟਾਰਕ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਨੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਟਾਈਬੇਰੀਅਸ ਸਟੋਨ ਨਾਲ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਜ਼ੇਦਾਰ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਰੁਮੀਕੋ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੁਸਤ ਹੈ.
her relationship with stark endures many highs and lows, including an infidelity with stark's rival, tiberius stone, in part because the fun-loving rumiko believes that stark is too serious and dull.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਭਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਈਪੋਰਟਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਰੁਮੀਕੋ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ.
their relationship ends with rumiko's death at the hands of an iron man impostor in iron man vol.

3 87.
3 87.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵੋਲ ਵਿਚ.
in iron man vol.

3 55 ਜੁਲਾਈ 2002, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਪਣੀ ਦੋਹਰੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨਕਲ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਝੌਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸ਼ਸਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ. ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ, ਖੁਦ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ.
3 55 july 2002 , stark publicly reveals his dual identity as iron man, not realizing that by doing so, he has invalidated the agreements protecting his armor from government duplication, since those contracts state that the iron man armor would be used by an employee of tony stark, not by stark himself.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੌਜ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਖਰਾਬ ਸੁਭਾਅ ਲਗਭਗ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਪਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਟਾਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਸੈਕਟਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ.
when he discovers that the united states military is again using his technology, and its defective nature nearly causes a disaster to washington, d.c. which iron man barely manages to avert, stark accepts a presidential appointment as secretary of defense.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in this way, he hopes to monitor and direct how his designs are used.

“ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਡਿਸਸੈਮਬਲਡ” ਸਟੋਰੀਲਾਈਨ ਵਿਚ, ਸਟਾਰਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਲਾਤਵੀਅਨ ਰਾਜਦੂਤ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਸਕਾਰਲੇਟ ਡੈਣ ਦੁਆਰਾ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ.
in the "avengers disassembled" storyline, stark is forced to resign after launching into a tirade against the latverian ambassador at the united nations, being manipulated by the mentally imbalanced scarlet witch, who destroys the avengers mansion and kills several members.

ਸਟਾਰਕ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
stark publicly stands down as iron man, but actually continues using the costume.

ਉਹ ਰੈਫਟ ਤੋਂ ਚਲ ਰਹੀ ਬਰੇਕਆ .ਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਐਵੈਂਜਰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ.
he joins the avengers in stopping the breakout in progress from the raft and even saves captain america from falling.

ਟੋਨੀ ਨੇ ਐਵੈਂਜਰਜ਼ ਬੇਸ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਟਾਵਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
tony changes the avengers base to stark tower.

ਗੋਸਟ, ਦਿ ਲਿਵਿੰਗ ਲੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸਪਾਈਮਾਸਟਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਵਾਦ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the ghost, the living laser and spymaster reappear and shift iron man from standard superhero stories to dealing with politics and industrialism.

ਨਿ a ਐਵੈਂਜਰਸ ਇਲੁਮਿਨਾਟੀ 1 ਜੂਨ 2006 ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਕਸ, ਮਿਸਟਰ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ, ਬਲੈਕ ਬੋਲਟ, ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਂਜ ਅਤੇ ਨਾਮੋਰ ਸਮੇਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
new avengers illuminati 1 june 2006 reveals that years before, stark had started participating with a group of leaders including the black panther, professor x, mister fantastic, black bolt, doctor strange, and namor.

ਮਾਰਵਲ ਦੁਆਰਾ ਇਲੁਮੀਨਾਟੀ ਨਾਮਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਟੀਚਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ ਨੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the goal of the group dubbed the illuminati by marvel was to strategize overarching menaces, in which the black panther rejects a membership offer.

ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਲਈ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
stark's goal is to create a governing body for all superheroes in the world, but the beliefs of its members instead force them all to share vital information.

"ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ" ਸੰਪਾਦਿਤ "ਸਿਵਲ ਵਾਰ" ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਟੈਮਫੋਰਡ, ਕਨੈਟੀਕਟ ਵਿਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਸਣੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਲਾਕਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਨਿ war ਵਾਰੀਅਰਜ਼, ਸੁਪਰ- ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਰੋਸ ਹੈ. ਮਨੁੱਖ.
"civil war"edit in the "civil war" storyline, after the actions of inexperienced superheroes the new warriors result in the destruction of several city blocks, including the elementary school, in stamford, connecticut, there is an outcry across america against super-humans.

ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਸੁਪਰਹਿਮਾਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
learning of the government's proposed plans, tony stark suggests a new plan to instigate a superhuman registration act.

ਇਹ ਐਕਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਰ ਸੁਪਰ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਏਜੰਟਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗਾ।
the act would force every super-powered individual in the u.s. to register their identity with the government and act as licensed agents.

ਇਹ ਐਕਟ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਸੁਪਰ-ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਟੋਨੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
the act would force inexperienced super-humans to receive training in how to use and control their abilities, something in which tony strongly believes.

ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਪਾਇਲਟ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਮਾਸੂਮ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਅਪਰਾਧ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਪਾਇਆ ਹੈ।
since his struggle with alcoholism, stark has carried a tremendous burden of guilt after nearly killing an innocent bystander while piloting the armor drunk.

ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਦੇ ਰੀਡ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਡਾ. ਹੈਨਰੀ "ਹੈਂਕ" ਪਿਮ ਦੋਵੇਂ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
reed richards of the fantastic four and dr. henry "hank" pym both agree with stark's proposal unfortunately, not everyone does.

ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਬਦਮਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੱਖੀ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ.
after captain america is ordered to bring in anyone who refuses to register, he and other anti-registration superheroes go rogue, coming into conflict with the pro-registration heroes, led by iron man.

ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ.
the war ends when captain america surrenders to prevent further collateral damage and civilian casualties, although he had defeated stark by defusing his armor.

ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਸ਼ੀਲਡ ਦਾ ਨਵਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਵੇਂਜਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸਮੂਹ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
stark is appointed the new director of s.h.i.e.l.d., and organizes a new government-sanctioned group of avengers.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
shortly afterwards, captain america is assassinated while in custody.

ਇਹ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਥਰੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ".
this leaves stark with a great amount of guilt and misgivings about the cost of his victory and he tearfully states that "it wasn't worth it".

ਉਹ ਬੈਨ ਗ੍ਰੀਮ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਾਰਵੇਲ, ਰਿਕ ਜੋਨਸ, ਟੀ'ਚੱਲਾ ਅਤੇ ਸੈਮ ਵਿਲਸਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਥਰਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he serves as one of the pallbearers at the memorial service for captain america, along with ben grimm, ms. marvel, rick jones, t'challa and sam wilson.

"ਗੁਪਤ ਹਮਲਾ" ਸੰਪਾਦਨ 2008 ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ, ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ "ਇਨਵਿਨਸੀਬਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲੇਖਕ ਮੈਟ ਫਰੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਸਾਲਵਾਡੋਰ ਲਰੋਕਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
"secret invasion"edit to tie into the 2008 iron man feature film, marvel launched a new iron man ongoing series, the invincible iron man, with writer matt fraction and artist salvador larocca.

ਲੜੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ "ਦਿ ਪੰਜ ਸੁਪਨੇ", ਜਿਸ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨੇਮਿਸ ਓਬਦਿਆ ਸਟੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ ਸਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ.
the series inaugural six-part storyline was "the five nightmares", which saw stark targeted by ezekiel stane, the son of stark's former nemesis, obadiah stane.

"ਗੁਪਤ ਹਮਲੇ" ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਉਲਟ੍ਰੌਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਬਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਸਪਾਈਡਰ-ਵੂਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਕ੍ਰੈਲ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਐਲੇਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਗਿਆ.
in the "secret invasion" storyline, after tony stark survives an encounter with ultron taking over his body, he is confronted in the hospital by spider-woman, holding the corpse of a skrull posing as elektra.

ਸਕ੍ਰਲਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋ ਕੇ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਇਲੀਮੁਨਾਟੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ.
becoming keenly aware of the upcoming invasion of the skrulls, tony gathers the illuminati and reveals the corpse to them, declaring that they are at war.

ਬਲੈਕ ਬੋਲਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੌਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਮੋਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਕ੍ਰੌਲਜ਼ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੁਐਡਰਨ, ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਇਲੁਮਿਨਾਤੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ andਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਕ੍ਰੂਅਲਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
after black bolt reveals himself as a skrull and is killed by namor, a squadron of skrulls attack, forcing tony to evacuate the other illuminati members and destroy the area, killing all the skrulls.

ਇਹ ਸਮਝਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਮੈਂਬਰ ਸਾਰੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
realizing that they are incapable of trusting each other, the members all separate to form individual plans for the oncoming invasion.

ਸ਼ਾਰਕ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਪਰਦੇਸੀ ਸਕ੍ਰੌਲ ਨਸਲ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਘੁਸਪੈਠ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਟਾਰਕਟੈਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਅਯੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਸੀ, ਦੁਆਰਾ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
stark is discredited and publicly vilified after his inability to anticipate or prevent a secret infiltration and invasion of earth by the shape-shifting alien skrull race, and by the skrull disabling of his starktech technology, which had a virtual monopoly on worldwide defense.

ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੀਲਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ
after the invasion, the u.s. government removes him as head of s.h.i.e.l.d.

ਅਤੇ ਏਵੈਂਜਰਸ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਿਲ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦੇ ਹਨ.
and disbands the avengers, handing control of the initiative over to norman osborn.

"ਡਾਰਕ ਰਾਜ" ਸੋਧਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸਟਾਰਕ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਵਾਇਰਸ ਅਪਲੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਸੋਬਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਓਸੋਬਰਨ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਸਲੂਕੀ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
"dark reign"edit with his extremis powers failing, stark uploads a virus to destroy all records of the registration act, thus preventing osborn from learning the identities of his fellow heroes and anything that osborn could possibly exploit, including repulsor generators.

ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਉਸ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਨਕਲ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਕ ਵਾਧੂ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਚ ਭੱਜਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the only copy of that database remaining is in stark's brain, which he is trying to delete bit by bit while on the run in one of his extra armors.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗੌੜਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਮਾਨਸਿਕ ਡੇਟਾਬੇਸ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਸੰਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਗਲਤ ਹਿੱਸੇ ਜਦੋਂ ਓਸਬਰਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ.
as norman osborn has him hunted as a fugitive, stark travels worldwide on his quest to wipe out his mental database, going so far as to inflict brain damage on himself in order to ensure that the relevant information is wiped as a suicide attempt could damage the wrong parts of his brain while leaving osborn with enough material to salvage the right information.

ਜਦੋਂ ਓਸੋਬਨ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਟਾਰਕ' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ-ਮਾਰਦਾ ਕੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਪੇਪਰ ਪੱਟਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਕੁੱਟਮਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਓਸਬਰਨ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਹਮਦਰਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
when osborn personally catches up to the debilitated stark and beats him savagely, pepper potts broadcasts the beatings worldwide, costing osborn credibility and giving stark public sympathy.

ਸਟਾਰਕ ਇੱਕ ਬਨਸਪਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡੋਨਲਡ ਬਲੇਕ ਨੂੰ ਨੌਰਸ-ਦੇਵਤਾ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਥਰ ਪਾਵਰ ਅਟਾਰਨੀ ਦੀ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
stark goes into a vegetative state, having previously granted donald blake alter ego of the norse-god superhero thor power of attorney.

ਪੇਪਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ‘ਮੁਕਤ’ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲੇਕ ਅਤੇ ਬਕੀ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਜੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਪੇਪਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਬਾਰੇ ਕਿ ਟੋਨੀ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਸਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ.
a holographic message stored in pepper's armor reveals that stark had developed a means of 'rebooting' his mind from his current state prior to his destruction of the database, with blake and bucky resolving to use it to restore him to normal despite stark's offer in the message to stay in his current state if it would make things easier and pepper's own uncertainty about the fact that tony can come back when so many others cannot.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਜਾਗਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
meanwhile, in stark's subconscious, he is trapped in a scenario where figments of his own mind are preventing him from moving on and returning to the waking world.

ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬੱਕੀ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਂਜ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when the procedure fails to work, bucky calls in doctor strange, who attempts to and succeeds in restoring stark back to consciousness.

ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਬੈਕਅਪ ਸਟਾਰਕ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ.
it turns out the backup stark created was made prior to the civil war, and as such he does not remember anything that took place during the event, although he still concludes after reviewing his past actions that he would not have done anything differently.

ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਝਪਕਣਾ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਰਕ ਰਿਐਕਟਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
his brain damage means that he is now dependent on an arc reactor to sustain his body's autonomous functions such as breathing, blinking and a heartbeat due to the brain damage he sustained.

"ਸੀਜ" ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ "ਘੇਰਾਬੰਦੀ" ਸੰਪਾਦਿਤ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਡਾ. ਡੋਨਾਲਡ ਬਲੇਕ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਹਿੱਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
2010sedit "siege"edit in the "siege" storyline, tony stark is seen under the care of dr. donald blake and maria hill.

ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਅਸਗਰਡ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਲੇਕ ਮਾਰੀਆ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
when the two spot the attack on asgard, blake tells maria to run away with stark.

ਹਿੱਲ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਬਲੇਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਥੋਰ ਵਜੋਂ, ਓਸੋਬਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਸੇਂਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
hill leaves stark to assist blake, now as thor, after his ambush by osborn and his attack dog the sentry.

ਹਿੱਲ ਥੋਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਬ੍ਰੌਕਸਟਨ ਲੈ ਆਇਆ.
hill rescues thor and brings him back to broxton to recuperate.

ਜਦੋਂ ਓਸਬਰਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੌਰਨ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਕਸਟਨ ਵਿਖੇ ਥੋਰ ਅਤੇ ਹਿੱਲ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਥੋਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when osborn declares martial law and unleashes daken and the sentry on broxton to root out thor and hill, thor reveals himself to defend the town.

ਹਿੱਲ ਵਾਪਸ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਲੁਕਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ' ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਯੰਗ ਐਵੇਂਜਰਸ ਦੀ ਸਪੀਡ ਦੁਆਰਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੂਟਕੇਸ ਹੈ ਜੋ ਐਡਵਿਨ ਜਾਰਵਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
hill returns to tony stark's hiding place to move him to a safer location and are joined soon after by speed of the young avengers, who holds a certain indestructible suitcase that edwin jarvis had given captain america earlier.

ਹਿੱਲ ਨੇ ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਸਟਾਰਕ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੀਡ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਸ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
hill orders speed to surrender when stark stops her and asks speed to give him the case.

ਜਦੋਂ ਓਸਬਰਨ ਨਿ a ਐਵੈਂਜਰਸ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਐਮ ਕੇ iii ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸੋਬਨ ਦੇ ਆਇਰਨ ਪੈਟਰੋਅਟ ਸ਼ਸਤਰ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਹੈ.
while osborn is battling the new avengers, stark appears in a variant of his mk iii armor and proceeds to disable osborn's iron patriot armor.

ਓਸੋਬਨ ਨੇ ਸੇਂਟਰੀ ਨੂੰ ਅਸਗਰਡ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਕਿ ਐਵੈਂਜਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜੋ ਸੈਂਟੀਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋਰ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅੱਗੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
osborn orders the sentry to annihilate asgard, rather than allow the avengers to have it, which the sentry does, practically leveling the city before the horrified eyes of thor.

ਅਸਗਰਡ ਦੇ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਰਹਿਤ ਓਸੌਨ ਬਕਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ 'ਉਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਰਿਹਾ ਸੀ' ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਵਾਇਡਜ਼ ਵਾਲੀ ਸੰਤਰੀ ਵੱਲ ਸੀ।
after asgard falls, literally, stark stands alongside his fellow heroes, as the now armor-free osborn exclaims they are all doomed and he 'was saving them from him' pointing up towards a void-possessed sentry hovering over them.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੋਇਡ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਰਨ ਸਟੋਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
as the void tears apart the teams, loki gives them the power to fight back through the norn stones.

ਜਦੋਂ ਵੋਇਡ ਲੋਕੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਥੋਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੀਵ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ.
when the void kills loki, thor's rage-fueled blows rattle the creature.

ਟੋਨੀ ਫਿਰ ਥੋਰ ਨੂੰ ਵਾਈਡ ਨੂੰ ਅਸਗਰਡ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ.
tony then tells thor to get the void away from asgard, which he does.

ਟੋਨੀ ਫਿਰ ਕਮਾਂਡਰਡ ਹੈਮਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
tony then drops the commandeered h.a.m.m.e.r.

ਹੈਲੀਕਾੱਰਅਰ 'ਬੁਲੇਟ ਵਾਂਗ', ਵਾਇਡ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ.
helicarrier 'as a bullet', subduing the void.

ਜਦੋਂ ਰਾਬਰਟ ਰੇਨੋਲਡਸ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਥੋਰ ਬੇਨਤੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੋਇਡ ਮੁੜ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when robert reynolds begs to be killed, thor denies the request, but is forced to when the void resurfaces.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਪਰ-ਹਿ humanਮਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਅਸਲਾ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sometime later, the super-human registration act is repealed and tony is given back his company and armory.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਏਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ, ਥੌਰ ਸਟਾਰਕ ਟਾਵਰ ਤੇ ਇਕ ਬਾਕੀ ਅਸਗਰਡੀਅਨ ਟਾਵਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਵਾਰ ਪਹਿਰਾਬੁਰਜ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ.
as a symbol for their heroics and their new unity, thor places a remaining asgardian tower on stark tower where the watchtower once stood.

"ਬਹਾਦਰੀ ਯੁੱਗ" ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ 2010-2011 "ਸਟਾਰਕ ਰੇਸ਼ੇਂਟ" ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਮਿਸਟਰ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਸਤਰ, ਬਲੀਡਿੰਗ ਐਜ ਬਣਾਇਆ.
"heroic age"edit in the 2010-2011 "stark resilient" storyline, tony builds a new armor, the bleeding edge, with the help of mister fantastic.

ਇਹ ਨਵਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਟੋਨੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਜਮਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੈਪੂਲਸਰ ਟੈਕ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
this new armor fully utilizes the repulsor tech battery embedded in his chest to power tony's entire body and mind thus allowing him access to extremis once more.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੈਟਰੀ ਉਸਦੇ "ਦਿਲ" ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੋ ਚੀਜ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
furthermore, the battery operates as his "heart" and is predominantly the only thing keeping him alive.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕੰਪਨੀ, ਸਟਾਰਕ ਰੈਸਲਿਐਂਟ ਬਣਾਏਗੀ.
later, tony announces that he will form a new company, stark resilient.

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਮੁਫਤ energyਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਾਪਸੰਦ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
he states that he will stop developing weapons, instead, he plans to use his repulsor technology to give free energy to the world.

ਜਸਟਿਨ ਅਤੇ ਸਾਸ਼ਾ ਹੈਮਰ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਖਤਰਬੰਦ ਨਾਇਕ, ਡੀਟ੍ਰਾਯੇਟ ਸਟੀਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
justine and sasha hammer create their own armored hero, detroit steel, to take stark's place as the army's leading weapons-builder.

ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
stark's plan consists of building two repulsor-powered cars.

ਹੈਮਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the hammers try to foil his efforts.

ਪਹਿਲੀ ਕਾਰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੀਟ੍ਰੋਇਟ ਸਟੀਲ ਸਟਾਰਕ ਰੈਸਲਿਟਰ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟੋਨੀ ਦੂਜੀ ਕਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the first car is destroyed by sabotage, while detroit steel attacks stark resilient's facilities while tony tests the second car.

ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਟੋਨੀ ਹਥੌੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਕਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਫਲ ਵਪਾਰਕ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
through a legal maneuver, tony is able to get the hammers to stop their attacks and releases a successful commercial about his new car.

"ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਡਰੋ" ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ 2011 ਵਿੱਚ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਡਰੋ" ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਪ, ਡਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਓਡਿਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
"fear itself"edit in the 2011 "fear itself" storyline, earth is attacked by the serpent, the god of fear and the long-forgotten brother of odin.

ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਗ੍ਰੇ ਗਾਰਗੋਏਲ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੋੱਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
in paris, iron man fights grey gargoyle, who has become mokk, breaker of faith and one of the serpent's worthy.

ਮੋੱਕ ਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡੈਟ੍ਰੋਇਟ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
mokk leaves iron man unconscious and transforms detroit steel into stone.

ਜਦੋਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੋਕ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ.
when iron man awakens, he sees that mokk has turned all the people in paris to stone and left.

ਸੱਪ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ, ਟੋਨੀ ਓਡੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੂੰ 'ਕੁਰਬਾਨ' ਕਰਨ ਦੀ ਬੋਤਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਸਵਰਟਲਫਾਈਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
to defeat the serpent's army, tony drinks a bottle of 'sacrificing' his gain an audience with odin, who allows tony to enter the realm of svartalfheim.

ਉਥੇ, ਟੋਨੀ ਅਤੇ ਸਵਰਟਲਫਾਈਮ ਦੇ ਬੌਨੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਏਵੈਂਜਰਸ ਵਰਥੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ.
there, tony and the dwarves of svartalfheim work to build weapons the avengers can use against the worthy.

ਟੋਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਰੂ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਵੈਂਜਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਖਰੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
tony upgrades his armor with uru-infused enchantments and delivers the finished weapons to the avengers, who use them for the final battle against the serpent's forces.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਥੋਰ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron man watches as thor kills the serpent, but dies in the process.

ਲੜਾਈ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਨੀ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ieldਾਲ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਤੋੜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ theਾਲ ਹੁਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
after the battle is over, tony melts down the weapons he created and repairs captain america's shield, which had been broken by serpent, and gives it back to captain america, telling him that the shield is now stronger.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਓਡਿਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਗਲੀ ਦਲੀਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਓਡਿਨ ਨੇ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਇਸ theੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਟੋਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਉਹ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੇ ਗਾਰਗੋਏਲ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰਿਆ.
during a subsequent argument with odin about the gods' lack of involvement in the recent crisis, odin gives tony a brief opportunity to see the vastness of the universe the way he sees it, before, as thanks for tony's role in the recent crisis, he restores all the people that the grey gargoyle killed during his rampage.

ਮੈਂਡਰਿਨ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਹੁਣੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸੋਧ ਕਰੋ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ "ਡੈਮੂਨ" ਅਤੇ "ਦਿ ਲੋਂਗ ਵੇ ਡਾਉਨ" ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸ਼ਸਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਬੂਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ.
return of the mandarin and marvel now!edit in the storylines "demon" and "the long way down", stark is subpoenaed by the u.s. government after evidence surfaces of him using the iron man armor while under the influence of intoxicants.

ਮੈਂਡਰਿਨ ਅਤੇ ਜ਼ੇਕੇ ਸਟੇਨ ਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ.
mandarin and zeke stane upgrade some of iron man's old enemies and send them to commit acts of terrorism across the world, intending to discredit iron man.

ਜਨਰਲ ਬਰੂਸ ਬੈਬੇਜ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਰਾਜਪਾਲ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਬੇਬੇਜ ਨੂੰ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਬਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
general bruce babbage forces stark to wear a tech governor, a device that allows babbage to deactivate stark's armor whenever he wants.

ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਲਈ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਇਕ ਸਰਜੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਲਿਡਿੰਗ ਐਜ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੈਪੂਲਰ ਨੋਡ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬੇਬੇਜ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਟੈਕ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ.
to fight back, tony undergoes a surgical procedure that expels the bleeding edge technology out of his body and replaces his repulsor node with a new model, forcing babbage to remove the tech governor off his chest.

ਉਸਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਰ੍ਹੋਡਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਵਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਵਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਣ ਜਾਵੇ.
he announces his retirement as iron man, faking rhodes' death and giving him a new armor so that he becomes the new iron man.

ਇਹ ਅਗਲੀ ਕਹਾਣੀ, “ਦਿ ਭਵਿੱਖ” ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੈਂਡਰਿਨ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਪਰਦੇਸੀ ਆਤਮਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਬਖਤਰਬੰਦ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ. ਮੈਂਡਰਿਨ ਦੁਆਰਾ ਕੈਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਬਚਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this leads into the next storyline, "the future", in which the mandarin takes control of stark's mind and uses him to create new armored bodies for the alien spirits inhabiting his rings, but stark allies himself with some of his old enemies, who have also been imprisoned by mandarin, and manages to defeat and escape him.

ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤਮ ਅੰਕ ਨੇ ਮੈਟ ਫ੍ਰੈਕਸ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤਾ.
the final issue of this storyline concluded matt fraction's series.

ਚਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2012 ਵਿਚ ਹੁਣ ਅਚੰਭੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ!
in the ongoing series that premiered in 2012 as part of the marvel now!

ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਤੇ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਇੱਕ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਛੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
relaunch, tony stark has hit a technological ceiling.

ਡਾ ਮਾਇਆ ਹੈਨਸਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਐਕਸਟਰੇਮਿਸ ਵਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
after the death of dr. maya hansen and the destruction of all of the extremis ver.

2 ਕਿੱਟਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਾਲੀ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੰਤਮ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
2 kits that were being sold to the black market, tony decides that the earth is not safe without him learning more from what's in the final frontier.

ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪੇਪਰ ਨਾਮਕ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
he takes his new suit, enhanced with an artificial intelligence named p.e.p.p.e.r.

ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਡੂਨ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀਟਰ ਕੁਇਲ ਅਤੇ ਗਲੈਕਸੀ ਦੇ ਗਾਰਡੀਅਨਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
and joins peter quill and the guardians of the galaxy after helping them thwart a badoon attack on earth.

ਐਕਸਿਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨੇਡਿਟ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਉਲਟ ਗਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬਵਾਦ ਦੇ ਹੋਰ ਗਹਿਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਖਲਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਵਾਪਿਸ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਸੀ ਇੱਕ energyਰਜਾ shਾਲ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸਨੇ ਐਲੇਕਸ ਸਮਰਸ ਅਤੇ ਸਾਬਰਟੂਥ ਨੂੰ ਵੀ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ.
superior iron manedit tony stark's personality was inverted because of the events of axis, bringing out more dark aspects of himself like irresponsibility, egotism and alcoholism where other heroes and villains were returned to normal at the conclusion of the crisis, stark protected himself from the change via an energy shield, which also shielded alex summers and sabretooth from the blast.

ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ, ਸਭ ਚਿੱਟਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ app. app ਐਪ ਦਿੱਤੀ, ਟੈਕਨੋ-ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ, ਜੋ ਕਿ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮੁਫਤ ਵਿੱਚ.
after relocating to san francisco, he built himself a new, all-white armor and handed the citizens the extremis 3.0 app, a version of the techno-virus that could offer beauty, health or even immortallity, for free.

ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸੀਹਾ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੁਫਤ ਟ੍ਰਾਇਲ ਮੋਡ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫੀਸ 99.99 ਤੋਂ ਚਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਹੋਰ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ
when every person in the city viewed iron man like a messiah for making their dreams come true, he ended the free trial mode and started charging the app an exorbitant daily fee of 99.99, making many of them desperate for more to the point of resorting to crime.

ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ fever. fever ਬੁਖਾਰ ਨੇ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਅਲਕਾਟ੍ਰਾਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਪੈਂਟਹਾ atਸ ਤੇ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ.
the extremis 3.0 fever caught the attention of daredevil, who confronted stark at his new alcatraz island penthouse, but was easily brushed off.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ used. used ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ.
iron man later used extremis 3.0 to temporarily restore daredevil's sight, if only to prove his point.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲ ਨੇ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫੋਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਮੁਰਦੋਕ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਿਗਨਲ ਮਾਰਡੋਕ ਦੁਆਰਾ ਐਕਟੀਵੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ.
although daredevil deduced that stark had actually added extremis to the water supply and the phones simply transmitted an activation signal, stark retaliated by subjecting murdock to minor brain damage to prevent him from sharing this revelation with others while he reprogrammed extremis to activate via a signal murdock could not detect.

ਜਦੋਂ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਖੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਕਾਟ ਲੈਂਗ ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰੋਡੀਗੀ, ਵਿਕਟਰ ਮੰਚਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਬੀਟਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
when tony stark sought a new chief of security, he considers prodigy, victor mancha and the third beetle, before giving the position to scott lang.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੈਂਗ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕੈਸੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿਆਮੀ ਚਲੇ ਗਏ.
however, lang declines the job, moving instead to miami to stay near his daughter cassie.

ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਖਲਨਾਇਕ ਟੀਨ ਅਬਿinationਮਨੇਸ਼ਨ ਹੈਪੀ ਹੋਗਨ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਪੇਪਰ ਪੱਟਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਏਆਈ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਟਾਰਕ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
after discovering that new villain teen abomination was the son of happy hogan, stark decided to help him, but this minor act of redemption was too little too late in the eyes of pepper potts, who attacks stark with the aid of an a.i.

ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਉਦਾਹਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ.
based on stark's mind, created after a similar instance where stark's mind was altered by external forces in the event of stark going too far.

ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਸਟਾਰਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ 'ਤੇ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਨਾਲ ਸਾਰੇ' ਸੰਕਰਮਿਤ 'ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਣਚਾਹੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਏ.ਆਈ.
this culminated in a confrontation between the two starks, as stark calls on the unwitting aid of all 'infected' with the extremis upgrade while the a.i.

ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟਾਰਕ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
uses stark's various old armors to attack him.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਰਕ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਆਈ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ
although stark technically wins the battle as he destroys his other armors and deletes the a.i.

ਬੈਕਅਪ, ਪੇਪਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਾਰੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਕਸਟਰੇਮਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚਾਈ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਬੇਵਕੂਫ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਸ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਇਕੱਲੇ ਹੀ, ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨਾ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਸਭ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
backup, pepper states that she has used her own business acumen to buy up a major news outlets and plans to reveal the truth about his goals with extremis, bluntly informing him that even if he continues his extremis upgrade project, he will have to do it alone, accepting his fate of being regarded as a monster by all who know him.

ਟਾਈਮ ਰਨ ਆ outਟ ਐਡਿਟ "ਟਾਈਮ ਰਨਜ਼ ਆ outਟ" ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਕੰਦਾ ਨੂੰ ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜੋ ਨਮੋਰ ਨੇ ਅਪਰਾਧਕ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਨੇਕਰੋਪੋਲਿਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
time runs outedit during the "time runs out" storyline, an attempt at reclaiming wakanda from the cabal that namor had created to destroy incursive earths resulted in tony being held captive in the necropolis.

ਕੈਬਲ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਾਹਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
after the cabal had been apparently killed following a truce made by s.h.i.e.l.d.

ਅਤੇ ਇਲੀਮੀਨਾਟੀ, ਇਲੁਮੈਨਾਟੀ ਨੇਕਰੋਪੋਲਿਸ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ ਅਤੇ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੋਜਰਜ਼ ਅਤੇ ਐਵੈਂਜਰਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਸਟੋਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
and the illuminati, the illuminati returned to necropolis and freed tony, who was forced to flee due to the illuminati's unwillingness to let stark be there with them when they met rogers and the avengers to prevent old fires from being stoked.

ਜਦੋਂ ਸ਼ੀਆਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਲਟੀਵਰਸ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਸੀ, ਤਾਂ ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਅਤੇ ਇਲੀਮੁਨਾਤੀ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬੇੜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
when the shi'ar and their allies arrived to earth in order to destroy it as it was the focal point of the multiverse's decay, the avengers and the illuminati tried to retaliate against the enemy fleet.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਸਫਲ ਹੋਏ.
however, they failed.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਲ ਦੇ ਹਥੌੜੇ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਿਆ.
as they ran out of options, iron man flew to sol's hammer in order to use it.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੇ ਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅੰਤਮ ਘੁਸਪੈਠ ਹੋ ਗਿਆ.
iron man successfully destroyed the shi'ar fleet saving the earth, but the final incursion was on the horizon.

ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਟੀਵ ਰਾਜਰਸ ਨੇ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ.
with only a few minutes before the event, steve rogers confronted iron man to settle up.

ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਸਟੀਵ ਰੋਜਰਜ਼ ਨੂੰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਗਈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੇ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ ਇੱਕ ਚੀਜ਼.
the ensuing fight between the two old friends led steve rogers to force iron man to admit that he had lied to him and all of their allies, when he had known about the incursions all along, but iron man also confessed that he wouldn't change a thing.

ਅੰਤਮ ਘੁਸਪੈਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ -1610 ਧਰਤੀ -616 ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਰੋਜਰਸ ਲੜਦੇ ਰਹੇ.
the final incursion started and earth-1610 started approaching earth-616 while iron man and steve rogers kept fighting.

ਧਰਤੀ -1610 ਦੀ ਸ਼ੀਲਡ
earth-1610's s.h.i.e.l.d.

ਧਰਤੀ -616 ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਸਟੀਵ ਰੋਜਰਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾੱਰਅਰ ਨੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
launched a full invasion to destroy earth-616, where tony stark and steve rogers were crushed by a helicarrier.

ਆਲ-ਨਿ new, ਅੱਲ-ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਵਲ ਐਡਿਟ ਸੀਕਰੇਟ ਵਾਰਜ਼ ਕ੍ਰਾਸਓਵਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੀ ਉਲਟ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਸਧਾਰਣ ਸਵੈ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ.
all-new, all-different marveledit after the events of the secret wars crossover, tony stark has returned to his normal self with no signs of his inverted personality.

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਲ-ਨਿ all, ਆੱਲ-ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਰਵਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਟੋਨੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
eight months following the return of the universe as seen in the all-new, all-different marvel event, tony had been working on his laboratory non-stop after his position as an innovator had been put in doubt.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ.
because an m.i.t.

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁਝ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ.
student reverse-engineered some of his technology, stark developed a new armor which can change shape, according to the situation he would find himself in.

ਜਦੋਂ ਸਟਾਰਕ ਦੀ ਨਵੀਂ ਏ.ਆਈ.
when stark's new a.i.

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਕੈਸਲ ਡੂਮ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਤਵੀਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
friday informed him that madame masque had broken into the ruins of castle doom, he travelled to latveria to investigate and ran into some revolutionaries who are then defeated by a man in a suit.

ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਕਟਰ ਵਾਨ ਡੂਮ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ.
to his amazement, iron man's armor computer identifies him as victor von doom with his face restored.

ਵਿਕਟਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
victor claims that he wanted to help iron man.

ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਨੇ ਵੈਂਡ ਆਫ ਵਾਟੋਮਬ ਦਾ ਇੱਕ ਝਾਂਸਾ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂਟ੍ਰੀਅਲ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ.
after learning from doctor doom that madame masque has taken a decoy of the wand of watoomb, tony stark confronts madame masque in her montreal hotel room.

ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ womanਰਤ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮਾਰਿਆ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਏਜੰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਵੇਸਵਾ ਸੀ.
he learns that the woman she killed was an ex-hydra agent and the man with her was a male prostitute.

ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਕਿ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਟੋਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
upon learning that madame masque is not allied with doctor doom, tony is attacked by her.

ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸਟੈਲਥ ਮੋਡ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਸਤਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
stark had his armor on stealth mode in case of this.

ਜਦੋਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਵਲ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ energyਰਜਾ ਦਾ ਇਕ ਫੁੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ.
when iron man tries to get her to be civil, she creates a burst of energy which damages iron man.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਸੂਟ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸੂਟ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
after iron man's suit has been damaged, friday controls the suit and takes him to a safe location.

ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਅਚਰਜ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ.
when meeting with doctor strange, iron man asks about doctor doom's new makeover.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਨੂੰ ਮਰੀਨਾ ਡੇਲ ਰੇ ਤੱਕ ਟਰੈਕ ਕਰਦਾ ਹੈ.
iron man later tracks madame masque to marina del rey.

ਉਸ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡਰ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਨੀ 'ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਕਾਲੇ ਸਿਲੌਇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
after finding a tape recorder with her messages, tony is attacked by several black silhouettes with swords.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨਿੰਜਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਜੋ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੇ ਹਨ.
iron man escapes the ninjas that are attacking him and manages to defeat most of them.

ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਿੰਜਾ ਬਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
before her can interrogate any of them, a failsafe in the ninja armor and they are electrocuted.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਜੈਕਪਾਟ ਪਹੁੰਚੇ ਜਦੋਂ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
iron man and doctor doom later arrive at mary jane watson's newest chicago night club jackpot when madame masque starts attacking it.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
iron man and doctor doom fight her with the resulting battle causing damages to the nightclub.

ਜਦੋਂ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਖੌਟਾ ਖੜਕਾਉਣ ਲਈ ਮਾਈਕ੍ਰੋਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਇਆ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਉੱਤੇ ਭੂਤ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ.
when mary jane watson distracted madame masque by using a microphone to knock off her mask, iron man and doctor doom discover that madame masque has a demon possession.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਉਸ 'ਤੇ ਇਕ ਜਬਰਦਸਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as iron man holds down madame masque's body, doctor doom performs an exorcism on her.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਚੇਤਨਾ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਾਕਟਰ ਅਚਰਜ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
upon iron man regaining consciousness, doctor strange arrives upon being contacted by friday.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਸਟ੍ਰੈਂਜ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਡਮ ਮੈਸਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਲੰਭਾਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੀਲਡ ਵਿਖੇ ਸੌਂਪੇਗੀ
iron man is informed by doctor strange that he will take madame masque with him to fix her metaphysically and then hand her over at s.h.i.e.l.d.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਉਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਦੀ ਮਦਦ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਨ ਛੱਡ ਗਿਆ ਸੀ.
iron man also informs him of doctor doom's help who had left the scene some time ago.

ਜਦੋਂ ਟੋਨੀ ਸਟੀਫਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ "ਅਚਰਜ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹੇਅਰ ਬ੍ਰਰੋਜ਼" ਸਨ.
when tony thanks stephen for his help, he tells him that he had to as they were "awesome facial hair bros" after all.

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਕੋਲ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ.
three days later, iron man approaches mary jane to offer her a job in order to make up for what happened to her nightclub.

ਵਾਰਡ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਅਮਾਂਡਾ ਪੇਪਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਵਿਕਟਰ ਵਾਨ ਡੂਮ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਡਮ ਮਸਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੂਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਜਾਂ ਅਮਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ.
after speaking with war machine, tony stark meets up at a diner with amanda pepara when they are unexpectedly joined by victor von doom who wanted to make sure that the demonic possession that affected madame masque has not affected stark or amara.

ਸਟਾਰਕ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ.
stark shows mary jane the demonstration on the people that he will be working with.

ਉਹ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਘਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਗਾਇਬ ਹੈ.
they are interrupted by friday who tells tony that war machine is missing.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਣਨ ਅਤੇ ਟੋਕਿਓ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਟੋਨੀ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਤੋਂ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
before becoming iron man and heading to tokyo, tony receives from mary jane the emergency number for peter parker.

ਟੋਕਿਓ ਵਿੱਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜਾਣੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿੰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in tokyo, iron man is contacted by spider-man at war machine's last known location as he is being observed by ninjas.

ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ii ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਯੂਲੀਸ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੇਗਾਸੁਸ ਉੱਤੇ ਥਾਨਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਤਰਕ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।
during the civil war ii storyline, iron man protests the logic of using precognitive powers to stop future crimes after the recently emerged inhuman ulysses predicted thanos' attack on project pegasus.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਫਿਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
iron man then leaves in frustration.

ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਥਾਨੋਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟ੍ਰਿਸਕੀਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
three weeks later, iron man is summoned to the triskelion after war machine has been killed in battle against thanos.

ਜਦੋਂ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਅਤੇ ਅਲਟੀਮੇਟਸ ਨੇ ਥਲਾਈਸ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਲਈ ਯੂਲੀਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਗਿਆ।
when iron man learns that war machine and the ultimates used ulysses' power to ambush thanos, he vows to stop anyone from using that power again.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਿ new ਅਟੈਲਾਨ ਵਿਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਡੂਸਾ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਕਰਨਕ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਲੀਸਿਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
iron man later infiltrates new attilan and makes off with ulysses after defeating medusa, crystal, and karnak.

ਜਦੋਂ ਸਟਾਰਕ ਟਾਵਰ 'ਤੇ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਯੂਲਿਸਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਨਸ ਬਾਰੇ ਯੁੱਧ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਲਈ ਝਿੜਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when at stark tower, iron man scolds ulysses for his prediction about thanos costing him war machine as he vows to find out how his precognition works.

ਉਸਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਹਮਲਾ ਸਟਾਰਕ ਟਾਵਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਏਵੈਂਜਰਾਂ, ਅਲਟੀਮੇਟਸ ਅਤੇ ਸ਼ੀਲਡ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
his plans are interrupted when the inhuman attack stark tower until it was halted by the avengers, the ultimates, and s.h.i.e.l.d.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਲੀਸ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੇਖੀ ਜੋ ਉਹ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਹਰਾਕ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜਦਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
during the confrontation with iron man, ulysses has another vision which he projects to iron man and everyone present where it shows a rampaging hulk standing over the corpses of the defeated superheroes.

ਜਦੋਂ ਕਈ ਨਾਇਕਾਂ ਬੈਨਰ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਕੀਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬੈਨਰ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਨਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਕੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਹੁਲਕ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਯੂਲੀਸਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
when the various heroes confront banner, hawkeye kills him as he claimed that banner was about to transform and banner had previously asked hawkeye to kill him if he should turn back into the hulk, leaving tony disgusted at this use of ulysses' power.

ਜਦੋਂ ਯੂਲੀਸਿਸ ਦਿਮਾਗ ਬਾਰੇ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਟੋਨੀ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੂਲੀਸਿਸ ਅਸਲ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਪਰ ਸੰਭਾਵਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when his analysis of ulysses brain is completed, tony reveals that ulysses does not actually see the future, but simply assembles large quantities of data to project likely outcomes.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡੈੱਨਵਰਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਹੀ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਟੋਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟ੍ਰਾਈਸਕੀਲੀਅਨ ਵਿਚ ਟੋਨੀ ਦਾ ਪੱਖ ਇਕ womanਰਤ ਨੂੰ ਯੂਲੀਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ. ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਬੂਤ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ coverੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
while danvers continues to utilise the visions as a valid resource in case of the worst-case scenario, tony objects to the concept of profiling people, resulting in a stand-off at the triskelion when tony's side abducts a woman from custody after ulysses' visions identified her as a deep-cover hydra agent despite the lack of supporting evidence.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਮਾਂ ਅਮਾਂਡਾ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
iron man's biological mother was amanda armstrong who had given him up for adoption.

ਹਾਵਰਡ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਦਾ ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ.
had armstrong's baby adopted by howard and maria stark.

ਹੁਣ ਹੈਰਾਨੀ!
marvel now!

2016 ਸੰਪਾਦਿਤ ਜੁਲਾਈ 2016 ਵਿੱਚ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਾ ਪਰਦਾ ਰਿਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ 15 ਸਾਲਾ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇਗਾ.
2016edit in july 2016, it was announced that tony stark would hand off the mantle of iron man to a 15-year-old african american girl named riri williams.

ਰਿਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕ ਇਕ ਐਮਆਈਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕ੍ਰੈਪ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸੂਟ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ.
riri has thus far been described as an mit student who built her own iron man suit out of scrap pieces and, as such, attracted stark's attention.

ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀਆਂ ਮੁ depਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਕ ਰਿਐਕਟਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣਾ ਬੇਲੋੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਪਾਵਰ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
early depictions of williams' suit depict it without the arc reactor which is unnecessary to keep williams alive, but leaves the power source for the suit unclear.

ਬਦਨਾਮ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇਕ ਹੋਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਧਾਰਤ ਸੀਰੀਜ਼, ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਦੁਆਰਾ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇਗੀ.
another iron man-based series titled infamous iron man will debut featuring doctor doom sporting his version of the iron man armor.

ਇਹ ਯੂਲਿਸਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡੈੱਨਵਰਜ਼ ਨਾਲ ਅੰਤਮ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਸੱਟ ਮਾਰੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ, ਡੈੱਨਵਰਜ਼ ਨੇ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਬਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਅਣਉਚਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦੇਵੇ.
this is revealed to be the result of serious injuries sustained by stark during his final confrontation with danvers over the issues caused by ulysses' powers, danvers causing so much damage to stark's armor that he is left in a coma, with only unspecified experiments stark has carried out on himself over the years keeping him alive even if they make it virtually impossible for beast to treat him.

ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਆਰਮਰ ਐਡਿਟ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਸਤ੍ਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਅਲੌਕਿਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾ .ਤਾ, ਉਡਾਣ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
powers and abilitiesedit armoredit iron man possesses powered armor that gives him superhuman strength and durability, flight, and an array of weapons.

ਬਸਤ੍ਰ ਦੀ ਕਾven ਕੱ stੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਛੋਟੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the armor is invented and worn by stark with occasional short-term exceptions .

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਹਿਭਾਗੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਜੇਮਜ਼ ਰੋਡਜ਼ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਹੈਰਲਡ "ਹੈਪੀ" ਹੋਗਨ ਐਡੀ ਮਾਰਚ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਲ ਓ ਬ੍ਰਾਇਨ ਅਤੇ ਰਿਰੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other people who have assumed the iron man identity include stark's long-time partner and best friend james rhodes close associates harold "happy" hogan eddie march , briefly michael o'brien and riri williams.

ਸੂਟ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹਥਿਆਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੰਟਲੇਟਸ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ firedੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the weapons systems of the suit have changed over the years, but iron man's standard offensive weapons have always been the repulsor rays that are fired from the palms of his gauntlets.

ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਨਬੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀ-ਬੀਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਗਤੀਆਤਮਕ pickਰਜਾ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਦੂਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ theyਖਾ ਉਹ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਪਲਸ ਜਨਰੇਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ energyਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ 360 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ.
other weapons built into various incarnations of the armor include the uni-beam projector in its chest pulse bolts that pick up kinetic energy along the way so the farther they travel, the harder they hit an electromagnetic pulse generator and a defensive energy shield that can be extended up to 360 degrees.

ਦੂਜੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾ ਫ੍ਰੀਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਭਾਵ ਇੱਕ ਫ੍ਰੀਜ਼-ਬੀਮ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨਾ ਸੋਨੀ ਧਮਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਕੋਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 3-ਅਯਾਮੀ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other capabilities include generating ultra-freon i.e., a freeze-beam creating and manipulating magnetic fields emitting sonic blasts and projecting 3-dimensional holograms to create decoys .

ਸਧਾਰਣ-ਮੰਤਵ ਦੇ ਮਾਡਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਸਕਾਰਕ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ, ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗੋਤਾਖੋਰੀ, ਬਣਾਉਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
in addition to the general-purpose model he wears, stark has developed several specialized suits for space travel, deep-sea diving, stealth, and other special purposes.

ਸਟਾਰਕ ਨੇ ਹੁੱਕਬਸਟਰ ਹੈਵੀ ਆਰਡਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਟ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਹੈ.
stark has modified suits, like the hulkbuster heavy armor.

ਹੁਲਕਬਸਟਰ ਬਸਤ੍ਰ ਉਸਦੀ ਅਖੌਤੀ ਮਾਡਿularਲਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਐਡ-ਆਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹੰ .ਣਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੰਕ੍ਰਿਡਿਬਲ ਹੁਲਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ.
the hulkbuster armor is composed of add-ons to his so-called modular armor, designed to enhance its strength and durability enough to engage the incredible hulk in a fight.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ, ਥੋਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਤੇ ਮਾਡਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਰੋਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a later model, designed for use against thor, is modeled on the destroyer and uses a mystical power source.

ਸਟਾਰਕ ਆਰਮਡ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਪੈਕ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਟਾਰਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੂਟ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
stark develops an electronics pack during the armor wars that, when attached to armors that use stark technologies, will burn out those components, rendering the suit useless.

ਇਹ ਪੈਕ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ 'ਤੇ ਬੇਅਸਰ ਹੈ.
this pack is ineffective on later models.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਰੋਡਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਾਰ-ਮਸ਼ੀਨ ਆਰਮਜ਼ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਖਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
while it is typically associated with james rhodes, the war-machine armor began as one of stark's specialty armors.

ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮਾੱਡਲਾਂ, ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ ਆਰਮਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਹੁਣ ਸਟਾਰਕ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the most recent models of stark's armor, beginning with the extremis armor, are now stored in the hollow portions of stark's bones, and the personal area networking implement used to control it is implanted into his forearm, and connected directly to his central nervous system.

ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the extremis has since been removed, and he now uses more conventional armors.

ਕੁਝ ਬਸਤ੍ਰ ਅਜੇ ਵੀ ਤਰਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
some armors still take a liquid form, but are not stored within his body.

ਉਸ ਦੀ ਐਂਡੋ-ਸਿਮ ਆਰਮਰ ਵਿਚ ਤਰਲ ਸਮਾਰਟ-ਮੈਟਲ ਦਾ ਪਰਦੇਸੀ ਵੇਨੋਮ ਸਿੰਬੀਓਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਟਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
his endo-sym armor incorporates a combination of the liquid smart-metal with the alien venom symbiote, psionically controlled by stark.

ਪੋਸਟ-ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਵਾਰਜ਼, ਸਟਾਰਕ ਬਸਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਸੁਚਾਰੂ ਸੂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ' ਰੂਪ 'ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
post-secret wars, stark uses a more streamlined suit of armor that can practically 'morph' into other armors or weapons.

ਪਾਵਰਜ਼ ਐਡਿਟ ਐਕਸਟਰੈਮਿਸ-ਇਨਹਾਂਸਡ ਮਲੇਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਟੈਕਨੋ-ਜੈਵਿਕ ਵਿਸ਼ਾਣੂ-ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਮਸ਼ੀਨ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਿਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
powersedit after being critically injured during a battle with the extremis-enhanced mallen, stark injects his nervous system with modified techno-organic virus-like body restructuring machines the extremis process .

ਆਪਣੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਨਾਲ, ਸਟਾਰਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ, ਇਕ ਚੰਗਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਹਲਕੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਏਆਈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਿਮਾਗ.
by rewriting his own biology, stark is able to save his life, gain an enhanced healing factor, and partially merge with the iron man armor, superseding the need for bulky, ai-controlled armors in favor of lighter designs, technopathically controlled by his own brain.

ਹਾਇ ਐਸ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਟੈਕਨੋਪੈਥੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦੀ "ਸੀਮਾ" ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੇਅੰਤ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ.
his enhanced technopathy extends to every piece of technology, limitless and effortlessly due to his ability to interface with communication satellites and wireless connections to increase his "range".

ਬਸਤ੍ਰ-ਮਿਆਨ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਹੁਣ ਟੋਨੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ.
some components of the armor-sheath are now stored in tony's body, able to be recalled, and extruded from his own skin, at will.

"ਗੁਪਤ ਹਮਲੇ" ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਕਸਟ੍ਰੀਮਸ ਪੈਕੇਜ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਣੂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ shutੰਗ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
during the "secret invasion" storyline the extremis package is catastrophically shut down by a virus, forcing him again to rely on the previous iteration of his armor, and restoring his previous limitations.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਟਾਰਕਟੈਕ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਬਚੀਆਂ ਕੁਝ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦਾ ਓਸੋਬਨ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ, ਹਿਜ਼ਕੀਏਲ ਸਟੇਨ ਨੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਘੱਟ, ਬੁੱ .ੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
furthermore, osborn's takeover of most of the few remaining starktech factories, with ezekiel stane systematically crippling the others, limits tony to the use of lesser, older and weaker armors.

ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ "ਮਿਟਾਉਣ" ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਰੈਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਆਰਕ ਰਿਐਕਟਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
after being forced to "wipe out" his brain to prevent norman osborn from gaining his information, tony stark is forced to have a new arc reactor, of rand design installed in his chest.

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ.
the process greatly improves his strength, stamina and intellect.

ਵਿਧੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹਰ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬੈਕਅਪ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲੰਮੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਪਾੜੇ ਅਤੇ ਖਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਕੇ. ਬੁਨਿਆਦੀ ਉਤੇਜਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਚਾਪ ਰਿਐਕਟਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝਪਕਣਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ.
the procedure left him with virtually no autonomic functions as his brain was stripped of every biological function, tony is forced to rely on a digital backup of his memories leaving him with severe gaps and lapses in his long-term memory and on software routine in the arc reactor for basic stimuli reaction, such as blinking and breathing.

ਬਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਬਲੀਡਿੰਗ ਐਜ ਪੈਕੇਜ ਹੁਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜੇ ਪੁਰਾਣੀ ਐਕਸਟਰਮਿਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਉੱਨਤ ਨਹੀਂ.
the bleeding edge package of armor and physical enhancement is now equal in power, if not a more advanced, version of the old extremis tech.

ਸਕਿਲਸ ਐਡਿਟ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਇਕ ਕਾven ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਕੰਪਿ scienceਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹੈ ਰੀਡ ਰਿਚਰਡਜ਼, ਹੈਂਕ ਪਿਮ ਅਤੇ ਬਰੂਸ ਬੈਨਰ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾੜ ਗਈ ਹੈ.
skillsedit tony stark is an inventive genius whose expertise in the fields of mathematics, physics, chemistry, and computer science rivals that of reed richards, hank pym, and bruce banner, and his expertise in electrical engineering and mechanical engineering surpasses even theirs.

ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਵਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is regarded as one of the most intelligent characters in the marvel universe.

ਉਸਨੇ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਮਆਈਟੀ ਤੋਂ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਐਡਵਾਂਸਡ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ।
he graduated with advanced degrees in physics and engineering at the age of 17 from massachusetts institute of technology mit and further developed his knowledge ranging from artificial intelligence to quantum mechanics as time progressed.

ਉਸਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਪਣੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਸਮੇਤ ਉਪਲਬਧ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
his expertise extends to his ingenuity in dealing with difficult situations, such as difficult foes and deathtraps, in which he is capable of using available tools, including his suit, in unorthodox but effective ways.

ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਜਗਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ.
he is well respected in the business world, able to command people's attention when he speaks on economic matters, having over the years built up several multimillion-dollar companies from virtually nothing.

ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਲਈ.
he is noted for the loyalty he commands from and returns to those who work for him, as well as for his business ethics.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ ਲਾਭਕਾਰੀ, ਪਰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ, ਡਾਕਟਰ ਡੂਮ ਨੂੰ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ.
thus he immediately fired an employee who made profitable, but illegal, sales to doctor doom.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he strives to be environmentally responsible in his businesses.

ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸਟਾਰਕ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸਥਿਤੀ ਇਸਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ.
at a time when stark was unable to use his armor for a period, he received some combat training from captain america and has become physically formidable on his own when the situation demands it.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਟਾਰਕ ਕੋਲ ਵਧੀਆ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਹੈ.
in addition, stark possesses great business and political acumen.

ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਲੈਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ.
on multiple occasions he reacquired control of his companies after losing them amid corporate takeovers.

ਇਲੁਮੈਨਾਟੀ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸੁੱਰਖਿਆ ਲਈ ਸਪੇਸ ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਰਤਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
due to his membership in the illuminati, iron man was given the space infinity gem to safeguard.

ਇਹ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਜਾਂ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
it allows the user to exist in any location or all locations , move any object anywhere throughout the universe and warp or rearrange space.

ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 1966 ਵਿੱਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਕਾਰਟੂਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in other mediaedit in 1966, iron man was featured in a series of cartoons.

1981 ਵਿਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਗੈਸਟ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਮੇਜ਼ਿੰਗ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ.
in 1981, iron man guest appeared in spider-man and his amazing friends, but only as tony stark.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਮਾਰਵਲ ਐਕਸ਼ਨ ਅਵਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਰਾਬਰਟ ਹੇਜ਼ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਐਨੀਮੇਟਡ ਕਾਰਟੂਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
he went on to feature again in his own series in the 1990s as part of the marvel action hour with the fantastic four robert hays provided his voice in these animated cartoons.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਫੈਨਟੈਸਟਿਕ ਫੋਰ ਵਰਲਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੀਰੋਜ਼ ਦੇ ਐਪੀਸੋਡ "ਸ਼ੈੱਲ ਗੇਮਜ਼" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
iron man makes an appearance in the episode "shell games" of fantastic four world's greatest heroes.

ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਕੈਪਕਮ ਦੀ "ਬਨਾਮ." ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼, ਮਾਰਵਲ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋਜ਼, ਮਾਰਵਲ ਬਨਾਮ ਕੈਪਕਾੱਮ ਸੁਪਰ ਹੀਰੋਜ਼ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਗੋਲਡ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਜਾਂ ਹਾਈਪਰ ਆਰਮਰ ਵਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਵਜੋਂ, ਮਾਰਵਲ ਬਨਾਮ ਕੈਪਕਾੱਮ 2 ਹੀਰੋਜ਼ ਦੀ ਨਵੀਂ ਉਮਰ, ਮਾਰਵਲ ਬਨਾਮ ਕੈਪਕਾੱਮ 3 ਕਿਸਮਤ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਮਾਰਵਲ ਬਨਾਮ ਕੈਪਕਾੱਮ 3.
apart from comic books, iron man appears in capcom's "vs." video games, including marvel super heroes, marvel vs. capcom clash of super heroes as either a gold war machine or hyper armor war machine, marvel vs. capcom 2 new age of heroes, marvel vs. capcom 3 fate of two worlds, and ultimate marvel vs. capcom 3.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ, 1992 ਦੀ ਆਰਕੇਡ ਗੇਮ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਵੈਂਜਰਜ਼, ਮਾਰਵਲ ਅਲਟੀਮੇਟ ਅਲਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੀਕਵਲ, ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਨਮੇਸਿਸ ਰਾਈਜ਼ ਆਫ ਦਿ ਅਪੂਰਪਿਜ਼, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਲੈਜੈਂਡਜ਼ ii ਵਿਚ ਇਕ ਅਨਲੌਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਵਿਚ ਇਕ ਖੇਡਣ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਹੈ. ਅਪੋਕਲੈਪਸ ਅਤੇ ਟੋਨੀ ਹਾਕ ਦੇ ਅੰਡਰਗਰਾ .ਂਡ ਦਾ ਉਭਾਰ.
iron man is a playable character in iron man, the 1992 arcade game captain america and the avengers, marvel ultimate alliance and its sequel, and marvel nemesis rise of the imperfects, as well as being featured as an unlockable character in x-men legends ii rise of apocalypse and tony hawk's underground.

2009 ਐਨੀਮੇਟਿਡ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਆਰਮਡ ਐਡਵੈਂਚਰਜ਼, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਤਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹਨ.
in the 2009 animated series, iron man armored adventures, most of the characters, including tony stark, are teenagers.

ਇੱਕ ਅਨੀਮੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਰਵਲ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਡਹਾhouseਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਕ, ਕੇਜੀ ਫੁਜੀਵਾੜਾ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ, ਜਪਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਰਾਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ.
an anime adaptation began airing in japan in october 2010 as part of a collaboration between marvel animation and madhouse, in which stark, voiced by keiji fujiwara, travels to japan where he ends up facing off against the zodiac.

2008 ਵਿੱਚ, ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨਾਮੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੌਬਰਟ ਡਾਉਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜੋਨ ਫਾਵਰੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2008, a film adaptation titled iron man was released, starring robert downey jr. as tony stark and directed by jon favreau.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਫਿਲਮੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ 318 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ 585 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ.
iron man received very positive reviews from film critics, grossing 318 million domestically and 585 million worldwide.

ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਰਾਬਰਟ ਡਾਉਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, 2008 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਇਨਕ੍ਰੈਡੀਬਲ ਹल्क' ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the character of tony stark, again played by robert downey jr., appeared at the end of the 2008 film the incredible hulk.

ਡਾਉਨੀ ਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ 2 2010, ਮਾਰਵਲ ਦੀ ਦਿ ਅਵੈਂਜਰਜ਼ 2012, ਆਇਰਨ ਮੈਨ 3 2013, ਅਵਲਜਰਜ਼ ਏਜ ਆਫ ਅਲਟਰਨ 2015, ਅਤੇ ਕਪਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਸਿਵਲ ਵਾਰ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਹੋਮਿਵਿੰਗ 2017 ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਵੈਂਜਰਸ ਇਨਫਿਨਿਟੀ ਵਾਰ 2018 ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀਕਵਲ 2019.
downey reprised his role in iron man 2 2010 , marvel's the avengers 2012 , iron man 3 2013 , avengers age of ultron 2015 , and captain america civil war 2016 , and will appear in spider-man homecoming 2017 as well as avengers infinity war 2018 and its untitled sequel 2019 .

ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਆਇਨ ਕਲੱਫਰ ਨੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦਿ ਗੌਨਟਲੇਟ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਨਾਵਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ.
in october 2016, eoin colfer released a young adult novel called iron man the gauntlet.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਪਾਦਿਤ ਰੈਪਰ ਗੋਸਟਫਾਈਸ ਕਿੱਲ੍ਹਾ, ਵੂ-ਟਾਂਗ ਕਲੇਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਨੇ ਆਪਣੀ 1996 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡੈਬਿ. ਸੋਲੋ ਐਲਬਮ ਆਇਰਨਮੈਨ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੇ ਐਨੀਮੇਟਡ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਕਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
cultural influenceedit the rapper ghostface killah, a member of wu-tang clan, titled his 1996 debut solo album ironman, and has since continued to use lyrics related to the iron man comics and samples from the animated tv shows on his records.

ਉਸ ਨੇ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਣਗਿਣਤ ਅਲਟਰ-ਐਡਵੋਜ਼ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਗਏ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
he has adopted the nickname tony starks as one of his numerous alter-egos, and was featured in a scene deleted from the iron man film.

ਪੌਲ ਮੈਕਕਾਰਟਨੀ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਮੈਗਨੇਟੋ ਐਂਡ ਟਾਈਟਨੀਅਮ ਮੈਨ" ਐਕਸ-ਮੈਨਜ਼ ਨਿਮੇਸਿਸ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵਿਲੇਨ ਦੇ ਅਸਲ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ.
paul mccartney's song "magneto and titanium man" was inspired by the x-men's nemesis and the original version of the iron man villain.

ਇਕ ਹੋਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਖਲਨਾਇਕ, ਕ੍ਰਾਈਮਸਨ ਡਾਇਨਾਮੋ, ਦਾ ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
another iron man villain, the crimson dynamo, is mentioned in the lyrics to this song.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੈਂਡ ਰੇਜ਼ਰਲਾਈਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਣੇ ਦੀ ਇਕ ਆਇਤ '' ਹੈਂਗ ਬਾਈ, ਹੈਂਗ ਬਾਈ '' ਵਿਚ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the british band razorlight mentions tony stark in a verse of their song, "hang by, hang by".

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਯੂਰੇਕਾ ਵਿਚ ਨਾਥਨ ਸਟਾਰਕ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ.
the character of nathan stark on the television show eureka is inspired by tony stark.

ਫੋਰਬਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਲਾਨਾ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਬਿਜ਼ਨਸਵੀਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
forbes has ranked iron man among the wealthiest fictional characters on their annual ranking, while businessweek has ranked him as one of the ten most intelligent characters in american comics.

2011 ਵਿੱਚ, ਆਈਜੀਐਨ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 100 ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਹੀਰੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਨੂੰ 12 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ.
in 2011, ign ranked iron man 12th in the top 100 comic book heroes.

ਮੌਨਸਟਰ ਜੈਮ ਰਾਖਸ਼ ਟਰੱਕ ਰੇਸਿੰਗ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਆਇਰਨ ਮੈਨ-ਥੀਮਡ ਟਰੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
two iron man-themed trucks compete in the monster jam monster truck racing series.

9 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿ. ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਲੀ ਓ 'ਡੌਨੈਲ ਅਤੇ ਮੋਰਗਨ ਕੇਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
debuted in atlanta on 9 january 2010, they are driven by lee o' donnell and morgan kane.

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸੈਂਟਰਲ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਐਲਬਰਟ ਮਨੀਰੋ, ਜੋ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ 3 ਡੀ-ਪ੍ਰਿੰਟਿਡ ਬਾਇਓਨਿਕ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ 7 ਸਾਲਾ ਅਲੈਕਸ ਪ੍ਰਿੰਗ ਲਈ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਾਇਓਨਿਕ ਬਾਂਹ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਪੱਖਾ ਸੀ ਅਧੂਰੇ ਬਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ.
in 2015, university of central florida engineering student albert manero, who builds and donates affordable 3d-printed bionic limbs to those in need, constructed a bionic arm based on iron man's suit for 7-year-old alex pring, a superhero fan who was born with a partially formed right arm.

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿਚ ਰੌਬਰਟ ਡਾਉਨੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ.
he then delivered the iron man arm to pring with the help of robert downey jr. in character as tony stark.

ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਐਡਿਟ ਡੀਫਾਲਕੋ, ਟੌਮ 2005 ਐਵੈਂਜਰਸ ਦਿ ਅਲਟੀਮੇਟ ਗਾਈਡ, ਡਾਰਲਿੰਗ ਕਿੰਡਰਸਲੇ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0756614614 ਵਿਲ ਕੂਲਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਸੀ ਰੋਜਰਸ, ਨਾਈਟਮੇਅਰ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਅਤੇ ਮਿਲਟਰੀ-ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਇਰਨ ਮੈਨ, ਜੋਸਫ ਡੋਰੋਵਸਕੀ, ਐਡੀ.
see alsoedit list of iron man enemies referencesedit further readingedit defalco, tom 2005 avengers the ultimate guide, dorling kindersley, isbn 978-0756614614 will cooley and mark c. rogers, nightmare iron man and the military-industrial complex, in ages of iron man, joseph dorowski, ed.

2015.
2015.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-7864-7842-2 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਈਰਾਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਿਕੀ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਟੋਨੀ ਸਟਾਰਕ ਵਿਖੇ ਕਾਮਿਕ ਬੁੱਕ ਡੀਬੀ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਵਿਖੇ ਕਵਰ ਬ੍ਰਾserਜ਼ਰ '' ਸਟਾਰਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੀਰੋ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟਾਈਮਜ਼ '' ਦੁਆਰਾ ਆਇਅਨ ਚੈਂਟ - ਪੌਪਮੈਟਟਰਸ ਡਾਟ ਕਾਮ ਐਡਵਾਂਸਡ ਆਇਰਨ ਫੈਨਜ਼ੀਨ ਆਇਰਨ ਮੈਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉਚਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
isbn 978-0-7864-7842-2 external linksedit iron man at the marvel universe wiki iron man tony stark at the comic book db iron man at cover browser "stark reality a different hero for different times" by ian chant - popmatters.com advanced iron fanzine iron man library andhra pradesh pronunciation is one of the 29 states of india, situated on the southeastern coast of the country.

ਇਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 162,968 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 62,922 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ.
the state is the eighth largest state in india covering an area of 162,968 km2 62,922 sq mi .

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ 49,386,799 ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
as per 2011 census of india, the state is tenth largest by population with 49,386,799 inhabitants.

2 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ, ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਨਵਾਂ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
on 2 june 2014, the north-western portion of the state was bifurcated to form a new state of telangana.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 2014 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਹੇਗਾ।
in accordance with the andhra pradesh reorganisation act, 2014, hyderabad will remain the de jure capital of both andhra pradesh and telangana states for a period of time not exceeding 10 years.

ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰਿਵਰ-ਫਰੰਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਮਰਾਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏਪੀਸੀਆਰਡੀਏ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
the new river-front proposed capital in guntur district is amaravati, which is under the jurisdiction of apcrda.

ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 200.3 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ 77 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 641.84 ਬਿਲੀਅਨ 69 ਅਰਬ ਅਰਬ ਰਿਹਾ।
the gross state domestic product gsdp of the state in the financial year at current prices stood at ,200.3 billion us 77 billion and ,641.84 billion us 69 billion in the financial year.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ 974 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 605 ਮੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜਾ ਲੰਬਾ ਹੈ।
the state has a coastline of 974 km 605 mi , the second longest among all the states of india after gujarat.

ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਛੱਤੀਸਗੜ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉੜੀਸਾ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਕਰਨਾਟਕ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਜਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ.
it is bordered by telangana in the north-west, chhattisgarh in the north, odisha in the north-east, karnataka in the west, tamil nadu in the south and the water body of bay of bengal in the east.

ਪੁਨੂਚੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਯਾਨਾਮ ਦੇ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 12 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਘੇਰਾ, ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਡੈਲਟਾ ਵਿੱਚ ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ.
a small enclave of 30 km2 12 sq mi of yanam, a district of puducherry, lies south of kakinada in the godavari delta to the east of the state.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਰਿਆਲਸੀਮਾ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ.
andhra pradesh is composed of two regions coastal andhra, located along the bay of bengal, and rayalaseema, in the inland southwestern part of the state.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ andੇ ਦੇ 9 ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ 4 ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਵਿਚ.
these two regions comprise 13 districts, with 9 in coastal andhra and 4 in rayalaseema.

ਉੱਤਰੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹੱਬ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਜੀਡੀਪੀ 26 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਹੈ 2010 ਤਕ 3 ਬਿਲੀਅਨ.
visakhapatnam, located on the bay of bengal in north coastal andhra is the largest city and commercial hub of the state with a gdp of 26 billion, followed in population and gdp by vijayawada, which is located on the krishna river and which has a gdp of 3 billion as of 2010.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ 121.8 ਮਿਲੀਅਨ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿਚ 30% ਵਾਧਾ ਹੈ.
andhra pradesh hosted 121.8 million visitors in 2015, a 30% growth in tourist arrivals over the previous year.

ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿਚ ਤਿਰੂਮਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ 18.25 ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕ.
the tirumala venkateswara temple in tirupati is one of the world's most visited religious sites, with 18.25 million visitors per year.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਕੜੱਪਾ ਵਿਚ ਅਮਿਨ ਪੀਰ ਦਰਗਾਹ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਖੇ ਮਹਾਂਚਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿਚ ਕਨਕਾ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰachesੇ, ਅਰਾਕੂ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਹਰਸਲੇ ਹਿੱਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ ਕੋਨਸੀਮਾ ਟਾਪੂ.
other pilgrimage centers in andhra pradesh include the ameen peer dargah in kadapa, the mahachaitya at amaravathi, and the kanaka durga temple in vijayawada, while the state's natural attractions include the beaches of visakhapatnam, hill stations such as the araku valley and horsley hills, and the island of konaseema in the godavari river delta.

ਇਤਿਹਾਸ ਆਂਧਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਗੋਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਤਰੇਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ 800-500 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ.
history a tribe named andhra has been mentioned in the sanskrit texts such as aitareya brahmana 800-500 bce .

ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਐਤਰੇਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਂਧਰਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ।
according to aitareya brahmana of the rig veda, the andhras left north india and settled in south india.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਮਰਾਵਤੀ, ਧਾਰਨੀਕੋਟਾ ਅਤੇ ਵਡਦਮਾਨੂ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਖੇਤਰ ਮੌਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
early history archaeological evidence from places such as amaravati, dharanikota and vaddamanu suggests that the andhra region was part of the mauryan empire.

ਅਮਰਾਵਤੀ ਮੌਰੀਅਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ.
amaravati might have been a regional centre for the mauryan rule.

ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਰੀਅਨ ਰਾਜ 200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਆਂਧਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਛੋਟੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲੈ ਲਈ ਗਈ।
after the death of emperor ashoka, the mauryan rule weakened around 200 bce, and was replaced by several small kingships in the andhra region.

ਸਾਤਾਵਾਹਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸੱਤਵਾਹਨ ਖਾਨਦਾਨ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਤੱਕ ਦਾ ਡੈੱਕਨ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
satavahana empire the satavahana dynasty dominated the deccan region from the 1st century bce to the 3rd century ce.

ਸੱਤਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ "ਆਂਧਰਾ", "ਆਂਧਰਾ-ਜੱਟੀਆ" ਅਤੇ "ਆਂਧਰਾ -ਭ੍ਰਤੀਯ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the satavahanas have been mentioned by the names "andhra", "andhrara-jatiya" and "andhra-bhrtya" in the puranic literature.

ਸੱਤਵਾਹਨ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਆਂਧਰਾ" ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ "ਆਂਧਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਂਧਰਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
satavahanas do not refer to themselves as "andhra" in any of their coins or inscriptions it could be possible that they were termed as "andhras" because of their ethnicity or because their territory included the andhra region.

ਧਾਰਨੀਕੋਟਾ ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੱਤਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ.
dharanikota along with amaravathi was the capital of the later satavahanas.

ਸੱਤਵਾਹਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰਾਵਤੀ ਇਕ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।
amaravathi became a major trade and pilgrimage centre during the satavahana rule.

ਬੋਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਗਰਜੁਨ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ.
according to the buddhist tradition, nagarjuna lived here, possibly in second and third centuries ce.

ਇਕਸ਼ਵਾਕਸ ਆਂਧਰਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕਸ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੁੰਟੂਰ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
ikshvakus andhra ikshvakus were one of the earliest recorded ruling dynasties of the guntur-krishna regions of andhra pradesh.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਆਂਧਰਾ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
they ruled the eastern andhra country along the krishna river during the later half of the second century ce.

ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕਸ ਸ਼੍ਰੀ ਪਾਰਵਤੀਆ ਅੰਧਰਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
puranas called andhra ikshvakus shri parvatiya andhras.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਜੈਪੁਰੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨਕੋਂਡਾ ਸੀ.
their capital was vijayapuri nagarjunakonda .

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੱਕਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਇਕਸ਼ਵਕਸ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਇਕਸ਼ਵਾਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਇਕਸ਼ਵਕਸ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਗੋਤ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਉਪਾਧੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
it is a strong common belief among some historians that andhra ikshvakus were related to the mythological ikshvakus, while some believe andhra ikshvakus seem to be a local tribe who adopted the title.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਂਧਰਾ ਇਕਸ਼ਵਕੁਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਸਤਵਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਫਲ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ।
archaeological evidence has suggested that the andhra ikshvakus immediately succeeded the satavahanas in the krishna river valley.

ਇਕਸ਼ਵਾਕਸ ਨੇ ਨਾਗਰਜੁਨਕੌਂਦਾ, ਜਗਗਯਪੇਤਾ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਭੱਟੀਪ੍ਰੋਲੂ ਵਿਖੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
ikshvakus have left inscriptions at nagarjunakonda, jaggayyapeta, amaravati and bhattiprolu.

ਪੱਲਵਸ ਦੱਖਣੀ ਆਂਧਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਪੱਲਵ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਚਾਰਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਆਂਧਰਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
pallavas most of the pallava prakrit and sanskrit charters from the southern andhra country intimately connects them with the history of southern andhra.

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿਚ ਪੁਲਾਕੇਸਿਨ -2 ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਚਾਲੂਕਯਾਨ ਹਮਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪਲਾਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਂਧਰਾ ਦੁਆਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the influence of the pallavas was still felt by andhra till it was swept by the western chalukyan invasion led by pulakesin ii in the first quarter of the seventh century ad.

ਪੱਲਵ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸਨ.
the pallavas were not a recognised political power before the 2nd century ad.

ਪੱਲਵ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਹਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ.
pallavas were originally executive officers under the satavahana kings.

ਵਿਸ਼ਨੂੰਕੁੰਡੀਨਸ ਇਕਸ਼ਵਾਕਸ ਦੇ ਪਤਝੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਨੂੰਕੁੰਡੀਨ ਪਹਿਲਾ ਮਹੁੱਲਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਆਂਧਰਾ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਡੈੱਕਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। .
vishnukundinas since the fall of the ikshvakus, the vishnukundinas were the first great dynasty, which held sway way over the entire andhra country including kalinga and parts of telangana and played an important and imperial role in the history of deccan during the fifth and sixth century ad.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਸਨ, ਨੇੜੇ ਐਲੂੜੂ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਸੰਗਮ।
they had three important cities, near eluru, amaravati and puranisangam.

ਸਾਲਾਨਕਯਾਨਸ ਸਾਲਾਨਕਯਾਨਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਂਧਰਾ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੈਂਗੀ ਹੈ, ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਐਲਰੂ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ 300 ਤੋਂ 440 ਈ.
salankayanas the salankayanas were an ancient dynasty that ruled the andhra region between godavari and krishna with their capital as vengi, modern pedavegi 12 km from eluru in west godavari district of andhra pradesh, india's from 300 to 440 ad.

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਲਦ ਨੰਦੀ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ.
they were brahmins and their name is derived from their symbol and gotra name, which stood for nandi the bull of shiva .

ਪੂਰਬੀ ਚਾਲੁਕਸ ਪੂਰਬੀ ਚਾਲੂਕਿਯ ਜਾਂ ਵੈਂਗੀ ਦੇ ਚਾਲੁਕਸ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸਨ ਜਿਸਦਾ ਰਾਜ ਅਜੋਕੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।
eastern chalukyas eastern chalukyas, or chalukyas of vengi, were a south indian dynasty whose kingdom was located in the present day andhra pradesh.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਏਲੁਰੂ ਨੇੜੇ ਵੈਂਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਸੀ. 1130 ਈ
their capital was vengi near eluru and their dynasty lasted for around 500 years from the 7th century until c. 1130 c.e.

ਜਦੋਂ ਵੈਂਗੀ ਰਾਜ ਚੋਲਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।
when the vengi kingdom merged with the chola empire.

ਵੈਂਗੀ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਪੂਰਬੀ ਚਾਲੁਕਯਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੋਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ 1189 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਾਜ ਹੋਸਲਾਸ ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
the vengi kingdom was continued to be ruled by eastern chalukyan kings under the protection of the chola empire until 1189 c.e., when the kingdom succumbed to the hoysalas and the yadavas.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਏਲਰੂ ਨੇੜੇ ਵੈਂਗੀ ਵਿਖੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਰਾਜਮਹੇਂਦਰਵਰਮ ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਹੋ ਗਈ।
they had their capital originally at vengi near eluru of the west godavari district end later changed to rajamahendravaram rajamundry .

ਚੋਲਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲੀਆਂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਰੇਨਾਤੀ ਚੋਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
chola dynasty the roots of the telugu language have been seen on inscriptions found near the guntur district and from others dating to the rule of renati cholas in the fifth century ce.

ਰੈੱਡੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਰੈਡੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੀਈ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਲੇਅ ਵੇਮਾ ਰੈਡੀ ਨੇ ਚੌਦਾਂਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
reddy dynasty the reddy dynasty ce was established in present-day coastal andhra pradesh by prolaya vema reddi in the early fourteenth century.

ਇਸ ਖਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਅੱਜ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕੰਚੀਪੁਰਮ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the region that was ruled by this dynasty spanned present day coastal andhra from visakhapatnam in the north to kanchipuram in the south.

ਪ੍ਰੋਲੇਅ ਵੇਮਾ ਰੈਡੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੰਘ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1323 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀਆਂ ਹਮਲਾਵਰ ਤੁਰਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੰਗਲ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।
prolaya vema reddi was part of the confederation of states that started a movement against the invading turkic muslim armies of the delhi sultanate in 1323 ce and succeeded in repulsing them from warangal.

ਅੱਜ ਰੈੱਡਡੀਜ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ.
today reddys is a social group or caste of india, predominantly inhabiting the states of andhra pradesh and telangana.

ਕੌਂਡਾਵੇਦੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਲੇਆ ਵੇਮਾ ਰੈਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
kondaveedu fort was constructed by prolaya vema reddy.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰੈਡੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ 1328 ਅਤੇ 1428 ਦੇ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਗਜਪਾਠੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਮਣੀ ਰਾਜ 1458 ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
later it was ruled by the reddy dynasty between 1328 and 1428 and then taken over by gajpathis of orissa later ravaged by the muslim rulers of the bahmani kingdom 1458 .

ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ ਸਮਰਾਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਦੇਵਰਾਇਆ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 1516 ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
the vijayanagara emperor krishnadevaraya captured it in 1516.

ਗੋਲਕੌਂਦਾ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੇ 1531, 1536 ਅਤੇ 1579 ਵਿਚ ਕਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਲੀ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1579 ਵਿਚ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਮੁਰਤੁਜਾਨਗਰ ਰੱਖਿਆ।
the golconda sultans fought for the fort in 1531, 1536 and 1579, and sultan quli qutb shah finally captured it in 1579, renaming it murtuzanagar.

ਕੋਨਡੇਵੇਦੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੇ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਹਨ।
efforts are in progress to classify kondaveedu fort as a unesco world heritage site.

ਵਿਜਯਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਜਯਾਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਸੀ, ਚੌਦਾਂਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਡੈੱਕਨ ਪਠਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ.
vijayanagara empire the vijayanagara empire was an empire originated south india, in the deccan plateau region in the early fourteenth century.

ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1336 ਵਿਚ ਹਰਿਹਾਰਾ ਰਾਇਆ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਬੁੱਕਾ ਰਾਏ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਸੰਗਮਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ.
it was established in 1336 by harihara raya i and his brother bukka raya i of sangama dynasty.

ਇਹ ਸਾਮਰਾਜ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਇਸਲਾਮੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
the empire rose to prominence as a culmination of attempts by the southern powers to ward off islamic invasions by the end of the thirteenth century.

ਇਹ ਸੰਨ 1646 ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ 1565 ਵਿੱਚ ਡੇਕਨ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਟ ਗਈ ਸੀ।
it lasted until 1646 although its power declined after a major military defeat in 1565 to the deccan sultanates.

ਇਸ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਜੇਨਗਾਰਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਖੰਡਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਹੈਮਪੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਖੰਡਰ ਹਨ.
the empire is named after its capital city of vijayanagara, whose ruins surround present day hampi, now a world heritage site in karnataka, india.

ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨੇ ਵਧੀਆ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਕੰਨੜ, ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਸਿਖਰਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ.
the empire's patronage enabled fine arts and literature to reach new heights in kannada, telugu, tamil, and sanskrit, while carnatic music evolved into its current form.

ਵਿਜਯਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਯੁੱਗ ਰਚਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਿਆਂ ਖੇਤਰੀਵਾਦ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
the vijayanagara empire created an epoch in south indian history that transcended regionalism by promoting hinduism as a unifying factor.

ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਜਯਾਨਗਾਰਾ ਸਾਮਰਾਜ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਹਰੀਹਾਰਾ ਅਤੇ ਬੁੱਕਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਕਕੱਤੀਯਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
modern history inspired by their success, the vijayanagara empire, one of the greatest empires in the history of andhra pradesh and india, was founded by harihara and bukka, who served as treasury officers of the kakatiyas of warangal.

1347 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜ, ਬਹਿਮਣੀ ਸਲਤਨਤ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਲਾ-ਉਦ-ਦੀਨ ਬਹਿਮਣ ਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ, ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗ਼ਾਵਤ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 1347 ce, an independent muslim state, the bahmani sultanate, was established in south india by ala-ud-din bahman shah in a revolt against the delhi sultanate.

ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਆਂਧਰਾ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਰਿਹਾ।
the qutb shahi dynasty held sway over the andhra country for about two hundred years from the early part of the sixteenth century to the end of the seventeenth century.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਸਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
in the early 19th century, northern circars was ceded and it became part of the british east india company held madras presidency.

ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ ਖੇਤਰ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ.
eventually this region emerged as the coastal andhra region.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ।
later the nizam rulers of hyderabad ceded five territories to the british which eventually emerged as rayalaseema region.

ਨਿਜ਼ਾਮਾਂ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਵਜੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
the nizams retained control of the interior provinces as the princely state of hyderabad, acknowledging british rule in return for local autonomy.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਨੇਤਾ, ਕੋਮਰਾਮ ਭੀਮ ਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਅਸਾਫ ਜਾਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
however, komaram bheem, a tribal leader, started his fight against the erstwhile asaf jahi dynasty for the liberation of hyderabad state.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਫ੍ਰੈਂਚਾਂ ਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ ਯਨਮ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਕੇ 1954 ਤਕ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰਹੇਗਾ। 1947 ਵਿਚ ਵਿਜੀਅਨਗਰਾਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੰਦੂ ਰਿਆਸਤ ਸੀ।
meanwhile, the french occupied yanam, in the godavari delta, and save for periods of british control would hold it until 1954.in 1947 vizianagaram was the largest hindu princely state in andhra pradesh.

ਭਾਰਤ 1947 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
india became independent from the united kingdom in 1947.

ਨਿਜ਼ਾਮ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਕ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
the nizam wanted to retain the independence of the princely hyderabad state from india, but the people of the region launched a movement to join the indian union.

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ 1948 ਵਿਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ ਨਾਲ ਜਬਰਦਸਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the state of hyderabad was forcibly joined to the republic of india with operation polo in 1948.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਦੇ ਤੇਲਗੂ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਪੋਟੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੂਲੂ ਨੇ 1952 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਤੱਕ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ।
post independence in an effort to gain an independent state based on linguistic differences and to protect the interests of the telugu-speaking people of madras state, potti sreeramulu fasted until death in 1952.

ਜਦੋਂ ਮਦਰਾਸ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਗਿਆ, 1949 ਵਿਚ ਜੇਵੀਪੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਬਸ਼ਰਤੇ ਆਂਧਰਾ ਹੁਣ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚੇਨਈ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ"।
as madras became a bone of contention, in 1949 a jvp committee report stated "andhra province could be formed provided the andhras give up their claim on the city of madras now chennai ".

ਪੋਟੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੂਲੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਲਗੂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ, ਭਾਵ
after potti sreeramulu's death, the telugu-speaking areas, i.e.

ਆਂਧਰਾ ਰਾਜ, 1 ਅਕਤੂਬਰ 1953 ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਨੂਰੂਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
andhra state, was carved out of madras state on 1 october 1953, with kurnool as its capital city.

1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਦੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਤੇਲਗੂ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
on the basis of a gentlemen's agreement of 1 november 1956, the states reorganisation act formed andhra pradesh by merging andhra state with the telugu-speaking areas of the already existing hyderabad state.

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
hyderabad was made the capital of the new state.

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੰਨੜ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the marathi-speaking areas of hyderabad state merged with bombay state and the kannada-speaking areas were merged with mysore state.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 2014 ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 2014 ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਲਈ ਦਸ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
andhra pradesh reorganisation act, 2014 in february 2014, the andhra pradesh reorganisation act, 2014 bill was passed by the parliament of india for the formation of telangana state comprising ten districts.

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ 10 ਸਾਲ ਰਹੇਗਾ.
hyderabad will remain as a joint capital for 10 years for both andhra pradesh and telangana.

ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
the new state of telangana came into existence on 2 june 2014 after approval from the president of india.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਨਾਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 3 ਅਤੇ 4 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the formation of a new state named telangana from andhra pradesh is not considered an amendment to the constitution of india per article 3 and 4 of that document.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 2014 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਖਾਮਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 7 ਮੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
as per the amendment to andhra pradesh reorganisation act, 2014, 7 mandals from khammam district of telangana have been transferred to andhra pradesh.

ਭਦ੍ਰਚਾਲਮ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਾਰ ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਚਿੰਦਰੂ, ਕੁੰਵਰਾਮ, ਵਰਾਰਾਮਚੰਦਰਪੁਰਮ, ਭਦਰਚਲਮ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਚਾਲਮ ਮਾਲੀਆ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
four mandals from bhadrachalam revenue division namely, chinturu, kunavaram, vararamachandrapuram, bhadrachalam excluding the bhadrachalam town were transferred to east godavari district.

ਤਿੰਨ ਮੰਡਲਾਂ, ਕੁੱਕਨੂਰ, ਵੇਲਰੂਪੈਡੂ ਅਤੇ ਬਰਗਮਪਦੂ, 12 ਪਿੰਡਾ, ਮੋਰਮਪੱਲੀ, ਬਨਜਾਰਾ, ਬਰਗਮਪਦੂ, ਨਾਗਿਨੀਪ੍ਰੋਲੂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਸਾਗਰ, ਟੇਕੂਲਾਪੱਲੀ, ਸਰਪਕਾ, ਇਰਾਵੇਂਦੀ, ਮੋਤੀਪੱਟਿਨਗਰ, ਉੱਪੁਸਕਾ, ਨਕੀਰੀਪੇਟਾ ਅਤੇ ਸੋਮਪੱਲੀ। ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.
three mandals namely, kukunoor, velerupadu and burgampadu except 12 villages namely, pinapaka, morampalli, banjara, burgampadu, naginiprolu, krishnasagar, tekulapalli, sarapaka, iravendi, motepattinagar, uppusaka, nakiripeta and sompalli of palvancha revenue division in khammam district have been added to west godavari district.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 2014 ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬੈਂਚ ਅੱਗੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।
number of petitions questioning the validity of andhra pradesh reorganisation act, 2014 are pending for verdict for nearly two years before the supreme court constitutional bench.

ਭੂਗੋਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਨਲਾਲਾਮਲਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ varੇ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
geography geographically, andhra pradesh has varied topography ranging from the hills of eastern ghats and nallamala hills to the shores of bay of bengal that supports varied ecosystems, rich diversity of flora and fauna.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ- ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਵਿਚੋਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ.
there are two main rivers namely, krishna and godavari, that flow through the state.

ਰਾਜ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰ ਕੋਸਟਲ ਆਂਧਰਾ ਅਤੇ ਰਿਆਲਸੀਮਾ ਹਨ।
the state has two regions coastal andhra and rayalaseema.

ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੈਦਾਨ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਮੈਦਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the plains to the east of eastern ghats form the eastern coastal plains.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰinsੇ ਮੈਦਾਨ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੇਨਾ ਨਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਡੈਲਟਾ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਹਨ.
the coastal plains are for the most part of delta regions formed by the godavari, krishna, and penna rivers.

ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਬੰਦ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਮ ਹਨ.
the eastern ghats are discontinuous and individual sections have local names.

ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਹਨ.
the eastern ghats are a major dividing line in the state's geography.

ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੁਰਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਕੜੱਪਾ ਬੇਸਿਨ ਇਕ ਖਣਿਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੇਤਰ ਹੈ.
the kadapa basin formed by two arching branches of the eastern ghats is a mineral-rich area.

ਘਾਟ ਤੱਟ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the ghats become more pronounced towards the south and extreme north of the coast.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਤੀਬਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
most of the coastal plains are put to intense agricultural use.

ਰਿਆਲਸੀਮਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਰਧ-ਸੁੱਕੇ ਹਾਲਾਤ ਹਨ.
the rayalaseema region has semi-arid conditions.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਿੰਤਪੱਲੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਲਾਂਬਸਿੰਗੀ ਜਾਂ ਲਾਮਸਿੰਗੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ 1000 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
lambasingi or lammasingi , a village in the chintapalli mandal of visakhapatnam district is situated at 1000 meters above the sea level.

ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਰਫਬਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is the only place in south india which has snowfall and is also nicknamed as kashmir of andhra pradesh.

ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ 0 ਤੋਂ 10 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
throughout the year the temperature here ranges from 0 to 10 .

ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
natural vegetation andhra pradesh forest department deals with protection, conservation and management of forests.

ਵਿਭਾਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦਾ ਕੁਲ ਜੰਗਲ coverੱਕਣ 22,862 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the total forest cover of the state after the bifurcation is left with an area of 22,862 km2.

ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਬਾਇਓਟਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the forest in the state can be broadly divided into four major biotic provinces.

ਇਹ ਡੈੱਕਨ ਪਠਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਪਠਾਰ ਪੂਰਬੀ ਹਾਈਲੈਂਡ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਖੇਤਰ ਸੰਘਣੀ ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਰਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਘਾਟ ਡੇਕਨ ਪਠਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਝਾੜੀ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ.
they are deccan plateau central plateau eastern highland east coastal plains eastern ghats region is home to dense tropical forests, while the vegetation becomes sparse as the ghats give way to the deccan plateau, where shrub vegetation is more common.

ਇਹ ਘਾਟ ਪੌਦੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਘੱਟ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
these ghats have rich biological diversity with a wide variety of plants, birds and lesser forms of animal life.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਨਸਪਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁੱਕੀਆਂ ਪਤਝੜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਟੀਕ, ਟਰਮੀਨਲਿਆ, ਡਲਬਰਬੀਆ, ਪਟੀਰੋਕਾਰਪਸ, ਐਂਗੋਜੀਸਸ, ਆਦਿ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the vegetation found in the state is largely of dry deciduous types with a mixture of teak, terminalia, dalbergia, pterocarpus, anogeissus, etc.

ਰਾਜ ਕੋਲ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਪੌਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸਾਈਕਾਸ ਬੈਡਡੋਮੀ, ਪੈਟਰੋਕਾਰਪਸ ਸੈਂਟਾਲਿਨਸ, ਟਰਮੀਨਲਿਆ ਪੈਲੀਡਾ, ਸਾਈਜ਼ਜੀਅਮ ਅਲਟਰਨੋਫੋਲੀਅਮ, ਸ਼ੋਰੀਆ ਟਲੂਰਾ, ਸ਼ੋਰੀਆ ਟੁੰਬਰਗੀਆ, ਪਸੀਲੋਟਮ ਨੂਡਮ, ਆਦਿ.
the state possesses some rare and endemic plants like cycas beddomei, pterocarpus santalinus, terminalia pallida, syzygium alternifolium, shorea talura, shorea tumburgia, psilotum nudum, etc.

ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਪੈਂਥਰ, ਹਾਇਨਾਸ, ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਚੀਟਲ, ਸੰਬਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸਰੀਪੁਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the diversity of fauna includes tigers, panthers, hyenas, black bucks, cheetals, sambars, sea turtles and a number of birds and reptiles.

ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਮੁਹੱਲਾਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਆਟੇਸ ਨੂੰ ਕੀਸਟੋਨ ਦੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
the estuaries of river godavari and krishna support rich mangrove forests with fishing cats and otters as keystone species.

ਮੌਸਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੌਸਮ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
climate the climate of andhra pradesh varies considerably, depending on the geographical region.

ਰਾਜ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
monsoons play a major role in determining the climate of the state.

ਗਰਮੀਆਂ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ.
summers last from march to june.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ plainੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ 20 ਅਤੇ 41 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in the coastal plain, the summer temperatures are generally higher than the rest of the state, with temperature ranging between 20 and 41 .

ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਗਰਮ ਰੁੱਤ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੈ.
july to september is the season for tropical rains in andhra pradesh.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the state receives heavy rainfall from the southwest monsoon during these months.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਮੌਨਸੂਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
about one third of the total rainfall in andhra pradesh is brought by the northeast monsoon.

ਅਕਤੂਬਰ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਚ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਚਰਮ-ਚੱਕਰਵਾਤ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਰਸ਼ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ.
october and november see low-pressure systems and tropical cyclones form in the bay of bengal which, along with the northeast monsoon, bring rains to the southern and coastal regions of the state.

ਨਵੰਬਰ, ਦਸੰਬਰ, ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
november, december, january, and february are the winter months in andhra pradesh.

ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ beltੇ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਸਰਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
since the state has a long coastal belt the winters are not very cold.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਸੀਮਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 12 ਤੋਂ 30 ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the range of winter temperature is generally 12 to 30 .

ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 49,386,799 ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਘਣਤਾ 308 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 800 ਵਰਗ ਮੀ.
demographics as of 2011 census of india, the state had a population of 49,386,799 with a population density of 308 km2 800 sq mi .

ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 70.4%, 34,776,389 ਵਸਨੀਕਾਂ ਅਤੇ 29,6% ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਬਾਦੀ 14,610,410 ਵਸਨੀਕਾਂ ਨਾਲ.
the total population constitute, 70.4% of rural population with 34,776,389 inhabitants and 29.6% of urban population with 14,610,410 inhabitants.

ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬੱਚੇ 5,222,384 ਹਨ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 10.6% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 2,686,453 ਲੜਕੇ ਅਤੇ 2,535,931 ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ।
children in the age group of years are 5,222,384, constituting 10.6% of the total population, among them 2,686,453 are boys and 2,535,931 are girls.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ 47.5% ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 83.8% ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
visakhapatnam district has the largest urban population of 47.5% and srikakulam district with 83.8%, has the largest rural population, among others districts in the state.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ 17.1% ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਦੀ 5.3% ਆਬਾਦੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
the overall population of the state comprises 17.1% of scheduled caste and 5.3% of scheduled tribe population.

ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 6 996 ofਰਤਾਂ ਦਾ 24,738,068 ਮਰਦ ਅਤੇ 24,648,731 sexਰਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 926 ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
there are 24,738,068 male and 24,648,731 female sex ratio of 996 females per 1000 males, higher than the national average of 926 per 1000.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.41% ਹੈ।
the literacy rate of the state stands at 67.41%.

ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ .6 74..6% ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਜੀਅਨਗਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ 58 58..9% ਹੈ।
west godavari district has the highest literacy rate of 74.6% and vizianagaram district has the least with 58.9%.

ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਵਿਚ 0.416 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦਸਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ।
andhra pradesh ranks tenth of all indian states in the human development index scores with a score of 0.416.

2001 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਅਪਲਾਈਡ ਆਰਥਿਕ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਚਿਤੂਰ ਪੇਂਡੂ ਏਪੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਧਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the national council of applied economic research district analysis in 2001 reveals that krishna, west godavari and chittoor are the three districts in rural ap with the highest human development index scores in ascending order.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇਲਗੂ ਹੈ।
languages the official language of andhra pradesh is telugu.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the minister of tourism and culture has issued a declaration of the telugu language as a classical language.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other languages often spoken in the state include tamil, kannada and odia.

ਧਰਮ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਭਾਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਆਂ teੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਬੰਧ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2 ਜੁਲਾਈ 2014 ਨੂੰ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅੰਕੜੇ ਲਗਭਗ ਹਨ .2..25% ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ .2.२5% ਦੇ ਨਾਲ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਈਸਾਈ, ਜੈਨ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬੋਧੀ।
religions according to the 2011 census, the andhra pradesh state's population before the state's bifurcation, hence includes religious affiliation from neighbouring telangana too this does not reflect the current religious affiliation in andhra pradesh formed as of 2 july 2014, religious data for andhra pradesh is around 91.25% hindu with a muslim minority of 6.25% along with smaller numbers of christians, jains, sikhs, and buddhists.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਪੁਸ਼ਪਗੀਰੀ ਪੀਥਮ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
hinduism andhra pradesh is home to shankaracharya of pushpagiri peetham.

ਦੂਜੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾਸੀਵ ਬ੍ਰਹਮੇਂਦਰ, ਭਕਥ ਕਨੱਨੱਪਾ, ਯੋਗੀ ਵੇਮਾਨਾ, ਯੋਗੀ ਸ੍ਰੀ ਪੋਟੂਲੂਰੀ ਵੀਰਬ੍ਰਹਮੇਂਦਰ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other hindu saints include sadasiva brahmendra, bhaktha kannappa, yogi vemana, yogi sri potuluri virabrahmendra swami.

ਮਹਾਂਯਾਨ-ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ.
mahayana-buddhism buddhism spread to andhra pradesh early in its history.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ "ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬੋਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ."
the krishna river valley was "a site of extraordinary buddhist activity for almost a thousand years."

ਹੇਠਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬੋਧੀ ਸਥਾਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਾਵਤੀ, ਨਾਗਾਰਜੁਨਕੌਂਦਾ ਅਤੇ ਜਗਗਾਯਪੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, "ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ।"
the ancient buddhist sites in the lower krishna valley, including amaravati, nagarjunakonda and jaggayyapeta "can be traced to at least the third century bce, if not earlier."

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਗਧ-ਈਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਹਾਯਾਨ-ਬੁੱਧਵਾਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
the region played a central role in the development of mahayana-buddhism, along with the magadha-erea in northeastern india.

ਵਾਰਡਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਂਧਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।"
warder holds that "the originated in the south of india and almost certainly in the andhra country."

ਜ਼ਿੰਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ, ਆਂਧਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਸਮਘਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਣਪਰਮਿੱਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ।"
according to xing, "several scholars have suggested that the prajnaparamita probably developed among the mahasamghikas in southern india probably in the andhra country, on the krishna river."

ਸੂਤਰ ਮੁ mahaਲੇ ਮਹਾਂਯਾਨ ਸੂਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
the sutras belong to the earliest mahayana sutras.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੰਡਲ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਤਰਾਧਰਾ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਆਂਧਰਾ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਉੱਤਰਾਧਰਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਕੋਸਟਲ ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅਤੇ ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ।
administrative divisions regions the state is divided into three regions uttarandhra coastal andhra rayalaseema districts it has a total of 13 districts, with three in uttarandhra, six in coastal andhra and four in rayalaseema.

ਰੈਵੀਨਿ division ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਇਹ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੋਰ 50 ਮਾਲ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 7 ਮਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਜੀਅਨਗਰਮ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 2.
revenue divisions these 13 districts are further divided into 50 revenue divisions there are as many as 7 revenue divisions in east godavari district and only 2 in vizianagaram district.

ਮੰਡਲਾਂ 50 ਮਾਲ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ 670 ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
mandals the 50 revenue divisions are in turn divided into 670 mandals.

ਚਿੱਤੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 66 ਮੰਡਲਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਜੀਅਨਗਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 34 ਹਨ।
chittoor district has the most number of mandals with 66 and vizianagaram district has the least with 34.

ਸ਼ਹਿਰ ਕੁੱਲ 31 ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 16 ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ 14 ਮਿitiesਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
cities there are a total of 31 cities which include, 16 municipal corporations and 14 municipalities.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਅਤੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਜਿਥੇ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ.
there are two million plus cities namely, visakhapatnam and vijayawada.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਰਾਜ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ ​​ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਉੱਚ ਸਦਨ ਹੈ।
government and politics legislative assembly of andhra pradesh is the lower house of the state and legislative council of andhra pradesh is the upper house.

58 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ.
with 58 members.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ 11 ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ 25 ਸੀਟਾਂ ਹਨ।
in the parliament of india, andhra pradesh has 11 seats in the rajya sabha, and 25 seats in the lok sabha.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 175 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ।
there are a total of 175 assembly constituencies in the state.

ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 19 ਹਲਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਜੀਅਨਗਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਹਨ।
east godavari district has the most number of constituencies with 19 and vizianagaram district has the least with 9 assembly seats.

ਜਦੋਂ ਕਿ, ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 58 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹੈ।
whereas, the legislative council of the state has 58 seats, which is one-third of total assembly seats.

1962 ਤਕ, ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 1950 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
until 1962, the cpi, along with socialist parties namely praja socialist party and krishi lok party played an important role in the 1950s.

1967 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
in the 1967 state assembly elections, all socialist parties were eliminated and cpi lost opposition party status.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੀਲਮ ਸੰਜੀਵ ਰੈਡੀ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।
the first chief minister of andhra pradesh was neelam sanjiva reddy who later served as president of india.

1983 ਵਿਚ, ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਟੀਡੀਪੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਨ.ਟੀ.
in 1983, the telugu desam party tdp won the state elections and n.t.

ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
rama rao became the chief minister of the state for the first time.

ਇਸਨੇ 1956 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿੰਗਲ ਪਾਰਟੀ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
this broke the long time single party monopoly enjoyed by the inc from 1956 until 1982.

ਨੰਦਮੂਰੀ ਤਾਰਕਾ ਰਾਮਾ ਰਾਓ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
nandamuri taraka rama rao is the founder of telugu desam party and served as the first chief minister from the party.

1989 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਐਨਟੀਆਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਆਈਐਨਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮੈਰੀ ਚੇਨਾ ਰੈਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
the 1989 elections ended the rule of ntr, with the inc party returning to power with marri chenna reddy at the helm.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਨਾਰਧਨ ਰੈੱਡੀ 1990 ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਥਾਂ 1992 ਵਿਚ ਕੋਟਲਾ ਵਿਜੇ ਭਾਸਕਰਾ ਰੈਡੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
he was replaced by janardhan reddy in 1990, who was replaced by kotla vijaya bhaskara reddy in 1992.

ਐਨ. ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਨੇ 1995 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
n. chandrababu naidu held the record for the longest serving chief minister 1995 to 2004 .

1994 ਵਿਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਨਟੀਆਰ ਦੁਬਾਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ।
in 1994, andhra pradesh gave a mandate to the telugu desam party again, and ntr became the chief minister again.

ਐਨਟੀਆਰ ਦੇ ਜਵਾਈ ਨਾਰਾ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ।
nara chandrababu naidu, the son-in-law of ntr, came to power with the backing of a majority of the mlas.

ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 1999 ਵਿਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੋਵਾਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
the telugu desam party won both the assembly and lok sabha election in 1999 under the leadership of chandrababu naidu.

ਇਕਮੁੱਠ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਚੋਣਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਬਕਾਇਦਾ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ਤਵਾ ਮਿਲਿਆ।
in what would be the last elections held in the unified state, telugu desam party got a mandate in their favour in the residuary new state.

ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਰਾ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ 8 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ।
nara chandrababu naidu, the chief of telugu desam party became chief minister on 8 june 2014, for the new state of andhra pradesh.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਲਈ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
economy andhra pradesh was ranked eighth among other indian states in terms of gsdp for the financial year .

ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਜੀ ਐਸ ਡੀ ਪੀ 5200.3 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਮਤਾਂ' ਤੇ 2645.21 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ.
the gsdp at current prices was 5200.3 billion and at constant prices was 2645.21 billion.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ 9999 ਅਰਬ ਅਰਬ us..1 ਬਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੈਕਟਰ 4545 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂ ਐਸ ...5 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਹੈ।
the domestic product of agriculture sector accounts for .99 billion us 8.1 billion and industrial sector for .45 billion us 7.5 billion .

ਰਾਜ ਦਾ ਸੇਵਾ ਸੈਕਟਰ ਜੀ ਐਸ ਡੀ ਪੀ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਕੁੱਲ 305.87 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂ ਐਸ 19 ਅਰਬ.
the service sector of the state accounts more percentage of the gsdp with a total of ,305.87 billion us 19 billion .

ਫੋਰਬਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2010 ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
in the 2010 list by forbes magazine, there were several from andhra pradesh among the top 100 richest indians.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
agriculture andhra pradesh economy is mainly based on agriculture and livestock.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਦੀਆਂ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੇਨਾ ਅਤੇ ਥੁੰਗਭੱਦਰ ਰਾਜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
four important rivers of india, the godavari, krishna, penna, and thungabhadra flow through the state and provide irrigation.

ਆਬਾਦੀ ਦਾ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
60 percent of population is engaged in agriculture and related activities.

ਚੌਲ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਹੈ.
rice is the major food crop and staple food of the state.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਰਾਈਸ ਬਾlਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is an exporter of many agricultural products and is also known as "rice bowl of india".

ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਬ ਦੇ ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਚਿਤੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਹਨ, ਅੰਬਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਮਿਰਚਾਂ ਲਈ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ।
the state has three agricultural economic zones in chittoor district for mango pulp and vegetables, krishna district for mangoes, guntur district for chilies.

ਚਾਵਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸਾਨ ਜਵਾਰ, ਬਾਜਰਾ, ਮੱਕੀ, ਮਾਮੂਲੀ ਬਾਜਰੇ, ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਤੇਲ ਦੇ ਬੀਜ, ਗੰਨੇ, ਕਪਾਹ, ਮਿਰਚ, ਅੰਬ ਦੇ ਗਿਰੀਦਾਰ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਵੀ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
besides rice, farmers also grow jowar, bajra, maize, minor millet, coarse grain, many varieties of pulses, oil seeds, sugarcane, cotton, chili pepper, mango nuts and tobacco.

ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜਮੁਖੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
crops used for vegetable oil production such as sunflower and peanuts are popular.

ਵਿਕਾਸ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹੁ-ਰਾਜ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਤੇ ਨਾਗਰਜੁਨ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are many multi-state irrigation projects under development, including godavari river basin irrigation projects and nagarjuna sagar dam.

ਪਸ਼ੂਧਨ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
livestock and poultry is also another profitable business, which involves rearing cattle in enclosed areas for commercial purposes.

ਰਾਜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੰਡਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ "ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਆਂਡਾ ਬਾ .ਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the state is also a largest producer of eggs in the country and hence, it is nicknamed as "egg bowl of asia".

ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਕੁੱਲ ਮੱਛੀ ਦਾ 10% ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 70% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝੀਂਗਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
fisheries contribute 10% of total fish and over 70% of the shrimp production of india.

ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the geographical location of the state allows marine fishing as well as inland fish production.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵਨਾਮੇਨੀ ਝੀਂਗਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 1 ਅਰਬ ਦੇ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the most exported marine exports include vannamei shrimp and are expected to cross 1 billion in .

ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਸਨਅਤੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਆਦਿ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸੈਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
industrial sector the industrial sector of the state includes some of the key sectors like pharma, automobile, textiles etc.

ਚਿਟੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀਰਸਿਟੀ ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੇਪਸੀਕੋ, ਈਜ਼ੂ ਮੋਟਰਜ਼, ਕੈਡਬਰੀ ਇੰਡੀਆ, ਕੈਲੋਗਜ਼, ਕੋਲਗੇਟ-ਪਾਮੋਲਿਵ, ਕੋਬੇਲਕੋ ਆਦਿ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
sricity located in chittoor district is an integrated business city which is home to many renowned firms like pepsico, isuzu motors, cadbury india, kellogg's, colgate-palmolive, kobelco etc.

ਪੈਪਸੀਕੋ ਫਰਮ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੌਦਾ ਹੈ.
the pepsico firm has its largest plant in india at sri city.

ਰਾਜ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state is also emerging in information technology and biotechnology.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਆਈ ਟੀ ਆਈ ਮਾਲੀਆ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿਚ 45 ਅਰਬ 211 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
the it ites revenues of visakhapatnam is at .45 billion us 210 million in .

ਟੀਅਰ -2 ਅਤੇ ਟੀਅਰ -3 ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਅਤੇ ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿਚ ਆਈ ਟੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the development of it in tier-ii and tier-iii cities like vijayawada, kakinada and tirupati is also improving.

ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਦੀ ਆਈਟੀ ਆਈਟੀਐਸ ਦੀ ਆਮਦਨ, 153 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ ਐਸ 17 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰੋੜ ਸੀ.
in the fiscal year , vijayawada's it ites revenues were ,153 million us 17 million crore.

10 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਰੂਪਤੀ ਅਤੇ 10 ਲੱਖ ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਅਗਲੇ ਖੜੇ ਹਨ.
tirupati with million us 10 million and kakinada with million us 9.1 million stand next.

ਰਾਜ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਭਾਵ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਂਧਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਤਬੇ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਇਆ 2017 ਸਰੋਤ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।
for the benefit of state i.e., after separating telangana from andhra, people of andhra protested for special status during the month of january in 2017 resources andhra pradesh is one of the storehouses of mineral resources in india.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪੱਥਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
andhra pradesh with varied geological formations, contain rich and variety of industrial minerals and building stones.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੀਕਾ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
andhra pradesh is listed top in the deposit and production of mica in india.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਮੈਂਗਨੀਜ, ਐਸਬੈਸਟਸ, ਆਇਰਨ, ਬਾਲ ਮਿੱਟੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੀਰੇ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਡੋਲੋਮਾਈਟ, ਕੁਆਰਟਜ਼, ਟੰਗਸਟਨ, ਸਟੈਟੀਟਿਕ, ਫੀਲਡਸਪਾਰ, ਸਿਲਿਕਾ ਰੇਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
minerals found in the state include limestone, reserves of oil and natural gas, manganese, asbestos, iron ore, ball clay, fire clay, gold diamonds, graphite, dolomite, quartz, tungsten, steatitic, feldspar, silica sand.

ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਭੰਡਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਬੈਰੀਟਸ ਅਤੇ ਗਲੈਕਸੀ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it has about one third of india's limestone reserves and is known for large exclusive deposits of barytes and galaxy granite in the international market.

ਮਾਈਨਿੰਗ ਮਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ .ਾਂਚੇ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mining mining is identified as one of the growth engines for the overall development of industry and infrastructure.

ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਤੁਮਾਮਾਪਲਪਲੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਖਾਣ ਨੇ 49,000 ਟਨ अयस्क ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
the tummalapalle uranium mine in andhra has confirmed 49,000 tonnes of ore and there are indications that it could hold reserves totalling three times its current size.

700 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਧਾਤੂ ਗ੍ਰੇਡ ਬਾਕਸਾਈਟ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਪੋਰਟ ਦੇ ਨੇੜਿਓਂ ਜਮ੍ਹਾ ਹੈ.
700 million tonnes of metal grade bauxite deposits in proximity to visakhapatnam port.

ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ ਨੇ ਕਾਜੀਨਾਡਾ ਨੇੜੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 93 ਮੀਲ 'ਤੇ ਕੇਜੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ 9 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਕਿ cubਬਿਕ ਫੁੱਟ ਗੈਸ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।
reliance industries limited struck nine trillion cubic feet of gas reserves in the kg basin, 150 km 93 mi off the andhra pradesh coast near kakinada.

ਕੇਜੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
discovery of large quantity of natural gas in kg basin is expected to provide rapid economic growth.

ਸਾਲ 2016 ਦੌਰਾਨ, ਕੇਜੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 134 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਕਿicਬਿਕ ਫੁੱਟ ਮੀਥੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੱractionਣ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ energyਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
during the year 2016, nearly 134 trillion cubic feet of methane hydrate deposits were explored in kg basin whose extraction is adequate to impart energy security for many decades to india.

ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਰਾਜ ਹਾਈਡਰੋ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਹੈ।
power plants the state is a pioneer nationwide in hydro electricity generation.

ਅਪਗੇਨਕੋ ਰਾਜ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
apgenco is the power generating organisation of the state.

ਹੋਰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਸਰਪਲੱਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
the state has become power surplus with excess power generation being exported to other states.

ਸਾਲ 2015 ਤਕ ਰਾਜ ਵਿਚ ਥਰਮਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਅਧਾਰਤ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
thermal natural gas and coal based and renewable power plants totalling to 21,000 mw were installed in the state by the year 2015.

9,600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਸਿਰਫ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਨਟੀਪੀਸੀ ਦਾ ਸਿੰਮਦਰੀ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ 2000 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਵਿਜਾਗ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 1040 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਰਾਇਲਸੀਮਾ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 1050 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਸ੍ਰੀ ਦਮੋਦਰਮ ਸੰਜੀਵਈਆ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 1600 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ 1760 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਆਦਿ.
local power plants of 9,600 mw capacity only are supplying electricity in the state which includes simhadri super thermal power plant 2000 mw of ntpc, vizag thermal power station 1040 mw , rayalaseema thermal power station 1050 mw , sri damodaram sanjeevaiah thermal power station 1600 mw , vijayawada thermal power plant 1760 mw , etc.

ਹਾਈਡਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 1671 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ।
hydel power plants are having a capacity of 1671 mw.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲਾਵਾਂ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ, 1999 ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 13 ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਹਨ.
culture arts, crafts and artefacts there are as many as thirteen geographical indications from the state of andhra pradesh as per geographical indications of goods registration and protection act, 1999.

ਰਾਜ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਰਾਜ ਦੇ ਦਸਤਕਾਰੀ, ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਬਿਲੀ ਵੀਨਾ, ਬੁਦਿਥੀ ਬੈੱਲ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਕਰਾਫਟ, ਧਰਮਵਾਰਾਮ ਹੈਂਡਲੂਮ ਪੱਤੂ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਵਦਾਸ, ਗੁੰਟੂਰ ਸਨਮ, ਕੌਂਡਾਪੱਲੀ ਖਿਡੌਣਿਆਂ, ਮਾਛੀਪੱਟਨਮ ਕਲਾਮਕਰੀ, ਮੰਗਲਾਗੀਰੀ ਸਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਫੈਬਰਿਕਸ , ਉੱਪਦਾ ਜਮਦਾਨੀ ਸਰੀ ਅਤੇ ਵੈਂਕਟਾਗੀਰੀ ਸਰੀ.
the geographical indications from the state covers handicrafts, foodstuff and textiles such as, bobbili veena, budithi bell and brass craft, dharmavaram handloom pattu sarees and paavadas, guntur sannam, kondapalli toys, machilipatnam kalamkari, mangalagiri sarees and fabrics, srikalahasti kalamkari, tirupati laddu, uppada jamdani sari and venkatagiri sari.

ਏਲਰੂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
eluru is not only famous on the map of india but world as well.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਰਪੈਟਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ.
carpets of this region have their presence in international markets from a long time ago.

ਐਲਰੂ ਕਾਰਪੇਟ ਫਾਰਸੀਆਂ ਦੀ ਕਾ in ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦਦੀਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਏ.
eluru carpets were an invention of persians and they brought it here during the muhammaddin regime.

ਏਲੁਰੂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਰਪੇਟ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਕਾਰਪੇਟ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there is a huge carpet industry situated in eluru and most of the carpets are exported.

ਮਾਛੀਲੀਪੱਟਨਮ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਕਲਾਹਸਤੀ ਕਲਾਮਕਾਰੀ ਦੋ ਵਿਲੱਖਣ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਆਰਟ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
machilipatnam and srikalahasti kalamkari's are the two unique textile art forms practised in india.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਰਗੀ ਦੇ ਨਰਮ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ.
there are also other notable handicrafts present in the state, like the soft limestone idol carvings of durgi.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਏਟਿਕੋਪਕਾ ਇਸ ਦੇ ਲੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੱਕੜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
etikoppaka in visakhapatnam district is notable for its lac industry, producing lacquered wooden.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਲਪਾਂ, ਚਿੱਤਰਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਕਟਲਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਜਾਵਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰਵਤੀ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨੇੜੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨਾਂ, ਵਿਸਾਖਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ. ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਜੁਬਲੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state has many museums, which features a varied collection of ancient sculptures, paintings, idols, weapons, cutlery and inscriptions, and religious artefacts such as the archaeological museum at amaravati with features relics of nearby ancient sites, visakha museum and telugu cultural museum in visakhapatnam displays the history of the pre-independence and telugu culture and heritage and the victoria jubilee museum in vijayawada with large collection of artifacts.

ਸਾਹਿਤ ਨੰਨੱਈਆ, ਟਿੱਕਾਣਾ ਅਤੇ ਯੇਰਪ੍ਰਗਦਾ ਤ੍ਰਿਏਕ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
literature nannayya, tikkana and yerrapragada form the trinity who translated the sanskrit epic mahabharata into telugu language.

ਨੰਨੱਈਆ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿਆਕਰਣ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਸ਼ਬਦਾ ਚਿੰਤਮਨੀ ਲਿਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਆਕਰਣਸ਼ੀਲ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
nannayya wrote the first treatise on telugu grammar called andhra shabda chintamani in sanskrit, as there was no grammatical work in telugu prior to that.

ਕਲਾਸਿਕ ਸ੍ਰੀਮਦ ਮਹਾਂ ਭਾਗਵਤੁ ਸ੍ਰੀ ਭਾਗਵਤਮ ਦਾ ਕਲਾਸਿਕ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ।
pothana is the poet who composed the classic srimad maha bhagavatamu, a telugu translation of sri bhagavatam.

ਵੇਮਾਨਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
vemana is notable for his philosophical poems.

ਵਿਜਯਾਨਗਰ ਸਮਰਾਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਦੇਵਾਰਾਇਆ ਨੇ ਅਮੁਕਤਮਾਲੀਆ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
the vijayanagara emperor krishnadevaraya wrote amuktamalyada.

ਕੰਦੁਕੂਰੀ ਵੀਰਸਾਲਿੰਗਮ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਧੁਨਿਕਾ ਸਾਹਿਤਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
telugu literature after kandukuri veeresalingam is termed as adhunika sahityam.

ਉਹ ਗਾਦਿਆ ਟਿੱਕਾਣਾ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸੋਸ਼ਲ ਨਾਵਲ, ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਚਰਿਤਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
he is known as gadya tikkana and was the author of telugu social novel, satyavati charitam.

ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸਤਿਆ ਨਰਾਇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
jnanpith award winners include sri viswanatha satya narayana.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੱਦੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਤੇਲਗੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।
the andhra pradesh native and revolutionary poet sri sri brought new forms of expressionism into telugu literature.

ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸੰਗੀਤ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਨਮਾਚਾਰਿਆ, ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ, ਖੇਤਰਯ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਚਲਾ ਰਾਮਦਾਸ ਤੇਲਗੂ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ.
dance forms and festivals music many composers of carnatic music like annamacharya, tyagaraja, kshetrayya, and bhadrachala ramadas were of telugu descent.

ਘੈਂਟਸਾਲਾ ਅਤੇ ਐਮ. ਬਾਲਾਮੁਰਲੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਤੇਲਗੂ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ।
modern carnatic music composers like ghantasala and m. balamuralikrishna are also of telugu descent.

ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਐਸ ਪੀ ਬਾਲਾਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣਯਾਮ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਐਸ ਜਾਨਕੀ, ਪੀ ਬੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ.
the telugu film industry hosts many music composers and playback singers such as s. p. balasubrahmanyam, p. susheela, s. janaki, p b srinivas.

ਲੋਕ ਗੀਤ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
folk songs are popular in the many rural areas of the state.

ਬੁਰਰਾ ਕਥਾ ਅਤੇ ਪੋਲੀ ਵਰਗੇ ਫਾਰਮ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ.
forms such as the burra katha and poli are still performed today.

ਹਰਿਕਥਾ ਹਰਿਕਥਾ ਕਲਾਕਸ਼ੇਪਮ ਜਾਂ ਹਰੀਕਥਾ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
harikatha harikathaa kalakshepam or harikatha involves the narration of a story, intermingled with various songs relating to the story.

ਹਰਿਕਥਾ ਦਾ ਜਨਮ ਆਂਧਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
harikatha was originated in andhra.

ਹਰ ਬੁਰਰਾ ਕਥਾ ਬੁਰਰਾ ਕਥਾ ਕਥਾ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇਕ ਮੌਖਿਕ ਕਹਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
har burra katha burra katha is an oral storytelling technique in the katha tradition, performed in villages of coastal andhra pradesh region.

ਟ੍ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੋ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the troupe consists of one main performer and two co-performers.

ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ, ਇਕੱਲੇ ਨਾਟਕ, ਡਾਂਸ, ਗਾਣੇ, ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੁਟਕਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
it is a narrative entertainment that consists of prayers, solo drama, dance, songs, poems and jokes.

ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਮੁੱਦਾ ਹੋਵੇਗਾ.
the topic will be either a hindu mythological story or a contemporary social issue.

ਰੰਗਮੰਚ ਰੰਗਰਥਲਮ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
theatre rangasthalam is an indian theatre in the telugu language, based predominantly in andhra pradesh.

ਗੁਰਾਜ਼ਾਦਾ ਅਪਾਰਾਓ ਨੇ 1892 ਵਿਚ, ਕੰਨਿਆਸੁਲਕਮ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਟਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
gurazada apparao wrote the play, kanyasulkam in 1892, which is often considered the greatest play in the telugu language.

ਸੀ. ਪੁਲਾਈਆ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਥੀਏਟਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
c. pullaiah is cited as the father of telugu theatre movement.

ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
telugu cinema in the early 1990s, the telugu film industry had largely shifted from chennai to hyderabad.

ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਕਲਚਰ ਜਾਂ, “ਟਾਲੀਵੁੱਡ” ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਹੈ।
the telugu film culture or, "tollywood" is the second -largest film industry in india next to bollywood film industry .

ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਘੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਡੀ. ਰਮਨਾਇਦੁ ਨੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਿੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਿਆ ਹੈ.
prolific film producer from the state, d. ramanaidu holds a guinness record for the most number of films produced by a person.

ਸਾਲ 2005, 2006 ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ.
in the years 2005, 2006 and 2008 the telugu film industry produced the largest number of films in india, exceeding the number of films produced in bollywood.

ਇਸ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
the industry holds the guinness world record for the largest film production facility in the world.

ਰਸੋਈ ਦੇ ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਚਟਨੀ ਦੀਆਂ ਚਟਨੀ ਮਿਰਚ, ਅਦਰਕ, ਨਾਰਿਅਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਟਮਾਟਰ, ਬੈਂਗਣ, ਗੋਂਗੂਰਾ ਤੋਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
cuisine pickles and chutneys sauces are made from chilli, ginger, coconut and other vegetables like tomato, brinjals, gongura are served with meals.

ਅਵਾਕਾਇਆ ਸ਼ਾਇਦ ਅਚਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
aavakaaya is probably the best known of the pickles.

ਰਾਜ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸਪਲਾਈ ਹੈ.
the coastal region of the state has abundant seafood supply.

ਮੱਛੀ ਕਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
the variety of fish curry recipes are famous.

ਇਹ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਘਿਓ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੱਖਣ ਦੀ ਉਦਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ.
it is rich and aromatic, with a liberal use of exotic spices and ghee clarified butter .

ਮਾਸ-ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਲੇ, ਚਿਕਨ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮੀਟ ਹੈ.
lamb, chicken are also the most widely used meats in the non-vegetarian dishes.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ, ਏਪੀਟੀਡੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਹ-ਏ-ਨੂਰ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
tourism andhra pradesh is promoted by its tourism department, aptdc as the koh-i-noor of india.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰachesੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀਕਾਕੂਲਮ ਤੋਂ ਨੇਲੌਰ ਜ਼ਿਲੇ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
beaches the seacoast of the state extends along the bay of bengal from srikakulam to nellore district.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੇ ਅਨੰਤਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੌਰਾ ਗੁਫਾਵਾਂ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ-ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਸਟੈਲੇਕਾਈਟ ਅਤੇ ਸਟੈਲਾਗਾਮਾਈਟ ਬਣਤਰ ਹਨ.
caves borra caves in the ananthagiri hills of the eastern ghats, near visakhapatnam are a million-year-old stalactite and stalagmite formations.

ਕੁਰਨੂਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬੈਲਮ ਗੁਫਾਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ 3.229 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2.006 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ.
belum caves in kurnool district are the second largest natural caves of 3.229 km 2.006 mi in length on the indian subcontinent.

ਅੰਡਾਵੱਲੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਹਨ.
undavalli caves are indian rock-cut architecture in guntur district.

ਵੈਲੀਅਜ਼ ਐਂਡ ਹਿਲਜ਼ ਅਰਾਕੂ ਵੈਲੀ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਕਾਫੀ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
valleys and hills araku valley is the famous hill station in visakhapatnam district with thick forests, coffee plantations and waterfalls.

ਹਰਸਲੇ ਹਿਲਜ਼ ਚਿਤੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਰਿਜੋਰਟ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ 1,265 ਮੀਟਰ 4,150 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਹਨ.
horsley hills is a summer hill resort in the chittoor district, situated at an elevation of 1,265 metres 4,150 ft , has natural flora and fauna.

ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਪਪੀ ਹਿੱਲਜ਼ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸਥਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
papi hills in east godavari district is famous for its scenic beauty of the location in the river godavari with.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅਰਮਾ ਕੌਂਡਾ ਚੋਟੀ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੈ।
arma konda peak located in visakhapatnam district is the highest peak in eastern ghats.

ਈਕੋਟੋਰਿਜ਼ਮ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਜੰਗਲ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਹਨ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ecotourism the state has rich forests, diverse flora & fauna that provides ample scope for promoting ecotourism.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈੰਕਚੁਰੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਸ, ਜੀਓਲੋਜਿਕਲ ਪਾਰਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਰਿੰਗਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਨਾਗਰਜੁਨਸਾਗਰ-ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਕੰਬਲਾਕੋਂਡਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਾੜਾ ਜੀਓਲੋਜਿਕਲ ਪਾਰਕ, ​​ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀਓਲੌਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਆਦਿ ਹਨ।
the state has many sanctuaries, national parks, zoological parks such as coringa, krishna wildlife sanctuary, nagarjunsagar-srisailam tiger reserve, kambalakonda wildlife sanctuary, sri venkateswara zoological park, indira gandhi zoological park etc.

ਅਟਾਪਾਕਾ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਨੇਲਾਪੱਟੂ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਪੁਲੀਕੇਟ ਲੇਕ ਬਰਡ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
atapaka bird sanctuary, nelapattu bird sanctuary and pulicat lake bird sanctuary attracts many migratory birds.

ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਜ਼ਿਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
religious destinations apart from these, the state is home to many pilgrim destinations.

ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ, ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਚਰਚ ਹਨ.
it has many temples and shrines, mosques, and churches.

ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਿਰ, ਮਸਜਿਦ, ਬੋਧੀ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਚਰਚ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਮਾਲਾ ਮੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿਮਚਲਮ ਮੰਦਰ, ਪੂਰਬੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਵਰਮ ਮੰਦਰ, ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਆਰਕਾ ਤਿਰੂਮਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਸੈਲਮ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਰਨੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਦਾ ਕਨਕਾ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰ, ਨਰਸਰਾਓਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾਪਾਕੌਂਡਾ, ਅਮਰਾਵਤੀ, ਸ੍ਰੀਕਲਾਹਸਤੀ ਮੰਦਰ, ਅਡੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਮੀਆ ਮਸਜਿਦ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਗੁਣਦਾਲਾ ਚਰਚ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿਖੇ ਬੁੱਧ ਕੇਂਦਰ, ਨਾਗਰਜੁਨ ਕਾਂਡਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ।
some famous temples, mosques, buddhist shrines and churches of religious importance which are often visited by many tourists include tirumala temple in chitoor district, simhachalam temple in visakhapatnam district, annavaram temple in east godavari district, dwaraka tirumala in west godavari district, srisailam temple in kurnool district, kanaka durga temple of vijayawada, kotappakonda in narasaraopet, amaravathi, srikalahasti temple, shahi jamia masjid in adoni, gunadala church in vijayawada, buddhist centres at amaravati, nagarjuna konda etc., and many more as well.

ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
adventure sports andhra pradesh government has started promoting adventure sports as a tourism industry in 2015.

ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਬੈਕ ਵਾਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਹਨ.
the state has long coastlines with amazing backwaters as well as numerous hills and mountain ranges.

ਇਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਾਹਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ.
it has started partnering with specialist companies to develop and maintain these areas.

ਹਰਸਲੇ ਹਿਲਜ਼ ਬੰਗਲੁਰੂ ਤੋਂ 3 ਘੰਟੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
horsley hills is 3 hours drive from bengaluru and is the highest point in andhra pradesh also called coorg of andhra pradesh.

ਕੜੱਪਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੰਡਿਕੋਟਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗਾਰਜ ਹਨ.
gandikota in kadapa district has some magnificent gorges.

ਪੁਲੀਗੰਡੂ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਫ੍ਰੀਕਆoutsਟਜ਼ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਲਿutionsਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੇ ਚੜਾਈ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
puligundu is another place close to bengaluru with rock climbing already happening through freakouts adventure solutions.

ਰਾਜ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the state has also initiated water sports in numerous places along the coast.

ਆਵਾਜਾਈ ਰਾਜ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
transport the state is well connected to other states through road and rail networks.

ਇਹ ਏਅਰਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is also connected to other countries by means of airways and seaports as well.

ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਕੰ alongੇ ਲੰਬੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵੀ ਹਨ.
with a long seacoast along the bay of bengal, it also has many ports for sea trade.

ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਹਨ.
the state has one of the largest railway junctions at vijayawada and one of the largest seaports at visakhapatnam.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
roads roads in andhra pradesh consist of national highways and state highways with district roads as well.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 620 ਮੀਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਈਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ, nh 5, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗੋਲਡਨ ਚਤੁਰਭੁਜ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
nh 5, with a highway network of around 1,000 km 620 mi in the state, is a part of golden quadrilateral project undertaken by national highways development project.

ਇਹ ਏਐਚ 45 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਏਸ਼ੀਅਨ ਹਾਈਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
it also forms part of ah 45 which comes under the asian highway network.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਏਪੀਐਸਆਰਟੀਸੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਬੱਸ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the andhra pradesh state road transport corporation apsrtc is the major public bus transport owned by the state government which runs thousands of buses connecting different parts of the state.

ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਬੱਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪੀ ਐਨ ਬੀ ਐਸ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
pandit nehru bus station pnbs in vijayawada is one of the largest bus terminals in asia.

ਰੇਲਵੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ 4,403 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,736 ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
railways andhra pradesh has a railway network of 4,403 km 2,736 mi and have played a significant role in boosting the economy of the state alongside developing the industrial and the tourism sectors.

ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਟਰੈਕ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਤੋਂ ਅਨੰਤਗੀਰੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one of the highest broad gauge tracks in the world is in eastern ghats route that runs from visakhapatnam to anantagiri.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਗੁੰਟੂਰ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਗੁਨਟਕਲ ਦੱਖਣੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਵਾਲਟਾਇਰ ਈਸਟ ਕੋਸਟ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
most of andhra pradesh falls under with guntur, vijayawada, guntakal south central railway zone and waltair east coast railway zone divisions.

ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this serves the north coastal districts.

ਈ.ਸੀ.ਓ.ਆਰ ਜ਼ੋਨ ਅਧੀਨ ਵਾਲਟਾਇਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਭਾਗ ਹੈ.
waltair railway division under ecor zone, is fourth largest revenue earning division in india.

ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਐਸਸੀਆਰ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ.
vijayawada railway station is the highest grosser in the scr zone and one of busiest railway junctions in india.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
airports visakhapatnam airport, is the only airport in the state with international connectivity.

ਰਾਜ ਦੇ ਪੰਜ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਗਨਨਵਰਮ ਵਿਖੇ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਮਧੁਰਾਪੁੜੀ ਵਿਖੇ ਰਾਜਾਹੁੰਦਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਰੇਨੀਗੁੰਟਾ ਵਿਖੇ ਤਿਰੂਪਤੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਕੁੱਦਪਾਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਅਤੇ ਪੁਤਪਾਰਥੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲਾ, ਜਨਤਕ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ।
the state has five domestic airports, vijayawada airport at gannavaram, rajahmundry airport at madhurapudi, tirupati airport at renigunta, cuddapah airport and a privately owned, public use airport at puttaparthi.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ 16 ਛੋਟੀਆਂ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ.
there are also 16 small air strips located in the state.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਰਗੋ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਖੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ.
sea ports andhra pradesh has one of the country's largest port at visakhapatnam in terms of cargo handling.

ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਹਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੱਟਨਮ ਪੋਰਟ ਨੈਲੋਰ, ਗੰਗਾਵਰਮ ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਕਾਕੀਨਾਡਾ ਪੋਰਟ.
the other famous ports are krishnapatnam port nellore , gangavaram port and kakinada port.

ਗੰਗਾਵਰਮ ਪੋਰਟ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਾਈਨਰਾਂ ਨੂੰ 200, 000 ਡੀ ਡਬਲਯੂ ਟੀ ਤੱਕ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
gangavaram port is a deep seaport which can accommodate ocean liners up to 200, ,000 dwt.

ਭੀਮੂਨੀਪੱਟਨਮ, ਸ.ਯਯਾਨਮ, ਮਛਲੀਪੱਟਨਮ, ਨਿਜ਼ਾਮਪਟਨਮ, ਵਡੇਰੇਵੂ ਆਦਿ ਵਿਖੇ 14 ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੋਰਟਾਂ ਹਨ.
there are 14 notified non-major ports at bheemunipatnam, s.yanam, machilipatnam, nizampatnam, vadarevu etc.

ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੁੱਚੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.41% ਹੈ।
education and research andhra pradesh has an overall literacy rate of 67.41% as per the 2011 indian census.

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the primary and secondary school education is imparted by government, aided and private schools under the administration of the school education department of the state.

ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿ municipalਂਸਪਲ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the various types of schools in the state include, municipal, andhra pradesh residential, andhra pradesh social welfare residential, zilla parishad and private schools.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੋਵਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ।
the private schools are of both aided and unaided type.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਤੇਲਗੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਓਡੀਆ ਅਤੇ ਤਮਿਲ.
the medium of instructions followed by different schools are telugu, english, urdu, hindi, kannada, odia and tamil.

ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the directorate of government examinations of the state administers the conduct of secondary school certificate examinations.

4 644,961 candidates ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ 2015 ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਲਈ percentage १..4.4% ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ .5 58. a7% ਦੀ ਪਾਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
644,961 candidates took the 2015 secondary school certificate exam and recorded a pass percentage of 91.42% for regular and 58.57% by private candidates.

ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਸੰਖੇਪ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 3,805,791 98.4% ਵਿਚੋਂ 3,745,340 ਬੱਚੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਨੁਪਾਤ 29.3% ਹੈ।
according to the report of sarva shiksha abhiyan and statistical abstract , 3,745,340 children out of 3,805,791 98.4% , were enrolled in primary schools with a teacher student ratio of 29.3%.

2,156,577 97.5% ਵਿੱਚੋਂ 2,101,928 ਬੱਚੇ, ਅੱਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਨੁਪਾਤ 24.6% ਹੈ।
2,101,928 children out of 2,156,577 97.5% , were enrolled in upper primary schools with a teacher student ratio of 24.6%.

ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
apart from thousands of schools ranging from the pre-primary to the senior secondary ones, the state is home to a number of institutes for higher education.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰੀ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ.
notably, andhra university & the prestigious andhra university college of science & technology, andhra university college of engineering are one of the oldest institutions in india and worldwide renowned institutions in the field of science, engineering & research.

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ medicalਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨੂੰ ਮੰਗਲਗੀਰੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the all india institute of medical sciences is sanctioned by government of india at mangalagiri.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਤਿਰੂਪਾਠੀ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the indian institute of management at visakhapatnam and indian institutes of technology at tirupathi, both started functioning from the academic year .

2015 ਤੋਂ ਨਾਈਟ ਟੇਡੇਪਲੈਗੁਡੇਮ.
nit tadepalligudem from 2015.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਐਂਡ ਐਨਰਜੀ ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ ਖੜਗਪੁਰ ਦੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਤਹਿਤ ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the indian institute of petroleum and energy at visakhapatnam started functioning from the year 2016 under the mentorship of iit kharagpur.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2008 ਵਿਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਨਲਜ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਆਰਜੀਯੂਕੇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the government of andhra pradesh has established rajiv gandhi university of knowledge technologies rgukt in 2008 to cater to the educational needs of the gifted rural youth of andhra pradesh.

ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲਜ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਆਰਟਸ, ਮਾਨਵਤਾ, ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਕਾਨੂੰਨ, ਦਵਾਈ, ਕਾਰੋਬਾਰ, ਅਤੇ ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਅਤੇ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the higher education includes many colleges, universities and research institutes providing professional education in the fields of arts, humanities, science, engineering, law, medicine, business, and veterinary sciences, with undergraduate and post graduation.

ਗੀਤਮ, ਕੇਐਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਵਿਗਨਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡੀਮਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਹਨ.
gitam, k l university and vignan university are the deemed universities.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਹਨ- ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਚਾਰੀਆ ਨਾਗਅਰਜੁਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਨੰਤਪੁਰ, ਕਾਕੀਨਾਡਾ, ਵਿਜੀਅਨਗਰਮ ਅਤੇ ਪੁਲੀਵੇਂਦੁਲਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਿਆਲਸੀਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਦੇਵਰਾਯ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਦਿਕਵੀ ਨੰਨੱਈਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਹਪੁਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
major state universities in the state are andhra university, acharya nagarjuna university, jawaharlal nehru technological university anantapur, kakinada, vizianagaram and pulivendula , dravidian university, krishna university, rayalaseema university, sri krishnadevaraya university, sri venkateswara university, adikavi nannaya university, yogi vemana university and vikrama simhapuri university.

ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਐਨਟੀਆਰ ਦੇ ਡਾ
other universities include, dr. n.t.r.

ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਮੋਦਰਮ ਸੰਜੀਵਯ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਾੜਾ ਵੈਟਰਨਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਾ ਵੈਦਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤਿਰੂਮਲਾ ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੇਵਸਥਾਨਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
university of health sciences, damodaram sanjivayya national law university, sri venkateswara veterinary university, sri venkateswara vedic university sponsored and supported by tirumala tirupati devasthanams.

ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
research research institutes have been set up by the central government in the state.

ਐਨਐਸਟੀਐਲ ਨੇਵਲ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਲੈਬਾਰਟਰੀ, ਐਨਆਈਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ oਫ ਓਸ਼ੀਅਨੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ, ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਲੈਨਿੰਗ ਐਂਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿਜੈਵਾੜਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਖੋਜ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਇਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਖੋਜਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਐਂਡ ਸਪੇਸ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ scienceਫ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਤਿਰੂਪਤੀ, ਸੁਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਅਪਲਾਈਡ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ, ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਕੇਂਦਰੀ ਤੰਬਾਕੂ ਖੋਜ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਆਈ ਸੀਏਆਰ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਅਧੀਨ ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਲਾਭ ਦੇ ਲਈ ਤੰਬਾਕੂ 'ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਖੋਜ ਕੀਤੀ. ਖੇਤੀ ਸਮੂਹ,ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਏਲਰੂ ਨੇੜੇ ਪੇਡਾਵੇਗੀ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ oilਫ ਆਇਲ ਪਾਮ ਰਿਸਰਚ iiopr ਤੇਲ ਪਾਮ ਸੰਭਾਲ, ਸੁਧਾਰ, ਉਤਪਾਦਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਾ harvestੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਗੁਦੀਵਾੜਾ ਵਿਖੇ ਖੇਤਰੀ ਖੋਜ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿਖੇ ਕਲੀਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਓਸ਼ਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ.
nstl naval science & technological laboratory, nio national institute of oceanography, visakhapatnam, school of planning and architecture at vijayawada is an autonomous research institute under ministry of human resource development of government of india, national atmospheric research laboratory carry out fundamental and applied research in atmospheric and space sciences, indian institute of science education and research, tirupati, society for applied microwave electronics engineering and research, visakhapatnam central tobacco research institute, rajahmundry under control of icar indian council of agriculture research conducts fundamental and applied research on tobacco for the benefit of the farming community, indian institute of oil palm research iiopr at pedavegi near eluru in west godavari district serves as a centre for conducting and co-ordinating research on all aspects of oil palm conservation, improvement, production, protection, post-harvest technology and transfer of technology, ccrh regional research institute at gudivada, clinical research institute at tirupati and national institute of oceanography at visakhapatnam are some of them.

ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਜਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇਲੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀਹਰਿਕੋਟਾ ਦੇ ਬੈਰੀਅਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਸ੍ਰੀਹਰਿਕੋਤਾ ਰੇਂਜ shar ਇੱਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
space research organisation indian space research organisation or sriharikota range shar at barrier island of sriharikota in nellore district of andhra pradesh is a satellite launching station.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁ orਲੀ bਰਬਿਟਲ ਲਾਂਚ ਸਾਈਟ ਹੈ.
it is india's primary orbital launch site.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੰਦਰ ਯਾਤਰਾ ਚੰਦਰਯਾਨ -1 22 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਸਵੇਰੇ 22 ਵਜੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
india's lunar orbiter chandrayaan-1 was launched from the centre at 6 22 am ist on 22 october 2008.

ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ, ਓਲੰਪਿਕ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ, ਸ਼ਤਰੰਜ, ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ, ਟੈਨਿਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਆਦਿ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
sports the sports authority of andhra pradesh, is the governing body which looks after the infrastructure development in cricket, field hockey, association football, olympic weightlifting, chess, water sports, tennis, badminton, table tennis, cycling, etc.

ਕ੍ਰਿਕਟ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
cricket is one of the most popular sports in the state.

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਏਸੀਏ-ਵੀਡੀਸੀਏ ਸਟੇਡੀਅਮ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
the aca-vdca stadium in visakhapatnam is the home to andhra pradesh cricket team.

ਸਥਾਨ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the venue regularly hosts international as well as domestic matches.

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਵਿਜੀਅਨਗਰਾਮ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਐਮ ਵੀ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ, ਐਮਐਸਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਵੀ.ਵੀ.ਐੱਸ.
notable cricketers from andhra pradesh, include maharajkumar of vizianagram, m. v. narasimha rao, m. s. k. prasad, v.v.s.

ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਿਰੂਮਲਸੇਤੀ ਸੁਮਨ, ਅਰਸ਼ਦ ਅਯੂਬ, ਅੰਬਤੀ ​​ਰਾਇਡੂ, ਵੈਂਕਟਾਪੈਥੀ ਰਾਜੂ, ਸ੍ਰਾਂਵਤੀ ਨਾਇਡੂ, ਯਾਲਕਾ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਰਾਓ ਆਦਿ।
laxman, tirumalasetti suman, arshad ayub, ambati rayudu, venkatapathy raju, sravanthi naidu, yalaka venugopal rao etc.

ਰਾਜ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਗੁੱਡੀਵਾੜਾ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੰਪੀ ਕੋਨੇਰੂ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਹੈ.
humpy koneru, from gudivada of krishna district of the state, is an indian chess grandmaster.

ਓਲੰਪਿਕ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਕਰਨਮ ਮਲੇਸ਼ਵਰੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੀਕਾਕੂਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
karnam malleswari, the first female indian to win an olympic medal, hails from srikakulam district of andhra pradesh.

ਉਸਨੇ 190 ਸਤੰਬਰ 2000 ਨੂੰ 69 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 240 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਲਿਫਟ ਨਾਲ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
she won the bronze medal on 19 september 2000, in the 69 kg category with a lift of 240 kg.

ਪੁਲੇਲਾ ਗੋਪੀਚੰਦ, ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
pullela gopichand, is a former indian badminton player.

ਉਸਨੇ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਓਪਨ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2001 ਜਿੱਤੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਾਦੂਕੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
he won the all england open badminton championships 2001 , to becoming the second indian to achieve it after prakash padukone.

ਭਾਰਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ-ਪੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਭਾਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ੈਡ ਵਿਖੇ। ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਖੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ.
see also india wikipedia book index of andhra pradesh-related articles middle kingdoms of india part one of the constitution of india list of people from andhra pradesh references external links government andhra pradesh government website department of tourism general information andhra pradesh britannica entry andhra pradesh at dmoz geographic data related to andhra pradesh at openstreetmap jharkhand lit.

"ਬੁਸ਼ਲੈਂਡ" ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
"bushland" is a state in eastern india carved out of the southern part of bihar on 15 november 2000.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਬਿਹਾਰ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
the state shares its border with the states of bihar to the north, uttar pradesh to the north-west, chhattisgarh to the west, odisha to the south, and west bengal to the east.

ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 79,710 ਕਿ.ਮੀ. 2 30,778 ਵਰਗ ਮੀ.
it has an area of 79,710 km2 30,778 sq mi .

ਰਾਂਚੀ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
the city of ranchi is its capital while the industrial city of jamshedpur is the most populous city of the state.

ਇਤਿਹਾਸ ਗੌਤਮ ਕੁਮਾਰ ਬੇਰਾ ਸਮੇਤ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਗਧਾ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਝਾਰਖੰਡ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹਸਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀ.
history according to writers including gautam kumar bera, there was already a distinct geo-political, cultural entity called jharkhand even before the magadha empire.

ਬੇਰਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਨਾ 33 ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਭਵਿਸ਼ਯ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
bera's book page 33 also refers to the hindu epic bhavishya purana.

ਕਬਾਇਲੀ ਸ਼ਾਸਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਅੱਜ ਤਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੰਡ ਰਾਜਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਨ.
the tribal rulers, some of whom continue to thrive till today were known as the munda rajas, who basically had ownership rights to large farmlands.

ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੜੱਪਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।
many scholars now believe that the language used by tribes in the state of jharkhand is identical to the one used by harappan people.

ਇਸ ਨਾਲ ਹੜੱਪਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਆਈ ਹੈ.
this has led to interest in deciphering harappa inscriptions using rock paintings and language used by these tribes.

ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਝਾਰਖੰਡ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ.
for a greater part of the vedic period, jharkhand remained unnoticed.

ਲਗਭਗ 500 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਮਹਾਜਨਪਦਾਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ 16 ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਉਦੈ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
during the age of mahajanpadas around 500 bc, india saw the emergence of 16 large states that controlled the entire indian subcontinent.

ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਮਗਧ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਿਹਾਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਕਲਿੰਗਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਉੜੀਸਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਸੀ।
in those days the northern portion of jharkhand state was a tributary state of magadha ancient bihar empire and southern part was a tributary of kalinga ancient odisha empire.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਦ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਰਤ' ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜਦ ਬਿਹਾਰ ਪੁਨਰਗਠਨ ਬਿੱਲ ਝਾਰਖੰਡ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
post-independence after the last assembly election in the state threw up a hung assembly, rjd's dependence on the congress extended support on the precondition that rjd will not pose a hurdle to the passage of the bihar reorganization bill jharkhand bill .

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਦ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਗੱਠਜੋੜ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਪਲਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਸੰਸਦ ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। , ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨਾ.
finally, with the support from both rjd and congress, the ruling coalition at the centre led by the bjp which has made statehood its main poll plank in the region in successive polls earlier, cleared the jharkhand bill in the monsoon session of the parliament this year, thus paving the way for the creation of a separate jharkhand state.

ਭੂਗੋਲ 1366 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਪਾਰਸਨਾਥ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਹੈ.
geography at 1366 m parasnath is the highest point in the state of jharkhand.

ਇਹ ਪਾਰਸਨਾਥ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ.
it is easily accessible from parasnath railway station.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਲੈਂਡਮਾਸ ਦਾ 29.61% ਜੰਗਲ ਨਾਲ coveredਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
at present 29.61% of the state's total landmass is covered by forest.

ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਅਧੀਨ ਪਲਾਮਾਉ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
flora and fauna part of the reason for the variety and diversity of flora and fauna found in jharkhand state may be accredited to the palamau tiger reserves under the project tiger.

ਇਹ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਰੈਕਟ ਵਿਚ ਸੁੱਰਖਿਅਤ 39, ਸੱਪ 8, ਕਿਰਲੀ 4, ਮੱਛੀ 6, ਕੀੜੇ 21, ਪੰਛੀ 170, ਬੀਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤ 97, ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ 46, ਪਹਾੜੀਆਂ, ਪਰਜੀਵੀ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਪਰਜੀਵੀ 25, ਅਤੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਬਾਂਸ 17.
this reserve is abode to hundreds of species of flora and fauna, as indicated within brackets mammals 39 , snakes 8 , lizards 4 , fish 6 , insects 21 , birds 170 , seed bearing plants and trees 97 , shrubs and herbs 46 , climbers, parasites and semi-parasites 25 , and grasses and bamboos 17 .

ਜਨਗਣਨਾ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 32.96 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 16.93 ਮਿਲੀਅਨ ਮਰਦ ਅਤੇ 16.03 ਮਿਲੀਅਨ maਰਤਾਂ ਹਨ।
demography jharkhand has a population of 32.96 million, consisting of 16.93 million males and 16.03 million females.

ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 7 947 feਰਤਾਂ ਤੋਂ ma 1000. ma ਮਰਦ ਹੈ.
the sex ratio is 947 females to 1000 males.

ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ 28% ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ, 12% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਅਤੇ 60% ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the population consists of 28% tribal peoples, 12% scheduled castes and 60% others.

ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ 414 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਗੁਮਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 148 ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ 1167 ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ।
the population density of the state is 414 persons per square kilometre of land it varies from as low as 148 per square kilometre in gumla district to as high as 1167 per square kilometre in dhanbad district.

1881 ਤੋਂ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਬਾਇਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
census data since 1881 has shown a gradual decline of tribal population in jharkhand as against the gradual increase of non-tribal population in the region.

ਇਸਦੇ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਕਾਰਨ ਗੈਰ-ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਨਮ ਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨਅਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ.
the reasons given for this are the low birth rate and high death rate among the tribes immigration of non-tribal peoples emigration of tribal peoples and the adverse effects of industrialisation and urbanisation in the region.

ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿੰਨੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲਈ ਉਹ ਇਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
tribal leaders assert, however, that their numbers are not as low as recorded by the census, that they are still in the majority, and that they remain a demographic force to reckon with.

1872 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਯਮਿਤ ਭਾਰਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
from the first regular indian census of 1872, tribal denominations of the population have been regularly recorded in some form or the other.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, 1956 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 341 i ਅਤੇ 342 ii ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the schedules tribes have been last notified under the government of india, ministry of home affairs notification issued under article 341 i and 342 ii of the constitution in 1956.

1872 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ 18 ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਿਵਾਸੀ ਕਬੀਲੇ 1 ਖੋਰਟਾ 2 ਬਿੰਝਿਆ, 3 ਗੋਂਡ, 4 ਹੋ, 5 ਖਾਰੀਆ, 6 ਖਰੜ, 7 ਖੋਂਡ, 8 ਕਿਸਾਨ, 9 ਕੋਰਵਾ, 10 ਮੱਲ ਪਰੀਆ, 11 ਮੁੰਡਾ, 12 ਓਰਾਓਂ, 13 ਸੰਥਾਲ, 14 ਸੌਰਿਆ ਪਹਾਰੀਆ, 15 ਸਾਵਰ, 16 ਭੂਮੀਜ, 17 ਬਿਰਹੋਰ ਚੈਰੋ.
during the first census of 1872 the following 18 tribal communities were listed as the aboriginal tribes 1 khorta 2 binjhia, 3 gond, 4 ho, 5 kharia, 6 kharwar, 7 khond, 8 kisan, 9 korwa, 10 mal paharia, 11 munda, 12 oraon, 13 santhal, 14 sauria paharia, 15 savar, 16 bhumij, 17 birhor chero.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ 26,945,829 ਵਸਨੀਕ ਸਨ।
according to the 2001 census jharkhand had 26,945,829 inhabitants.

ਧਰਮ ਭਾਰਤ ਦੀ २०११ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, 67 67..8% ਇਸਲਾਮ, ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਬਾਅਦ .5 14.%% ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 3.3% ਹੈ।
religion as per 2011 census of india, hinduism is the major religion in the state with 67.8% adherents followed by islam 14.5% and christianity 4.3% .

ਦੂਸਰੇ ਧਰਮ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12.8% ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਨਾਵਾਦ ਹੈ.
other religions constitute 12.8% of state population, which is primarily sarnaism.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 3.2 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਦੂ 2.2 ਕਰੋੜ 67.8% ਹਨ।
the total population of jharkhand is 3.2 crore, of which hindus are 2.2 crore 67.8% .

ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਮਾਡਰਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਸਧਾਰਣ ਹਿੰਦੀ, ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਕ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਹੈ.
language hindi modern standard hindi or simply hindi, is a standardised and sanskritised register of the bhartiya bhasa language.

ਹਿੰਦੀ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਪੱਟੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਲੈਂਗੁਆ ਫਰੈਂਕਾ।
hindi is one of the official languages of the union of india, and the lingua franca of the hindi belt languages.

ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਭੋਜਪੁਰੀ ਅਤੇ ਮਾਘੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
hindi, as well as its dialects bhojpuri and magahi are widely spoken.

ਉਰਦੂ ਉਰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
urdu urdu is the second official language of the state and is widely spoken specially by muslim community.

ਸੰਥਾਲੀ ਸੰਤਾਲੀ ਹੋਡਾ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਸਟ੍ਰੋਐਸੈਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
santhali santali is a language in the munda subfamily of austroasiatic languages, related to ho and mundari.

ਇਹ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 6.2 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is spoken by around 6.2 million people in india, bangladesh, bhutan and nepal.

ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
most of its speakers live in india, in the states of jharkhand.

ਅੰਗਿਕਾ ਅੰਗਿਕਾ ਇਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਤਰਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
angika angika is an indo-aryan language spoken primarily in eastern bihar, jharkhand, west bengal, and the terai region of nepal.

ਅੰਗਿਕਾ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਂਗਾ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਕੈਥੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
angika is written in the devanagari script although the anga lipi and kaithi scripts were used historically.

ਅੰਗਿਕਾ ਇਕ ਬਿਹਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਜਿਕਾ, ਮੈਥੀਲੀ ਅਤੇ ਮਾਘੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
angika is a bihari language closely related to languages such as bajjika, maithili and magahi.

ਜੌਰਜ ਏ. ਗੈਰਸਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was classified as a dialect of maithili by george a. grierson in the linguistic survey of india.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 14 ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 6 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
administration divisions and districts major cities government and politics jharkhand is represented by 14 seats in the lok sabha and 6 in the rajya sabha.

ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 81 ਸੀਟਾਂ ਹਨ.
the state legislative assembly consists of 81 seats.

ਝਾਰਖੰਡ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਘੁਬਰ ਦਾਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇ ਐਮ ਐਮ ਦੇ ਹੇਮੰਤ ਸੋਰੇਨ ਨੇ 13 ਜੁਲਾਈ 2013 ਤੋਂ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
jharkhand was under the chief minister raghubar das after, hemant soren of the jmm, resigned as the eighth chief minister of jharkhand, from 13 july 2013.

28 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਘੁਬਰ ਦਾਸ ਨੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਸੀ।
on 28 december 2014, raghubar das of the bhartiya janata party, was sworn-in as the tenth cm of the state, after his party emerged as the biggest party in assembly elections.

ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਉਦਾਹਰਣ, ਆਈ ਐਨ ਸੀ, ਬੀਜੇਪੀ, ਜੇ ਐਮ ਐਮ, ਜੇ ਵੀ ਐਮ, ਏ ਜੇ ਐਸ ਯੂ, ਆਰ ਜੇ ਡੀ, ਜੇ ਡੀ ਯੂ, ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਐਮ, ਆਦਿ।
jharkhand has many political parties like national and regional e.g., inc, bjp, jmm, jvm, ajsu, rjd, jd u , cpi m ,etc.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ.
are the major parties.

ਨਕਸਲ ਬਗਾਵਤ ਝਾਰਖੰਡ ਨਕਸਲ-ਮਾਓਵਾਦੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ।
naxal insurgency jharkhand has been at the centre of the naxalite-maoist insurgency.

1967 ਵਿਚ ਨਕਸਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ 6,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
since the uprising of the naxalites in 1967, 6,000 people have been killed in fighting between the naxalites and counter-insurgency operations by the police, and its paramilitary forces .

ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 7.80% ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 5.50% ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ '' ਨਕਸਲ ਬੈਲਟ '' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 92,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 20,000 ਲੜਾਕੂ ਲੜਦੇ ਹਨ।
despite having a presence in almost 7.80% of india's geographical area home to 5.50% of india's population , the state of jharkhand is part of the "naxal belt" comprising 92,000 square kilometres, where the highest concentrations of the group's estimated 20,000 combatants fight.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਲੋਕ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
part of this is due to the fact that the state harbours a rich abundance of natural resources, while its people live in abject poverty and destitution.

ਗ਼ਰੀਬ ਰਾਜ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਭਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕੱ fromਣ ਦੇ ਕੁਝ ਲਾਭ ਦੇਖਦੇ ਹਨ.
the impoverished state provides ample recruits for the communist insurgents, who argue that they are fighting on behalf of the landless poor that see few benefits from the resource extractions.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਉਪ-ਸਤਹ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱractedੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ' ਤੇ ਕੋਈ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as the federal government holds a monopoly on sub-surface resources in the state, the tribal population is prevented from staking any claim on the resources extracted from their land.

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ energyਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲਾ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਕੱ toਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੁਨਿਆਦੀ infrastructureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
in response, the insurgents have recently begun a campaign of targeting infrastructure related to the extraction of resources vital for indian energy needs, such as coal.

5 ਮਾਰਚ 2007 ਨੂੰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੁਨੀਲ ਮਹਾਤੋ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਕਿਸ਼ਨਪੁਰ ਨੇੜੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਫੁਟਬਾਲ ਮੈਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਨਕਸਲੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
on 5 march 2007, sunil mahato, a member of the national parliament, was shot dead by naxalite rebels while watching a football match on the hindu festival of holi near kishanpur, 160 km 99 mi east of the state capital, ranchi .

ਆਰਥਿਕਤਾ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪਿੰਡ ਹਨ.
economy jharkhand has several towns and innumerable villages with civic amenities.

ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 24.1% ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਲਾਨਾ ਆਮਦਨ 726.8 ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ.
urbanization ratio is 24.1% and the per capita annual income is us 726.8.

ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤ ਖਣਿਜ ਹਨ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੈਂਕਿੰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ, ਕੋਲੇ ਦੇ ਤੀਜੇ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ, ਮਾਈਕਾ ਪਹਿਲੇ, ਬਾਕਸੀਟ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ, ਮੈਂਗਨੀਜ, ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਚੀਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ 8, ਕੈਨੀਟ 1, ਕ੍ਰੋਮਾਈਟ ਦੂਜਾ, ਥੋਰੀਅਮ ਤੀਜਾ, ਸਿਲੀਮਨੀਟ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਜਾਦੂਗੁਦਾ ਖਾਣਾਂ, ਨਰਵਾ ਪਹਾੜ ਪਹਿਲਾ, ਸੋਨਾ ਰਾਖਾ ਮਾਈਨਜ਼ 6 ਵਾਂ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਹਨ.
jharkhand also has immense mineral resources minerals ranging from ranking in the country within bracket from iron ore 1st , coal 3rd , copper ore 1st , mica 1st , bauxite 3rd , manganese, limestone, china clay, fire clay, graphite 8th , kainite 1st , chromite 2nd , thorium 3rd , sillimanite, uranium jaduguda mines, narwa pahar 1st , gold rakha mines 6th , silver and several other minerals.

ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਧਨਬਾਦ, ਬੋਕਾਰੋ ਅਤੇ ਰਾਂਚੀ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਭੰਡਾਰ ਸਮਰਥਤ ਹਨ।
large deposits of coal and iron ore support concentrations of industries, in centres like jamshedpur, dhanbad, bokaro and ranchi.

ਟਾਟਾ ਸਟੀਲ, ਇੱਕ ਐਸ ਐਂਡ ਪੀ ਸੀ ਐਨ ਐਲ 500 ਸਮੂਹ ਹੈ, ਦਾ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਫਤਰ ਹੈ.
tata steel, a s&p cnx 500 conglomerate, has its corporate office in jharkhand.

ਐਨਟੀਪੀਸੀ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੰਦੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਕੋਲੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਕੰਪਨੀ ਲਗਭਗ 1,800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ.
ntpc has started coal production from its captive mine in state in , for which the company will be investing about rs 1,800 crore.

ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 67.63% ਮਰਦ 78.45% 56ਰਤ 56.21% ਹੈ ਜੋ 9 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ liteਸਤ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਰਾਂਚੀ 77.13% ਮਰਦ 85.53% 68ਰਤ 68.20% ਪੂਰਬੀ ਸਿੰਘਭੂਮ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ 76.13% ਮਰਦ 84.51% 67ਰਤ 67.33% ਧਨਬਾਦ 75.71% ਪੁਰਸ਼ 85.68% 64ਰਤ 64.70% ਰਾਮਗੜ 73.92% ਪੁਰਸ਼ 83.51% 63ਰਤ 63.49% ਬੋਕਾਰੋ 72.48% ਪੁਰਸ਼ 84.50% 61ਰਤ 61.46% ਹਜਾਰੀਬਾਗ 70.48% ਮਰਦ 81.15% 59ਰਤ 59.25% ਸਰਾਇਕੇਲਾ ਖਸਵਾਨ 68.85% ਮਰਦ 81.01% 56.1..19% % ਕੋਡਰਮਾ .3 68.55% ਮਰਦ .2 81..25% 54ਰਤ. 54.7777% ਲੋਹਾਰਗਾਗਾ .2 68.9 9% ਮਰਦ .6 78.22% 57ਰਤ 57.86% ਦੇਵਸਰ .3 66. 794% ਮਰਦ .1 79..13% 53ਰਤ 53.39% ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਮਿਆਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਵੀ.
education as per the 2011 census conducted by government of india the official literacy rate for the state was 67.63% male 78.45% female 56.21% with 9 districts above the average literacy rate ranchi 77.13% male 85.53% female 68.20% east singhbhum jamshedpur 76.13% male 84.51% female 67.33% dhanbad 75.71% male 85.68% female 64.70% ramgarh 73.92% male 83.51% female 63.49% bokaro 72.48% male 84.50% female 61.46% hazaribagh 70.48% male 81.15% female 59.25% saraikela khasawan 68.85% male 81.01% female 56.19% kodarma 68.35% male 81.25% female 54.77% lohardaga 68.29% male 78.62% female 57.86% deoghar 66.34% male 79.13% female 53.39% jharkhand has a network of government and privately run schools, although standards of teaching vary considerably from place to place, as also from school to school.

ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਝਾਰਖੰਡ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੌਂਸਲ ਜੇਈਪੀਸੀ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਲਈ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਪੀਈਪੀ, ਐਸਐਸਏ, ਐਨਪੀਈਜੀਐਲ, ਕੇਜੀਬੀਵੀ.
after formation of new state, jharkhand education project council jepc has been implementing four projects for spread of elementary education namely dpep, ssa, npegel, kgbv.

ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯੂ.ਈ.ਈ. ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਹੌਲੀ ਰਫਤਾਰ ਕਾਰਨ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਾਖਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੌ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
hence works have been accomplished in the state towards achieving the goal of uee but due to slow pace, the target of hundred percent enrolment and retention of children in schools is not yet attained.

ਝਾਰਖੰਡ ਨੇ ਮੁ primaryਲੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ 95% ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 56% ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਖਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਏਗਾ।
jharkhand has made primary education so accessible that 95% of children of ages are enrolled in school, as opposed to 56% in , so this will likely to improve literacy a great deal.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
students from jharkhand have proved themselves on national as well as international level.

ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
students from the state have always ranked well in almost all the national level competitive exams.

ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, 14 ਅਤੇ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
schools students can begin school when they turn five years old, with free and compulsory primary education available for all children up to age 14.

ਹਰ ਸਕੂਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ, ਸੀਬੀਐਸਈ, ਜਾਂ ਆਈ ਸੀ ਐੱਸ ਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
every school is affiliated to the state board of secondary education, the cbse, or with the icse.

ਰਾਜ ਦੇ ਸਕੂਲ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ.
state schools use hindi as their medium of instruction.

ਸਕੂਲ ਸੀਬੀਐਸਈ ਜਾਂ ਆਈ ਸੀ ਐੱਸ ਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਕੂਲ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
schools affiliated to cbse or icse, instead use english.

ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਜਨਾ, ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ-ਅਧਾਰਤ, ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
one notable national educational scheme, sarva shiksha abhiyan attempts to universalise elementary education through district-based, decentralised planning stressing community ownership of the school system.

ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹਿੰਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬੰਗਾਲੀ ਓਡੀਆ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
the medium of instruction in schools is hindi english with english hindi sanskrit bengali odia as second language.

10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ 2 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਕੋਰਸ ਜਾਂ 2 ਕਲਾਵਾਂ, ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
after 10 years of schooling, students can join 2 years of intermediate course or 2 courses in arts, science and commerce.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਸਾਲ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਜਾਂ 4 ਸਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this is followed by 3 years of degree courses graduation or 4 years of engineering agriculture medicine degree.

ਮਈ 2008 ਨੂੰ, ਝਾਰਖੰਡ ਗਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਵਾਲ ਕਟਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
on may 2008, jharkhand became the first in india to introduce free haircuts for poor students.

40,000 ਨਾਈ 1000 ਰੁਪਏ 25 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਤਨਖਾਹ ਨਾਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ 40 ਲੱਖ ਰੁਪਏ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਕਰੇਗੀ.
40,000 barbers will be employed with a monthly salary of 1000 rupees 25 us dollars which will cost the state government 40 million rupees 1 million us dollars .

ਹਾਈ ਡਰਾਪ-ਆਉਟ ਰੇਟ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ.
high drop-out rates and wasted primary education projects are serious concerns.

ਬਿਸ਼ਪ ਵੈਸਟਕੋਟ ਲੜਕੇ ਸਕੂਲ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
bishop westcott boys' school is one of the oldest schools in jharkhand.

ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1927 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਫੋਸ ਵੈਸਟਕੋਟ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
the institution was established in 1927 by mr. foss westcott.

ਤਕਰੀਬਨ 21,386 ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਪ ਸਕੂਲ ਰਾਂਚੀ ਬਿਸ਼ਪ ਵੈਸਟਕੌਟ ਲੜਕੇ ਸਕੂਲ ਚਿੰਮਯਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਬੋਕਾਰੋ .ਡੀਏ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਹੇਹਲ ਡੀ ਨੋਬਿਲੀ ਸਕੂਲ, ਐਫਆਰਆਈ, ਧਨਬਾਦ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਬੋਕਾਰੋ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਧਨਬਾਦ ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਰਾਂਚੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕੈਲਾਸ਼ ਰਾਏ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਦਿਆ ਮੰਦਰ, ਝੁਮਰੀ ਤੇਲਈਆ ਕੈਰਾਲੀ ਸਕੂਲ, ਰਾਂਚੀ ਲਿਟਲ ਫਲਾਵਰ ਸਕੂਲ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਲੋਯੋਲਾ ਸਕੂਲ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਕਾਨਵੈਂਟ ਸਕੂਲ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਦਿਆ ਮੰਦਰ, ਭੁਲੀਨਗਰ, ਧਨਬਾਦ ਸੈਨਿਕ ਸਕੂਲ, ਤਿਲਈਆ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਰਾਂਚੀ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ ਸ. ਜ਼ੇਵੀਅਰਸ ਸਕੂਲ, ਰਾਂਚੀ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਮੂਹ ਕਾਲਜ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the network of around 21,386 government and private schools includes bishop's school ranchi bishop westcott boys' school chinmaya vidyalaya, bokaro .dav public school, hehal de nobili school, fri, dhanbad delhi public school, bokaro delhi public school, dhanbad delhi public school, ranchi kailash roy saraswati vidya mandir, jhumri telaiya kairali school, ranchi little flower school jamshedpur loyola school, jamshedpur sacred heart convent school jamshedpur saraswati vidya mandir, bhulinagar, dhanbad sainik school, tilaiya st. john's high school, ranchi st. xavier's school bokaro st. xavier's school, ranchi universities and colleges government and private groups operate colleges.

ਇਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ.
several institutes and research centres are located in this state.

ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ, ਦਵਾਈ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਪੀਐਚਡੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
together, these offer a wide range of courses in undergraduate, post-graduate and phd levels in science, medicine, engineering and commerce.

ਝਾਰਖੰਡ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ 3 ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਗਰੀ ਸਟਰੀਮ ਕਾਲਜ, 1 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 10 ਡਿਪਲੋਮਾ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਾਲਜ, 16 ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਾਲਜ, 1 ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਕੇਟਰਿੰਗ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਾਲਜ, 2 ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਪਲੋਮਾ ਡਿਗਰੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਾਲਜ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ 10 ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਡਿਗਰੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕਾਲਜਾਂ ਨੂੰ.
the jharkhand combined entrance competitive examination board caters to 3 medical degree stream colleges, 1 agriculture university, 10 diploma to degree stream colleges, 16 engineering diploma stream colleges, 1 hotel management and catering stream college, 2 post-graduate medical diploma degree stream colleges, and to 10 engineering degree stream colleges in the state.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਕਾਲਜ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਂਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਿਰਸਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕੋਲਹਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸ, ਬਾਇਓ-ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਫਾਰਮਾਸਿicalਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the colleges in jharkhand are affiliated with the state's universities, namely ranchi university, birsa agricultural university, vinoba bhave university and kolhan university offering degrees in computer applications, information science, bio-medical instrumentation, biotechnology, pharmaceutical sciences, business and hotel management.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਟਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਟੱਡੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਲਾਅ ਐਨੂਸਆਰਐਲ ਐਨਐਲਯੂ ਰਾਂਚੀ, ਰਾਂਚੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਆਈਐਸਐਮ ਧਨਬਾਦ, ਬੀਆਈਟੀ ਮੇਸਰਾ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ryਫ ਫਾryਂਡਰੀ ਐਂਡ ਫੋਰਜ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਨਆਈਐਫਐਫਟੀ, ਰਾਂਚੀ ਅਤੇ ਐਨਆਈਟੀ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਹਨ। , ਜੋ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ, ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟੋਰਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the most notable legal and technological institutes in jharkhand are the national university of study and research in law nusrl nlu ranchi , ranchi, indian institute of technology ism dhanbad, bit mesra, national institute of foundry and forge technology nifft , ranchi, and the nit jamshedpur, which offer engineering and technology degrees at the undergraduate, post-graduate and doctoral level.

ਰਾਂਚੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਂਚੀ.
ranchi university, ranchi.

ਬਿਰਸਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਾਂਕੇ, ਰਾਂਚੀ.
birsa agricultural university, kanke, ranchi.

ਸਿਡੋ ਕਨਹੁ ਮਰਮੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦੁਮਕਾ.
sido kanhu murmu university, dumka.

ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ.
vinoba bhave university, hazaribagh.

ਕੋਲਹਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚਾਈਬਾਸਾ.
kolhan university, chaibasa.

ਨੀਲੰਬਰ ਪਿਟੰਬਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮੇਦੀਨੀਨਗਰ.
nilamber pitamber university , medininagar.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਟੱਡੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਲਾਅ, ਰਾਂਚੀ.
national university of study and research in law, ranchi.

ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਏ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਂਚੀ.
jharkhand rai university, ranchi.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬ੍ਰਾਂਬੇ ਰਾਂਚੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿ jਟਸ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕਾਲਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਆਈਐਸਐਮ ਧਨਬਾਦ ਐਕਸਐਲਆਰਆਈ- ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਸਕੂਲ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਸਰਵਿਸ ਐਕਸਆਈਐਸਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਹਨ , ਮੇਸਰਾ, ਰਾਂਚੀ ਬਿਰਸਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿੰਧਰੀ, ਧਨਬਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਫਾਉਂਡਰੀ ਐਂਡ ਫੋਰਜ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਨਆਈਐਫਐਫਟੀ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਘਰਖੰਗਾ, ਰਾਂਚੀ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਰਾਂਚੀ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਰਾਂਚੀ ਆਈਆਈਐਮ ਰਾਂਚੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਰਾਂਚੀ, ਆਈ.ਐਮ.ਐੱਸ. ਰਾਂਚੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਟੱਡੀ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਲਾਅ, ਰਾਂਚੀ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਂਚੀ ਗੌਰਮਿੰਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਚਾਈਬਾਸਾ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਐਮਜੀਐਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਐਮਜੀਐਮਸੀਐਚ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਪਾਟਲੀਪੁੱਤਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪੀਐਮਸੀਐਚ, ਧੰਨਬਾਦ ਰਾਜੇਂਦਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਰਿੰਸ ਹੈਲਥ ਆਨ ਵਿਖੇ ਏਸੀ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਝਾਰਖੰਡ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਂਚੀ, ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਰਿਜੋਰਟ ਵਰਗੀ ਰਹੀ ਹੈ.
central university of jharkhand, brambe ranchi engineering and management institutes jharkhand has a number of engineering and management colleges indian institute of technology ism dhanbad xlri- xavier school of management, jamshedpur xavier institute of social service xiss national institute of technology, jamshedpur birla institute of technology, mesra, ranchi birsa institute of technology sindri, dhanbad national institute of foundry and forge technology nifft indian institute of agricultural biotechnology, gharkhatanga, ranchi st xavier's college, ranchi indian institute of management, ranchi iim ranchi institute of management studies, ranchi, ims, ranchi national university of study and research in law, ranchi cambridge institute of technology, ranchi government engineering college, chaibasa medical colleges mgm medical college and hospital mgmmch at jamshedpur patliputra medical college & hospital pmch at dhanbad rajendra institute of medical sciences rims at ranchi health on account of salubrious climate, jharkhand, particularly its capital ranchi, has been like a health resort.

ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ 1918 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
as far back as 1918, facilities were set up for treatment of mentally challenged.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੈਂਟਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਂਟਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
european mental hospital was established along with indian mental hospital.

ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਾਈਕਿਆਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਰਾਂਚੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਨਿuroਰੋ-ਮਨੋਰੋਗ ਅਤੇ ਐਲੇਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today they are called central institute of psychiatry and ranchi institute of neuro-psychiatry and allied sciences respectively.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਨੇ ਟੀ ਟੀ ਟੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in certain areas of jharkhand, poverty and consequent malnutrition have given rise to diseases like tuberculosis tb .

ਦਰਅਸਲ, ਟੀ ਬੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ.
in fact, tb has assumed epidemic proportions in certain areas of the state.

ਅਜਿਹੇ ਟੀ ਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ, 1928 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਤਕੀ ਟੀ ਬੀ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ, ਰਾਂਚੀ, ਟੀ ਬੀ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਮਿਸਾਲੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
for management and treatment of such tb, itki tb sanatorium, ranchi, established in 1928 has been doing exemplary work as a premier institute for clinical and programmatic management of tb.

ਇਟਕੀ ਟੀ ਬੀ ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਐਮ ਟੀ ਬੀ ਲਈ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਸੈਂਸਿਟਿਵਟੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
the itki tb sanatorium is well equipped and accredited by government of india for quality assurance and culture and drug sensitivity testing for m.tb.

ਇਹ ਟੀਬੀ ਦਾ ਮੁਫਤ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਸ਼ਾ ਰੋਕੂ ਟੀ ਬੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it provides free of cost treatment for tb as well as drug resistant tb.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਟਾਟਾ ਮੇਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਪਾਇਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
likewise, in the field of treatment of cancer, tata main hospital, jamshedpur, is rendering pioneering work.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਕਾਰੋ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 1100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ.
in the same way bokaro general hospital equipped with modern facilities for the treatment cancer and heart related problems with capacity of 1100 beds one of the largest in eastern india.

ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਫਲੋਰਾਈਡ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
fluoride in groundwater presents a public health problem in jharkhand.

ਪਲਾਮਾu ਅਤੇ ਗੜ੍ਹਵਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਸੈਫ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੇਸਰਾ, ਰਾਂਚੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਫਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਪੱਧਰ ਮਿਲਿਆ।
a recent survey led by the birla institute of technology, mesra, ranchi in collaboration with unicef in the northwest districts of palamau and garhwa found fluoride levels above the drinking who drinking water guidelines.

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਫਲੋਰਾਈਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਫਲੋਰੋਸਿਸ, ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਭੰਜਨ, ਅਤੇ ਪਿੰਜਰ ਫਲੋਰੋਸਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਅਟੱਲ ਅਵਸਥਾ ਹੈ.
excessive amounts of fluoride in drinking water can lead to dental fluorosis, prevalent bone fractures, and skeletal fluorosis, an irreversible disabling condition.

ਕੁਝ ਕੰਮ ਸਥਾਨਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਣ ਨਾਲ ਫਲੋਰੋਸਿਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
some work has focused on combating fluorosis through increased calcium intake by consuming local plants.

ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੇਸਰਾ, ਰਾਂਚੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਫਿਲਹਾਲ ਫਲੋਰਾਈਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡੀਫਲੋਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
researchers at princeton university and the birla institute of technology, mesra, ranchi are currently investigating defluoridation options, while performing an epidemiological survey to assess the extent of fluoride linked health problems and the impact of future interventions.

ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਲਗਭਗ 80% ਲੋਕ ਕਿਸਾਨ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 40% ਖਣਿਜ ਭੰਡਾਰ ਹਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਹਨ, ਗਰਮੀਆਂ 2009 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੋਕੇ ਦੀ ਮਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੋਕ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
almost 80% of jharkhand's people are farmers, although it contains 40% of india's mineral reserves it has some of india's poorest people, in summer 2009 the state was threatened by drought, with people criticising the government for not providing food aid or assistance.

ਸਪੋਰਟਸ ਇਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਗਰਾਉਂਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
sports an international cricket stadium with an indoor stadium and a practice ground has been constructed.

ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ 19 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this international stadium has hosted an international match between india and england on 19 january 2013.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੇ ਕੇਕੇਆਰ ਲਈ ਦੋ ਆਈਪੀਐਲ 6 ਮੈਚ ਅਤੇ ਸੀਐਸਕੇ ਅਤੇ ਆਰਸੀਬੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਈਪੀਐਲ 8 ਦੇ ਕੁਆਲੀਫਾਇਰ 2 ਅਤੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਦਬੰਗਸ ਲਈ ਸੈਲੀਬ੍ਰਿਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲੀਗ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
apart from that, this stadium has hosted two ipl 6 matches for kkr and qualifier 2 of ipl 8 between csk and rcb and celebrity cricket league matches for bhojpuri dabanggs.

ਇਕ ਟੈਨਿਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਏਬ ਮਲਿਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ।
a tennis academy, which was inaugurated by sania mirza and shoaib malik, also runs besides the cricket stadium.

ਰਾਂਚੀ ਹਾਕੀ ਇੰਡੀਆ ਲੀਗ ਦੇ ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਛੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ranchi is among six cities in hockey india league to be played in january 2013.

ਰਾਂਚੀ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਪਟੇਲ-ਯੂਨੈਕਸੇਸਲ ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਰਾਂਚੀ ਰਾਇਨੋਸ ਨਾਮ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਖਰੀਦੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਹੁਣ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਂਚੀ ਰੇਅ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ranchi franchise was bought by patel-uniexcel group and the team named ranchi rhinos which is now being co-hosted by mahendra singh dhoni and named as ranchi rays.

ਰਾਂਚੀ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਕਪਤਾਨ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ ਦਾ ਵਤਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ranchi is also famous for being the hometown of world cup winning captain of indian cricket team, mahendra singh dhoni.

ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010 ਦੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀਪਿਕਾ ਕੁਮਾਰੀ ਵੀ ਰਾਂਚੀ ਦੀ ਹੈ।
india's ace archer deepika kumari, gold medal winner of commonwealth games 2010, also hails from ranchi.

ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਹਿੰਦੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਭਾਤ ਖ਼ਬਰ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅਤੇ ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ, ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਜਾਗਰਣ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
media print media include the hindi newspapers, namely, prabhat khabar, hindustan and dainik jagran, dainik bhaskar and jharkhand jagran published from the state capital, ranchi and available in almost all parts of the state.

ਦਿ ਪਾਇਨੀਅਰ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
english newspapers like the pioneer, the times of india and the hindustan times are published from ranchi and are available across jharkhand.

"ਹਿੰਦੀ ਹੈਂ ਹਮ" ਹਿੰਦੀ ਨਿ paperਜ਼ ਪੇਪਰ ਪੂਰੀ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਖਬਾਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
"hindi hain hum" hindi news paper is published from new delhi available all over jharkhand, other important indian newspapers in hindi, english and local languages are also available in bigger cities by the afternoon and after a delay in smaller towns.

ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅਖਬਾਰ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
most of the national magazines in hindi and english are regularly available in bigger cities and at other places where supply may be arranged through newspaper vendors.

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਜਿਵੇਂ ਝਾਰਖੰਡਮੀਰਿਰ ਅਤੇ ਨਿ andਜ਼ਵਿੰਗਜ਼ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
the internet media like jharkhandmirror and newswings are also available.

ਜੌਹਰ ਦਿਸਮ ਖ਼ਬਰ ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਕਬਾਇਲੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਪੰਦਰਵਾੜਾ ਹੈ।
johar disum khabar is only fortnightly newspaper published in local tribal & regional language from ranchi.

ਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਗਪੁਰੀ-ਸਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ "ਜੌਹਰ ਸਾਹਿਆ" ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
a monthly magazine "johar sahiya" is also published in the state's popular regional language nagpuri-sadri.

"ਝਾਰਖੰਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਖਾੜਾ" ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਤਿਮਾਹੀ ਰਸਾਲਾ ਵੀ ਹੈ।
"jharkhandi bhasha sahitya sanskriti akhra" also a multilingual quarterly magazine in tribal & regional languages of jharkhand.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘੱਟ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੈਬਸਾਈਟ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਿਹਾਰਅੰਡਝਾਰਖੰਡ ਡਾਟ ਕਾਮ. ranchiexpress.com ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਵੈਬਸਾਈਟ ਜੇਐਚਨਿ.coਜ.ਕਾੱਨ.ਵੀ.
there are also many lesser known news website like biharandjharkhand.com ranchiexpress.com and a more recent news website jhnews.co.in.

ਇਹ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
these websites have been made exclusively keeping in mind the needs of jharkhand.

ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਬੀਐਸਐਨਐਲ, ਟਾਟਾ ਇੰਡੀਕਾਮ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ.
landline telephone connectivity is provided by bsnl, tata indicom and reliance communications and covers almost all parts of the state.

ਸੈਲੂਲਰ ਸੇਵਾ, ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੋਡਾਫੋਨ, ਏਅਰਟੈੱਲ ਜੀਐਸਐਮ ਸੇਵਾ, ਏਅਰਸੈਲ, ਬੀਐਸਐਨਐਲ, ਆਈਡੀਆ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿicationsਨੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਇੰਡੀਕਾਮ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇਨਫੋਕਾਮ ਸੀਡੀਐਮਏ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
cellular service, covering all major centres of the state, is provided by vodafone, airtel gsm service , aircel, bsnl, idea cellular and reliance communications and also by tata indicom and reliance infocomm cdma service .

ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
internet connectivity is available in all the districts.

ਈਟੀਵੀ ਨਿ newsਜ਼ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
etv news is one of the round-the-clock electronic media being aired from jharkhand.

www.bhaskar.com ਝਾਰਖੰਡ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਿ newsਜ਼ ਹਿੰਦੀ ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਖੇਤਰੀ ਚੈਨਲ ਹੈ.
www.bhaskar.com jharkhand naxatra news hindi is another round the clock regional channel of jharkhand.

www.naxatranewshindi.com finaljustice.in ਰਾਂਚੀ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿ newsਜ਼ ਪੋਰਟਲ ਹੈ, ਝਾਰਖੰਡ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
www.naxatranewshindi.com finaljustice.in is the news portal running from ranchi, jharkhand serves news in hindi from all over the world.

ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਨਿ newsਜ਼ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਰਿਸਰਚ ਰਿਵਿ review ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕੁਆਰਟਰਲੀ ਰਿਸਰਚ ਜਰਨਲ ਆਈਐਸਐਸਐਨ 2320-2750 ਹੈ ਅਤੇ ਆਰ ਐਨ ਆਈ-ਜੇਐਚਏ ਏਐਨਜੀ 2013 53159 ਹੈ.
dainik bhaskar news jamshedpur research review is a multi-disciplinary english quarterly research journal issn 2320-2750 & rni-jha eng 2013 53159 published in jamshedpur city.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਝਾਰਖੰਡ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਝਾਰਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ, ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਝਾਰਖੰਡ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਝਾਰਖੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ, ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਖੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਰਾਜ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਐਸਟੀ, ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ.
see also references further reading the world bank publication on jharkhand external links government official site of the government of jharkhand, india general information jharkhand britannica entry jharkhand at dmoz geographic data related to jharkhand at openstreetmap uttarakhand ,officially the state of uttarakhand hindi , iast , formerly known as uttaranchal, is a state in the northern part of india.

ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਦੇਵਭੂਮੀ ਦੀ ਸ਼ਾਬਦਿਕ "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is often referred to as the devbhumi literally "land of the gods" due to many hindu temples and pilgrimage centres found throughout the state.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਭਾਭਰ ਅਤੇ ਤਾਰੈ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
uttarakhand is known for its natural beauty of the himalayas, the bhabhar and the terai.

9 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਇਹ 27 ਵਾਂ ਰਾਜ ਹਿਮਾਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
on 9 november 2000, this 27th state of the republic of india was created from the himalayan and adjoining northwestern districts of uttar pradesh.

ਇਹ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਲੀ ਜ਼ੋਨ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਹੈ! ਕੋਨਾ.
it borders the tibet on the north the mahakali zone of the far-western region, nepal on the east and the indian states of uttar pradesh to the south and himachal pradesh to the west and north-west as well as haryana to its south-western corner.

ਰਾਜ ਨੂੰ ਦੋ ਮੰਡਲਾਂ, ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੁੱਲ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ।
the state is divided into two divisions, garhwal and kumaon, with a total of 13 districts.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਰੇਲਵੇ ਹੈ.
the interim capital of uttarakhand is dehradun, the largest city in the region, which is a railhead.

ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੈਨੀਤਾਲ ਵਿਚ ਹੈ।
the high court of the state is in nainital.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
archaeological evidence support the existence of humans in the region since prehistoric times.

ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਲ ਰਾਜ ਮਹਾਂਪਦੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
the region formed a part of the kuru and the panchal kingdoms mahajanpads during the vedic age of ancient india.

ਕੁਮੌਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਕੁਨਿੰਦਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁ anਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
among the first major dynasties of kumaon were the kunindas in the 2nd century bce who practised an early form of shaivism.

ਕਲਸੀ ਵਿਖੇ ਅਸ਼ੋਕਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਮੁ presenceਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
ashokan edicts at kalsi show the early presence of buddhism in this region.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਕੁਮਾਉਂ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
during the medieval period, the region was consolidated under the kumaon kingdom and garhwal kingdom.

1816 ਵਿਚ, ਸੁਗੌਲੀ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1816, most of modern uttarakhand was ceded to the british as part of the treaty of sugauli.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲ, ਅਰਥਚਾਰੇ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਸੁਭਾਅ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੰਧਨ ਬਣਾਏ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਏ. 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਲਹਿਰ।
although the erstwhile hill kingdoms of garhwal and kumaon were traditional rivals, the proximity of different neighboring ethnic groups and the inseparable and complementary nature of their geography, economy, culture, language, and traditions created strong bonds between the two regions which further strengthened during the uttarakhand movement for statehood in the 1990s.

ਰਾਜ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡੀ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਜਾਂ ਕੁਮਾਉਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the natives of the state are generally called uttarakhandi or more specifically either garhwali or kumaoni by their region of origin.

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10,116,752 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 19 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
according to the 2011 census of india, uttarakhand has a population of 10,116,752, making it the 19th most populous state in india.

ਉਤਪਤਖੰਡ ਦਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤਰਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ 'ਉੱਤਰ' ਹੈ, ਅਤੇ ਅਰਥ ਹੈ 'ਭੂਮੀ', ਸਿੱਧੇ ਅਰਥ ਹੈ 'ਉੱਤਰੀ ਧਰਤੀ'.
etymology uttarakhand's name is derived from the sanskrit words uttara meaning 'north', and meaning 'land', altogether simply meaning 'northern land'.

ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁ earlyਲੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ “ਕੇਦਾਰਖੰਡ” ਅਜੋਕੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ “ਮਾਨਸਖੰਡ” ਮੌਜੂਦਾ ਕੂਮੌਣ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
the name finds mention in early hindu scriptures as the combined region of "kedarkhand" present day garhwal and "manaskhand" present day kumaon .

ਉਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਦ ਸੀ।
uttarakhand was also the ancient puranic term for the central stretch of the indian himalayas.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
however, the region was given the name uttaranchal by the bharatiya janata party led central government and uttar pradesh state government when they started a new round of state reorganisation in 1998.

ਇਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਵੱਖਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ।
chosen for its allegedly less separatist connotations, the name change generated enormous controversy among many activists for a separate state who saw it as a political act.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਨਾਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਹਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the name uttarakhand remained popular in the region, even while uttaranchal was promulgated through official usage.

ਅਗਸਤ 2006 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕੈਬਨਿਟ ਨੇ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜਵਾਦ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।
in august 2006, union cabinet of india assented to the demands of the uttaranchal state assembly and leading members of the uttarakhand statehood movement to rename uttaranchal state as uttarakhand.

ਇਸ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਿਲ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
legislation to that effect was passed by the uttarakhand legislative assembly in october 2006, and the union cabinet brought in the bill in the winter session of parliament.

ਇਹ ਬਿੱਲ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2006 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ ਪੀ ਜੇ ਅਬਦੁੱਲ ਕਲਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2007 ਤੋਂ ਰਾਜ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the bill was passed by parliament and signed into law by then president a. p. j. abdul kalam in december 2006, and since january 1, 2007 the state has been known as uttarakhand.

ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਸੰਦ ਅਤੇ ਮੈਗਿਲਿਥਸ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਹਾੜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਸਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
history ancient rock paintings, rock shelters, paleolithic stone tools hundreds of thousands of years old , and megaliths provide evidence that the mountains of the region have been inhabited since prehistoric times.

ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵੈਦਿਕ ਸੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ. ਖੇਤਰ ਵਿਚ 1500 ਬੀਸੀਈ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
there are also archaeological remains which show the existence of early vedic c. 1500 bce practices in the area.

ਪੌਰਵ, ਕੁਸ਼ਨ, ਕੁਨਿੰਦ, ਗੁਪਤਾ, ਗੁਜਾਰਾ-ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਾ, ਕਤੂਰੀਆਂ, ਰਾਏਕਾਂ, ਪਲਾਸ, ਚੰਦ, ਪਰਮਾਰ ਜਾਂ ਪਾਂਵਰ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਉੱਤੇ ਵਾਰੀ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the pauravas, kushanas, kunindas, guptas, gurjara-pratihara, katyuris, raikas, palas, chands, parmars or panwars, sikhs, and the british have ruled uttarakhand in turns.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੀਆ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਭੌਤਿਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਬੀ ਸੀ ਈ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਆਏ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਖਸਸ ਗੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ।
the region was originally settled by kol people, an aboriginal people of the austro-asiatic physical type who were later joined by the indo-aryan khasas tribe that arrived from the northwest by the vedic period bce .

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ.
at that time, present-day uttarakhand also served as a habitat for rishis and sadhus.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ.
it is believed that the sage vyasa scripted the hindu epic mahabharata in the state.

ਗੜਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਕੁੰਨੀਦਾਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁ earlyਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਨਮਕ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ।
among the first major dynasties of garhwal and kumaon were the kunindas in the 2nd century bce who practised an early form of shaivism and traded salt with western tibet.

ਪੱਛਮੀ ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਕਲਸੀ ਵਿਖੇ ਅਸ਼ੋਕਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।
it is evident from the ashokan edict at kalsi in western garhwal that buddhism made inroads in this region.

ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸ਼ਮਾਨੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇਥੇ ਕਾਇਮ ਹਨ।
folk shamanic practices deviating from hindu orthodoxy also persisted here.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਕਾਰਨ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਨੂੰ ਨਾਮਾਤਰ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
however, garhwal and kumaon were restored to nominal hindu rule due to the travails of shankaracharya and the arrival of migrants from the plains.

ਚੌਥੀ ਅਤੇ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੈਟੂਰੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਕੁਮਾਉਂ ਦੀ ਕਤਯੂਰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੈਜਨਾਥ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ.
between the 4th and 14th centuries, the katyuri dynasty dominated lands of varying extent from the katyur modern day baijnath valley in kumaon.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਗੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਦਰ ਕਾਤੂਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਵਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਚੰਦ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
the historically significant temples at jageshwar are believed to have been built by the katyuris and later remodelled by the chands.

ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਰਾਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਭੋਤੀਆ, ਰਾਜੀ, ਬੁਕਸ ਅਤੇ ਥਾਰੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਹਨ।
other peoples of the tibeto-burman group known as kirata are thought to have settled in the northern highlands as well as in pockets throughout the region, and are believed to be ancestors of the modern day bhotiya, raji, buksa, and tharu people.

ਮੱਧਯੁਗ ਕਾਲ ਤੋਂ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕੁਮਾਉਂ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕਜੁਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
by the medieval period, the region was consolidated under the garhwal kingdom in the west and the kumaon kingdom in the east.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਪਹਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ.
during this period, learning and new forms of painting the pahari school of art developed.

ਅਜੋਕੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਏਕਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਮੌਨ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
modern-day garhwal was likewise unified under the rule of parmars who, along with many brahmins and rajputs, also arrived from the plains., the seat of the kumaon kingdom.

ਗਹਿਰਵਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਹਿਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਹਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਨੇ ਸੁਗੌਲੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਸਨ.
the garhwal kingdom was re-established from a smaller region in tehri, as the larger portion of tehri, along with eastern garhwal and kumaon ceded to the british as part of the treaty of sugauli.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੜਵਾਲ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਨੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾonਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
after india attained independence from the british, the garhwal kingdom was merged into the state of uttar pradesh, where uttarakhand composed the garhwal and kumaon divisions.

1998 ਤਕ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਲ ਉਤਰਾਖੰਡ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
until 1998, uttarakhand was the name most commonly used to refer to the region, as various political groups, including the uttarakhand kranti dal uttarakhand revolutionary party , began agitating for separate statehood under its banner.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਓਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲ, ਆਰਥਿਕਤਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਅਤੇ ਪੂਰਕ ਸੁਭਾਅ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਬੰਧ ਬਣ ਗਏ.
although the erstwhile hill kingdoms of garhwal and kumaon were traditional rivals the inseparable and complementary nature of their geography, economy, culture, language, and traditions created strong bonds between the two regions.

ਇਹ ਬੰਧਨ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੇ, ਜਿਸਨੇ 1994 ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਫਤਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜਕੀਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
these bonds formed the basis of the new political identity of uttarakhand, which gained significant momentum in 1994, when demand for separate statehood achieved almost unanimous acceptance among both the local populace and national political parties.

ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1994 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਮਪੁਰ ਤੀਰਹਾ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਾਂਡ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋਇਆ।
the most notable incident during this period was the rampur tiraha firing case on the night of 1 october 1994, which led to a public uproar.

24 ਸਤੰਬਰ 1998 ਨੂੰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
on 24 september 1998, the uttar pradesh legislative assembly and uttar pradesh legislative council passed the uttar pradesh reorganisation bill, which began the process of creating a new state.

ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 2000 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 9 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ 27 ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ.
two years later the parliament of india passed the uttar pradesh reorganisation act, 2000 and thus, on 9 november 2000, uttarakhand became the 27th state of the republic of india.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਚਿਪਕੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ.
uttarakhand is also well known for the mass agitation of the 1970s that led to the formation of the chipko environmental movement and other social movements.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾਵਾਦੀ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ.
though primarily a livelihood movement rather than a forest conservation movement, it went on to become a rallying point for many future environmentalists, environmental protests, and movements the world over and created a precedent for non-violent protest.

ਇਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਜਿਸਨੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
it stirred up the existing civil society in india, which began to address the issues of tribal and marginalized people.

ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿ ਇਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ, ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਨੇ ਚਿੱਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ "ਜੰਗਲ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ" ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ "100 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ".
so much so that, a quarter of a century later, india today mentioned the people behind the "forest satyagraha" of the chipko movement as amongst "100 people who shaped india".

ਚਿਪਕੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ villagersਰਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੀ.
one of chipko's most salient features was the mass participation of female villagers.

ਦੋਵਾਂ femaleਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ.
both female and male activists played pivotal roles in the movement.

ਗੌਰਾ ਦੇਵੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਹੋਰ ਭਾਗੀਦਾਰ ਚੰਦੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਭੱਟ, ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਬਹੁਗੁਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਪਕੋ ਕਵੀ ਘਣਸ਼ਿਆਮ ਰਤੂਰੀ ਸਨ।
gaura devi was the main activist who started this movement other participants were chandi prasad bhatt, sundarlal bahuguna, and ghanshyam raturi, the popular chipko poet.

ਭੂਗੋਲ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 53,483 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 86% ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਅਤੇ 65% ਜੰਗਲ ਨਾਲ .ੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
geography uttarakhand has a total area of 53,483 km2, of which 86% is mountainous and 65% is covered by forest.

ਰਾਜ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਉੱਚੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
most of the northern part of the state is covered by high himalayan peaks and glaciers.

ਉਨੀਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ infrastructureਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਕਾਸ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿਚ, ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਲੌਗਿੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ.
in the first half of the nineteenth century, the expanding development of indian roads, railways and other physical infrastructure was giving rise to concerns over indiscriminate logging, particularly in the himalaya.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਦੀਆਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਗੰਗੋਤਰੀ ਵਿਖੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਵਿਖੇ ਯਮੁਨਾ.
two of the most important rivers in hinduism originate in the region, the ganges at gangotri and the yamuna at yamunotri.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਦਰੀਨਾਥ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਧਰਮ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
these two along with badrinath and kedarnath form the chota char dham, a holy pilgrimage for the hindus.

ਇਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state hosts the bengal tiger in jim corbett national park, the oldest national park of the indian subcontinent.

ਵੈਲੀ flowਫ ਫੁੱਲ, ਗੈਰਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਨੇੜੇ ਭੂਯੰਦਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ, ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the valley of flowers, a unesco world heritage site located in the upper expanses of bhyundar ganga near joshimath in gharwal region, is known for the variety and rarity of its flowers and plants.

ਇੱਕ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਉਹ ਸੀ ਜੋਸੇਫ ਡਾਲਟਨ ਹੂਕਰ, ਰਾਇਲ ਬੋਟੈਨਿਕ ਗਾਰਡਨਜ਼, ਕੇਅ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
one who raised this was sir joseph dalton hooker, director of the royal botanic gardens, kew, who visited the region.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ 1855 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਚਾਰਟਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਪਿਛਲੀ ਲੇਸਸੇਜ਼-ਫਾਈਅਰ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ.
as a consequence, lord dalhousie issued the indian forest charter in 1855, reversing the previous laissez-faire policy.

1878 ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਫੌਰੈਸਟ ਐਕਟ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਠੋਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪਾਇਆ.
the following indian forest act of 1878 put indian forestry on a solid scientific basis.

ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਤੀਜਾ 1878 ਵਿਚ ਡਾਈਟਰਿਕ ਬ੍ਰਾਂਡਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਣ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀ.
a direct consequence was the founding of the imperial forest school at dehradun by dietrich brandis in 1878.

1906 ਵਿੱਚ 'ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਵਣ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਹੁਣ ਵਣ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਇੰਡੀਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
renamed the 'imperial forest research institute' in 1906, it is now known as the forest research institute india .

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਜੋ ਸਿਖਲਾਈ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਪ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ.
the model around dehradun, used for training, demonstration and scientific measurements, had a lasting positive influence on the forests and ecology of the region.

ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਘਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਲ, ਬਰਫ ਦੇ ਤਿੰਗੇ, ਚੀਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the himalayan ecosystem provides habitat for many animals including bharal, snow leopards, leopards and tigers , plants, and rare herbs.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਝੀਲਾਂ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਪਿਘਲ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
two of india's largest rivers, the ganges and the yamuna, originate in the glaciers of uttarakhand, where they are fed by myriad lakes, glacial melts and streams.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਹਿਮਾਲਿਆ ਰੇਂਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ opeਲਾਨ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਉੱਚਾਈ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਉੱਚਾਈ' ਤੇ ਉਪ-ਕਣਕ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
uttarakhand lies on the southern slope of the himalaya range, and the climate and vegetation vary greatly with elevation, from glaciers at the highest elevations to subtropical forests at the lower elevations.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਆਈਸ ਅਤੇ ਨੰਗੀ ਚੱਟਾਨ ਦੁਆਰਾ coveredੱਕੀਆਂ ਹਨ.
the highest elevations are covered by ice and bare rock.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, 3,000 ਤੋਂ 5,000 ਮੀਟਰ 9,800 ਅਤੇ 16,400 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਐਲਪਾਈਨ ਝਾੜੀ ਅਤੇ ਚੜਾਈ ਹਨ.
below them, between 3,000 and 5,000 metres 9,800 and 16,400 ft are the western himalayan alpine shrub and meadows.

ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਾਲਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲੀਆ ਪਹਾੜੀ ਕੰਨਾਈਫੋਰ ਜੰਗਲ ਦਰੱਖਤ ਰੇਖਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੇਠਾਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ.
the temperate western himalayan subalpine conifer forests grow just below the tree line.

3,000 ਤੋਂ 2,600 ਮੀਟਰ 9,800 ਤੋਂ 8,500 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਚੌੜਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ ਪੱਟੀ ਵਿਚ 2,600 ਤੋਂ 1,500 ਮੀਟਰ 8,500 ਤੋਂ 4,900 ਫੁੱਟ ਉਚਾਈ' ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ.
at 3,000 to 2,600 metres 9,800 to 8,500 ft elevation they transition to the temperate western himalayan broadleaf forests, which lie in a belt from 2,600 to 1,500 metres 8,500 to 4,900 ft elevation.

1,500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 4,900 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ ਹਨ.
below 1,500 metres 4,900 ft elevation lie the himalayan subtropical pine forests.

ਉਪਰਲੇ ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਤਰੈ-ਦੁਆਰ ਸਾਵਨਾ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੀਵਾਂ ਨੂੰ coverਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੱਬਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the upper gangetic plains moist deciduous forests and the drier terai-duar savanna and grasslands cover the lowlands along the uttar pradesh border in a belt locally known as bhabar.

ਇਹ ਨੀਵੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਜੇਬਾਂ ਬਾਕੀ ਹਨ.
these lowland forests have mostly been cleared for agriculture, but a few pockets remain.

ਜੂਨ 2013 ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 5000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in june 2013 several days of extremely heavy rain caused devastating floods in the region, resulting in more than 5000 people missing and presumed dead.

ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ “ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸੁਨਾਮੀ” ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the flooding was referred to in the indian media as a "himalayan tsunami".

ਜਨ-ਅੰਕੜੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਜੱਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੜਵਾਲ ਜਾਂ ਕੁਮਾਓਨੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਜਾਂ ਕੁਮਾਉਂ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
demographics the native people of uttarakhand are generally called uttarakhandi and sometimes specifically either garhwali or kumaoni depending on their place of origin in either the garhwal or kumaon region.

ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10,116,752 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5,154,178 ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 4,962,574 maਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ 69.77% ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
according to the 2011 census of india, uttarakhand has a population of 10,116,752 comprising 5,154,178 males and 4,962,574 females, with 69.77% of the population living in rural areas.

ਰਾਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ 20 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1.83% ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ 0.83% ਆਬਾਦੀ ਹੈ।
the state is the 20th most populous state of the country having 0.83% of the population on 1.63% of the land.

ਰਾਜ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚ 189 ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ 19.17% ਦੀ ਇਕ ਦਸ਼ਸ਼ਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਹੈ.
the population density of the state is 189 people per square kilometre having a decadal growth rate of 19.17%.

ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 963 perਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦ ਹਨ.
the gender ratio is 963 females per 1000 males.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਜਨਮ ਦੀ ਦਰ 18.6 ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਲ ਉਪਜਾ rate ਸ਼ਕਤੀ 2.3 ਹੈ.
the crude birth rate in the state is 18.6 with the total fertility rate being 2.3.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ of a, ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ 8 188 ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ .6. has ਹੈ.
the state has an infant mortality rate of 43, a maternal mortality rate of 188 and a crude death rate of 6.6.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦੋ ਭੂ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਤਰਾਂ ਗੜਵਾਲ ਅਤੇ ਕੁਮਾਓਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
uttarakhand has a multiethnic population spread across two geocultural regions the garhwal, and the kumaon.

ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜਪੂਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਭੂਮੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਗੜਵਾਲੀ, ਕੁਮਾਓਨੀ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
a large portion of the population is rajput various clans of erstwhile landowning rulers and their descendants , including members of the native garhwali, kumaoni and gujjar communities, as well as a number of immigrants.

ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਦਿ ਸਟੱਡੀ ਆਫ ਡਿਵੈਲਪਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ 2007 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 20% ਆਬਾਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।
according to a 2007 study by centre for the study of developing societies, uttarakhand has the highest percentage of brahmins of any state in india, with approximately 20% of the population being brahmin.

ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹਿੰਦੂ ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਬਦ।
approximately one-fifth of the population belongs to the scheduled castes an official term for the lower castes in the traditional hindu caste system .

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਬਦ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜੀ, ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ 3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਣਦੀ ਹੈ.
scheduled tribes an official term for natives outside the indian social system , such as the raji, who live near the border with nepal, constitute less than 3 percent of the population.

ਚਾਰ-ਪੰਜਵਾਂ ਵਸਨੀਕ ਹਿੰਦੂ ਹਨ।
more than four-fifths of residents are hindus.

ਮੁਸਲਮਾਨ, ਸਿੱਖ, ਈਸਾਈ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਵਸੋਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
muslims, sikhs, christians, buddhists, and jains make up the remaining population with the muslims being the largest minority.

ਹਿੰਦੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ 87.95% ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
hindi is the sole official language of uttarakhand and is spoken by the majority of the population 87.95% .

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
sanskrit is given the status of second official language.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ, ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
government and politics following the constitution of india, the state of uttarakhand, like all indian states, has a parliamentary system of representative democracy for its government.

ਰਾਜਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the governor is the constitutional and formal head of the government and is appointed for a five-year term by the president of india on the advice of the union government.

ਰਾਜ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਪਾਲ ਹੈ।
the present governor of the state is krishan kant paul.

ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਨ।
the chief minister, who holds the real executive powers, is the head of the party or coalition garnering the majority in the state elections.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਹਨ।
the current chief minister of uttarakhand is harish rawat.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਜਿਵੇਂ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the uttarakhand legislative assembly consists of elected members and special office bearers such as the speaker and deputy speaker that are elected by the members.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਬੈਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਪੀਕਰ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ.
assembly meetings are presided over by the speaker, or the deputy speaker in the speaker's absence.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
a council of ministers is appointed by the governor of uttarakhand on the advice of the chief minister of uttarakhand and reports to the legislative assembly.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 71 ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਗੱਠਜੋੜ ਵਾਲਾ ਘਰ ਹੈ।
uttarakhand has a unicameral house with 71 members of the legislative assembly or mlas.

ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਹਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੈਟਰੋ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
auxiliary authorities that govern at a local level are known as panchayats in rural areas, municipalities in urban areas and municipal corporation in metro areas.

ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
all state and local government offices have a five-year term.

ਰਾਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ 5 ਸੀਟਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ 3 ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
the state also contributes 5 seats to lok sabha and 3 seats to rajya sabha of the indian parliament.

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਨੈਨੀਤਾਲ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ, ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the judiciary consists of the uttarakhand high court, located at nainital, and a system of lower courts.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਜਸਟਿਸ ਕੇ ਐਮ ਜੋਸਫ ਹੈ।
the present chief justice of uttarakhand is justice k. m. joseph.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹੈ।
politics in uttarakhand is dominated by the indian national congress and the bharatiya janata party.

ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਬਦਲੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
since the formation of the state these parties have ruled the state in turns.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ, २०१२ ਵਿਚ ਲਟਕਦੇ ਫਤਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ, ਜੋ thatਹਿ-followingੇਰੀ ਹੋ ਕੇ 27 ਮਾਰਚ, 2016 ਨੂੰ ਆਈ ਐਨ ਸੀ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 9 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੜਬੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ followingਹਿ ਗਈ। ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬਹੁਮਤ ਗੁਆ ਬੈਠੀ।
following the hung mandate in the uttarakhand legislative assembly election, 2012, the indian national congress, having the maximum number of seats, formed a coalition government headed by harish rawat that collapsed on 27 march 2016, following the political turmoil as about nine mlas of inc rebelled against the party and supported the opposition party bjp, causing harish rawat government to lose the majority in assembly.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2016 ਨੂੰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 27 ਮਾਰਚ 2016 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ ਆਈਐਨਸੀ ਦੇ 9 ਬਾਗ਼ੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ।
however, on 21 april 2016 the high court of uttarakhand quashed the president's rule questioning its legality and maintained a status quo prior to 27 march 2016 when 9 rebel mlas of inc voted against the harish rawat government in assembly on state's money appropriation bill.

ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਏਗਾ।
this has been seen as a big blow to central government which is expected to take the matter to the supreme court of india to challenge the verdict of high court.

22 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2016 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਤੱਕ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ।
on 22 april 2016 the supreme court of india stayed the order of high court till 27 april 2016, thereby once again reviving the president's rule.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦਿਆਂ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਫਲੋਰ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
in later developments regarding this matter, the supreme court ordered a floor test to be held on 10 may with the rebels being barred from voting.

11 ਮਈ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਫਲੋਰ ਟੈਸਟ ਦੇ ਸੀਲਬੰਦ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮੇਂ, ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਫਲੋਰ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਈ।
on 11 may at the opening of sealed result of the floor test, under the supervision of supreme court, the harish rawat government was revived following the victory in floor test held in uttarakhand legislative assembly.

ਉਪ-ਮੰਡਲ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੰਡਲਾਂ, ਕਮਾਉਂ ਅਤੇ ਗੜਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
sub-divisions there are 13 districts in uttarakhand which are grouped into two divisions, kumaon and garhwal.

ਚਾਰ ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਦੀਹਤ, ਰਾਣੀਖੇਤ, ਕੋਟਦਵਾਰ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰੀਅਲ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਗਠਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
four new districts named didihat, ranikhet, kotdwar, and yamunotri were declared by then chief minister of uttarakhand, ramesh pokhriyal, on 15 august 2011 but yet to be officially formed.

ਦੋ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
districts of two divisions are as follows each district is governed by a district commissioner or district magistrate.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the districts are further divided into sub-divisions, which are governed by sub-divisional magistrates sub-divisions comprise blocks containing panchayats village councils and town municipalities.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰਿਦੁਆਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ hamਧਮ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
according to the 2011 census, haridwar, dehradun, and udham singh nagar are the most populous districts, each of them having a population of over one million.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਨਸਲਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ, ਕੁਮਾਓਨੀ, ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ, ਜੌਂਸਰੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣਾਈ ਹੈ.
culture uttarakhand's diverse ethnicities have created a rich literary tradition in languages including hindi, kumaoni, garhwali, jaunsari, and bhoti.

ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਥਾਵਾਂ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਪ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
many of its traditional tales originated in the form of lyrical ballads and chanted by itinerant singers and are now considered classics of hindi literature.

ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਿਮਲ, ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਿਆਮ ਜੋਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ, ਸ਼ੇਖਰ ਜੋਸ਼ੀ, ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਮਤੀਆਣੀ, ਸ਼ਿਵਾਨੀ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡੀ ਮੋਹਨ ਉਪਰੇਤੀ, ਬੀਐਮ ਸ਼ਾਹ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡੀ ਮੰਗਲੇਸ਼ ਦਬੜਲ ਅਤੇ ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡੀ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨੰਦਨ ਪੰਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਹਨ।
ganga prasad vimal, manohar shyam joshi, prasoon joshi, shekhar joshi, shailesh matiyani, shivani, sangeet natak akademi awardee mohan upreti, b. m. shah, sahitya akademi awardee manglesh dabral and jnanpith awardee sumitranandan pant are some major literary figures from the region.

ਉੱਘੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਬਹੁਗੁਣਾ ਅਤੇ ਵੰਦਨਾ ਸ਼ਿਵਾ ਵੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਤੋਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕ, ਬੌਬੀ ਕੈਸ਼ ਵੀ ਹਨ.
prominent philosopher and environmental activist sundarlal bahuguna and vandana shiva are also from uttarakhand, so is country music singer, bobby cash.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਚ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the dances of the region are connected to life and human existence and exhibit myriad human emotions.

ਲੰਗਵੀਰ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ.
langvir nritya is a dance form for males that resembles gymnastic movements.

ਬਰਾਡਾ ਨਾਟੀ ਲੋਕ ਨਾਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
barada nati folk dance is another famous dance of dehradun, which is practised during some religious festivals.

ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਰਕਾ ਬਾਉਲ, ਝੋਰਾ-ਚਾਂਚਰੀ, ਝੁਮੈਲਾ, ਚੌਫੂਲ, ਅਤੇ ਛੋਲੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other well-known dances include hurka baul, jhora-chanchri, jhumaila, chauphula, and chholiya.

ਸੰਗੀਤ ਉਤਰਾਖੰਡੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ.
music is an integral part of the uttarakhandi culture.

ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਮੰਗਲ, ਬਸੰਤੀ, ਖੁੱਡੇ ਅਤੇ ਚੋਪਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
popular types of folk songs include mangal, basanti, khuded and chhopati.

ਇਹ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ instrumentsੋਲ, ਦਮੂ, ਤੁਰੀ, ਰਨਸਿੰਘ, olkੋਲਕੀ, ਦੌੜ, ਥਾਲੀ, ਭਾਂਖੋਰਾ, ਮੰਡਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ਕਬਾਜਾ ਸਮੇਤ ਸਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
these folk songs are played on instruments including dhol, damau, turri, ransingha, dholki, daur, thali, bhankora, mandan and mashakbaja.

"ਬੇਦੂ ਪਾਕੋ" ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੁਤਬੇ ਵਾਲਾ ਹੈ.
"bedu pako" is a popular folk song of uttarakhand with international fame and legendary status within the state.

ਇਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਜ ਗੀਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it serves as unofficial state song of uttarakhand.

ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
music is also used as a medium through which the gods are invoked.

ਜਾਗਰ ਆਤਮਿਕ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਾਇਕ, ਜਾਂ ਜਾਗਰਿਆ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿਆਂ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗਾਥਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
jagar is a form of spirit worship in which the singer, or jagariya, sings a ballad of the gods, with allusions to great epics, like mahabharat and ramayana, that describe the adventures and exploits of the god being invoked.

ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇਗੀ ਅਤੇ ਮੀਨਾ ਰਾਣਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਹਨ।
narendra singh negi and mina rana are popular folk singers of the region.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਉੱਕਰੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸਜਾਵਟੀ ਸਜਾਵਟ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
among the prominent local crafts is wood carving, which appears most frequently in the ornately decorated temples of uttarakhand.

ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ designsੰਗ ਨਾਲ ਉੱਕਰੇ ਗਏ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਖਿੜਕੀਆਂ, ਛੱਤ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ.
intricately carved designs of floral patterns, deities, and geometrical motifs also decorate the doors, windows, ceilings, and walls of village houses.

ਘਰ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਲਈ ਸੁੰਦਰ workedੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
beautifully worked paintings and murals are used to decorate both homes and temples.

ਪਹਾਰੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਈ.
pahari painting is a form of painting that flourished in the region between the 17th and 19th century.

ਮੋਲਾ ਰਾਮ ਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
mola ram started the garhwal branch of the kangra school of painting.

ਗੂਲਰ ਸਟੇਟ ਕਾਂਗੜਾ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਪੰਘੂੜੇ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ.
guler state was famous as the cradle of kangra paintings.

ਕੁਮਾਓਨੀ ਕਲਾ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੜ੍ਹਵਾਲੀ ਕਲਾ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨੇੜਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
kumaoni art often is geometrical in nature, while garhwali art is known for its closeness to nature.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿਚ ਹਥਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੀ ਟੋਕਰੀ, ooਨੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਲਾਂ, ਸਕਾਰਫ ਅਤੇ ਗਲੀਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other crafts of uttarakhand include handcrafted gold jewellery, basketry from garhwal, woollen shawls, scarves, and rugs.

ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਭੋਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the latter are mainly produced by the bhotiyas of northern uttarakhand.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਮੁ foodਲਾ ਭੋਜਨ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਹਨ ਕਣਕ ਮੁੱਖ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the primary food of uttarakhand is vegetables with wheat being a staple, although non-vegetarian food is also served.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਟਮਾਟਰ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬਖਸ਼ੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ.
a distinctive characteristic of uttarakhand cuisine is the sparing use of tomatoes, milk, and milk based products.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਕਠੋਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਉੱਚ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਲਾ ਮੋਟਾ ਦਾਣਾ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ.
coarse grain with high fibre content is very common in uttarakhand due to the harsh terrain.

ਇਕ ਹੋਰ ਫਸਲ ਜੋ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਬਕਵੀਟ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦੁਆ ਜਾਂ ਝਿੰਗੋੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੁਮਾਉਂ ਅਤੇ ਗੜਵਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ.
another crop which is associated with uttarakhand is buckwheat locally called madua or jhingora , particularly in the interior regions of kumaon and garhwal.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੇਸੀ ਘੀ ਜਾਂ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
generally, either desi ghee or mustard oil is used for the purpose of cooking food.

ਸਧਾਰਣ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈਸ਼ ਬੀਜ "ਜਾਖੀਆ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
simple recipes are made interesting with the use of hash seeds "jakhiya" as spice.

ਬਾਲ ਮਿਥਾਈ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੁੱਦੀ-ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਹੈ.
bal mithai is a popular fudge-like sweet.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁਬੁਕ, ਚੇਨਜ਼, ਕਪ, ਚੁਟਕਾਨੀ, ਸੇਈ ਅਤੇ ਗੁਲਗੁਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other popular dishes include dubuk, chains, kap, chutkani, sei, and gulgula.

ਝੀ ਜਾਂ ਝੋਲੀ ਨਾਮਕ ਕਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
a regional variation of kadhi called jhoi or jholi is also popular.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one of the major hindu pilgrimages, haridwar kumbh mela, takes place in uttarakhand.

ਹਰਿਦੁਆਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਮੇਲਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
haridwar is one of the four places in india where this mela is organised.

ਹਰਿਦੁਆਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ 14 ਜਨਵਰੀ 2010 ਤੋਂ ਵੈਸਾਖ ਪੂਰਨੀਮਾ ਸਨਨ ਤੋਂ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਤੱਕ ਪੂਰਨ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
haridwar most recently hosted the purna kumbh mela from makar sankranti 14 january 2010 to vaishakh purnima snan 28 april 2010 .

ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
hundreds of foreigners joined indian pilgrims in the festival which is considered the largest religious gathering in the world.

ਕੁਮੌਨੀ ਹੋਲੀ, ਬੈਥਕੀ ਹੋਲੀ, ਖਰੀ ਹੋਲੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਹੋਲੀ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਜੋ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
kumauni holi, in forms including baithki holi, khari holi and mahila holi, all of which start from vasant panchami, are festivals and musical affairs that can last almost a month.

ਗੰਗਾ ਦਸ਼ਹਾਰਾ, ਵਸੰਤ ਪੰਚਮੀ, ਮਕਰ ਸੰਕਰਾਂਤੀ, ਘੀ ਸੰਕਰਾਂਤੀ, ਖਟਾਰੂਆ, ਵੱਤ ਸਾਵਿਤਰੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ.
ganga dashahara, vasant panchami, makar sankranti, ghee sankranti, khatarua, vat savitri, and phul dei are other major festivals.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਵਰ ਯਾਤਰਾ, ਕੰਡਾਲੀ ਤਿਉਹਾਰ, ਰਮਨ, ਹਰਲੇ ਮੇਲਾ, ਨੌਚੰਡੀ ਮੇਲਾ, ਉੱਤਰਾਯਾਨੀ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਰਾਜ ਜਾਟ ਮੇਲਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
in addition, various fairs like kanwar yatra, kandali festival, ramman, harela mela, nauchandi mela, uttarayani mela and nanda devi raj jat mela take place.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
economy the uttarakhand state is the second fastest growing state in india.

ਇਹ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ 786 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ 898 ਕਰੋੜ ਸੀ.
it's gross state domestic product gsdp at constant prices more than doubled from ,786 crore in fy2005 to ,898 crore in fy2012.

ਅਸਲ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 13.7% ਸੀਏਜੀਆਰ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧੀ.
the real gsdp grew at 13.7% cagr during the period.

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2012 ਦੌਰਾਨ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿਰਫ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।
the contribution of the service sector to the gsdp of uttarakhand was just over 50% during fy 2012.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ 03,000 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ, 920 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2013 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
per capita income in uttarakhand is ,03,000 fy 2013 which is higher than the national average of ,920 fy2013 .

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਪਰੈਲ 2000 ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਤੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ 46.7 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਹਾ।
according to the reserve bank of india, the total foreign direct investment in the state from april 2000 to october 2009 amounted to us 46.7 million.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ.
like most of india, agriculture is one of the most significant sectors of the economy of uttarakhand.

ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ, ਕਣਕ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਬੀਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਸਲੀ ਫਸਲਾਂ ਹਨ।
basmati rice, wheat, soybeans, groundnuts, coarse cereals, pulses, and oil seeds are the most widely grown crops.

ਸੇਬ, ਸੰਤਰੇ, ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ, ਆੜੂ, ਲੀਚੀ ਅਤੇ ਪੱਲੂ ਵਰਗੇ ਫਲ ਵੱਡੇ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ.
fruits like apples, oranges, pears, peaches, litchis, and plums are widely grown and important to the large food processing industry.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲੀਚੀ, ਬਾਗਬਾਨੀ, ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਯਾਤ ਜ਼ੋਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
agricultural export zones have been set up in the state for leechi, horticulture, herbs, medicinal plants, and basmati rice.

ਸਾਲ 2010 ਦੌਰਾਨ ਕਣਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 831 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 610 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਕਦੀ ਫਸਲ ਗੰਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 5058 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਸੀ।
during 2010, wheat production was 831 thousand tonnes and rice production was 610 thousand tonnes, while the main cash crop of the state, sugarcane, had a production of 5058 thousand tonnes.

ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਦੇ 86% ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਝਾੜ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
as 86% of the state consists of hills, the yield per hectare is not very high.

ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦਾ 86% ਹਿੱਸਾ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
86% of all croplands are in the plains while the remaining is from the hills.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਈ ਟੀ, ​​ਆਈ ਟੀ ਈ ਐਸ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ.
other key industries include tourism and hydropower, and there is prospective development in it, ites, biotechnology, pharmaceuticals and automobile industries.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the service sector of uttarakhand mainly includes tourism, information technology, higher education, and banking.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜ ਨੇ ਸਹਿਜਧਾਰਾ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਸੇਲਕੁੀ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਹਰਿਦੁਆਰ, ਪੰਤਨਗਰ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰਗੰਜ ਫਾਰਮਾ ਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜਾਇਦਾਦ iies ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅਤੇ ਸਿਗਗਾੜੀ ਕੋਟਦਵਾਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ.
during , the state successfully developed three integrated industrial estates iies at haridwar, pantnagar, and sitarganj pharma city at selaqui information technology park at sahastradhara dehradun and a growth centre at siggadi kotdwar .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2006 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ .ੰਗ ਵਿਚ 20 ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
also in 2006, 20 industrial sectors in public private partnership mode were developed in the state.

ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ.
flora and fauna uttarakhand has a great diversity of flora and fauna.

ਇਸਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ 34,651 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਦਾ 65% ਬਣਦਾ ਹੈ।
it has a recorded forest area of 34,651 km2 which constitutes 65% of the total area of the state.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
uttarakhand is home to rare species of plants and animals, many of which are protected by sanctuaries and reserves.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੀ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਰਾਮਨਗਰ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੈਲੀ ਆਫ ਫਲਾਵਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਕੱਠੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ।
national parks in uttarakhand include the jim corbett national park the oldest national park of india at ramnagar in nainital district, and valley of flowers national park and nanda devi national park in chamoli district, which together are a unesco world heritage site.

ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
a number of plant species in the valley are internationally threatened, including several that have not been recorded from elsewhere in uttarakhand.

ਹਰਿਦੁਆਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰਾਜਾਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਪਾਸ਼ੂ ਵਿਹਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਗੰਗੋਤਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹਨ.
rajaji national park in haridwar district and govind pashu vihar national park and sanctuary and gangotri national park in uttarkashi district are some other protected areas in the state.

ਚੀਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਨੀਵੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
leopards are found in areas which are abundant in hills but may also venture into the lowland jungles.

ਛੋਟੇ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਬਿੱਲੀ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਬਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਦੀ ਬਿੱਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
smaller felines include the jungle cat, fishing cat, and leopard cat.

ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਿਰਨ ਭੌਂਕਣਾ, ਸੰਬਰ, ਹੌਗ ਅਤੇ ਚਿਤਾਲ, ਸੁਸਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਕਾਲੇ ਰਿੱਛ, ਭਾਰਤੀ ਸਲੇਟੀ ਮੂੰਗੀ, ooਟਰਸ, ਪੀਲੇ-ਗਲ਼ੇ ਹੋਏ ਮਾਰਟੇਨ, ਭਾਰਲ, ਭਾਰਤੀ ਪੈਨਗੋਲਿਨ, ਅਤੇ ਲੰਗੂਰ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਸ ਬਾਂਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other mammals include four kinds of deer barking, sambar, hog and chital , sloth and himalayan black bears, indian gray mongooses, otters, yellow-throated martens, bharal, indian pangolins, and langur and rhesus monkeys.

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀ ਕਈ ਸੌ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in the summer, elephants can be seen in herds of several hundred.

ਮਾਰਸ਼ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਕ੍ਰੋਕੋਡਿਯਲਸ ਪੈਲਸਟਰਿਸ, ਘਰੀਅਲ ਗੈਵਿਆਲਿਸ ਗੈਂਜੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੀਪੁਣੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
marsh crocodiles crocodylus palustris , gharials gavialis gangeticus and other reptiles are also found in the region.

ਸਥਾਨਕ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਰੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਮਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
local crocodiles were saved from extinction by captive breeding programs and subsequently re-released into the ramganga river.

ਕਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟੇਰੇਪਿਨ ਅਤੇ ਕੱਛੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਅਡ ਟਰਟਲ ਕੱਛੂ ਕਛੂੜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਰਿਆ ਦਾ ਕੱਛੂ ਹਰਡੇਲਾ ਥੁਰਗੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਸੋਫਸ਼ੈਲ ਟਰਟਲ ਟ੍ਰਾਇਨਿਕਸ ਗੈਂਜੇਟਿਕਸ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
several freshwater terrapins and turtles like the indian sawback turtle kachuga tecta , brahminy river turtle hardella thurgii , and ganges softshell turtle trionyx gangeticus are found in the rivers.

ਤਿਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹੈਲਨ ਪੈਪੀਲੀਓ ਹੈਲੇਨਸ, ਮਹਾਨ ਅੰਡਾਕਾਰ ਹਾਈਪੋਲੀਮਨੋਸ ਬੋਲਿਨਾ, ਆਮ ਟਾਈਗਰ ਡੈਨੌਸ ਜੀਨੂਟੀਆ, ਫਿੱਕੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਪੈਰੋਰੋਨੀਆ ਅਵਤਾਰ, ਜੰਗਲ ਬੇਬਲਰ, ਤੌਨੀ-ਬੇਲੀਡ ਬੈਬਲਰ, ਮਹਾਨ ਸਲੈਟੀ ਵੁਡਪੇਕਰ, ਲਾਲ-ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ ਪੈਰਾਕੀਟ, ਸੰਤਰੀ-ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ ਹਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਕਬੂਤਰ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਖੰਭ ਵਾਲੇ ਖੀਰੇ.
butterflies and birds of the region include red helen papilio helenus , the great eggfly hypolimnos bolina , common tiger danaus genutia , pale wanderer pareronia avatar avatar , jungle babbler, tawny-bellied babbler, great slaty woodpecker, red-breasted parakeet, orange-breasted green pigeon and chestnut-winged cuckoo.

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ, ਬੀਨ ਹੰਸ, ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2011, a rare migratory bird, the bean goose, was also seen in the jim corbett national park.

ਸਦਾਬਹਾਰ ਓਕ, ਰ੍ਹੋਡੈਂਡਰਨ ਅਤੇ ਕੋਨੀਫਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ.
evergreen oaks, rhododendrons, and conifers predominate in the hills.

ਸ਼ੋਰੀਆ ਰੋਬਸਟਾ ਸਾਲ, ਰੇਸ਼ਮ ਸੂਤੀ ਦਰੱਖਤ ਬੋਮਬੈਕਸ ਸਿਲੀਆਟਾ, ਡੱਲਬਰਿਆ ਸੀਸੂ, ਮਲੋਟਸ ਫਿਲਪੇਨਸਿਸ, ਅਕੇਸੀਆ ਕਾਟੇਚੂ, ਬੌਹਿਨੀਆ ਰੇਸਮੋਸਾ ਅਤੇ ਬੌਹਿਨੀਆ ਵੈਰੀਗੇਟਾ lਠ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਹਨ.
shorea robusta sal , silk cotton tree bombax ciliata , dalbergia sissoo, mallotus philippensis, acacia catechu, bauhinia racemosa, and bauhinia variegata camel's foot tree are some other trees of the region.

ਅਲਬੀਜ਼ੀਆ ਚੀਨੇਨਸਿਸ, ਮਿੱਠੇ ਚਿਪਕਦੇ ਫੁੱਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
albizia chinensis, the sweet sticky flowers of which are favoured by sloth bears, are also part of the region's flora.

ਪ੍ਰੋ: ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਾਲਾ ਦੇ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਵਾਦੀ ਦੀ ਫਲੀ ਨੂੰ 520 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੌਦੇ ਐਜੀਓਸਪਰਮਜ਼, ਜਿਮਨਾਸਪਰਮਜ਼ ਅਤੇ ਟਰੀਡੋਫਾਈਟਸ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 498 ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਹਨ।
a decade long study by prof. chandra prakash kala concluded that the valley of flowers is endowed with 520 species of higher plants angiosperms, gymnosperms and pteridophytes , of these 498 are flowering plants.

ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡੈਕਟਾਈਲੋਰਿਜ਼ਾ ਹਤਾਗੀਰੀਆ, ਪਿਕਰੋਹਿਜ਼ਾ ਕੁਰੋਆ, ਐਕੋਨੀਟਮ ਵੀਓਲੇਸੀਅਮ, ਪੌਲੀਗੋਨੈਟਮ ਮਲਟੀਫਲੋਰਮ, ਫ੍ਰਿਟਿਲਰੀਆ ਰੋਇਲੀ, ਅਤੇ ਪੋਡੋਫਿਲਮ ਹੈਕਸੈਂਡ੍ਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the park has many species of medicinal plants including dactylorhiza hatagirea, picrorhiza kurroa, aconitum violaceum, polygonatum multiflorum, fritillaria roylei, and podophyllum hexandrum.

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਬਦਨਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ 6 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅੱਗ.
in the summer season of 2016, a large portion of forests in uttarakhand caught fires and rubbled to ashes during infamous uttarakhand forest fires incident which resulted in the damage of forest resources worth billions of rupees and death of 6 people with hundreds of wild animals died during fires.

ਆਵਾਜਾਈ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ 28,508 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 1,328 ਕਿਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹਨ ਅਤੇ 1,543 ਕਿਮੀ ਰਾਜ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹਨ.
transport uttarakhand has 28,508 km of roads, of which 1,328 km are national highways and 1,543 km are state highways.

ਰਾਜ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਸਆਰਟੀਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the state road transport corporation srtc , which has been reorganised in uttarakhand as the uttarakhand transport corporation, is a major constituent of the transport system in the state.

ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2003 ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਣ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the corporation began to work on 31 october 2003 and provides services on interstate and nationalised routes.

2012 ਤੱਕ, "ਉਤਰਾਖੰਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ" ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 1000 ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਣ ਰੂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 35 ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਣ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
as of 2012, approximately 1000 buses are being plied by the "uttarakhand transport corporation" on 35 nationalised routes along with many other non-nationalised routes.

ਉੱਤਰਖੰਡ ਅਤੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜ ਯੂ ਪੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਰੂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਟਾਂ ਤੇ ਲਗਭਗ 3000 ਬੱਸਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਆਪਰੇਟਰ ਵੀ ਹਨ.
there are also private transport operators operating approximately 3000 buses on non-nationalised routes along with a few interstate routes in uttarakhand and the neighbouring state of u.p.

ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੇਸ਼, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
for travelling locally, the state, like most of the country, has auto rickshaws and cycle rickshaws.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚਲੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਪਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੜਕ ਜੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸ ਰੂਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
in addition, remote towns and villages in the hills are connected to important road junctions and bus routes by a vast network of crowded share jeeps.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਨੈਟਵਰਕ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੁਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the air transport network in the state is gradually improving.

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦਾ ਜੌਲੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਛੇ ਉਡਾਣਾਂ ਹਨ.
jolly grant airport in dehradun, is the busiest airport in the state with six daily flights to delhi airport.

ਪੁੰਨਗਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਕੁਮਾਉਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੈਂਤਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਦਿਲੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ 1 ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਹੈ.
pantnagar airport, located in pantnagar of the kumaon region have 1 daily air service to delhi and return too .

ਉਥੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਵਿੱਚ ਨੈਨੀ ਸੈਣੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਨਿਆਲਿਸੌਰ ਵਿੱਚ ਭਰਕੋਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੌਚਰ ਵਿੱਚ ਗੌਚਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
there government is planning to develop naini saini airport in pithoragarh, bharkot airport in chinyalisaur in uttarkashi district and gauchar airport in gauchar, chamoli district.

ਪੈਂਟਨਗਰ ਅਤੇ ਜੌਲੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯਾਤਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਘੰਗਰੀਆ ਅਤੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੈਲੀਪੈਡ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ.
there are plans to launch helipad service in pantnagar and jolly grant airports and other important tourist destinations like ghangaria and hemkund sahib.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ 86% ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਸੀਮਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਹਨ.
as over 86% of uttarakhand's terrain consists of hills, railway services are very limited in the state and are largely confined to the plains.

2011 ਵਿੱਚ, ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ 345 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ.
in 2011, the total length of railway tracks was about 345 km.

ਰੇਲ, ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ ਮੋਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
rail, being the cheapest mode of transport, is most popular.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕੁਮਾਉਂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੈਨੀਤਾਲ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਕਾਠਗੋਦਾਮ ਵਿਖੇ ਹੈ.
the most important railway station in kumaun division of uttarakhand is at kathgodam, 35 kilometres away from nainital.

ਕਾਠਗੋਡਮ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨ ਦਾ ਆਖਰੀ ਟਰਮੀਨਸ ਹੈ ਜੋ ਨੈਨੀਤਾਲ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
kathgodam is the last terminus of the broad gauge line of north east railways that connects nainital with delhi, dehradun, and howrah.

ਹੋਰਨਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਪੈਂਟਨਗਰ, ਲਾਲਕੁਆਨ ਅਤੇ ਹਲਦਵਾਨੀ ਵਿਖੇ ਹਨ.
other notable railway stations are at pantnagar, lalkuan and haldwani.

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਹੈ.
dehradun railway station is a railhead of the northern railways.

ਹਰਿਦੁਆਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
haridwar station is situated on the and railway lines.

ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜਿਆ ਹੈ.
one of the main railheads of the northern railways, haridwar junction railway station is connected by broad gauge line.

ਰੁੜਕੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਮੁੱਖ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਾਏ ਤਣੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
roorkee comes under northern railway region of indian railways on the main punjab mughal sarai trunk route and is connected to major indian cities.

ਹੋਰ ਰੇਲਵੇ ਮੁੱਖੀ ਹਨ dailyਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਕੋਟਦਵਾਰ ਅਤੇ ਰਾਮਨਗਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ.
other railheads are rishikesh, kotdwar and ramnagar linked to delhi by daily trains.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹਨ.
tourism uttarakhand has many tourist spots due to its location in the himalayas.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ, ਜੰਗਲ ਭੰਡਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਕਸ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there are many ancient temples, forest reserves, national parks, hill stations, and mountain peaks that draw large number of tourists.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ 44 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਖੀ ਸਮਾਰਕ ਹਨ।
there are 44 nationally protected monuments in the state.

ਰਾਜ ਦਾ ਓਕ ਗਰੋਵ ਸਕੂਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਆਰਜ਼ੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
oak grove school in the state is on the tentative list for world heritage sites.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
two of the most holy rivers in hinduism the ganges and yamuna, originate in uttarakhand.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
uttarakhand has long been called "land of the gods" as the state has some of the holiest hindu shrines, and for more than a thousand years, pilgrims have been visiting the region in the hopes of salvation and purification from sin.

ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਰਾਜ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਦਿਨਨਾਥ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਛੋਟਾ ਚਾਰ ਧਾਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਯਾਤਰਾ ਸਰਕਟਾਂ.
gangotri and yamunotri, the sources of the ganges and yamuna, dedicated to ganga and yamuna respectively, fall in the upper reaches of the state and together with badrinath dedicated to vishnu and kedarnath dedicated to shiva form the chota char dham, one of hinduism's most spiritual and auspicious pilgrimage circuits.

ਹਰਿਦੁਆਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਗੇਟਵੇ ਟੂ ਦ ਗੌਡ", ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੰਦੂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ।
haridwar, meaning "gateway to the god", is a prime hindu destination.

ਹਰਿਦੁਆਰ ਹਰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
haridwar hosts the kumbha mela every twelve years, in which millions of pilgrims take part from all parts of india and the world.

ਹਰਿਦੁਆਰ ਨੇੜੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਾ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
rishikesh near haridwar is known as the preeminent yoga centre of india.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the state has an abundance of temples and shrines, many dedicated to local deities or manifestations of shiva and durga, references to many of which can be found in hindu scriptures and legends.

ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ.
uttarakhand is, however, a place of pilgrimage not only for hindus.

ਰੁੜਕੀ ਨੇੜੇ ਪੀਰ ਕਾਲੀਅਰ ਸ਼ਰੀਫ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕਮੱਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਰੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਹਨ।
piran kaliyar sharif near roorkee is a pilgrimage site to muslims, gurdwara hemkund sahib, gurdwara nanakmatta sahib and reetha sahib are pilgrimage centers for sikhs.

ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੇ ਮਾਈਂਡਰੋਲਿੰਗ ਮੱਠ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੁੱਧ ਸਟੂਪ ਦੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲੈਮਟ ਟਾ ,ਨ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tibetan buddhism has also made its presence with the reconstruction of mindrolling monastery and its buddha stupa, described as the world's highest at clement town, dehradun.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹਨ.
some of the most famous hill stations in india are in uttarakhand.

ਮਸੂਰੀ, ਨੈਨੀਤਾਲ, ਧਨੌਲਟੀ, ਲੈਂਸਡਾeਨ, ਪਉੜੀ, ਸੱਟਲ, ਅਲਮੋੜਾ, ਕੌਸਾਨੀ, ਭੀਮਟਲ ਅਤੇ ਰਾਣੀਖੇਤ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ.
mussoorie, nainital, dhanaulti, lansdowne, pauri, sattal, almora, kausani, bhimtal, and ranikhet are some popular hill stations in uttarakhand.

ਰਾਜ ਵਿਚ 12 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਦਾ 13.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the state has 12 national parks and wildlife sanctuaries which cover 13.8 percent of the total area of the state.

ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜੋ 800 ਤੋਂ 5400 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਭਿੰਨ ਹਨ.
they are located at different altitudes varying from 800 to 5400 metres.

ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹਨ.
the oldest national park on the indian sub-continent, jim corbett national park, is a major tourist attraction.

ਇਹ ਪਾਰਕ ਆਪਣੇ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਟਾਈਗਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
the park is famous for its varied wildlife and project tiger run by the government of india.

ਰਾਜਾਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
rajaji national park is famous for its elephants.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਚਮੋਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੈਲੀ ofਫ ਫੁੱਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟ ਹਨ.
in addition, the state boasts valley of flowers national park and nanda devi national park in chamoli district, which together are a unesco world heritage site.

ਬਦਰੀਨਾਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਸੁਧਰਾ ਫਾਲਸ ਬਰਫ ਨਾਲ dੱਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ 122 ਮੀਟਰ 400 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲਾ ਇਕ ਝਰਨਾ ਹੈ.
vasudhara falls, near badrinath is a waterfall with a height of 122 metres 400 ft set in a backdrop of snow-clad mountains.

ਇਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਨ, ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਲਈ ਮੰਜ਼ਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state has always been a destination for mountaineering, hiking, and rock climbing in india.

ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਐਡਵੈਂਚਰ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਵਿਕਾਸ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਈਟ ਵਾਟਰ ਰਾਫਟਿੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a recent development in adventure tourism in the region has been whitewater rafting in rishikesh.

ਹਿਮਾਲਿਆ ਰੇਂਜ ਦੇ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਕਿੰਗ, ਚੜ੍ਹਨਾ, ਸਕੀਇੰਗ, ਕੈਂਪਿੰਗ, ਚੱਟਾਨ ਚੜਾਈ, ਅਤੇ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ.
due to its proximity to the himalaya ranges, the place is full of hills and mountains and is suitable for trekking, climbing, skiing, camping, rock climbing, and paragliding.

ਰੂਪਕੁੰਡ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਸਾਈਟ ਹੈ, ਇਕ ਝੀਲ ਵਿਚ ਪਏ ਰਹੱਸਮਈ ਪਿੰਜਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
roopkund is a popular trekking site, famous for the mysterious skeletons found in a lake, which was featured by national geographic channel in a documentary.

ਰੂਪਕੁੰਡ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬੁਗਿਆਲ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
the trek to roopkund passes through the beautiful meadows of bugyal.

ਸਿੱਖਿਆ 30 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਇੱਥੇ 15,331 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਸਨ ਜਿਥੇ 1,040,139 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ 22,118 ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।
education on 30 september 2010 there were 15,331 primary schools with 1,040,139 students and 22,118 working teachers.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵੇਲੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 79.63% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ 88.33% ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ 70.70% ਸਾਖਰਤਾ ਹੈ।
at the 2011 census the literacy rate of the state was 79.63% with 88.33% literacy for males and 70.70% literacy for females.

ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਹੈ।
the language of instruction in the schools is either english or hindi.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ, ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।
there are mainly government-run, private unaided no government help , and private aided schools in the state.

ਮੁੱਖ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀਬੀਐਸਈ, ਸੀਆਈਐਸਈਈ ਜਾਂ ਯੂਬੀਐਸਈ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਜ ਸਿਲੇਬਸ ਹਨ.
the main school affiliations are cbse, cisce or ubse, the state syllabus defined by the department of education of the government of uttarakhand.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਵੀ ਹਨ.
uttarakhand is also home to a number of universities and degree colleges.

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dehradun is known as school capital of india.

ਖੇਡਾਂ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਅਤੇ ਰੁਮਾਂਚਕ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਚੜਨਾ, ਸਕੀਇੰਗ, ਆਈਸ ਸਕੇਟਿੰਗ, ਸੈਲਿੰਗ, ਪੈਰਾਸੈਲਿੰਗ, ਕੈਆਕਿੰਗ, ਕੈਨੋਇੰਗ, ਯਾਟਿੰਗ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਹਾਈਕਿੰਗ.
sports the high mountains and rivers of uttarakhand attract many tourists and adventure seekers interested in sports such as mountaineering, rock climbing, skiing, ice skating, sailing, parasailing, kayaking, canoeing, yachting, trekking and hiking.

ਇਹ ਐਡਵੈਂਚਰ ਸਪੋਰਟਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ, ਸਕਾਈ ਡਾਈਵਿੰਗ, ਰਾਫਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬੰਜੀ ਜੰਪਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਮਨਪਸੰਦ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ.
it is also a favorite destination for adventure sports, such as paragliding, sky diving, rafting and bungee jumping.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਗੋਲਫ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਣੀਖੇਤ ਇੱਕ ਮਨਪਸੰਦ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ.
more recently, golf has also become popular, with ranikhet being a favorite destination.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ ਹੈ.
the uttarakhand cricket association is the governing body for cricket activities and the uttarakhand cricket team.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਫੁਟਬਾਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ ਹੈ.
the uttarakhand football association is the governing body for association football.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਸੰਤੋਸ਼ ਟਰਾਫੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੀਗਾਂ ਵਿਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the uttarakhand football team represents uttarakhand in the santosh trophy and other leagues.

ਖੇਡ ਸਟੇਡੀਅਮ ਇਹ ਉਤਰਾਖੰਡ ਅਭਿਮਨਿyu ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅੰਬੇਦਕਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਨੈਨੀਤਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੇ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਫਲੈਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨੈਨੀਤਾਲ ਉਦੈਰਾਜ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਸੋਮਨਾਥ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰਾਣੀਖੇਤ ਜੀਵਨ ਚੰਦਰ ਉਪਾਧਿਆ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪਿਥੌਰਾਗੜ ਮਿੰਨੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ ਕਲਾਧੂੰਗੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਲਦਵਾਨੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਸਪੋਰਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ ਰੁਦਰਪੁਰ ਸਟੀਵਨਸਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਪੰਤਨਗਰ ਵੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਵੇਖੋ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ ਰਿਵੇਟ-ਕਾਰਨੇਕ, ਜੇਐਚ 1879.
sports stadiums this is a list of stadiums in uttarakhand abhimanyu cricket academy dehradun ambedkar stadium dehradun nainital stadium commonly known as "flats" nainital udayraj sports stadium kashipur sports stadium kashipur somnath stadium ranikhet jeevan chandra upadhyaya stadium pithoragarh mini stadium under construction dehradun mini stadium under construction kaladhungi indira gandhi international sports complex under construction haldwani rajiv gandhi international cricket stadium, dehradun under construction dehradun sports stadium rudrapur stevenson stadium pantnagar see also outline of uttarakhand list of people from uttarakhand references further reading rivett-carnac, j. h. 1879 .

ਕੁਮੌਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਨੋਟ.
archaeological notes on ancient sculpturings on rocks in kumaon, india.

ਕਲਕੱਤਾ ਜੀ.ਐੱਚ
calcutta.

ਰੁਸ.
rouse.

ਉਪਰੇਤੀ, ਗੰਗਾ ਦੱਤ 1894.
upreti, ganga dutt 1894 .

ਕਹਾਵਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਉਂ ਅਤੇ ਗੜਵਾਲ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ.
proverbs & folklore of kumaon and garhwal.

ਲੋਡਿਆਨਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ.
lodiana mission press.

ਓਕਲੇ, ਈ. ਸ਼ਰਮਨ 1905.
oakley, e. sherman 1905 .

ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਮਾਲੀਆ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਉਂ ਅਤੇ ਗੜਵਾਲ ਦਾ ਧਰਮ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼.
holy himalaya the religion, traditions and scenery of himalayan province kumaon and garwhal .

ਓਲੀਫਾਂਟ ਐਂਡਰਸਨ ਐਂਡ ਫੇਰੀਅਰ, ਲੰਡਨ.
oliphant anderson & ferrier, london.

ਕੁਮਾonਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰੁਦਰਦੇਵ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹਰਪ੍ਰਸਾਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ 1910.
raja rudradeva of kumaon edited with english translation by haraprasada shastri 1910 .

ਸਿਯਨਿਕਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਆਨ ਹਾਕਿੰਗ.
syanika shastra a book on hawking.

ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ.
asiatic society, calcutta.

ਹਾਂਡਾ, ਉਮਾਚੰਦ 2002.
handa, umachand 2002 .

ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
history of uttaranchal.

ਇੰਡਸ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
indus publishing.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7387-134-5.
isbn 81-7387-134-5.

ਹੁਸੈਨ, ਜ਼ੈਡ.
husain, z.

1995.
1995.

ਉਤਰਾਖੰਡ ਲਹਿਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ, ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੋ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਧਿਐਨ,.
uttarakhand movement the politics of identity and frustration, a psycho-analytical study of the separate state movement, .

ਬਰੇਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬੁੱਕ ਡੀਪੋ.
bareilly prakash book depot.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-85897-17-4 ਸ਼ਰਮਾ, ਡੀ 1989.
isbn 81-85897-17-4 sharma, d. 1989 .

ਤਿੱਬਤੋ-ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀਆਂ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ.
tibeto-himalayan languages of uttarakhand.

ਤਿੱਬਤੋ-ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਐਨ, 3.
studies in tibeto-himalayan languages, 3.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਇੰਡੀਆ ਮਿੱਤਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ.
new delhi, india mittal publications.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7099-171-4 ਫੋਨਿਆ, ਕੇਦਾਰ ਸਿੰਘ 1987.
isbn 81-7099-171-4 phonia, kedar singh 1987 .

ਉਤਰਾਖੰਡ ਜੰਗਲ, ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਨੋਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ.
uttarakhand the land of jungles, temples and snows.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਇੰਡੀਆ ਲੈਨਸਰ ਬੁਕਸ.
new delhi, india lancer books.

ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ, ਆਰ. 1987
mukhopadhyaya, r. 1987 .

ਉਤਰਾਖੰਡ ਅੰਦੋਲਨ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ.
uttarakhand movement a sociological analysis.

ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੈਕਚਰ, 8.
centre for himalayan studies special lecture, 8.

ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਣਪੁਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.
raja rammohunpur, distt.

ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
darjeeling university of north bengal.

ਥਪਲਿਆਲ, ਉਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ 2005.
thapliyal, uma prasad 2005 .

ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ.
uttaranchal historical and cultural perspectives.

ਬੀ.ਆਰ. ਪੱਬ.
b. r. pub.

ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7646-463-5.
corp., isbn 81-7646-463-5.

ਨੇਗੀ, ਵਿਜੇਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਜਵਾਹਰਨਗਰ, ਪੀ.ਓ.
negi, vijaypal singh, jawaharnagar, p.o.

ਅਗਸਤਾਮੁਨੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
agastyamuni, distt.

ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ, ਦਿ ਗ੍ਰੇਟ ਹਿਮਾਲੀਆ 1998, ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ਉਤਰਾਖੰਡ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਉਤਰਾਖੰਡ ਉਤਰਾਖੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਮੇਘਾਲਿਆ ਜਾਂ ਯੂਐਸ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ.
rudraprayag, the great himalayas 1998, external links government uttarakhand government portal uttarakhand tourism general information uttarakhand britannica entry uttarakhand at dmoz geographic data related to uttarakhand at openstreetmap meghalaya or us is a state in northeast india.

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ "ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਘਰ" ਹੈ.
the name means "the abode of clouds" in sanskrit.

ਸਾਲ 2016 ਤੱਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 3,211,474 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
the population of meghalaya as of 2016 is estimated to be 3,211,474.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਲਗਭਗ 22,430 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 3 1 ਹੈ.
meghalaya covers an area of approximately 22,430 square kilometers, with a length to breadth ratio of about 3 1.

ਇਹ ਰਾਜ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਯਮਨਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿਲੇਟ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰੰਗਪੁਰ ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the state is bounded to the south by the bangladeshi divisions of mymensingh and sylhet, to the west by the bangladeshi division of rangpur, and to the east by india's state of assam.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਹੈ.
the capital of meghalaya is shillong.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਪੂਰਬ ਦਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ” ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
during the british occupation of india, the british imperialist authorities nicknamed it the "scotland of the east".

ਮੇਘਾਲਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਪਰ 21 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਖਾਸੀ, ਗਾਰੋ ਅਤੇ ਜੈਂਤੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਏ।
meghalaya was previously part of assam, but on 21 january 1972, the districts of khasi, garo and jaintia hills became the new state of meghalaya.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
english is the official language of meghalaya.

ਦੂਜੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸੀ, ਪਨਾਰ, ਹਾਜੋਂਗ, ਰੱਬਾ, ਗੈਰੋ ਅਤੇ ਬਿਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the other principal languages spoken include khasi, pnar, hajong, rabha, garo and biate.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ womenਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
unlike many indian states, meghalaya has historically followed a matrilineal system where the lineage and inheritance are traced through women the youngest daughter inherits all wealth and she also takes care of her parents.

ਇਹ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ ਵਿਚ rainsਸਤਨ 12,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 470 ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
the state is the wettest region of india, recording an average of 12,000 mm 470 in of rains a year.

ਰਾਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਜੰਗਲ ਹੈ.
about 70% of the state is forested.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਉਪ-ਖੰਡ ਜੰਗਲ ਈਕੋਰੀਜਿਅਨ ਰਾਜ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੀਵੀਂ ਭੂਮੀ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
the meghalaya subtropical forests ecoregion encompasses the state its mountain forests are distinct from the lowland tropical forests to the north and south.

ਜੰਗਲ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਹਨ.
the forests are notable for their biodiversity of mammals, birds, and plants.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਪਾਰਕ ਜੰਗਲਾਤ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ.
meghalaya has predominantly an agrarian economy with a significant commercial forestry industry.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਆਲੂ, ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਅਨਾਨਾਸ, ਕੇਲੇ, ਪਪੀਤੇ, ਮਸਾਲੇ, ਆਦਿ.
the important crops are potatoes, rice, maize, pineapples, bananas, papayas, spices, etc.

ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the service sector is made up of real estate and insurance companies.

ਸਾਲ 2012 ਲਈ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 173 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
meghalaya's gross state domestic product for 2012 was estimated at ,173 crore us 2.4 billion in current prices.

ਰਾਜ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the state is geologically rich in minerals, but it has no significant industries.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਲਗਭਗ 1,170 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 730 ਮੀਲ ਹੈ.
the state has about 1,170 km 730 mi of national highways.

ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਲੌਜਿਸਟਿਕਲ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ.
it is also a major logistical center for trade with bangladesh.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਣੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦਿਲਚਸਪ ਰਹੇ ਹਨ।
history ancient meghalaya, along with neighboring indian states, have been of archeological interest.

ਨਿਓਲਿਥਿਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
people have lived here since neolithic era.

ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨਿਓਲਿਥਿਕ ਸਾਈਟਾਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਗੈਰੋ ਹਿੱਲਜ਼ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ.
neolithic sites discovered so far are located in areas of high elevation such as in khasi hills, garo hills and neighboring states.

ਇੱਥੇ ਨਿਓਲਿਥਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਝਮ ਜਾਂ ਸ਼ਿਫਟਿੰਗ ਕਾਸ਼ਤ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ.
here neolithic style jhum or shifting cultivation is practiced even today.

ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਖੁਆਇਆ ਹਾਈਲੈਂਡ ਪਲੇਟੌਸਜ਼ ਨੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
the highland plateaus fed by abundant rains provided safety from floods and a rich soil.

ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸੰਭਵ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ.
the importance of meghalaya is its possible role in human history through domestication of rice.

ਚਾਵਲ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਲਈ ਇਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਿਧਾਂਤ, ਇਆਨ ਗਲੋਵਰ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਭਾਰਤ ਪਸ਼ੂ ਚਾਵਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਪਸ਼ੂ ਚਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਇਕੋ ਖੇਤਰ ਹੈ "
one of the competing theories for the origin of rice, is from ian glover, who states, "india is the center of greatest diversity of domesticated rice with over 20,000 identified species and northeast india is the most favorable single area of the origin of domesticated rice."

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀਮਤ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵੱਸਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the limited archeology done in the hills of meghalaya suggest human settlement since ancient times.

ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਘਾਲਿਆ 21 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜੈਂਟਿਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
modern history meghalaya was formed by carving out two districts from the state of assam the united khasi hills and jaintia hills, and the garo hills on 21 january 1972.

ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੂੰ 1970 ਵਿਚ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
before attaining full statehood, meghalaya was given semi-autonomous status in 1970.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਤਕ ਖਾਸੀ, ਗਾਰੋ ਅਤੇ ਜੈਂਤੀਆ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜ ਸੀ।
the khasi, garo, and jaintia tribes had their own kingdoms until they came under british administration in the 19th century.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ 1835 ਵਿਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੂੰ ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ.
later, the british incorporated meghalaya into assam in 1835.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਕੇ ਅਰਧ-ਅਜ਼ਾਦ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ.
the region enjoyed semi-independent status by virtue of a treaty relationship with the british crown.

ਜਦੋਂ ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1905 ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
when bengal was partitioned on 16 october 1905 by lord curzon, meghalaya became a part of the new province of eastern bengal and assam.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ 1912 ਵਿਚ ਵੰਡ ਪਲਟ ਗਈ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਸਾਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ.
however, when the partition was reversed in 1912, meghalaya became a part of the province of assam.

3 ਜਨਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919 ਦੀ ਧਾਰਾ 52 ਏ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ-ਇਨ-ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਖਾਸੀ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ "ਪਛੜੇ ਟ੍ਰੈਕਟ" ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।
on 3 january 1921 in pursuance of section 52a of the government of india act of 1919, the governor-general-in-council declared the areas now in meghalaya, other than the khasi states, as "backward tracts."

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ 1935 ਦਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਛੜੇ ਟ੍ਰੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ "ਬਾਹਰ ਕੱ "ੇ" ਅਤੇ "ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱ "ੇ ਗਏ" ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ.
subsequently, the british administration enacted the government of india act of 1935, which regrouped the backward tracts into two categories "excluded" and "partially excluded" areas.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀਮਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ.
at the time of indian independence in 1947, present day meghalaya constituted two districts of assam and enjoyed limited autonomy within the state of assam.

ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਲ ਸਟੇਟ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ 1960 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
a movement for a separate hill state began in 1960.

1969 ਦੇ ਅਸਾਮ ਪੁਨਰਗਠਨ ਮੇਘਾਲਿਆ ਐਕਟ ਨੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
the assam reorganisation meghalaya act of 1969 accorded an autonomous status to the state of meghalaya.

ਇਹ ਐਕਟ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1970 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਰਾਜ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the act came into effect on 2 april 1970, and an autonomous state of meghalaya was born out of assam.

ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ 37-ਮੈਂਬਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀ।
the autonomous state had a 37-member legislature in accordance with the sixth schedule to the indian constitution.

1971 ਵਿੱਚ, ਸੰਸਦ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 1971 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
in 1971, the parliament passed the north-eastern areas reorganization act, 1971, which conferred full statehood on the autonomous state of meghalaya.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੇ 21 ਜਨਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
meghalaya attained statehood on 21 january 1972, with a legislative assembly of its own.

ਭੂਗੋਲ ਮੇਘਾਲਿਆ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਤ ਭੈਣ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
geography meghalaya is one of the seven sister states of northeast india.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਪਹਾੜੀ ਹੈ, ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪਠਾਰਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੀਰ ਹੈ.
the state of meghalaya is mountainous, with stretches of valley and highland plateaus, and it is geologically rich.

ਇਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਚੀਅਨ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
it consists mainly of archean rock formations.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਲਾ, ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸਿਲੀਮਨੀਟ ਵਰਗੇ ਕੀਮਤੀ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
these rock formations contain rich deposits of valuable minerals like coal, limestone, uranium and sillimanite.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ.
meghalaya has many rivers.

ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਸਾਤੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਹਨ.
most of these are rainfed and seasonal.

ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਦੀਆਂ ਦਾਰਿਗ, ਸੰਦਾ, ਬਾਂਦਰਾ, ਭੋਗਾਈ, ਡਰੇਂਗ, ਸਿਮਸੰਗ, ਨਿਟਾਈ ਅਤੇ ਭੂਪਾਈ ਹਨ.
the important rivers in the garo hills region are daring, sanda, bandra, bhogai, dareng, simsang, nitai and the bhupai.

ਪਠਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਖਰੀ, ਦਿਗਾਰੂ, ਉਮੀਅਮ, ਕਿਨਸ਼ੀ ਜਾਦੂਕਾਟਾ, ਮਾਵਾਪਾ, ਉਮਿਅਮ ਜਾਂ ਬਰਾਪਾਨੀ, ਉਮੰਗੋਟ ਅਤੇ ਮਿੰਟਦੂ.
in the central and eastern sections of the plateau, the important rivers are khri, digaru, umiam, kynshi jadukata , mawpa, umiam or barapani, umngot and myntdu.

ਦੱਖਣੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਅਤੇ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਝਰਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ.
in the southern khasi hills region, these rivers have created deep gorges and several beautiful waterfalls.

ਪਠਾਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 150 ਮੀਟਰ 490 ਫੁੱਟ ਤੋਂ 1,961 ਮੀਟਰ 6,434 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
the elevation of the plateau ranges between 150 m 490 ft to 1,961 m 6,434 ft .

ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਠਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਂਤੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the central part of the plateau comprising the khasi hills has the highest elevations, followed by the eastern section comprising the jaintia hills region.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਪੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਈਏਐਫ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ.
the highest point in meghalaya is shillong peak, which is a prominent iaf station in the khasi hills overlooking the city of shillong.

ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 1961 ਮੀ. ਪਠਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿਚ ਗੈਰੋ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਲਗਭਗ ਸਾਦਾ ਹੈ.
it has an altitude of 1961 m. the garo hills region in the western section of the plateau is nearly plain.

ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ 1515 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨੋਕਰਕ ਪੀਕ ਹੈ. ਮੌਸਮ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ annualਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ 12,000 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 470 ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the highest point in the garo hills is nokrek peak with an altitude of 1515 m. climate with average annual rainfall as high as 12,000 mm 470 in in some areas, meghalaya is the wettest place on earth.

ਪਠਾਰ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ, ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲ ਲਈ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the western part of the plateau, comprising the garo hills region with lower elevations, experiences high temperatures for most of the year.

ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਖੇਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the shillong area, with the highest elevations, experiences generally low temperatures.

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ 82 ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਬ-ਜ਼ੀਰੋ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the maximum temperature in this region rarely goes beyond 28 82 , whereas sub-zero winter temperatures are common.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਸੋਹਰਾ ਚੈਰਾਪੂੰਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਹਰਾ ਚੈਰਾਪੂੰਜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਮਾਵਸਿਨਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਸ਼ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
the town of sohra cherrapunji in the khasi hills south of capital shillong holds the world record for most rain in a calendar month, while the village of mawsynram, near sohra cherrapunji , holds the record for the most rain in a year.

ਰਾਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਜੰਗਲ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 9,496 ਕਿਮੀ 2,666 ਵਰਗ ਮੀਲ ਸੰਘਣਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਪ-ਖष्ण ਜੰਗਲ ਹੈ।
flora and fauna about 70% of the state is forested, of which 9,496 km2 3,666 sq mi is dense primary subtropical forest.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਨਿਵਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the meghalayan forests are considered to be among the richest botanical habitats of asia.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਭਰਪੂਰ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
these forests receive abundant rainfall and support a vast variety of floral and faunal biodiversity.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਪਵਿੱਤਰ ਘਰਾਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੱਕਰਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ.
a small portion of the forest area in meghalaya is under what are known as "sacred groves" see sacred groves of india .

ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਕਾਰਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
these are small pockets of ancient forest that have been preserved by the communities for hundreds of years due to religious and cultural beliefs.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
these forests are reserved for religious rituals and generally remain protected from any exploitation.

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੇ ਹਨ.
these sacred groves harbour many rare plant and animal species.

ਵੈਸਟ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਵਿਚ ਨੋਕਰਕ ਬਾਇਓਸਪਿਅਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਵਿਚ ਬਾਲਫਾਕਰਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਾਈਟ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the nokrek biosphere reserve in the west garo hills and the balphakram national park in the south garo hills are considered to be the most biodiversity-rich sites in meghalaya.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਪਨਾਹਗਾਹਾਂ ਹਨ.
in addition, meghalaya has three wildlife sanctuaries.

ਇਹ ਨੋਂਗਕਾਈਲਲੇਮ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਸਿਜੁ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਭਾਗਮਾਰਾ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੀੜੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਨੇਪਨਥੇਸ ਖਸੀਆਨਾ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
these are the nongkhyllem wildlife sanctuary, the siju sanctuary and the bhagmara sanctuary, which is also the home of the insect eating pitcher plant nepenthes khasiana.

ਵਿਭਿੰਨ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਘਾਲਯਾਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੁੱਲਦਾਰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਜੀਵੀ, ਐਪੀਫਾਈਟਸ, ਸੁੱਕੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
due to diverse climatic and topographic conditions, meghalayan forests support a vast floral diversity, including a large variety of parasites, epiphytes, succulent plants and shrubs.

ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਸ਼ੋਰਿਆ ਰੋਬਸਟਾ ਸਾਲ ਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਟੈਕੋਟੋਨਾ ਗ੍ਰੈਂਡਿਸ ਟੀਕ.
two of the most important tree varieties are shorea robusta sal tree and tectona grandis teak .

ਮੇਘਾਲਿਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
meghalaya is also the home to a large variety of fruits, vegetables, spices and medicinal plants.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 325 ਓਰਚਿਡਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
meghalaya is also famous for its large variety of orchids nearly 325 of them.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਾਂ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮਾਈ, ਮੌਮਲੁਹ ਅਤੇ ਸੋਹਰੀਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
of these the largest variety is found in the mawsmai, mawmluh and sohrarim forests in the khasi hills.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਥਣਧਾਰੀ, ਪੰਛੀ, ਸਰੀਪਨ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵੀ ਹਨ.
meghalaya also has a large variety of mammals, birds, reptiles and insects.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਥਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਰਿੱਛ, ਲਾਲ ਪਾਂਡੇ, ਸਿਵੇਟਸ, ਮਾਂਗੂਸੀਜ, ਨੇਜਲਾਂ, ਚੂਹੇ, ਗੌਰ, ਜੰਗਲੀ ਮੱਝ, ਹਿਰਨ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਈਮੈਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the important mammal species include elephants, bear, red pandas, civets, mongooses, weasels, rodents, gaur, wild buffalo, deer, wild boar and a number of primates.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਬੱਲ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
meghalaya also has a large variety of bats.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਜੂ ਗੁਫਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਬੈਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ.
the limestone caves in meghalaya such as the siju cave are home to some of the nation's rarest bat species.

ਹੂਲੋਕ ਗਿਬਨ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the hoolock gibbon is found in all districts of meghalaya.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਨਰਮੇਂ ਕਿਰਪਾਨ, ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਕਛੂਆ ਹਨ.
common reptiles in meghalaya are lizards, crocodiles and tortoises.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਅਜਗਰ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿਰ, ਹਰੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਰੇਸਰ, ਭਾਰਤੀ ਕੋਬਰਾ, ਕਿੰਗ ਕੋਬਰਾ, ਕੋਰਲ ਸੱਪ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸੱਪ ਹਨ।
meghalaya also has a number of snakes including the python, copperhead, green tree racer, indian cobra, king cobra, coral snake and vipers.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 660 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਲਹਿਆਂ, ਤਿੱਬਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਹਨ.
meghalaya's forests host 660 species of birds, many of which are endemic to himalayan foothills, tibet and southeast asia.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 34 ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ 9 ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਨ।
of the birds found in meghalaya forests, 34 are on worldwide threatened species list and 9 are on critically endangered list.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਫਾਸਿਨੀਡੇ, ਅਨਾਟਿਡੇ, ਪੋਡਿਸਪੀਡੀਡੇ, ਸਿਕੋਨੀਡੇ, ਥਰੇਸਕੋਰਨਾਈਡੀਡੇ, ਅਰਡੀਡੀਏ, ਪੈਲੇਕਨੀਡੇ, ਫਾਲੈਕਰੋਸੀਡੇ, tiਟਿਡੀਡਾ, ਬੁਰਨੀਡਾਇਡ, ਗਾਲਿਡਾਇਲੈਡੀ, ਗਾਲਿਡਾਇਲੈਡੇ, ਗਾਲਿਡਾਇਲੈਡੀ, ਗਾਲਿਡਾਇਲੈਡੇਰੀ, ਗ੍ਰੀਡੀਡਾ .
prominent birds spotted in meghalaya include those from the families of phasianidae, anatidae, podicipedidae, ciconiidae, threskiornithidae, ardeidae, pelecanidae, phalacrocoracidae, anhingidae, falconidae, accipitridae, otididae, rallidae, heliornithidae, gruidae, turnicidae, burhinidae, charadriidae, glareolidae, scolopacidae, jacanidae, columbidae, psittacidae, cuculidae, strigidae, caprimulgidae, apodidae, alcedinidae, bucerotidae, ramphastidae, picidae, campephagidae, dicruridae, corvidae, hirundinidae, cisticolidae, pycnonotidae, sylviidae, timaliidae, sittidae, sturnidae, turdidae, nectariniidae and muscicapidae.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
each of these families have many species.

ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿੰਗਬਿੱਲ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ ਹੈ.
the great indian hornbill is the largest bird in meghalaya.

ਲੱਭੇ ਗਏ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲੇਟੀ ਮੋਰ ਦਾ ਤੀਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪਰਕੀਤ, ਆਮ ਹਰੇ ਕਬੂਤਰ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਜੈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other regional birds found include the grey peacock pheasant, the large indian parakeet, the common green pigeon and the blue jay.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਤਿਤਲੀਆਂ ਦੀਆਂ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
meghalaya is also home to over 250 species of butterflies, nearly a quarter of all butterfly species found in india.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ 2011 ਖਾਸੀ 50% ਗਾਰੋ 27.5% ਬੰਗਾਲੀ 14% ਨੇਪਾਲੀ 5.26% ਕੋਚ 1.8% ਜੈਂਤੀਆ 2.5% ਹਾਜੋਂਗ 2.8% ਬਿਓਟ 1.1% ਸ਼ੇਖ 0.3% ਹੋਰ 9.76% ਆਦੀਵਾਸੀ ਲੋਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਨ।
demographics population ethnic groups 2011 khasi 50% garo 27.5% bengali 14% nepali 5.26% koch 1.8% jaintia 2.5% hajong 2.8% biate 1.1% shaikh 0.3% other 9.76% tribal people make up the majority of meghalaya's population.

ਖਾਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਰੋ ਫਿਰ ਦਿ ਜੈਂਟੀਅਸ ਹਨ.
the khasis are the largest group, followed by the garos then the jaintias.

ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ "ਪਹਾੜੀ ਕਬੀਲਿਆਂ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ.
these were among those known to the british as "hill tribes."

ਦੂਜੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਚ, ਸਾਈਪੂੰਗ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਦੇ ਬਾਈ ਅਤੇ ਜੋਈ, ਸਬੰਧਤ ਰਾਜਬੋਂਸ਼ੀ, ਬੋਰੋ, ਹਾਜੋਂਗ, ਦਿਮਸਾ, ਕੂਕੀ, ਹਮਰ, ਲਖੜ, ਕਰਬੀ, ਰਾਭਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other groups include the koch, the biates of saipung constituency and jowai, the related rajbongshi, the boro, hajong, dimasa, kuki, hmar, lakhar, karbi, rabha and nepali.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ 27.82% ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
meghalaya recorded the highest decennial population growth of 27.82% among all the seven north-eastern states, as per the provisional report of census 2011.

ਸਾਲ 2011 ਤੱਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2,964,007 ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1,ਰਤਾਂ 1,492,668 ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ 1,471,339 ਹਨ।
the population of meghalaya as of 2011 has been estimated at 2,964,007 of which females comprise 1,492,668 and males 1,471,339.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਪੁਰਸ਼ 986 wasਰਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 940 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਨ।
as per the census of india 2011, the sex ratio in the state was 986 females per 1,000 males which was far higher than the national average of 940.

985 ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀ sexਰਤ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪੇਂਡੂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 972 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਚਾ ਸੀ.
the urban female sex ratio of 985 was higher than the rural sex ratio of 972.

ਧਰਮ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਧਰਮ ਹੈ।
religion the christianity is the majority religion of meghalaya.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਬਹੁਮਤ ਹੈ.
meghalaya is one of three states in india to have a christian majority.

ਲਗਭਗ 75% ਆਬਾਦੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੈਸਬਿਟੇਰਿਅਨਜ਼, ਬੈਪਟਿਸਟ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਸਮੂਹ.
about 75% of the population practices christianity, with presbyterians, baptist and catholics the more common denominations.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
the religion of the people in meghalaya is closely related to their ethnicity.

ਗਾਰੋ ਗੋਤ ਦੇ ਲਗਭਗ 90% ਅਤੇ ਖਾਸੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 80% ਈਸਾਈ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹਾਜੋਂਗ ਦੇ 97% ਤੋਂ ਵੱਧ, ਕੋਚ ਦੇ 98.53%, ਅਤੇ ਰਾਭਾ ਗੋਤ ਦੇ 94.60% ਹਿੰਦੂ ਹਨ।
close to 90% of the garo tribe and nearly 80% of the khasi are christian, while more than 97% of the hajong, 98.53% of the koch, and 94.60% of the rabha tribes are hindu.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ 689,639 ਗਾਰੋ ਵਿਚੋਂ, 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਸਾਈ ਸਨ, 49,917 ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਸਰੇਕ, 9,129 ਹਿੰਦੂ, 8,980 ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ 999 ਬੋਧੀ ਸਨ।
out of the 689,639 garo living in meghalaya, most were christians as of 2001 census, 49,917 follow their original religion songsarek , 9,129 were hindu, 8,980 muslims and 999 were buddhist.

ਖਾਸੀ ਦੇ 1,123,490 ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਸਾਈ ਸਨ, 202,978 ਦੇਸੀ ਨਿਮ ਖਾਸੀ ਸ਼ਨੋਂਗ ਨਿਮਤਰੇ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਗਏ, ਖਾਸੀ ਦੇ 17,641 ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ 2,977 ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ।
out of the 1,123,490 khasi, most were christians, 202,978 followed the indigenous niam khasi shnong niamtre, 17,641 of the khasi were hindu and 2,977 were muslim.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਕਈ ਨਾਬਾਲਗ ਕਬੀਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਜੋਂਗ 31,381 97.23% ਹਿੰਦੂ, ਕੋਚ 21,381 98.53% ਹਿੰਦੂ, ਰੱਬਾ 28,153 94.60% ਹਿੰਦੂ, ਮਿਕਿਰ 11,399 52% ਈਸਾਈ ਅਤੇ 30% ਹਿੰਦੂ, ਅਤੇ ਬਿਓਟ 10,085 97.3% ਈਸਾਈ ਹਨ।
a number of minor tribes live in meghalaya, including hajong 31,381 97.23% hindu , koch 21,381 98.53% hindu , rabha 28,153 94.60% hindu , mikir 11,399 52% christian and 30% hindu , and biate 10,085 97.3% christian .

ਦੇਸੀ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਈ ਸੀ।
conversion from indigenous to christianity began in the 19th century under the british era.

1830 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਪਟਿਸਟ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਦੇਸੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
in 1830s, american baptist foreign missionary society had become active in northeast to convert indigenous tribes to christianity.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੈਰਪੂੰਜੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
later, they were offered to expand and reach into cherrapunji meghalaya, but they lacked the resources to do so and declined.

ਵੈਲਸ਼ ਪ੍ਰੀਸਬੀਟੇਰੀਅਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੈਰਾਪੂੰਜੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
welsh presbyterian mission took the offer and they began work at the cherrapunji mission field.

1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਸੰਪਰਦਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
by early 1900s, other protestant sects of christianity were active in meghalaya.

ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ।
the outbreak of world wars forced the preachers to return home to europe and america.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਨੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੜ ਫੜ ਲਈ.
it is during this period that catholicism took root in meghalaya and neighboring region.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਨੇ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇ ਬਾਰਾਪਾਨੀ ਵਿਖੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ.
in 20th century, union christian college started operations at barapani, shillong.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸਬਿਟੇਰਿਅਨ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਈਸਾਈ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਹਨ.
currently, presbyterians and catholics are two most common christian sects found in meghalaya.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
languages english is the official and widely spoken language of the state.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਖਾਸੀ ਅਤੇ ਗਾਰੋ ਹਨ.
the other principal languages in meghalaya are khasi and garo.

ਖਾਸੀ ਨੇ ਖਸੀਆ, ਖਸੀ, ਕੋਸੀਆਹ ਦੀ ਵੀ ਸਪੈਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੀ ਕੀ ਆਸਟੋਰਾਸੀਆਟਿਕ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਅਤੇ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਸੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਲਗਭਗ 1,128,575 ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
khasi also spelled khasia, khassee, cossyah and kyi is a branch of the family of the austroasiatic stock and according to 2001 census, khasi is spoken by about 1,128,575 people residing in meghalaya.

ਖਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨੇਪਾਲੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲਏ ਗਏ ਹਨ।
many words in the khasi language have been borrowed from indo-aryan languages such as nepali, bengali and assamese.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਖਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨਹੀਂ ਸੀ.
moreover, the khasi language originally had no script of its own.

ਖਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਚੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
the khasi language is one of the very few surviving languages in india today.

ਗਾਰੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਚ ਅਤੇ ਬੋਡੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
the garo language has a close affinity with the koch and bodo languages.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਗਾਰੋ ਕਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਬੇਂਗ ਜਾਂ ਅੰਬੇਂਗ, ਅਤੋਂਗ, ਅਕਾਵੇ ਜਾਂ ਅਵੇ, ਮਾਚੀ ਦੋਹਰਾ, ਚਿਬੋਕ, ਚਿਸਕ ਮੇਗਮ ਜਾਂ ਲਿੰਗਾਂਮ, ਰੁਗਾ, ਗਾਰਾ-ਗੈਂਚਿੰਗ ਅਤੇ ਮਤਾਬੇਂਗ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
garo, spoken by the majority of the population, is spoken in many dialects such as abeng or ambeng, atong, akawe or awe , matchi dual, chibok, chisak megam or lyngngam, ruga, gara-ganching and matabeng.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
several other languages are spoken in meghalaya.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਨਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਜੈਨੀਟੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
for example, pnar language is spoken by many people of the jaintia hills.

ਭਾਸ਼ਾ ਖਾਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
the language is related to the khasi language.

ਖਿਨਰੀਅਮ, ਭੋਈ, ਪਨਾਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਨਾਰ ਜਾਂ ਜੈਂਤੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the pnar, or jaintia, language is spoken, along with khasi, by the khynriam, bhoi, pnar and war tribal groups.

ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਬਾਇਓਟ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਈਪੰਗ ਹਲਕੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੈਂਤੀਆ ਹਿੱਲਜ਼.
another example is the biate language spoken by many people of the saipung constituency, jaintia hills.

ਨੇਪਾਲੀ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
nepali is found in almost all parts of the state.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਸਲੀ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇੱਕ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
english is spoken as a common language across the diverse ethnic and demographic groups.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪੇਂਡੂ ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
in urban centres most of the people can speak english rural residents vary in their ability.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 11 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ.
districts meghalaya currently has 11 districts.

ਜੈਨਟੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਵੈਸਟ ਜੈੱਨਟੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਜੋਵੈਈ ਈਸਟ ਜੇਨਤੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਖਲੀਹਰੀਆਟ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼ ਡਵੀਜ਼ਨ ਈਸਟ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵੈਸਟ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼ ਨੋਂਗਸਟੋਇਨ ਸਾ westਥ ਵੈਸਟ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਮਾਵਕਯਰਵਤ ਰੀ-ਭੋਈ ਨੋਂਗਪੋਹ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੌਰਥ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਰੇਸੁਬੇਲਪੜਾ ਈਸਟ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਵਿਲੀਅਮਨਗਰ ਸਾ southਥ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਬਾਗਮੌਰਾ ਵੈਸਟ ਟੂਰ ਵੈਸਟ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਅਮਪਾਤੀ ਜੈੱਟੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 22 ਫਰਵਰੀ 1972 ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
jaintia hills west jaintia hills jowai east jaintia hills khliehriat khasi hills division east khasi hills shillong west khasi hills nongstoin south west khasi hills mawkyrwat ri-bhoi nongpoh garo hills division north garo hills resubelpara east garo hills williamnagar south garo hills baghmara west garo hills tura south west garo hills ampati the jaintia hills district was created on 22 february 1972.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 3,819 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,475 ਵਰਗ ਮੀਲ ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ 295,692 ਹੈ.
it has a total geographical area of 3,819 square kilometres 1,475 sq mi and a population of 295,692 as per the 2001 census.

ਜਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਜੌਈ ਵਿੱਚ ਹੈ.
the district headquarters is in jowai.

ਜੈਨਟੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ.
jaintia hills district is the largest producer of coal in the state.

ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
coal mines can be seen all over the district.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਮਿੰਟ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਗ ਹੈ.
limestone production in the state is increasing, as there is high demand from cement industries.

ਪੂਰਬੀ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਨੂੰ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ।
the east khasi hills district was carved out of the khasi hills on 28 october 1976.

ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,748 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,061 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ ਅਤੇ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 660,923 ਹੈ।
the district has covers an area of 2,748 square kilometres 1,061 sq mi and has a population of 660,923 as per the 2001 census.

ਪੂਰਬੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the headquarters of east khasi hills are located in shillong.

ਰੀ-ਭੋਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 4 ਜੂਨ 1992 ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਹੋਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the ri-bhoi district was formed by further division of east khasi hills district on 4 june 1992.

ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 2,448 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 945 ਵਰਗ ਮੀ.
it has an area of 2,448 square kilometres 945 sq mi .

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 192,795 ਸੀ।
the total population of the district was 192,795 in the 2001 census.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੋਂਗਪੋਹ ਵਿਖੇ ਹੈ.
the district headquarters is at nongpoh.

ਇਸ ਵਿਚ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ withੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it has a hilly terrain, and a large part of the area is covered with forests.

ਰੀ-ਭੋਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਸ ਦੇ ਅਨਾਨਾਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਨਾਨਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ.
the ri-bhoi district is famous for its pineapples and is the largest producer of pineapples in the state.

ਪੱਛਮੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 5,247 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2,026 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ।
the west khasi hills district is the largest district in the state with a geographical area of 5,247 square kilometres 2,026 sq mi .

ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 28 ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਨੂੰ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ੀ ਗਈ ਸੀ।
the district was carved out of khasi hills district on 28 october 1976.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੋਂਗਸਟਾਈਨ ਵਿਖੇ ਹਨ.
the district headquarters are located at nongstoin.

ਪੂਰਬੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1976 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦੀ ਅਬਾਦੀ 247,555 ਹੈ।
the east garo hills district was formed in 1976 and has a population of 247,555 as per the 2001 census.

ਇਹ 2,603 ​​ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ 1,005 ਵਰਗ ਮੀ.
it covers an area of 2,603 square kilometres 1,005 sq mi .

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਲੀਅਮਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਮਸੰਗੀਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the district headquarters are at williamnagar, earlier known as simsangiri.

ਨੋਂਗਲਬੀਬਰਾ, ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ, ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਹਨ.
nongalbibra, a town in this district, has a large number of coal mines.

ਕੋਲਾ nh62 ਦੁਆਰਾ ਗੋਲਪੜਾ ਅਤੇ ਜੋਗੀਗੋਪਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the coal is transported to goalpara and jogighopa via nh62.

ਪੱਛਮੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 3,,14१ square ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ 1,434 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦਾ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the west garo hills district lies in the western part of the state and covers a geographical area of 3,714 square kilometres 1,434 sq mi .

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 515,813 ਹੈ।
the population of the district is 515,813 as per the 2001 census.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਤੂਰਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the district headquarters are located at tura.

ਪੱਛਮੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 18 ਜੂਨ 1992 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
the south garo hills district came into existence on 18 june 1992 after the division of the west garo hills district.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 1,850 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 710 ਵਰਗ ਮੀ.
the total geographical area of the district is 1,850 square kilometres 710 sq mi .

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 99,100 ਹੈ।
as per the 2001 census the district has a population of 99,100.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਬਾਘਮਾਰਾ ਵਿਖੇ ਹਨ.
the district headquarters are at baghmara.

2012 ਤਕ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ 11 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, 16 ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 6,026 ਪਿੰਡ ਹਨ।
as of 2012, there are 11 districts, 16 towns and an estimated 6,026 villages in meghalaya.

ਸਿੱਖਿਆ ਮੇਘਾਲਿਆ ਸਕੂਲ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
education meghalaya schools are run by the state government or by private organisations, including religious institutions.

ਹਦਾਇਤ ਸਿਰਫ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹੈ.
instruction is only in english.

ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਸਾਮੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਗਰੋ, ਖਾਸੀ, ਮਿਜ਼ੋ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
other indian languages like assamese, bengali, hindi, garo, khasi, mizo, nepali & urdu are taught as optional subjects.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਸੀਆਈਐਸਸੀਈ, ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਸੀਬੀਐਸਈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਐਨਆਈਓਐਸ ਜਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the secondary schools are affiliated with the council for the indian school certificate examinations cisce , the central board for secondary education cbse , the national institute of open school nios or the meghalaya board of school education.

10 2 3 ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ. .
under the 10 2 3 plan, after completing secondary school, students typically enroll for two years in a junior college, also known as pre-university, or in schools with a higher secondary facility affiliated with the meghalaya board of school education or any central board.

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਕਲਾ, ਵਣਜ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
students choose from one of three streams liberal arts, commerce or science.

ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਮ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
upon completing the required coursework, students may enroll in general or professional degree programs.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਕਾਲਜ ਅਚੇਂਗ ਰੰਗਮੰਪਾ ਕਾਲਜ, ਮਹੇਂਦਰਗੰਜ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਟੀਚਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪੀ.ਜੀ.ਟੀ., ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਡੌਨ ਬੋਸਕੋ ਕਾਲਜ, ਤੁਰਾ ਕਿਆਂਗ ਨੋਂਗਬਾਹ ਸਰਕਾਰੀ.
universities colleges acheng rangmanpa college, mahendraganj college of teacher education pgt , shillong don bosco college, tura kiang nongbah govt.

ਕਾਲਜ, ਜੌਈ ਰੇਡ ਲਾਬਾਨ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਲੇਡੀ ਕੀਨ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਨੋਂਗਟੈਲਾਂਗ ਕਾਲਜ, ਨੋਂਗਟੈਲਾਂਗ ਨੋਂਗਸਟੇਨ ਕਾਲਜ, ਨੋਂਗਸਟੇਨ ਫੁਕਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ, ਡਾਲੂ, ਡਬਲਯੂ. ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਰੀ ਭੋਈ ਕਾਲਜ, ਨੋਂਗਪੋਹ ਸੇਂਟ ਐਂਥਨੀ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸੇਂਟ ਐਡਮੰਡ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ ਕਾਲਜ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸੰਕਰਦੇਵ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸੇਂਗ ਖਾਸੀ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸੋਹਰਾ ਕਾਲਜ, ਚੈਰਾਪੰਜੀ ਸੈਨਨਡ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਟਿੱਕਰਿਕਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਟਿੱਕਰਿੱਲਾ ਡਬਲਯੂ. ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਤੁਰਾ ਗੌਰਮਿੰਟ.
college, jowai raid laban college, shillong lady keane college, shillong nongtalang college, nongtalang nongstoin college, nongstoin phookan memorial college, dalu, w.garo hills ri bhoi college, nongpoh st. anthony's college, shillong st. edmund's college, shillong saint mary's college shillong sankardev college, shillong seng khasi college, shillong shillong college, shillong shillong commerce college, shillong sohra college, cherrapunjee synod college, shillong tikrikilla college, tikrikilla w.garo hills tura govt.

ਕਾਲਜ, ਤੁਰਾ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਬੜਾਪਨੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਕੁਝ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਜਿਵੇਂ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਰੀਜਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਨੌਰਥ ਈਸਟਨ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰੀਜਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਧਿਐਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
college, tura union christian college, barapani women's college, shillong some institutes like indian institute of management, shillong, regional institute of science and technology, north eastern indira gandhi regional institute of health and medical sciences, national institute of technology, meghalaya, indian institute of professional studies, national institute of fashion technology are also present.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ 60 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
government and politics state government the meghalaya legislative assembly has 60 members at present.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦੋ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ-ਇਕ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਅਤੇ ਤੁਰਾ ਤੋਂ।
meghalaya has two representatives in the lok sabha, one each from shillong and tura.

ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
it also has one representative in the rajya sabha.

ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੌਹਟੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ।
since the creation of the state the gauhati high court has jurisdiction in meghalaya.

ਗੁਹਾਟੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਕਟ ਬੈਂਚ 1974 ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
a circuit bench of the guwahati high court has been functioning at shillong since 1974.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 2013 ਵਿੱਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਗੌਹਟੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਰਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਹੈ।
however recently in march 2013 the meghalaya high court was separated from the gauhati high court and now the state has its own high court.

ਸਥਾਨਕ-ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
local-self government in order to provide local self governance machinery to the rural population of the country, provisions were made in the constitution of india and accordingly the panchayati raj institutions were set up.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਵੱਖਰੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ structureਾਂਚਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
however, on account of the distinct customs and traditions prevailing in north-east region, it was felt necessary to have a separate political and administrative structure in the region.

ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
some of the tribal communities in the region had their own traditional political systems and it was felt that panchayati raj institutions may come into conflict with these traditional systems.

ਛੇਵੀਂ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਗੋਪੀਨਾਥ ਬਾਰਦੋਲੋਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗਠਿਤ ਇਕ ਸਬ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਏਡੀਸੀ ਦਾ ਗਠਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the sixth schedule was appended to the constitution on the recommendations of a sub committee formed under the leadership of gopinath bordoloi and the constitution of autonomous district councils adcs is provided in certain rural areas of the northeast including areas in meghalaya.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਖਾਸੀ ਹਿਲਜ਼ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲਾ ਕਾ councilਂਸਲ, ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਆਟੋਨੋਮਸ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਜੈਂਤੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਏ.ਡੀ.ਸੀ.
following are the adc's in meghalaya khasi hills autonomous district council, garo hills autonomous district council and jaintia hills autonomous district council.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਆਰਥਿਕ ਹੈ.
economy meghalaya is predominantly an agrarian economy.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਾਰਜ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
agriculture and allied activities engage nearly two-thirds of the total work force in meghalaya.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਦੇ ਐਨਐਸਡੀਪੀ ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿਰਫ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹੈ.
however, the contribution of this sector to the state's nsdp is only about one-third.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਬੇਰੋਕ ਖੇਤ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ.
agriculture in the state is characterised by low productivity and unsustainable farm practices.

ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜ ਦੂਜੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
despite the large percentage of population engaged in agriculture, the state imports food from other indian states.

ਬੁਨਿਆਦੀ constਾਂਚਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਉੱਚ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਹੈ।
infrastructural constraints have also prevented the economy of the state from creating high income jobs at a pace commensurate with that of the rest of india.

ਸਾਲ 2012 ਲਈ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 173 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
meghalaya's gross state domestic product for 2012 was estimated at ,173 crore us 2.4 billion in current prices.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2012 ਤੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 12% ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 12.5% ​​ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, 9.3% ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ।
as of 2012, according to the reserve bank of india, about 12% of total state population is below poverty line, with 12.5% of the rural meghalaya population is below the poverty line while in urban areas, 9.3% are below the poverty line.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਲਗਭਗ 80% ਆਬਾਦੀ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
agriculture meghalaya is basically an agricultural state with about 80% of its population depending entirely on agriculture for their livelihood.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਹਿੱਸਾ ਕਾਸ਼ਤ ਅਧੀਨ ਹੈ.
nearly 10% of the geographical area of meghalaya is under cultivation.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ, ਘੱਟ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
agriculture in the state is characterised by limited use of modern techniques, low yields and low productivity.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੀ ਵਸੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਹੈ।
as a result, despite the vast majority of the population being engaged in agriculture, the contribution of agricultural production to the gdp is low, and most of the population engaged in agriculture remain poor.

ਕਾਸ਼ਤ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਰਵਾਇਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਖੇਤੀ ਅਧੀਨ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a portion of the cultivated area is under the traditional shifting agriculture known locally as jhum cultivation.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੇ 2001 ਵਿਚ 230,000 ਟਨ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
meghalaya produced 230,000 tonnes of food grains in 2001.

ਚੌਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
rice is the dominant food grain crop accounting for over 80% of the food grain production in the state.

ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਮੱਕੀ, ਕਣਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਦਾਲ ਹਨ.
other important food grain crops are maize, wheat and a few other cereals and pulses.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਲੂ, ਅਦਰਕ, ਹਲਦੀ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਅਰੇਕਾ ਗਿਰੀ, ਤੇਜਪੱਟਾ, ਸੁਪਾਰੀ, ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੂਤੀ, ਜੂਟ, ਮੇਸਤਾ, ਸਰ੍ਹੋਂ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਆਦਿ।
besides these, potato, ginger, turmeric, black pepper, areca nut, tezpatta, betelvine, short-staple cotton, jute, mesta, mustard and rapeseed etc.

ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਹਨ.
are some of the important cash crops.

ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਤਰਾ, ਨਿੰਬੂ, ਅਨਾਨਾਸ, ਅਮਰੂਦ, ਲੀਚੀ, ਕੇਲਾ, ਜੈਕ ਫਲ ਅਤੇ ਫਲ ਜਿਵੇਂ plum, pear ਅਤੇ ਆੜੂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
besides the major food crops of rice and maize, the state is renowned for its horticultural crops like orange, lemon, pineapple, guava, litchi, banana, jack fruits and fruits such as plum, pear and peach.

ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਨ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 60% ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
grains and staples production covers about 60% of the land area dedicated to crops.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਨਾਜ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
with the introduction of different crops of high yielding varieties in the mid-1970s, remarkable increase in food grain production has been made.

ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਝਾੜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਸੂਰੀ, ਪੰਕਜ ਆਈਆਰ 8, ਆਰਸੀਪੀਐਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਆਈਆਰ 36 ਜੋ ਕਿ ਹਾੜੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ suitableੁਕਵੀਂ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਤਿੰਨ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਉਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
a major break through was achieved when high yielding varieties of paddy such as masuri, pankaj ir 8, rcpl and other improved varieties series especially ir 36 which is suitable for rabi season allowing three crops to be grown every year.

ਇਕ ਹੋਰ ਮੀਲ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਦੋਂ ਮੇਘਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਮੇਘਾ ii, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੀਲੌਂਗ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਉਮਰੋਈ ਵਿਖੇ ਆਈਸੀਏਆਰ ਨਾਰਥ ਈਸਟ ਰੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਠੰਡੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਝਾੜ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ.
another milestone was reached when megha i and megha ii, which are cold tolerant rice varieties developed by the icar north east region at umroi near shillong, was released in for the higher altitude regions where there was no high yielding rice varieties earlier.

ਅੱਜ ਰਾਜ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੋਨੇ ਹੇਠਲਾ ਲਗਭਗ 42% ਰਕਬਾ ਉੱਚ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ producਸਤਨ ਉਤਪਾਦਕਤਾ 2,300 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ 2,100 lb ਏਕੜ ਹੈ।
today the state can claim that about 42% area under paddy have been covered with high yielding varieties with the average productivity of 2,300 kg ha 2,100 lb acre .

ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ 534 ਕਿਲੋ ਹੈਕਟੇਅਰ 476 lb ਏਕੜ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਦੀ 1,218 ਕਿਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਅਤੇ 611 ਕਿਲੋ ਹੈਕਟਰ 545 lb ਏਕੜ ਤੋਂ 1,490 ਕਿਲੋ ਪ੍ਰਤੀ 1,330 lb ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਣਕ ਦੀ ਏਕੜ.
as is the case with maize and wheat where the productivity have increased tremendously with the introduction of hyv from 534 kg ha 476 lb acre during to 1,218 kg ha 1,087 lb acre of maize and from 611 kg ha 545 lb acre to 1,490 kg ha 1,330 lb acre of wheat.

ਤੇਲ ਬੀਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਪਸੀਡ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਅਲਸੀ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਕੈਸਟਰ ਅਤੇ ਤਿਲ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 39 ਵਰਗ ਮੀ.
oilseeds such as rapeseed, mustard, linseed, soybean, castor and sesame are grown on nearly 100 km2 39 sq mi .

ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਬੀਜ ਹਨ ਜੋ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 6.5 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
rape and mustard are the most important oilseeds accounting for well over two-thirds of the oilseed production of nearly 6.5 thousand tonnes.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇਕ ਨਕਦ ਫਸਲ ਵਿਚੋਂ ਕਪਾਹ, ਜੂਟ ਅਤੇ ਮੇਸਤਾ ਜਿਹੀ ਫਾਈਬਰ ਫਸਲਾਂ ਹਨ.
fibre crops such as cotton, jute and mesta are among the only cash crops in meghalaya, grown in garo hills.

ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਗੁਆ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਟ ਰਹੇ ਝਾੜ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤ ਅਧੀਨ ਰਕਬੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these have been losing popularity in recent years as indicated by their declining yield and area under cultivation.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫੁੱਲ, ਮਸਾਲੇ, ਮਸ਼ਰੂਮ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦੇ ਸਮੇਤ ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
climatic conditions in meghalaya permit a large variety of horticulture crops including fruits, vegetables, flowers, spices, mushrooms and medicinal plants.

ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਘਰੇਲੂ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ.
these are considered to be higher value crops, but home food security concerns have prevented farmers at large from embracing them.

ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਨਿੰਬੂ ਫਲ, ਅਨਾਨਾਸ, ਪਪੀਤੇ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the important fruits grown include citrus fruits, pineapples, papayas, and bananas.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੋਭੀ, ਗੋਭੀ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in addition to this, a large variety of vegetables are grown in the state, including cauliflower, cabbages and radishes.

ਅਰੇਕਾ ਅਖਰੋਟ ਦੇ ਬੂਟੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਦੇ ਦੁਆਲੇ.
areca nut plantations can be seen all over the state, especially around the road from guwahati to shillong.

ਚਾਹ, ਕੌਫੀ ਅਤੇ ਕਾਜੂ ਜਿਵੇਂ ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
other plantation crops like tea, coffee and cashews have been introduced lately and are becoming popular.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਸਾਲੇ, ਫੁੱਲ, ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਮਸ਼ਰੂਮ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a large variety of spices, flowers, medicinal plants and mushrooms are grown in the state.

ਉਦਯੋਗ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਧਾਰ ਹੈ.
industry meghalaya has a rich base of natural resources.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਲਾ, ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਸਿਲੀਮਨੀਟ, ਕੌਲਿਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include minerals such as coal, limestone, sillimanite, kaolin and granite among others.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ coverੱਕਣ, ਅਮੀਰ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
meghalaya has a large forest cover, rich biodiversity and numerous water bodies.

ਉਦਯੋਗਿਕਤਾ ਦਾ ਨੀਵਾਂ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਮਾੜਾ ਬੁਨਿਆਦੀ baseਾਂਚਾ ਅਧਾਰ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the low level of industrialisation and the relatively poor infrastructure base acts as an impediment to the exploitation of these natural resources in the interest of the state's economy.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੈਤਤੀਆ ਹਿਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 900 ਐਮਟੀਡੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸੀਮਿੰਟ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦੀ ਅਮੀਰ ਜਮ੍ਹਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹਨ।
in recent years two large cement manufacturing plants with production capacity more than 900 mtd have come up in jaintia hills district and several more are in pipeline to use the rich deposit of very high quality limestone available in this district.

ਬਿਜਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ meਾਂਚਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਇਸਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ, ਡੂੰਘੀ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਅਣਵਰਤੀ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
electricity infrastructure meghalaya with its high mountains, deep gorges and abundant rains has a large, unused hydroelectric potential.

ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ 3000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ.
the assessed generation capacity exceeds 3000 mw.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ 185 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ 610 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the current installed capacity in the state is 185 mw, but the state itself consumes 610 mw.

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in other words, it imports electricity.

ਰਾਜ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the economic growth of the state suggests rising demand for electricity.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਪਣਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬਿਜਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
the state has the potential to export net hydroelectric-generated electricity and earn income for its internal development plans.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੋਲ ਕੋਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ.
the state also has large deposits of coal, thus being a candidate for thermal power plants.

ਕਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਕੰਮ ਅਧੀਨ ਹਨ.
several projects are under works.

ਨੰਗਲਬੀਬਰਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਗੈਰੋ ਹਿੱਲਜ਼ ਥਰਮਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤੋਂ ਵਾਧੂ 751 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ
the proposed garo hills thermal project at nangalbibra is expected to generate an additional 751 mw of power.

ਪੱਛਮੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ 250 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ।
there is a proposal for setting up a 250 mw thermal power plant in west khasi hills.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 2000-2500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 700-980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਥਰਮਲ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦਕਿ 1400-1520 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।
the state government aims to increase its power generation output by about 2000-2500 mw, of which 700-980 mw will be thermal based while 1400-1520 mw will be hydro electricity.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਨਤਕ-ਨਿਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਮਾਡਲ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the state government has outlined a cost-shared public-private partnership model to accelerate private sector investments in its power sector.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ, ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਮੇਘਾਲਿਆ energyਰਜਾ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਐਕਟ, 1948 ਦੇ ਅਧੀਨ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the generation transmission, transformation and distribution of electricity is entrusted to the meghalaya energy corporation limited which was constituted under the electricity supply act, 1948.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਅਤੇ ਇਕ ਮਿਨੀ ਹਾਈਡਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਮਿਅਮ ਹਾਈਡਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਅਮਟ੍ਰਯੂ ਹਾਈਡਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਮਾਇਂਟਦੂ-ਲੇਸ਼ਕਾ -1 ਹਾਈਡਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਤੇ ਸੁਨਾਪਨੀ ਮਾਈਕਰੋ ਹਾਈਡਲ ਸੇਸੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
at present there are five hydel power stations and one mini hydel including umiam hydel project, umtrew hydel project, myntdu-leshka-i hydel project and the sunapani micro hydel sesu project.

ਭਾਰਤ ਦੀ 12 ਵੀਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਲਈ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ, ਕਿਯਾਂਸੀ 450 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਉਮੰਗੀ-ਉਮਤ੍ਰੂ-ਵੀ 36 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਗਨੋਲ 25 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਮਾਫਫੂ 120 ਐਮਡਬਲਯੂ, ਨੋਂਗਕੋਲਾਈਟ 120 ਐਮਡਬਲਯੂ, ਨੋਂਗਨੌ 50 ਐਮਵਾਟ, ਰੰਗਮੌ 65 ਐਮਡਬਲਯੂ, ਉਮੰਗੋਟ 260 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਉਮਦੁਨਾ ​​57 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਮਿੰਟਦੁ-ਲੇਸ਼ਕਾ -2 60 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਸੇਲੀਮ 170 ਐਮਡਬਲਯੂ ਅਤੇ ਮੌਵਲੀ 140 ਐਮਡਬਲਯੂ.
for the 12th five-year plan of india, there is a proposal to set up more hydel power projects in the state kynshi 450mw , umngi 54mw , umiam-umtru -v 36mw , ganol 25mw , mawphu 120mw , nongkolait 120mw , nongnaw 50mw , rangmaw 65mw , umngot 260mw , umduna 57mw , myntdu-leshka-ii 60mw , selim 170mw and mawblei 140mw .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੈਪੀ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਨਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਮੰਗੋਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਚਨਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
of these, jaypee group has committed itself to building the kynshi and umngot projects in khasi hills.

ਸਿੱਖਿਆ ਬੁਨਿਆਦੀ meਾਂਚਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 62.56 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 27 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਖਰਤਾ ਰਾਜ ਹੈ।
education infrastructure meghalaya has a literacy rate of 62.56 as per the 2001 census and is the 27th most literate state in india.

ਇਹ 2011 ਵਿਚ ਵਧ ਕੇ 75.5 ਹੋ ਗਿਆ.
this increased to 75.5 in 2011.

2006 ਤੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 5851 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, 1759 ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 655 ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਨ।
as of 2006, the state had 5851 primary schools, 1759 middle schools, and 655 higher secondary schools respectively.

ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ 518,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ 232,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸਨ।
in 2008, 518,000 students were enrolled in its primary schools, and 232,000 in upper primary schools.

ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪਹੁੰਚ, ਬੁਨਿਆਦੀ andਾਂਚੇ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state monitors its school for quality, access, infrastructure and teachers training.

ਆਈ ਬੀ ਐਮ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਅਧਿਐਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
institution for higher studies like indian institute of management, the university of technology and management which is in shillong is the first indian university to introduce cloud computing engineering as a field of study, in collaboration with ibm and the university of petroleum and energy studies.

ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
shillong is one of the top ranked management institutes in the country.

ਸਿਹਤ infrastructureਾਂਚਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 13 ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ, 22 ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ, 93 ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰ, 408 ਉਪ-ਕੇਂਦਰ ਹਨ।
health infrastructure the state has 13 state government dispensaries, 22 community health centres, 93 primary health centres, 408 sub-centres.

ਸਾਲ 2012 ਤੱਕ ਇੱਥੇ 378 ਡਾਕਟਰ, 81 ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ, 337 ਸਟਾਫ ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ 77 ਲੈਬ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸਨ।
there were 378 doctors, 81 pharmacists, 337 staff nurses and 77 lab technicians as of 2012.

ਟੀ ਵੀ, ਕੋੜ੍ਹ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
a special program has been launched by the state government for the treatment of tuberculosis, leprosy, cancer and mental diseases.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਗਿਰਾਵਟ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ inਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਟੇਟਸ ਪੇਪਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦੀ ਲਗਭਗ 42.3% ਆਬਾਦੀ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ।
though there has been a steady decline in the death rate, improvement in life expectancy and an increase in health infrastructure, about 42.3% of the state's population is still uncovered by health care, according to the status paper prepared by the health department.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਸਪਤਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਨਿਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਗਣੇਸ਼ ਦਾਸ ਹਸਪਤਾਲ, ਕੇਜੇਪੀ ਸਿਨੋਡ ਹਸਪਤਾਲ, ਐਨਈਆਈਜੀਆਰਐਚਐਸਐਸ, ਆਯੁਰਵੈਦ ਅਤੇ ਹੋਮੀਓਪੈਥੀ ਐਨਈਆਈਐਚਐਚ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਆਰਪੀ ਚੈਸਟ ਹਸਪਤਾਲ, ਵੁੱਡ ਲੈਂਡ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਾਸਰਥ ਹਸਪਤਾਲ, ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਹਸਪਤਾਲ ਆਦਿ.
there are numerous hospitals being set up, both private and government, some of them are civil hospital, ganesh das hospital, k j p synod hospital, neigrihms, north eastern institute of ayurveda & homoeopathy neiah , r p chest hospital, wood land hospital, nazareth hospital, christian hospital etc.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਸਿਟੀਜ਼ ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਤੁਰਾ, ਜੌਈ ਮਿਉਂਸਪਲ ਬੋਰਡਸ ਵਿਲੀਅਮਨਗਰ, ਰੇਸ਼ੁਬੇਲਪਾਰਾ, ਬਾਘਮਾਰਾ ਕੈਂਟ ਕੈਂਟ ਬੋਰਡ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਛਾਉਣੀ ਉਮਰੋਈ ਟਾ commitਨ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੋਂਗਸਟੋਇਨ, ਨੋਂਗਪੋਹ, ਮਾਇਰਾਂਗ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਸਬੇ ਮੱਲਈ, ਮਦਨਰਟਿੰਗ, ਨੋਂਗਥਮਮਈ, ਨੋਂਗਮੈਨਸੋਂਗ, ਪਿੰਥੋਰਮਖਰਾਹ, ਟਾieਨਿਰਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਛਾਉਣੀ ਉਮਰੋਈ, ਮੌਲਾਇ, ਮਦਨਰਟਿੰਗ, ਨੋਂਗਥੈਮਮਈ, ਨੋਂਗਮੈਨਸੋਂਗ, ਪਿੰਥੋਰਮਖਰਾਹ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਬੋਰਡਸ 9 ਰੇਸ਼ੁਬੇਲਪਾਰਾ, ਬਾਘਮਾਰਾ, ਨੋਂਗਸਟੋਇਨ, ਨੋਂਗਪੋਹ, ਮਾਈਰੰਗ, ਖਲੀਹਰੀਅਟ, ਮਾਵਕੈਰਵਤ, ਅਮਪਾਤੀ,ਸੋਹਰਾ ਚੈਰਾਪੰਜੀ ਟਾ commitਨ ਕਮੇਟੀਆਂ 1 ਪੈਨਰਸਲਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਗੋਤ ਖਸੀਆਂ, ਗਰੋਸ ਅਤੇ ਜੈਂਤੀਆ ਹਨ.
urban areas municipalities shillong, tura, jowai municipal boards williamnagar, resubelpara, baghmara cantonment board shillong cantonment umroi town committees nongstoin, nongpoh, mairang census towns mawlai, madanrting, nongthymmai, nongmynsong, pynthorumkhrah, sohra cherrapunjee, pynursla minor towns khliehriat, mawkyrwat, ampati areas under shillong urban agglomoration shillong, shillong cantonment umroi, mawlai, madanrting, nongthymmai, nongmynsong, pynthorumkhrah new proposal for urban areas municipal corporations 1 shillong including shillong cantonment umroi, mawlai, madanrting, nongthymmai, nongmynsong, pynthorumkhrah municipalities 3 tura, jowai, williamnagar municipal boards 9 resubelpara, baghmara, nongstoin, nongpoh, mairang, khliehriat, mawkyrwat, ampati, sohra cherrapunjee town committees 1 pynursla culture and society the main tribes in meghalaya are the khasis, the garos, and the jaintias.

ਹਰੇਕ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਪਰੰਪਰਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
each tribe has its own culture, traditions, dress and language.

ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਬੀਲੇ ਸਮੂਹ ਇਕ ਬਹੁ-ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ throughਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
social institutions the majority of population and the major tribal groups in meghalaya follow a matrilineal system where lineage and inheritance are traced through women.

ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਅਣਵਿਆਹੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ.
the youngest daughter inherits all the property and she is the caretaker of aged parents and any unmarried siblings.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਾਪੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਵਾਰਸ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in some cases, such as when there is no daughter in the family or other reasons, the parents may nominate another girl such as a daughter in law as the heir of house and all other property they may own.

ਖਾਸੀ ਅਤੇ ਜੈਂਤੀਆ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖੁਣ ਖੱਟੂਹ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the khasi and jaintia tribesmen follow the traditional matrilineal norm, wherein the khun khatduh or the youngest daughter inherits all the property and responsibilities for the family.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਰਦ ਲਾਈਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਾਂ ਦਾ ਭਰਾ, ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਖੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
however, the male line, particularly the mother's brother, may indirectly control the ancestral property since he may be involved in important decisions relating to property including its sale and disposal.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਖਾਸੀ ਅਤੇ ਜੈਂਤੀਆ ਨੂੰ ਸਿੰਟੈਂਗਜ਼ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਈਆ ਰੈਪ ਆਈਨਿੰਗ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਕਾ ਟਰਾਈ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਘਰ
in case a family has no daughters, the khasi and jaintia also called syntengs have the custom of ia rap iing, where the family adopts a girl from another family, perform religious ceremonies with the community, and she then becomes ka trai iing head of the house .

ਗੈਰੋ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਇਕ ਹੋਰ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਪਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ.
in the garo lineage system, the youngest daughter inherits the family property by default, unless another daughter is so named by the parents.

ਫਿਰ ਉਹ ਨੋਕਨਾ ਵਜੋਂ ਨਾਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਘਰ ਜਾਂ ਘਰ ਲਈ'.
she then becomes designated as nokna meaning 'for the house or home'.

ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਨੂੰਹ ਬੋਹੜੀ ਜਾਂ ਗੋਦ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਡੇਰਾਗਟਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਾਰਸ ਆਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
if there are no daughters, a chosen daughter-in-law bohari or an adopted child deragata comes to stay in the house and inherit the property.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੀਵਣ ਵਾਲੇ ਮੈਟਰਿਨੀਅਲ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
meghalaya has one of the world's largest surviving matrilineal cultures.

ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਕਬੀਲੇ ਸਮੂਹ, ਖ਼ਾਸ, ਜੈਂਤੀਆ ਅਤੇ ਗੜੋਆਂ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
traditional political institutions all the three major ethnic tribal groups, namely, the khasis, jaintias and the garos also have their own traditional political institutions that have existed for hundreds of years.

ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਦਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ, ਕਬੀਲੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਨ.
these political institutions were fairly well developed and functioned at various tiers, such as the village level, clan level and state level.

ਖ਼ਾਸੀਆਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕੌਂਸਲ ਦੋਬਰ ਕੁਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in the traditional political system of the khasis, each clan had its own council known as the dorbar kur which was presided over by the clan headman.

ਕੌਂਸਲ ਜਾਂ ਡੋਰਬਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਸੀ.
the council or the dorbar managed the internal affairs of the clan.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੋਰਬਾਰ ਸ਼ੋਂਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ
similarly, every village had a local assembly known as the dorbar shnong, i.e.

ਪਿੰਡ ਦਰਬਾਰ ਜਾਂ ਸਭਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਨੇ ਕੀਤੀ।
village durbar or council, which was presided over by the village headman.

ਅੰਤਰ-ਗ੍ਰਾਮ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਖਾਸੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈ ਦੁਆਰਾ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the inter-village issues were dealt with through a political unit comprising adjacent khasi villages.

ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਏਮਸ਼ਿਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the local political units were known as the raids, under by the supreme political authority known as the syiemship.

ਸਿਏਮਸ਼ਿਪ ਕਈ ਛਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਕਲੀਸਿਯਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀਮ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਸੀਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਕ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੁਖੀ ਸੀ.
the syiemship was the congregation of several raids and was headed an elected chief known as the syiem or siem the king .

ਸੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਰਾਜ ਅਸੈਂਬਲੀ ਰਾਹੀਂ ਖਸੀ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਹਿਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the siem ruled the khasi state through an elected state assembly, known as the durbar hima.

ਸੀਮ ਕੋਲ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉਹ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵਿਚ ਵਰਤੇਗੀ.
the siem also had his mantris ministers whose counsel he would use in exercising executive responsibilities.

ਟੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸੁਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਟੋਲਸ ਨੂੰ ਖ੍ਰੋਂਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਮੁ sourceਲਾ ਸਰੋਤ ਸੀ.
taxes were called pynsuk, and tolls were called khrong, the latter being the primary source of state income.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਦਖੋਰ ਸਿੰਘ ਖਮੀਰ ਦਾ ਸੀਮ ਸੀ.
in early 20th century, raja dakhor singh was the siem of khymir.

ਜੈਂਟੀਆ ਦੀ ਇਕ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਛਾਪੇ ਅਤੇ ਸਿਯਾਮ।
the jaintias also had a three tier political system somewhat similar to the khasis, including the raids and the syiem.

ਛਾਪੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਡੋਲੋਇਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਰੇਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ।
the raids were headed by dolois, who were responsible for performing the executive and ceremonial functions at the raid level.

ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ.
at the lowest level were the village headmen.

ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
each administrative tier had its own elected councils or durbars.

ਗੜੋਆਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਗੜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in the traditional political system of the garos a group of garo villages comprised the .

ਨੋਕੋਮਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਗਾਰੋਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਇਕੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ.
the functioned under the supervision of the nokmas, which was perhaps the only political and administrative authority in the political institution of the garos.

ਨੋਕਮਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ।
the nokma performed both judicial and legislative functions.

ਨੋਕਮਾਸ ਅੰਤਰ-ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ.
the nokmas also congregated to address inter- issues.

ਗੜੋਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਗਠਿਤ ਸਭਾ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ.
there were no well-organized councils or durbars among the garos.

ਤਿਉਹਾਰ ਖਸੀਸ ਡਾਂਸ ਖਾਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੀਤਣ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
festivals khasis dance is central to the culture of khasi life, and a part of the rites of passage.

ਨਾਚ ਸ਼ਨੋਂਗ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਰੇਡ ਸਮੂਹ ਪਿੰਡ, ਅਤੇ ਛਾਪਿਆਂ ਦਾ ਹਿਮਾ ਸਮੂਹ.
dances are performed in shnong village , a raid group of villages , and a hima conglomeration of raids .

ਕੁਝ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾ ਸ਼ਾਦ ਸੁਕ ਮੈਨਸੀਮ, ਕਾ ਪੋਮ-ਬਲੈਂਗ ਨੋਂਗਕ੍ਰੇਮ, ਕਾ-ਸ਼ਾਦ ਸ਼ਿੰਗਵਿਆਂਗ-ਥਾਂਗਿਆਪ, ਕਾ-ਸ਼ਾਦ-ਕੀਨਜੋਹ ਖਸਕੈਨ, ਕਾ ਬਾਮ ਖਾਨਾ ਸ਼ੋਂਗ, ਉਮਸਨ ਨੋਂਗਖਰੈ, ਸ਼ਾਦ ਬੇਹ ਸੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some festivals includes ka shad suk mynsiem, ka pom-blang nongkrem, ka-shad shyngwiang-thangiap, ka-shad-kynjoh khaskain, ka bam khana shnong, umsan nongkharai, shad beh sier.

ਜੈਨੀਟੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਜੈਨੀਅਸ ਤਿਉਹਾਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੈਂਤੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਹੈ.
jaintias festivals of the jaintia hills, like others, is integral to the culture of people of jaintia hills.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it celebrates nature, balance and solidarity among its people.

ਜੈਂਟੀਆਸ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਦੀਅਨਖਲਮ, ਲਾਹੋ ਡਾਂਸ, ਬਿਜਾਈ ਰਸਮ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
festivals of jaintias includes behdienkhlam, laho dance, sowing ritual ceremony.

ਗੈਰੋਜ਼ ਲਈ ਗਾਰੋਸ, ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
garos for garos, festivals sustain their cultural heritage.

ਉਹ ਅਕਸਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
they were often dedicated to religious events, nature and seasons as well as community events such as stages of jhum cultivation.

ਗਾਰੋਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ ਡੇਨ ਬਿਲਸਿਆ, ਵੰਗਾਲਾ, ਰੌਂਗਚੂ ਗਾਲਾ, ਮੀ ਅਮੁਆ, ਮੰਗੋਨਾ, ਗਰੇਂਗਡਿਕ ਬਾਏ, ਜਮਾਂਗ ਸੀਆ, ਜਾ ਮੇਗਾਪਾ, ਸਾ ਸਤ ਰਾ ਚਾਕਾ, ਅਜਿਓਰ ਅਹਾਓਆ, ਡੋਰ ਰਾਤਾ ਡਾਂਸ, ਚੰਬੀਲ ਮੇਸਰਾ, ਡੂ ਕ੍ਰੂਸੁਆ, ਸਰਮ ਚਾ. ਏ, ਏ ਸੇ ਮਣੀ ਏ ਜਾਂ ਟਾਟਾ ਜੋ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the main festivals of garos are den bilsia, wangala, rongchu gala, mi amua, mangona, grengdik baa, jamang sia, ja megapa, sa sat ra chaka, ajeaor ahaoea, dore rata dance, chambil mesara, do'krusua, saram cha'a, a se mania or tata which celebrated .

ਹਾਜੋਂਗ ਹਾਜੋਂਗਸ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
hajongs hajongs follow hindu rites and customs.

ਹਰ ਹਾਜੋਂਗ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਪੂਜਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਦਿਓ ਘੋਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
every hajong family has a temple for worship called 'deo ghor' and they offer prayers in the morning and evening.

ਹਾਜੋਂਗ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 'ਪੈਰਾ' ਜਾਂ 'ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hajongs live in groups and the area of a group is called a 'para' or '.

ਇੱਕ ਹਾਜੋਂਗ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਰਾਜ ਵਾਂਗ ਹੈ.
a hajong village is like an autonomous kingdom.

ਹਰ ਹਾਜੋਂਗ ਆਦਮੀ ਨੂੰ 'ਗਾਓਨ' ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
every hajong man compulsory to takes membership of a 'gaon.'

ਹਾਜੋਂਗ ਆਦਮੀ ਭੀਜ਼ਾ ਗਮਸਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਰੰਗਾ ਪਥਿਨ ਅਤੇ ਫੂਲਾ ਆਰਗਨ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਕੱਪੜਾ, ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਬਾਰਡਰ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਖਾਸ ਰੰਗ ਮਿਸ਼ਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
hajong men wear bhiza gamsa and women wear ranga pathin and phula aargon, a standard size piece of cloth, with broad and medium borders with a typical color combination with red is the main colour .

ਹਾਜੋਂਗ ਫੋਕ ਡਾਂਸ ਫੋਕ ਸੰਗੀਤ ਲੀਵਾ-ਟਾਨਾ ਚੋਰਖਿਲਾ - ਗੁਪਿਨੀ ਗਹੇਨ ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੰਤ ਦੱਖਣੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ, ਮਾਵਸੈਨਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਮਾਜੈਮਬੁਇਨ ਗੁਫਾ ਹੈ.
hajong folk dance folk music liwa-tana chorkhila -maga gupini gahen gahen gusa ruwa-laga gahen gitlu gahen spirituality in southern meghalaya, located in mawsynram, is the mawjymbuin cave.

ਇੱਥੇ ਕੁਦਰਤ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਟਾਲਗਮਾਈਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
here a massive stalagmite has been shaped by nature into a shivalinga.

ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ, ਇਹ ਸ਼ਿਵਲੀੰਗ ਰਾਣੀ ਸਿੰਗਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜੈਤਸ਼ੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
according to legend, from the 13th century, this shivalinga called hatakeswarat has existed in the jaintia hills under the reign of ranee singa.

ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੈਨਟੀਆ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਰਾਤਰੀ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
tens of thousands of the jaintia tribe members participate over the hindu festival of shivratri night of lord shiva every year.

ਆਵਾਜਾਈ 1947 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖਿੱਤੇ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ .ਾਂਚੇ ਦੀਆਂ rainਕੜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦਾ ਸਿਰਫ 2% ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
transport the partition of the country in 1947 created severe infrastructural constraints for the northeastern region, with merely 2% of the perimeter of the region adjoining the rest of the country.

ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤੰਗ ਪੱਟੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਲੀਗੁਰੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਜਾਂ ਚਿਕਨ ਦੀ ਗਰਦਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
a narrow strip of land, often called the siliguri corridor or the chicken's neck, connects the region with the state of west bengal.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਇੱਕ ਭੂਮੀ-ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ.
meghalaya is a landlocked state with a large number of small settlements in remote areas.

ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ.
road is the only means of transport.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਸੰਪਰਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾੜਾ ਹੈ.
while the capital shillong is relatively well connected, road connectivity in most other parts is relatively poor.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕੱਚਾ ਹੈ.
a significant portion of the roads in the state are still unpaved.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਗਾਮੀ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਗੁਆਂ throughੀ ਆਸਾਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 103 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ.
most of the arrivals into the meghalaya take place through guwahati in neighbouring assam, which is nearly 103 km away.

ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਰੇਲ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ.
assam has a major railhead as well as an airport with regular train and air services to the rest of the country.

ਜਦੋਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੂੰ 1972 ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਇਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 2786.68 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੜਕ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੀ 174 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸੜਕ ਘਣਤਾ 12.42 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
when meghalaya was carved out of assam as an autonomous state in 1972, it inherited a total road length of 2786.68 km including 174 km of national highways with road density of 12.42 km per 100 square kilometre.

2004 ਤਕ, ਸੜਕ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 9,350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 5,857 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਤ੍ਹਾ ਸਨ.
by 2004, total road length has reached up to 9,350 km out of which 5,857 km were surfaced.

ਮਾਰਚ 2011 ਤਕ ਸੜਕ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵੱਧ ਕੇ 41.69 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the road density had increased to 41.69 km per 100 square kilometre by march 2011.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਕੌਮੀ averageਸਤ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਤੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਹੈ.
however, meghalaya is still far below the national average of 75 km per 100 km2.

ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਵਿਭਾਗ ਪੜਾਅਵਾਰ roadsੰਗ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਕਦਮ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਰੋਡ ਨੈਟਵਰਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਗਭਗ 7,633 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸੜਕ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 3,691 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕਾਲਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ 3942 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਜਰੀ ਹੈ.
in order to provide better services to the people of the state, the meghalaya public works department is taking steps for improvement and up-gradation of the existing roads and bridges in phased manner road network meghalaya has a road network of around 7,633 km, out of which 3,691 km is black topped and remaining 3942 km is gravelled.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਆਸਾਮ ਵਿਚ ਸਿਲਚਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਆਈਜ਼ੌਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਚ ਅਗਰਤਲਾ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
meghalaya is also connected to silchar in assam, aizawl in mizoram and agartala in tripura through national highways.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਚਾਲਕ ਹਨ ਜੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there are many private buses and taxi operators who carry passengers from guwahati to shillong.

ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
the journey takes around hours.

ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਸਬਿਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
day and night bus services are available from shillong to all major towns of meghalaya and also other capitals and important towns of assam and north-eastern states.

ਰੇਲਵੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਮੈਂਦੀਪਾਥਰ ਵਿਖੇ ਰੇਲਵੇ ਹੈਡ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿਚ ਮੈਂਦੀਪਾਠਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਨਿਯਮਤ ਰੇਲ ਸੇਵਾ 30 ਨਵੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
railway meghalaya has a railhead at mendipathar and regular train service connecting mendipathar in meghalaya and guwahati in assam, has started on november 30, 2014.

ਚੈਰਾ ਕੰਪਨੀਗੰਜ ਸਟੇਟ ਰੇਲਵੇ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਵੇ ਸੀ.
the cherra companyganj state railways was a former mountain railway through the state.

ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ ਗੁਹਾਟੀ 103 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 64 ਮੀਲ ਇਕ ਨੇੜਲਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਟਰੈਕ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
guwahati 103 kilometres 64 mi from shillong is the nearest major railway station connecting the north-east region with the rest of the country through a broad gauge track network.

ਰੇਲਵੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ ਬਰਨੀਹਾਟ ਤੱਕ ਗੁਹਾਟੀ ਤੋਂ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 12 ਮੀਲ ਤੱਕ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
there is a plan for extending the rail link from guwahati to byrnihat 20 kilometres 12 mi from guwahati within meghalaya and further extending it up to state capital shillong.

ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦਾ ਗੁਹਾਟੀ-ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਹਾਈਵੇ 'ਤੇ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19 ਮੀਲ ਦੀ ਉਮਰ ਉਮਰਾਈ' ਤੇ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
aviation state capital shillong has an airport at umroi 30 kilometres 19 mi from shillong on the guwahati-shillong highway.

ਇਕ ਨਵੀਂ ਟਰਮੀਨਲ ਇਮਾਰਤ ਕਰੋੜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜੂਨ 2011 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
a new terminal building was built at a cost of crore us 4.5 million and inaugurated in june 2011.

ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਰੀਜਨਲ ਇਸ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
air india regional operates flights to kolkata from this airport.

ਇੱਥੇ ਇਕ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਸੇਵਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਤੁਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
there is also a helicopter service connecting shillong to guwahati and tura.

ਤੁਰਾ ਨੇੜੇ ਬਾਲਜੇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 2008 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹੋ ਗਿਆ।
baljek airport near tura became operational in 2008.

ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਏਏਆਈ ਏਟੀਆਰ 42 ਏਟੀਆਰ 72 ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
the airports authority of india aai is developing the airport for operation of atr 42 atr 72 type of aircraft.

ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਹਨ, ਬੋਰਜਹਰ, ਗੁਹਾਟੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਆਈਏਟੀਏ ਜੀਯੂ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 124 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 77 ਮੀਲ ਦੇ ਨਾਲ.
other nearby airports are in assam, with borjhar, guwahati airport iata gau , about 124 kilometres 77 mi from shillong.

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਮੇਘਾਲਿਆ ਰਾਜ ਬਣਦੇ ਹਨ.
tourism earlier, foreign tourists required special permits to enter the areas that now constitute the state of meghalaya.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1955 ਵਿਚ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
however, the restrictions were removed in 1955.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ, ਧੁੰਦ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
meghalaya is compared to scotland for its highlands, fog and scenery.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜੰਗਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਈਕੋਟੋਰਿਜ਼ਮ ਸਰਕਟ ਬਣਦੇ ਹਨ.
meghalaya has some of the thickest primary forests in the country and therefore constitutes one of the most important ecotourism circuits in india.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਜੰਗਲ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the meghalayan subtropical forests support a vast variety of flora and fauna.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ 2 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ 3 ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀਆ ਹਨ.
meghalaya has 2 national parks and 3 wildlife sanctuaries.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਚੜਾਈ, ਰਾਕ ਚੜਾਈ, ਟ੍ਰੇਕਿੰਗ ਅਤੇ ਹਾਈਕਿੰਗ, ਕੇਵਿੰਗ ਸਪੈਲੰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
meghalaya also offers many adventure tourism opportunities in the form of mountaineering, rock climbing, trekking and hiking, caving spelunking and water sports.

ਰਾਜ ਕਈ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਰੂਟਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the state offers several trekking routes, some of which also afford an opportunity to encounter rare animals.

ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੋਬੋਟ, ਪੈਡਲਬੋਟਸ, ਸੈਲਿੰਗ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਕਰੂਜ਼-ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਵਾਟਰ-ਸਕੂਟਰ ਅਤੇ ਸਪੀਡਬੋਟਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
the umiam lake has a water sports complex with facilities such as rowboats, paddleboats, sailing boats, cruise-boats, water-scooters and speedboats.

ਚੈਰਾਪੂੰਜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
cherrapunji is one of the popular tourist locations in north-east of india.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟ੍ਰੀ ਰੂਟ ਬ੍ਰਿਜਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the town is well known and has guided tours of tree root bridges.

ਇਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ.
it lies to the south of the capital shillong.

ਇੱਕ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਸੜਕ ਚੈਰਾਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
a rather scenic 50 kilometre long road connects cherrapunji with shillong.

ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਝਰਨੇ ਹਨ: ਐਲੀਫੈਂਟ ਫਾਲਸ, ਸ਼ੈਡਥਮ ਫਾਲਸ, ਵੇਨੀਆ ਫਾਲਸ, ਬਿਸ਼ਪ ਫਾਲਸ, ਨੋਹਕਲੀਕਾਇ ਫਾਲਸ, ਲੈਂਗਸ਼ਿਆਂਗ ਫਾਲਸ ਅਤੇ ਸਵੀਟ ਫਾਲਸ.
waterfalls and rivers the popular waterfalls in the state are the elephant falls, shadthum falls, weinia falls, bishop falls, nohkalikai falls, langshiang falls and sweet falls.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਵਸਿਨਰਾਮ ਨੇੜੇ ਜੈਕਰੇਮ ਵਿਖੇ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਪਦਾਰਥਕ ਅਤੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਗੁਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
the hot springs at jakrem near mawsynram are believed to have curative and medicinal properties.

ਪੱਛਮੀ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੋਂਗਖਨਮ ਆਈਲੈਂਡ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆਈ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
nongkhnum island located in the west khasi hills district is the biggest river island in meghalaya and the second biggest in asia.

ਇਹ ਨੋਂਗਸਟਾਈਨ ਤੋਂ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
it is 14 kilometres from nongstoin.

ਇਹ ਟਾਪੂ ਕਿਨਸ਼ੀ ਨਦੀ ਦੇ ਫੈਲੀਂਗ ਨਦੀ ਅਤੇ ਨਮਲਿਯਾਂਗ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the island is formed by the bifurcation of kynshi river into the phanliang river and the namliang river.

ਰੇਤਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ beachੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਫਨਲਿੰਗ ਨਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
adjacent to the sandy beach the phanliang river forms a very beautiful lake.

ਫਿਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਝਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਡਥਮ ਫਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the river then moves along and before reaching a deep gorge, forms a pretty waterfall about 60 meters high called shadthum fall.

ਪਵਿੱਤਰ ਗਰਵਜ਼ ਮੇਘਾਲਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ "ਪਵਿੱਤਰ ਗਰਵ" ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sacred groves meghalaya is also known for its "sacred groves".

ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਆਤਮਾਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ.
they are small or large areas of forests or natural vegetation that are usually dedicated to local folk deities or tree spirits or some religious symbolism over many generations, often since ancient times.

ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਨਾ ਤਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਗੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ, ਬਨਸਪਤੀ ਜਾਂ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
these spaces are found all over india, are protected by local communities, and in some cases the locals would neither touch leaves or fruits or in other ways damage the forest, flora or fauna taking refuge in them.

ਇਹ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ.
this guardianship creates a sacred area where nature and wildlife thrive.

ਮੌਫਲੈਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਲਾਅ ਲਿੰਗਡੋਹ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the mawphlang sacred forest, also known as "law lyngdoh," is one of the most famous sacred forests in meghalaya.

ਇਹ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it's located about 25 kilometres from shillong.

ਇਹ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁਦਰਕਸ਼ ਦਾ ਰੁੱਖ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it's a scenic nature destination, and one can find the sacred rudraksha tree here.

ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਤਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
rural areas meghalaya rural life and villages offer a glimpse in northeast mountain life.

ਭਾਰਤ-ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਮੌਲਿਨੰਗ ਪਿੰਡ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।
the mawlynnong village located near the india-bangladesh border is one such village.

ਇਸ ਨੂੰ ਟਰੈਵਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਡਿਸਕਵਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।
it has been featured by travel magazine discover india.

ਪਿੰਡ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਟ ਬ੍ਰਿਜ, ਹਾਈਕਿੰਗ ਟ੍ਰੇਲਜ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਹਨ.
the village is geared for tourism and has a living root bridges, hiking trails and rock formations.

ਝੀਲਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਹਨ.
lakes meghalaya also has many natural and manmade lakes.

ਉਮੀਅਮ ਝੀਲ ਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਗੁਹਾਟੀ-ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸੜਕ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
the umiam lake popularly known as bara pani meaning big water on the guwahati-shillong road is a major tourism attraction for tourist.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਕਈ ਪਾਰਕ ਹਨ ਥਾਂਗਖਾਰੰਗ ਪਾਰਕ, ​​ਈਕੋ ਪਾਰਕ, ​​ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਹੈਡਰੀ ਪਾਰਕ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਝ ਨਾਮ ਹਨ.
meghalaya has several parks thangkharang park, the eco-park, the botanical garden and lady hydari park to name a few.

ਡੌਕੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 96ome ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਗੇਟਵੇਅ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
dawki, which is located at about 96 kilometres from shillong is the gateway to bangladesh and affords a scenic view of some of the tallest mountain ranges in meghalaya and the bangladesh border lands.

ਬਾਲਪਕਰਾਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
balpakram national park with its pristine habitat and scenery is a major attraction.

ਨੋਕਰੇਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਗਾਰੋ ਹਿਲਜ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੁਹਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਹਨ.
the nokrek national park, also in garo hills has its own charm with lot of wildlife.

ਗੁਫਾਵਾਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 500 ਕੁਦਰਤੀ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
caves meghalaya has an estimated 500 natural limestone and sandstone caves spread over the entire state including most of the longest and deepest caves in the sub-continent.

ਕ੍ਰੈਮ ਲੀਟ ਪ੍ਰਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਗੁਫਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੰਨਰੰਗ ਪਾਮਿਆਂਗ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਗੁਫਾ ਹੈ.
krem liat prah is the longest cave, and synrang pamiang is the deepest cave.

ਦੋਵੇਂ ਜੈਨਟੀਆ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
both are located in the jaintia hills.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟਰੀਆ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਤੋਂ ਆਏ ਯਾਤਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
cavers from united kingdom, germany, austria, ireland and the united states have been visiting meghalaya for over a decade exploring these caves.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਜਾਂ promotੁਕਵੀਂ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
not many of these have however been developed or promoted adequately for major tourist destinations.

ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਟ ਬ੍ਰਿਜ ਮੇਘਾਲਿਆ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰੂਟ ਬ੍ਰਿਜ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਅੱਤਲ ਵਾਲਾ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਫਿਕਸ ਇਲਸਟਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ slਲਾਨਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਸੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਅੰਤਰ-ਜੁੜਵਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
living root bridges meghalaya is famous for its living root bridges, that are a kind of suspension bridge made over rivers using inter-twined roots of ficus elastica trees planted on opposite banks of the river or hill slopes.

ਇਹ ਪੁਲਾਂ ਚੈਰਾਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਨੋਂਗਟਾਲਾਂਗ ਵਾਰ-ਜੈਂਤੀਆ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these bridges can be seen around cherrapunji and nongtalang war-jaintia .

ਨੋਂਗ੍ਰੀਅਟ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋਹਰਾ ਡੇਕਰ ਬ੍ਰਿਜ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
a double decker bridge exists in nongriat village.

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਕਰੇਮ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 64 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਸਿਹਤ ਰਿਜੋਰਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਧਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਗੁਣ ਹਨ.
other important places of tourism interest meghalaya include jakrem 64 km from shillong, a potential health resort having gushing hot-spring of sulphur water, believed to have curative medicinal properties.

ਰਾਨੀਕੋਰ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ, ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ.
ranikor 140 km from shillong, a place of scenic beauty.

ਰਾਨੀਕੋਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਐਂਗਲਿੰਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਪਾਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੈ.
ranikor is one of meghalaya's most popular spots for angling, with an abundance of carp and other fresh water fish.

ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਤੋਂ 96 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਡਾਉਕੀ ਇਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੁਆਂ .ੀ ਦੇਸ਼ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
dawki 96 km from shillong, is a border town, where one can have a glimpse of the neighbouring country of bangladesh.

ਉਮੰਗੋਟ ਨਦੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੰਗੀਨ ਸਲਾਨਾ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੌੜ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੈ.
the colourful annual boat race during spring at the umngot river is an added attraction.

ਖਸ਼ੈਦ ਦੈਨ ਥਲੇਨ ਫਾਲ ਸੋਹਰਾ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਝਰਨਾ, ਜਿਥੇ ਖਾਸੀ ਦੇ ਕਥਾ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
kshaid dain thlen falls located near sohra, meaning the falls where the mythical monster of khasi legend was finally butchered.

ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬਣੇ ਕੁਹਾੜੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਥੇ ਥਲੇਨ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹਨ .. ਡੈਨਗੀਈ ਪੀਕ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਪਠਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਡਾਂਗੀਈ ਪੀਕ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 200 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਹੈ.
the axe-marks made on the rocks where thlen was butchered are stillintact and visible.. diengiei peak located to the west of the shillong plateau, diengiei peak is just 200 feet lower than shillong peak.

ਡਿਏਨਜੀਈ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੋਖਲਾ ਹੈ, ਇਕ ਪਿਆਲੇ ਵਰਗਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਦਾ ਖੁਰਦਾ ਹੈ.
on the top of diengiei, there is a huge hollow, shaped like a cup, believed to be the crater of an extinct pre-historic volcano.

ਦੁਵਾਰਕੁਇਡ ਉਮਰੋਈ-ਭੋਇਲਮਬੋਂਗ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਚੌੜਾ, ਪੱਥਰੀਲੀ ਰੇਤ ਦੇ ਕੰ banksੇ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਤਲਾਅ ਨੂੰ ਦੁਆਰਕਸ਼ੁਇਡ ਜਾਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dwarksuid a beautiful pool with wide, rocky sand banks located on a stream alongside the umroi-bhoilymbong road is known as dwarksuid or devil's doorway.

ਕਿਲਲੰਗ ਚੱਟਾਨ ਮਾਇਰਾਂਗ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲਾਲ ਗ੍ਰੇਨਾਈਟ ਦਾ ਕਈ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਖੜਾ ਗੁੰਬਦ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5400 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ' ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kyllang rock located about 11 kilometres off mairang, is a several million years old steep dome of red granite rising to an elevation of about 5400 feet above sea level.

ਸੈਕਰਡ ਫੌਰੈਸਟ ਮੈਵਫਲੰਗ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗਰਾ .ਂਡ ਸ਼ੀਲੌਂਗ ਤੋਂ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਮਾੌਲਫਲੰਗ ਵਿਖੇ ਇਕ ਗਾਰਵ ਹੈ.
sacred forest mawphlang one of the most celebrated sacred-groves of the state is the grove at mawphlang about 25 kilometres off shillong.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੋਵੇਸ਼ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੇ ਨਮੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਸੰਘਣੇਪਣ, ਅਤੇ ਐਰੋਇਡਜ਼, ਪਾਈਪਰਾਂ, ਫਰਨਾਂ, ਫਰਨ-ਐਲੀਸ ਅਤੇ ਓਰਕਿਡਜ਼ ਦੇ ਏਪੀਫਾਇਟਿਕ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਦੇ ਦਰੱਖਤ.
preserved since time immemorial, these sacred groveshave wide range of flora, thick cushion of humus on the grounds accumulated over the centuries, and trees heavily loaded with epiphytic growth of aroids, pipers, ferns, fern-allies and orchids.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸੀ, ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੱਟ-ਤੋੜ ਬਰਫ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਖਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਝੜਪਾਂ ਹਨ।
major issues the significant issues in the state include illegal migrants from bangladesh, incidences of violence, political instability and deforestation from traditional cut-and-burn shift farming practices.there are clashes between khasi people and bangladeshi muslims in meghalaya.

ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿਚ ਹੈ.
illegal immigration illegal immigration has become a major issue in indian states that surround bangladesh west bengal to the west, meghalaya and assam to the north, and tripura, mizoram and manipur to the east.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਣ ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ.
millions of bangladeshis have poured into india as indian economy has prospered.

ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸਲਾਮੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।
the influx of bangladeshi people is stated to be an effort to escape violence, to escape poverty or to escape religious persecution of hindus in an overwhelmingly islamic bangladesh.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ, ਦਰਜਨਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਏ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
in meghalaya, dozens of political and civic groups have demanded that this migration be stopped or controlled to manageable levels.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਲਗਭਗ 440 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 350 ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਹੈ ਪਰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਗਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਹੈ।
the border between meghalaya and bangladesh is about 440 kilometers long, of which some 350 is fenced but the border is not continuously patrolled and is porous.

ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾੜਣ ਅਤੇ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
efforts are underway to fence it completely and introduce means to issue id cards.

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮੁਕੁਲ ਸੰਗਮਾ ਨੇ ਅਗਸਤ, 2012 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਹੱਥੋਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ।
chief minister mukul sangma, in august 2012, called upon government of india to take corrective measures to stop the illegal immigration of bangladeshis into the northeast of the country before the situation goes out of hand.

ਹਿੰਸਾ 2006 ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 0 ਤੋਂ 28 ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 0 ਤੋਂ 1 ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
violence between 2006 and 2013, between 0 and 28 civilians have died per year in meghalaya or about 0 to 1 per 100,000 people , which the state authorities have classified as terror-related intentional violence.

ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਮੌਤ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 7.9 ਰਹੀ ਹੈ.
the world's average annual death rate from intentional violence, in recent years, has been 7.9 per 100,000 people.

ਦਹਿਸ਼ਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਹਨ।
the terror-related deaths are from conflicts primarily between different tribal groups and against migrants from bangladesh.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਤੇ ਅਤੇ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਈਸਾਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਹੈ.
along with political resolution and dialogue, various christian organizations have taken the initiative to prevent violence and help the process of discussion between groups.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ 1972 ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਰਾਜ ਵਿਚ 23 ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਹੈ.
political instability the state has had 23 state governments since its inception in 1972 with a median life span of less than 18 months.

ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਚੀਆਂ ਹਨ.
only three governments have survived more than three years.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
political instability has affected the state's economy in the past.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
over recent years, there has been increasing political stability.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਾਲ 2003 ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, 2008 ਵਿਚ ਚੁਣੀ ਗਈ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
the last state assembly elections were held in 2013, after a 5-year government that was elected in 2008.

ਝੁੰਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਝੂਮ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਜਾਂ ਕੱਟ-ਅਤੇ-ਬਰਨ ਸ਼ਿਫਟ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ.
jhum farming jhum farming, or cut-and-burn shift cultivation, is an ancient practice in meghalaya.

ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ.
it is culturally engrained through folklores.

ਇਕ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਅਤੇ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਦਰਿੰਦੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਅਮਿਕ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਛੀ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਬੀਜਿਆ.
one legend states the god of wind with the god of hail and storm shook off seeds from the celestial tree, which were picked up and sown by a bird known as do' amik.

ਇਹ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਸਨ.
these were the seeds of rice.

ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵਰਗੀ ਬੀਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੱਤੇ, ਸ਼ਿਫਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਬਾਰੇ ਹਦਾਇਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਇਸ ਮੰਗ ਨਾਲ ਕਿ ਹਰ ਵਾ harvestੀ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾ mustੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the god gave the human beings some of those celestial seeds, provided instruction on shift agriculture and proper rice cultivation practice, with the demand that at every harvest a portion of the first harvest must be dedicated to him.

ਇਕ ਹੋਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਗਾਰੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਬੋਨ-ਨੇਰੀਪਾ-ਜੇਨ-ਨਿਤੇਪਾ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮਿਸੀ-ਕੋਕਡੋਕ ਨਾਮ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
another folktale is from the garo hills of meghalaya where a man named bone-neripa-jane-nitepa harvested rice and millet from a patch of land he cleared and cultivated near the rock named misi-kokdok.

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਹੈ.
he then shared this knowledge with others, and named the different months of the year, each of which is a stage of shifting cultivation.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਫਟ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ.
in modern times, shift cultivation is a significant threat to the biodiversity of meghalaya.

2001 ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ਿਫਟ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪੈਚ ਬਾਇਓਸਪਿਅਰ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁੰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a 2001 satellite imaging study showed that shift cultivation practice continues and patches of primary dense forests are lost even from areas protected as biosphere.

ਝੁੰਮ ਖੇਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਨ ਰਹਿਤ methodੰਗ ਵੀ ਹੈ.
jhum farming is a threat not only for natural biodiversity, it is also a low yield unproductive method of agriculture.

ਇਹ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
it is a significant issue in meghalaya, given majority of its people rely on agriculture to make a living.

ਸ਼ਿਫਟ ਫਾਰਮਿੰਗ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਰਗੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
shift farming is a practice that is not unique to northeastern indian states such as meghalaya, but the issue is found throughout southeast asia.

ਮੀਡੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਮੀਡੀਆ ਆletsਟਲੇਟ ਹਨ ਮੇਘਾਲਿਆ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੇਘਾਲਿਆ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਦਾਖਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ.
media some major media outlets in the state are meghalaya times meghalaya times is one of the new entrants in the market and the fastest growing english newspaper in the state.

ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ, ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
in a short period of time, it has already established large readership across the state.

ਸਲਾਨਟਿਨੀ ਜਨੇਰਾ ਸਾਲਨਟਿਨੀ ਜਨੇਰਾ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗਾਰੋ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸਮੈ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸਮੈ, ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੰਦੀ ਡੇਲੀ ਹੈ.
salantini janera salantini janera is the first garo language daily of the state shillong samay shillong samay is the first hindi daily of the state.

ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਟਾਈਮਜ਼ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਟਾਈਮਜ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
shillong times shillong times is one of the oldest english newspapers of the region.

ਮੇਘਾਲਿਆ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮੇਘਾਲਿਆ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ।
the meghalaya guardian the meghalaya guardian is one of the oldest newspaper of the state.

ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਥੇ ਕਈ ਹਫਤੇ ਅਤੇ ਡੇਲੀਅਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ.
over the years there have been several weeklies and dailies that have come up.

ਕੁਝ ਕੁ ਟੂਰਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਣਾ, ਟੂਰਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਪਹਿਲਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡੇਲੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਤੁਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
to name a few the tura times the tura times is the first english daily which is published out from tura.

ਸੈਲੈਂਟਿਨੀ ਕੁ'ਰੰਗ ਸੈਲੈਂਟਿਨੀ ਕੁ'ਰੰਗ ਦਿ ਟੂਰਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਗਾਰੋ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੈ, ਪ੍ਰਿੰਗਪ੍ਰਗਨੀ ਅਸਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਗਾਰੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ।
salantini ku'rang salantini ku'rang is the garo edition of the tura times, pringprangni aski being the most recent garo language newspaper to circulate.

ਯੂ ਹਿਮਾ ਯੂ ਹਿਮਾ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਖਾਸੀ ਅਖਬਾਰ ਹੈ.
u hima u hima is the oldest circulating khasi newspaper in meghalaya.

ਦਸੰਬਰ 1960 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਇਹ ਹੁਣ ਖਾਸੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਏਬੀਸੀ ਜੁਲਾਈ - ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
established in december 1960, it is now the highest circulated khasi daily abc july - december 2013 .

ਸਪਤਾਹਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਿ newsਜ਼ਲੈਟਰ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਸਪਤਾਹਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੀਕਲੀ ਨਿ newsਜ਼ਲੈਟਰ ਜੋ ਕਿ 2010 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
weekly employment newsletter which is distributed throughout the state shillong weekly express weekly newsletter that was started on 2010.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵੀ ਦੇਖੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਇੰਡੈਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰਾਇ, ਹੀਰਾ ਲਾਲ ਦੇਬ 1981.
eclectic northeast see also tourism in north east india outline of india west bengal index of india-related articles bibliography of india india wikipedia book references bibliography roy, hira lal deb 1981 .

ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਜਾਤੀ.
a tribe in transition.

ਕੋਸਮੋ.
cosmo.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਵਿਖੇ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ ਵਿਕੀਵਿਓਏਜ "ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ", ਤ੍ਰਿਪੋਟੋ, 2 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ “ਜੀਵਣ ਪੁਲਾਂ” ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਟ੍ਰੈਂਗਲਰ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ' ਤੀਹ-ਛੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ' ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ.
external links official website tourism of meghalaya official meghalaya at dmoz meghalaya travel guide from wikivoyage "places to visit in meghalaya", tripoto, retrieved 2 november 2014 strangler fig trees made into "living bridges" in meghalaya chhattisgarh , literally 'thirty-six forts' is a state in central india.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 10 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 135,194 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 52,199 ਵਰਗ ਮੀ.
it is the 10th largest state in india, with an area of 135,194 km2 52,199 sq mi .

28 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ 17 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ।
with a population of 28 million, chhattisgarh is the 17th most-populated state of the nation.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਟੀਲ ਦਾ 15% ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
it is a source of electricity and steel for india, accounting for 15% of the total steel produced in the country.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ।
chhattisgarh is one of the fastest-developing states in india.

ਇਹ ਰਾਜ 1 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ 16 ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the state was formed on 1 november 2000 by partitioning 16 chhattisgarhi-speaking southeastern districts of madhya pradesh.

ਰਾਏਪੁਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
raipur was made its capital city.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉੜੀਸਾ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
chhattisgarh borders the states of madhya pradesh in the northwest, maharashtra in the southwest, telangana in the south, odisha in the southeast, jharkhand in the northeast and uttar pradesh in the north.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 27 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
currently the state comprises 27 districts.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸੰਪਾਦਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 27 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
administrationedit districtsedit chhattisgarh comprises 27 districts.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਦੇ ਜਾਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਰਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦਕਸ਼ੀਨਾ ਕੋਸਲਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਸਲਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
the following are the list of the districts of chhattisgarh state etymologyedit there are several opinions as to the origin of the name chhattisgarh, which in ancient times was known as dakshina kosala south kosala .

"ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ" ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1795 ਵਿਚ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
"chhattisgarh" was popularized later during the time of the maratha empire and was first used in an official document in 1795.

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਖੇਤਰ ਦੇ 36 ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ "ਅਤੇ.
it is claimed that chhattisgarh takes its name from the 36 ancient forts in the area -six" and .

ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਮਨਪੁਰ, ਵਿਜੈਪੁਰ, ਖਗੜਾਉਂਡ, ਮਾਰੋ, ਕੌਤਗੜ, ਨਵਾਂਗੜ, ਸੋondੀ, ਅੁਖੜ, ਪਦਰਭੱਟਾ, ਸੇਮਰੀਆ, ਚੰਪਾ, ਲਫਾ, ਛੂਰੀ, ਕੇਂਦਾ, ਮਤਿਨ, ਅਪੋਰਾ, ਪਾਂਦਰ, ਕੁਰਕੁਟੀ-ਕੰਦਰੀ, ਰਾਏਪੁਰ, ਪਟਨ, ਸਿਮਗਾ, ਸਿੰਗਰਪੁਰ, ਲਵਾਨ, ਓਮੇਰਾ, ਦੁਰਗ, ਸਰਧਾ, ਸਿਰਸਾ, ਮੇਨਹਾਦੀ, ਖਲਾਰੀ, ਸਿਰਪੁਰ, ਫਿਗੇਸ਼ਵਰ, ਰਾਜਿਮ, ਸਿੰਘਨਗੜ, ਸੁਵਰਮਾਰ, ਤੇਂਗਨਗੜ ਅਤੇ ਅਕਾਲਤਾਰਾ।
the old state had 36 demesnes feudal territories ratanpur, vijaypur, kharound, maro, kautgarh, nawagarh, sondhi, aukhar, padarbhatta, semriya, champa, lafa, chhuri, kenda, matin, aparora, pendra, kurkuti-kandri, raipur, patan, simaga, singarpur, lavan, omera, durg, saradha, sirasa, menhadi, khallari, sirpur, figeswar, rajim, singhangarh, suvarmar, tenganagarh and akaltara.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਰ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 36 ਕਿਲ੍ਹੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ.
however, experts do not agree with this explanation, as 36 forts cannot be archaeologically identified in this region.

ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ, ਮਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ ਚੈਡੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਜ ਜਾਂ "ਚੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ".
another view, more popular with experts and historians, is that chhattisgarh is the corrupted form of chedisgarh which means raj or "empire of the chedis".

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਖੇਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਚੇਦੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
in ancient times, chhattisgarh region had been part of the chedi dynasty of kaling, in modern odisha.

1803 ਤੱਕ ਦੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਮੌਜੂਦਾ ਪੂਰਬੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸੰਬਲਪੁਰ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
in the medieval period up to 1803, a major portion of present eastern chhattisgarh was part of the sambalpur kingdom of odisha.

ਭੂਗੋਲ ਸੰਪਾਦਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਪਹਾੜੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਉਪਜਾtile ਮੈਦਾਨ ਹੈ.
geographyedit the northern and southern parts of the state are hilly, while the central part is a fertile plain.

ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਬੈਲਾਡਿਲਾ ਰੇਂਜ ਹੈ.
the highest point in the state is the bailadila range.

ਪੂਰਬੀ ਹਾਈਲੈਂਡਜ਼ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 44% ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ coverਕਦੇ ਹਨ.
deciduous forests of the eastern highlands forests cover roughly 44% of the state.

ਰਾਜ ਦਾ ਜਾਨਵਰ ਵੈਨ ਭੈਂਸ, ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਮੱਝ ਹੈ.
the state animal is the van bhainsa, or wild water buffalo.

ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਪਹਾੜੀ ਮੈਨਾ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਮੈਨਾ ਹੈ.
the state bird is the pahari myna, or hill myna.

ਰਾਜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਬਸਤਰ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਲ ਸਰਾਏ ਹੈ.
the state tree is the sal sarai found in bastar division.

ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਇੰਡੋ-ਗੈਂਗੈਟਿਕ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਹੈ.
in the north lies the edge of the great indo-gangetic plain.

ਰਿਹੰਦ ਨਦੀ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the rihand river, a tributary of the ganges, drains this area.

ਸਤਪੁਰਾ ਰੇਂਜ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਸਿਰਾ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪੱਟੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਨਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ.
the eastern end of the satpura range and the western edge of the chota nagpur plateau form an east-west belt of hills that divide the mahanadi river basin from the indo-gangetic plain.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੋੜੇ ਵਰਗੀ ਹੈ.
the outline of chhattisgarh is like a sea horse.

ਰਾਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਮਹਾਨਦੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਉਪਜਾ. ਉਪਰੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
the central part of the state lies in the fertile upper basin of the mahanadi river and its tributaries.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਸ਼ਤ ਹੈ।
this area has extensive rice cultivation.

ਉੱਪਰੀ ਮਹਾਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਨਰਮਦਾ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਤਪੁਰਾਂ ਦੇ ਮਾਈਕਲ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the upper mahanadi basin is separated from the upper narmada basin to the west by the maikal hills part of the satpuras and from the plains of odisha to the east by ranges of hills.

ਰਾਜ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਇੰਦਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੈੱਕਨ ਪਠਾਰ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
the southern part of the state lies on the deccan plateau, in the watershed of the godavari river and its tributary, the indravati river.

ਮਹਾਨਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਦੀ ਹੈ.
the mahanadi is the chief river of the state.

ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀ, ਰਿਹੰਦ, ਇੰਦਰਵਤੀ, ਜੌਂਕ, ਅਰਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਦੀ ਇਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹਨ।
the other main rivers are hasdo a tributary of mahanadi , rihand, indravati, jonk, arpa and shivnath.

ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is situated in the east of madhya pradesh.

ਅਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ਝਰਨਾ।
amrit dhara waterfall.

ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the natural beauty of koriya includes dense forests, mountains, rivers and waterfalls.

ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ਝਰਨਾ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਝਰਨੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
amrit dhara waterfall in koriya is among the most famous waterfalls in koriya.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਕੋਰਿਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਸੀ।
koriya in chhattisgarh was a princely state during the british rule in india.

ਕੋਰਿਆ ਅਮੀਰ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
koriya is also known for the rich mineral deposits.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਕੋਲਾ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
coal is found in abundance in this part of the country.

ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ.
the dense forests are rich in wildlife.

ਅਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਕੋਰਿਆ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਸਦੋ ਨਦੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ.
the amrit dhara water fall, koriya is a natural waterfall which originates from the hasdo river.

ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the fall is situated at a distance of seven kilometers from koriya.

ਝਰਨਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੇਂਦਰਗੜ-ਬੈਕੁੰਠਪੁਰ ਸੜਕ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the waterfall is ideally located on the manendragarh-baikunthpur road.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ਝਰਨਾ 27 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ. ਝਰਨਾ ਲਗਭਗ .5 ਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ.
the amrit dhara waterfall in koriya in chhattisgarh in india falls from a height of 27 m. the waterfall is about .5 m wide.

ਬਿੰਦੂ ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬੱਦਲਵਾਈ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the point where the water falls, there, a cloudy atmosphere is formed all around.

ਛੀਮੀਰੀ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸੁਹਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਮੌਸਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
chirimiri is one of the more popular places, known for its pristine beauty, and healthy climate in chhattisgarh.

ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਪਾਦਨ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਹੈ.
climateedit the climate of chhattisgarh is tropical.

ਇਹ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਟਰੌਪਿਕ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਮੌਨਸੂਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ.
it is hot and humid because of its proximity to the tropic of cancer and its dependence on the monsoons for rains.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 113 ਦੇ 45 ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ.
summer temperatures in chhattisgarh can reach 45 113 .

ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਸਵਾਗਤ ਯੋਗ ਹੈ.
the monsoon season is from late june to october and is a welcome respite from the heat.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ rainਸਤਨ 1,292 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 50.9 ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
chhattisgarh receives an average of 1,292 millimetres 50.9 in of rain.

ਸਰਦੀ ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਹੈ.
winter is from november to january and it is a good time to visit chhattisgarh.

ਸਰਦੀਆਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਨਮੀ ਨਾਲ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
winters are pleasant with low temperatures and less humidity.

ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ 30 ਤੋਂ 45 86 ਅਤੇ 113 ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ 0 ਤੋਂ 25 32 ਅਤੇ 77 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
temperatureedit the temperature varies between 30 and 45 86 and 113 in summer and between 0 and 25 32 and 77 during winter.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ 0 ਤੋਂ 49 ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੱਕ ਘੱਟਦੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
however, extremes in temperature can be observed with scales falling to less than 0 to 49 .

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਡੀਟ ਰੋਡਜ਼ ਐਡਿਟ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ 2-ਲੇਨ ਜਾਂ 1-ਲੇਨ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
transportedit roadsedit chhattisgarh has coverage of mostly 2-lane or 1-lane roads which provides connectivity to major cities.

ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ 11 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਜੋ ਕਿ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ 3078.40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਹਨ.
11 national highways passing through the state which are together 3078.40 km in length.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮਾੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਸਿਰਫ 2-ਲੇਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
however most national highways are in poor conditions and provides only 2-lanes for slow moving traffic.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 4-ਮਾਰਗੀ ਹਾਈਵੇਅ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ.
many national highways are on paper and not fully converted into 4-lane highway.

ਇਸ ਵਿਚ 130 ਏ ਨਿ new, 130 ਬੀ ਨਿ,, 130 ਸੀ ਨਿ,, 130 ਡੀ ਨਿ,, 149 ਬੀ ਨਿ,, 163 ਏ ਨਿ,, 343 ਨਵਾਂ, 930 ਨਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
this includes 130a new, 130b new, 130c new, 130d new, 149b new, 163a new, 343 new, 930new.

ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ nh 6, nh 16, nh 43, nh 12a, nh 78, nh 111, nh 200, nh 202, nh 216, nh 217, nh 221, nh30nh 930 new ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other national highway includes nh 6, nh 16, nh 43, nh 12a, nh 78, nh 111, nh 200, nh 202, nh 216, nh 217, nh 221, nh30nh 930 new.

ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ 8,031 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨੈਟਵਰਕ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
the state highways and major district roads constitute another network of 8,031 km.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘਣਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 12.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 100,000 ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਸਾਮ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
chhattisgarh has one of the lowest densities of national highway in central and south india 12.1 km 100,000 population which is similar to the north eastern state of assam.

ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ: ਰਾਜ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੇਂਦਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਜ਼ੋਨਲ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹੈ.
rail networkedit almost the entire railway network spread over the state comes under the geographical jurisdiction of the south east central railway zone of indian railways centred around bilaspur, which is the zonal headquarters of this zone.

ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰਾਏਪੁਰ, ਦੁਰਗ ਅਤੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਹੈ.
the main railway junction is raipur, durg and bilaspur junction, which is also a starting point of many long distance trains.

ਇਹ ਤਿੰਨ ਜੰਕਸ਼ਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
these three junctions are well-connected to the major cities of india.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲ ingੋਆ-.ੁਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਮਾਲੀਆ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the state has the highest freight loading in the country and one-sixth of indian railway's revenue comes from chhattisgarh.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 1,108 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੀਸਰੀ ਪਗੜੀ ਦੁਰਗ ਅਤੇ ਰਾਏਗੜ ਦਰਮਿਆਨ ਚਾਲੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the length of rail network in the state is 1,108 km, while a third track has been commissioned between durg and raigarh.

ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਅਧੀਨ ਹੈ.
construction of some new railway lines are under process.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਲੀ-ਰੇਲ ਲਾਈਨ, ਪੈਂਡਰਾ ਰੋਡ-ਗੇਵਰਾ ਰੋਡ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਰੇਲ ਲਾਈਨ, ਰਾਏਗੜ-ਮੰਡ ਕੋਲੈਰੀ ਤੋਂ ਭੂਪਦੇਪੁਰ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਬਰਵਾੜੀਹ-ਚਿਮਰੀ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
these include dalli- rail line, pendra road-gevra road rail line rail line, raigarh-mand colliery to bhupdeopur rail line and barwadih-chirmiri rail line.

ਮਾਲ ਮਾਲ ਦੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮੀ ਲਾਂਘੇ ਮੁੰਬਈ-ਹਾਵੜਾ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
freight goods trains provide services mostly to coal and iron ore industries in east-west corridor mumbai-howrah route .

ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਾਤਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
there is lack of passenger services to north and south of chhattisgarh.

ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ.
current train stations are mostly over crowded and not maintained well for passengers.

ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਸਥਾਰ ਸੰਪਾਦਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ 1,187 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੇਲ ਘਣਤਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ.
rail network expansion edit presently, chhattisgarh has 1,187 km long railway line network, which is less than half of the national average of rail density.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਵੇਂ network km6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਰਾਜਧਰਾ-ਰੋਘਾਟ ਰੇਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, 1१1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ-ਪੱਛਮੀ ਰੇਲ ਕੋਰੀਡੋਰ ਅਤੇ 140 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਰੋਘਾਟ-ਜਗਦਲਪੁਰ ਰੇਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the construction of new 546 km long rail network includirajhara-rowghat rail project, 311 km long east and east-west rail corridors and 140 km long rowghat-jagdalpur rail project are underway in the state.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the chhattisgarh government has now decided to form a joint venture company with the ministry of railways for the expansion of railway tracks in the state.

ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 5 ਫਰਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the decision to form a joint venture company with ministry of railways was taken during a meeting of the state cabinet chaired by chief minister on 5 february 2016.

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
an mou will shortly be signed between the state commerce and industries department and the railway ministry in this regard.

ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 51% ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਦਾ 49% ਹਿੱਸਾ.
under the mou, the state government will have 51% share and the railways remaining 49% share.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੰਯੁਕਤ ਉੱਦਮ ਕੰਪਨੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣਯੋਗ ਰੇਲ ​​ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰੇਗੀ।
the proposed joint venture company will identify viable rail projects in the state and implement them.

ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਏਪੁਰ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਦੁਰਗ, ਚੰਪਾ, ਰਾਏਗੜ, ਰਾਜਨੰਦਗਾਂਵ ਏਅਰ ਏਡਿਟ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ infrastructureਾਂਚਾ ਛੋਟਾ ਹੈ।
major railway heads are raipur, bilaspur, durg, champa, raigarh, rajnandgaon airedit the air infrastructure in chhattisgarh is small compared to other states.

ਰਾਏਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
swami vivekananda airport in raipur is its sole airport with scheduled commercial air services.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿੱਚ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਟਰਬਾਈਨ ਈਂਧਣ ਏਟੀਐਫ ਤੇ ਵਿਕਰੀ ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ 25 ਤੋਂ 4% ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਟੌਤੀ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
a massive reduction in sales tax on aviation turbine fuel atf from 25 to 4% in chhattisgarh in 2003 has contributed to a sharp rise in passenger flow.

ਸਾਲ 2011 ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2012 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ 58% ਵਧਿਆ ਹੈ.
the passenger flow has increased by 58% between 2011 and november 2012.

ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਕੋਰਬਾ, ਰਾਏਗੜ ਕਿਸੇ ਵੀ ਏਅਰ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ.
other major areas in the north and south of state, and industrial cities such as bilaspur, korba, raigarh are not served by any airline.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਵਾਜਾਈ ਘੱਟ ਖਰਚ ਵਾਲੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਕੀਮਤ ਹੈ.
the majority of population in these area is not able take advantage of low cost airlines due to poor road connectivity and high cost of taxi fares.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2013 ਵਿਚ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਏਏਆਈ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਏਗੜ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
the state government has signed a mou with the airports authority of india aai in july 2013 to develop raigarh airport as the state's second airport for domestic flights.

ਹੋਰ ਹਵਾਵਾਂ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜਗਦਾਲਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਜਗਦਲਪੁਰ ਨੰਦਿਨੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਲਾ ਬੇਇਕੁੰਥ ਏਅਰਸਟ੍ਰਿੱਪ, ਬੈਕੁੰਠ ਏਅਰਸਟ੍ਰਿੱਪ, ਰਾਏਗੜ ਦਰੀਮਾ ਏਅਰਸ੍ਰਿਪ, ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਕੋਰਬਾ ਏਅਰਸਟਰਿਪ, ਕੋਰਬਾ ਅਗਦੀਹ ਏਅਰਸਟ੍ਰਿੱਪ, ਜਸ਼ਪੁਰ ਡੋਂਡੀ ਏਅਰਸਟ੍ਰਿਪ, ਡੋਂਡੀ, ਦੁਰਗ ਕੋਟਲਾ ਰੋਡ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੱਧਯੁਗ ਇਤਿਹਾਸ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ੀਨਾ ਕੋਸਾਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
other airstrips bilaspur airport, bilaspur jagdalpur airport, jagdalpur nandini airport, bhilai baikunth airstrip, baikunth airstrip, raigarh darima airstrip, ambikapur korba airstrip, korba agdih airstrip, jashpur dondi airstrip, dondi, durg kota road airstrip, mohanbhatha, bilaspur proposed airstrips historyedit ancient and medieval historyedit in ancient times, this region was known as dakshina kosala.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
this area also finds mention in ramayana and mahabharata.

ਛੇਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਾਰਭਪੁਰੀਆ, ਪਾਂਡੂਵੰਸ਼ੀ, ਸੋਮਾਂਵੰਸ਼ੀ, ਕਾਲਾਚੁਰੀ ਅਤੇ ਨਾਗਾਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਸੀ.
between the sixth and twelfth centuries, sharabhpurias, panduavanshi, somavanshi, kalachuri and nagavanshi rulers dominated this region.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਸਤਰ ਖੇਤਰ 'ਤੇ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਚੋਲਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲਾ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਕੁਲਥੁੰਗਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the bastar region of chhattisgarh was invaded by rajendra chola i and kulothunga chola i of the chola dynasty in the 11th century.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 1741 ਤੋਂ 1845 ਈ. ਤਕ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਨ ਭੋਂਸਲੇ ਅਧੀਨ ਸੀ.
colonial and post independence historyedit chhattisgarh was under maratha rule bhonsales of nagpur from 1741 to 1845 ad.

ਇਹ 1845 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
it came under british rule from 1845 to 1947 as the chhattisgarh division of the central provinces.

ਰਾਏਪੁਰ ਨੇ 1845 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਤਨਪੁਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
raipur gained prominence over the capital ratanpur with the advent of the british in 1845.

1905 ਵਿਚ, ਸੰਬਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰਗੁਜਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
in 1905, the sambalpur district was transferred to odisha and the estates of surguja were transferred from bengal to chhattisgarh.

ਰਾਜ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 1956 ਦੇ ਤਹਿਤ, 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਿਆ ਅਤੇ 44 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ.
the area constituting the new state merged into on 1 november 1956, under the states reorganisation act, 1956 and remained a part of that state for 44 years.

ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਗਪੁਰ ਸੀ।
prior to its becoming a part of the new state of madhya pradesh, the region was part of old madhya pradesh state, with its capital at nagpur.

ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਸੀ ਪੀ ਅਤੇ ਬੇਰਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
prior to that, the region was part of the central provinces and berar cp and berar under the british rule.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
some areas constituting the chhattisgarh state were princely states under the british rule, but later on were merged into madhya pradesh.

ਛੱਤੀਸਗੜ d ਦਾ ਸੋਧ ਮੌਜੂਦਾ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਰਾਜ 1 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
separation of chhattisgarhedit the present state of chhattisgarh was carved out of madhya pradesh on 1 november 2000.

ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਉਭਰੀ ਸੀ.
the demand for a separate state was first raised in the 1920s.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ 'ਤੇ ਫਸਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਗਠਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
similar demands kept cropping up at regular intervals however, a well-organized movement was never launched.

ਕਈ ਸਰਬ ਪਾਰਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ, ਜਨਤਕ ਸਭਾਵਾਂ, ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ, ਰੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ.
several all-party platforms were formed and they usually resolved around petitions, public meetings, seminars, rallies and strikes.

ਵੱਖਰੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ 1924 ਵਿਚ ਰਾਏਪੁਰ ਕਾਂਗਰਸ ਇਕਾਈ ਨੇ ਉਠਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a demand for separate chhattisgarh was raised in 1924 by the raipur congress unit and also discussed in the annual session of the indian congress at tripuri.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਗਠਨ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਏ।
a discussion also took place of forming a regional congress organization for chhattisgarh.

ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1954 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੱਖਰੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮੰਗ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
when the state reorganisation commission was set up in 1954, the demand for a separate chhattisgarh was put forward, but was not accepted.

1955 ਵਿਚ, ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਜ ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਾਗਪੁਰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਉਠਾਈ ਗਈ ਸੀ.
in 1955, a demand for a separate state was raised in the nagpur assembly of the then state of madhya bharat.

1990 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮੀ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿਆਪੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੰਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਚ ਦਾ ਗਠਨ।
the 1990s saw more activity for a demand for the new state, such as the formation of a statewide political forum, especially the chhattisgarh rajya nirman manch.

ਚੰਦੂਲਾਲ ਚਾਦਰਕਰ ਨੇ ਇਸ ਫੋਰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਮੰਚ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਕਈ ਸਫਲ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰੀ ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਰੈਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ।
chandulal chadrakar led this forum, several successful region-wide strikes and rallies were organized under the banner of the forum, all of which were supported by major political parties, including the indian national congress and the bharatiya janata party.

ਨਵੀਂ ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਐਨਡੀਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਮੁੜ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਬਿੱਲ ਭੇਜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the new national democratic alliance nda government sent the redrafted separate chhattisgarh bill for the approval of the madhya pradesh assembly, where it was once again unanimously approved and then it was tabled in the lok sabha.

ਵੱਖਰੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇਹ ਬਿੱਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
this bill for a separate chhattisgarh was passed in the lok sabha and the rajya sabha, paving the way for the creation of a separate state of chhattisgarh.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ 25 ਅਗਸਤ 2000 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ 2000 ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ.
the president of india gave his consent to the madhya pradesh reorganisation act 2000 on 25 august 2000.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1 ਨਵੰਬਰ 2000 ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
the government of india subsequently set 1 november 2000, as the day the state of madhya pradesh would be divided into chhattisgarh and madhya pradesh.

ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਧਾਨ ਦੇ 90 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ।
governance and administrationedit the state legislative assembly is composed of 90 members of the legislative assembly.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 11 ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
there are 11 members of the lok sabha from chhattisgarh.

ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
the rajya sabha has five members from the state.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਵਿਚ 27 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ 5 ਮੰਡਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਐਚਡੀਆਈ ਸੰਪਾਦਿਤ ਐਚਡੀਆਈਡਿਟ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਮੁੱਲ 0.358 ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ।
districtsedit chhattisgarh state consists of 27 districts and 5 divisions major citiesedit human development indicators hdis edit hdiedit as of 2011 chhattisgarh state had a human development index value of 0.358, the lowest of any indian state.

2011 ਦੀ ਐਨਐਚਡੀਆਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 0.467 ਹੈ।
the national average is 0.467 according to 2011 indian nhdr report.

ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਿਆਰ: ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਆਮਦਨ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ ਹੈ, ਅਸਾਮ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
standard of livingedit chhattisgarh has one of the lowest standard of living in india as per the income index 0.127 along with the states of assam, bihar, jharkhand, madhya pradesh, odisha and rajasthan.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ belowਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
these states have incomes below the national average, with bihar having the lowest income per capita.

ਘੱਟ ਗਰੀਬ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਐਨਐਸਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਅਵਧੀ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ।
these poor states, despite low absolute incomes, have witnessed high net state domestic product nsdp growth rates especially bihar, chhattisgarh, odisha and uttarakhand which had growth rates above 10 per cent per annum during the tenth five year plan period .

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਐਡਿਟ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ 2011 ਐਨਐਚਡੀਆਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 0.526 ਦਾ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 0.563 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
education indexedit chhattisgarh has an education index of 0.526 according to 2011 nhdr which is higher than that of the states of bihar, jharkhand, uttar pradesh, rajasthan, although lower than the national average of 0.563.

ਸਾਖਰਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ, ਰਾਜ ਰਾਸ਼ਟਰੀ belowਸਤ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਘੱਟ ਹੈ.
with respect to literacy, the state fared just below the national average.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ, 71% 81.4% ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 60.5% feਰਤਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 74% ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
the recent estimates from census 2011 are also similar, with the literacy rate of 71% 81.4% males & 60.5% females , which is close to the all india literacy rate of 74%.

ਐਨਐਸਐਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਐਸ.ਟੀ. ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ.
according to nss , the literacy rate for scheduled tribes sts and scheduled castes scs was better than the corresponding national average.

ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ, ਐਸ.ਟੀ. ਰੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ' ਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਘਾਟ 'ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
among the marginalized groups, sts are at the bottom of the rankings, further emphasizing the lack of social development in the state.

ਦੱਖਣੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਦੰਤੇਵਾੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਰਾਪ ਆਉਟ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
bastar and dantewada in south chhattisgarh are the most illiterate districts and the drop out ratio is the highest among all the districts.

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰੀਬੀ ਹੈ.
the reason for this is the extreme poverty in rural areas.

ਹੈਲਥ ਇੰਡੈਕਸ ਐਡਿਟ ਹੈਲਥ ਇੰਡੈਕਸ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ 0.49 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
health indexedit health index of chhattisgarh is less than 0.49, one of the lowest in the country.

ਹੈਲਥ ਇੰਡੈਕਸ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਉੱਚ ਉਮਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the health index is defined in terms of life expectancy at birth since a higher life expectancy at birth reflects better health outcomes for an individual.

ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿਹਤ ਸੂਚਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ bmi 18.5, underਰਤਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੌਤ ਦਰ ਅਤੇ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਾੜੀ ਹੈ.
despite different health related schemes and programmes, the health indicators such as percentage of women with bmi 18.5, under five mortality rate and underweight children are poor.

ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this may be due to the difficulty in accessing the remote areas in the state.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ femaleਰਤਾਂ ਦੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਸਟੀ ਦੀ nationalਰਤਾਂ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮੀ ਹਨ।
the prevalence of female malnutrition in chhattisgarh is higher than the national of the st females are malnourished.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ.
the performance of scs is a little better than the corresponding national and state average.

ਐਸਟੀਐਸ ਵਿਚ ਅੰਡਰ ਪੰਜ ਮੌਤ ਦਰ ਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
the under five mortality rate among sts is significantly higher than the national average.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the percentage of under-weight children in chhattisgarh is also higher than the national average, further underlining the appalling health condition of the population.

ਕੁਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਐਨਐਸਡੀਪੀ ਐਡਿਟ ਛੱਤੀਸਗੜ ਇੱਕ ਉਭਰ ਰਹੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਐਨਐਸਡੀਪੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 8.2% ਬਨਾਮ 7.1% ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਐਨਐਸਡੀਪੀ 6.2% ਬਨਾਮ 5.4% ਆਲ ਇੰਡੀਆ 2002-2008 ਦੌਰਾਨ ਹੈ।
net state domestic product nsdp edit chhattisgarh is one of the emerging states with relatively high growth rates of nsdp 8.2% vs. 7.1% all india over and per capita nsdp 6.2% vs. 5.4% all india over 2002-2008 .

ਉਕਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ veragesਸਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
the growth rates of the said parameters are above the national averages and thus it appears that chhattisgarh is catching up with other states in this respect.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਹੈ.
however, the state still has very low levels of per capita income as compared to the other states.

ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ.
urbanisationedit the demographic profile shows that about 80 per cent of the total population lived in rural areas.

ਰਾਏਪੁਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਰਬਨ ਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
raipur being the capital of the chhattishgarh, can be considered under urban city.

ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ: ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 13 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਰਦ ਅਤੇ 12.9 ਮਿਲੀਅਨ maਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 2.11% ਹੈ।
sex ratioedit there are more than 13 million males and 12.9 million females in chhattisgarh, which constitutes 2.11% of the population.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 1 991 maਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਲ ਲਿੰਗ-ਅਨੁਪਾਤ 64 964 perਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਮਰਦ ਮਰਦ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ २०११ ਵਿਚ ਜਣਨ ਦਰ - all.१ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਣਨ ਦਰ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ 2.6 ਅਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਦਰ 2.1.
the sex ratio in the state is one of the most balanced in india with 991 females per 1,000 males, as is the child sex-ratio with 964 females per 1,000 males census 2011 fertility rateedit chhattisgarh has a fairly high fertility rate 3.1 as compared to all india 2.6 and the replacement rate 2.1 .

ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਉਪਜਾ. ਸ਼ਕਤੀ ਦਰ 3.2 ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਉਪਜਾ. ਸ਼ਕਤੀ ਦਰ 2.1 ਹੈ।
it has rural fertility rate of 3.2 and urban fertility rate of 2.1.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਐਸ.ਟੀ. ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਐਸ.ਟੀ. ਦਾ ਲਗਭਗ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
sc and st populationedit with the exception of the hilly states of the north-east, chhattisgarh has one of highest shares of scheduled tribe st populations within a state, accounting for about 10 per cent of the sts in india.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
scheduled castes and sts together constitute more than 50 per cent of the population.

ਆਦਿਵਾਸੀ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the tribals are an important part of the state population and mainly inhabit the dense forests of bastar and other districts of south chhattisgarh.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 2,418,722 ਹੈ ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 20,833,803 ਦਾ 11.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।
the scheduled caste sc population of chhattisgarh is 2,418,722 as per 2001 census constituting 11.6 per cent of the total population 20,833,803 .

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 2001 ਵਿੱਚ 11.6 ਫੀਸਦ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2011 ਵਿੱਚ 12.8% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
the proportion of scheduled castes has increased from 11.6 per cent in 2001 to 12.8% in 2011.

2001-111 ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਤਹਿ ਕੀਤੀ ਸੂਚੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ 18.23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the percentage increase in the population of the scheduled list of tribals during the 2001-2011 decade had been at the rate of 18.23 per cent.

ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 30.62 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ ਜੋ 2001 ਦੌਰਾਨ 31.76 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।
the share of the tribal population in the entire state had been 30.62 per cent which was 31.76 per cent during 2001.

ਗਰੀਬੀ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
povertyedit the incidence of poverty in chhattisgarh is very high.

ਇਕਸਾਰ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ.
the estimated poverty ratio in based on uniform reference period consumption was around 50 per cent, which is approximately double the all india level.

ਦਿਹਾਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ.
the incidence of poverty in the rural and urban areas is almost the same.

ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਂਡੂ ਐਸ.ਟੀ. ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਗਰੀਬ ਹਨ.
more than half of the rural sts and urban scs are poor.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਰਾਜ ਦੇ andਸਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ thanਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਪੇਂਡੂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
in general, the proportion of poor sc and st households in the state is higher than the state average and their respective national averages except for rural sc households .

ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਐਸ.ਟੀ. ਅਤੇ ਐਸ.ਸੀ. ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨੀ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਘਟਨਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
given that more than 50 per cent of the population is st and sc, the high incidence of income poverty among them is a matter of serious concern in the state.

ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਂਝੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਝਲਕਦੀ ਹੈ.
this indicates that the good economic performance in recent years has not percolated to this socially deprived group, which is reflected in their poor performance in human development indicators.

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਸੋਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਕੌਮੀ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਕੌਮੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
access to drinking wateredit in terms of access to improved drinking water sources, at the aggregate level, chhattisgarh fared better than the national average and the scs of the state performed better than the corresponding national average.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ ਰਾਜ ਦੇ averageਸਤ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਐਸ.ਟੀ. ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ.
scheduled tribes are marginally below the state average, but still better than the sts at the all india level.

ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੁਧਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ% १% ਸੀ।
the proportion of households with access to improved sources of drinking water in was 91%.

ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਬਿਹਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।
this proportion was over 90% even in states like bihar, chhattisgarh, madhya pradesh and uttar pradesh.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 70% ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਰਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਟਿ wellਬਵੈੱਲਾਂ ਦੇ ਹੈਂਡਪੰਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
this was largely because these states had over 70% of their households accessing tube wells handpumps as sources of drinking water.

ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਐਡਿਟ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਵੱਛਤਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 27 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟਾਇਲਟ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ averageਸਤਨ 44% ਦੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
sanitationedit sanitation facilities in the state are abysmally low with only about 27 per cent having toilet facilities, which is far below the all-india average of 44%.

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਐਸਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਵਰਗ ਹਨ, ਸਿਰਫ 18 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਐਸਟੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਖਾਨੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਟੀਆਈ ਲਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the sts are the most deprived section in this regard with only 18 per cent of the st households having toilet facilities, which is lower than the all india average for sts.

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤ ਦੇ comparedਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਟਾਇਲਟ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਘੱਟ ਹੈ.
the scs also have a lower proportion of households with toilet facilities as compared to the all india average.

2001 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਫਾਈ ਕਵਰੇਜ ਵਾਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ 4-10% ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੜੀਸਾ, ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼।
states with low sanitation coverage in 2001 that improved coverage by 4-10% points are , odisha, bihar, jharkhand, madhya pradesh, rajasthan and uttar pradesh.

ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਮਨ ਅਤੇ ਦਿਉ, ਹਰਿਆਣਾ, ਸਿੱਕਮ, ਪੰਜਾਬ, ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ, ਗੋਆ ਅਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕ ਵਧੇ ਹਨ।
himachal pradesh, daman and diu, haryana, sikkim, punjab, dadra and nagar haveli, goa and uttarakhand registered increased coverage by more than 20 percentage points.

ਟੇਲੀਡੇਂਸਿਟੀ ਐਡਿਟ ਏਕਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਟੈਲੀਡੈਂਸਟੀ ਟੈਲੀਫੋਨ ਘਣਤਾ 2010 ਵਿੱਚ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਲਈ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਗਰੀਬ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
teledensityedit across states, it has been found that teledensity telephone density was below 10 per cent in 2010 for chhattisgarh and jharkhand, reflecting a lack of access to telephones in these relatively poorer states.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਚੇਨੱਈ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ, ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਲੀਫੋਨ ਸੰਪਰਕ ਹਨ।
on the other hand, for states like delhi and himachal pradesh and metropolitan cities like kolkata, mumbai and chennai, teledensity was over 100 per cent in 2010 implying that individuals have more than one telephone connection.

ਸੜਕ ਦੀ ਘਣਤਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਸੜਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ 81ਸਤ 81 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 81,000 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ.
road densityedit the road length per 100 km2 was less than the national average of 81 km 81,000 m per 100 km2 in chhattisgarh.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗ੍ਰਾਮ ਸੜਕ ਯੋਜਨਾ pmgsy ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਨਵੀਂਆਂ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ।
the rural areas of chhattisgarh failed to meet their targets of constructing new roads under the pradhan mantri gram sadak yojana pmgsy plan.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਛੱਤੀਸਗੜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਹਾਤੀ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ 20% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2011 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5.1 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ.
demographicsedit chhattisgarh is primarily a rural state with only 20% of its population around 5.1 million people in 2011 residing in urban areas.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 34% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਹਨ, 12% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
according to a report by the government of india, at least 34% are scheduled tribes, 12% are scheduled castes and over 50% belong to the official list of other backward classes.

ਮੈਦਾਨ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲੀ, ਸਤਨਾਮੀ ਅਤੇ ਕੁਰਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੋਂਡ, ਹਲਬੀ, ਹਲਬਾ ਅਤੇ ਕਮਰ ਬੁਜੀਆ ਅਤੇ ਓਰਾਓਂ ਆਦਿ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the plains are numerically dominated by castes such as teli, satnami and kurmi while forest areas are mainly occupied by tribes such as gond, halbi, halba and kamar bujia and oraon.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
a large community of bengalis has existed in major cities since the times of the british raj.

ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
they are associated with education, industry and services.

ਧਰਮ ਸੰਪਾਦਨ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ 93.2% ਆਬਾਦੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2% ਨੇ ਇਸਲਾਮ, 1% ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਬੁੱਧ, ਸਿੱਖ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
religionedit according to the 2011 census, the 93.2% of chhattisgarh's population practiced hinduism, while 2% followed islam, 1% followed christianity and smaller number followed buddhism, sikhism, jainism or other religions.

ਸਰਨਾਇਜ਼ਮ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਦੇ ਦੇਸੀ ਕਬੀਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
sarnaism is the indigenous religion followed by the indigenous tribes of the state.

ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਐਡਿਟ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਟੋਹੀ ਅਤਿਆਚਾਰ ਨਿਵਾਰਨ ਐਕਟ, 2005 ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਲਾਇਆ ਹੈ।
witchcraftedit in order to bring about social reforms and with a view to discourage undesirable social practices, chhattisgarh government has enacted the chhattisgarh tonhi atyachar niwaran act, 2005 against witchery.

ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ protectਰਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਅਜਿਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
much has to be done on the issue of law enforcement by judicial authorities to protect women in this regard, bringing such persecution to an end.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੀ ਆਦੀਵਾਸੀ ਵਸੋਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
some sections of tribal population of chhattisgarh state believe in witchcraft.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ superਰਤਾਂ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਟੋਨੀ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
women are believed to have access to supernatural forces and are accused of being witches tonhi often to settle personal scores.

2010 ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਘੇਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰਾਂ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਏਜੰਡੇ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।
as of 2010, they are still hounded out of villages on the basis of flimsy accusations by male village sorcerers paid to do so by villagers with personal agendas, such as property and goods acquisition.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗਰਾਫਿਕ ਜਾਂਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
according to national geographic investigations, those accused are fortunate if they are only verbally bullied and shunned or exiled from their village.

ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰ d ਸੋਧ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਕਈ ਈਸਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
religious persecutionedit according to the human rights organization, release international several christians in chhattisgarh have been attacked and killed by hindu nationalists.

ਲੱਛੂ ਕਸ਼ਅਪ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਪਾਸਟਰ ਸ਼ੁਦਰੂ ਕਸ਼ਅਪ ਨੂੰ ਮੰਡਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ ਕੁੱਟਿਆ ਸੀ।
lachhu kashap was killed and his brother, pastor shuduru kashap beaten in mandala, and several other christians have been beaten by mobs of up to fifty people.

ਜਦੋਂ ਛੱਤੀਸਗੜ 2000 ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਜੋ 2007 ਵਿਚ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
when chhattisgarh separated from madhya pradesh in 2000 it inherited anti conversion laws which were further tightened in 2007.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਲਫਨਾਮਾ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
those wishing to convert to christianity from hinduism need to submit an official affidavit, leading to an official police investigation into their reasons for converting.

ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ 20,000 ਰੁਪਏ ਤਕ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
punishment for contravening the regulations can be up to three years' prison or fines of up to 20,000 rupees.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਈਸਾਈਅਤ ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ.
consequently, christianity is often practiced in secret in peoples' homes.

ਭਾਸ਼ਾ-ਸੰਪਾਦਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਗੈਰ-ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
languageedit the official language of the state is hindi and is used by non-rural population of the state.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ, ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
chhattisgarhi, a dialect of hindi language, is spoken and understood by the majority of people in chhattisgarh.

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਓਡੀਆ ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਓਡੀਆ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਤੇਲਗੂ, ਮਰਾਠੀ ਵੀ ਛਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
among other languages, odia is widely spoken by a significant number of odia population in the eastern part of the state.telugu, marathi is also spoken in parts of chhattishgarh.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ “ਖਲਤਾਹੀ” ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ “ਲਰੀਆ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
chhattisgarhi was known as "khaltahi" to the surrounding hill-people and as "laria" to odia speakers.

ਛੱਤੀਗੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਸਤਰ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਸਤੌਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਲਬੀ, ਗੋਂਡੀ ਅਤੇ ਭੱਤਰੀ।
in addition to chhattisgarhi, there are several other languages spoken by the tribal people of the bastar region, geographically equivalent to the former bastar state, like halbi, gondi and bhatri.

womenਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ itਸ਼ਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ femaleਰਤ-ਮਰਦ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 991 ਰੈਂਕਿੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ।
status of womenedit chhattisgarh has a high female-male sex ratio 991 ranking at the 5th position among other states of india.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 10 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ.
although this ratio is small compared to other states, it is unique in india because chhattisgarh is the 10th largest state in india.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦ feਰਤਾਂ ਦੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
the gender ratio number of females per 1000 males has been steadily declining over 20th century in chhattisgarh.

ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ ਕੌਮੀ .ਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ femaleਰਤ-ਤੋਂ-ਮਰਦ ਅਨੁਪਾਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
but it is conspicuous that chhattisgarh always had a better female-to-male ratio compared with national average.

ਸ਼ਾਇਦ, ਅਜਿਹੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰਚਨਾ ਕੁਝ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਖੇਤਰੀ ਰੂਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ patternਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ.
probably, such social composition also results in some customs and cultural practices that seem unique to chhattisgarh the regional variants are common in india's diverse cultural pattern.

ਪੇਂਡੂ womenਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਸੁਤੰਤਰ, ਵਧੀਆ organizedੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ, ਸਮਾਜਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ.
rural women, although poor, are independent, better organized, socially outspoken.

ਇਕ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, womenਰਤਾਂ ਚੁਦੀ ਪਹਿਨਾਣਾ ਨਾਮਕ ਰਿਵਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ.
according to another local custom, women can choose to terminate a marriage relationship through a custom called chudi pahanana, if she desires.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'powerਰਤ ਸ਼ਕਤੀ' ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਰੀ, ਮਹਾਂਮਾਇਆ, ਦਾਂਤੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਇਸ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
most of the old temples and shrines here are related to 'women power' e.g., shabari, mahamaya, danteshwari and the existence of these temples gives insight into historical and current social fabric of this state.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਥਾਨਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ subਰਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣਾ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, a mention of these progressive local customs in no way suggests that the ideology of female subservience does not exist in chhattisgarh.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਮਰਦ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਦਬਦਬਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
on the contrary, the male authority and dominance is seen quite clearly in the social and cultural life.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ women'sਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿਚ womenਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਸਥਿਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ' ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ 2004 ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
detailed information on aspects of women's status in chhattisgarh can be found in 'a situational analysis of women and girls in chhattisgarh' prepared in 2004 by the national commission of women, a statutory body belonging to government of india.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਾਦਨ ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਤਨਾਮੀ ਪੰਥ, ਕਬੀਰਪੰਥ, ਰਾਮਨਮੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
cultureedit the state hosts many religious sects such as satnami panth, kabirpanth, ramnami samaj and others.

ਚੰਪਾਰਨ ਛੱਤੀਸਗੜ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਜੋਂ ਸੰਤ ਵਲੱਭਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
champaran chhattisgarh is a small town with religious significance as the birthplace of the saint vallabhacharya, increasingly important as a pilgrimage site for the gujarati community.

ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।
chhattisgarh has a significant role in the life of lord rama.

ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਦੰਡਕਾਰਣਿਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਸਤਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
lord rama along with his wife sita and his younger brother lakshaman had started his vanvas exile in the bastar region more precisely dandakaranya region of chhattisgarh.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਦੇ 10 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੀਵਿਆ.
they lived more than 10 years of their 14 years of vanvas in different places of chhattisgarh.

ਇਕ ਕਮਾਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਿਵਿਨਾਰਾਇਣ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
one of the remarkable place is shivrinarayan which is nearby bilaspur district of chhattisgarh.

ਸ਼ਿਵਰੀਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਬੁੱ oldੀ shabਰਤ ਸ਼ਬਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
shivrinarayan was named after an old lady shabari.

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਬਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਬੇਰੀ ਫਲ ਹਨ.
when ram visited shabari she said "i do not have anything to offer other than my heart, but here are some berry fruits.

ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ. "
may it please you, my lord."

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਸਨ।
saying so, shabari offered the fruits she had meticulously collected to rama.

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਨਾ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਬਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ.
when rama was tasting them, lakshmana raised the concern that shabari had already tasted them and therefore unworthy of eating.

ਇਸ ਲਈ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਚੱਖਿਆ ਸੀ, “ਕੁਝ ਵੀ ਇਹ ਬੇਰੀ ਫਲਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
to this rama said that of the many types of food he had tasted, "nothing could equal these berry fruits, offered with such devotion.

ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖੋਗੇ, ਫਿਰ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੋਗੇ.
you taste them, then alone will you know.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਪਿਆਰ, ਫਲ, ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ. ”
whomsoever offers a fruit, leaf, flower or some water with love, i partake it with great joy."

ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਉੜੀਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।
the odia culture is prominent in the eastern parts of chhattisgarh bordering odisha.

ਸਾਹਿਤ-ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਜੋ ਸਾਰੇ ਇਸ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
literatureedit chhattisgarh is a storehouse of literature, performing arts and crafts all of which derives its substance and sustenance from the day-to-day life experiences of its people.

ਧਰਮ, ਮਿਥਿਹਾਸਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਮਨਪਸੰਦ ਰੂਪ ਹਨ.
religion, mythology, social and political events, nature and folklore are favourite motifs.

ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਵਿਚ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ, ਘੰਟੀ ਮੈਟਲ ਕਰਾਫਟ, ਬਾਂਸ ਵੇਅਰ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
traditional crafts include painting, woodcarving, bell metal craft, bamboo ware and tribal jewellery.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਹੈ.
chhattisgarh has a rich literary heritage with roots that lie deep in the sociological and historical movements of the region.

ਇਸ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਖੇਤਰੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
its literature reflects the regional consciousness and the evolution of an identity distinct from others in central india.

ਕਰਾਫਟਸ ਐਡਿਟ ਛੱਤੀਸਗੜ ਨੂੰ "ਕੋਸਾ ਰੇਸ਼ਮ" ਅਤੇ "ਗੁੰਮੀਆਂ ਮੋਮ ਕਲਾ" ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
craftsedit chhattisgarh is known for "kosa silk" and "lost wax art".

ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਲਵਾਰ ਸੂਟਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੈਬਰਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੇਹੈਂਗਾ, ਸਟਾਲ, ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਮੇਨਸਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਕਟ, ਕਮੀਜ਼, ਅਚਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
besides saris and salwar suits, the fabric is used to create lehengas, stoles, shawls and menswear including jackets, shirts, achkans and sherwanis.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਸਖੁਜਾ ਦੀ okੋਕੜਾ ਨੰਦੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਬਰੀ ਹੈਂਡੀਕਰਾਫਟਸ ਐਂਪੋਰਿਅਮ, ਰਾਏਪੁਰ ਵਿਖੇ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
works by the internationally renowned sculptor, sushil sakhuja's dhokra nandi, are available at government's shabari handicrafts emporium, raipur.

ਡਾਂਸ ਐਡਿਟ ਪੰਥੀ, ਰਾਵਤ ਨਾਚਾ, ਪਾਂਡਵਾਨੀ, ਚੈਤਰਾ, ਕੱਕਸਰ, ਸੈਲਾ, ਖਾਂਬ-ਸਵੰਗ, ਭਟਰਾ ਨਾਟ, ਰਹਿਸ, ਰਾਏ, ਮਾਓ-ਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸੂਵਾ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕਈ ਦੇਸੀ ਨਾਚ ਸ਼ੈਲੀ ਹਨ।
danceedit panthi, rawat nacha, pandwani, chaitra, kaksar, saila, khamb-swang, bhatra naat, rahas, raai, maao-pata and soowa are the several indigenous dance styles of chhattisgarh.

ਪੰਥੀਐਦਿਤ ਪੰਥੀ, ਸਤਨਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।
panthiedit panthi, the folk dance of the satnami community, has religious overtones.

ਪੰਥੀ ਗੁਰੂ ਘਸੀਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਤੇ ਮਾਘੀ ਪੂਰਨੀਮਾ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
panthi is performed on maghi purnima, tbla the anniversary of the birth of guru ghasidas.

ਇਸ ਮੌਕੇ ਜੈਤਖਾਂਬ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸਿਰ ਗੂੰਜਦਿਆਂ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
the dancers dance around a jaitkhamb set up for the occasion, to songs eulogizing their spiritual head.

ਇਹ ਗਾਣੇ ਨਿਰਵਾਣ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਕਬੀਰ, ਰਾਮਦਾਸ ਅਤੇ ਦਾਦੂ ਵਰਗੇ ਸੰਤ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the songs reflect a view of nirvana, conveying the spirit of their guru's renunciation and the teachings of saint poets like kabir, ramdas and dadu.

ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਡਾਂਸ ਵਾਲੇ ਡਾਂਸਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
dancers with bent torsos and swinging arms dance, carried away by their devotion.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਕਰੋਬੈਟਿਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਰਾਮਿਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
as the rhythm quickens, they perform acrobatics and form human pyramids.

ਪਾਂਡਵਾਨੀ ਐਡਿਟ ਪਾਂਡਵਾਨੀ ਇੱਕ ਲੋਕ ਗਾਥਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pandwaniedit pandavani is a folk ballad form performed predominantly in chhattisgarh.

ਇਸ ਵਿਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
it depicts the story of the pandavas, the leading characters in the epic mahabharata.

ਪਾਂਡਵਾਨੀ ਕਥਾ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮਰਥਕ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the artists in the pandavani narration consist of a lead artist and some supporting singers and musicians.

ਪਾਂਡਵਾਨੀ, ਵੇਦਾਮਤੀ ਅਤੇ ਕਪਲਿਕ ਵਿਚ ਕਥਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹਨ.
there are two styles of narration in pandavani, vedamati and kapalik.

ਵੇਦਮਤਿ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਸਾਰੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਫਰਸ਼ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਧਾਰਣ inੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the vedamati style the lead artist narrates in a simple manner by sitting on the floor throughout the performance.

ਕਪਲਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the kaplik style is livelier, where the narrator actually enacts the scenes and characters.

ਰਾutਤ ਨਚਾਏਦਿਤ ਰਾutਤ ਨਾਚਾ, ਗ cowਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਨਾਚ, ਯੁੱਧੂ ਦੇ ਯਦੂਵੰਸ਼ਿਸ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਦੇਵ ਉਥਨੀ ਅਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਾਗਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਬਾਕੀ ਜਿਹੜਾ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 11 ਵਾਂ ਦਿਨ ਹੈ.
raut nachaedit raut nacha, the folk dance of cowherds, is a traditional dance of yaduvanshis clan of yadu as symbol of worship to krishna from the 4th day of diwali goverdhan puja till the time of dev uthani ekadashi day of awakening of the gods after a brief rest which is the 11th day after diwali according to the hindu calendar.

ਡਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਂਸ ਨੂੰ ਗੋਪੀਜ਼ ਮਿਲਕਮਾਈਡ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ.
the dance closely resembles krishna's dance with the gopis milkmaids .

ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ 1978 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਉਤ ਨਾਚ ਮਹੋਤਸਵ ਲੋਕ ਨਾਚ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
in bilaspur, the raut nach mahotsav folk dance festival is organized annually since 1978.

ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸੈਂਕੜੇ ਰੱਟ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
tens of hundreds of rautt dancers from remote areas participate.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸੂਆ ਨਚਾ ਐਡਿਟ ਸੋ soਾ ਜਾਂ ਸੁਵਾ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਾਚ ਨੂੰ ਤੋਤਾ ਡਾਂਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
soowa nachaedit soowa or suwa tribal dance in chhattisgarh is also known as parrot dance.

ਇਹ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
it is a symbolic form of dancing related to worship.

ਡਾਂਸਰ ਇੱਕ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਬਾਂਸ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
dancers keep a parrot in a bamboo-pot and form a circle around it.

ਫਿਰ ਕਲਾਕਾਰ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਨੱਚਦੇ.
then performers sing and dance, moving around it with clapping.

ਇਹ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਆਦਿਵਾਸੀ ofਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਾਚ ਹੈ.
this is one of the main dance form of tribal women of chhattisgarh.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਗੋਂਡ, ਬੈਗ ਅਤੇ ਓਰਾਓਂ ਵਰਗੇ ਕਰਮਾ ਐਡਿਟ ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਹੈ.
karmaedit tribal groups like gonds, the baigas and the oraons in chhattisgarh have karma dance as part of their culture.

ਦੋਨੋ ਆਦਮੀ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਤਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
both men and women arrange themselves in two rows and follow the rhythmic steps, directed by the singer group.

ਕਰਮਾ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਾਚ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the karma tribal dance marks the end of the rainy season and the advent of spring season.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਿਤ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਪੱਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਛੱਤੀਗੜ੍ਹੀ ਫਿਲਮ ਭਕਲਾ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ।
festivals of chhattisgarhedit lata mangeshkar sang a song for chhattisgarhi film bhakla of dhriti pati sarkar.

ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇਕ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ।
mohmd rafi sang a song for chhattisgarhi film.

ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੜ੍ਹਦਵਾਰ, ਕਹੀ ਦੇਬੇ ਸੰਦੇਸ, ਪੁੰਨੀ ਕੇ ਚੰਦਾ, ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ।
he had also sung songs for various chhattisgarhi films like ghardwaar, kahi debe sandes, punni ke chanda, etc.

ਥੀਏਟਰ ਐਡੀਟ ਥੀਏਟਰ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਗਾਮਮਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
theatreedit theater is known as gammat in chhattisgarh.

ਪਾਂਡਵਾਨੀ ਇਸ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਇਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ.
pandavani is one of the lyrical forms of this theater.

ਚਰਨਦਾਸ ਚੋਰ ਵਰਗੇ ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾਟਕ ਛੱਤੀਸਗੜੀ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹਨ।
several acclaimed plays of habib tanvir, such as charandas chor, are variations of chhattisgarhi theater.

ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਐਡਿਟ ਛੱਲੀਵੁੱਡ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਹੈ.
film industryedit chhollywood is chhattisgarh's film industries.

ਹਰ ਸਾਲ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰੋਡਿ .ਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਈ ਛੱਤੀਸਗੜੀ ਫਿਲਮ.
every year many chhattisgarhi film produced by local producers.

ਰਵਾਇਤੀ ਭੋਜਨ: ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ.
traditional foodedit the state of chhattisgarh is known as the rice bowl of india and has a rich tradition of food culture.

ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ 2010 ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ 60,079 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
economyedit chhattisgarh's gross state domestic product for 2010 is estimated at inr 60,079 crore in current prices.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੇ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ 11.49% ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the economy of chhattisgarh has grown rapidly in recent years with a growth rate of 11.49 per cent in gdp for .

ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੈ.
success factors in achieving high growth rate are growth in agriculture and industrial production.

ਚਾਹ ਉਤਪਾਦਨ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦਾ 17 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਾਹ ਉਤਪਾਦਨ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
tea production chhattisgarh state is ranked as the 17th largest tea production state in india.

ਜਸ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਸੁਰਗੁਜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਚਾਹ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤਰ ਹਨ.
the districts of jashpur and surguja are favorable tea production areas.

ਜਸ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ, ਬ੍ਰਹਮਨੀਸ਼ਥਾਯਾ ਸੋਗਾਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਦ ਗੁਰੁਪਦ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in jashpur district, the first tea plantation, brahmnishthajaya sogara ashram was established under the direction of pujya pad gurupad.

ਚਾਹ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੋਗਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
tea production started after two years at the sogara ashram.

ਸੋਗਾਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਹ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਨਾਮ ਅਘੋਰ ਚਾਹ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a tea processing unit was established in sogara ashram and the unit name set as the aghor tea processing plant.

ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸੋਗਾਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਚਾਹ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the forestry department has also started a tea plantation motivated by the sogara ashram.

ਸੁਰਗੁਜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਸਰਗੁਜਾ ਦੇ ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
in surguja district, a tea nursery is being developed by the margdarshan sansthan agriculture college in ambikapur, surguja.

ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਡਿਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਕਿੱਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
agricultureedit agriculture is counted as the chief economic occupation of the state.

ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦਾ ਕੁਲ ਬਿਜਾਇਆ ਰਕਬਾ 8.82828 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬੀਜਿਆ ਰਕਬਾ 78.78788 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ।
according to a government estimate, net sown area of the state is 4.828 million hectares and the gross sown area is 5.788 million hectares.

ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
horticulture and animal husbandry also engage a major share of the total population of the state.

ਰਾਜ ਦੀ ਲਗਭਗ 80% ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰਤ ਛੋਟਾ ਉਦਯੋਗ ਹੈ.
about 80% of the population of the state is rural and the main livelihood of the villagers is agriculture and agriculture-based small industry.

ਬਹੁਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ methodsੰਗਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ.
the majority of the farmers are still practicing the traditional methods of cultivation, resulting in low growth rates and productivity.

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਲਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਆਧੁਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ.
the farmers have to be made aware of modern technologies suitable to their holdings.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ implementationੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
providing adequate knowledge to the farmers is essential for better implementation of the agricultural development plans and to improve the productivity.

ਇਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਚਾਵਲ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਿਰਜੀਵ ਖੇਤੀ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
considering this and a very limited irrigated area, the productivity of not only rice but also other crops is low, hence the farmers are unable to obtain economic benefits from agriculture and it has remained as subsistence agriculture till now.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਚਾਵਲ, ਮੱਕੀ, ਕੋਡੋ-ਕੁਟਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਜਰੇ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਤੁਆਰ ਅਤੇ ਕੁਲਥੀ ਤੇਲ ਬੀਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀਆਂ ਮੂੰਗਫਲੀਆਂ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ, ਵੀ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
agricultural productsedit the main crops are rice, maize, kodo-kutki and other small millets and pulses tuar and kulthi oilseeds, such as groundnuts peanuts , soybeans and sunflowers, are also grown.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮੋਨੋਕ੍ਰੋਪ ਬੈਲਟ ਸੀ।
in the mid-1990s, most of chhattisgarh was still a monocrop belt.

ਬਿਜਾਈ ਕੀਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦੋਹਰਾ ਸੀ।
only one-fourth to one-fifth of the sown area was double-cropped.

ਜਦੋਂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲਗਭਗ 80% ਖੇਤਰਫਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਫਸਲ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਰੀ ਫਸਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
when a very substantial portion of the population is dependent on agriculture, a situation where nearly 80% of a state's area is covered only by one crop, immediate attention to turn them into double crop areas is needed.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਕਦੀ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
also, very few cash crops are grown in chhattisgarh, so there is a need to diversify the agriculture produce towards oilseeds and other cash crops.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਨੂੰ "ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚਾਵਲ ਦਾ ਕਟੋਰਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
chhattisgarh is also called the "rice bowl of central india".

ਸਿੰਜਾਈ ਸੋਧ ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਫਸਲ ਚੌਲ, ਬਿਜਾਈ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 77% ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
irrigationedit in chhattisgarh, rice, the main crop, is grown on about 77% of the net sown area.

ਸਿਰਫ 20% ਖੇਤਰ ਸਿੰਚਾਈ ਅਧੀਨ ਹੈ ਬਾਕੀ ਮੀਂਹ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
only about 20% of the area is under irrigation the rest depends on rain.

ਤਿੰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲਗਭਗ 73% ਮੈਦਾਨ, ਬਸਤਾਰ ਦਾ plate 97% ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ 95% ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਹੈ।
of the three agroclimatic zones, about 73% of the chhattisgarh plains, 97% of the bastar plateau and 95% of the northern hills are rainfed.

ਦੂਹਰੀ ਫਸਲ ਲਈ ਸਿੰਜਿਆ ਖੇਤਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 87,000 ਹੈਕਟੇਅਰ ਅਤੇ ਬਸਤਰ ਦੇ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ 2300 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੈ.
the irrigated area available for double cropping is only 87,000 ha in chhattisgarh plains and 2300 ha in bastar plateau and northern hills.

ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਪਜੀਵ ਖੇਤੀ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਹੈ।
due to this, the productivity of rice and other crops is low, hence the farmers are unable to obtain economic benefits from agriculture and it has remained as subsistence agriculture till now, though agriculture is the main occupation of more than 80% of the population.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸੰਨ 1998-99 ਵਿਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ 36.5% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ शुद्ध ਫਸਲ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 22% ਹਿੱਸਾ ਸਿੰਚਾਈ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਜਦਕਿ nationalਸਤਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਗਭਗ 40% ਸੀ.
in chhattisgarh region about 22% of net cropped area was under irrigation as compared to 36.5% in madhya pradesh in 1998-99, whereas the average national irrigation was about 40%.

ਸਿੰਚਾਈ ਬਿਸਤਰ ਵਿਚ 1.6% ਤੋਂ ਧਮਤਾਰੀ ਵਿਚ 75.0% ਤੱਕ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਉੱਚ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
the irrigation is characterized by a high order of variability ranging from 1.6% in bastar to 75.0% in dhamtari.

ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ growthਸਤਨ ਵਾਧੇ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1.89% ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1.0% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 0.43% ਵਾਧੂ ਰਕਬਾ ਸਿੰਚਾਈ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
based on an average growth trend in irrigated area, about 0.43% additional area is brought under irrigation every year as compared to 1.89% in madhya pradesh and 1.0% in the country as a whole.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸਿੰਚਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰੇਟ 'ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਇੰਨੀ ਹੌਲੀ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ' ਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ 75% ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 122 ਸਾਲ ਲੱਗਣਗੇ।
thus, irrigation has been growing at a very low rate in chhattisgarh and the pace of irrigation is so slow, it would take about 122 years to reach the 75% level of net irrigated area in chhattisgarh at the present rate of growth.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਡੈਮ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਿੰਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀਮਤ ਹੈ.
chhattisgarh has a limited irrigation system, with dams and canals on some rivers.

ਰਾਜ ਵਿਚ rainfallਸਤਨ ਬਾਰਸ਼ ਲਗਭਗ 1400 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
average rainfall in the state is around 1400 mm and the entire state falls under the rice agroclimatic zone.

ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਵ ਸਿੱਧੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
large variation in the yearly rainfall directly affects the production of rice.

ਸਿੰਚਾਈ ਰਾਜ ਦੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
irrigation is the prime need of the state for its overall development and therefore the state government has given top priority to development of irrigation.

31 ਮਾਰਚ 2006 ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਵੱਡੇ, 33 ਮੱਧਮ ਅਤੇ 2199 ਛੋਟੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ, 9 ਮੱਧਮ ਅਤੇ 312 ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹਨ।
a total of four major, 33 medium and 2199 minor irrigation projects have been completed and five major, 9 medium and 312 minor projects are under construction, as of 31 march 2006.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ sectorਰਜਾ ਖੇਤਰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ developedੰਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
industrial sectoredit power sectoredit chhattisgarh is one of the few states of india where the power sector is effectively developed.

ਵਾਧੂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ.
based on the current production of surplus electric power, the position of the state is comfortable and profitable.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਸੀਐਸਈਬੀ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਵਿਚ ਹੈ.
the chhattisgarh state electricity board cseb is in a strong position to meet the electricity requirement of the new state and is in good financial health.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਪਲੱਸ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਨ ਕਈ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
chhattisgarh provides electricity to several other states because of surplus production.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਐਨਟੀਪੀਸੀ ਕੋਲ ਸਿਪਤ ਵਿੱਚ 2,980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਸਿਪਤ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਤਿਲਦਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਜੀਐਮਆਰ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਕੋਰਬਾ ਵਿੱਚ 2,600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਕੋਰਬਾ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਐਸਈਬੀ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਰਮਲ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ 1,780 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਹਾਈਡੈਲ ਸਮਰੱਥਾ 130 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ.
in chhattisgarh, national thermal power corporation limited ntpc has sipat thermal power station with a capacity of 2,980 mw at sipat, bilaspur gmr power in tilda and korba super thermal power station with a capacity of 2,600 mw at korba, while cseb's units have a thermal capacity of 1,780 mw and hydel capacity of 130 mw.

ਐਨਟੀਪੀਸੀ ਅਤੇ ਸੀਐਸਈਬੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ.
apart from ntpc and cseb, there are a number of private generation units of large and small capacity.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
the state government has pursued a liberal policy with regard to captive generation which has resulted in a number of private players coming up.

ਰਾਜ ਕੋਲ 100 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 61,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਵਾਧੂ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
the state has potential of 61,000 mw of additional thermal power in terms of availability of coal for more than 100 years and more than 2,500 mw hydel capacity.

ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੌਜੂਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
to use this vast potential, substantial additions to the existing generation capacity are already under way.

ਸਟੀਲ ਸੈਕਟਰ ਐਡਿਟ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਹੈ.
steel sectoredit the steel industry is one of the biggest heavy industries of chhattisgarh.

ਭੀਲਾ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ, ਭੀਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ 5.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bhilai steel plant, bhilai operated by sail, with a capacity of 5.4 million tonnes per year, is regarded as a significant growth indicator of the state.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੀਲ ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ, 90 ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਫੇਰੋ-ਐਲੋਅ ਯੂਨਿਟ ਹਨ.
more than 100 steel rolling mills, 90 sponge iron plants and ferro-alloy units are in chhattisgarh.

ਭੀਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਰਾਏਪੁਰ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਕੋਰਬਾ ਅਤੇ ਰਾਏਗੜ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਸਟੀਲ ਹੱਬ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
along with bhilai, today raipur, bilaspur, korba and raigarh have become the steel hub of chhattisgarh.

ਅੱਜ, ਰਾਏਪੁਰ ਸਟੀਲ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਟੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ.
today, raipur has become the center of the steel sector, the biggest market for steel in india.

ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਸੈਕਟਰ ਐਡਿਟ ਛੱਤੀਸਗੜ ਦਾ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਉਦਯੋਗ ਭਾਰਤ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਕੰਪਨੀ ਲਿਮਟਿਡ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਹੈ.
aluminium sectoredit the aluminium industry of chhattisgarh was established by bharat aluminium company limited, which has a capacity of around one million tonnes each year.

ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਸੰਪਾਦਿਤ ਜੰਗਲਾਤ ਸੰਪਾਦਿਤ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਦਾ 41.33% ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਕੜ, ਤੇਂਦੂ ਪੱਤੇ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਲੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
natural resourcesedit forestedit forests occupy 41.33% of the total area as per the latest report by the indian forest service and the rich forest resources include wood, tendu leaves, honey and lac.

ਲਗਭਗ 3% ਬਹੁਤ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਹੇਠ ਹੈ, 25.97% ਦਰਮਿਆਨੀ ਸੰਘਣੀ ਹੈ, 12.28% ਖੁੱਲਾ ਜੰਗਲ ਹੈ ਅਤੇ 0.09% ਰਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
approximately 3%is under very dense forest, 25.97% is moderately dense, 12.28% is open forest and 0.09%is scrub.

ਖਣਿਜ ਜਮਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਛੱਤੀਸਗੜ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
mineral depositsedit chhattisgarh is rich in minerals.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਲ ਸੀਮਿੰਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ 20% ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it produces 20% of the country's total cement produce.

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੂਸਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ.
it has the highest output of coal in the country with second highest reserves.

ਇਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਟਿਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ.
it is third in iron ore production and first in tin production.

ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਡੋਲੋਮਾਈਟ ਅਤੇ ਬਾਕਸਾਈਟ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ.
limestone, dolomite and bauxite are abundant.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕੋ ਇਕ ਟੀਨ-ਧਾਤੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
it is the only tin-ore producing state in india.

ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੱractedੇ ਗਏ ਖਣਿਜਾਂ ਵਿਚ ਕੋਰਾਮੈਂਡਮ, ਗਾਰਨੇਟ, ਕੁਆਰਟਜ਼, ਸੰਗਮਰਮਰ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡ੍ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਹੀਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other commercially extracted minerals include corandum, garnet, quartz, marble, alexandrite and diamonds.

ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਈ.ਟੀ.
information and technologiesedit in recent years, chhattisgarh is also getting exposure in information technology it projects and consultancy.

ਇਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਈਟੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈ ਟੀ ਹੱਲ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੈ।
its government is also promoting it and has set up a body to take care of the it solutions.

ਇਹ ਸਰੀਰ, chip ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ it ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੋਇਸ, ਹੰਸ, ਆਦਿ.
the body, known as chips, is providing large it projects such as choice, swan, etc.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ: ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਲ ਭਿਲਾਈ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ, ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਪਾਵਰ, ਭਾਰਤ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਕੰਪਨੀ ਤੇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਡ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਿਮਪਲੇਕਸ ਕਾਸਟਿੰਗ ਲਿਮਟਿਡ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਸੀਐਚਪੀਐਲ-ਡ੍ਰੀਮ-ਹੋਮਜ਼ ਚੌਹਾਨ ਹਾ hਸਿੰਗ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਮਾਈਨਿੰਗ ਐਨਐਮਡੀਸੀ, ਸਾ southਥ ਈਸਟਨ ਕੋਲਫੀਲਡਜ਼ ਪਾਵਰ ਐਨਟੀਪੀਸੀ, ਲੈਂਕੋ ਇਨਫਰਾਟੈਕ, ਕੇਐਸਕੇ ਐਨਰਜੀ ਵੈਂਚਰ, ਵੰਦਨਾ ਵਿਦਯਤ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਜਿੰਦਲ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ.
major companiesedit major companies with a presence in the state include metal bhilai steel plant, jindal steel and power, bharat aluminium company oil indian oil corporation, hindustan petroleum corporation limited engineering simplex casting ltd, real estate chpl-dream-homes chouhan housing pvt ltd. mining nmdc, south eastern coalfields power ntpc, lanco infratech, ksk energy ventures, vandana vidyut, chhattisgarh state power generation company, jindal power limited.

ਨਿਰਯਾਤ - ਸਾਲ 2009-10 ਵਿਚ ਕੁਲ ਨਿਰਯਾਤ 353.3 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ.
exportsedit total exports were us 353.3 million in 2009-10.

ਲਗਭਗ 75% ਨਿਰਯਾਤ ਭਿਲਾਈ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ urਰਲਾ, ਭਾਨਪੁਰੀ ਅਤੇ ਸਰਗੀਟੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
nearly 75% of exports comes from bhilai and the remaining from urla, bhanpuri and sirgitti.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਹੈਂਡਲੂਮ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਧਾਗਾ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦ, ਆਇਰਨ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸੀਮੈਂਟ, ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the major exports products include steel, handicrafts, handlooms, blended yarn, food and agri-products, iron, aluminium, cement, minerals and engineering products.

ਸੀਐਸਆਈਡੀਸੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ ਹੈ.
csidc chhattisgarh state industrial development corporation limited is the nodal agency of the government of chhattisgarh for export promotion in the state.

ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਐਡੀਟ ਛੱਤੀਸਗੜ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਕ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
tourismedit chhattisgarh, situated in the heart of india, is endowed with a rich cultural heritage and attractive natural diversity.

ਇਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕਾਂ, ਦੁਰਲੱਭ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ templesੰਗ ਨਾਲ ਉੱਕਰੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਬੁੱਧ ਸਥਾਨਾਂ, ਮਹਿਲਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਨੇ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਪਠਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the state is full of ancient monuments, rare wildlife, exquisitely carved temples, buddhist sites, palaces, water falls, caves, rock paintings and hill plateaus.

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਰਨੇ, ਗਰਮ ਝਰਨੇ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਮੰਦਰਾਂ, ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
there are many waterfalls, hot springs, caves, temples, dams and national parks and wildlife sanctuaries in chhattisgarh.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਡੀਟ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁ basicਲਾ ਸੂਚਕ 71.04 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ.
educationedit according to the census of 2011, chhattisgarh's literacy, the most basic indicator of education was at 71.04 percent.

liteਰਤ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ 60.59 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
female literacy is at 60.59 percent.

ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ, 2011 ਤੋਂ ਅੰਕੜੇ.
absolute literates and literacy rateedit data from census of india, 2011.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਐਡਿਟ ਬਸਤਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਸੁਰਗੁਜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਨਵੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ.
universitiesedit bastar vishwavidyalaya, is one of the new universities erected at the same time as surguja university.

ਬਸਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰ.
bastar university is bifurcated from pt.

ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਏਪੁਰ।
ravishankar shukla university, raipur.

ਛੱਤੀਸਗੜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਸੰਸਥਾਨ ਛੱਤੀਸਗੜ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ.
premier institutes in chhattisgarhedit there are a number of premier professional institutes in the state of chhattisgarh.

1 ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਰਾਏਪੁਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ informationਫ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਨਯਾ ਰਾਏਪੁਰ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਭਿਲਾਈ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ medicalਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਰਾਏਪੁਰ ਹਿਦਯਾਤੁੱਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਏਪੁਰ ਭਿਲਾਈ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦੁਰਗ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਭਿਲਾਈ ਸ਼੍ਰੀ. ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਿਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਐਂਡ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਭਲਾਈ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਭਲਾਈ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਭਲਾਈ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਰਾਏਪੁਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਭਿਲਾਈ ਗੁਰੂ ਘਸੀਦਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਇੰਦਰਾ ਕਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਖਹਿਰਾਗੜ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ, ਜਗਦਾਲਪੁਰ ਛੱਤੀਸਗੜ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਾਜਨੰਦਗਾਂਵ ਰੁੰਗਟਾ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਸ਼ਨ, ਭਿਲਾਈ, ਰਾਏਪੁਰ ਹੋਰ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਆਯੂਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਗਿਆਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਡਾ. ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਕਲਿੰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਡਿਤ ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਡਿਤ ਸੁੰਦਰਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਰਗੁਜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਈਸੀਐਫਏਆਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਾਏਪੁਰ ਗੁਰੂ ਘਸੀਦਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਗੁਰੂ ਘਸੀਦਾਸ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਰਾਜ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ।
1 indian institute of management raipur international institute of information technology naya raipur indian institute of technology bhilai all india institute of medical sciences, raipur hidayatullah national law university national institute of technology raipur bhilai institute of technology, durg christian college of engineering and technology, bhilai shri shankaracharya institute of technology & management, bhilai shri shankaracharya college of engineering and technology, bhilai shri shankaracharya engineering college, bhilai shri shankaracharya institute of professional management and technology, raipur shri shankaracharya institute of engineering & technology, bhilai guru ghasidas university, bilaspur indira kala sangeet university, khairagarh government engineering college, jagdalpur chattisgarh institute of technology, rajnandgaon rungta group of institution, bhilai, raipur other universitiesedit ayush & health sciences university chhattisgarh bilaspur university chhattisgarh swami vivekanand technical university dr. c. v. raman university indira gandhi krishi vishwa vidyalaya kalinga university pandit ravishankar shukla university pandit sundarlal sharma open university sarguja university icfai university raipur guru ghasidas universityedit guru ghasidas vishwavidyalaya is the central university of the chhattisgarh state.

1983 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਐਕਟ 2009 ਦੇ ਅਧੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
established in 1983, the university was centralized under the act 2009.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ: ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਸਨ ਜੋ 28 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ।
the first vice chancellor of the university after it got centralized was dr. lakshman chaturvedi, who retired on 28 february 2014.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੋ: ਅੰਜਿਲਾ ਗੁਪਤਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਹਨ।
at present, prof. anjila gupta is the vice chancellor.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀ.ਏ., ਬੀ.ਐੱਸ.ਸੀ., ਬੀ.ਟੈਕ, ਬੀ.ਈ., ਆਦਿ ਵਿਚ ਆਨਰਜ਼ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the university provides honors degree in various courses like ba, b.sc., b.tech, b.e., etc.

ਸਰਗੁਜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੁਰਗੁਜਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ ਅਧਿਨਿਅਮ ਨੰ.
sarguja universityedit surguja vishwavidyalaya was established and incorporated by chhattisgarh vishwavidyalaya adhiniyam no.

18 ਦਾ 2008.
18 of 2008.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਸਾਰਾਗੁਜਾ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਮਾਲੀਆ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਕੋਰੀਆ, ਸੁਰਗੁਜਾ ਅਤੇ ਜਸਪੁਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the territorial jurisdiction of the university is the entire surguja division comprising the revenue districts of koriya, surguja, and jaspur.

ਇਸ ਨੇ 2 ਸਤੰਬਰ, 2008 ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
it started functioning from 2 september 2008.

ਸੁਰਗੁਜਾ ਇਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ.
surguja is a fast-growing industrial area, having a large number of small industrial units.

ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਸਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੋਲਾ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ, ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ.
the jurisdiction is the nerve centre of business, especially coal, forestry, and natural resources, including medicinal trees.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ.
the region has a very rich historical and cultural heritage.

ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੀਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਯੋਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the university is situated in a tribally enriched, socially and economically challenged area of chhattisgarh.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਸਰਗੁਜਾ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
at present the university is partially residential and fully one, having its jurisdiction spread over the surguja revenue division.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 65 ਐਫੀਲੀਏਟਿਡ ਕਾਲਜ ਹਨ ਜੋ ਆਰਟਸ, ਸਾਇੰਸ, ਵਣਜ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕਾਨੂੰਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਫਾਰਮ ਜੰਗਲਾਤ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕੋਰਸਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
at present the university has 65 affiliated colleges offering various courses in arts, science, commerce, education, law, management, and social science as well as multidisciplinary courses such as environmental sciences, biotechnology, farm forestry, computer science and information technology.

ਅੰਬਿਕਾਪੁਰ ਕਸਬਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸੜਕ ਅਤੇ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
ambikapur town is a municipal corporation and is well connected with all parts of the country by road and rail also.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਐਸਈਸੀਆਰ ਦੇ ਦੁਰਗ, ਰਾਏਪੁਰ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਅਨੂਪੁਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
this town is connected with durg, raipur, bilaspur and anuppur of the south east central railway zone secr .

ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
the railway station is 4 km from town.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਕ ਆਵਾਜਾਈ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
frequent local transport is available for reaching the university.

ਨੇੜੇ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ 235 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਐਸਈਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਹੈ.
the nearest railway zone and main railway is bilaspur in the secr, 235 km away.

ਰਾਏਪੁਰ, ਛੱਤੀਸ਼ਗੜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 350 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
raipur, the capital of chhattishgarh is 350 km away which is the nearest airport.

ਦਰੀਮਾ ਦੀ ਇਕ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਅਜੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪੜਾਅ' ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ.
an airstrip in darima, which is just 10 km away is still in its developing stage and will cater to air traffic for the entire region.

ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੰਗਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਐਡਿਟ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਏਡਿਟ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼, ਕੇਂਦਰੀ ਕ੍ਰਿਕਲ, ਦਿ ਹਿਤਵਾੜਾ, ਦਿ ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ, ਨਾਈ ਦੁਨੀਆ, ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ, ਪੱਤਰਕਾ, ਨਵਭਾਰਤ, ਹਰਿਭੂਮੀ, ਉਤਕਲ ਮੇਲ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਏਅਰਟੈਲ, ਏਅਰਸੈਲ, ਬੀਐਸਐਨਐਲ, ਆਈਡੀਆ ਸੈਲਿularਲਰ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਮੋਬਾਈਲ, ਟਾਟਾ ਡੋਕੋਮੋ, ਵੋਡਾਫੋਨ, ਵੀਡੀਓਕਾਨ, ਜੀਓ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੋਂਗਰਾ ਟੀਵੀ ਏਅਰਟੈੱਲ ਡਿਜੀਟਲ ਟੀਵੀ, ਡਿਸ਼ ਟੀਵੀ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਡਿਜੀਟਲ ਟੀਵੀ, ਟਾਟਾ ਸਕਾਈ, ਵੀਡੀਓਕਾਨ ਡੀ 2 ਐਚ, ਬਿਗ ਟੀਵੀ ਰੇਡੀਓ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ 94.3 ਐਮਵਾਈਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਰੰਗੀਲਾ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ ਰੇਡੀਓ ਟਾਡਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆ outਟਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਬੀਬੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੈਕਸ-ਇੰਡੈਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖ ਇੰਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਨੋਟਿਸ ਐਡੀਟ ਰੈਫਰੈਂਸਸ ਐਡਿਟ ਬੁੱਕਸ ਛੱਤੀਸਗੜ. ਤੇ।
maharishi university mangment & technology bilaspuredit media and communicationsedit print media times of india, hindustan times, central chronicle, the hitavada, the statesman, dainik bhaskar, nai dunia, deshbandhu, patrika, navabharat, haribhumi, utkal mail telecommunications airtel, aircel, bsnl, idea cellular, reliance mobile, tata docomo, vodafone, videocon, jio television mongra tv airtel digital tv, dish tv, reliance digital tv, tata sky, videocon d2h, big tv radio all india radio 94.3 myfm radio rangeela radio mirchi radio tadka see alsoedit outline of chhattisgarh list of people from chhattisgarh outline of india bibliography of india index of india-related articles india wikipedia book notesedit referencesedit books on chhattisgarh .

—- € ਜਨਜਾਤੀ ਜਾਤੀਆਂ €, € 6, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-89559-32-8.
—- € tribes castes € , € 6, isbn 978-81-89559-32-8 .

—- € ‚, 1, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-89244-96-5 http www.scribd.com ਡਾਕ 72030961 ਡਾ-ਸੰਜੇ-ਐਲੁੰਗ-ਸੀਜੀ-ਕੀ-ਰਿਆਸਤੇ-ਜਮੀਂਦਰੀਆ-ਹਿੰਦੀ ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ," "ਦੇਸ਼ਬੰਦ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ," " ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, "ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਬਾਇਓਡਾਇਵਰਸਿਟੀ ਇਨ ਬਿ chhattisgarhਟੀਫੁੱਲ ਐਂਡ ਬੈਨਟੀਫੁੱਲ ਸਟੱਡੀ" ਰਮੇਸ਼ ਦੀਵਾਨਗਨ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਟੁਟੇਜਾ, "ਛੱਤੀਸਗੜ ਸਮਗਰਾ" ਸੀ.ਕੇ.
—- € ‚ , 1, isbn 81-89244-96-5 http www.scribd.com doc 72030961 dr-sanjay-alung-cg-ki-riyaste-jamindariya-hindi deshbandhu publication division, " " deshbandhu publication division, " " deshbandhu publication division, "chhattisgarh beautiful & bountiful study in biodiversity of chhattisgarh " ramesh dewangan & sunil tuteja, "chhattisgarh samagra" c.k.

ਚੰਦਰਕਰ, "ਛੱਤੀਸਗੜੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼" .... ਸੀ.ਕੇ.
chandrakar, "chhattisgarhi shabadkosh" .... c.k.

ਚੰਦਰਕਰ, "ਮਾਣਕ ਛੱਤੀਸਗੜੀ ਵਿਆਕਰਣ" ਸੀ.ਕੇ.
chandrakar, "manak chhattisgarhi vyakaran" c.k.

ਚੰਦਰਕਰ, "ਛੱਤੀਸਗੜੀ ਮੁਹਾਵਾੜਾ ਕੋਸ਼" ਲਾਰੈਂਸ ਬੱਬ, "ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿ ਦਿਵਿਨ ਹਾਇਰਰਚੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂਵਾਦ" ਸੌਰਭ ਦੂਬੇ, ਸਤਨਾਮਿਸ ਰਾਮਦਾਸ ਲੇਲੇ 'ਤੇ "ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ," ਅਸਟਪਚਲ ਪੇਸਟ, "ਰਮਪ ਇਨ ਨਾਮ" , ਰਮਨਮ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਅਛੂਤ ਧਰਮ "ਚਡ ਬਾauਮਨ," ਸਤਨਾਮ ਹਿੰਦੂ ਸਤਨਾਮਿਸ, ਭਾਰਤੀ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਧਰਮ ਦੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਇੰਡੀਆ ਪੀ.ਐੱਚ.
chandrakar, "chhattisgarhi muhawara kosh" lawrence babb, "the divine hierarchy popular hinduism in central india" saurabh dube, "untouchable pasts religion, identity and power among a central indian community, " on the satnamis ramdas lamb, "rapt in the name ramnamis, ramnam and untouchable religion in central india" chad bauman, "identifying the satnam hindu satnamis, indian christians and dalit religion in colonial chhattisgarh, india ph.

ਡੀ. ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ, ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਥੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸੈਮੀਨਰੀ, 2005 "ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਚ ਐਲ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸਰਕਾਰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਐਂਟਰੀ ਛੱਤੀਸਗੜ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਵਿਖੇ ਛੱਤੀਸਗੜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਉਚਾਰਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ, ਆਈਜਾਉਲ ਇਸਦੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ.
d. dissertation, princeton theological seminary, 2005 "list of books by prof h. l. shukla external linksedit government the official site of the government of chhattisgarh general information chhattisgarh britannica entry chhattisgarh at dmoz geographic data related to chhattisgarh at openstreetmap mizoram english pronunciation is one of the states of northeast india, with aizawl as its capital city.

ਨਾਮ ਮੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜ਼ੋ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਭੂਮੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਜੋਰਮ "ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the name is derived from mi people , zo lofty place, such as a hill and ram land , and thus mizoram implies "land of the hill people".

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਇਹ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੱਤ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਿੱਕਮ, ਅੱਠ ਭੈਣ ਰਾਜ, ਅਰਥਾਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਅਸਾਮ, ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ.
in the northeast, it is the southern most landlocked state sharing borders with three of the seven, now with the addition of sikkim, eight sister states, namely tripura, assam, manipur.

ਰਾਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਗੁਆਂ .ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀ 722 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the state also shares a 722 kilometre border with the neighbouring countries of bangladesh and myanmar.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਜੋਰਮ ਪਹਿਲਾਂ 1972 ਤੱਕ ਅਸਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
like several other northeastern states of india, mizoram was previously part of assam until 1972, when it was carved out as a union territory.

ਇਹ 20 ਫਰਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਦਮ ਅੱਗੇ, ਭਾਰਤ ਦਾ 23 ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।
it became the 23rd state of india, a step above union territory, on 20 february 1987.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,091,014 ਸੀ।
mizoram's population was 1,091,014, according to a 2011 census.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
it is the 2nd least populous state in the country.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਲਗਭਗ 21,087 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
mizoram covers an area of approximately 21,087 square kilometres.

ਰਾਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 91% ਜੰਗਲ ਹੈ.
about 91% of the state is forested.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 95% ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਮੂਲ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ।
about 95% of current mizoram population is of diverse tribal origins who settled in the state, mostly from southeast asia, over waves of migration starting about the 16th century but mainly in the 18th century.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ.
this is the highest concentration of tribal people among all states of india, and they are currently protected under indian constitution as a scheduled tribe.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਬਹੁਮਤ 87% ਹੈ।
mizoram is one of three states of india with a christian majority 87% .

ਇਸ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੈਸਬਿਟਰਿਅਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬੈਪਟਿਸਟ.
its people belong to various denominations, mostly presbyterian in its north and baptists in south.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਇਕ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਝਟਪਟ ਅਤੇ ਬਰਨ ਝੂਮ ਜਾਂ ਸ਼ਿਫਟਿੰਗ ਕਾਸ਼ਤ, ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ.
mizoram is a highly literate agrarian economy, but suffers from slash-and-burn jhum or shifting cultivation, and poor crop yields.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਝੂਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
in recent years, the jhum farming practices are steadily being replaced with a significant horticulture and bamboo products industry.

ਸਾਲ 2012 ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 991 ਕਰੋੜ ਯੂ.ਐੱਸ.
the state's gross state domestic product for 2012 was estimated at ,991 crore us 1.0 billion .

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਲਗਭਗ 20% ਆਬਾਦੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ 35% ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬੀ ਹੈ.
about 20% of mizoram's population lives below poverty line, with 35% rural poverty.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 871 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਐਨਐਚ -54 ਅਤੇ ਐਨਐਚ -150 ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਮ ਅਤੇ ਮਨੀਪੁਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the state has about 871 kilometres of national highways, with nh-54 and nh-150 connecting it to assam and manipur respectively.

ਇਹ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਬਿੰਦੂ ਵੀ ਹੈ.
it is also a growing transit point for trade with myanmar and bangladesh.

ਮਿਸ਼ੋਰਮ ਸ਼ਬਦ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤਿੰਨ ਮਿਜ਼ੋ ਸ਼ਬਦਾਂ- ਮਿ, ਜ਼ੋ ਅਤੇ ਰੈਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
etymology the term mizoram is derived from three mizo words-mi, zo and ram.

ਮਿਜ਼ੋ ਵਿਚ 'ਮੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਲੋਕ' ਅਤੇ 'ਰਾਮ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਧਰਤੀ'.
'mi' in mizo means 'people' and 'ram' means 'land'.

'ਜ਼ੋ' ਸ਼ਬਦ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੈ.
there is dispute on the term 'zo'.

ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਜ਼ੋ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਹਾਈਲੈਂਡ' ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ'.
according to one view, 'zo' means 'highland' or hill and mizoram means 'land of the hill people'.

ਬੀ. ਲਲਥੰਗਲਿਆਨਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਜ਼ੋ' ਦਾ ਅਰਥ 'ਠੰਡਾ ਖੇਤਰ' ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਮਿਜ਼ੋ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
b. lalthangliana says 'zo' may also mean 'cold region' and therefore, mizo signifies people of the cold region.

ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਜ਼ੋ ਦਾ ਉੱਤਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਹੱਸਮਈ ਹੈ.
history the origin of the mizos, like those of many other tribes in the northeastern india, is shrouded in mystery.

ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂ ethnicੀ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁੱਕਸ ਜਾਂ ਕੁਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ ਸੀ.
the people living in the mizo hills were generally referred to as the cucis or kukis by their neighbouring ethnic groups which was also a term adopted by the british writers.

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ 'ਕੂਕੀਜ਼ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁ knownਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ', ਨੂੰ ਇਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the claim that 'the kukis are the earliest known residents of the mizo hills area,' must be read in this light.

"ਮੀਜੋ" ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਬੀਲੇ ਅੱਜ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਭਗ 1500 ਸਾ.ਯੁ. ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਤਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂ .ੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
the majority of the tribes classified as "mizo" today most likely migrated to their present territories from the neighbouring countries in several waves, starting around 1500 ce.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਜ਼ੋ ਗੋਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
before the british raj, the various mizo clans lived in autonomous villages.

ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਗਿਰਜਾਵਾਦੀ ਮਿਜ਼ੋ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਉੱਘੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ.
the tribal chiefs enjoyed an eminent position in the gerontocratic mizo society.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਬਕਲੇਨਾਂ ਨੇ ਸਲੈਸ਼ ਅਤੇ ਬਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤੀ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ.
the various clans and subclans practised slash-and-burn, locally called jhum cultivation - a form of subsistence agriculture.

ਮੁਖੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਨੀਪੁਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਹੇ।
the chiefs were the absolute rulers of their respective clans' territories ram , although they remained under the nominal political jurisdictions of the rajas of manipur, tripura and burma.

ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਕਬਾਇਲੀ ਛਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰ-ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਨ.
there were many instances of tribal raids and head-hunting led by the village chieftains.

ਸਿਰ-ਸ਼ਿਕਾਰ ਇਕ ਅਭਿਆਸ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨਾ, ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਗੋਤ ਦੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱ cuttingਣੇ, ਇਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
head-hunting was a practice which involved ambushing, taking slaves and cutting off the heads of fighters from the enemy tribe, bringing it back, and displaying it at the entrance of the tribal village.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਗ 1840 ਤੋਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਛਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਵਾਦ ਸੰਬੰਧੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਹਨ.
british era 1840s to 1940s some of the earliest records of raids and intertribal conflicts are from the early 19th century.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਬਲੈਕਵੁੱਡ ਨੇ ਸੰਨ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਆਪਣੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਲੀਅਨ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
captain blackwood of britain in the 1840s, during colonial times, marched into mizo hills with his troops to punish a palian tribal chief for raiding british interests in india.

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਪਟਨ ਲੇਸਟਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲੁਸੀ ਗੋਤ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਮਿਜੋਰਮ ਹੈ.
few years later, captain lester was wounded in a battle with lusei tribe in the region that is now mizoram.

1849 ਵਿਚ, ਇਕ ਲੁਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਛਾਪੇ ਵਿਚ 29 ਥਹਡੋਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 42 ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 1849, a lusei tribe raid killed 29 thahdos tribe people and added 42 captives to their clan.

ਕਰਨਲ ਲਿਸਟਰ ਨੇ 1850 ਵਿਚ, ਥਸੀਡੋਸ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਲੁਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਲਾ ਕਿਹਾ, 800 ਕਬਾਇਲੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 400 ਥਾਹਡੋ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ.
colonel lister responded in 1850, with co-operation of thahdos tribe, against lusei tribe, historically called the first british invasion, burning down a village of 800 tribal houses and freeing 400 thahdos captives.

ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੁੱਟਾਂ, ਗੁਲਾਮਾਂ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਛਾਪੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹਨ.
british historical records on mizo hills state similar inter-ethnic tribal raids for loot, slaves and retaliatory battles continued for decades.

ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀਆਂ 1895 ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਆਂ. ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰ-ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ.
the mizo hills formally became part of british india in 1895, and practices such as head-hunting were banned in mizoram as well as neighbouring regions.

ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀਆਂ 1898 ਵਿਚ ਲੁਸ਼ਾਈ ਪਹਾੜੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਆਈਜ਼ੌਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸੀ.
north and south mizo hills became part of the assam province in 1898 as the lushai hills district, with aizawl as headquarters.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲਗਭਗ 60 ਸਰਦਾਰ ਸਨ.
at the time of the british conquest, there were around 60 chiefs.

ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਯਿਸੂ ਮਸੀਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਈਸਾਈ ਬਣ ਗਈ।
after christian missionaries arrived with the gospel of jesus christ, the majority of the population became christians over a period of time in the first half of the 20th century.

1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕਬਾਇਲੀ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 200 ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
post 1947 by the time india gained independence from the british empire, the number of tribal chiefs had increased to over 200.

ਮਿਜ਼ੋ ਵਿਚਲੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿਜ਼ੋ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਕਬਾਇਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।
the educated elites among the mizos campaigned against the tribal chiefdom under the banner of mizo union.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਸਾਮ-ਲੁਸ਼ਾਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ, 1954 ਦੇ ਤਹਿਤ 259 ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
as a result of their campaign, the hereditary rights of the 259 chiefs were abolished under the assam-lushai district acquisition of chief's rights act, 1954.

ਅਸਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਜ਼ੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
village courts were re-implemented in mizo region along with other parts of assam.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ।
all of these regions were frustrated by these arrangements and centralised assam governance.

ਮਿਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੂਤਮ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾਕਾਫੀ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ।
the mizos were particularly dissatisfied with the government's inadequate response to the mautam famine.

ਮਿਜ਼ੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਲ ਫਰੰਟ, 1959 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਸੰਸਥਾ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ, ਮਿਜ਼ੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਐਮ ਐਨ ਐੱਫ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ 1961 ਵਿਚ.
the mizo national famine front, a body formed for famine relief in 1959, later developed into a new political organisation, the mizo national front mnf in 1961.

ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਦਾ ਦੌਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਐਮ ਐਨ ਐਫ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮੰਗੀ।
a period of protests and armed insurgency followed in the 1960s, with mnf seeking independence from india.

1971 ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ 1972 ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ।
in 1971, the government agreed to convert the mizo hills into a union territory, which came into being as mizoram in 1972.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ 1986 ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਐਮਐਨਐਫ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਿਜੋਰਮ ਨੂੰ 1987 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਰਾਜ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
following the mizoram peace accord 1986 between the government and the mnf, mizoram was declared a full-fledged state of india in 1987.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਇਕ ਇਕ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ।
mizoram got two seats in the parliament, one each in the lok sabha and in the rajya sabha.

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the region has been peaceful in recent decades.

2006 ਤੋਂ 2013 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਿੰਸਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਵਿੱਚ 0.2 ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 0 ਤੋਂ 2 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
between 2006 and 2013, between 0 and 2 civilians have died each year from any protest-related violence or less than 0.2 people per 100,000 .

ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਮੌਤ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 7.9 ਰਹੀ ਹੈ.
the world's average annual death rate from intentional violence, in recent years, has been 7.9 per 100,000 people.

ਭੂਗੋਲ ਮਿਜੋਰਮ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭੂਮੀ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ 722 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੀਪੁਰ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਹਨ।
geography mizoram is a landlocked state in north east india whose southern part shares 722 kilometres long international borders with myanmar and bangladesh, and northern part share domestic borders with manipur, assam and tripura.

ਇਹ 21,087 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 8,142 ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ.
it is the fifth smallest state of india with 21,087 km2 8,142 sq mi .

ਇਹ 'ਐਨ ਤੋਂ' ਐਨ ਤੱਕ ਅਤੇ 'ਈ ਤੋਂ' ਈ ਤਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ.
it extends from 'n to 'n, and 'e to 'e.

ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਖੰਡੀ ਰਾਜ ਲਗਭਗ ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the tropic of cancer runs through the state nearly at its middle.

ਅਧਿਕਤਮ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਦੀ ਦੂਰੀ 285 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ 115 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the maximum north-south distance is 285 km, while maximum east-west stretch is 115 km.

ਮਿਜੋਰਮ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਵਾਦੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ.
mizoram is a land of rolling hills, valleys, rivers and lakes.

21 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਚਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਰਾਜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ.
as many as 21 major hill ranges or peaks of different heights run through the length and breadth of the state, with plains scattered here and there.

ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ heightਸਤਨ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 1000 ਮੀਟਰ 3,300 ਫੁੱਟ ਹੈ.
the average height of the hills to the west of the state are about 1,000 metres 3,300 ft .

ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ 1,300 ਮੀਟਰ 4,300 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਵੱਧਦੇ ਹਨ.
these gradually rise up to 1,300 metres 4,300 ft to the east.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਰੇਂਜ ਹਨ ਜੋ 2,000 ਮੀਟਰ 6,600 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
some areas, however, have higher ranges which go up to a height of over 2,000 metres 6,600 ft .

ਫਾਵਾਂਗਪੁਈ ਤਿਲੰਗ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਨੀਲੀ ਪਹਾੜੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 2,210 ਮੀਟਰ 7,250 ਫੁੱਟ ਹੈ.
phawngpui tlang also known as the blue mountain, situated in the south-eastern part of the state, is the highest peak in mizoram at 2,210 metres 7,250 ft .

ਰਾਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 76% ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, 8% ਫਸਲੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੈ, 3% ਬੰਜਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਅਤੇ ਬਿਜਾਈ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਬਾਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
about 76% of the state is covered by forests, 8% is fallows land, 3% is barren and considered uncultivable area, while cultivable and sown area constitutes the rest.

ਸਲੈਸ਼ ਐਂਡ ਬਰਨ ਜਾਂ ਝੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ, ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
slash-and-burn or jhum cultivation, though discouraged, remains in practice in mizoram and affects its topography.

ਜੰਗਲਾਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ 2015 ਆਪਣੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as per state of forest report 2015 states with maximum forest cover as percentage of their own geographical area.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 88.93% ਜੰਗਲਾਤ ਰਿਹਾ.
mizoram being the highest 88.93% forest.

ਮਿਜੋਰਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਜ਼ੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਲੰਬੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸਮਤਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ, ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉਪ-ਸਮਾਨ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਤੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿੰਕਲੀਨਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਉੱਚੇ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ.
mizoram terrain is, according to geological survey of india, an immature topography, and the physiographic expression consists of several almost north-south longitudinal valleys containing series of small and flat hummocks, mostly anticlinal, parallel to sub-parallel hill ranges and narrow adjoining synclinal valleys with series of topographic highs.

ਪੱਛਮੀ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਆਮ ਭੂਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਾ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਟੀਓਪਿਨ ਫਾਲਤੂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਟਿਪਮ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the general geology of western mizoram consists of repetitive succession of neogene sedimentary rocks of surma group and tipam formation viz.

ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ, ਸਿਲਟਸਨ, ਚਿੱਕੜ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈੱਲ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਜੇਬ.
sandstone, siltstone, mudstone and rare pockets of shell limestone.

ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਬੈਰਲ ਸਮੂਹ ਹੈ.
the eastern part is barail group.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਜ਼ੋਨ v ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ।
mizoram, lies in seismic zone v, according to the india meteorological department as with other northeastern states of india, this means the state has the highest risk of earthquakes relative to other parts of india.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਛਿੰਟੁਈਪੁਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਦਾਨ, ਕੋਲੋਡੀਨ ਜਾਂ ਚਿਮਟੁਪੂਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the biggest river in mizoram is chhimtuipui, also known as kaladan, kolodyne or chimtuipui.

ਇਹ ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਚਿਨ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਾਇਹਾ ਅਤੇ ਲੌਂਗਟਲਾਈ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਵਾਪਸ ਬਰਮਾ ਦੇ ਰੱਖਾਈਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it originates in chin state in burma and passes through saiha and lawngtlai districts in the southern tip of mizoram, goes back to burma's rakhine state.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਹਨ- ਤਲਾੰਗ, ਟੂਟ, ਟਿirਰੀਅਲ ਅਤੇ ਤੁਈਵਾਲ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੈਚਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਬਾਰਕ ਨਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
although many more rivers and streams drain the hill ranges, the most important and useful rivers are the tlawng, tut, tuirial and tuivawl which flow through the northern territory and eventually join the barak river in cachar district.

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕੋਮਲ ਡਰੇਨੇਜ ਗਰੇਡੀਐਂਟ ਹੈ.
the rivers have a gentle drainage gradient particularly in the south.

ਪਾਲਕ ਝੀਲ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ ਅਤੇ 30 ਹੈਕਟੇਅਰ 74 ਏਕੜ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੈ.
the palak lake is the biggest in mizoram and covers 30 hectares 74 acres .

ਝੀਲ ਦੱਖਣੀ ਮਿਜੋਰਮ ਦੇ ਸਾਇਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the lake is situated in saiha district of southern mizoram.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੀਲ ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
it is believed that the lake was created as a result of an earthquake or a flood.

ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਡੂੰਘੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ.
the local people believe that a submerged village remains intact deep under the waters.

ਟਾਮ ਦਿਲ ਝੀਲ ਆਈਜ਼ੌਲ ਤੋਂ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 53 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ਹੈ.
the tam dil lake is a natural lake situated 85 kilometres 53 mi from aizawl.

ਦੰਤਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੌਦਾ ਇਕ ਵਾਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ.
legend has it that a huge mustard plant once stood in this place.

ਜਦੋਂ ਪੌਦਾ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਛਿੜਕਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੈੱਟਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਲਾਅ ਬਣਾਇਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਝੀਲ'.
when the plant was cut down, jets of water sprayed from the plant and created a pool of water, thus the lake was named dil which means of 'lake of mustard plant'.

ਅੱਜ ਝੀਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ.
today the lake is an important tourist attraction and a holiday resort.

ਮਿਜ਼ੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਝੀਲ, ਰਿਹ ਦਿਲ, ਵਿਡੰਬਨੀ ironੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ-ਬਰਮਾ ਬਾਰਡਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the most significant lake in mizo history, rih dil, is ironically located in burma, a few kilometres from the indo-burma border.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਛੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਪਾਈਰਲ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ.
it was believed that the departed souls pass through this lake before making their way to pialral or heaven.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਰਾਜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ 3 ਪਾਸੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਪਾਸਾ ਘਰੇਲੂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ .ੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
mizoram is also called as peninsula state as it has 3 sides covered with international land and one side covered with domestic land.

ਮੌਸਮ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਹਲਕਾ ਮੌਸਮ ਹੈ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 29 68 ਤੋਂ 84 ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 7 ਤੋਂ 22 45 ਤੋਂ 72 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
climate mizoram has a mild climate, being relatively cool in summer 20 to 29 68 to 84 with winter temperatures ranging from 7 to 22 45 to 72 .

ਇਹ ਖੇਤਰ ਮੌਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਖੁਸ਼ਕ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਮਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
the region is influenced by monsoons, raining heavily from may to september with little rain in the dry cold season.

ਮੌਸਮ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ stateਸਤਨ ਰਾਜ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ 254 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the climate pattern is moist tropical to moist sub-tropical, with average state rainfall 254 centimetres 100 in per annum.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਈਜ਼ੌਲ ਵਿਚ, ਲਗਭਗ 215 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 85 ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਲੂੰਗਲੀ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 350 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ 140 ਵਿਚ ਬਾਰਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ.
in the capital aizawl, rainfall is about 215 centimetres 85 in and in lunglei, another major centre, about 350 centimetres 140 in .

ਰਾਜ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਥੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਅਤੇ ਭੂਚਾਲ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
the state is in a region where cyclones and landslides can cause weather-related emergencies.

ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੁੱਲ 1,594,000 ਹੈਕਟੇਅਰ 3,940,000 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਦਾ ਜੰਗਲਾਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ 90.68% ਜੰਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ 2011 ਅਨੁਸਾਰ.
biodiversity mizoram has the third highest total forest cover with 1,594,000 hectares 3,940,000 acres , and highest percentage area 90.68% covered by forests, among the states of india, according to 2011 forest survey of india.

ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਸੈਮੀ ਐਵਰਗ੍ਰੀਨ, ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਨਮੀ ਡਿੱਗੀ, ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਬ੍ਰਾਡਲੀਵੇਡ ਹਿੱਲ ਅਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਬਨਸਪਤੀ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
tropical semi evergreen, tropical moist deciduous, subtropical broadleaved hill and subtropical pine forests are the common vegetation types found in mizoram.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਾਂਸ ਆਮ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 9,245 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ 44% ਖੇਤਰ ਬਾਂਸ ਦਾ ਹੈ.
bamboo is common in the state, typically intermixed with other forest vegetation about 9,245 km2 44% of state's area is bamboo bearing.

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ coveredਕੀਆਂ 67% ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ 15% ਵਾਧੂ ਰਾਖਵੇਂ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
the state and central governments of india have cooperated to reserve and protect 67% of the land covered by forests, and additional 15% by management.

ਸਿਰਫ 17% ਜ਼ਮੀਨ ਕਾਸ਼ਤ, ਉਦਯੋਗ, ਖਣਨ, ਮਕਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਗੈਰ-ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ.
only 17% of the land is non-forested area for cultivation, industry, mining, housing and other commercial human activity.

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 91% ਹਿੱਸਾ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ byੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
satellite data suggests 91% of state's geographical area is covered by forests.

ਝੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ, ਜਾਂ ਸਲੈਸ਼ ਐਂਡ ਬਰਨ ਅਭਿਆਸ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ coverੱਕਣ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ.
jhum cultivation, or slash-and-burn practice, were a historic tradition in mizoram and a threat to its forest cover.

ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਨਾਨਾਸ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤੋਂ ਘਟੀ ਹੈ.
this practice has reduced in recent decades from a government supported initiative to support horticultural crops such as pineapple and banana plantations.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਪੰਛੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ.
mizoram is host to numerous species of birds, wildlife and flora.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 640 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਲਹਿਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਹਨ.
about 640 species of birds have been identified in the state, many of which are endemic to himalayan foothills and southeast asia.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 27 ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ 8 ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਨ।
of the birds found in mizoram forests, 27 are on worldwide threatened species list and 8 are on critically endangered list.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਫਾਸਿਨੀਡੇ, ਅਨਾਟਿਡੇ, ਸਿਕੋਨੀਡੇ, ਥਰੇਸਕੋਰਨਾਈਡੀਡੇ, ਅਰਡੀਡੀਏ, ਪੇਲੇਕਨੀਡੀ, ਫਲਾਕਰੋਸੀਡੀ, ਫਾਲਕੋਨਾਈ, ਏਸੀਪੀਟ੍ਰਿਡੀ, ਟਾਰਡੀਡਾ, ਬਰੈਨੀਡੇਡ, ਬੁਰੀਨੀਡਾਇਡ, ਜੈਸਨੀਡਾਇਡ, ਜੈਸਨੀਡਾਇਡ, ਜੈਕਨੀਡਾ , ਕੁਕੂਲਿਡੇ, ਸਟ੍ਰਿਗਿਡੇ, ਕੈਪ੍ਰੀਮੂਲਗਿਡੇ, ਅਪੋਡੀਡੇ, ਅਲਸੀਡਿਨੀਡੇ, ਮੇਰੋਪੀਡੀ, ਬੁਸੇਰੋਟਿਡੇ, ਰਾਮਫਸਟੀਡੇ, ਪਿਕਡੇ, ਪਿਟੀਡੇਈ, ਲਾਨਿਡੇਈ, ਕੈਂਫੇਫਾਈਡੇ, ਡਿਕ੍ਰੁਡੀਡਾ, ਕੋਰਵਿਡਾ, ਸਿਰੀਡੀ, ਸਿਸਿਓਲਿਡੇ, ਸਿਸਿਓਲਿਡੇ, ਸਿਸੀਡੋਡੀ, ਸੀਨੀਓਲਾਈਡੇ , ਪਲੋਸੀਡੀ, ਮੋਟਾਸੀਲਿਡੇ, ਫਰਿੰਗਿਲਡੀਏ, ਨੇਕਟਰਿਨੀਡੀਏ ਅਤੇ ਮਸਕੈਪੀਡੀਏ.
prominent birds spotted in mizoram include those from the families of phasianidae, anatidae, ciconiidae, threskiornithidae, ardeidae, pelecanidae, phalacrocoracidae, falconidae, accipitridae, otididae, rallidae, heliornithidae, turnicidae, burhinidae, charadriidae, scolopacidae, jacanidae, laridae, columbidae, psittacidae, cuculidae, strigidae, caprimulgidae, apodidae, alcedinidae, meropidae, bucerotidae, ramphastidae, picidae, pittidae, laniidae, campephagidae, dicruridae, corvidae, paridae, hirundinidae, cisticolidae, pycnonotidae, sylviidae, timaliidae, sittidae, sturnidae, turdidae, dicaedae, chloropseidae, ploceidae, motacillidae, fringillidae, nectariniidae and muscicapidae.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
each of these families have many species.

ਇਹ ਰਾਜ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ.
the state is also host to a variety of fauna, just like its sister northeastern indian states.

ਮਿਜੋਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਲੋਰੀਸ ਨਾਈਕਟਾਈਸਬਸ ਕੂਕੈਂਗ, ਲਾਲ ਸਰੋ ਰਾਜ ਰਾਜ ਜਾਨਵਰ ਕੈਪਰੀਕੋਰਨੀਸ ਰੁਬੀਡਸ, ਗੋਰਲ ਨਿਮੋਹੈਡਸ ਗੋਰਲ, ਟਾਈਗਰ ਪੈਂਥੀਰਾ ਟਾਈਗਰਿਸ, ਚੀਤੇ ਪੈਂਥੀਰਾ ਪਾਰਡਸ, ਬੱਦਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੀਤੇ “ਨਿਓਫੈਲਿਸ ਨੇਬੂਲੋਸੀ”, ਚੀਤੇ ਦੀ ਬਿੱਲੀ ਪ੍ਰਿਯੋਨਿਲਸ ਬਲੈਕਿਓਰਿਅਨ, ਬਿਓਸਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਥਾਈਬੇਟੈਨਸ
mammal species observed in the mizoram forests include slow loris nycticebus coucang , red serow the state animal capricornis rubidus , goral nemorhaedus goral , tiger panthera tigris , leopard panthera pardus , clouded leopard "neofelis nebulosi" , leopard cat prionailurus bengalensis , and asiatic black bear ursus thibetanus .

ਵੇਖੇ ਗਏ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੰਪ-ਟੇਲਡ ਮੈਕੈਕ ਮਕਾਕਾ ਆਰਕਟੋਇਡਜ਼, ਹੂਲੌਕ ਗਿਬਨ ਹਾਈਲੋਬੇਟਸ ਹੂਲੌਕ, ਫਾਇਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦਾ ਬਾਂਦਰ ਟ੍ਰੈਚਪੀਥੀਕਸ ਫੈਰੇਈ ਅਤੇ ਕੈਪਡ ਲੰਗੂਰ ਟ੍ਰੈਚਪੀਥੀਕਸ ਪਾਈਲੇਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
primates seen include stump-tailed macaque macaca arctoides , hoolock gibbon hylobates hoolock , phayre's leaf monkey trachypithecus phayrei and capped langur trachypithecus pileatus .

ਇਹ ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੀਪੁਣੇ, ਦੁਪਹਿਰ, ਮੱਛੀ ਅਤੇ invertebrates ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
the state is also home to many reptiles, amphibians, fish and invertebrates.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੌਮੀ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਛੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੈਚਿ .ਚਰ ਹਨ - ਬਲਿ mountain ਮਾਉਂਟਨ ਫਾਗਨਗੁਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਡੈਂਪਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਲੇਂਗਟੇਂਗ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਮੋਰਲੇਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ, ​​ਨੇਗੇਂਗੁਈ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਤਾਵੀ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਅਤੇ ਥੌਰੰਗਟਲੰਗ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ.
the state has two national parks and six wildlife sanctuaries - blue mountain phawngpui national park, dampa tiger reserve largest , lengteng wildlife sanctuary, murlen national park, ngengpui wildlife sanctuary, tawi wildlife sanctuary, khawnglung wildlife sanctuary, and thorangtlang wildlife sanctuary.

ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,091,014 ਹੈ 552,339 ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 538,675 maਰਤਾਂ ਨਾਲ.
demographics mizoram has a population of 1,091,014 with 552,339 males and 538,675 females.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ 22.8% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਜੋਰਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
this reflects a 22.8% growth since 2001 census still, mizoram is second least populated state of india.

ਰਾਜ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ 6 fe6 isਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਪਾਤ 40 than than ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
the sex ratio of the state is 976 females per thousand males, higher than the national ratio 940.

ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ 52 ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the density of population is 52 persons per square kilometre.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 91.33 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ 74.04 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੂਜੀ ਸਰਬੋਤਮ ਹੈ।
the literacy rate of mizoram in 2011 was 91.33 per cent, higher than the national average 74.04 per cent, and second best among all the states of india.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 52% ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ thanਸਤ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ.
about 52% of mizoram population lives in urban areas, much higher than india's average.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਆਬਾਦੀ ਆਈਜ਼ੋਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ.
over one third of the population of mizoram lives in aizawl district, which hosts the capital.

ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਮਿਜੋਰਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਕਈਂ ਜਾਤੀਗਤ ਗੋਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
ethnic groups the great majority of mizoram's population consists of several ethnic tribes who are either culturally or linguistically linked.

ਇਹ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਜ਼ੋਸ ਮੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹਿੱਲ ਮਿਜ਼ੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀ ਹੈ.
these ethnic groups are collectively known as mizos mi means people, zo means hill mizo thus is hillmen .

ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ, ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ.
mizo people are spread throughout the northeastern states of india, burma and bangladesh.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਨਗਣਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
they belong to numerous tribes however, to name a particular tribe as the largest is difficult as no concrete census has ever been undertaken.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਮਿਜੋ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜੱਥਾ ਟੀਆਓ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿਚ ਵਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
sometime in the 16th century ce, the first batch of mizo crossed tiau river and settled in mizoram and they were called as kukis by bengalis.

ਸ਼ਬਦ ਕੂਕੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਹਾੜੀ ਟ੍ਰੈਕਟ ਦੇ ਵਸਨੀਕ.
the term kuki mean the inhabitants of the interior and inaccessible mountain tracts.

ਕਦੀ-ਕਦੀ ਕੂਕੀ-ਚਿਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੁੱਪ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਨੂੰ ਓਲਡ ਕੁਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਬਿਏਟ ਅਤੇ ਹਰੰਗਖੋਲ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬੈਚ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਲੂਸ਼ੀ ਜਾਂ ਲੁਸੀ, ਪਾਈਟ, ਲਾਇ, ਮਾਰਾ, ਰਾਲਟੇ, ਹਮਰ, ਥਦੌ, ਸ਼ੈਂਡਸ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ .
sometimes grouped as kuki-chin tribes,the first batch were called old kukis which are the biate and the hrangkhol and the second batch that followed include lushei or lusei , paite, lai, mara, ralte,hmar, thadou, shendus, and several other.

ਇਹ ਗੋਤ ਅਨੇਕਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੋਤ ਹੋਰ ਉਪ-ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਹਮਰ ਨੂੰ ਥੀਕ, ਫੈਹਰੀਅਮ, ਲੁੰਗਟਾਉ, ਦਰੰਗਵੌਨ, ਖਾਬਬੰਗ, ਜ਼ੋਟੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these tribes are subdivided into numerous clans, and these clans are further sub-divided into sub-clans, for example the hmars are divided into thiek, faihriem, lungtau, darngawn, khawbung, zote and others.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
these clans sometimes have slight linguistic differences.

ਬਰੂ ਰੇਅੰਗ, ਚਕਮਾ, ਤੰਚੰਗਿਆ, ਚਿਨ ਮੂਲ ਉੱਤਰੀ ਅਰਾਕਾਨ ਪਹਾੜ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਕੂਕੀ ਗੋਤ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਹਨ।
the bru reang , chakma, tanchangya, chin origin of northern arakan mountain, are some non-kuki tribes of mizoram, with some suggestion that some of these are indo-aryan in their origins.

bnei menashe ਗੋਤ ਨੇ ਯਹੂਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
the bnei menashe tribe claim jewish descent.

ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਆਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the diversity of tribal groups reflects the historical immigration patterns.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਉਪ-ਕਬੀਲੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ, ਲਗਾਤਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ.
different tribes and sub-tribes arrived in the present mizoram, in successive waves and settled down in different parts of the state.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਛਾਪੇ, ਛਾਪਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਵਾਦੀ ਝਗੜੇ ਸਨ.
further, as they arrived, there were raids, fear of raids and intertribal feuds.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ.
the resulting isolation and separation created numerous tribes and sub-tribes.

ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੋਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਨਾਮ ਪਿਛੇ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the mizo people usually suffix their descriptive given names with their tribe.

ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ.
other than tribal groups, other ethnic groups inhabit mizoram.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨੇਪਾਲੀ ਗੋਰਖਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਈਜ਼ੌਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
for example, nepali gorkhas were encouraged to settle in aizawl area and other parts of mizoram during the british colonial times.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ਜ ਹੁਣ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ.
thousands of their descendants are now residents of mizoram.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਨ-ਅੰਕੜਾ ਸ਼੍ਰੇਣੀ, 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ 1,036,115 ਲੋਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 95% ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ।
protected demographic category according to 2011 census, mizoram had 1,036,115 people 95% of total classified as scheduled tribe, the highest concentration of protected tribal people in all states of india.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਸ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਏਕੀਕਰਣ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਤਰਜੀਹੀ ਸਲੂਕ ਹੈ।
this demographic classification, given to mizoram tribes since the 1950s, has provided reservations and extra resources in education and government job opportunities, a preferential treatment as a means to accelerate their integration with mainstream society.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਜ਼ੋ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
languages mizo is the official language and the most widely used language for verbal interactions, but english, being important for education, administration, formalities and governance, is widely used.

ਦੁਹਾਲੀਅਨ ਉਪਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੁਸੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਜ਼ੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the duhlian dialect, also known as the lusei, was the first language of mizoram and has come to be known as the mizo language.

ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਮਰ, ਮਾਰਾ, ਲਾਇ, ਥਦੌ, ਪਾਈਟ, ਗੈਂਗਟੇ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the language is mixed with other dialects like the hmar, mara, lai, thadou, paite, gangte, etc.

ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਮਿਜ਼ੋ ਲਿਪੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ.
christian missionaries developed the mizo script.

ਲਿਖਤ ਇਕ ਰੋਮਿਕ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਹੰਟਰਿਅਨ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਤ ਸਪੈਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
writing is a combination of the roman script and hunterian transliteration methodology with prominent traces of a phonetics-based spelling system.

الف, ਏਡਬਲਯੂ, ਬੀ, ਸੀਐਚ, ਡੀ, ਈ, ਐਫ, ਜੀ, ਐਨਜੀ, ਐਚ, ਆਈ, ਜੇ, ਕੇ, ਐਲ, ਐਮ, ਐਨ, ਓ, ਪੀ, ਆਰ, ਐਸ, ਟੀ,, ਯੂ, ਵੀ, ਜ਼ੈਡ ਮਿਜ਼ੋ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੁਤਬਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
there are 25 letters in the alphabet a, aw, b, ch, d, e, f, g, ng, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, , u, v, z. mizo is one of the languages with official status in india at the state level .

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵੀ ਨੇਪਾਲੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
nepali is also spoken by nepali immigrants to the state.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2001 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਮਿਜੋ 650,605, ਚਕਮਾ 80,389, ਲਖਰ 34,731, ਪਵੀ 24,900, ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ 17,580, ਹਮਰ 14,240, ਪਾਈਟ 14,367, ਆਦਿ.
the major languages spoken as per census 2001 are mizo 650,605 , chakma 80,389 , lakher 34,731 , pawi 24,900 , tripuri 17,580 , hmar 14,240 , paite 14,367 , etc.

ਧਰਮ ਮਿਜ਼ੋਸ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ% 87% ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟਰਿਅਨ.
religion the majority 87% of mizos are christians in various denominations, predominantly presbyterian.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਚਕਮਾ ਥੇਰਾਵਾੜਾ ਬੋਧੀ ਅਬਾਦੀ 8..5% ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ २०११ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 7.7% ਸੀ।
mizoram has a chakma theravada buddhist population of 8.5%, making them the largest minority, followed by hindus at 2.7% according to the 2011 census.

ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਸਲੀ ਮਿਜ਼ੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਯਹੂਦੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਬਨੇਈ ਮੈਨੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਮੈਨੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
there are several thousand people, mostly ethnic mizo, who have converted to judaism claiming to be one of the lost judaic tribe group bnei menashe, with descent from the biblical menasseh.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 1.3% ਬਣਦੇ ਹਨ.
muslims make up about 1.3% of the state population.

ਬਾਕੀ 3,000 ਲੋਕ ਸਿੱਖ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਹਨ।
the remaining 3,000 people are sikhs, jains and other religions.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਈਸਾਈ ਸੰਗੀਤ ਮਿਜੋਰਮ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੀਰੀਅਨ ਚਰਚ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੈਲਸ਼ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਰੇਵ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
christianity the major christian denomination is mizoram presbyterian church which was established by a welsh missionary rev.

ਜੋਨਸ 1894 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ.
jones starting with 1894.

ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤਕਰੀਬਨ 80% ਲੁਸ਼ੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਈਸਾਈ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।
by the time india gained independence from british empire, some 80% of lushei tribe people had converted to christianity.

ਮਿਜੋਰਮ ਪ੍ਰੈਸਬੀਟੀਰੀਅਨ ਚਰਚ ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੈਸਬਿਟੇਰਿਅਨ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਗਠਿਤ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਥ ਬਣ ਗਿਆ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ।
the mizoram presbyterian church is one of the constituted bodies of the general assembly of the presbyterian church of india at shillong in meghalaya it became the dominant sect of christianity in north mizoram hills in the southern hills of mizoram, the baptist church had the dominant following.

ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਈਸਾਈ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਪੇਂਟੇਕੋਸਟਲ ਚਰਚ, ਸੈਲਵੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਦਾ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਚਰਚ, ਕੋਹਹਰਾਨ ਥਿਆਨਘਲਮ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਲੈਰਮ ਈਸੁਆ ਕ੍ਰਿਸਟਾ ਬੈਪਟਿਸਟ ਕੋਹਹਰਨ ਐਲ.ਆਈ.ਕੇ.ਬੀ.ਕੇ., ਕਲੀਸਿਟੀ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਮਾਰਲੈਂਡ, ਈਵੈਨਜੈਜੀਕਲ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਮਰਾਲੈਂਡ, ਸੁਤੰਤਰ ਚਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਇੰਡੀਆ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਅਤੇ ਇਵੈਂਜੈਜੀਕਲ ਫ੍ਰੀ ਚਰਚ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਈਐਫਸੀਆਈ.
other christian churches present in mizoram include the united pentecostal church, the salvation army, the seventh-day adventist church, kohhran thianghlim, roman catholic, lairam isua krista baptist kohhran likbk , congregational church of india maraland , evangelical church of maraland, independent church of india ici and evangelical free church of india efci .

ਬੁੱਧ ਧਰਮ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ 70,494 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
buddhism according to 2001 census report there are more than 70,494 people who follow buddhism in mizoram.

ਚਕਮਾ ਅਤੇ ਟੋਂਗਚੰਗਿਆ ਜਾਂ ਤੰਚੰਗਿਆ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੋਧੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਲਗਭਗ ਸੌ ਮੱਠ ਹਨ।
the chakmas and tongchangya or tanchangya have been buddhist since historical times and there are approximately one hundred monasteries known as vihara in pali in mizoram.

ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਥਰਵਾੜਾ ਬੁੱਧ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
of the many schools of buddhism that existed in ancient times only theravada buddhism exists in mizoram.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ 31,562 ਹਿੰਦੂ ਸਨ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 3.55%.
hinduism according to the 2001 census, there were 31,562 hindus in mizoram, or about 3.55%.

ਇਸ ਵਿਚੋਂ 26,448 ਗ਼ੈਰ-ਦੇਸੀ ਅਤੇ 5,114 ਦੇਸੀ ਕਬਾਇਲੀ ਸਨ।
out of this, 26,448 were non-indigenous and 5,114 were indigenous tribal.

ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਅੰਗ ਬ੍ਰੂ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਸੀ, ਪਰ 1990 ਦੇ ਨਸਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਚਲੇ ਗਏ।
earlier there were significant hindu population among the reang bru communities, but after the ethnic riots of the 1990s, many of them migrated to tripura and assam.

1961 ਵਿਚ, ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 6% ਸੀ.
in 1961, the hindu population was about 6%.

ਦੂਸਰੇ ਕੁਝ ਮਿਜ਼ੋ ਵੀ ਹਨ ਜੋ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਹੂਦਾਹ 866 ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕੀਤ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਜ਼ੋ ਧਰਮ ਜਿਸਨੂੰ ਹੰਨਾਮ ਸਖੁਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਜ਼ੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਜ਼ੋ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਇਆ.
others there are also a few mizos who practice judaism 866 according to the 2001 census and a modernised traditional mizo religion called hnam sakhua, which puts a particular emphasis on mizo culture and seeks to revive traditional mizo values, while at the same time attacking the influence brought about by christianity on mizo people.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਲ 1,367 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿਜ਼ੋ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।
a total of 1,367 people practised the mizo religion according to the 2001 census.

ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਜ਼ੋ ਧਰਮ ਦੇ 755 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਕਬਾਇਲੀ ਧਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲਚੁੰਗਕੁਆ 279, ਲਲਹਨਾਮ 122, ਅਤੇ ਨੁੰਨਾ ਲਾਲਚੂੰਗਕੁਆ 211 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
this number included, in addition to the original mizo religion 755 people , adherents of other tribal religions such as lalchhungkua 279 , lalhnam 122 , and nunna lalchhungkua 211 .

ਰਾਜਨੀਤੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਬਾਇਲੀ ਮੁਖੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ.
politics originally village land, locally called ram, was the property of the tribal chief.

ਸਰਦਾਰਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
the institution of chieftainship began in the 16th century.

ਹਰ ਪਿੰਡ ਇਕ ਛੋਟੇ ਰਾਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
each village behaved like a small state, and the chief was called lal.

ਇਹ ਨਿਯਮ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਲਿਖਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਮਿਜ਼ੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਲੋਰੈਨ ਅਤੇ ਸਾਵੀਜ ਨੇ 1895 ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the rule was hereditary, and there were no written laws the first script for mizo language was developed by christian missionaries lorraine and savidge about 1895 .

1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ ਅਸਾਮ ਦਾ ਲੁਸ਼ਾਈ ਹਿੱਲਜ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਮਿਜੋਰਮ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
after annexation by the british in the 1890s, northern part of mizoram was administered as the lushai hills district of assam, while southern mizoram was part of bengal.

1898 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਾ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1898, the southern part was transferred from bengal to assam.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੰਸ਼ਿਤ ਤਬਦੀਲੀ ਸਮੇਤ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ.
the colonial power retained the chiefs and mizo customs, including the socially stratified hereditary transfer of political power.

1937 ਵਿਚ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 6 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
in 1937, under section 6 of the scheduled district act, the british administration consolidated executive and legislative political power to the deputy commissioner and district magistrates, with village chiefs in advisory role.

ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪਾਲਿਕਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾ ਤਾਂ ਅੰਤਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੀ।
the political and judiciary powers of chiefs were neither final nor exclusive, thereafter.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
rulings could be appealed to courts staffed with british officials.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1952 ਵਿਚ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਰੁਤਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਫੈਸਲੇ ਸੁਣਾਏ.
after india gained independence from the colonial rule, the region was granted autonomous status in 1952, where mizo people formulated their own laws and delivered judicial decisions.

ਅਪ੍ਰੈਲ 1954 ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਜ਼ੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ, ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the region was renamed as mizo district within assam state in april 1954 and in that year, the institution of hereditary chieftainship was abolished, and instead village courts council were set up.

ਉਸੇ ਸਾਲ ਯੰਗ ਮਿਜ਼ੋ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
in the same year the young mizo association was formed which is still an important institution in mizoram.

ਲੁਸ਼ਾਈ ਹਿੱਲਜ਼ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਮਿਜੋ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਐਸਆਰਸੀ ਨੂੰ ਆਸਾਮ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਮਿਜ਼ੋ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
the representatives of the lushai hills autonomous district council and the mizo union pleaded with the states reorganisation commission src to integrate the mizo-dominated areas of tripura and manipur with the district council in assam.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਆਗੂ ਅੰਤਮ ਐਸ.ਆਰ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ, ਈਸਟਨ ਇੰਡੀਆ ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਯੂਨੀਅਨ ਈ.ਆਈ.ਟੀ.ਯੂ. ਦੇ ਗਠਨ ਲਈ 1955 ਵਿਚ ਆਈਜ਼ੌਲ ਵਿਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
the tribal leaders in the northeast were unhappy with the final src recommendations and met in aizawl in 1955 to form a new political party, eastern india tribal union eitu .

ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
this group raised their demand for a separate state comprising all the hill districts of assam.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
however, the demand was not accepted by the government.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਅਸਾਮੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਿਜ਼ੋਜ਼ ਵਿਚ ਵਧਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ.
in the 1950s, the fears of assamese hegemony and perceived lack of government concern led to growing discontent among the mizos.

ਮਿਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੂਤਮ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾਕਾਫੀ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ।
the mizos were particularly dissatisfied with the government's inadequate response to the mautam famine.

ਮਿਜ਼ੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਲ ਫਰੰਟ, 1959 ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਸੰਸਥਾ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ, ਮਿਜ਼ੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਐਮ ਐਨ ਐੱਫ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ 1961 ਵਿਚ.
the mizo national famine front, a body formed for famine relief in 1959, later developed into a new political organisation, the mizo national front mnf in 1961.

ਫਰੰਟ ਨੇ ਮਿਜ਼ੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 28 ਫਰਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ।
the front sought sovereign independence for the mizo territory, staging an armed insurrection with the 28 february 1966 uprising against the government.

ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਈਜ਼ੌਲ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ।
the revolt was suppressed by the government of india, which carried out airstrikes in aizawl and surrounding areas.

ਵੱਖਵਾਦੀ ਮਿਜ਼ੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਨੂੰ 1967 ਵਿਚ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਜ਼ੋ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਮਿਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਸੀ।
the secessionist mizo national front was outlawed in 1967, as the mizo union and other organisations continued the demand for a separate mizo state within the republic of india.

ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਕਈਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਗ਼ਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਜ਼ੋ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਿਜੋਰਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ 1972 ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ।
assam state was split, re-organised into multiple political regions, mizo hills area was declared mizoram after the insurgency, and it received status as a union territory in 1972.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 30 ਜੂਨ 1986 ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
a peace accord was signed between central government and insurgent groups of mizoram on 30 june 1986.

ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ 1986 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ 23 ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ.
per the accord, insurgents surrendered their arms and mizoram became the 23rd state of india in 1986, formalised the following year.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ 16 ਫਰਵਰੀ 1987 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ.
the first election of mizoram legislative assembly was held on 16 february 1987.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਦੇ ਵਕਫੇ 'ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
elections have been held at 5 year intervals since then.

ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 40 ਸੀਟਾਂ ਲਈ 25 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
the most recent mizoram elections were held for 40 seats of legislative assembly on 25 november 2013.

ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 81% ਸੀ.
the voter turnout was 81%.

ਲਾਲ ਥਾਨਹੋਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਬਾਰਾ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ।
the indian national congress led by lal thanhawla was re-elected to power.

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਨਿਰਭੈ ਸ਼ਰਮਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਹਨ.
lt general nirbhay sharma retd is the governor of mizoram.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 40 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿ councilਜੋਰਮ ਵਿਚ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਹਨ।
administration the mizoram state legislative assembly has 40 seats and the village councils are the grassroots of democracy and leadership in mizoram.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਜੀਹਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਾਲਾ ਇਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹੈ.
the state has a chief minister, council of ministers with a portfolio of ministries responsible for different priorities and role of the government.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਨਸਲੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਏ.ਡੀ.ਸੀ. ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਚੱਕਮਾ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਉਂਸਲ, ਜੋ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਇਅ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਇਨ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਉਂਸਲ ਐਲ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ., ਅਤੇ ਮਰਾ ਆਟੋਨੋਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਾਉਂਸਲ ਐਮ.ਏ.ਡੀ.ਸੀ. ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਮਰਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ.
there are three autonomous district councils adcs for ethnic tribes in mizoram, namely chakma autonomous district council in the southern part of state, bordering bangladesh , lai autonomous district council ladc for lai people in the southern part of the state, and mara autonomous district council madc for mara people in the southern-eastern corner.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਅੱਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ.
there are eight districts in mizoram.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਖਾਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ.
a district of mizoram is headed by a deputy commissioner who is in charge of the administration in that particular district.

ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the deputy commissioner is the executive head of the district, responsible for implementing government regulations, the law and order situation in the district, as well as being responsible for tax collection for the government.

ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a superintendent of police is responsible for the police administration of each district.

ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
these officials work with the village councils in each district.

ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਐਸਡੀਪੀ 2011-2012 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 991 ਕਰੋੜ ਯੂਐਸ 1.0 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ.
economy mizoram gross state domestic product gsdp in 2011-2012 was about ,991 crore us 1.0 billion .

ਰਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 2001-2013 ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 10% ਸਾਲਾਨਾ ਸੀ.
the state's gross state domestic product gsdp growth rate was nearly 10% annually over 2001-2013 period.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦਰਾਮਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
with international borders with bangladesh and myanmar, it is an important port state for southeast asian imports to india, as well as exports from india.

ਰਾਜ ਦੇ ਜੀ ਐਸ ਡੀ ਪੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਲੋਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਹਨ.
the biggest contributors to state's gsdp growth are agriculture, public administration and construction work.

ਸੇਵਾ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ 58 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ.
tertiary sector of service sector continued to have the contribution to the gsdp with its share hovering between 58 per cent and 60 per cent during the past decade.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2013 ਤੱਕ, ਰਾਜ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 20.4% ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ averageਸਤਨ 21.9% ਹੈ।
as of 2013, according to the reserve bank of india, 20.4% of total state population is below poverty line, about same as the 21.9% average for india.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਗਰੀਬੀ averageਸਤ 25.7 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ 35.4% ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮਿਜੋਰਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, 6.4% ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ।
rural poverty is significantly higher in mizoram, with 35.4% below the poverty line compared to india's rural poverty average of 25.7 while in urban areas of mizoram, 6.4% are below the poverty line.

ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਖਰਤਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਲਗਭਗ 90% ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।
mizoram has a highly literate work force, with literacy rate of nearly 90% and widespread use of english.

ਰਾਜ ਕੋਲ ਕੁੱਲ 4,300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 927 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕੌਮੀ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਅਤੇ 700 ਰਾਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹਨ।
the state has a total of 4,300 kilometres of roads of which 927 kilometres are high quality national highways and 700 kilometres of state highways.

ਰਾਜ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੋਲੋਡੀਨ ਨਦੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state is developing its kolodyne river for navigation and international trade.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆਈਜਾਵਲ ਵਿਖੇ ਹੈ.
mizoram's airport is at the capital city of aizawl.

ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਘਾਟੇ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ.
the state is a power deficit state, with plans to develop its hydroelectric potential.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਲਕ ਵਿੱਚ ਹੈਂਡਲੂਮ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
after agriculture, the major employer of its people include handloom and horticulture industries.

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਉਦਯੋਗ ਹੈ.
tourism is a growth industry.

2008 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 7,000 ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਨ.
in 2008, the state had nearly 7,000 registered companies.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਸੇਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
the state government has been implementing special economic zones sezs to encourage economic growth.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਜ ਦੀ 55% ਤੋਂ 60% ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਆਬਾਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ.
agriculture between 55% to 60% of the working population of the state is annually deployed on agriculture.

ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 1994 ਵਿਚ 30% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ 2009 ਵਿਚ ਸਿਰਫ 14% ਸੀ.
the sector's contribution to the gross state domestic product was 30% in 1994, just 14% in 2009 due to economic growth of other sectors.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਜੀਵ ਪੇਸ਼ੇ ਰਿਹਾ ਹੈ.
agriculture has traditionally been a subsistence profession in mizoram.

ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਵਪਾਰ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it is seen as a means for generate food for one's family, ignoring its potential for commerce, growth and prosperity.

ਚੌਲਾਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਕੁਲ ਮੁੱਲ ਦੁਆਰਾ ਉਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਸਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
rice remains the largest crop grown in mizoram by gross value of output.

ਫਲ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਹਨ.
fruits have grown to become the second largest category, followed by condiments and spices.

ਝੁੰਮ ਅਭਿਆਸ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲੈਸ਼ ਅਤੇ ਬਰਨ ਚਾਲੂ ਝੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
jhum practice before 1947, agriculture in mizoram predominantly used to be slash-and-burn driven jhum cultivation.

ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this was discouraged by the state government, and the practice has been slowly declining.

2012 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਲਗਭਗ 30% ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਚਾਵਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ 56% ਤੋਂ 63% ਸੀ।
a 2012 report estimates the proportion of shifting cultivation area in mizoram to be about 30% - predominant part of which was for rice production 56% to 63% depending on the year .

ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਬਰ, ਝੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਝੁੰਮ ਫਸਲੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਝਾੜ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਿਜ਼ੋਰਮ riceਸਤਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਝਾੜ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ riceਸਤਨ ਚਾਵਲ ਦਾ yieldਸਤਨ 70% ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ 32% ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
despite dedicating largest amount of labour, jhum cultivated and non-jhum crop area to rice, the yields are low mizoram average rice yields per acre is about 70% of india's average rice yield per acre and 32% of india's best yield.

ਮਿਜੋਰਮ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 26% ਚੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਘਾਟਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ.
mizoram produces about 26% of rice it consumes every year, and it buys the deficit from other states of india.

ਝੂਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਫਸਲੀ ਖੇਤਰ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਫਸਲ ਲਈ ਕੱਟਿਆ ਅਤੇ ਸਾੜਿਆ ਖੇਤਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਝੁਮਿਆ ਕੁਝ ਸਾਲਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਤੇ ਕੱਟਣ ਤੇ ਮੁੜ ਉਸੇ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the crop area used for jhum cultivation rotates in mizoram that is, the area slashed and burnt for a crop is abandoned for a few years and then jhumias return to slash and burn the same plot after a few years of non-use.

ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਮੁ reasonsਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਸਵਾਮੀ ਐਟ ਅਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿੱਜੀ, ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the primary reasons for cyclical jhum cultivation includes, according to goswami et al., personal, economic, social and physical.

ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਕੰਮ ਘੱਟ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਜੀਵਣ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਾਇਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਵੱਧ ਆਮਦਨੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਸਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਸਤੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ।
jhum cultivation practice offers low crop yields and is a threat to the biome of mizoram they suggest increased government institutional support, shift to higher income horticultural crops, assured supply of affordable food staples for survival as means to further reduce jhum cultivation.

ਬਾਗਬਾਨੀ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਫਲੋਰਿਕਲਚਰ ਵਿੱਚ, ਮਿਜੋਰਮ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਥੂਰੀਅਮ ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 7 ​​ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਹੈ.
horticulture in horticulture and floriculture, mizoram is a significant producer and global exporter of anthurium over 7 million a year and roses.

ਇਹ ਕੇਲਾ, ਅਦਰਕ, ਹਲਦੀ, ਜਨੂੰਨ ਫਲ, ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਚੌਚੂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਪਲਾਇਰ ਵੀ ਹੈ.
it is also a significant producer and domestic supplier of banana, ginger, turmeric, passion fruit, orange and chowchow.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਨੇ ਇਸ ਬਾਗਬਾਨੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸਿਰਫ 6% ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਏਕੀਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਚਾਲੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
mizoram has accomplished this horticulture success and exports in 2009, with just 6% of its cultivated land dedicated to horticulture and floriculture, indicating a large potential for further growth and economic integration with other indian states as well export driven economy.

ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲ-ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਖੇਤਰ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੰਭਾਵਤ ਦੇ 9.4% ਤੱਕ ਵਧਿਆ.
in 2013, the area dedicated to horticulture and floriculture increased to 9.4% of 1.2 million hectares potential.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
the agricultural productivity is very low in mizoram.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸੰਘਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ veryਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਝਾੜ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the state gets a lot of rain, but its soil is porous and irrigation infrastructure very inadequate this has affected it crop yield and reliability.

ਝਾੜ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੰਜਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ buildingਾਂਚੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾ ਕੇ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the yield issue that can be addressed by building irrigation infrastructure and adoption of better crop technologies.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਖਾਦ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਖਪਤ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਵਸਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the state also has very low consumption of fertiliser and pesticides, which scholars suggest offers an opportunity for organic farming particularly of vegetables and fruits.

ਜੰਗਲਾਤ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਸੀਰੀਕਲਚਰ ਮਿਜੋਰਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਾਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ 27 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ 14% ਵਪਾਰਕ ਬਾਂਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
forestry, fisheries and sericulture mizoram is one of the leading producers of bamboo in india, has 27 species of bamboo, and supplies 14% of india's commercial bamboo.

ਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ 5% ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
forest products contribute about 5% to the state's gross product.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5200 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਮੱਛੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ 12% ਸੰਭਾਵਨਾ ਜੋ ਸਥਿਰ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the state produces about 5200 metric tonnes of fish a year, about 12% of potential that can be sustainably achieved.

ਸੀਰੀਕਲਚਰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦਸਤਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਜ਼ੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 8,000 ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
sericulture is an important handicraft industry engaged by nearly 8,000 families in over 300 mizo villages.

ਉਦਯੋਗ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
industry mizoram faces difficulties in the advancement of industries.

ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੁਨਿਆਦੀ infrastructureਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ ਇਕ ਵੱਡੀ ਘਾਟ ਹੈ.
lack of transport infrastructure is one of the major drawbacks.

ਰਾਜ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਪੂੰਜੀ, ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other problems faced by the state includes shortage of electricity, capital, telecommunication and export market access.

ਮਿਜੋਰਮ ਦੀਆਂ ਜ਼ੁਆਗਟੂਈ ਅਤੇ ਕੋਲਸੀਬ ਵਿਖੇ ਦੋ ਸਨਅਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹਨ.
mizoram has two industrial estates at zuagtui and kolasib.

ਮਿਜੋਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
another software technology park is being established in mizoram university campus.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਸਰਹੱਦ ਵਪਾਰ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਖਵਣੂਮ ਵਿਚ 127 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the state government has acquired 127 acres of land in khawnuam for development of the indo-myanmar border trade township.

ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ theਾਂਚਾ 1898 ਵਿਚ ਈਸਾਲ ਵਿਖੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
education infrastructure the first primary school was set up in 1898 at aizawl by christian missionaries.

ਰਾਜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state has long enjoyed higher literacy rates than average literacy rates for india.

1961 ਵਿਚ, ਸਾਖਰਤਾ 51% ਸੀ.
in 1961, the literacy was 51%.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤਕ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ 74ਸਤਨ 74% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 92% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
by 2011 census, it had reached 92%, compared to 74% average for india.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ।
mizoram is second only to kerala.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ 2012 ਤਕ 3,894 ਸਕੂਲ ਸਨ।
there were 3,894 schools in mizoram as of 2012.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 42% ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਲਕੀਅਤ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 28% ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿਜੀ ਹਨ, 21% ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਜੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜੋ ਤਿੰਨ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿੱਤ ਹਨ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ.
of these, 42% are publicly owned and managed by central state governments, 28% are private without government subsidies, 21% are private with government subsidies, and the rest are primary and middle schools that are government financed by run by three autonomous district councils of mizoram.

ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਲਈ ਲਗਭਗ 1 20, ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਲਈ 1 9, ਉੱਚ ਲਈ 1 13, ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ 1 15 ਹੈ.
the teacher-pupil ratio is about 1 20 for primary, 1 9 for middle school, 1 13 for high, and 1 15 for higher secondary schools.

ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਛਤਰ ਛਾਇਆ ਹੇਠ ਕਈ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਹਨ।
there are several educational establishments under the umbrella of the ministry of education, including universities, colleges and other institutions.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਥੇ 29 ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 2 ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ.
within mizoram university, there are 29 undergraduate departments including 2 professional institutions affiliated with the university.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ 22 ਹੋਰ ਕਾਲਜ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਕਾਲਜ ਦਾਖਲਾ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 10,600 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
the state had 22 other colleges, and the total college enrolment was approximately 10,600 students in 2012.

ਹੋਰ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਹਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ oਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਿਜੋਰਮ, ਆਈਸੀਐਫਏਆਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਜੋਰਮ, ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਵੈਟਰਨਰੀ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਐਂਡ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਸੇਲੇਸਿਹ, ਆਈਜ਼ੌਲ, ਮਿਜੋਰਮ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਨਰਸਿੰਗ ਆਈਜੌਲ.
other well known institutes are national institute of technology mizoram, icfai university, mizoram, college of veterinary sciences & animal husbandry, selesih, aizawl, mizoram and regional institute of paramedical and nursing aizawl.

energyਰਜਾ ਬੁਨਿਆਦੀ mਾਂਚਾ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
energy infrastructure mizoram is not self-sufficient in power.

2012 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਦੀ 107 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ installedਰਜਾ 29.35 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੀ।
in 2012, the state had a demand for 107 mw of power, but had an effective installed capacity of only 29.35 mw.

ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਇਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰਿੱਡ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦੀ।
to bridge the gap, it purchased electricity from the national grid of india.

ਕੁੱਲ ਸਥਾਪਤ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚੋਂ, ਸਾਰੇ 29.35 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹਾਈਡਲ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ.
of the total installed power generation capacity, all 29.35 mw came from hydel.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਮਾਰਚ 2012 ਤਕ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ 22.92 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਡੀਜਲ ਉਤਪਾਦਨ 0.50 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ।
the state also has 22.92 mw of thermal power and 0.50 mw of diesel generating set as of march 2012.

ਥਰਮਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਮੋਡ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਟੈਂਡਬਾਏ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਰਿੱਡ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦਣਾ ਸਸਤਾ ਸੀ.
the thermal and diesel generating stations were kept on standby mode owing to their high cost of operation, and because it was cheaper to buy the power from india's grid than to operate these standby units.

ਮਿਜੋਰਮ ਦੀ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ 2010 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 3600 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ 2012 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 4500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the hydroelectric power potential of mizoram was assessed to be about 3600 mw in 2010, and about 4500 mw in 2012.

ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ 24 7 ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰਿੱਡ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
if even half of this is realised, the state could supply all its citizens and industry with 24 7 electricity, as well as earn income from india's national grid.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ.
the topography of mizoram hydroelectric resources is ideal for power projects.

ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਾਈਡੈਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਲਈ itsੁਕਵੀਂਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ - ਤੁਈਵੈਈ, ਤੁਈਵਾਲ, ਟਲਾਵਾਂਗ, ਟੂਟ, ਸਰਲੁਈ, ਤੁਈਰੀਅਲ, ਕੋਲੋਡੀਨ, ਤੁਈਚਾਂਗ, ਤੁਈਪੂਈ, ਟਿਆਉ ਅਤੇ ਮੈਟ.
the following rivers are suited for hydel projects with minimal impact on its biosphere - tuivai, tuivawl, tlawng, tut, serlui, tuirial, kolodyne, tuichang, tuipui, tiau and mat.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਰ ਬਾਰਾਂਸ਼ੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਾਈਕਰੋ ਮਿੰਨੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ.
beyond the major rivers, mizoram has many small but perennial streams and rivulets with ideal condition for developing micro mini and small hydroelectric projects.

ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਬਿਲਡ, ਓਨ, ਓਪਰੇਟ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਬੂਟ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਣ.
the state has proposed projects to attract private investments on build, own, operate and transfer boot basis with financial assistance in rehabilitating its citizens were they to be affected by the project.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੋਲੋਡੀਨ 460 ਮੈਗਾਵਾਟ 'ਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਮਾਈਕਰੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the largest proposed project is expected to be on kolodyne 460 mw , and there are dozens of small to micro projects that have been identified.

ਸਾਲ 2014 ਤੱਕ, ਰਾਜ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ 835 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜੋੜਨ ਲਈ ਮੈਮੋਰੰਡਮ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ - ਚੁਮਾਈ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਵੀਜੀਐਫ 210 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਟੂਵੈਈ ਐਸਐਚਪੀ, ਸਹਾਏ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਐਨਐਚਪੀਸੀ 460 ਮੈਗਾਵਾਟ ਕੋਲੋਡੀਨੀ -2 ਐਸਐਚਪੀ, ਕੋਲਾਸਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸੈਕਰੀਆ ਪਾਵਰ 80 ਮੈਗਾਵਾਟ ਨਾਲ , ਆਈਜੋਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਐਸ ਪੀ ਐਨ ਐਲ 38 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਨਾਲ ਟਿਉਰਿਨੀ, ਅਤੇ ਐਸ ਪੀ ਐਮ ਐਲ ਨਾਲ ਟਿਓਵਾਲ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਈਜ਼ਵਾਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 42 ਮੈਗਾਵਾਟ.
by 2014, the state had signed memorandums to build and add 835 mw of electricity generation projects - tuivai shp with vgf 210 mw in champhai district, kolodyne-ii shp with nhpc 460 mw in sahai district, bairabi with sikaria power 80 mw in kolasib district, tuirini with spnl 38 mw in aizawl district, and tuivawl with spml as well 42 mw in aizawl district.

ਆਵਾਜਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ india'sਾਂਚਾ ਰਾਜ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਮਿਜੋਰਮ ਨੂੰ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਅਸਾਨੀ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ .ਾਂਚੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
transport infrastructure the state is the southern most in india's far northeast, placing mizoram in a disadvantageous position in terms of logistical ease, response time during emergencies, and its transport infrastructure.

ਸੰਨ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਦੂਰੀ ਥੋੜੀ ਸੀ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਸਾਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ 1,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ.
prior to 1947, the distance to kolkata from mizoram was shorter but ever since, travel through bangladesh has been avoided, and traffic loops through assam an extra 1,400 kilometres to access the economic market of west bengal.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਇਹ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਇਸਦੀ 700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ.
this remoteness from access to economic markets of india is balanced by the state's closeness to southeast asian market and its over 700 kilometres of international boundary.

ਰੋਡ ਨੈਟਵਰਕ 2012 ਵਿਚ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 8,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ network, .०० ਮੀਲ ਦਾ ਸੜਕੀ ਨੈਟਵਰਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸਤਹ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਤਕ ਸਨ ਅਤੇ 106,000 ਰਜਿਸਟਰਡ ਮੋਟਰ ਵਾਹਨ ਸਨ.
road network in 2012, mizoram had a road network of around 8,500 kilometres 5,300 mi including unsurfaced village roads to surfaced national highways and there were 106,000 registered motor vehicles.

ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਲੇਨ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਟਰੈਕ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਤਸਕਰੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the village roads are primarily single lane or unmetalled tracks that are typically lightly trafficked.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ 871 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ, 1,663 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਜ ਰਾਜਮਾਰਗ ਅਤੇ 2,320 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਤਹਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੜਕਾਂ ਸਨ।
mizoram had 871 kilometres of national highways, 1,663 kilometres of state highways and 2,320 kilometres of surfaced district roads.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ 23 ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 764 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ 59% ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
all of mizoram's 23 urban centres and 59% of its 764 villages are connected by all weather roads.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਡਸਾਈਡ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
however, landslide and weather damage to these roads is significant in parts.

ਰਾਜ ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਸਿਲਚਰ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 54 ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the state is connected to the indian network through silchar in assam through the national highway 54.

ਇਕ ਹੋਰ ਹਾਈਵੇ, nh-150 ਰਾਜ ਦੇ ਸੇਲਿੰਗ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਨੂੰ ਇੰਫਾਲ ਮਨੀਪੁਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ nh-40a ਰਾਜ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
another highway, nh-150 connects the state's seling mizoram to imphal manipur and nh-40a links the state with tripura.

ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਚੰਪਾਈ ਅਤੇ ਤਿੱਦਿਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਰਮਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
a road between champhai and tiddim in burma has been proposed and is awaiting co-operation from the burmese authorities.

ਏਅਰਪੋਰਟ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਲੈਂਗਪੁਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਆਈਏਟੀਏ ਏਜੇਐਲ, ਆਈਜ਼ੌਲ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਨਵੇ 3,130 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਚਾਈ 1,000 ਫੁੱਟ ਹੈ.
airport mizoram has an airport, lengpui airport iata ajl , near aizawl and its runway is 3,130 feet long at an elevation of 1,000 feet.

ਆਈਜ਼ੌਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ 40 ਮਿੰਟ ਦੀ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
aizawl airport is linked from kolkata a 40-minute flight.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਡਾਣਾਂ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
inclement weather conditions mean that at certain times the flights are unreliable.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਿਲਚਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 120 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ 6 ਘੰਟੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਆਈਜਾਵਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mizoram can also be reached via assam's silchar airport, which is about 200 kilometres 120 mi around 6 hours by road to aizawl.

ਰੇਲਵੇ ਬੈਰਾਬੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਇਕ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਹੈ.
railway there is a rail link at bairabi rail station but it is primarily for goods traffic.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਿਲਚਰ ਵਿਖੇ ਹੈ.
the nearest practical station to mizoram is at silchar in assam.

ਬੈਰਾਬੀ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 68 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਲਚਰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 110 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਹੈ.
bairabi is about 110 kilometres 68 mi and silchar is about 180 kilometres 110 mi from the state capital.

ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਇਕ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਬੈਰਾਬੀ ਸੈਰੰਗ ਰੇਲਵੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
the government is now planning to start a broad gauge bairabi sairang railway connection for better connectivity in the state.

ਪਵਨ ਹੰਸ ਦੁਆਰਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਏ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਆਈਜ਼ੋਲ ਨੂੰ ਲੁੰਗਲੀ, ਲੌਂਗਟਲਾਈ, ਸਾਇਹਾ, ਚਾਵੰਗਟੇ, ਸੇਰਸ਼ਿਪ, ਚੰਫਾਈ, ਕੋਲਸੀਬ, ਖਵਾਜਾਲ, ਮਮੀਤ ਅਤੇ ਹੈਨਾਥਿਆਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
helicopter a helicopter service by pawan hans has been started which connects the aizawl with lunglei, lawngtlai, saiha, chawngte, serchhip, champhai, kolasib, khawzawl, mamit and hnahthial.

ਵਾਟਰ ਵੇਜ਼ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ, ਛਿੰਟੀਪੁਈ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਮਾ ਵਿਚ ਅਕਯਬ ਸੀਤਵੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ developingੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹੈ.
water ways mizoram is in the process of developing water ways with the port of akyab sittwe in burma along its biggest river, chhimtuipui.

ਇਹ ਬਰਮਾ ਦੇ ਰੱਖਾਈਨ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਕਯਬ ਵਿਖੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਰਮਾ ਦੇ ਸੀਤਵੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ.
it drains into burma's rakhine state, and finally enters the bay of bengal at akyab, which is a popular port in sittwe, burma.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਬਰਮਾ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੀ ਤਰਜੀਹ ਸਮਝਦੀ ਹੈ.
the indian government considers it a priority to set up inland water ways along this river to trade with burma.

ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਕਲਦਾਨ ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the project is known as the kaladan multi-modal transit transport project.

ਭਾਰਤ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 99 ਮੀਲ ਦੂਰ ਬਰਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਿੱਟਵੇ ਪੋਰਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 103 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
india is investing 103 million to develop the sittwe port on burma's northern coast, about 160 kilometres 99 mi from mizoram.

ਬਰਮਾ ਦੀ ਸਟੇਟ ਪੀਸ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਉੱਦਮ ਲਈ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ.
state peace and development council of burma has committed 10 million for the venture.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ 2015 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹਨ.
the project is expected to be complete in 2015, and consists of two parts.

ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਦਾਨ ਜਾਂ ਕੋਲੋਡੀਨ ਨਦੀ, ਛਿੰਟੂਪੁਈ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਚਿਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਸੀਟਵੇ ਵਿਖੇ ਪਲੇਟਵਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਡਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
first, river kaladan or kolodyne, chhimtuipui is being dredged and widened from the port at sittwe to paletwa, in chin province, adjacent to mizoram.

ਇਹ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪਲੇਟਵਾ ਵਿਚ ਮਾਲ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ, ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਫਲੋਡ ਮਾਲ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ 2014 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
this 160 km inland waterway will enable cargo ships to enter, upload and offload freight in paletwa, myanmar this is expected to be complete in 2014.

ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪਲੇਟਵਾ ਤੋਂ 62 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੋ-ਮਾਰਗੀ ਹਾਈਵੇਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਲੇਟਵਾ ਜਾਂ ਸੇਟਪੀਟਪੀਨ ਤੋਂ ਲੋਮਾਸੂ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as second part of the project, being constructed in parallel, includes a 62 km two-lane highway from paletwa also known as kaletwa or setpyitpyin to lomasu, mizoram.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਲੋਮਾਸੂ ਤੋਂ ਲੌਂਗਟਲਾਏ ਤੱਕ ਦੀ ਇਕ ਮੌਸਮੀ ਬਹੁ-ਮਾਰਗੀ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 54 ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
additionally, an all weather multilane 100 km road from lomasu to lawngtlai in mizoram is being built to connect it with the indian national highway 54.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ 2015 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ.
this part of the project is slated to be complete by 2015.

ਇਕ ਵਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਭ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੂਮੀਗਤ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
once complete, this project is expected to economically benefit trade and horticulture exports of mizoram, as well as improve economic access to 60 million people of landlocked northeast india and myanmar.

ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਜੋਰਮ ਸਕੂਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
education mizoram schools are run by the state and central government or by private organisation.

ਹਿਦਾਇਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋ ਵਿਚ ਹੈ.
instruction is mainly in english and mizo.

10 2 3 ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਚ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਗ੍ਰੇਡ 12 ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
under the 10 2 3 plan, after passing the higher secondary examination the grade 12 examination , students may enroll in general or professional degree programs.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਇਕ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿਜੋਰਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਅਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਚਾਰਟਰਡ ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ।
mizoram has one central university mizoram university , one engineering college national institute of technology mizoram and one private university a branch of the institute of chartered financial analysts of india .

ਸਭਿਆਚਾਰ ਮਿਜ਼ੋ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਜਕ structureਾਂਚੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ 100 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, 1890 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
culture the culture of the mizo tribes and its social structure has undergone tremendous change over 100 years, since the arrival of christianity in the late 1890s.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਸਮਸ, ਈਸਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
contemporary people of mizoram celebrate christmas, easter and other christian celebrations replacing many of old tribal customs and practices.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ .ਾਂਚੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਤੋਂ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।
the growth of christianity, scholars state, was shaped from a foundation of cultural, religious and socio-political structure.

ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ ਹੈਨਾਟਲੰਗ ਸੀ, ਹਲੇਂਡੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ, ਏਕਤਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਾਂ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਲੇਬਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਿਜ਼ੋ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਕੰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਹੈ ਇਕੱਠੇ ਅਤੇ ਆਪਸੀ।
one such foundation cultural element of mizo people was hnatlang, states hlawndo, which literally means social work, united labour or community labour the word means job or work in the mizo language and means together and mutual .

ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਖਤ ਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
the tribal members who were absent from such social work for reasons other than illness and disability were penalised a form of strong peer pressure.

ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਗੁਆਂ .ੀ ਕਬੀਲਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹਨਾਟਲੰਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ.
jhum cultivation and raids on neighbouring tribes required hnatlang, the spirit of united labour and equal sharing of the end result.

ਹਨਾਟਲੰਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਤਲਵਮੰਗੈਹਾਨਾ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
a consequence of hnatlang was the culture of tlawmngaihna, which does not have a direct english translation.

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਲਵਮਗਨਹਿਨਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵੈ-ਕੁਰਬਾਨੀ, ਸਵੈ-ਇਨਕਾਰ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਿਰਸੁਆਰਥ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦ੍ਰਿੜ, ਨਿਰੰਤਰ, ਕਠੋਰ ਦਿਲ, ਲੱਕੜ, ਬਹਾਦਰ, ਦ੍ਰਿੜ, ਸੁਤੰਤਰ, ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਘਿਣਾਉਣਾ ਵੱਕਾਰ.
tlawmngaihna as cultural concept incorporates behaviour that is self-sacrificing, self-denying, doing what an occasion demands unselfishly and without concern for inconvenience caused, persevering, stoical, stout-hearted, plucky, brave, firm, independent, loath to lose one's good reputation.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਜਾਂ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਿਜ਼ੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲੇ ਨਿਮਰ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਹੈ.
thus, after a fire or landslide or flood damage, the mizo culture is one of spontaneous humble social work without demands or expectations.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਜੋ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੱਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਈਸਾਈਅਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਵਿਚ ਜ਼ਵਾਲਬੁਕ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਚਾਅ ਕੈਂਪ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ "ਬੈਚਲਰ ਹਾ "ਸ" ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ. ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ.
several other cultural elements of ancient mizo tribes, some of which became less prevalent after arrival of christianity, included zawlbuk a place near the chief's home, which served as defence camp in times of war, as well as "bachelor house" where the youth gathered and centre of village life.

ਪਾਥਿਅਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸਾਂ ਅਤੇ ਭਜਨ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
pathian the term for god, to whom prayers and hymns were recited.

ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮਹੁਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the evil spirits were called ramhuai.

ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਨੂਲਾ-ਰਿਮ ਹੈ.
nula-rim the method of courtship in ancient culture.

ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
courtship, pre-marital sex and polygamy were accepted.

ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ.
the man and the woman could have many partners.

ਜੇ pregnantਰਤ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੌਨਮਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
if the woman got pregnant, the man was required either marry or pay a substantial sum called sawnman.

ਜੇ womanਰਤ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੂਪੂਇਕੈਮੈਨ ਨਾਮ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ.
if the woman's parents discover the relationship, they had a right to demand a payment called khumpuikaiman.

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸੈਕਸ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਕੁਆਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ.
while pre-marital sex was accepted, a woman who was virgin at marriage was more highly esteemed than one who wasn't.

ਪਥਲਾਵੀ ਇਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਧੂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿਜ਼ੋ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ.
pathlawi a young married man who engaged in extra-marital relationships, something that was acceptable in traditional mizo society.

ਰਾਮਰਿਲੇਖਾ ਇਕ ਸੀਮਾ ਰੇਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਖੀ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ramrilekha a boundary drawing that identified a chief's tenured land called ram.

ਸਿਰਫ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਲਕੀਅਤ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਸੀ.
only the chief owned the land, and this ownership was hereditary.

ਗੋਤ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ.
the tribe and village worked and harvested the land.

ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ, ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਚਰਚ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
in modern mizoram, much of the social life often revolves around church.

ਕਮਿ urbanਨਿਟੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਸੰਗੀਤਕ ਸਮਾਰੋਹ, ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
community establishments exist in urban centres that arrange social events, sports event, musical concerts, comedy shows and other activities.

ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰ ਅਕਸਰ ਝਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਜਾਂ ਰੁੱਤ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
traditional festivals traditional festivals in mizoram often revolved around stages of jhum cultivation or the seasons.

ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਵੱutsੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਚੱਪੜ ਕੁਟ, ਥੱਲਫਾਵੰਗ ਕੁਟ, ਮੀਮ ਕੁਟ ਅਤੇ ਪੌਲ ਕੁਟ.
community festivals were called kut in the local language, and there were major and minor kuts such as chapchar kut, thalfavang kut, mim kut and pawl kut.

ਚੱਪੜ ਕੁਟ ਝੁਮ ਫਰਵਰੀ ਮਾਰਚ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਝੁਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਕੱਟ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
chapchar kut was the festival of spring february march , just before jhum started and land was cut-and-burnt for a new crop.

ਚੱਪੜ ਕੁਟ ਦੀ ਜਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
chapchar kut was most anticipated by youth, a major festival and involved dancing and feasts.

ਥੈਲਫਾਵੰਗ ਕੁਟ ਨੇ ਝੁੰਮ ਦੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਨਦੀਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ।
thalfavang kut celebrated completion of weeding of the jhum crop fields.

ਮੀਮ ਕੁਟ ਪਹਿਲੀ ਮੱਕੀ ਦੀ ਫਸਲ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੌਲ ਕੁੱਟ ਵਾ harvestੀ ਦੇ ਅੰਤ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ.
mim kut was the festival dedicated to ancestors after first maize crop was collected, while pawl kut celebrated the end of harvest and the start of new year.

ਮਿਜੋਰਮ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈਅਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ.
these festivals slowly disappeared as christianity became established in mizoram.

ਮਿ੍ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ 1973 ਵਿਚ ਚੱਪੜ ਕੁਟ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ.
chapchar kut was reintroduced and revived in 1973 by mizo people to celebrate their heritage.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘਰ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਮੀਟ ਦੇ ਕਈ ਪਕਵਾਨ ਚੱਪੜ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ.
before christianity arrived in mizoram, home-brewed alcohol and many meat delicacies were part of the chapchar celebrations.

ਹੁਣ, ਸੁੱਕੇ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ, ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ.
now, with mizoram's state law as a dry state, the youth busy themselves with music and community dancing.

ਰਵਾਇਤੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਮਿ theseਨਿਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨ੍ਰਿਤ ਜਿਵੇਂ ਚੈਰਾਵ, ਖੂਇਲਮ, ਛਹਿਲਮ ਅਤੇ ਚਾਏ.
along with reviving traditional festivals, the community has been reviving traditional dances at these festivals, for example, dances such as cheraw, khuallam, chheihlam and chai.

ਡਾਂਸ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੀਰਾਵ ਡਾਂਸ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਫਰਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਾਂਸ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
dance mizoram has many traditional dances, such as cheraw a dance that involves men holding bamboo close to the floor.

ਉਹ ਸਟਿਕਸ ਨੂੰ ਟੈਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਲੈਅ ਨਾਲ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
they tap the sticks open and close with the rhythm of music.

ਰੰਗੀਨ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਂਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
women in colourful dresses dance on top, stepping in between and out of the bamboo with the music.

ਇਸ ਲਈ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.
it requires co-ordination and skill.

ਖੂਯਲਮ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ-ਲਿੰਗ ਨ੍ਰਿਤ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਨਾਇਆ.
khuallam a mixed-gender dance that traditionally celebrated successfully hunting with swaying cloth with singing and music.

ਚਾਹੇਹਲਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਵਲ ਬੀਅਰ ਨਾਲ ਠੰ .ੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
chheihlam typically performed over cool evenings with rice beer, people sit in a circle with two or more dancers in the centre they sing with impromptu often humorous compositions about recent events or guests between them with music and dancers keeping up.

ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਛੇਹੀਹਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the song was called chheih hla.

ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਚਰਚ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ ਛਹਿਲਮ ਨ੍ਰਿਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ.
mizo people have tried to introduce chheihlam dance during church sermons with controversy.

ਚੱਪੜ ਕੁੱਟ ਵਿਖੇ ਚਾਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨ੍ਰਿਤ, ਇਹ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੰਗੀਨ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਵਿਚ ਆਦਮੀ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਇਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਨੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਰ 'ਤੇ ਫੜਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਰਦ womenਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋersਿਆਂ' ਤੇ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ. ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਝੁਕਦੇ ਹੋਏ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ.
chai an important dance at the chapchar kut, this places the musicians in the centre while men and women in colourful dresses alternate and form a circle the women held the men at their waist, while men held the women at their shoulders they step forward to move in circles while swaying left and right with the music.

ਇਕ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਏ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a song may be sung which is also called chai.

ਸੰਗੀਤ ਮਿਜ਼ੋ ਰਵਾਇਤੀ ਧੁਨ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
music mizo traditional tunes are very soft and gentle, with locals claiming that they can be sung the whole night without the slightest fatigue.

ਗਿਟਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਸ ਦੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the guitar is a popular instrument and mizos enjoy country style music.

ਚਰਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਡਰੱਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਖੂਆਂਗ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
within the church services are drums, commonly used and known locally as "khuang".

“ਖੁੱਆਂਗ” ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਲੁਕਣ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਵਰਗੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the "khuang" is made from wood and animal hide and are often beaten enough to instigate a trance-like state with worshipers as they dance in a circular fashion.

ਮਿਜ਼ੋ ਗਾਉਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਉਹ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾੜੀਆਂ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਾਲਾਂ ਦੇ usingੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ.
mizos enjoy singing and, even without musical instruments, they enthusiastically sing together, clapping hands or by using other rhythmic methods.

ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੀਫ਼ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
informal instruments are called chhepchher.

ਸਪੋਰਟਸ ਮਿਜੋਰਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੁਟਬਾਲ ਲੀਗ ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿਚ ਅਰੰਭ ਹੋਈ.
sports mizoram's first football league debuted in october 2012.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀਆਂ 2012-2013 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਲੀਗ ਹੈ.
the mizoram premiere league had eight teams during the 2012-2013 season and is the highest level league in mizoram.

ਅੱਠ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿਚ ਆਈਜ਼ੌਲ, ਚਨਮਰੀ, ਦੀਨਥਰ, ਐਫ ਸੀ ਕੁਲਿਕਨ, ਲੁਆਂਗੁਮੂਲ, ਮਿਜੋਰਮ, ਆਰ ਐਸ ਐਨੈਕਸ, ਅਤੇ ਰੀਟਲੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the eight clubs include aizawl, chanmari, dinthar, fc kulikawn, luangmual, mizoram, rs annexe, and reitlang.

ਮੌਸਮ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the season starts each year in october and wraps up with the finals in march.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਮਿਟ ਦੇ ਤਹਿਤ 'ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਾਈਨ ਪਰਮਿਟ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
tourism visitors to mizoram are required to obtain an 'inner line permit' under the special permit before visiting.

ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਜ਼ਟਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
domestic and international visitors face different requirements.

ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀ ਰਾਜ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਾਈਨ ਪਾਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ.
domestic tourists the state requires inner line pass.

ਇਹ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਸਿਲਚਰ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ, ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
this is available from the liaison officer, government of mizoram in kolkata, silchar, shillong, guwahati and new delhi.

ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਲੈਂਗਪੁਈ ਏਅਰਪੋਰਟ, ਆਈਜ਼ੌਲ ਵਿਖੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਿਜ਼ਿਟ ਪਾਸ ਨੂੰ ਫੋਟੋਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ 1.80 us ਦੀ ਫੀਸ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
those arriving by air can obtain a 15-day visit pass at lengpui airport, aizawl by submitting photographs and paying the fee of us 1.80 .

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਲਾਨੀ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
international tourists almost all foreign nationals can also get visitor pass on arrival, and face the same requirements as domestic tourists.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਸਮੀਤਾ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਜੋਰਟਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
however, they additionally have to register themselves with state police within 24 hours of arrival, a formality that most resorts can provide.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱ these ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
citizens of afghanistan, china and pakistan and foreign nationals having their origin in these countries are required to get the pass through the indian consulate or from the ministry of home affairs in new delhi, before they arrive in mizoram.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਮਾਹੌਲ ਵਾਲਾ ਹੈ.
mizoram is a place with flora and fauna rich landscape and pleasant climate.

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the tourism ministry regulates the maintenance and upgrade of tourist lodges throughout the state.

ਰਾਜ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ.
the state is a bird watcher's destination.

ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹਿumeਮ ਦੇ ਤਿਆਗੀ ਸਿਰਮੇਟਿਸ ਹੁਮਿਆ ਲਈ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹ ਹੈ.
for mrs. hume's pheasant syrmaticus humiae , mizoram is a stronghold.

ਜੰਗਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ, ਸੁਮੈਟ੍ਰਾਨ ਗੈਂਡੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ.
wild water buffalo, sumatran rhinoceros, elephants and other mammals have been spotted in the past.

ਮੁੱਦੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਨਾਹੀ 1996 ਵਿਚ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ।
issues alcohol prohibition in 1996 the government of mizoram banned liquor.

ਚਰਚ ਦੇ ਨੇਤਾ ਮਿਜੋਰਮ ਕੋਹਰਾਨ ਹਰੂਆਇਟ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਦਕਿ ਦੂਸਰੇ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ੍ਹਾ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
the church leaders mizoram kohhran hruaitute committee argue that state government should keep the ban and not seek to amend the law, while others argue prohibition should be lifted.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਹੈ.
however, it has been difficult to enforce the ban due to the high demand for alcohol.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਵਾਈਨ ਰੂਲਜ਼ ਨੇ 2008 ਵਿਚ ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਅਮਰੂਦ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਵਾਈਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਨਿਰਯਾਤ, ਵਿਕਰੀ, ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈ 1996 ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। , ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in 2008, the mizoram excise and narcotics wine rules amended the ban of 1996 to allow the manufacture, export, sale, possession and consumption of wine in mizoram made from grapes and guava which would help the economy of the state, reduce fruit waste from farms, and encourage large scale commercialisation.

2011 ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੇਬ, ਅਦਰਕ, ਜਨੂੰਨ ਫਲ, ਆੜੂ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਪਾਤੀ ਵਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
in 2011 the bill was amended to include apple, ginger, passion fruit, peach and pear wine.

2013 ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
in 2013, the state assembly unanimously passed a resolution to study the impact of liquor prohibition.

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਤੌਰ‘ ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਨੇ ਮਿਜ਼ੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
in 2014, the state's narcotics minister noted that the liquor ban had produced some serious problems in mizo society due to the drinking of spurious and unhealthy locally made liquor, known as zu.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਰਾਬ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚੂਨ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਈਜ਼ੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਪਰ ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
the government suggested it would introduce an amended liquor bill allowing retail shops to operate in aizawl and other district headquarters to sell liquor but not in bars.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਰਚ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ.
furthermore, they would not consult the powerful church on the issue.

ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਮਈ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the amended bill was proposed to be tabled for state legislative assembly discussion after may 2014.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸ਼ਰਾਬ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਐਕਟ, 2014 ਐਕਟ ਨੰ.
the mizoram liquor prohibition and control act, 2014 act no.

ਮਿਤੀ 8 ਜੁਲਾਈ 2014 ਨੂੰ 10 ਜੁਲਾਈ 2014 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਜੋਰਮ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਮਿਲੀ 11 ਜੁਲਾਈ 2014 ਨੂੰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਐਕਟ, 1995 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਸਿਜਾਈ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਵਾਈਨ ਰੂਲਜ਼, 2008 ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
8 of 2014 was enacted on 10 july 2014 which received the assent of the governor of mizoram on 11 july 2014 repealed the mizoram liquor total prohibition act, 1995, except the mizoram excise and narcotics wine rules, 2008.

ਚੂਚ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਰ 48 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਤਮ ਬਾਂਸ ਖਿੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬੀਜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਚੂਹੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸਫੋਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ. ਖੇਤ ਦੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ.
rat problems every 48 years, the mautam bamboo blooms and its high-protein seeds lead to an explosion in the black rat population in the jungle, also referred to as the rat flood, which has historically destroyed entire villages' food supplies after rats move on to farm fields and devour crops.

ਇਸ ਬਿਪਤਾ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸੀ ਮਿਜ਼ੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਕ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
the plague provoked a rural uprising during which the indigenous mizo people launched a violent 20-year rebellion against the federal government.

ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਸਿਰਫ 1986 ਵਿਚ ਅੰਤਮ ਮਤਾ ਵੇਖਿਆ.
the dispute only saw final resolution in 1986.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ 2006-08 ਵਿਚ 48 ਸਾਲਾਂ ਚੂਹੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੁਬਾਰਾ ਆਈ.
the 48 year rat problem re-occurred in mizoram over 2006-08.

ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, 30 ਸਾਲ ਘੱਟ ਝਾੜ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਝਾੜ ਮੂਤਮ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ ਪ੍ਰੀ-ਮੌਤਮ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
the crops suffered massive damage, with yields at 30 year lows the crop yields recovered sharply to pre-mautam levels in 2009 after the mautam passed.

ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿਚ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
media and communication see also newspapers in mizoram.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
mizoram's media is growing quickly.

ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ averageਸਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੇਬਲ ਚੈਨਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
internet access is average, and private television cable channels are popular.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੇਵਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਲਾਕਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
doordarshan, the national television service of india provides terrestrial broadcasting services and all india radio broadcast programmes related to the indigenous culture and local news.

ਬ੍ਰੌਡਬੈਂਡ ਐਕਸੈਸ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
broadband access is available.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਹਨ.
in addition to these, there are several websites in local dialects.

ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖ਼ਬਰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਂਗਲਾਇਨੀ ਅਤੇ ਦਿ ਜ਼ੋਜ਼ਮ ਟਾਈਮਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
print journalism remains a popular news medium in mizoram local newspapers include vanglaini and the zozam times.

ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵੀ ਦੇਖੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਆਈਜ਼ੌਲ ਚੰਪਾਈ ਕੋਲਸੀਬ ਲੁੰਗਲੀ ਖਵਬੰਗ ਮਿਜ਼ੋ ਹਲਾਕੁੰਗਪੁਈ ਮਿualਲ ਮਿਜ਼ੋ ਭਾਸ਼ਾ ਮਿਜ਼ੋ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਮਿਜੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਫਾਵਾਂਗਪੁਈ ਤਿਲੰਗ ਮੌਟਮ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਸੱਤ ਭੈਣ ਸਟੇਟਸ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬੀ. ਹੈਮਲੇਟ, ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਨੌਰਥ- ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਮਿਜੋਰਮ, ਖੰਡ 5, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 8170997925 ਸੀ. ਨਨਥਰਾ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਸੁਸਾਇਟੀ ਐਂਡ ਪੌਲੀਟੀ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-8173870590 ਟੀ. ਰਤਨ, ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਨੀਪੁਰ ਮਿਜੋਰਮ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-8178350684 ਜ਼ੋਰਾਮਦਿਨਥਰਾ, ਮਿਜ਼ੋਰਮਿਨ ਐਂਜਰਮੈਨ 978-93-82395-16-4 ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿਕੀਵੋਏਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਹੈ.
see also tourism in north east india outline of india bibliography of india india wikipedia book aizawl champhai kolasib lunglei khawbung mizo hlakungpui mual mizo language mizo music mizo national front phawngpui tlang mautam northeast india seven sister states references further reading b. hamlet, encyclopaedia of north-east india mizoram, volume 5, isbn 8170997925 c. nunthara, mizoram society and polity, isbn 978-8173870590 t. raatan, encyclopaedia of north-east india arunachal pradesh manipur mizoram, isbn 978-8178350684 zoramdinthara, mizo fiction emergence and development, isbn 978-93-82395-16-4 external links official website mizoram travel guide from wikivoyage nagaland is a state in northeast india.

ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ, ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਨੀਪੁਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ.
it borders the state of assam to the west, arunachal pradesh and part of assam to the north, burma to the east, and manipur to the south.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਹੀਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਮਾਪੁਰ ਹੈ.
the state capital is kohima, and the largest city is dimapur.

ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 16,579 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6,401 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 1,980,602 ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it has an area of 16,579 square kilometres 6,401 sq mi with a population of 1,980,602 per the 2011 census of india, making it one of the smallest states of india.

ਰਾਜ ਵਿਚ 17 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਬੀਲੇ ਆਓ, ਅੰਗਾਮੀ, ਚਾਂਗ, ਕੋਨਿਆਕ, ਲੋਥਾ, ਸੁਮੀ, ਚਖੇਸੰਗ, ਖਿਆਮਨੀਗਨ, ਦਿਮਸਾ ਕਚਾਰੀ, ਫੋਮ, ਰੇਂਗਮਾ, ਸੰਗਤਾਮ, ਯਿਮਚੂੰਗਰ, ਕੁਕੀ, ਜ਼ੇਮ-ਲਿਆਂਗਮੈ ਜ਼ੇਲਿਆਂਗ ਪੋਚੂਰੀ ਅਤੇ ਰੋਂਗਮੇਈ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। .
the state is inhabited by 17 major tribes ao, angami, chang, konyak, lotha, sumi, chakhesang, khiamniungan, dimasa kachari, phom, rengma, sangtam, yimchunger, kuki, zeme-liangmai zeliang pochury and rongmei as well as sub-tribes.

ਹਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰਿਵਾਜ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਰ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ.
each tribe is unique in character with its own distinct customs, language and dress.

ਸਭ ਦੇ ਲਈ ਦੋ ਧਾਗੇ ਸਾਂਝੇ ਹਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਧਰਮ.
two threads common to all are language and religion.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹੈ.
english is in predominant use.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਈਸਾਈ ਹੈ.
nagaland is one of three states in india where the population is mostly christian.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ 1 ਦਸੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ 16 ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।
nagaland became the 16th state of india on 1 december 1963.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲ, ਮੱਕੀ, ਬਾਜਰੇ, ਦਾਲਾਂ, ਤੰਬਾਕੂ, ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ, ਗੰਨਾ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
agriculture is the most important economic activity and the principal crops include rice, corn, millets, pulses, tobacco, oilseeds, sugarcane, potatoes, and fibres.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਬੀਮਾ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਅਤੇ ਫੁਟਕਲ ਕਾਟੇਜ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other significant economic activity includes forestry, tourism, insurance, real estate, and miscellaneous cottage industries.

ਰਾਜ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਤਰ-ਨਸਲੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the state has experienced insurgency as well as inter-ethnic conflict since the 1950s.

ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ, ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘੱਟ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨਬੱਧ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
the violence and insecurity have long limited nagaland's economic development, because it had to commit its scarce resources on law, order, and security.

ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 10% ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
in the last 15 years, the state has seen less violence and annual economic growth rates nearing 10% on a compounded basis one of the fastest in the region.

ਇਹ ਰਾਜ ਆਸਾਮ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਾੜੀ ਹੈ।
the state is mostly mountainous except those areas bordering assam valley.

ਮਾਉਂਟ ਸਾਰਾਮਤੀ 3,840 ਮੀਟਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀ ਹੈ.
mount saramati is the highest peak at 3,840 metres and its range forms a natural barrier between nagaland and burma.

ਇਹ 98 ਅਤੇ 96 ਡਿਗਰੀ ਪੂਰਬ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ 26.6 ਅਤੇ 27.4 ਡਿਗਰੀ ਵਿਥਕਾਰ ਉੱਤਰ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
it lies between the parallels of 98 and 96 degrees east longitude and 26.6 and 27.4 degrees latitude north.

ਇਹ ਰਾਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਬਾਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the state is home to a rich variety of flora and fauna it has been suggested as the "falcon capital of the world."

ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
history the ancient history of the nagas is unclear.

ਕਬੀਲੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ, ਹਰ ਇਕ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪੱਕੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ-ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
tribes migrated at different times, each settling in the northeastern part of present india and establishing their respective sovereign mountain terrains and village-states.

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਮੰਗੋਲੀਆਈ ਖਿੱਤੇ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਨਾਗਾ ਲੋਕ 1232 ਵਿਚ ਅਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ। ਈ.
there are no records of whether they came from the northern mongolian region, southeast asia or southwest china, except that their origins are from the east of india and that historic records show the present-day naga people settled before the arrival of the ahoms in 1228 ad.

ਸ਼ਬਦ 'ਦਾ ਮੁੱ also ਵੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
the origin of the word ' is also unclear.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਰਮੀ ਸ਼ਬਦ € ਜਾਂ' ਨਾਗਾ 'ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਝੁਮਕੇ ਵਾਲੇ ਹਨ.
a popularly accepted, but controversial, view is that it originated from the burmese word € or 'naga', meaning people with earrings.

ਦੂਸਰੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਛੇਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨੱਕ ਹੈ.
others suggest it means pierced noses.

ਦੋਨੋ ਨਾਕਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਬਰਮੀ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ.
both naka and naga are pronounced the same way in burmese.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਾਮ ‘ਨੱਕਾਂਚੀ’ ਜਾਂ ‘ਨਾਗਾਂਚੀ’ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਗਾ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the ancient name of nagaland is 'nakanchi' or 'naganchi', derived from the naga language.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ, ਮੀਤੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ, ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
before the arrival of european colonialism in south asia, there had been many wars, persecution and raids from burma on naga tribes, meitei people and others in india's northeast.

ਹਮਲਾਵਰ "ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ" ਲਈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਆਏ ਸਨ.
the invaders came for "head hunting" and to seek wealth and captives from these tribes and ethnic groups.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਬਰਮੀਆਂ ਦੇ ਗਾਈਡਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ €.
when the british inquired burmese guides about the people living in northern himalayas, they were told € .

ਇਹ € ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
this was recorded as € and has been in use thereafter.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
with the arrival of british east india company in the early 19th century, followed by the british raj, britain expanded its domain over entire south asia including the naga hills.

ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ 1832 ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਜੇਨਕਿਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੇੰਬਰਟਨ ਸਨ।
the first europeans to enter the hills were captains jenkins and pemberton in 1832.

ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁ contactਲਾ ਸੰਪਰਕ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸੀ.
the early contact with the naga tribes were of suspicion and conflict.

ਅਸਾਮ ਵਿਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਿੱਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਪੋਸਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ "ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ" ਅਭਿਆਸਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
the colonial interests in assam, such as tea estates and other trading posts suffered from raids from tribes who were known for their bravery and "head hunting" practices.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 1839 ਅਤੇ 1850 ਦਰਮਿਆਨ 10 ਮਿਲਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ।
to put an end to these raids, the british troops recorded 10 military expeditions between 1839 and 1850.

ਫਰਵਰੀ 1851 ਵਿਚ, ਖ਼ੂਨੀ ਲੜਾਈ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅੰਤਰ-ਜੰਗੀ ਯੁੱਧ ਚੱਲਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ ਹੋਇਆ।
in february 1851, at the bloody battle at , people died on the british and the naga tribe side in days after the battle, intertribal warfare followed that led to more bloodshed.

ਉਸ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ.
after that war, the british first adopted a policy of respect and non-interference with naga tribes.

ਇਹ ਨੀਤੀ ਅਸਫਲ ਰਹੀ.
this policy failed.

1851 ਤੋਂ 1865 ਤੱਕ, ਨਾਗਾ ਕਬੀਲੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।
over 1851 to 1865, naga tribes continued to raid the british in assam.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ, ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
the british india government, fresh from the shocks of the indian rebellion of 1857, reviewed its governance structure throughout south asia including its northeastern region.

ਸੰਨ 1866 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ' ਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਛਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਸਮਗੁਟਿੰਗ ਵਿਖੇ ਇਕ ਚੌਕੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ.
in 1866, the british india administration reached the historic step in nagaland's modern history, by establishing a post at samaguting with the explicit goal of ending intertribal warfare and tribal raids on property and personnel.

1869 ਵਿਚ, ਕਪਤਾਨ ਬਟਲਰ ਨੂੰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਕਜੁਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1869, captain butler was appointed to lead and consolidate the british presence in the nagaland hills.

1878 ਵਿਚ, ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਕੋਹੀਮਾ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in 1878, the headquarters were transferred to kohima creating a city that remains an important centre of administration, commerce and culture for nagaland.

4 ਅਕਤੂਬਰ 1879 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟ, ਜੀ.ਐਚ. ਡੈਮੈਂਟ ਐਮ.ਏ.ਸੀ.ਐੱਸ, ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਖਨੋਮਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੇ 35 ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
on 4 october 1879, gh damant m.a.c.s , a british political agent, went to khonoma with troops, where he was shot dead with 35 of his team.

ਕੋਹੀਮਾ 'ਤੇ ਅਗਲਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ.
kohima was next attacked and the stockade looted.

ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿੜ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ.
this violence led to a determined effort by the british raj to return and respond.

ਖੋਨੋਮਾ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਹਾਰ ਨੇ ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ.
the subsequent defeat of khonoma marked the end of serious and persistent hostility in the naga hills.

1880 ਅਤੇ 1922 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਸਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ.
between 1880 and 1922, the british administration consolidated their position over a large area of the naga hills and integrated it into its assam operations.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਰੁਪਿਆ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ structਾਂਚਾਗਤ ਕਬੀਲਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਸੀ.
the british administration enforced the rupee as the currency for economic activity and a system of structured tribal government that was very different than historic social governance practices.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਸਮਾਜਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
these developments triggered profound social changes among the naga people.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਗੁਆਂ .ੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੀਮਵਾਦ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
in parallel, since mid-19th century, christian missionaries from the united states and europe, stationed in india, reached into nagaland and neighbouring states, playing their role in converting nagaland's naga tribes from animism to christianity.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ, 1944 ਵਿਚ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਬਰਮਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੋਹਿਮਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
20th century in 1944, the indian national army with the help of japanese army, led by netaji subhashchandra bose, invading through burma, attempted to free india through kohima.

ਆਬਾਦੀ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
the population was evacuated.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਕੋਹਿਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜੂਨ 1944 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠੀ।
british india soldiers defended the area of kohima and were relieved by british in june 1944, having lost many of their original force.

ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਗਿਣਤੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ.
indian national army lost half their numbers, many through starvation, and were forced to withdraw through burma.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਗਣਾ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਜ ਰਾਜ ਦੀ ਅੰਤਮ ਰਸਤਾ 1929 ਵਿਚ, ਸਾਈਮਨ ਸਟੈਚੁਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਨਾਗਿਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਜਾਣ।
national wakening yet eventual road to statehood within india in 1929, a memorandum was submitted to the simon statutory commission, requesting that the nagas be exempt from reforms and new taxes proposed in british india, should be left alone to determine their own future.

ਇਸ ਨਾਗਾ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1879-80 ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਣੀਪੁਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜੀ ਰਹੇ ਸੀ।
this naga memorandum stated, before the british government conquered our country in 1879-80, we were living in a state of intermittent warfare with the assamese of the assam valley to the north and west of our country and manipuris to the south.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
they never conquered us nor were we subjected to their rules.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਸੀ.
on the other hand, we were always a terror to these people.

ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ.
our country within the administered area consists of more than eight regions quite different from one another, with quite different languages which cannot be understood by each other, and there are more regions outside the administered area which are not known at present.

ਸਾਡੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
we have no unity among us and it is only the british government that is holding us together now.

ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾੜੀ ਹੈ.
our education is poor.

... ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਗਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
... our country is poor and it does not pay for any administration.

ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤੇ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣਾ ਪਏਗਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਪਏਗਾ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਾਡਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ. ਸਾਡੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ.
therefore if it is continued to be placed under reformed scheme, we are afraid new and heavy taxes will have to be imposed on us, and when we cannot pay, then all lands have to be sold and in long run we shall have no share in the land of our birth and life will not be worth living then.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦਾ ਹੈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਿਸਦਾ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ.
though our land at present is within the british territory, government have always recognised our private rights in it, but if we are forced to enter the council the majority of whose number is sure to belong to other districts, we also have much fear the introduction of foreign laws and customs to supersede our own customary laws which we now enjoy.

1929 ਤੋਂ 1935 ਤੱਕ, ਨਾਗਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੀ ਸਮਝ - ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੀ.
from 1929 to 1935, the understanding of sovereignty by nagas was - based on traditional territorial definition.

1935 ਤੋਂ 1945 ਤੱਕ, ਨਾਗਾ ਸਿਰਫ ਅਸਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
from 1935 to 1945, nagas were merely asking for autonomy within assam.

ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਨਾਗਾ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਾਗਾ ਹਿੱਲਜ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ, 1935 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ.
in response to the naga memorandum to simon commission, the british house of commons decreed that the naga hills ought to be kept outside the purview of the new constitution the government of india act, 1935 and ordered naga areas as excluded area meaning outside the administration of british india government.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1937 ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਆਸਾਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਤਾਜ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ.
thereafter from 1 april 1937, it was brought under the direct administration of the crown through her representative the governor of assam province.

ਨਾਗਾ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪਿਆ ਨਾਗਾ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਇਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ,' ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ. '
the naga memorandum submitted by the naga club which later became the naga national council to the simon commission explicitly stated, 'to leave us alone to determine ourselves as in ancient times.'

ਫਰਵਰੀ 1946 ਵਿਚ, ਨਾਗਾ ਕਲੱਬ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੋਖਾ ਵਿਚ ਇਕ ਏਕਤਾਧਾਰੀ ਨਾਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ.
in february 1946, the naga club officially took shape into a unified naga national council in wokha.

ਜੂਨ 1946 ਵਿਚ, ਨਾਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਨੁਕਾਤੀ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ।
in june 1946, the naga national council submitted a four-point memorandum to officials discussing the independence of india from british colonial rule.

ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਨਾਲ ਅਸਾਮ ਦੇ ਸਮੂਹਕ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਨਾਗਾ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅੱਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ, ਸਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
the memorandum strongly protested against the grouping of assam with bengal and asserted that naga hills should be constitutionally included in an autonomous assam, in a free india, with local autonomy, due safeguards and separate electorate for the naga tribes.

ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਥਾਨਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
jawaharlal nehru replied to the memorandum and welcomed the nagas to join the union of india promising local autonomy and safeguards.

9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1946 ਨੂੰ, ਨਾਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਐਨ ਐਨ ਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਲੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਸੌਂਪਿਆ।
on 9 april 1946, the naga national council nnc submitted a memorandum to the british cabinet mission during its visit to delhi.

ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨਮਾਨੀ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
the crux of the memorandum stated that future would not be bound by any arbitrary decision of the british government and no recommendation would be accepted without .

ਜੂਨ 1946 ਵਿਚ, ਐਨ ਐਨ ਸੀ ਨੇ ਟੀ ਐਨ ਸਖਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਚਾਰ-ਪੁਆਇੰਟ ਮੈਮੋਰੰਡਮ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਐਨ ਐਨ ਸੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ.
in june 1946, the nnc submitted a four-point memorandum signed by t. sakhrie the then secretary of nnc, to the still-visiting british cabinet mission.

ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1.
the memorandum stated that 1.

ਐਨ ਐਨ ਸੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਇਕਜੁਟਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੇਤਰਾਂ 2 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the nnc stands for the solidarity of all naga tribes, including those in un-administered areas 2.

ਅਸਾਮ ਦੀ ਬੰਗਾਲ 3 ਨਾਲ ਸਾਂਝਬੰਦੀ ਕਰਨ ਖਿਲਾਫ ਕੌਂਸਲ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the council protests against the grouping of assam with bengal 3.

ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅੱਸਮ ਵਿਚ, ਇਕ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਸਥਾਨਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾਗਾ 4 ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the naga hills should be constitutionally included in an autonomous assam, in a free india, with local autonomy and due safeguards for the interests of the nagas 4.

ਨਾਗਾ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੋਟਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
the naga tribes should have a separate electorate.

1 ਅਗਸਤ 1946 ਨੂੰ, ਨੈਸ਼ਨਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦਿਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
on 1 august 1946, nehru, president of the indian national congress party in his reply to the memorandum, appealed to the nagas to join the union of india promising local autonomy and safeguards in a wide-ranging areas of administration.

ਇਹ 1946 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਨਾਗਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖਰੀ ਕੌਮ ਬਣਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਟੁੱਟ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
it was after 1946 only that the nagas had asserted their inalienable right to be a separate nation and an absolute right to live independently.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਸਾਮ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ।
after the independence of india in 1947, the area remained a part of the province of assam.

ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ.
nationalist activities arose amongst a section of the nagas.

ਫਿਜ਼ੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਨਾਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਜੱਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
phizo-led naga national council and demanded a political union of their ancestral and native groups.

ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਕਈ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਬੁਨਿਆਦੀ damagedਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
the movement led to a series of violent incidents, that damaged government and civil infrastructure, attacked government officials and civilians.

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1955 ਵਿਚ, ਆਰਡਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ.
the union government sent the indian army in 1955, to restore order.

1957 ਵਿਚ, ਨਾਗਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਵੱਖਰਾ ਖੇਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
in 1957, an agreement was reached between naga leaders and the indian government, creating a single separate region of the naga hills.

ਟਿਯਾਂਸੰਗ ਸਰਹੱਦ ਇਸ ਇਕੋ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ, ਨਾਗਾ ਹਿੱਲਜ਼ ਤੁਆਂਸਾਂਗ ਏਰੀਆ ਐਨਐਚਟੀਏ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the tuensang frontier was united with this single political region, naga hills tuensang area nhta , and it became a union territory directly administered by the central government with a large degree of autonomy.

ਇਹ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
this was not satisfactory to the tribes, however, and agitation with violence increased across the state including attacks on army and government institutions, banks, as well as non-payment of taxes.

ਜੁਲਾਈ 1960 ਵਿਚ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਨਾਗਾ ਪੀਪਲ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਐਨਪੀਸੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ 16-ਪੁਆਇੰਟ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਪੂਰਨ ਰਾਜ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ.
in july 1960, following discussion between prime minister nehru and the leaders of the naga people convention npc , a 16-point agreement was arrived at whereby the government of india recognised the formation of nagaland as a full-fledged state within the union of india.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਵੀਜ਼ਨਜ਼ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ, 1961 ਦੇ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦੁਆਰਾ ਸਬੰਧਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ 45 ਅੰਤਰਿਮ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
accordingly, the territory was placed under the nagaland transitional provisions regulation, 1961 which provided for an interim body consisting of 45 members to be elected by tribes according to the customs, traditions and usage of the respective tribes.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੇ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ 1962 ਵਿਚ ਰਾਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
subsequently, nagaland attained statehood with the enactment of the state of nagaland act in 1962 by the parliament.

ਅੰਤਰਿਮ ਸੰਸਥਾ 30 ਨਵੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਰਾਜ ਦਾ ਰਸਮੀ ਉਦਘਾਟਨ 1 ਦਸੰਬਰ 1963 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੋਹੀਮਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
the interim body was dissolved on 30 november 1963 and the state of nagaland was formally inaugurated on 1 december 1963 and kohima was declared as the state capital.

ਜਨਵਰੀ 1964 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਗਠਨ 11 ਫਰਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after elections in january 1964, the first democratically elected nagaland legislative assembly was constituted on 11 february 1964.

ਡਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਬਾਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਬਜਾਏ ਕਬਾਇਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੁਆਰਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ.
the rebel activity continued, in the form of banditry and attacks, motivated more by tribal rivalry and personal vendetta than by political aspiration.

ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
cease-fires were announced and negotiations continued, but this did little to stop the violence.

ਮਾਰਚ 1975 ਵਿੱਚ, ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in march 1975, direct presidential rule was imposed by the then prime minister indira gandhi on the state.

ਨਵੰਬਰ 1975 ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਗਾਵਤੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਸਮੂਹ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਰੋਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
in november 1975, the leaders of largest rebellion groups agreed to lay down their arms and accept the indian constitution, a small group did not agree and continued their insurgent activity.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ ਕੌਂਸਲ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਯਤਨ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
the nagaland baptist church council played an important role by initiating peace efforts in 1960s.

ਇਸ ਨੇ 1964 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਠੋਸ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ.
this took concrete and positive shape during its convention in early 1964.

ਇਸ ਨੇ 1972 ਵਿਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
it formed the nagaland peace council in 1972.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰ-ਧੜੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
however, these efforts have not completely ended the inter-factional violence.

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, ਰਾਜ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ।
in 2012, the state's leaders approached indian central government to seek a political means for a lasting peace within the state.

2009 ਤੋਂ 2013 ਦੀ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 0 ਤੋਂ 11 ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੌਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧੜੇਬੰਦਕ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 3 ਤੋਂ 55 ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। 0 ਅਤੇ 3 ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ.
over the 5-year period of 2009 to 2013, between 0 and 11 civilians died per year in nagaland from rebellion related activity or less than 1 death per 100,000 people , and between 3 and 55 militants deaths per year in inter-factional killings or between 0 and 3 deaths per 100,000 people .

ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਲਾਨਾ ਮੌਤ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 7.9 ਰਹੀ ਹੈ.
the world's average annual death rate from intentional violence, in recent years, has been 7.9 per 100,000 people.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਚੋਣ 23 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ 60 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ।
the most recent nagaland legislative assembly election took place on 23 february 2013 to elect the members of the legislative assembly mla from each of the 60 assembly constituencies in the state.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ 37 ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
nagaland people's front was elected to power with 37 seats.

ਕੋਹਿਮਾ ਦੀ ਲੜਾਈ 1944 ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਕੋਹਿਮਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
battle of kohima in 1944 during world war ii, along with manipur, british and indian troops in nagaland successfully repelled japanese troops in battle of kohima.

ਇਹ ਲੜਾਈ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 22 ਜੂਨ 1944 ਤੱਕ ਕੋਹਿਮਾ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ, ਮਨੀਪੁਰ ਦੇ ਇੰਫਾਲ ਤੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ.
the battle was fought from 4 april to 22 june 1944 from the town of kohima, coordinated with action from imphal, manipur.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ii ਕਬਰਸਤਾਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ।
there is the world war ii cemetery, and the war museum, in honour of those who lost their lives during world war ii during the fighting between british empire and japanese troops.

ਲਗਭਗ 4,000 ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 3,000 ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆਈਆਂ.
nearly 4,000 british empire troops lost their lives, along with 3,000 japanese.

ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾ ਲੋਕ ਸਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਗਾਮਾਈ ਗੋਤ ਦੇ.
many of those who lost their lives were naga people, particularly of angami tribe.

ਯਾਦਗਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਅਰੂਦੁਰਾ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਕੋਹਿਮਾ ਗਿਰਜਾਘਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਪਾਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਫੰਡਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
near the memorial is the kohima cathedral, on aradura hill, built with funds from the families and friends of deceased japanese soldiers.

ਕੋਹੀਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
prayers are held in kohima for peace and in memory of the fallen of both sides of the battle.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਸਮ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਸਮਾਂ ਮਨਾਈਆਂ।
historical rituals historically, naga tribes celebrated two main rituals.

ਇਹ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
these were feasting and head hunting.

ਸਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਿਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਇੱਕ ਮਰਦ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ womenਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
head hunting head hunting, a male activity, would involve separating men from their women before, during and after coming back from an expedition.

aਰਤਾਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਜੋਂ ਸਿਰ-ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਗੀਆਂ.
the women, as a cultural practice, would encourage men to undertake head-hunting as a prerequisite to marriage.

ਉਹ ਆਦਮੀ ਹੋਰ ਕਬੀਲਿਆਂ ਜਾਂ ਗੁਆਂ kingdomੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
the men would go on an expedition against other tribes or neighbouring kingdoms, and kill to score number of heads they were able to hunt.

ਇੱਕ ਸਫਲ ਸਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a successful head hunter would be conferred a right to ornaments.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਾਗਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the practice of head hunting was banned in 19th century india, and is no longer practised among naga people.

ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਗਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਕਾਰ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਸੀ.
feasts of merit in naga society, individuals were expected to find their place in the social hierarchy, and prestige was the key to maintaining or increasing social status.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਦਮੀ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੈਡਹੈਂਟਰ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, sexਰਤ ਸੈਕਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਸਨ, ਜਾਂ ਗੁਣਵਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਸੀ.
to achieve these goals a man, whatever his ascendancy, had to be a headhunter or great warrior, have many conquests among women sex, or complete a series of merit feasts.

ਮੇਰਿਆਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਗਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the feasts of merit reflected the splendor and celebration of naga life.

ਸਿਰਫ ਵਿਆਹੇ ਆਦਮੀ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰਸਮ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਥਾਨ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਰਦ-coਰਤ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
only married men could give such feasts, and his wife took a prominent and honoured place during the ritual which emphasised male-female co-operation and interdependence.

ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਬੀਅਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
his wife brewed the beer which he offered to the guests.

ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਜਕ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ.
the event displayed ceremonies and festivities organised by the sponsor.

ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੋਵੇਗਾ.
the feast given by a wealthier tribes person would be more extravagant.

ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਤ ਦੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਸੀ.
he would typically invite everyone from the tribe.

ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
this event bestowed honour to the couple from the tribe.

ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਬੀਲੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਵੇਗਾ.
after the feast, the tribe would give the couple rights to ornaments equally.

ਭੂਗੋਲ ਨਗਾਲੈਂਡ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਹੈ.
geography nagaland is largely a mountainous state.

ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਸਮ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾਪੁੱਤਰ ਘਾਟੀ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 2,000 ਫੁੱਟ 610 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਚੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੰਨੀ ਉੱਚਾਈ 6,000 ਫੁੱਟ 1,800 ਮੀਟਰ ਹੈ.
the naga hills rise from the brahmaputra valley in assam to about 2,000 feet 610 m and rise further to the southeast, as high as 6,000 feet 1,800 m .

12,601.70 ਫੁੱਟ 3,841.00 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਾਰਾਮਤੀ ਪਹਾੜ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਪੱਟਕਈ ਰੇਂਜ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਦੀ ਹੱਦ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
mount saramati at an elevation of 12,601.70 feet 3,841.00 m is the state's highest peak this is where the naga hills merge with the patkai range in which form the boundary with burma.

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦਯਾਂਗ ਅਤੇ ਦੀਫੂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਾਰਕ ਨਦੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
rivers such as the doyang and diphu to the north, the barak river in the southwest, dissect the entire state.

ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰ ਦਾ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੰਗਲੀ ਜੰਗਲ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪਨਾਹਗਾਹ ਹੈ.
20 percent of the total land area of the state is covered with wooded forest, a haven for flora and fauna.

ਸਦਾਬਹਾਰ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਖੰਡੀ ਜੰਗਲ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਣਨੀਤਕ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the evergreen tropical and the sub tropical forests are found in strategic pockets in the state.

ਜਲਵਾਯੂ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੈ.
climate nagaland has a largely monsoon climate with high humidity levels.

ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਸਤਨ 1 ਇੰਚ, 500 ਮਿਲੀਮੀਟਰ, ਮਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
annual rainfall averages around inches 1, ,500 mm , concentrated in the months of may to september.

ਤਾਪਮਾਨ 70 21 ਤੋਂ 104 40 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
temperatures range from 70 21 to 104 40 .

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 39 4 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਠੰਡ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੇ ਆਮ ਹੈ.
in winter, temperatures do not generally drop below 39 4 , but frost is common at high elevations.

ਰਾਜ ਇੱਕ ਗੰਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
the state enjoys a salubrious climate.

ਗਰਮੀਆਂ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮੌਸਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਹੈ.
summer is the shortest season in the state that lasts for only a few months.

ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ 16 61 ਤੋਂ 31 88 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the temperature during the summer season remains between 16 61 to 31 88 .

ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
winter makes an early arrival and bitter cold and dry weather strikes certain regions of the state.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ temperatureਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 24 75 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the maximum average temperature recorded in the winter season is 24 75 .

ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ.
strong northwest winds blow across the state during the months of february and march.

ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ-ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਹਥੇਲੀਆਂ, ਬਾਂਸ, ਰਤਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਮਹਾਗਨੀ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ .ੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ.
flora and fauna about one-sixth of nagaland is covered by tropical and sub-tropical evergreen palms, bamboo, rattan as well as timber and mahogany forests.

ਝੁੰਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਝਾੜ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਉੱਚੇ ਘਾਹ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੁੱਕੜ, ਪੰਗੋਲੀਨ, ਦਲੀਆ, ਹਾਥੀ, ਚੀਤੇ, ਰਿੱਛ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ, ਸੰਬਰ, ਹਾਰਟਸ, ਬਲਦਾਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪੁੰਗਰਦੀਆਂ ਹਨ। .
while some forest areas have been cleared for jhum cultivation, many scrub forests, high grass, reeds secondary dogs, pangolins, porcupines, elephants, leopards, bears, many species of monkeys, sambar, harts, oxen, and buffaloes thrive across the state's forests.

ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿੰਗਬਿੱਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the great indian hornbill is one of the most famous birds found in the state.

ਬੁਲੇਥ ਦਾ ਟ੍ਰੈਗੋਪੈਨ, ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜ ਪੰਛੀ ਹੈ.
blyth's tragopan, a vulnerable species of pheasant, is the state bird of nagaland.

ਇਹ ਕੋਹਿਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਾਉਂਟ ਅਤੇ ਵੈਲੀ, ਜੁਨੇਹੋਤੋ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਤੋਈ ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਫੇਕ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is sighted in mount and valley of kohima district, satoi range in zunheboto district and in phek district.

ਸਿਰਫ 2500 ਟਰੈਗੋਪੈਨਜ਼ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚੋਂ 1000 ਦੀ ਵਾਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਹੈ.
of the mere 2500 tragopans sighted in the world, valley is the natural habitat of more than 1,000.

ਮਿਥੁਨ ਇਕ ਅਰਧ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਗੌਰ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜ ਜਾਨਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮੋਹਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
mithun a semi domesticated gaur found only in the north-eastern states of india, is the state animal of nagaland and has been adopted as the official seal of the government of nagaland.

ਇਹ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ.
it is ritually the most valued species in the state.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਇਸ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਿਥੁਨ ਐਨਆਰਸੀਐਮ 'ਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਆਈਸੀਏਆਰ ਨੇ 1988 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ.
to conserve and protect this animal in the northeast, the national research centre on mithun nrcm was established by the indian council of agricultural research icar in 1988.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਕਈ ਮੁliminaryਲੇ ਅਧਿਐਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਭੰਡਾਰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
geology several preliminary studies indicate significant recoverable reserves of petroleum and natural gas.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਆਬਾਦੀ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਲੋਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 1.04 ਮਿਲੀਅਨ ਮਰਦ ਅਤੇ 0.95 ਮਿਲੀਅਨ maਰਤਾਂ ਹਨ.
demographics population the population of nagaland is nearly two million people, of which 1.04 million are males and 0.95 million females.

ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਦੀਮਾਪੁਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ 379,769 ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਹਿਮਾ 270,063 ਹੈ.
among its districts, dimapur has the largest population 379,769 , followed by kohima 270,063 .

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਂਗਲੇਂਜ 50,593 ਹੈ.
the least populated district is longleng 50,593 .

75% ਆਬਾਦੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
75% of the population lives in the rural areas.

ਸਾਲ 2013 ਤਕ, ਤਕਰੀਬਨ 10% ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 4.3% ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ।
as of 2013, about 10% of rural population is below the poverty line among the people living in urban areas 4.3% of them are below the poverty line.

ਰਾਜ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿਚ 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਅਬਾਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਿਖਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਇਕੋ ਇਕ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the state showed a population drop between 2001 census to 2011 census, the only state to show a population drop in the census.

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਛਲੀਆਂ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਗਲਤ ਗਿਣਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
this has been attributed, by scholars, to incorrect counting in past censuses the 2011 census in nagaland is considered most reliable so far.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗਰੀਅਰਸਨ ਦੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਨਾਗਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਨਾਗਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
languages per grierson's classification system, naga languages can be grouped into western, central and eastern naga groups.

ਪੱਛਮੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਮੀ, ਚੋਕਰੀ ਅਤੇ ਖੇਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the western group includes among others angami, chokri and kheza.

ਕੇਂਦਰੀ ਨਾਗਾ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਏਓ, ਸੁਮੀ, ਲੋਥਾ ਅਤੇ ਸੰਗਤਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕੋਨਿਆਕ ਅਤੇ ਚਾਂਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the central naga group includes ao, sumi, lotha and sangtam, whereas eastern group includes konyak and chang.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਕਿਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਨਾਗਾ-ਬੋਡੋ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਪਵਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕੂਕੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਓ ਨਾਗਾ ਅਤੇ ਲੁੱਪਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in addition, there are naga-bodo group illustrated by mikir language, and kuki group of languages illustrated by sopvama also called mao naga and luppa languages.

ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਨੋ-ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
these belong mostly to the sino-tibetan language family.

ਸ਼ੈਫਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਲੱਭੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ.
shafer came up with his own classification system for languages found in and around nagaland.

ਹਰੇਕ ਕਬੀਲੇ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਸਮਝਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
each tribe has one or more dialects that are unintelligible to others.

1967 ਵਿਚ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ.
in 1967, the nagaland assembly proclaimed english as the official language of nagaland and it is the medium for education in nagaland.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾਗੋਮੀ, ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਅਸਾਮੀ ਦੀ ਇਕ ਕ੍ਰਿਓਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
other than english, nagamese, a creole language form of indo-aryan assamese, is a widely spoken language.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ- ਏਓ 257,500, ਕੋਨਿਕ 248,002, ਲੋਥਾ 168,356, ਅੰਗਾਮੀ 131,737, ਸੁਮੀ 123,884 ਫੋਮ 122,454, ਯਮਚੁੰਗਰੇ 92,092, ਸੰਗਤਾਂਮ 84,150, ਚਕਰ 83,506, ਚਾਂਗ 62,349, ਜ਼ੇਲਿਆਗ ਰੇਨਗ. ਖੇਜਾ 40,362, ਖਿਆਮਨੀਗਨ 37,752, ਕੁਕੀ 19,768, ਅਸਾਮੀ 16,183, ਅਤੇ ਚਚੇਸੰਗ 9,544.
the major languages spoken as per 2001 census are ao 257,500 , konyak 248,002 , lotha 168,356 , angami 131,737 , sumi 123,884 phom 122,454 , yimchungre 92,092 , sangtam 84,150 , chakru 83,506 , chang 62,347 , zeliang 61,492 , bengali 58,890 , rengma 58,590 , hindi 56,981 , kheza 40,362 , khiamniungan 37,752 , kuki 19,768 , assamese 16,183 , and chakhesang 9,544 .

ਧਰਮ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1.978 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 88% ਈਸਾਈ ਹਨ।
religion the state's population is 1.978 million, out of which 88% are christians.

ਸਾਲ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਈਸਾਈ ਆਬਾਦੀ 1,739,651 ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਮੇਘਾਲਿਆ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਈਸਾਈ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
the census of 2011 recorded the state's christian population at 1,739,651, making it, with meghalaya, and mizoram one of the three christian-majority states in india.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੈ.
the state has a very high church attendance rate in both urban and rural areas.

ਕੋਹਿਮਾ, ਦੀਮਾਪੁਰ ਅਤੇ ਮੋਕੋਕਚੁੰਗ ਦੀਆਂ ਸਕਾਈਲਾਈਨਜ਼ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਚਰਚਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ.
huge churches dominate the skylines of kohima, dimapur, and mokokchung.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੂੰ “ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ” ਅਤੇ “ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੈਪਟਿਸਟ ਰਾਜ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਈਸਾਈਆਂ ਵਿਚ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ 75% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਸਿਸਿੱਪੀ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਦੱਖਣੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ 55% ਆਬਾਦੀ ਬੈਪਟਿਸਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਸ, ਜੋ ਕਿ 51% ਬਪਤਿਸਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ.
nagaland is known as "the only predominantly baptist state in the world" and "the most baptist state in the world" among christians, baptists have constituted more than 75% of the state's population, thus making it more baptist on a percentage basis than mississippi in the southern united states, where 55% of the population is baptist, and texas which is 51% baptist.

ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ, ਰਿਵਾਲਵੀਲਿਸਟ ਅਤੇ ਪੇਂਟੇਕੋਸਟਲ, ਹੋਰ ਈਸਾਈ ਸੰਪੱਤੀ ਨੰਬਰ ਹਨ.
roman catholics, revivalists, and pentecostals are the other christian denomination numbers.

ਕੈਥੋਲਿਕ ਵੋਖਾ ਜ਼ਿਲੇ ਅਤੇ ਕੋਹੀਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੋਹੀਮਾ ਅਤੇ ਦੀਮਾਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
catholics are found in significant numbers in parts of wokha district and kohima district as well as in the urban areas of kohima and dimapur.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
christianity arrived in nagaland in early 19th century.

ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਪਟਿਸਟ ਨਾਗਾ ਮਿਸ਼ਨ 1836 ਵਿਚ ਅਸਾਮ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ.
the american baptist naga mission grew out of assam mission in 1836.

ਜੈੱਪ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜੈੱਨਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਵਿਚ ਮਾਈਲਸ ਬਰੌਨਸਨ, ਨਾਥਨ ਬ੍ਰਾ .ਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੇਖਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਐਨੀਮਿਸਟ ਅਤੇ ਲੋਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ।
miles bronson, nathan brown and others in christian missionaries working out of jaipur, to bring christianity into indian subcontinent, saw the opportunity for gaining converts since india's northeast was principally animist and folk religion driven.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਹੋਰ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ.
along with other tribal regions of the northeast, nagaland people accepted christianity.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੁੜ-ਸੰਕੇਤ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
however, the conversions have been marked by high rates of re-denomination ever since.

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਇਕ ਫਿਰਕੇ ਲਈ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
after having converted to christianity, people do not feel bound to any one sect, switch affiliation between denominations.

2007 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੋੜ-ਚੜਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਰਚਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
according to a 2007 report, breakaway churches are constantly being established alongside older sects.

ਇਹ ਨਵੇਂ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੀਤਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ofੰਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
these new christian churches differ from older ones in terms of their liturgical traditions and methods of worship.

ਛੋਟੇ ਚਰਚ ਵਧੇਰੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the younger churches exhibit a more vocally explicit form of worship.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ, ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
the constitution of india grants all citizens, including nagaland people, a freedom to leave, change or adopt any religion and its new sects.

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ, ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
hinduism, islam and jainism are also found in nagaland.

ਇਹ ਰਾਜ ਵਿਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਧਰਮ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ 8.75%, 2.47% ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.13%.
they are minority religions in the state, at 8.75%, 2.47% and 0.13% of the population respectively.

ਇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਸੀ ਧਰਮ ਜੋ ਹੇਰਾਕਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ੇਲੀਗ੍ਰਾਂਗ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 4,168 ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
an ancient indigenous religion known as the heraka is followed by 4,168 people belonging to the zeliangrong tribe living in nagaland.

ਰਾਣੀ ਗੇਦਿਨਲਿ a ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਗਾ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ.
rani gaidinliu was a freedom fighter who struggled for the revival of the traditional naga religion.

ਅੱਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕੂਕੀ ਗੋਤ ਦੇ 94% ਲੋਕ ਈਸਾਈ ਹਨ।
today, 94% of the kuki tribe people living in nagaland are christian.

ਸਰਕਾਰ ਰਾਜਪਾਲ ਰਾਜ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੁਖੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
government the governor is the constitutional head of state, representative of the president of india.

ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਸਮੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
he possesses largely ceremonial responsibilities apart from law and order responsibilities.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਰਾਜ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ।
the legislative assembly of nagaland vidhan sabha is the real executive and legislative body of the state.

60 ਮੈਂਬਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the 60-member vidhan sabha all elected members of legislature forms the government executive and is led by the chief minister.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
unlike most states in india, nagaland has been granted a great degree of state autonomy, as well as special powers and autonomy for naga tribes to conduct their own affairs.

ਹਰੇਕ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਪਿੰਡ, ਰੇਂਜ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਝਗੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਉਂਸਿਲਾਂ ਦਾ ਲੜੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
each tribe has a hierarchy of councils at the village, range, and tribal levels dealing with local disputes.

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ ਦੀਮਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੀਮਾਪੁਰ-ਚੁਮੁਕਿਦਿਮਾ ਕਿਫਾਇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਿਫਾਇਰ ਕੋਹੀਮਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗ੍ਰੇਟਰ ਕੋਹਿਮਾ ਲੋਂਗਲੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਂਗਲੇਨ ਮੋਕੋਕੋਚੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਕਾਕਚੰਗ ਮੋਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੋਮ ਪੇਰੇਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੀਰੇਨ ਫੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੇਕ ਤੁਆਂਸਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੂਯਾਂਸੰਗ ਕੇਵਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗ੍ਰੇਟਰ ਜ਼ੋਖਾ ਜੁਨੇਹੋਤੋਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੁਨੇਹੋਤੋ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਹੈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਗੱਠਜੋੜ।
districts the following are districts dimapur district dimapur-chumukedima kiphire district kiphire kohima district greater kohima longleng district longleng mokokchung district mokokchung mon district mon peren district peren phek district phek tuensang district tuensang wokha district greater wokha zunheboto district zunheboto elections the democratic alliance of nagaland dan is a state level coalition of political parties.

ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਜੇਡੀਯੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
it headed the government with the bharatiya janata party bjp and janata dal united jdu .

ਇਹ 2003 ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਗਾ ਪੀਪਲਜ਼ ਫਰੰਟ ਐਨਪੀਐਫ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸੀ।
it was formed in 2003 after the nagaland legislative assembly election, with the naga people's front npf , and the bjp.

ਗਠਜੋੜ 2003 ਤੋਂ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਹੈ।
the alliance has been in power in nagaland since 2003.

ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀਮਾਪੁਰ, ਕੋਹੀਮਾ, ਮੋਕੋਕਚੰਗ, ਅਲੋਨ, ਜੁਨਹੇਬੋਤੋ, ਤੁਨਸਾਂਗ, ਸੋਮ, ਲੋਂਗਲੇਂਗ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਰ ਹਨ.
urban centres the major urban areas of nagaland are dimapur, kohima, mokokchung, wokha, zunheboto, tuensang, mon, longleng and kiphire.

ਰਾਜ ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿਥੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਸਬੇ ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ ਜ਼ਿਲਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਤੁਲੀ ਕਸਬੇ, ਮੰਗਕੋਲੇਂਬਾ, ਨਾਗਨੀਮੋਰਾ, ਚਾਂਗਟੋਂਗਿਆ, ਤਿੱਜਿਤ, ਤਸੀਮੀਨੂ, ਭੰਡਾਰੀ, ਅਕੂਲੂਤੋ, ਫੁਫਟਸੇਰੋ, ਅਘੁਨਾਤੋ, ਅਬੋਈ, ਟੋਬੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are five urban agglomeration areas with population of more than 40,000 in the state major towns that are non-district headquarters include tuli town,mangkolemba, naganimora, changtongya, tizit, tseminyu, bhandari, akuluto, pfutsero, aghunato , aboi, tobu.

ਆਰਥਿਕਤਾ 2011-12 ਵਿਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਕੁਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀ ਐਸ ਡੀ ਪੀ ਲਗਭਗ 065 ਕਰੋੜ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ.
economy the gross state domestic product gsdp of nagaland was about ,065 crore us 1.8 billion in 2011-12.

ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਲਈ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਜੀਐਸਡੀਪੀ ਸਾਲਾਨਾ 9.9% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ.
nagaland's gsdp grew at 9.9% compounded annually for a decade, thus more than doubling the per capita income.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਉੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 80.1% ਹੈ.
nagaland has a high literacy rate of 80.1 per cent.

ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
majority of the population in the state speaks english, which is the official language of the state.

ਰਾਜ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state offers technical and medical education.

ਫਿਰ ਵੀ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
nevertheless, agriculture and forestry contribute majority of nagaland's gross domestic product.

ਰਾਜ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਲਾ, ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ, ਆਇਰਨ, ਨਿਕਲ, ਕੋਬਾਲਟ, ਕ੍ਰੋਮਿਅਮ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
the state is rich in mineral resources such as coal, limestone, iron, nickel, cobalt, chromium, and marble.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਕੋਲ ਚੂਨੇ ਦੀ ਚੂਨੀ ਦਾ ਇਕ ਰਿਕਵਰੀ ਯੋਗ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1000 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਣਉਚਿਤ ਸਰੋਤ ਹੈ.
nagaland has a recoverable reserve of limestone of 1,000 million tonnes plus a large untapped resource of marble and handicraft stone.

ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ, ਲਗਭਗ 68 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪੇਂਡੂ ਕਾਸ਼ਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
most of state's population, about 68 per cent, depends on rural cultivation.

ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਚਾਵਲ, ਬਾਜਰੇ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਦਾਲ ਹਨ.
the main crops are rice, millet, maize, and pulses.

ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਆਲੂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
cash crops, like sugarcane and potato, are also grown in some parts.

ਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਕੌਫੀ, ਇਲਾਇਚੀ, ਅਤੇ ਚਾਹ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
plantation crops such as premium coffee, cardamom, and tea are grown in hilly areas in small quantities with a large growth potential.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਖੁਰਾਕ ਹੈ.
most people cultivate rice as it is the main staple diet of the people.

ਲਗਭਗ 80% ਫਸਲ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ.
about 80% of the cropped area is dedicated to rice.

ਤੇਲ ਬੀਜ ਇਕ ਹੋਰ ਹੈ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੱਧ ਆਮਦਨੀ ਫਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ.
oilseeds is another, higher income crop gaining ground in nagaland.

ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੌਕੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
the farm productivity for all crops is low, compared to other indian states, suggesting significant opportunity for farmer income increase.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਝੂਮ ਤੋਂ ਟੇਰੇਸਡ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 4 3 ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਝੂਮ ਕੱਟ-ਅਤੇ-ਬਰਨ ਸ਼ਿਫਟ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਨਾਮ ਹੈ.
currently the jhum to terraced cultivation ratio is 4 3 where jhum is local name for cut-and-burn shift farming.

ਝੁੰਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਖੇਤ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਹੈ.
jhum farming is ancient, causes a lot of pollution and soil damage, yet accounts for majority of farmed area.

ਰਾਜ ਲੋੜੀਂਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਪਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state does not produce enough food, and depends on trade of food from other states of india.

ਜੰਗਲਾਤ ਵੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹੈ.
forestry is also an important source of income.

ਝੌਂਪੜੀ ਉਦਯੋਗ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਣਾਈ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਹਨ.
cottage industries such as weaving, woodwork, and pottery are important sourcesof revenue.

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ.
tourism has a lot of potential, but is largely limited due to insurgency and concern of violence over the last five decades.

2004 ਲਈ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 1.4 ਬਿਲੀਅਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
nagaland's gross state domestic product for 2004 is estimated at 1.4 billion in current prices.

ਰਾਜ 242.88 ਐਮਯੂ ਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 87.98 ਐਮਯੂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the state generates 87.98 mu compared to a demand for 242.88 mu.

ਇਸ ਘਾਟੇ ਲਈ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
this deficit requires nagaland to buy power.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਹ ਰਾਜ ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਸਰਪਲੱਸ ਸੂਬਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the state has significant hydroelectric potential, which if realised could make the state a power surplus state.

ਬਿਜਲੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਹਰ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਪਰ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ effectiveਾਂਚਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
in terms of power distribution, every village and town, and almost every household has an electricity connection but, this infrastructure is not effective given the power shortage in the state.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਟੀ ਆਰ ਜ਼ੇਲੀਅਂਗ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਵੋਖਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਚਾਂਗਪਾਂਗ ਅਤੇ ਸਸੋਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਖੋਜ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
tourism natural resources after a gap of almost 20 years, nagaland state chief minister, t. r. zeliang launched the resumption of oil exploration in changpang and tsori areas, under wokha district in july 2014.

ਇਹ ਖੋਜ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
the exploration will be carried out by the metropolitan oil & gas pvt.

ਲਿਮਟਿਡ ਜ਼ੇਲਿਯੰਗ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਐਕਸਪਲੋਰਰ, ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨਿਗਮ ਓ.ਐੱਨ.ਜੀ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ.
ltd. zeliang has alleged failures and disputed payments made to the state made by previous explorer, the state owned oil and natural gas corporation ongc .

ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
festivals nagaland is known in india as the land of festivals.

ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ, ਸਾਲ ਭਰ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the diversity of people and tribes, each with their own culture and heritage, creates a year-long atmosphere of celebrations.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in addition, the state celebrates all the christian festivities.

ਰਵਾਇਤੀ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਿਉਹਾਰ ਗੋਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ.
traditional tribe-related festivals revolve round agriculture, as a vast majority of the population of nagaland is directly dependent on agriculture.

ਹਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਹੌਰਨਬਿਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੀ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 2000 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਅੰਤਰਵਾਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
some of the significant festivals for each major tribe are hornbill festival of nagaland hornbill festival was launched by the government of nagaland in december 2000 to encourage intertribal interaction and to promote cultural heritage of the state.

ਰਾਜ ਦੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
organized by the state tourism department and art & culture department.

ਹੌਰਨਬਿਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਇੱਕ ਛੱਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
hornbill festival showcases a of cultural displays under one roof.

ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਤੋਂ 7 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this festival takes place between 1 and 7 december every year.

ਇਹ ਨਾਗਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਪਿੰਡ, ਕਿਸਮਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕੋਹਿਮਾ ਤੋਂ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
it is held at naga heritage village, kisama which is about 12 km from kohima.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
all the tribes of nagaland take part in this festival.

ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the aim of the festival is to revive and protect the rich culture of nagaland and display its history, culture and traditions.

ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿੰਗਬਿੱਲ ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the festival is named after the hornbill bird, which is displayed in folklores in most of the states tribes.

ਹਫਤਾ ਭਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਰੰਗੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਖੇਡਾਂ, ਭੋਜਨ ਮੇਲੇ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
the week-long festival unites nagaland and people enjoy the colourful performances, crafts, sports, food fairs, games and ceremonies.

ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼, ਲੱਕੜ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਹਨ.
traditional arts which include paintings, wood carvings, and sculptures are on display.

ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਗਾ ਮੌਰੰਗਜ਼ ਆਰਕਸੀਬਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਸਟਾਲਾਂ, ਹਰਬਲ ਮੈਡੀਸਨ ਸਟਾਲਾਂ, ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਡਲੇ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਡਾਂਸ, ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਨਾਗਾ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਦੇਸੀ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
festival highlights include traditional naga morungs rxhibition and sale of arts and crafts, food stalls, herbal medicine stalls, shows and sales, cultural medley songs and dances, fashion shows, beauty contest, traditional archery, naga wrestling, indigenous games and musical concerts.

ਅਤਿਰਿਕਤ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕੋਨੀਕ ਅੱਗ ਖਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸੂਰ ਦਾ ਚਰਬੀ ਖਾਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਹੌਰਨਬਿਲ ਲਿਟਰੇਚਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਮੇਤ ਹੱਟਨ ਲੈਕਚਰ, ਹੌਰਨਬਲ ਗਲੋਬਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟ, ਹੌਰਨਬਿਲ ਬਾਲ, ਕੋਰਲ ਪਨੋਰਮਾ, ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਡਰੱਮ ਐਨਸੈਂਬਲ, ਨਾਗਾ ਕਿੰਗ ਮਿਰਚ ਖਾਣਾ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਹੋਰਨਬਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਹੋਰਨਬਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੋਟਰ ਰੈਲੀ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ- ii ਵਿੰਟੇਜ ਕਾਰ ਰੈਲੀ.
additional attractions include the konyak fire eating demonstration, pork-fat eating competitions, the hornbill literature festival including the hutton lectures , hornbill global film fest, hornbill ball, choral panorama, north east india drum ensemble, naga king chilli eating competition, hornbill national rock contest, hornbill international motor rally and ww-ii vintage car rally.

ਆਵਾਜਾਈ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨੈਟਵਰਕ ਘੱਟ ਹੈ.
transportation the railway network in the state is minimal.

ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨਾਂ 7.98 ਮੀਲ 12.84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਰੋਡ 227.0 ਮੀਲ 365.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਸੜਕਾਂ 680.1 ਮੀਲ 1,094.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ.
broad gauge lines run 7.98 miles 12.84 km , national highway roads 227.0 miles 365.3 km , and state roads 680.1 miles 1,094.5 km .

ਰੋਡ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ.
road is the backbone of nagaland's transportation network.

ਰਾਜ ਵਿਚ 15,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਹਿ ਸੜਕਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਇਹ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ.
the state has over 15,000 km of surfaced roads, but these are not satisfactorily maintained given the weather damage.

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਹਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਸੜਕ ਲਈ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਰਾਜ ਹੈ.
in terms of population served for each kilometre of surfaced road, nagaland is the second best state in the region after arunachal pradesh.

ਰੇਲਵੇ ਰੇਲਵੇ ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਫਰੰਟੀਅਰ ਰੇਲਵੇ ਬ੍ਰਾਡ ਗੇਜ 7.98 ਮੀਲ 12.84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੁੱਲ 7.98 ਮੀਲ 12.84 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੋਡਵੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 227.0 ਮੀਲ 365.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਐਨਐਚ 61 ਕੋਹੀਮਾ, ਵੋਖਾ, ਤਸੀਮੀਨੂ, ਵੋਖਾ, ਮੋਕੋਕਚੰਗ, ਚਾਂਗਟੋਂਗਿਆ, ਤੁਲੀ ਐਨਐਚ 29 ਦਿਮਾਪੁਰ-ਕੋਹਿਮਾ-ਮਾਓ-ਇੰਫਾਲ 134.2 ਮੀਲ ਜਾਂ 216.0 ਕਿਮੀ ਐੱਨ.ਐੱਚ. 36 ਦੀਮਾਪੁਰ-ਡੋਬੋਕਾ-ਨਾਗਾਓਂ 105.6 ਮੀਲ ਜਾਂ 169.9 ਕਿ.ਮੀ. nh 150 ਕੋਹਿਮਾ-ਜੇਸਮੀ, ਚੱਕਬਾਮਾ-ਫੁਫਤੇਸਰੋ .6 74. mi ਮੀਲ ਜਾਂ १२..1. km ਕਿ.ਮੀ. ਐਨ.ਐਚ. ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚਾਜ਼ੂਬਾ ਅਤੇ ਜ਼ੁਨੇਹੋਤੋ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਕਬਾਮਾ ਰੋਡ ਏਅਰਵੇਅ ਦੀਮਾਪੁਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਦੀਮਾਪੁਰ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 4.3 ਮੀਲ, ਅਤੇ ਕੋਹਿਮਾ ਤੋਂ 43.5 ਮੀਲ 70.0 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
railway railway north east frontier railway broad gauge 7.98 miles 12.84 km total 7.98 miles 12.84 km roadway national highways 227.0 miles 365.3 km nh 61 kohima, wokha, tseminyu, wokha, mokokchung, changtongya, tuli nh 29 dimapur-kohima-mao-imphal 134.2 mi or 216.0 km nh 36 dimapur-doboka-nagaon 105.6 mi or 169.9 km nh 150 kohima-jessami via chakhabama-pfutsero 74.6 mi or 120.1 km nh 155 mokukchung-jessami via tuesang-kiphire 206.9 mi or 333.0 km state highways there are 680.1 miles 1,094.5 km of state highways via chazuba and zunheboto via chakhabama road airway dimapur airport, is 7 kilometres 4.3 mi from dimapur, and 43.5 miles 70.0 km from kohima.

ਇਹ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਡਿਬਰੂਗੜ, ਅਸਾਮ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ.
it is the sole airport in nagaland with scheduled commercial services to kolkata, west bengal and dibrugarh, assam.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਅਸਫਲ ਰਨਵੇ 757 ਫੁੱਟ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜੋ 487 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਹੈ.
the airport's asphalt runway is 7513 feet long, at an elevation of 487 feet.

ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਸਕੂਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
education nagaland schools are run by the state and central government or by private organisation.

ਹਦਾਇਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
instruction is mainly in english the official language of nagaland.

10 2 3 ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਗ੍ਰੇਡ 12 ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਧਾਰਣ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
under the 10 2 3 plan, after passing the higher secondary examination the grade 12 examination , students may enroll in general or professional degree programs.

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀ ਇਕ ਸੈਂਟਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚਾਰਟਰਡ ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ.
nagaland has one central university nagaland university , one engineering college national institute of technology nagaland and one private university a branch of the institute of chartered financial analysts of india .

ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦੀਆਂ 16 ਮੁੱਖ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗਾਮੀ, ਏਓ, ਚਚੇਸਾਂਗ, ਚਾਂਗ, ਦਿਮਸਾ ਕਚਰੀ, ਖਿਆਮਨੀਗਨ, ਕੋਨਿਆਕ, ਲੋਥਾ, ਫੋਮ, ਪੋਚੂਰੀ, ਰੇਂਗਮਾ, ਸੰਗਤਾਮ, ਸੁਮੀ, ਯਮਚੂੰਗਰ, ਕੁਕੀ ਅਤੇ ਜ਼ੇਲੀਆਂਗ ਹਨ।
culture the 16 main tribes of nagaland are angami, ao, chakhesang, chang, dimasa kachari, khiamniungan, konyak, lotha, phom, pochury, rengma, sangtam, sumi, yimchunger, kuki and zeliang.

ਕੋਨੀਕ, ਅੰਗਾਮੀਸ, ਆਓਸ, ਲੋਥਾ ਅਤੇ ਸੂਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲੇ ਹਨ ਕਈ ਛੋਟੇ ਗੋਤ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਖੋ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।
the konyaks, angamis, aos, lothas, and sumis are the largest naga tribes there are several smaller tribes as well see list of naga tribes .

ਗੋਤ ਅਤੇ ਗੋਤ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
tribe and clan traditions and loyalties play an important part in the life of nagas.

ਬੁਣਾਈ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
weaving is a traditional art handed down through generations in nagaland.

ਹਰੇਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਰੰਗ ਹਨ, ਸ਼ਾਲ, ਮੋ shoulderੇ ਦੇ ਬੈਗ, ਸਜਾਵਟੀ ਬਰਛੇ, ਟੇਬਲ ਮੈਟ, ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
each of the tribe has unique designs and colours, producing shawls, shoulder bags, decorative spears, table mats, wood carvings, and bamboo works.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਲ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
among many tribes the design of the shawl denotes the social status of the wearer.

ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸ਼ਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਂ ਗੋਤ ਸੁਤਮ, ਏਥੇਸੂ, ਸੰਗਤਾਮਜ਼ ਦੇ ਲੋਥਾਸ ਸੁਪੋਂਗ ਦੇ ਲੋਂਗਪੈਨਸੁ, ਯੈਂਚੰਗਰਜ਼ ਦੇ ਅੰਗਾਮੀ ਲੋਹ ਸ਼ਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਕroਾਈ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸੋਂਗਕੋਟੇਪਸੂ ਅਤੇ ਰੋਂਗਸੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of the more known shawls include tsungkotepsu and rongsu of the ao tribe sutam, ethasu, longpensu of the lothas supong of the sangtams, rongkhim and tsungrem khim of the yimchungers the angami lohe shawls with thick embroidered animal motifs etc.

ਲੋਕ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਨਾਚ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਗਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹਨ.
folk songs and dances are essential ingredients of the traditional naga culture.

ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੀਉਂਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the oral tradition is kept alive through folk tales and songs.

ਨਾਗਾ ਲੋਕ ਗਾਣੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੋਨੋਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਖਿਆਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤ ਹਨ.
naga folks songs are both romantic and historical, with songs narrating entire stories of famous ancestors and incidents.

ਇੱਥੇ ਮੌਸਮੀ ਗਾਣੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there are also seasonal songs which describe activities done in an agricultural season.

ਨਾਗਿਆਂ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਨਾਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੰਮੇ ਨਾਗਾ ਜਾਦੂ ਦੀ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
tribal dances of the nagas give an insight into the inborn naga reticence of the people.

ਵਿਲੱਖਣ ਨਾਗਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਯੁੱਧ ਨਾਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਚ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ.
war dances and other dances belonging to distinctive naga tribes are a major art form in nagaland.

ਅਖਬਾਰਾਂ ਪੂਰਬੀ ਮਿਰਰ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਪੇਜ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਪੋਸਟ ਮੋਰਾਂਗ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਖੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ 1958 ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਵੀ ਵੇਖੋ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਡ੍ਰੌਇਅਰ , ਏ. ਇਜ਼ਾਬੇਲ, ਡ੍ਰੋਅਰ, "ਨਾਗਸ ਮੈਮੋਰੀਅਸ ਆਫ਼ ਹੈੱਡਰਾਂਟ- ਇਨਡੋ-ਬਰਮੀ ਬਾਰਡਰਲੈਂਡਜ਼-ਵਾਲੀਅਮ.
newspapers eastern mirror nagaland page nagaland post the morung express see also outline of india battle of the tennis court foreigners protected areas order 1958 india list of institutions of higher education in nagaland northeast indian railways during world war ii tourism in north east india references further reading drouyer, a. isabel, drouyer, "the nagas memories of headhunters- indo-burmese borderlands-vol.

1 ", ਵ੍ਹਾਈਟ ਕਮਲ, 2016, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-2-9545112-2-1.
1", white lotus, 2016, isbn 978-2-9545112-2-1.

ਅਲਬਾਨ ਵਾਨ ਸਟਾਕਹਾਉਸਨ.
alban von stockhausen.

2014.
2014.

ਹੰਸ-ਏਬਰਹਾਰਡ ਕੌਫਮੈਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ ਵਾਨ-ਹੈਮੈਨਡੋਰਫ ਦੀ ਨਾਗਸ ਦਿ ਪਿਕਚਰਲ ਐਥਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਇੰਗਾ ਕਰਨ ਲਈ.
imag in ing the nagas the pictorial ethnography of hans-eberhard kauffmann and christoph von -haimendorf.

ਅਰਨੋਲਡਸ਼ੇ, ਸਟੱਟਗਰਟ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-3-89790-412-5.
arnoldsche, stuttgart, isbn 978-3-89790-412-5.

ਸਟਰਨ, ਅਗਲਾਜਾ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਵੈਨ ਹੈਮ.
stirn, aglaja & peter van ham.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਾਗਾ ਲਿਵਿੰਗ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਸਾਰ.
the hidden world of the naga living traditions in northeast india.

ਲੰਡਨ ਪ੍ਰੀਸਟਲ.
london prestel.

ਓਪਿਟਜ਼, ਮਾਈਕਲ, ਥੌਮਸ ਕੈਸਰ, ਅਲਬਾਨ ਵਾਨ ਸਟਾਕਹਾਉਸਨ ਅਤੇ ਮੈਰੀਅਨ ਵੇਟਸਟੀਨ.
oppitz, michael, thomas kaiser, alban von stockhausen & marion wettstein.

2008.
2008 .

ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਨਾਗਾ ਪਛਾਣ.
naga identities changing local cultures in the northeast of india.

ਸਨੇਕ ਪਬਿਲਸਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ.
gent snoeck publishers.

ਕੁੰਜ, ਰਿਚਰਡ ਅਤੇ ਵਿਭਾ ਜੋਸ਼ੀ.
kunz, richard & vibha joshi.

2008.
2008 .

ਨਾਗਾ ਏ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਮੁੜ ਮਿਲਿਆ.
naga a forgotten mountain region rediscovered.

ਬੇਸਲ ਮੇਰੀਅਨ.
basel merian.

ਗਲੇਂਸੀ, ਜੋਨਾਥਨ.
glancey, jonathan.

2011.
2011 .

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੁੱਲੀਆਂ ਫਰੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ.
nagaland a journey to india's forgotten frontier.

ਲੰਡਨ ਫੈਬਰ ਹੈੱਟਵੇ, ਪੌਲ.
london faber hattaway, paul.

2006.
2006 .

'ਹੈਡ ਹੈਂਟਰਜ਼ ਤੋਂ ਚਰਚ ਪਲੈਂਟਰਜ਼' ਤੱਕ।
'from head hunters to church planters'.

ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਟਨ, ਜੇ.
authentic publishing hutton, j.

1986.
1986.

'ਨਾਗਾ ਪਹਾੜੀਆਂ' ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ 'ਦਿੱਲੀ ਮਿੱਤਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ.
'report on naga hills' delhi mittal publication.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸਟੇਟ ਪੋਰਟਲ, ਵਿਕੀਵਾਯੇਜ ਓਡੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਉੜੀਸਾ ਉੜੀਆ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ 29 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
external links official website state portal of the government of nagaland nagaland travel guide from wikivoyage odisha pronunciation formerly orissa odia is one of the 29 states of india, located in the eastern coast.

ਇਹ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it is surrounded by the states of west bengal to the north-east, jharkhand to the north, chhattisgarh to the west and north-west, andhra pradesh and telangana to the south and south-west.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 485 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 301 ਮੀਲ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹੈ, ਬਾਲਾਸੋਰ ਤੋਂ ਮਲਕਾਨਗਿਰੀ ਤੱਕ.
odisha has 485 kilometres 301 mi of coastline along the bay of bengal on its east, from balasore to malkangiri.

ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ 9 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ 11 ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਓਡੀਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉੜੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 2001 ਅਤੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 33.2 ਮਿਲੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
it is the 9th largest state by area, and the 11th largest by population.odia formerly known as oriya is the official and most widely spoken language, spoken by 33.2 million according to the 2001 census.

ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ, ਜਿਸ ਤੇ ਮੌਰੀਅਨ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੁਆਰਾ 261 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਕਲਿੰਗ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉੜੀਸਾ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
the ancient kingdom of kalinga, which was invaded by the mauryan emperor ashoka in 261 bce resulting in the kalinga war, coincides with the borders of modern-day odisha.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਡੀਆ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
the modern state of orissa was established on 1 april 1936, as a province in british india, and consisted predominantly of odia-speaking regions.

1 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
april 1 is celebrated as odisha day.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਉਤਕਲਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ, "ਜਨ ਗਣਾ ਮਨ" ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ.
the region is also known as utkala and is mentioned in india's national anthem, "jana gana mana".

ਸੀ. ਵਿਚ ਅਨੰਤਵਰਮਨ ਚੋਡਾਗੰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਕਟਕ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. 1135, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1948 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
cuttack was made the capital of the region by anantavarman chodaganga in c. 1135, after which the city was used as the capital by many rulers, through the british era until 1948.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਈ.
thereafter, bhubaneswar became the capital of odisha.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ "ਓਡੀਸ਼ਾ" ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ "ਓਡਡਾ ਵਿਸਾਯ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, "ਉਡਰਾ ਬਿਭਾਸ਼ਾ" ਜਾਂ "ਓਡਰਾ ਬਿਭਾਸ਼ਾ" ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜੇਂਦਰ ਚੋਲਾ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਤਿਰਮਲਾਈ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਦੀ ਮਿਤੀ 1025 ਹੈ।
etymology the term "odisha" is derived from the ancient prakrit word "odda visaya" also "udra bibhasha" or "odra bibhasha" as in the tirumalai inscription of rajendra chola i, which is dated to 1025.

ਸਰਾਲਾ ਦਾਸ, ਜਿਸ ਨੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਓਡਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
sarala das, who translated the mahabharata into the odia language in the 15th century, calls the region odra rashtra and odisha.

ਪੁਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਗਜਪਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕਪਿਲੇਂਦਰ ਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਜਾਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
the inscriptions of kapilendra deva of the gajapati kingdom on the walls of temples in puri call the region odisha or odisha rajya.

ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਮ ਉੜੀਸਾ ਤੋਂ ਓਡੀਆ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਿੱਲ, 2010 ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ 113 ਵਾਂ ਸੋਧ ਬਿੱਲ, 2010 ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the name of the state was changed from orissa to odisha, and the name of its language from oriya to odia, in 2011, by the passage of the orissa alteration of name bill, 2010 and the constitution 113th amendment bill, 2010 in the parliament.

ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਨੇ, 9 ਨਵੰਬਰ, 2010 ਨੂੰ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਸੋਧ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
after a brief debate, the lower house, lok sabha, passed the bill and amendment on 9 november 2010.

24 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ ਰਾਜ ਸਭਾ ਨੇ ਵੀ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਸੋਧ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
on 24 march 2011, rajya sabha, the upper house of parliament, also passed the bill and the amendment.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਚੇਲੀਅਨ ਉਪਕਰਣ ਲੋਅਰ ਪਾਲੀਓਲਿਥਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
history prehistoric acheulian tools dating to lower paleolithic era have been discovered in various places in the region, implying an early settlement by humans.

ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਲਿਖਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਭਾਰਤ, ਵਾਯੂ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਮਹਾਗੋਵਿੰਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
kalinga has been mentioned in ancient texts like mahabharata, vayu purana and mahagovinda suttanta.

ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸਾਬਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the sabar people of odisha have also been mentioned in the mahabharata.

ਬੁੱਧਯਾਨਾ ਨੇ ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਬਾਇਲੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ.
baudhayana mentions kalinga as not yet being influenced by vedic traditions, implying it followed mostly tribal traditions.

ਮੌਰੀਅਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ 261 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਖੂਨੀ ਕਲਿੰਗਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਕਲਿੰਗਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਸੀ।
ashoka of the mauryan dynasty conquered kalinga in the bloody kalinga war in 261 bce, which was the eighth year of his reign.

ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 100,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, 150,000 ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।
according to his own edicts, in that war about 100,000 people were killed, 150,000 were captured and several more were affected.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
the resulting bloodshed and suffering of the war is said to have deeply affected ashoka.

ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।
he turned into a pacifist and converted to buddhism.

ਦੁਆਰਾ ਸੀ. 150 ਸਾ.ਯੁ., ਸਮਰਾਟ ਖਰਾਵੇਲਾ, ਜੋ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਡੀਮੇਟਰੀਅਸ ਪਹਿਲੇ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ.
by c. 150 ce, emperor kharavela, who was possibly a contemporary of demetrius i of bactria, conquered a major part of the indian sub-continent.

ਖਰਾਵੇਲਾ ਜੈਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।
kharavela was a jain ruler.

ਉਸਨੇ ਉਦੈਗਿਰੀ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਮੱਠ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।
he also built the monastery atop the udayagiri hill.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕਾ ਵਰਗੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
subsequently, the region was ruled by monarchs, such as samudragupta and shashanka.

ਇਹ ਹਰਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
it was also a part of harsha's empire.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਸੋਮਵੰਸੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
later, the kings of the somavamsi dynasty began to unite the region.

ਯਯਤੀ ii ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ, ਸੀ. 1025 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਕੋ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
by the reign of yayati ii, c. 1025 ce, they had integrated the region into a single kingdom.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਯਤੀ ਦੂਜੇ ਨੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਲਿੰਗਰਾਜ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
yayati ii is supposed to have built the lingaraj temple at bhubaneswar.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੂਰਬੀ ਗੰਗਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ।
they were replaced by the eastern ganga dynasty.

ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਸਕ ਅਨੰਤਵਰਮਨ ਚੋਡਾਗੰਗਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰੀ ਵਿਚ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਸੀ. 1135, ਅਤੇ ਨਾਰਸਿਮਹਦੇਵਾ ਪਹਿਲੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਨਾਰਕ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸੀ. 1250.
notable rulers of the dynasty were anantavarman chodaganga, who began construction on the present-day jagannath temple in puri c. 1135 , and narasimhadeva i, who constructed the konark temple c. 1250 .

ਪੂਰਬੀ ਗੰਗਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਗਜਾਪਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਸੀ.
the eastern ganga dynasty was followed by the gajapati kingdom.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਏਕੀਕਰਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ 1568 ਤਕ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
the region resisted integration into the mughal empire until 1568, when it was conquered by sultanate of bengal.

ਮੁਕੁੰਡਾ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਲਿੰਗਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬਾਗੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਭੰਜਾ ਦੁਆਰਾ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
mukunda deva, who is considered the last independent king of kalinga, was defeated and was killed in battle by a rebel ramachandra bhanja.

ਰਾਮਚੰਦਰ ਭੰਜਾ ਖੁਦ ਬਿਆਜ਼ੀਦ ਖ਼ਾਨ ਕਰਨਾਨੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ramachandra bhanja himself was killed by bayazid khan karrani.

ਸੰਨ 1591 ਵਿਚ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਗਵਰਨਰ, ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ, ਨੇ ਇਕ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਰਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉੜੀਸਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
in 1591, man singh i, then governor of bihar, led an army to take odisha from the karranis of bengal.

ਉਹ ਸੰਧੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕੁਤਲੂ ਖ਼ਾਨ ਲੋਹਾਨੀ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
they agreed to treaty because their leader qutlu khan lohani had recently died.

ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਸਬੇ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ.
but, they then broke the treaty by attacking the temple town of puri.

ਮਾਨ ਸਿੰਘ 1592 ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ.
man singh returned in 1592 and pacified the region.

ਉੜੀਸਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ ਸ਼ਾਹੀ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੂਬਾ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਕਬਰ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
orissa was the first subah imperial top-level province added to akbar's fifteen by shah jahan.

ਇਸ ਵਿਚ ਕਟਕ ਸੀਟ ਸੀ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਗੋਲਕੌਂਡਾ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
it had cuttack as seat and bordered bihar, bengal and golconda subahs as well as the remaining independent and tributary chiefs.

1717 ਤੋਂ, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਬਿਜਾਰ ਗਵਰਨੋਜ਼ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਸੂਈ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਬੰਗਾਲ ਸੁਬਾਹ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
from 1717, the orissa and bijar governos were reduced to deputies of the nawab later nizam of the pseudo-autonomous bengal subah.

1751 ਵਿਚ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬ ਅਲੀਵਰਦੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in 1751, the nawab of bengal alivardi khan ceded the region to the maratha empire.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਕਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੀ, 1760 ਦੁਆਰਾ ਦੂਸਰੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਦਰਾਸ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ.
the british had occupied the northern circars, comprising the southern coast of odisha, as a result of the 2nd carnatic war by 1760, and incorporated them into the madras presidency gradually.

1803 ਵਿਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਦੂਸਰੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਪੁਰੀ-ਕਟਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ।
in 1803, the british ousted the marathas from the puri-cuttack region of odisha during the second anglo-maratha war.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the northern and western districts of odisha were incorporated into the bengal presidency.

1866 ਦੇ ਉੜੀਸਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
the orissa famine of 1866 caused an estimated 1 million deaths.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ.
following this, large-scale irrigation projects were undertaken.

1903 ਵਿੱਚ, ਉਕਾਲ ਸੰਮੇਲਨੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਓਡੀਆ ਭਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 1903, the utkal sammilani organisation was founded to demand the unification of odia-speaking regions into one state.

1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1912 ਨੂੰ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
on 1 april 1912, the bihar and orissa province was formed.

1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਨੂੰ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।
on 1 april 1936, bihar and orissa were split into separate provinces.

ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰ ਜੌਨ usਸਟਨ ਹੱਬਬੈਕ ਪਹਿਲੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜੋਂ ਸੀ।
the new province of orissa came into existence on a linguistic basis during the british rule in india, with sir john austen hubback as the first governor.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ, 27 ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।
following india's independence, on 15 august 1947, 27 princely states signed the document to join orissa.

ਭੂਗੋਲ ਓਡੀਸ਼ਾ 17.380n ਅਤੇ 22.730n ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ 81.37e ਅਤੇ 87.53e ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
geography odisha lies between the latitudes 17.780n and 22.730n, and between longitudes 81.37e and 87.53e.

ਰਾਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 155,707 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰ ਦਾ 4.87% ਹੈ, ਅਤੇ 450 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਤੱਟ ਰੇਖਾ ਹੈ.
the state has an area of 155,707 km2, which is 4.87% of total area of india, and a coastline of 450 km.

ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ.
in the eastern part of the state lies the coastal plain.

ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸੁਬਨਾਰੇਖਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਰੁਸ਼ੀਕੁਲੀਆ ਨਦੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
it extends from the subarnarekha river in the north to the rushikulya river in the south.

ਚਿਲਿਕਾ ਝੀਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the lake chilika is part of the coastal plains.

ਮੈਦਾਨੀ ਛੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਸੁਬਰਨਰੇਖਾ, ਬੁhabਾਬਲਾਂਗਾ, ਬੈਤਰਾਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਮਹਾਨਦੀ ਅਤੇ ਰੁਸ਼ੀਕੁਲੀਆ ਵਿਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪਜਾ. ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ।
the plains are rich in fertile silt deposited by the six major rivers flowing into the bay of bengal subarnarekha, budhabalanga, baitarani, brahmani, mahanadi and rushikulya.

ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਈਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ crਟ ਸੀਆਰਆਰਆਈ, ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਚਾਵਲ ਜੀਨ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ, ਕਟਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the central rice research institute crri , a food and agriculture organization-recognised rice gene bank and research institute, is situated on the banks of mahanadi in cuttack.

ਰਾਜ ਦਾ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
three-quarters of the state is covered in mountain ranges.

ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਾਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
deep and broad valleys have been made in them by rivers.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ ਉਪਜਾ. ਮਿੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
these valleys have fertile soil and are densely populated.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟੌਸ ਅਤੇ ਰੋਲਿੰਗ ਉਪਨਲੈਂਡ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਲੇਟੌਸ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
odisha also has plateaus and rolling uplands, which have lower elevation than the plateaus.

ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਦਿਓਮਾਲੀ 1672 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ.
the highest point in the state is deomali at 1672 metres.

ਹੋਰ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਿਨਕਾਰਮ 1620 ਮੀਟਰ, ਗੋਲਿਕੋਡਾ 1617 ਮੀਟਰ, ਅਤੇ ਯੇਂਦਰਿਕਾ 1582 ਮੀਟਰ ਹਨ.
the other high peaks are sinkaram 1620 m , golikoda 1617 m , and yendrika 1582 metres .

ਮੌਸਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਮਈ ਤੋਂ ਮਈ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
climate the state experiences four meteorological seasons winter january to february , pre-monsoon season march to may , south-west monsoon season june to september and north east monsoon season .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਛੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮੌਸਮਾਂ ਜਾਂ ਰਸਮ ਬਸੰਤ ਬਸੰਤ, ਗ੍ਰੀਸ਼ਮਾ ਗਰਮੀਆਂ, ਬਰਸਾ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ, ਸ਼ਾਰਦ ਪਤਝੜ, ਹੇਮੰਤ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਠੰ .ੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, locally the year is divided into six traditional seasons or rutus basanta spring , grishma summer , barsha rainy season , sharad autumn , hemant winter , and shishir cool season .

ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 2012 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ 48,903 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਜੰਗਲ ਹਨ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਦਾ 31.41% ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
biodiversity according to a forest survey of india report released in 2012, odisha has 48,903 km2 of forests which cover 31.41% of the state's total area.

ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ 7,060 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2, ਦਰਮਿਆਨੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ 21,366 ਕਿਮੀ 2, ਖੁੱਲੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਜੰਗਲ ਬਿਨਾਂ ਬੰਦ ਛੱਤਰੀ 20,477 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸਕਾਰਬ ਜੰਗਲ ਨੂੰ 4,734 ਕਿਮੀ 2 ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the forests are classified into dense forest 7,060 km2 , medium dense forest 21,366 km2 , open forest forest without closed canopy 20,477 km2 and scrub forest 4,734 km2 .

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ ਦੇ ਜੰਗਲ 10,518 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਅਤੇ ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ 221 ਕਿਮੀ 2 ਹਨ.
the state also has bamboo forests 10,518 km2 and mangroves 221 km2 .

ਰਾਜ ਲੱਕੜ ਦੀ ਤਸਕਰੀ, ਖਣਨ, ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਚਰਾਗਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state is losing its forests to timber smuggling, mining, industrialisation and grazing.

ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
there have been attempts at conservation and reforestation.

ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸਦਾਬਹਾਰ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਜੰਗਲੀ ਆਰਚਿਡਜ਼ ਲਈ habitੁਕਵੀਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਹੈ.
due to the climate and good rainfall, odisha's evergreen and moist forests are suitable habitats for wild orchids.

ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 130 ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।
around 130 species have been reported from the state.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 97 ਇਕੱਲੇ ਮਯੂਰਭੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
97 of them are found in mayurbhanj district alone.

ਨੰਦਾਕਾਨਨ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਾਰਕ ਦਾ ਆਰਚਿਡ ਹਾ houseਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the orchid house of nandakanan biological park hosts some of these species.

ਸਿਮਲੀਪਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਖੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਯੂਰਭੰਜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ 2750 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ.
simlipal national park is a protected wildlife area and tiger reserve spread over 2750 km2 of the northern part of mayurbhanj district.

ਇਸ ਵਿਚ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ 1078 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ 94 ਓਰਕਿਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
it has 1078 species of plants, including 94 orchids.

ਸਾਲ ਦਰੱਖਤ ਉਥੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ.
the sal tree is the primary tree species there.

ਪਾਰਕ ਵਿਚ 55 ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭੌਂਕਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ, ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ, ਸਾਂਝਾ ਲੰਗੂਰ, ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਖਿਰਦਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਬਾਈਸਨ, ਭਾਰਤੀ ਹਾਥੀ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿੱਲੀ, ਭਾਰਤੀ ਚੀਤੇ, ਜੰਗਲ ਬਿੱਲੀ, ਸੰਬਰ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਹਨ.
the park has 55 mammals, including barking deer, bengal tiger, common langur, four-horned antelope, indian bison, indian elephant, indian giant squirrel, indian leopard, jungle cat, sambar deer, and wild boar.

ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 304 ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮ ਪਹਾੜੀ ਮਾਇਨਾ, ਸਲੇਟੀ ਸਿੰਗਬਿੱਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਪਾਈਡ ਸਿੰਗਬਿੱਲ ਅਤੇ ਮਲਾਬਾਰ ਪਾਇਡ ਸਿੰਗਬਿੱਲ.
there are 304 species of birds in the park, such as the common hill myna, grey hornbill, indian pied hornbill and malabar pied hornbill.

ਇਸ ਵਿਚ 60 ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸਰੀਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਕੋਬਰਾ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਸਰੀਨੇਟ ਪਹਾੜੀ ਕੱਛੂ ਹਨ.
it has also has 60 species of reptiles, notable among which are the king cobra and tricarinate hill turtle.

ਨੇੜਲੇ ਰਾਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਗੂ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਹੈ.
there is also a mugger crocodile breeding program in nearby ramtirtha.

ਚਾਂਦਕਾ ਹਾਥੀ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਨੇੜੇ 190 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਹੈ.
the chandaka elephant sanctuary is a 190 km2 protected area near the capital city, bhubaneswar.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਫੈਲਾਵਟ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਾਉਣ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
however, urban expansion and over-grazing have reduced the forests and are driving herds of elephants to migration.

2002 ਵਿਚ, ਤਕਰੀਬਨ 80 ਹਾਥੀ ਸਨ.
in 2002, there were about 80 elephants.

ਪਰ 2012 ਤਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
but by 2012, their numbers had been reduced to 20.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਬਾਰਬਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲ, ਚਿਲਿਕਾ, ਨਿਆਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਥਾਗੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ.
many of the animals have migrated toward the barbara reserve forest, chilika, nayagarh district, and athagad.

ਕੁਝ ਹਾਥੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਜਾਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪਰਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਮਰ ਗਏ ਹਨ।
some elephants have died in conflicts with villagers, while some have died during migration from being electrocuted by power lines or hit by trains.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
outside the protected area, they are killed by poachers.

ਹਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚੀਤੇ, ਜੰਗਲ ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿਟਲ ਵੀ ਹਨ।
besides elephants, the sanctuary also has indian leopards, jungle cats and chitals.

ਕੇਂਦਰਪਾਰਾ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਭੀਤਰਕਨਿਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ 650 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ ਹਨ.
the bhitarkanika national park in kendrapara district covers 650 km2, of which 150 km2 are mangroves.

ਭੀਤਰਕਨਿਕਾ ਵਿਚ ਗਹਿਰਾਮਥਾ ਬੀਚ ਜੈਤੂਨ ਦੀ ਰਾਡਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂਆਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
the gahiramatha beach in bhitarkanika is the world's largest nesting site for olive ridley sea turtles.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੱਛੂਆਂ ਲਈ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਦਾਨ ਗਣਜਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਰੁਸ਼ੀਕੁਲੀਆ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹਨ.
other major nesting grounds for the turtle in the state are rushikulya, in ganjam district, and the mouth of the devi river.

ਭੀਤਰਕਨਿਕਾ ਅਸਥਾਨ ਇਸ ਦੇ ਲੂਣ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the bhitarkanika sanctuary is also noted for its large population of salt-water crocodiles.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in winter, the sanctuary is also visited by migratory birds.

ਇਸ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਤਾਜ ਵਾਲਾ ਹੇਰਨ, ਡਾਰਟਰ, ਸਲੇਟੀ ਹੇਰਨ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੋਰਮੋਰੈਂਟ, ਓਰੀਐਂਟਲ ਵ੍ਹਾਈਟ ਆਈਬੀਸ, ਜਾਮਨੀ ਹੇਰਾਨ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਕਰੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
among the species of birds spotted in the sanctuary are the black-crowned night heron, darter, grey heron, indian cormorant, oriental white ibis, purple heron, and sarus crane.

ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਈ ਘੋੜੇ ਦੀ ਨੋਕੜੀ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the possibly endangered horseshoe crab is also found in this region.

ਚਿਲਿਕਾ ਝੀਲ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ 1105 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ.
chilika lake is a brackish water lagoon on the east coast of odisha with an area of 1105 km2.

ਇਹ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਤੰਗ ਚੈਨਲ ਦੁਆਰਾ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਡੈਲਟਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
it is connected to the bay of bengal by a 35-km-long narrow channel and is a part of the mahanadi delta.

ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਜੌੜੇ ਲੂਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ.
in the dry season, the tides bring in salt water.

ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਝੀਂਗਾ ਵਿਚ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਰਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in the rainy season, the rivers falling into the lagoon decrease its salinity.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਝੀਲ ਬਾਈਕਲ, ਰੂਸ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ, ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ, ਲੱਦਾਖ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪੰਛੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
birds from places like the caspian sea, lake baikal, other parts of russia, central asia, south-east asia, ladakh and the himalayas migrate to the lagoon in winter.

ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਦਾਗ਼ੇ ਗਏ ਯੂਰਸੀਅਨ ਵਿਜਯਨ, ਪਿੰਟੈਲ, ਬਾਰ-ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਹੰਸ, ਗ੍ਰੀਲੈਗ ਹੰਸ, ਫਲੈਮਿੰਗੋ, ਮਲਾਰਡ ਅਤੇ ਗੋਲਿਅਥ ਹੇਰਨ ਹਨ.
among the birds spotted there are eurasian wigeon, pintail, bar-headed goose, greylag goose, flamingo, mallard and goliath heron.

ਲੌਗੂਨ ਵਿਚ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਆਈ ਇਰਾਵੱਡੀ ਡੌਲਫਿਨ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
the lagoon also has a small population of the endangered irrawaddy dolphins.

ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰalੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਪੋਰਪੋਜ਼, ਬੋਤਲਨੋਜ਼ ਡੌਲਫਿਨ, ਹੰਪਬੈਕ ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਸਪਿਨਰ ਡੌਲਫਿਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
the state's coastal region has also had sightings of finless porpoise, bottlenose dolphin, humpback dolphin and spinner dolphin in its waters.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਬਾਲਗ਼ ਮੱਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
government and politics all states in india are governed by a parliamentary system of government based on universal adult franchise.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਹੈ।
india's parliament is bicameral.

ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the lower house is called the lok sabha.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 21 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
odisha contributes 21 members to lok sabha.

ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are directly elected by the electorates.

ਵੱਡੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the upper house is called the rajya sabha.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ 10 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
odisha contributes 10 members to rajya sabha.

ਉਹ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are elected by the state's legislature.

ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਸੀਪੀਆਈ ਐਮ.
the main parties active in the politics of odisha are the biju janata dal, the indian national congress and bhartiya janata party,cpi m .

2014 ਵਿੱਚ ਉੜੀਸਾ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ ਲਗਾਤਾਰ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
following the odisha state assembly election in 2014, the naveen patnaik-led biju janata dal stayed in power for the fourth consecutive term.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਦੀ ਇਕ ਇਕੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ।
legislative assembly the odisha state has an unicameral legislature.

ਉੜੀਸਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 147 ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਜਿਵੇਂ ਸਪੀਕਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ, ਜੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
the odisha legislative assembly consists of 147 elected members, and special office bearers such as the speaker and deputy speaker, who are elected by the members.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਬੈਠਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ.
assembly meetings are presided over by the speaker, or by the deputy speaker in the speaker's absence.

ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਮੁਖੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਹੈ।
executive authority is vested in the council of ministers headed by the chief minister, although the titular head of government is the governor of odisha.

ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the governor is appointed by the president of india.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਵਾਲੇ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the leader of the party or coalition with a majority in the legislative assembly is appointed as the chief minister by the governor, and the council of ministers are appointed by the governor on the advice of the chief minister.

ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the council of ministers reports to the legislative assembly.

ਚੁਣੇ ਗਏ 147 ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਵਿਧਾਇਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the 147 elected representatives are called members of the legislative assembly, or mlas.

ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
one mla may be nominated from the anglo-indian community by the governor.

ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 5 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੰਬਲੀ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ.
the term of the office is for 5 years, unless the assembly is dissolved prior to the completion of the term.

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅੰਗੁਲ, ਬਾਲੰਗੀਰ, ਬਾਲਾਸੌਰ, ਬਰਗਾੜ, ਭਦਰਕ, ਬੁੱਧ, ਕਟਕ, ਦੇਵਗੜ, henੇਂਕਨਾਲ, ਗਜਾਪਤੀ, ਗੰਜਾਮ, ਜਗਤਸਿੰਘਪੁਰ, ਜਾਜਪੁਰ, ਝਾਰਸੁਗੁਡਾ, ਕੰਧਮਲ, ਕਲਾਂਹਦੀ, ਕੇਂਦਰਪਾੜਾ, ਕੇਓਂਝਰ, ਕੋਰਪੁਤ, ਮਾਲਪਾਰ ਵਿੱਚ 30 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਮਯੂਰਭੰਜ, ਨਬਰੰਗਪੁਰ, ਨਿਆਗੜ, ਨੂਆਪਦਾ, ਪੁਰੀ, ਰਾਇਗੜਾ, ਸੰਬਲਪੁਰ, ਸੁਬਰਨਪੁਰ, ਸੁੰਦਰਗੜ।
administrative units there are 30 districts in odisha angul, balangir, balasore, bargarh, bhadrak, boudh, cuttack, deogarh, dhenkanal, gajapati, ganjam, jagatsinghpur, jajpur, jharsuguda, kandhamal, kalahandi, kendrapara, keonjhar, khordha, koraput, malkangiri, mayurbhanj, nabarangpur, nayagarh, nuapada, puri, rayagada, sambalpur, subarnapur, sundargarh.

ਇਨ੍ਹਾਂ 30 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲੀਆ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
these 30 districts have been placed under three different revenue divisions to streamline their governance.

ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਬਲਪੁਰ, ਬਰ੍ਹਮਪੁਰ ​​ਅਤੇ ਕਟਕ ਵਿਖੇ ਹੈ.
the divisions are north, south and central, with their headquarters at sambalpur, berhampur and cuttack respectively.

ਹਰ ਇੱਕ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 10 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਮਾਲ ਮੰਡਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਰ.ਡੀ.ਸੀ.
each division consists of 10 districts, and has as its administrative head a revenue divisional commissioner rdc .

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਆਰਡੀਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰੇਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
the position of the rdc in the administrative hierarchy is that between that of the district administration and the state secretariat.

ਆਰਡੀਸੀਜ਼ ਨੇ ਮਾਲ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the rdcs report to the board of revenue, which is headed by a senior officer of the indian administrative service.

ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
each district is governed by a district collector, who is appointed from the indian administrative service.

ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਲੈਕਟਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the collector is responsible for collecting the revenue and maintaining law and order in the district.

ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each district is separated into sub-divisions, each governed by a sub-divisional collectors and sub-divisional magistrates.

ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲ ਬਲਾਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the sub-divisions are further divided into revenue blocks called tehsils.

ਤਹਿਸੀਲਦਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ।
the tehshils are headed by tehsildars.

ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ 58 ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ 317 ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਹਨ।
odisha has 58 sub-divisions and 317 tehsils.

ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
blocks consists of panchayats village councils and town municipalities.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਹੈ.
the capital and largest city of the state is bhubaneswar.

ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰ੍ਹਮਪੁਰ, ਕਟਕ, ਰੁੜਕੇਲਾ ਅਤੇ ਸੰਬਲਪੁਰ ਹਨ.
the other major cities are berhampur, cuttack, rourkela, and sambalpur.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਕਟਕ, ਸੰਬਲਪੁਰ, ਬਰ੍ਹਮਪੁਰ ​​ਅਤੇ ਰੁੜਕੇਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
municipal corporations in odisha include bhubaneswar, cuttack, sambalpur, berhampur and rourkela.

ਉੜੀਸਾ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗੁਲ, ਬਾਲੰਗੀਰ, ਬਾਲਾਸੌਰ, ਬਾਰਬਿਲ, ਬਰਗੜ, ਬਰੀਪਦਾ, ਬੇਲਪਹਾਰ, ਭਦਰਕ, ਭਵਾਨੀਪੱਟਨਾ, ਬਿਰਾਮਿੱਤਰਪੁਰ, ਬੌਧ, ਬਿਆਸਨਗਰ, ਛਤਰਪੁਰ, ਦੇਵਗੜ, henੇਂਕਨਾਲ, ਗੋਪਾਲਪੁਰ, ਗੁਨੂਪੁਰ, ਜਗਤਸਿੰਘਪੁਰ, ਜਾਜਪੁਰ, ਜੈਪੁਰ, ਖੰਡਰਸੁਗਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। , ਖੁਰਧਾ, ਕੌਨਾਰਕ, ਕੋਰਪੂਤ, ਮਲਕਾਨਗਿਰੀ, ਨਬਰੰਗਪੁਰ, ਨਿਆਗੜ, ਨੂਆਪਦਾ, ਪਰਦੀਪ, ਪਰਲਾਖੇਮੁੰਡੀ, ਪੁਰੀ, ਫੁਲਬਾਣੀ, ਰਾਜਗੰਗਪੁਰ, ਰਾਏਗਾੜਾ, ਸੋਨੇਪੁਰ, ਸੁੰਦਰਗੜ ਅਤੇ ਤਲਚੇਰ ਹਨ।
other municipalities of odisha include angul, balangir, balasore, barbil, bargarh, baripada, belpahar, bhadrak, bhawanipatna, biramitrapur, boudh, byasanagar, chhatrapur, deogarh, dhenkanal, gopalpur, gunupur, jagatsinghpur, jajpur, jeypore, jharsuguda, kendrapara, kendujhar, khordha, konark, koraput, malkangiri, nabarangpur, nayagarh, nuapada, paradeep, paralakhemundi, puri, phulbani, rajgangpur, rayagada, sonepur, sundargarh and talcher.

ਸਹਾਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
auxiliary authorities known as panchayats, for which local body elections are regularly held, govern local affairs.

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਓਡੀਸ਼ਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ, ਕਟਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ, ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ।
the judiciary is composed of the odisha high court, located at cuttack, and a system of lower courts.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੈਕਰੋ-ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨ ਉੜੀਸਾ ਸਥਿਰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
economy macro-economic trend odisha is experiencing steady economic growth.

ਰਾਜ ਦੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਾਧੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the impressive growth in gross domestic product of the state has been reported by the ministry of statistics and programme implementation.

ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ aboveਸਤ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ।
odisha's growth rate is above the national average.

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ 20 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
the central government's urban development ministry has recently announced the names of 20 cities selected to be developed as smart cities.

ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਜਨਵਰੀ, 2016 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀਜ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਲਤੂ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੈ।
the state capital bhubaneswar is the first city in the list of smart cities released in january 2016, a pet project of prime minister narendra modi.

ਇਸ ਐਲਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 50,802 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
the announcement also marked with sanction of rs 50,802 crore over the five years for development.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੱਟਵਰਤੀ ਹੈ.
industrial growth odisha has abundant natural resources and a large coastline.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਹੈ.
odisha has emerged as the most preferred destination for overseas investors with investment proposals.

ਇਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲੇ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਇਸ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਕਸਾਈਟ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕ੍ਰੋਮਾਈਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it contains a fifth of india's coal, a quarter of its iron ore, a third of its bauxite reserves and most of the chromite.

ਰਾourਰਕੇਲਾ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਸੀ, ਜੋ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
rourkela steel plant was the first integrated steel plant in the public sector in india, built with collaboration of germany.

ਇਹ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਚਏਐਲ, ਸੁਨਾਬੇਦਾ ਕੋਰਪੁਤ, ਅੰਗੂਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਨਲਕੋ ਅਨੁਗੁਲ, ਕੋਰਪੂਤ ਵਿਚ ਦਮਨਜੋਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
it is the home to public sector enterprises like hal, sunabeda koraput , nalco anugul in angul district, damanjodi in koraput .

ਉੜੀਸਾ ਨੂੰ ਸਟੀਲ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਬਿਜਲੀ, ਰਿਫਾਈਨਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
odisha receives unprecedented investments in steel, aluminium, power, refineries and ports.

ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਟੈਕ ਮਹਿੰਦਰਾ, ਇਨਫੋਸਿਸ, ਮਾਈਂਡਟ੍ਰੀ, ਵਿਪਰੋ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਏਸਾਰ, ਜੈਨਪੈਕਟ, ਮਾਈਂਡਫਾਇਰ ਸਲਿutionsਸ਼ਨਜ਼, ਐਨਆਈਆਈਆਈਟੀ, ਐਮਫਾਸਿਸ, ਡਿਸਕੈਚਰ ਸਲਿ ,ਸ਼ਨਜ਼, ਐਕਸੀਲੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਸ ਵਾਟਰਹਾhouseਸ ਕੂਪਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਆਈ ਟੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
india's topmost it consulting firms, including tata consultancy services, tech mahindra, infosys, mindtree, wipro technology, essar, genpact, mindfire solutions, niit, mphasis, discoverture solutions, exilant technology, and pricewaterhousecoopers have large branches in odisha.

ਆਈਬੀਐਮ ਅਤੇ ਸਿੰਟੈਲ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
ibm and syntel are setting up development centres in odisha.

ਹੁਣ ਤੱਕ, ਐਸ ਐਂਡ ਪੀ ਸੀ ਐਨ ਐਲ 500 ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਫਤਰ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਲਮੀਨੀਅਮ 2005 ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ .51,162 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਟਾਟਾ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ 2005 ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ .2,044 ਮਿਲੀਅਨ.
so far, two of the s&p cnx 500 conglomerates have corporate offices in odisha, for example, national aluminium 2005 gross income .51,162 million and tata sponge iron 2005 gross income .2,044 million .

ਉੜੀਸਾ 1994 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ structਾਂਚਾਗਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
odisha is notable as one of the first indian states to have tackled its structural problems during the post-1994 indian economic reforms.

ਉੜੀਸਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
odisha was also the first state in india to begin to privatise its electricity transmission and distribution businesses.

1994 ਤੋਂ 2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਐਸਈਬੀ ਨੂੰ ਗਰਿੱਡਕੋ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
between 1994 and 2000 odisha's former state electricity board seb was restructured to form gridco.

ਇਸ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਟ੍ਰਾਂਸਕੋ ਅਤੇ ਵੰਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this corporation was then divided into transco and a collection of distribution companies.

ਤਦ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ companiesਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
attempts were then made to sell the distribution companies to the private sector.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ.
the scale and importance of these reforms is notable and an important milestone in india's dramatic economic development.

ਆਰਸੇਲਰ-ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮੈਗਾ ਸਟੀਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿਚ 10 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।
arcelor-mittal has also announced plans to invest in another mega steel project amounting to 10 billion.

ਰੂਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਗਨੀਟੋਗੋਰਸਕ ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀ ਐਮਐਮਕੇ ਦੀ ਵੀ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ 10 ਐਮਟੀ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
russian major magnitogorsk iron and steel company mmk plans to set up a 10 mt steel plant in odisha, too.

ਬਾਂਦਾਬਾਹਲ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਪਥਰਾਅ ਕੀਤੇ ਕੋਇਲੇ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ.
bandhabahal is a major area of open cast coal mines in odisha.

ਰਾਜ ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਕੋਲਾ-ਅਧਾਰਤ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ, ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the state is attracting an unprecedented amount of investment in aluminium, coal-based power plants, petrochemicals, and information technology as well.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਪਾਵਰ ਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ ਸਮੂਹ ਝਾਰਸੁਗੁਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਿਰਮਾ ਵਿਖੇ 13 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in power generation, reliance power anil ambani group is putting up the world's largest power plant with an investment of us 13 billion at hirma in jharsuguda district.

ਵੇਲੰਤਾ ਸਰੋਤ ਦਾ ਕਾਲਹੰਡੀ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਐਲੂਮੀਨਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ.
vedanta resources' 1.4 million tonne alumina project in kalahandi district is the largest investment in aluminium.

ਵੇਦਾਂਤ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ 3.2 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ.
vedanta has also announced a 3.2 billion huge private university project on the lines of major american universities, which is unprecedented in the history of education in india.

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਅੱਠ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੇਜ਼ ਸਪੈਸ਼ਲ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪਰਾਦੀਪ ਦੀ ਇਨਫੋਸਿਟੀ ਹਨ।
the central government has agreed to accord sez special economic zone status to eight sites in odisha, among which are infocity at bhubaneshwar and paradip.

ਪਰ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
but all these plans are facing massive resistance from the people of the state who mainly depend on agriculture for their livelihood.

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਐਸੋਚੈਮ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਮੀਟਰ ਏਆਈਐਮ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ।
in the year 2009 odisha was the second top domestic investment destination with gujarat first and andhra pradesh in third place according to an analysis of assocham investment meter aim study on corporate investments.

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿਚ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 12.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।
odisha's share was 12.6 percent in total investment in the country.

ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮਿਲੀ.
it received investment proposal worth .

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 2,00,846 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋਏ।
2,00,846 crore during the last year.

ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ.
steel and power were among the sectors which attracted maximum investments in the state.

ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਾਤ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
flood and cyclone are the major hurdles in odisha's development as the important districts are situated near to the bay of bengal.

2004 ਅਤੇ 2005 ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ 7% ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪਰੇ 8.74% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ.
in the five-year period between 2004 and 2005 and , odisha's gdp has grown by a stunning 8.74% way beyond the definition of 7% growth.

ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਵਿਕਾਸ 8.49% ਸੀ.
it should be noted that the all-india growth during this period was 8.49%.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ, ਉੜੀਸਾ ਚੌਥਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਣ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਸੀ, ਗੁਜਰਾਤ, ਬਿਹਾਰ, ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ.
in this period, odisha was the fourth fastest growing state, just behind gujarat, bihar, uttarakhand.

ਬੁਨਿਆਦੀ developmentਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ 'ਤੇ ਪਰਾਦੀਪ ਪੋਰਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ' ਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ, ਧਾਮਰਾ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲਪੁਰ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਕਸਬੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਹਨ.
infrastructure development paradip port on the bay of bengal is one of the major port on the east coast of india, the coastal towns of dhamra and gopalpur are also two of the other major ports in odisha.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪਰਾਦੀਪ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਗੋਪਾਲਪੁਰ ਤਕ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ.
the government of india has selected the coastal region of odisha, stretching from paradip in the north to gopalpur in the south, to be developed into one of five or six special economic regions sers of the country.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ eਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੋਟਰਡੈਮ, ਹਿouਸਟਨ ਅਤੇ ਪੁਡੋਂਗ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
the government of india and the state government of odisha are working together to erect world-class infrastructure in this region to match that of rotterdam, houston, and pudong.

ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੈਟਰੋ ਕੈਮੀਕਲ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ.
this is aimed at further private investment in petrochemicals, steel, and manufacturing.

ਮੋਰਗਨ ਸਟੈਨਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉੜੀਸਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਗਲੌਰ ਨੇ 1990 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
a recent morgan stanley report forecasts that odisha would be flooded with massive investments for manufacturing related activities in the same manner that bangalore had attracted software investment in the 1990s.

ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ.
the scale of the investments in odisha would, however, be much higher.

ਜੁਲਾਈ 2006 ਤੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ 90 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ।
as of july 2006, total planned investment in the state was 90 billion.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
this includes investment in research, education, hospitals, roads, ports, airports, and hotels.

ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਹੁ-ਰਾਜ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਬੇਸਿਨ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are many multi-state irrigation projects in development, including the godavari river basin irrigation projects.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ 14 ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਪਾਲਪੁਰ ਗੰਜਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਬਹੂਦਾ ਮੁਹਾਨ ਸੋਨੇਪੁਰ, ਗਨਜਾਮ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਾਲੁਰ ਗੰਜਮ, ਬਾਲੀ ਹਰਚੰਡੀ ਪੁਰੀ, ਅਸਤਰੰਗਾ ਪੁਰੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਮੁਹਾਨ ਜਗਤਸਿੰਘਪੁਰ, ਬਰੂਨੇਈ ਮਹਿੰਦਰ ਕੇਂਦਰ, ਧਰਮਾ ਭਦਰਕ, ਚੁਦਮਣੀ ਭਦਰਕ, ਇੰਚੁਰੀ ਬਾਲਾਸੌਰ , ਚਾਂਦੀਪੁਰ ਬਾਲਾਸੌਰ, ਬਹਾਬਲਪੁਰ ਬਾਲਾਸੌਰ, ਸੁਬਨਾਰੇਖਾ ਮੂੰਹ ਕੀਰਤਨੀਆ ਬਾਲਾਸੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਤਲਸਾਰਾ ਬਾਲਾਸੌਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
14 locations have been identified on odisha's coast to be developed as ports gopalpur ganjam district , bahuda muhan sonepur in ganjam district, palur ganjam , bali harchandi puri , astaranga puri , jatadhari muhan jagatsinghpur , barunei muhan kendrapara , dhamra bhadrak , chudamani bhadrak , inchuri balasore , chandipur balasore , bahabalpur balasore , subarnarekha mouth kirtania in balasore district and talsara balasore .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਨਤਕ ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਪੀਪੀਪੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
most of them have already been developing as ports in the public private partnership ppp .

ਆਵਾਜਾਈ ਉੜੀਸਾ ਵਿਚ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲਵੇ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ.
transportation odisha has a network of roads, railways, airports and seaports.

ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹਵਾਈ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
bhubaneswar is well connected by air, rail and road with the rest of india.

ਕੁਝ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਚਾਰ ਮਾਰਗੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
some highways are getting expanded to four lanes.

ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਕਟਕ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ.
plans for metro rail connecting bhubaneshwar and cuttack, a journey of 30 km, have also started.

ਏਅਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਕੋਲ ਕੁੱਲ 17 ਏਅਰਸਟ੍ਰਿੱਪ ਅਤੇ 16 ਹੈਲੀਪੈਡ ਹਨ.
air odisha has a total of 17 airstrips and 16 helipads.

ਉੜੀਸਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਝਾਰਸੁਗੁਦਾ ਵਿਖੇ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪੂਰਾ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਏਗਾ।
the government of odisha have announced to develop an airport at jharsuguda, making it a full-fledged domestic airport.

ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗੁਲ, ਧਮਰਾ, ਕਲਿੰਗਨਗਰ, ਪਰਾਦੀਪ ਅਤੇ ਰਾਏਗੜਾ ਵਿਖੇ ਵੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।
five greenfield airports were also to be upgraded at angul, dhamra, kalinganagar, paradip and rayagada in an effort to boost intra-state and inter-state civil aviation.

ਬਾਰਬਿਲ, ਗੋਪਾਲਪੁਰ, ਝਾਰਸੁਗੁਡਾ ਅਤੇ ਰੁੜਕੇਲਾ ਵਿਖੇ ਮੌਜੂਦਾ ਏਅਰਰੋਡਰੋਮਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ.
existing aerodromes at barbil, gopalpur, jharsuguda and rourkela were also to be upgraded.

ਏਅਰ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉੜੀਸਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤਾ ਏਅਰ ਚਾਰਟਰ ਕੰਪਨੀ ਹੈ।
air odisha, is odisha's sole air charter company based in bhubaneswar.

ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਗੋਪਾਲਪੁਰ ਦਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਪੋਰਟਿਡ ਪੋਰਟ ਦਾ ਸੁਨਾਰਨੇਖਾ ਪੋਰਟ ਦਾ ਚੰਦਰਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਅਸਤਰੰਗ ਪੋਰਟ ਦਾ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿੱਧੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
seaports port of dhamara port of gopalpur port of paradip port of subarnarekha port of astarang port of chandipur railways major cities of odisha are well connected to all the major cities of india by direct daily trains and weekly trains.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਰੇਲਵੇ ਨੈਟਵਰਕ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਰੇਲਵੇ ਈਸੀਓਆਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ।
most of the railway network in odisha lies under the jurisdiction of the east coast railway ecor with headquarters at bhubaneswar and some parts under south eastern railway and south east central railway.

ਜਨ ਅੰਕੜੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ 41,947,358 ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 21,201,678 50.54% ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 20,745,680 49.46% femaleਰਤ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦ 97878 .ਰਤਾਂ ਹਨ।
demographics according to the 2011 census of india, the total population of odisha is 41,947,358, of which 21,201,678 50.54% are male and 20,745,680 49.46% are female, or 978 females per 1000 males.

ਇਹ 2001 ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ 13.97% ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this represents a 13.97% increase over the population in 2001.

ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ 269 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ.
the population density is 269 per km2.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਓਡੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ .8 %..% ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the dominant ethnic group is the odia people, and odia is the official language it is spoken as a native language by 81.8% of the population.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਬੰਗਾਲੀ, ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਤੇਲਗੂ, ਹੋ, ਸੰਤਾਲੀ ਹਨ।
linguistic minorities in the state are bengali, hindi, urdu, telugu, ho, santali.

ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਬੀਲੇ ਹਨ ਹੋ, ਸੰਥਾਲ, ਬੋਂਡਾ, ਮੁੰਡਾ, ਓਰਾਓਂ, ਕੰਧਾ, ਮਹਾਲੀ ਅਤੇ ਕੋਰਾ.
some of the important tribes are ho, santhal, bonda, munda, oraon, kandha, mahali and kora.

ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ% 73% ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 82२% ਮਰਦ ਅਤੇ% 64% rateਰਤਾਂ ਸਾਖਰ ਹਨ, 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ।
the literacy rate is 73%, with 82% of males and 64% of females being literate, according to the 2011 census.

ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 47.15% ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ 26ਸਤਨ ਨਾਲੋਂ 26.10% ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ.
the proportion of people living below the poverty line in was 47.15% which is nearly double the indian average of 26.10%.

ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਉਮਰ showed१. of4 ਸਾਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
data of showed the life expectancy in the state was 61.64 years, higher than the national value of years.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਦਰ 23.2 ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 1000 ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ 9.1 ਹੈ, ਇਕ 1000 ਜੀਵਤ ਜਨਮ ਵਿਚ 65 ਦੀ ਬਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਅਤੇ ਇਕ 1000,000 ਜੀਵਤ ਜਨਮ ਵਿਚ 358 ਦੀ ਇਕ ਮੌਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਹੈ.
the state has a birth rate of 23.2 per 1,000 people per year, a death rate of 9.1 per 1,000 people per year, an infant mortality rate of 65 per 1000 live birth and a maternal mortality rate of 358 per 1,000,000 live births.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ ਅੰਕ 2011 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 0.442 ਹੈ.
odisha has a human development index of 0.442 as of 2011.

ਧਰਮ ਓਡੀਸ਼ਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 94 94% ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ ਹੈ।
religion the majority over 94% of people in the state of odisha are hindu and there is also a rich cultural heritage in the state.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਹਸਤੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
for example, odisha is home to several hindu figures.

ਸੰਤ ਭੀਮ ਭੋਈ ਮਹਿਮਾ ਸੰਪਰਦਾ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ।
sant bhima bhoi was a leader of the mahima sect movement.

ਸਰਲਾ ਦਾਸ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਖੰਡਯਤ, ਓਡੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਕ ਸੀ।
sarala das, a hindu khandayat, was the translator of the epic mahabharata in odia.

ਚਿਤੰਨਿਆ ਦਾਸ ਬੁੱਧ ਧਰਮ-ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।
chaitanya das was a buddhistic-vaishnava and writer of the nirguna mahatmya.

ਜੈਦੇਵ ਦੇਵ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ।
jayadeva was the author of the gita govinda.

1948 ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਐਕਟ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਰੀਜਨ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ।
the odisha temple authorisation act of 1948 empowered the government of odisha to have hindu temples open for all hindus including the harijans.

ਸ਼ਾਇਦ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਵਾਲਾ, ਪੁਰੀ ਮੰਦਰ ਦਾ ਮਦਾਲਾ ਪੰਜੀ ਹੈ ਜੋ 1042 ਈ: ਤੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
perhaps the oldest scripture of odisha is the madala panji from the puri temple believed from 1042 ad.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੂ ਓਡੀਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਜਗਨਨਾਥ ਦਾਸ ਦਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਭਾਗਬੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
famous hindu odia scripture includes the 16th-century bhagabata of jagannatha dasa.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਧੂਸੂਦਨ ਰਾਓ ਉੜੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮੋ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਨ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਓਡੀਆ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
in the modern times madhusudan rao was a major odia writer, who was a brahmo samajist and shaped modern odia literature at the start of the 20th century.

2001 ਦੇ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 2.8% ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਓਡੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2.2% ਹੈ।
christians in odisha account for about 2.8% of the population while odia muslims account for 2.2% as per census figures of 2001.

ਸਿੱਖ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 0.1% ਬਣਦੇ ਹਨ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਗੋਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਸਰਨਾਇਜ਼ਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਸੀ ਕੁਦਰਤੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰ, ਰਤਨਗਿਰੀ ਪੂਪਗਿਰੀ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਹੈ।
the sikh, buddhist and jain communities together account for 0.1% of the population large sections of the indigenous tribes follow sarnaism, their indigenous natural reli education the ruins of a major ancient university and centre of buddhist learning, ratnagiri puphagiri , were recently discovered in the jajpur district of odisha.

ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਸੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਇਸ ਨਾਮਵਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਨ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
scholars from far away lands, such as persia and china used to study philosophy, astronomy, mathematics and science at this famed university.

ਟੈਕਸੀਲਾ, ਨਾਲੰਦਾ ਅਤੇ ਰਤਨਗਿਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
taxila, nalanda and ratnagiri are among the oldest universities in the world.

ਰਤਨਗਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਦਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ.
the ruins of ratnagiri university have not been fully excavated yet.

ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਬੀਪੀਯੂਯੂਟੀ, ਰਾਉਰਕੇਲਾ ਦੁਆਰਾ 2003 ਤੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸੀਟਾਂ ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
educational institutions entry to various institutes of higher education especially into engineering degrees is through a centralised odisha joint entrance examination, conducted by the biju patnaik university of technology bput , rourkela, since 2003, where seats are provided according to order of merit.

ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
few of the engineering institutes enroll students by through joint entrance examination.

ਮੈਡੀਕਲ ਕੋਰਸਾਂ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਇਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਟੈਸਟ ਹੈ.
for medical courses, there is a corresponding all india pre medical test.

ਕਲਿੰਗਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
kalinga prize the people of odisha have been very appreciative of science and technology.

ਕਲਿੰਗਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੀਜੂ ਪਟਨਾਇਕ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 1952 ਤੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the kalinga prize has been instituted by them under the visionary leadership of biju patnaik since 1952.

ਕਲਿੰਗਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
kalinga foundation trust is currently responsible for this award.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the award is given under is unesco for popularising of science and technology among common people.

ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਿੰਗਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਕਰੀਬਨ 25 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
it is observed that approximately 25 people who got the kalinga prize later won the nobel prize.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਓਡੀਆ ਰਾਜ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
culture odia is the language spoken by the majority of the people of the state.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
english is widely used for official purpose and odia is used as regional language.

ਓਡੀਆ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਸ਼ਾਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ.
odia belongs to the indo-aryan branch of the indo-european language family, and is related to bengali and assamese.

ਕਬਾਇਲੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੋ, ਸੰਥਾਲੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੋ-ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਰਾਜ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
tribal languages like ho, santhali belonging to and austro-asiatic language families are spoken by the adivasis of the state.

ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the capital city of bhubaneshwar is known for the exquisite temples that dot its landscape.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ ਓਡੀਸੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ.
the classical dance form odissi originated in odisha.

ਸਮਕਾਲੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਿੰਦੂ, ਬੁੱਧ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਸਰਨਾਵਾਦ ਦੇ ਮੇਲ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ.
contemporary odisha has a cultural heritage that arose due to the intermingling of four religious traditions hinduism, buddhism, jainism and sarnaism.

ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ.
the culture of the adivasis is an integral part of odisha heritage.

ਉੜੀਸਾ ਇਕਕਤ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਬੁਣਿਆ ਰੇਸ਼ਮੀ ਉਤਪਾਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਬੰਧਾ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
orissa ikat is a woven silk product of this region that also is known as "bandha of orissa".

ਇਹ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਣਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is made through a process of tie-dying the warp and weft threads to create the design on the loom prior to weaving.

ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਇਕਾਤ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਲੂਮ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is unlike any other ikat woven in the rest of the country due to its design process, which has been called "poetry on the loom."

ਪਕਵਾਨ ਉੜੀਸਾ ਵਿਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘੀ ਇਕ ਰਸੋਈ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ.
cuisine odisha has a culinary tradition spanning centuries.

ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਪੁਰੀ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1,000 ਸ਼ੈੱਫਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ 10,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ 752 ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੂਹਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the kitchen of the jagannath temple, puri is reputed to be the largest in the world, with 1,000 chefs, working around 752 wood-burning clay hearths called chulas, to feed over 10,000 people each day.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸ਼ਰਬਤ ਮਿਠਆਈ ਪਹਲਾ ਰਸਗੁੱਲਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the syrupy dessert pahala rasgulla made in odisha is known throughout the world.

ਛੀਨਾਪੋਡਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਓਡੀਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਆਗੜ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
chhenapoda is another major odisha sweet cuisine, which originated in nayagarh.

ਸਾਹਿਤ ਓਡੀਆ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਓਲਡ ਓਡੀਆ ਏਡੀ, ਅਰੰਭਿਕ ਮਿਡਲ ਓਡੀਆ ਏਡੀ, ਮੱਧ ਓਡੀਆ ਏਡੀ, ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਮਿਡਲ ਓਡੀਆ 1700 ਈ. ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਓਡੀਆ 1850 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਵਿਖਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
literature the history of odia literature has been delineated by historians and linguists along the following stages old odia ad , early middle odia ad , middle odia ad , late middle odia 1700 ad and modern odia from 1850 ad to the present .

ਡਾਂਸ ਓਡੀਸੀ ਉੜੀਸੀ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ.
dance odissi orissi dance and music are classical art forms.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਓਡੀਸੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਿਆ ਡਾਂਸ ਰੂਪ ਹੈ.
odissi is the oldest surviving dance form in india on the basis of archaeological evidence.

ਓਡੀਸੀ ਦੀ 2,000 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ, ਅਟੁੱਟ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭਰਤਮੂਨੀ ਦੇ ਨਾਟਯਾਸਤ੍ਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. 200 ਬੀ.ਸੀ.
odissi has a long, unbroken tradition of 2,000 years, and finds mention in the natyashastra of bharatamuni, possibly written c. 200 bc.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਨ੍ਰਿਤ ਦਾ ਰੂਪ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
however, the dance form nearly became extinct during the british period, only to be revived after india's independence by a few gurus.

ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁਮੁਰਾ ਡਾਂਸ, ਛਾਉ ਡਾਂਸ, ਮਹਾਂਰੀ ਡਾਂਸ, ਅਤੇ ਗੋਤੀਪੁਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the variety of dances includes ghumura dance, chhau dance, mahari dance, and gotipua.

ਸਿਨੇਮਾ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਹੁਣ ਓਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
cinema the cinema of odisha is famous throughout india and growing every year by a large margin as people are liking ollywood movies now.

1936 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਸੀਤਾ ਬਿਬਾਹਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1951 ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਸੀ।
after the first odia film sita bibaha in 1936, only two films were produced till 1951.

1948 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੰਡ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
a joint consortium of landlords and businessmen who collected funds after 1948 produced those two movies.

ਸੀਤਾ ਬੀਬਾਹਾ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਮੋਹਨ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰੀ ਦੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
sita bibaha was directed by mohan sunder dev goswami and was released in laxmi theatre, puri.

1951 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਰੋਲ ਟੂ ਅੱਠ ਪਹਿਲੀ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ ਸੀ।
the 1951 production roles to eight was the first odia film with an english name.

ਇਹ ਸੀਤਾ ਬਿਬਾਹਾ ਦੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was released after 15 years after sita bibaha.

ਇਹ ਰਤੀਕਾਂਤ ਪਾਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੌਥੀ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਸੀ।
it was the fourth odia film produced by ratikanta padhi.

ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਉੜੀਆ ਫਿਲਮ ਸ੍ਰੀ ਲੋਕੇਨਾਥ ਪਹਿਲੀ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 1960 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the eleventh odia film sri lokenath was the first odia film that got a national award in 1960 it was directed by prafulla sengupta.

ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟ੍ਰੇਲਬਲੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਗੌਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾਰਬਤੀ ਘੋਸ਼ ਸਨ।
one of the major trailblazers and pioneers of the odia film industry were gour prasad ghose and his wife, parbati ghose.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
they introduced and mastered innovative ways of technical storytelling.

ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾ ਅਤੇ ਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ, ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
over the years, some of their most notable films such as maa and kaa brought them national fame and numerous awards, including many national and lifetime achievement awards for their contribution to cinema as directors, producers and actors.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਪ੍ਰਸਾਂਤ ਨੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ, ਨੂਆ ਬੂਉ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ.
the same year, prasant nanda won a national award as best actor for nua bou, his debut film.

ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਾਂਤ ਨੰਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the name of prasant nanda always comes up when dealing with the odia film industry.

ਉਹ 1939 ਤੋਂ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ 1976 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ।
he was present in odia films since 1939, but he became active only after 1976.

ਨੰਦਾ ਨੇ ਓਲੀਵੁੱਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲੇਖਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
nanda served ollywood as an actor, director, screenplay writer, lyricist and even as a playback singer.

ਇੰਨਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
such a versatile genius is quite rare in indian cinema history.

ਨੰਦਾ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ 1960, 1966 ਅਤੇ 1969 ਵਿਚ ਨੂਆ ਬੋ, ਮਤੀਰਾ ਮਨੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਦੀਨਾ ਮੇਘਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਮਾਨ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ.
nanda alone carried odia films into the national honour list by winning national awards three times in 1960, 1966 and 1969 for his acting in nua bou, matira manisha and adina megha.

ਉੱਤਮ ਮੁਹਾਂਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਮਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਦਿੱਗਜ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ.
uttam mohanty, whose debut film abhiman won accolades all over, is now the veteran actor of the odia film industry.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਮੋਹੰਤੀ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ।
his wife aparajita mohanty is a renowned actress.

ਸਰਾਤ ਪੁਜਾਰੀ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
sarat pujari was one of the most popular actors of the 1960s.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ- ਨੁਆ ਬੂ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਸਾਧਨਾ, ਮਨਿਕਾ ਜੋੜੀ, ਨਾਬਾ ਜਨਮ, ਮਤੀਰਾ ਮਨੀਸ਼ਾ, ਅਰੁੰਧਤੀ, ਘੜਾ ਸੰਸਾਰਾ, ਭੂਖਾ, ਆਦਿ.
his popular films are nua bou, jeevan sathi, sadhana, manika jodi, naba janma, matira manisa, arundhati, ghara sansara, bhookha, etc.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ।
his films portrayed the general condition of the state of odisha with a strong social message.

ਸਰਾਤ ਪੁਜਾਰੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ.
sarat pujari is a prominent figure.

ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਅਕ ਵੀ ਸੀ.
apart from being an actor, he was also a successful director and an academician.

ਉਹ ਕੁਝ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਕ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
he continues to act in a few select films he is enjoying his retired life and writes columns in the newspapers as his hobby.

ਰਾਜੂ ਮਿਸ਼ਰਾ ਓਡੀਆ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਭਰਿਆ ਤਾਰਾ ਹੈ.
raju mishra is another rising star in odia film industry.

ਉਹ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਓਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ.
he is an international award-winning photographer, director, choreographer and lyricist of ollywood.

ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ ਬਿਜੇ ਮੋਹੰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਪਾਂਡਾ, ਮਿਹਰ ਦਾਸ, ਸਿਧੰਤਾ ਮਹਾਪਾਤਰਾ, ਮਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਰੇ, ਟਾਂਦਰਾ ਰੇ, ਅਨੁਭਵ ਮੋਹੰਤੀ ਅਤੇ ਬਾਬੂਸ਼ਣ ਮੋਹੰਤੀ।
other well-known actors are bijay mohanty, sriram panda, mihir das, siddhanta mahapatra, mahasweta ray, tandra ray, anubhav mohanty and babushan mohanty.

ਸੰਗੀਤ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
music the 16th century witnessed the compilation of literature on music.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੰਗੀਤਾਮਾਵਾ ਚੰਦਰਿਕਾ, ਨਾਟਿਆ ਮਨੋਰਮਾ, ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਲਤਾ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਹਨ.
the four important treatises written during that time are sangitamava chandrika, natya manorama, sangita kalalata and gita prakasha.

ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਚਿਤਰਪਦਾ, ਧਰੁਵਪਦਾ, ਪੰਚਾਲ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਕਲਾ।
odissi music is a combination of four distinctive kinds of music, namely, chitrapada, dhruvapada, panchal and chitrakala.

ਜਦੋਂ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿਤਿਕਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when music uses artwork, it is known as chitikala.

ਓਡੀਆ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਪੜੀ, ਜਿਹੜੀ ਤੇਜ਼ ਬੀਟ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ.
a unique feature of odia music is the padi, which consists of singing of words in fast beat.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਉਨਾ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਹੈ.
being a part of the rich culture of odisha, its music is also as much charming and colourful.

ਓਡੀਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
odissi music is more than two thousand five hundred years old and comprises a number of categories.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਵਿਆਪਕ ਲੋਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਚਾਨਣ ਸੰਗੀਤ, ਚਾਨਣ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਹਨ.
of these, the five broad ones are tribal music, folk music, light music, light-classical music and classical music.

ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
anyone who is trying to understand the culture of odisha must take into account its music, which essentially forms a part of its legacy.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਕਵੀ ਸਨ ਜੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਲਿਖਦੇ ਸਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
in the ancient times, there were poets who wrote the lyrics of poems and songs that were sung to rouse the religious feelings of people.

ਇਹ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ, ਤ੍ਰਿਸਵਰੀ, ਚਤੁਹਸਵਰੀ ਅਤੇ ਪੰਚਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
it was by the 11th century that the music of odisha, in the form of triswari, chatuhswari, and panchaswari, underwent transformation and was converted into the classical style.

ਝੁਮਾਰ, ਯੋਗੀ ਗੀਤਾ, ਕੇਂਦਰਾ ਗੀਤਾ, udਦੂਕੀ ਬਦਿਆ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨਾਟਕ, ਪੱਲਾ, ਸੰਕੀਰਤਨ, ਮੋਗਲ ਤਮਸਾ, ਗੀਤਿਨਾਤਿਆ, ਕੰਧੇ ਨਾਚਾ, ਕੇਲਾ ਨਾਚਾ, ਘੋੜਾ ਨਾਚਾ, ਡਾਂਡਾ ਨਾਚਾ ਅਤੇ ਦਸਕਾਥੀਆ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
folk music like jhumar, yogi gita, kendara gita, dhuduki badya, prahallad natak, palla, sankirtan, mogal tamasa, gitinatya, kandhei nacha, kela nacha, ghoda nacha, danda nacha and daskathia are popular in odisha.

ਉੜੀਸਾ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਗਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
almost every tribal group has their own unique distinct songs and dance styles in odisha.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਬੰਦੇ ਉਤਕਲਾ ਜਨਨੀ" ਦੇ ਕੰਟਕਾਬੀ ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤ ਮੁਹਪੱਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖ ਹੈ.
the anthem of odisha is "bande utkala janani" de facto written by kantakabi laxmikanta mohapatra.

ਜਦੋਂ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1936 ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਰਾਜ ਗਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
when odisha became independent on 1 april 1936, this poem was made the state anthem of odisha.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਗਾਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਆਦਿ ਦੇ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
apart from these sambalpuri songs are very famous in the state as well as neighbouring states of andhra pradesh, chattishgarh etc.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ "ਰੰਗਾਬਾਤੀ" ਅਤੇ "ਏਕਦਾ ਏਕਦਾ" ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
some of them like "rangabati" and "ekda ekda" are famous worldwide.

ructਾਂਚਾਗਤ ਕਲਾ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪੁਰੀ ਦਾ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਆਪਣੀ ਸਲਾਨਾ ਰੱਥ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਕਾਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਪਲੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਲਾਕਾਰੀ, ਕਟਕ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟੀ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਪੱਟੀ ਚਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਨੀਲਗਿਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਰਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਬਾਲਾਸੋਰ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਦੀਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਭਿਆਚਾਰ.
structural art other cultural attractions include the jagannatha temple in puri, known for its annual rath yatra or car festival, the unique and beautiful applique artwork of pipili, silver filigree ornamental works from cuttack, the patta chitras palm leaf paintings , famous stone utensils of nilgiri balasore and various tribal influenced cultures.

ਕੋਨਾਰਕ ਵਿਖੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦਿਰ ਆਪਣੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 'ਸੰਬਲਪੁਰੀ ਟੈਕਸਟਾਈਲ' ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the sun temple at konark is famous for its architectural splendour and erotic sculpture, while the 'sambalpuri textiles' equals it in its artistic grandeur.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਹੈ.
the sari of odisha is much in demand throughout the entire world.

ਉੜੀਸਾ ਵਿਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ amongਰਤਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the different colours and varieties of sarees in odisha make them very popular among the women of the state.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸਾੜੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਹਨ ਇਕਾਤ, ਬਾਂਧਾ, ਬੋਮਕਾਈ ਅਤੇ ਪਾਸਪੱਲੀ।
the handloom sarees available in odisha can be of four major types these are ikat, bandha, bomkai and pasapalli.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਾੜੀਆਂ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਰੀਮ, ਮਾਰੂਨ, ਭੂਰੇ ਅਤੇ ਜੰਗਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
odisha sarees are also available in other colours like cream, maroon, brown and rust.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਜੁਲਾਹੇ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ 'ਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟਾਈ ਅਤੇ ਡਾਈ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ.
the tie-and-dye technique used by the weavers of odisha to create motifs on these sarees is unique to this region.

ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
this technique also gives the sarees of odisha an identity of their own.

ਬੈਲਗੰਥਾ ਦੀ ਪਿੱਤਲ ਮੱਛੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the brass fish of bellaguntha is also well known.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਉੜੀਸਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਮੀਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
tourism odisha is mainly known for its rich culture and the enormous number of ancient temples.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਡੋ ਆਰੀਅਨ ਨਾਗਾਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ.
the temples of odisha conform to the indo aryan nagara style of architecture, with distinctive features specific to this region.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਲਿੰਗਰਾਜ ਮੰਦਰ, ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਕੋਂਕਰ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ.
the best known of these are the lingaraja temple at bhubaneswar, jagannath temple, puri and the konark sun temple.

ਨਈਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਓਡਾਗਾਓਂ ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਰਘੁਨਾਥ ਮੰਦਰ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ.
raghunath temple in the town of odagaon, nayagarh district is an important pilgrimage centre.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the temples of odisha exhibit a majestic grandeur.

ਇਕ ਓਡੀਆ ਮੰਦਰ ਦੇ ਡਿਉਲਾ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਇਕ ਅਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਜਾਂ ਕਈ ਸਾਹਮਣੇ ਜਗਮਹੋਣਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਛੱਤਾਂ, ਇਕ ਡਾਂਸਿੰਗ ਹਾਲ ਨਾਟਾ ਮੰਦਿਰਾ ਅਤੇ ਭੇਟ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਭੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
an odia temple deula usually consists of a sanctum, one or several front porches jagamohana usually with pyramidal roofs, a dancing hall nata mandira and a hall of offerings bhog mandira .

ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਲਿੰਗਰਾ ਮੰਦਰ ਵਿਚ 150 ਫੁੱਟ 46 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਦਿਓਲਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਪੁਰੀ ਲਗਭਗ 200 ਫੁੱਟ 61 ਮੀਟਰ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਰੇਖਾ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੈ।
the lingaraja temple at bhubaneswar has a 150-foot 46 m high deula while the jagannath temple, puri is about 200 feet 61 m high and dominates the skyline.

ਕੋਨਾਰਕ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, "ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿਕੋਣਾ" ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੰਦਰ ਅੱਜ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨਕੁਨ ਹੈ.
only a portion of the konark sun temple, the largest of the temples of the "holy golden triangle" exists today, and it is still staggering in size.

ਇਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ.
it stands out as a masterpiece in odisha architecture.

ਸ਼ਕਤੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਰਲਾ ਮੰਦਰ ਜਗਤਸਿੰਘਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
sarala temple, regarded as one of the most spiritually elevated expressions of shaktism is in jagatsinghpur district.

ਇਹ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਤਰੀ ਆਕਰਸ਼ਣ.
it is also one of the holiest places in odisha & a major tourist attraction.

ਕੇਂਦੂਝਾਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਮਾਂ ਤਾਰਿਨੀ ਮੰਦਰ ਵੀ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ.
maa tarini temple situated in kendujhar district is also a famous pilgrimage destination.

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਂ ਤਾਰਿਨੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
every day thousands of coconuts are given to maa tarini by devotees for fulfilling their wishes.

ਉੜੀਸਾ ਆਪਣੇ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜੈਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
odisha is also well known for its buddhist and jain pilgrimage destinations.

ਭੁਟਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਕਟਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਉਦੈਗਿਰੀ ਅਤੇ ਖੰਡਗਿਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸਾਂ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਖੰਡਰ ਹਨ, ਜੋ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲਦਾਇਕ ਯਤਨ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹਨ.
northeast of cuttack, about 10 km 6 mi from bhubaneswar, there are buddhist relics and ruins at the three hilltop complexes of udayagiri and khandagiri caves, which bear witness to buddhism's fruitful tryst with this region until well into the 13th century.

ਇੱਥੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਧੌਲੀ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੋਧੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉੜੀਸਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ.
there is dhauli with a large statue of buddha which brings international buddhist tourists to odisha.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਪੂਰਬੀ ਘਾਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਪਜਾ. ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਤਕ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ.
odisha's varying topography from the wooded eastern ghats to the fertile river basin has proven ideal for evolution of compact and unique ecosystems.

ਇਹ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਪੁਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this creates treasure troves of flora and fauna that are inviting to many migratory species of birds and reptiles.

ਭੀਤਰਕਨਿਕਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਇਸ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੈਂਗ੍ਰੋਵ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
bhitarkanika national park is famous for its second largest mangrove ecosystem.

ਚਿਲਿਕਾ ਝੀਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਰੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਸਿਮਲੀਪਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਇਕੋ-ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਓਡੀਸ਼ਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the bird sanctuary in chilika lake asia's largest brackish water lake and the tiger reserve and waterfalls in simlipal national park are integral parts eco-tourism in odisha, arranged by odisha tourism.

ਦਾਰਿੰਗਬਾਦੀ, "ਓਡੀਸ਼ਾ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕੰਧਮਲ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ.
daringbadi, known as "kashmir of odisha," is a hill station in the kandhamal district of odisha.

ਟਿੱਕਰਪਾੜਾ ਵਿਖੇ ਘੜਿਆਲ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਅਤੇ ਗਹਿਰਮਥਾ ਕੱਛੂ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਵਿਚ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੱਛੂਪੁਣੇ ਦੇ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਨ.
the gharial sanctuary at tikarpada and the olive ridley sea turtles in gahirmatha turtle sanctuary are on the list of avid nature watchers.

ਚਾਂਦਕਾ ਅਤੇ ਨੰਦਨਕਾਨਨ ਜ਼ੂਲੋਜੀਕਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ अभयारਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸਿਖਾਏ ਪਾਠਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ.
the city wildlife sanctuaries of chandaka and nandankanan zoological park are must-visit sites for the lessons they teach in conservation and revitalisation of species from the brink of extinction.

ਓਡੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 311 ਮੀਲ ਲੰਬੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨਾਲ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰachesੇ ਹਨ.
odisha is blessed with around 500 km 311 mi long coastline and has some of the most beautiful beaches in the world.

ਚਿਲਿਕਾ ਝੀਲ ਲੱਖਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਪਨਾਹਗਾਹ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਡੌਲਫਿਨ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ.
chilika lake provides a haven for millions of birds and is one of the few places in india where one can view dolphins.

ਉੜੀਸਾ ਦਾ ਹਰੇ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਦਾ coverੱਕਣ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਾਹੀ ਬੰਗਾਲ ਟਾਈਗਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the lush green forest cover of odisha plays host to a wide variety of flora and fauna, including the famed royal bengal tiger.

ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਨਾਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
amidst the picturesque hills and valleys nestle breathtaking waterfalls and rivulets that attract visitors from all over.

ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀਪੁਰ ਬੀਚ, ਗੋਪਾਲਪੁਰ-ਆਨ-ਸਾਗਰ, ਕੋਨਾਰਕ ਬੀਚ, ਅਸਤਰੰਗਾ ਬੀਚ, ਤਲਸਾਰੀ ਬੀਚ, ਪਟਾ ਸੋਨਾਪੁਰ ਬੀਚ, ਸੱਤਪਾੜਾ ਬੀਚ, ਬਾਲੇਸ਼ਵਰ ਬੀਚ, ਪਰਦੀਪ ਬੀਚ, ਸਤਾਭਾਯਾ ਬੀਚ, ਗਹਿਰਮਥਾ ਬੀਚ, ਪੁਰੀ ਬੀਚ, ਰਾਮਚੰਡੀ ਬੀਚ, ਮਲੁਦ ਬੀਚ, ਬਲਿਹਾਰਚੰਡੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬੀਚ ਆਦਿ
odisha beaches include chandipur beach, gopalpur-on-sea, konark beach, astaranga beach, talsari beach, pata sonapur beach, satpada beach, baleshwar beach, paradeep beach, satabhaya beach, gahirmatha beach, puri beach, ramachandi beach, malud beach, baliharachandi beach etc.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
however, the potential of tourism remains under-utilized.

ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਮਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ.
the share of foreign arrival in the state is below one percent of total foreign tourist arrivals at all india level.

ਪੱਛਮੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਿਤਾਬ ਓਡੀਸ਼ਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਪੋਰਟਲ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਰਕਾਰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਪੋਰਟਲ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਵਿਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜਾ ਓਪਸ਼ਾਸਟਰੀਟਮੈਪ ਸਿੱਕਮ ਵਿਖੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ।
see also western odisha odisha government schemes list outline of india index of india-related articles bibliography of india india wikipedia book odisha tourism portal references external links government odisha government portal general information odisha britannica entry odisha at dmoz geographic data related to odisha at openstreetmap sikkim is a northeastern state of india.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਚੀਨ, ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ, ਇਸਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ.
it borders china in its north and east, bhutan in its east, nepal in its west and the indian state of west bengal in its south.

ਸਿੱਕਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਲੀਗੁਰੀ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ.
sikkim is also located close to the siliguri corridor near bangladesh.

ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ.
sikkim is the least populous and second smallest among the indian states.

ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਸਿੱਕਮ ਆਪਣੀ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਪਾਈਨ ਅਤੇ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੌਸਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ਬਾਨ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ.
a part of the eastern himalaya, sikkim is notable for its biodiversity, including alpine and subtropical climates, as well as being a host to kanchenjunga, the highest peak in india and third highest on earth.

ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਗਟੋਕ ਹੈ.
sikkim's capital and largest city is gangtok.

ਰਾਜ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 25% ਹਿੱਸਾ ਖੰਗਚੇਂਦਜ਼ੋਂਗਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੁਆਰਾ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
almost 25% of the state is covered by the khangchendzonga national park.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਗਿਆਲ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the kingdom of sikkim was founded on the silk road by the namgyal dynasty in the 17th century.

ਇਸ ਦਾ ਰਾਜ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਪਾਦਰੀ-ਰਾਜਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਚੋਗਿਆਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it was ruled by a buddhist priest-king known as the chogyal.

ਇਕ ਵਾਰ ਕਿੰਗ ਚੀਨ ਦਾ ਇਕ ਅਸਥਾਈ ਰਾਜ, ਇਹ 1890 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ.
once a vassal state of qing china, it became a princely state of british india in 1890.

ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
after the people's republic of china invaded tibet, sikkim continued its protectorate status with the dominion and republic of india.

ਇਸ ਨੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ.
it enjoyed the highest literacy rate and per capita income among himalayan states.

1975 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਿੱਕਿਮੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
in 1975, the indian military deposed the sikkimese monarchy.

1975 ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਇਸ ਦੇ 22 ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ.
a referrendum in 1975 led to sikkim joining india as its 22nd state.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਕਮ ਇਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਬਹੁਭਾਸ਼ੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹੈ.
modern sikkim is a multiethnic and multilingual indian state.

ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ 11 ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇਪਾਲੀ, ਸਿੱਕਿਮਸੀ, ਲੇਪਚਾ, ਤਮੰਗ, ਲਿਮਬੂ, ਨੇਵਾਰੀ, ਰਾਏ, ਗੁਰੂੰਗ, ਮਗਰ, ​​ਸੁਨਵਰ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਨ।
sikkim has 11 official languages nepali, sikkimese, lepcha, tamang, limbu, newari, rai, gurung, magar, sunwar and english.

ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
english is taught in schools and used in government documents.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਹਨ।
the predominant religions are hinduism and vajrayana buddhism.

ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.
sikkim's economy is largely dependent on agriculture and tourism, and as of 2014 the state had the third-smallest gdp among indian states, although it is also among the fastest-growing.

ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਲਾਇਚੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਆਟੇਮਾਲਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਸਾਲੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ.
sikkim accounts for the largest share of cardamom production in india, and is the world's second largest producer of the spice after guatemala.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ.
it is the most organic farming state in india.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤੰਨ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲਰਫੋਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ।
it is also among india's most environmentally conscious states, having banned plastic water bottles and styrofoam products.

ਟੋਪਨੀਮੀ ਸਿੱਕਮ ਨਾਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਤ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਲਿਮਬੁ ਸ਼ਬਦਾਂ ਸੁ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਨਵਾਂ", ਅਤੇ ਖਿਆਮ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮਹਿਲ" ਜਾਂ "ਘਰ".
toponymy the most widely accepted origin theory of the name sikkim is that it is a combination of two limbu words su, which means "new", and khyim, which means "palace" or "house".

ਇਹ ਨਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਫਨਟਸੋਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਹਿਲ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the name is believed to be a reference to the palace built by the state's first ruler, phuntsog namgyal.

ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਤਿੱਬਤੀ ਨਾਮ ਡ੍ਰੇਨਜੋਂਜ ਵਾਈਲਈ-ਲਿੱਪੀ ਅੰਤਰਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟੀ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਭੂਟੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਯੂਲ ਦੇਮਾਜੋਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਲੁਕਵੀਂ ਘਾਟੀ".
the tibetan name for sikkim is drenjong wylie-transliteration ljongs , which means "valley of rice", while the bhutias call it beyul demazong, which means '"the hidden valley of rice".

ਲੇਪਚਾ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਇ-ਮਾਏ-ਐਲ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਭਾਵ "ਫਿਰਦੌਸ".
the lepcha people, the original inhabitants of sikkim, called it nye-mae-el, meaning "paradise".

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਦਾ ਬਾਗ਼, ਇੰਦਰਕਿਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in history, sikkim is known as indrakil, the garden of the war god indra.

ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਲਿਟਲ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਿ ਇਸਦੇ ਅਸਲ ਨਿਵਾਸੀ ਲੇਪਚਾ ਸਨ.
history foundation of the monarchy little is known about sikkim's ancient history, beyond the fact that its original inhabitants were the lepcha.

ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਕਰ, 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬੋਧੀ ਸੰਤ ਪਦਮਸੰਭਵ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਿੰਪੋਚੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਲੰਘਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
the earliest historical mention of sikkim is a record of the passage of the buddhist saint padmasambhava, also known as guru rinpoche, through the land in the 8th century.

ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ।
the guru is reported to have blessed the land, introduced buddhism, and foretold the era of monarchy that would arrive in sikkim centuries later.

ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਬੀ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਖਾਮ ਵਿੱਚ ਮਿਨਯਕ ਹਾ houseਸ ਤੋਂ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਖਯ ਬੁਮਸਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਭਾਲਣ ਲਈ ਦੱਖਣ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ.
according to legend, khye bumsa, a 14th-century prince from the minyak house in kham in eastern tibet, received a divine revelation instructing him to travel south to seek his fortunes.

ਖੀ ਬੰਮਸਾ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਫਨਟਸੋਗ ਨਾਮਗਿਆਲ, 1642 ਵਿਚ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਬਣਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਕਸੋਮ ਵਿਖੇ ਤਿੰਨ ਪੂਜਾ-ਰਹਿਤ ਲਾਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੋਗਿਆਲ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀ-ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
a fifth-generation descendant of khye bumsa, phuntsog namgyal, became the founder of sikkim's monarchy in 1642, when he was consecrated as the first chogyal, or priest-king, of sikkim by the three venerated lamas at yuksom.

ਫਨਤਸੌਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਨਸੰਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਨੇ 1670 ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਯੂਕਸੋਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੈਬੇਡੇਂਸੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਲਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਇਆ.
phuntsog namgyal was succeeded in 1670 by his son, tensung namgyal, who moved the capital from yuksom to rabdentse near modern pelling .

1700 ਵਿਚ, ਸਿੱਕਮ ਉੱਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੁਆਰਾ ਚੋਗਿਆਲ ਦੀ ਸੌਤੇ ਭੈਣ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1700, sikkim was invaded by the bhutanese with the help of the half-sister of the chogyal, who had been denied the throne.

ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਚੋਗਿਆਲ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ।
the bhutanese were driven away by the tibetans, who restored the throne to the chogyal ten years later.

1717 ਅਤੇ 1733 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਜ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਬਡੇਂਸ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ।
between 1717 and 1733, the kingdom faced many raids by the nepalese in the west and bhutanese in the east, culminating with the destruction of the capital rabdentse by the nepalese.

1791 ਵਿਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੋਰਖਾ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜਾਂ ਭੇਜੀਆਂ.
in 1791, china sent troops to support sikkim and defend tibet against the gorkha kingdom.

ਗੋਰਖਾ ਦੀ ਅਗਲੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨੀ ਕਿੰਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
following the subsequent defeat of gorkha, the chinese qing dynasty established control over sikkim.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਗੁਆਂ indiaੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ.
sikkim during the british raj following the beginning of british rule in neighbouring india, sikkim allied with britain against their common adversary, nepal.

ਨੇਪਾਲੀ ਨੇ ਸਿਕਿੱਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਰਾਇ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ।
the nepalese attacked sikkim, overrunning most of the region including the terai.

ਇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1814 ਦਾ ਗੁਰਖਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
this prompted the british east india company to attack nepal, resulting in the gurkha war of 1814.

ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1817 ਵਿਚ ਨੇਪਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲਏ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
treaties signed between sikkim and nepal resulted in the return of the territory annexed by the nepalese in 1817.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਉਦੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੋਰਾਂਗ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
however, ties between sikkim and the british weakened when the latter began taxation of the morang region.

1849 ਵਿਚ, ਦੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਾਕਟਰ ਸਰ ਜੋਸਫ ਡਾਲਟਨ ਹੂਕਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਕੈਂਪਬੈਲ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਮ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ, ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
in 1849, two british physicians, sir joseph dalton hooker and dr. archibald campbell, the latter being in charge of relations between the british and sikkimese governments, ventured into the mountains of sikkim unannounced and unauthorised.

ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਕਿਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂਗ ਨੂੰ 1853 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
the doctors were detained by the sikkimese government, leading to a punitive british expedition against the kingdom, after which the darjeeling district and morang were annexed to british india in 1853.

ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਚੋਗਿਆਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਇਕ ਸਿਰਲੇਖ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਗਿਆ।
the invasion led to the chogyal of sikkim becoming a titular ruler under the directive of the british governor.

1890 ਵਿਚ, ਸਿੱਕਮ ਚੀਨ ਨਾਲ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟੋਰੇਟ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਸਿੱਕਿਮ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਿੱਬਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in 1890, sikkim became a british protectorate by means of a convention signed with china, although neither the governments of sikkim nor tibet was consulted.

ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਕਿਮ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ 1922 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਸੈਂਬਲੀ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਪ੍ਰਿੰਸਿਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ.
sikkim was gradually granted more sovereignty over the next three decades, and became a member of the chamber of princes, the assembly representing the rulers of the indian princely states, in 1922.

ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਤੰਤਰ 1947 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੋਟ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਗਿਆ।
indian protectorate and statehood in 1947, when india became independent, a popular vote rejected sikkim's joining the indian union.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ, 1950 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਹੋਈ ਸੀ।
afterward, a treaty was made between india and sikkim in 1950, in the interest of prime minister jawaharlal nehru.

ਉਸ ਭਾਰਤ-ਸਿੱਕਿਮ ਸੰਧੀ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।
that indo-sikkim treaty gave sikkim an indian protectorate status.

ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ, ਰੱਖਿਆ, ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ।
sikkim came under the suzerainty of india, which controlled its external affairs, defence, diplomacy and communications, but sikkim otherwise retained administrative autonomy.

ਚੌਗਿਆਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ 1953 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
a state council was established in 1953 to allow for constitutional government under the chogyal.

ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚੋਗਿਆਲ ਪਲਡਨ ਥੋਂਡੂਪ ਨਾਮਗਿਆਲ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਕ “ਮਾਡਲ ਏਸ਼ੀਅਨ ਰਾਜ” ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਭਾਰਤ.
despite pressures from an india "bent on annexation" as well as china, chogyal palden thondup namgyal was able to preserve autonomy and shape a "model asian state" where the literacy rate and per capita income were twice as high as neighboring nepal, bhutan and india.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ-ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿੱਕਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
meanwhile, the india-backed sikkim national congress demanded fresh elections and greater representation for nepalis in sikkim.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਭੀੜ ਨੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੈਲੇਸ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ।
crowds organized by agents from new delhi, marched on the palace against the monarchy.

1973 ਵਿਚ, ਚੋਗਿਆਲ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਐਂਟੀਆਯੋਇਲਿਸਟ ਦੰਗੇ ਹੋਏ.
in 1973, antiroyalist riots took place in front of the chogyal's palace.

1975 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
in 1975, the prime minister of sikkim appealed to the indian parliament for sikkim to become a state of india.

ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਗੰਗਟੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੋਗਿਆਲ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਗਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in april of that year, the indian army took over the city of gangtok and disarmed the chogyal's palace guards.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ 97.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ unionੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸੰਘ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ।
thereafter, a referendum was held in which 97.5 per cent of voters supported abolishing the monarchy, effectively approving union with india.

ਚੀਨੀ ਰਾਜ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ 200,000 ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 100,000 ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
according to chinese state media, india had stationed 100,000 troops in a nation of only 200,000 during the referendum.

ਨਾ ਹੀ ਚੋਗਿਆਲ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ।
neither the chogyal nor his supporters were allowed to organize a campaign in support of the monarchy.

16 ਮਈ 1975 ਨੂੰ, ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦਾ 22 ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
on 16 may 1975, sikkim became the 22nd state of the indian union, and the monarchy was abolished.

ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ.
to enable the incorporation of the new state, the indian parliament amended the indian constitution.

ਪਹਿਲਾਂ, 35 ਵੇਂ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਨੇ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਰੱਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਐਸੋਸੀਏਟ ਸਟੇਟ" ਬਣਾਇਆ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ.
first, the 35th amendment laid down a set of conditions that made sikkim an "associate state", a special designation not used by any other state.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 36 ਵੇਂ ਸੋਧ ਨੇ 35 ਵੀਂ ਸੋਧ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ, ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
later, the 36th amendment repealed the 35th amendment, and made sikkim a full state, adding its name to the first schedule of the constitution.

ਤਾਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸ 2000 ਵਿੱਚ, ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਕਰਮਾਪਾ, ਉਰਗੇਨ ਟ੍ਰਿਨਲੀ ਡੋਰਜੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤੁਲਕ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਰੁਮਟੇਕ ਮੱਠ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
recent history in 2000, the seventeenth karmapa, urgyen trinley dorje, who had been confirmed by the dalai lama and accepted as a tulku by the chinese government, escaped from tibet, seeking to return to the rumtek monastery in sikkim.

ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਭੜਾਸ ਕੱ. ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੀਨ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
chinese officials were in a quandary on this issue, as any protests to india would mean an explicit endorsement of india's governance of sikkim, which china still recognised as an independent state occupied by india.

ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 2003 ਵਿਚ ਸਿੱਕਿਮ ਨੂੰ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਸ਼ਰਤ' ਤੇ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿਤੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ 1953 ਵਿਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ।
the chinese government eventually recognised sikkim as an indian state in 2003, on the condition that india officially recognise tibet as a part of china new delhi had originally accepted tibet as a part of china in 1953 during the government of jawaharlal nehru.

2003 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਚੀਨ-ਭਾਰਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ 6 ਜੁਲਾਈ 2006 ਨੂੰ, ਨਾਥੂ ਲਾ ਦਾ ਸਿੱਕਮਿਸੀ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਦਰਿਆ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਖੁੱਲੀ ਸਰਹੱਦ ਬਣ ਗਈ।
the 2003 agreement led to a thaw in sino-indian relations, and on 6 july 2006, the sikkimese himalayan pass of nathu la was opened to cross-border trade, becoming the first open border between india and china.

ਇਹ ਪਾਸਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 1962 ਦੇ ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਦਾ ਇਕ ਰਸਤਾ ਸੀ.
the pass, which had previously been closed since the 1962 sino-indian war, was an offshoot of the ancient silk road.

18 ਸਤੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ 6.9 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਇੱਕ ਭੁਚਾਲ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 116 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
on 18 september 2011, a magnitude 6.9mw earthquake struck sikkim, killing at least 116 people in the state and in nepal, bhutan, bangladesh and tibet.

ਇਕੱਲੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਗੰਗਟੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
more than 60 people died in sikkim alone, and the city of gangtok suffered significant damage.

ਭੂਗੋਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ, ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
geography nestling in the himalayan mountains, the state of sikkim is characterised by mountainous terrain.

ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਪਹਾੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 280 ਮੀਟਰ 920 ਫੁੱਟ ਤੋਂ 8,586 ਮੀਟਰ 28,169 ਫੁੱਟ ਹੈ.
almost the entire state is hilly, with an elevation ranging from 280 metres 920 ft to 8,586 metres 28,169 ft .

ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ-ਉੱਚ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ, ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੰਮੇਲਨ.
the summit of world's third-highest the state's highest point, situated on the border between sikkim and nepal.

ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਥਰੀਲੀ, precਲਵੀਂ ofਲਾਣ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹੈ.
for the most part, the land is unfit for agriculture because of the rocky, precipitous slopes.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਪਹਾੜੀ opਲਾਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
however, some hill slopes have been converted into terrace farms.

ਰਾਜ ਦੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕਈ ਬਰਫ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
numerous snow-fed streams have carved out river valleys in the west and south of the state.

ਇਹ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੀਸਤਾ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
these streams combine into the major teesta river and its tributary, the rangeet, which flow through the state from north to south.

ਰਾਜ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰੀ ਜੰਗਲ ਵਾਲਾ ਹੈ.
about a third of the state is heavily forested.

ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਪਹਾੜ ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ, ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
the himalayan mountains surround the northern, eastern and western borders of sikkim.

ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਨੀਵਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
the lower himalayas, lying in the southern reaches of the state, are the most densely populated.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ 28 ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ, 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, 227 ਉੱਚ-ਉਚਾਈ ਝੀਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸੋਂਗਮੋ, ਗੁਰੂਦੋਂਗਮਾਰ ਅਤੇ ਖੇਚੋਪਲਰੀ ਝੀਲਾਂ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਰਮ ਝਰਨੇ, ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ.
the state has 28 mountain peaks, more than 80 glaciers, 227 high-altitude lakes including the tsongmo, gurudongmar and khecheopalri lakes , five major hot springs, and more than 100 rivers and streams.

ਅੱਠ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿੱਬਤ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
eight mountain passes connect the state to tibet, bhutan and nepal.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਉਪਚਾਰੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ.
sikkim's hot springs are renowned for their medicinal and therapeutic values.

ਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਫੁੜਚੂ, ਯੁਮਥਾਂਗ, ਬੋਰਾਂਗ, ਰਾਲਾਂਗ, ਤਾਰਾਮ-ਚੂ ਅਤੇ ਯੂਮੀ ਸੈਮਡੋਂਗ ਵਿਚ ਹਨ.
among the state's most notable hot springs are those at phurchachu, yumthang, borang, ralang, taram-chu and yumey samdong.

ਝਰਨੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਸਲਫਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਕੁਝ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the springs, which have a high sulphur content, are located near river banks some are known to emit hydrogen.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰਮ ਚਸ਼ਮੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ temperatureਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ 50 122 ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the average temperature of the water in these hot springs is 50 122 .

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਗਨੀਸੋਸ ਅਤੇ ਅੱਧ ਸਕਿਸਟੋਜ਼ ਚੱਟਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾੜੀ ਅਤੇ ਘੱਟ brownਲਵੀਂ ਭੂਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
geology the hills of sikkim mainly consist of gneissose and half-schistose rocks, producing generally poor and shallow brown clay soils.

ਮਿੱਟੀ ਮੋਟਾ ਹੈ, ਆਇਰਨ ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਰਪੱਖ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ਾਬ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the soil is coarse, with large concentrations of iron oxide it ranges from neutral to acidic and is lacking in organic and mineral nutrients.

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this type of soil tends to support evergreen and deciduous forests.

ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰੀਸੈਂਬੀਅਨ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ.
most of sikkim is covered by precambrian rock, which is much younger in age than the hills.

ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਫਾਈਲਾਇਟਸ ਅਤੇ ਸਕਿਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ.
the rock consists of phyllites and schists, and is highly susceptible to weathering and erosion.

ਇਹ, ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਲੈਂਚਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
this, combined with the state's heavy rainfall, causes extensive soil erosion and the loss of soil nutrients through leaching.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੇਂਡੂ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
as a result, landslides are frequent, often isolating rural towns and villages from the major urban centres.

ਮੌਸਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੌਸਮ ਸਰਦੀਆਂ, ਗਰਮੀਆਂ, ਬਸੰਤ, ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਜੂਨ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਦਰਮਿਆਨ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
climate the state has five seasons winter, summer, spring, autumn, and a monsoon season between june and september.

ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉਪ-ਖੰਡੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਟੁੰਡਰਾ ਤਕ ਹੈ.
sikkim's climate ranges from sub-tropical in the south to tundra in the north.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਸਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੀ 28% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
most of the inhabited regions of sikkim experience a temperate climate, with temperatures seldom exceeding 28 82 in summer.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਕਮ ਦਾ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 18 64 ਹੈ.
the average annual temperature for most of sikkim is around 18 64 .

ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਬਰਫਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
sikkim is one of the few states in india to receive regular snowfall.

ਬਰਫ ਦੀ ਰੇਖਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 6,100 ਮੀਟਰ 20,000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ 4,900 ਮੀਟਰ 16,100 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਹੈ.
the snow line ranges from 6,100 metres 20,000 ft in the south of the state to 4,900 metres 16,100 ft in the north.

ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਟੁੰਡਰਾ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਰ ਸਾਲ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਬਰਫਬਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਹਰ ਰਾਤ ਲਗਭਗ 0 32 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the tundra-type region in the north is snowbound for four months every year, and the temperature drops below 0 32 almost every night.

ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਾਲ ਭਰ ਗੇਂਦ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in north-western sikkim, the peaks are frozen year-round because of the high altitude, temperatures in the mountains can drop to as low as in winter.

ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
during the monsoon, heavy rains increase the risk of landslides.

ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ 11 ਦਿਨ ਹੈ.
the record for the longest period of continuous rain in sikkim is 11 days.

ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਕੋਹਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
fog affects many parts of the state during winter and the monsoons, making transportation perilous.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਤੰਤਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਮੁਹਾਰਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
government and politics according to the constitution of india, sikkim has a parliamentary system of representative democracy for its governance universal suffrage is granted to state residents.

ਸਰਕਾਰੀ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਜਪਾਲ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦਾ.
the government structure is organised into three branches executive as with all states of india, a governor stands at the head of the executive power of state, just like the president is the head of the executive power in the union, and is appointed by the president of india.

ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the governor's appointment is largely ceremonial, and his or her main role is to oversee the swearing-in of the chief minister.

ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਨ।
the chief minister, who holds the real executive powers, is the head of the party or coalition garnering the largest majority in the state elections.

ਰਾਜਪਾਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the governor also appoints cabinet ministers on the advice of the chief minister.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਇਕ ਯੂਨੀਕੇਮਰਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ, ਸਿੱਕਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
legislature sikkim has a unicameral legislature, the sikkim legislative assembly, like most other indian states.

ਇਸ ਦੀ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 32 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਘ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ।
its state assembly has 32 seats, including one reserved for the sangha.

ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੌਮੀ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਲੋਕ ਸਭਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਦੋ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ-ਇਕ ਸੀਟ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
sikkim is allocated one seat in each of the two chambers of india's national bicameral legislature, the lok sabha and the rajya sabha.

ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿਚ ਸਿੱਕਮ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
judiciary the judiciary consists of the sikkim high court and a system of lower courts.

ਗੰਗਟੋਕ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਅਤੇ ਦੋ ਸਥਾਈ ਜਸਟਿਸ ਹਨ।
the high court, located at gangtok, has a chief justice along with two permanent justices.

ਸਿੱਕਮ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸਟੇਟ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਹੈ।
the sikkim high court is the smallest state high court in the country.

1975 ਵਿਚ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
in 1975, after the abrogation of sikkim's monarchy, the indian national congress gained a majority in the 1977 elections.

1979 ਵਿੱਚ, ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਕਮ ਸੰਗਰਾਮ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨਰ ਬਹਾਦੁਰ ਭੰਡਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।
in 1979, after a period of instability, a popular ministry headed by nar bahadur bhandari, leader of the sikkim sangram parishad party, was sworn in.

ਭੰਡਾਰੀ 1984 ਅਤੇ 1989 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਰਹੀ।
bhandari held on to power in the 1984 and 1989 elections.

1994 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਕਮ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਦੇ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਚੈਮਲਿੰਗ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ।
in the 1994 elections, pawan kumar chamling of the sikkim democratic front became the chief minister of the state.

ਚਾਮਲਿੰਗ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1999, 2004,2009 ਅਤੇ 2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਏ ਹਨ।
chamling and his party have since held on to power by winning the 1999, 2004,2009 and 2014 elections.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦਾਦਾਸਾਹਬ ਪਾਟਿਲ ਹੈ।
currently, the governor of sikkim is shriniwas dadasaheb patil.

ਉਪ ਮੰਡਲ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪੂਰਬੀ ਸਿੱਕਮ, ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਕਮ, ਉੱਤਰੀ ਸਿੱਕਿਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਕਮ ਹਨ।
subdivisions sikkim has four districts east sikkim, west sikkim, north sikkim and south sikkim.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੰਗਟੋਕ, ਗਿਆਲਸ਼ਿੰਗ, ਮੰਗਨ ਅਤੇ ਨਾਮਚੀ ਹਨ।
the district capitals are gangtok, gyalshing, mangan and namchi respectively.

ਇਹ ਚਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅੱਗੇ ਪਾਕਿਯੋਂਗ ਅਤੇ ਰੋਂਗਲੀ ਪੂਰਬੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਪ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ, ਸੋਰੇਂਗ ਪੱਛਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਹੈ, ਚੁੰਗਥਾਂਗ ਉੱਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਵਾਂਗਲਾ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ।
these four districts are further divided into subdivisions pakyong and rongli are the subdivisions of the east district, soreng is the subdivision of the west district, chungthang is the subdivision of the north district and ravongla is the subdivision of the south district.

ਸਿੱਕਿਮ ਦੇ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ।
each of sikkim's districts is overseen by a central government appointee, the district collector, who is in charge of the administration of the civilian areas of the district.

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਕਮ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
the indian army has control over a large part of the state, as sikkim forms part of a sensitive border area with china.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਰਮਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
many areas are restricted to foreigners, and official permits are needed to visit them.

ਫਲੌਲਾ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਸਿੱਕਮ ਹੇਠਲੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੇ ਇਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਗਰਮ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ.
flora and fauna sikkim is situated in an ecological hotspot of the lower himalayas, one of only three among the ecoregions of india.

ਰਾਜ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the forested regions of the state exhibit a diverse range of fauna and flora.

ਇਸ ਦੇ ਸਰਵਉਚਾਈਤਮਕ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਜ ਦੇ ਕੋਲ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦੇ ਹਨ, ਗਰਮ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਪਸ਼, ਅਲਪਾਈਨ ਅਤੇ ਟੁੰਡਰਾ ਵਰਗੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
owing to its altitudinal gradation, the state has a wide variety of plants, from tropical species to temperate, alpine and tundra ones, and is perhaps one of the few regions to exhibit such a diversity within such a small area.

ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਲਗਭਗ 81 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੇਤਰ ਇਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
nearly 81 per cent of the area of sikkim comes under the administration of its forest department.

ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 5,000 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ, 515 ਦੁਰਲੱਭ orਰਚਿਡਜ਼, 60 ਪ੍ਰਿਮੂਲਾ ਸਪੀਸੀਜ਼, 36 ਰ੍ਹੋਡੈਂਡਰਨ ਸਪੀਸੀਜ਼, 11 ਓਕ ਕਿਸਮਾਂ, 23 ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, 16 ਕੋਨੀਫਰਨ ਸਪੀਸੀਜ਼, 362 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਰਨ ਅਤੇ ਫਰਨਜ਼ ਸਹਿਯੋਗੀ, 8 ਟਰੀ ਫਰਨ ਅਤੇ 424 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ. ਚਿਕਿਤਸਕ ਪੌਦੇ.
sikkim is home to around 5,000 species of flowering plants, 515 rare orchids, 60 primula species, 36 rhododendron species, 11 oak varieties, 23 bamboo varieties, 16 conifer species, 362 types of ferns and ferns allies, 8 tree ferns, and over 424 medicinal plants.

ਪਾਇਨਸੈੱਟਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਫਲਾਵਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a variant of the poinsettia, locally known as "christmas flower", can be found in abundance in the mountainous state.

ਨੋਬਲ ਡੈਂਡਰੋਬਿਅਮ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੋਡਡੈਂਡਰਨ ਰਾਜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ.
the noble dendrobium is the official flower of sikkim, while the rhododendron is the state tree.

ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਉਚਾਈ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸਬਟ੍ਰੌਪਿਕਲ ਬ੍ਰੌਡਲੈਫ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆਰਚਿਡਜ਼, ਅੰਜੀਰ, ਲੌਰੇਲ, ਕੇਲੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਉੱਗੇ ਹਨ.
orchids, figs, laurel, bananas, sal trees and bamboo grow in the himalayan subtropical broadleaf forests of the lower altitudes of sikkim.

1,500 ਮੀਟਰ 4,900 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਉਚਾਈ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਚੌੜਾ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਬੱਲ, ਛਾਤੀ, ਨਕਸ਼ੇ, ਬਿਰਚ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਮੈਗਨੋਲੀਆ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਿਮਾਲੀਆ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲ, ਚੀਰ ਪਾਈਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ।
in the temperate elevations above 1,500 metres 4,900 ft there are eastern himalayan broadleaf forests, where oaks, chestnuts, maples, birches, alders, and magnolias grow in large numbers, as well as himalayan subtropical pine forests, dominated by chir pine.

ਅਲਪਾਈਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3,500 ਤੋਂ 5,000 ਮੀਟਰ 11,500 ਤੋਂ 16,400 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
alpine-type vegetation is typically found between an altitude of 3,500 to 5,000 metres 11,500 to 16,400 ft .

ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਪਨਲਪੱਤੀ ਕਨਾਈਫ਼ਰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਪਰ, ਪਾਈਨ, ਫਰਸ, ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਅਤੇ ਰੋਡਡੇਂਡਰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
in lower elevations are found juniper, pine, firs, cypresses and rhododendrons from the eastern himalayan subalpine conifer forests.

ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਐਲਪਾਈਨ ਝਾੜੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਚਾਰੇ ਪੌਦੇ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰ੍ਹੋਡੈਂਡਰਨ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਸਮ ਹੈ.
higher up are eastern himalayan alpine shrub and meadows, home to a broad variety of rhododendrons and wildflowers.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਿਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤਿੰਡੇ, ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਹਿਰਨ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਟਾਹਰ, ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮਾਰਮੋਟ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸਰੋ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਗੋਰਲ, ਮੁੰਟਜੈਕ, ਆਮ ਲੰਗੂਰ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਾਲੇ ਰਿੱਛ, ਬੱਦਲ ਛਾਤੀ, ਮਾਰਬਲ ਬਿੱਲੀ, ਚੀਤੇ ਬਿੱਲੀ, hੋਲ, ਤਿੱਬਤੀ ਬਘਿਆੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਹੌਗ ਬੈਜਰ, ਬਿਨਟੂਰੋਂਗ, ਅਤੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਜੰਗਲ ਬਿੱਲੀ.
the fauna of sikkim include the snow leopard, musk deer, himalayan tahr, red panda, himalayan marmot, himalayan serow, himalayan goral, muntjac, common langur, asian black bear, clouded leopard, marbled cat, leopard cat, dhole, tibetan wolf, hog badger, binturong, and himalayan jungle cat.

ਐਲਪਾਈਨ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੱਕ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਵਜੋਂ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
among the animals more commonly found in the alpine zone are yaks, mainly reared for their milk, meat, and as a beast of burden.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਐਵੀਫਾunaਨਾ ਵਿਚ ਇੰਪੀਅਨ ਫਿਜੈਂਟ, ਕ੍ਰੀਮਸਨ ਸਿੰਗਡ ਫਿਜੈਂਟ, ਬਰਫ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਤਿੱਬਤੀ ਸਨੋਕ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਗਿਰਝ ਅਤੇ ਗਰਿੱਫਨ ਗਿਰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਾਜ਼, ਬਟੇਲ, ਪਲਾਵਰ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੱਕਰੇ, ਸੈਂਡਪਾਈਪਰ, ਕਬੂਤਰ, ਪੁਰਾਣੀ ਵਰਲਡ ਫਲਾਈਕਚਰ, ਬਬਲਰ ਅਤੇ ਰੋਬਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the avifauna of sikkim include the impeyan pheasant, crimson horned pheasant, snow partridge, tibetan snowcock, bearded vulture and griffon vulture, as well as golden eagles, quails, plovers, woodcocks, sandpipers, pigeons, old world flycatchers, babblers and robins.

ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 550 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
sikkim has more than 550 species of birds, some of which have been declared endangered.

ਸਿੱਕਿਮ ਵਿਚ ਆਰਥਰੋਪਡਾਂ ਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸਿੱਕਿਮਜ਼ ਆਰਥਰੋਪਡ ਤਿਤਲੀਆਂ ਹਨ.
sikkim also has a rich diversity of arthropods, many of which remain unstudied the most studied sikkimese arthropods are butterflies.

ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਲਗਭਗ 1,438 ਬਟਰਫਲਾਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ 695 ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
of the approximately 1,438 butterfly species found in the indian subcontinent, 695 have been recorded in sikkim.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਏ ਕੈਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ, ਯੈਲੋ ਗਾਰਗਨ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਗਲੋਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include the endangered kaiser-i-hind, the yellow gorgon and the bhutan glory.

ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਨਾਮਾਤਰ ਰਾਜ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ 1.57 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ 28 ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੀਸਰਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.
economy sikkim's nominal state gross domestic product gdp was estimated at us 1.57 billion in 2014, constituting the third-smallest gdp among india's 28 states.

ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਚਾਵਲ ਦੀ ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮੱਕੀ, ਬਾਜਰੇ, ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਸੰਤਰੇ, ਚਾਹ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ।
the state's economy is largely agrarian, based on the terraced farming of rice and the cultivation of crops such as maize, millet, wheat, barley, oranges, tea and cardamom.

ਸਿੱਕਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਲਾਇਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
sikkim produces more cardamom than any other indian state, and is home to the largest cultivated area of cardamom.

ਇਸ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮਾੜੇ infrastructureਾਂਚੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਿੱਕਮ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਧਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਧਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
because of its hilly terrain and poor transport infrastructure, sikkim lacks a large-scale industrial base.

ਬਰਿ,, ਡਿਸਟੀਲਿੰਗ, ਟੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਵਾਚਮੇਕਿੰਗ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਲੀ ਅਤੇ ਜੋਰੇਥਾਂਗ ਦੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ.
brewing, distilling, tanning and watchmaking are the main industries, and are mainly located in the southern regions of the state, primarily in the towns of melli and jorethang.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਖਨਨ ਉਦਯੋਗ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂਬੇ, ਡੋਮੋਮਾਈਟ, ਟੇਲਕ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਕੁਆਰਟਜਾਈਟ, ਕੋਲਾ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਲੀਡ ਵਰਗੇ ਖਣਿਜ ਕੱract ਰਹੇ ਹਨ.
in addition, a small mining industry exists in sikkim, extracting minerals such as copper, dolomite, talc, graphite, quartzite, coal, zinc and lead.

ਰਾਜ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ despiteਾਂਚੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਕੱਲੇ 2010 ਵਿਚ ਰਾਜ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ 89.93 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧਿਆ ਹੈ.
despite the state's minimal industrial infrastructure, sikkim's economy has been among the fastest-growing in india since 2000 the state's gdp expanded by 89.93 per cent in 2010 alone.

2003 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ‘ਜੈਵਿਕ ਰਾਜ’ ਬਣ ਗਿਆ।
in 2003, sikkim decided to convert fully to organic farming statewide, and achieved this goal in 2015, becoming india's first "organic state".

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in recent years, the government of sikkim has extensively promoted tourism.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿੱਚ 14 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
as a result, state revenue has increased 14 times since the mid-1990s.

ਸਿੱਕਮ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਕ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਜੂਆ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਕੈਸੀਨੋ ਅਤੇ onlineਨਲਾਈਨ ਜੂਆ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
sikkim has furthermore invested in a fledgling gambling industry, promoting both casinos and online gambling.

ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੈਸੀਨੋ, ਕੈਸੀਨੋ ਸਿੱਕਮ, ਮਾਰਚ 2009 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕੈਸੀਨੋ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ sportsਨਲਾਈਨ ਸਪੋਰਟਸ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
the state's first casino, the casino sikkim, opened in march 2009, and the government subsequently issued a number of additional casino licences and online sports betting licenses.

ਪਲੇਵਿਨ ਲਾਟਰੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫਲਤਾ ਰਹੀ ਹੈ.
the playwin lottery has been a notable success in the state.

ਲਾਹਸਾ, ਤਿੱਬਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ 6 ਜੁਲਾਈ 2006 ਨੂੰ ਨੱਥੂ ਲਾ ਪਾਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇਕ ਵਰਦਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the opening of the nathu la pass on 6 july 2006, connecting lhasa, tibet, to india, was billed as a boon for sikkim's economy.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਸੀਮਤ ਬੁਨਿਆਦੀ andਾਂਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਰਾਹ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ ਵਪਾਰ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਪਾਰ ਕੀਤੇ ਮਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
trade through the pass remains hampered by sikkim's limited infrastructure and government restrictions in both india and china, though the volume of traded goods has been steadily increasing.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਏਅਰ ਸਿੱਕਮ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਖਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਜਾਂ ਰੇਲ ਹੈੱਡ ਨਹੀਂ ਹਨ.
transport air sikkim currently does not have any operational airports or railheads because of its rough terrain.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਕਯੋਂਗ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਗੰਗਟੋਕ ਤੋਂ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 2014 ਦੇ ਅਸਲ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ.
however, pakyong airport, the state's first airport, located at a distance of 30 km 19 mi from gangtok, is expected to become operational in march 2016, after its completion was delayed from the original target of 2014.

ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 200 ਏਕੜ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
it is being constructed by the airports authority of india on 200 acres of land.

ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ 4,700 ਫੁੱਟ 1,400 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਵੇਗਾ.
at an altitude of 4,700 feet 1,400 m above sea level, it will be one of the five highest airports in india.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਏਟੀਆਰ ਜਹਾਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇਗਾ।
the airport will be capable of operating atr aircraft.

2015 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
as of 2015, the closest operational airport to sikkim is bagdogra airport, near the town of siliguri in west bengal.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਗੰਗਟੋਕ ਤੋਂ 124 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 77 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬੱਸਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ.
the airport is located about 124 km 77 mi from gangtok, and frequent buses connect the two.

ਸਿੱਕਮ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਸਰਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਸੇਵਾ ਗੰਗਟੋਕ ਨੂੰ ਬਾਗਡੋਗਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਫਲਾਈਟ ਤੀਹ ਮਿੰਟ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a daily helicopter service run by the sikkim helicopter service connects gangtok to bagdogra the flight is thirty minutes long, operates only once a day, and can carry four people.

ਗੰਗਟੋਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਰਾਜ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਹੈ.
the gangtok helipad is the only civilian helipad in the state.

ਸੜਕਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 31 ਏ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 31 ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਨੂੰ ਗੰਗਟੋਕ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ.
roads national highway 31a and national highway 31 link siliguri to gangtok.

ਸਿੱਕਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੱਸ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
sikkim national transport runs bus and truck services.

ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਬੱਸ, ਟੂਰਿਸਟ ਟੈਕਸੀ ਅਤੇ ਜੀਪ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੂਰੇ ਸਿੱਕਿਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ.
privately run bus, tourist taxi and jeep services operate throughout sikkim, and also connect it to siliguri.

ਮੇਲੀ ਤੋਂ ਹਾਈਵੇ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
a branch of the highway from melli connects western sikkim.

ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਕਸਬੇ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਾਲੀਮਪੋਂਗ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
towns in southern and western sikkim are connected to the hill stations of kalimpong and darjeeling in northern west bengal.

ਇਹ ਰਾਜ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਨੱਥੂ ਲਾ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the state is furthermore connected to tibet by the mountain pass of nathu la.

ਰੇਲ ਸਿੱਕਿਮ ਵਿਚ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ .ਾਂਚੇ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ.
rail sikkim lacks significant railway infrastructure.

ਨੇੜਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਅਤੇ ਨਿ jal ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਹਨ.
the closest major railway stations are siliguri and new jalpaiguri in neighbouring west bengal.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਰੰਗਪੋ ਕਸਬੇ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸੇਵੋਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਿਮ ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
however, the new sikkim railway project has been launched to connect the town of rangpo in sikkim with sevoke on the west bengal border.

ਪੰਜ-ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ 2015 ਤਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ 2013 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ.
the five-station line is intended to support both economic development and indian army operations, and was initially planned to be completed by 2015, though as of 2013 its construction has met with delays.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਮੀਰਿਕ ਨੂੰ ਰਾਣੀਪੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ.
in addition, the ministry of railways proposed plans in 2010 for railway lines linking mirik to ranipool.

ਬੁਨਿਆਦੀ sikਾਂਚਾ ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰਡਰ ਰੋਡਜ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬੀਆਰਓ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ.
infrastructure sikkim's roads are maintained by the border roads organisation bro , an offshoot of the indian army.

ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਸਾਈਡ ਘੱਟ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the roads in southern sikkim are in relatively good condition, landslides being less frequent in this region.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ 1,857 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,154 ਮੀਲ ਰੋਡਵੇਅ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੀਆਰਓ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ.
the state government maintains 1,857 kilometres 1,154 mi of roadways that do not fall under the bro's jurisdiction.

ਸਿੱਕਮ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤੀ ਬਿਜਲੀ 19 ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
sikkim receives most of its electricity from 19 hydroelectric power stations.

ਪਾਵਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਗਰਿੱਡ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
power is also obtained from the national thermal power corporation and power grid corporation of india.

2006 ਤਕ, ਰਾਜ ਨੇ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
by 2006, the state had achieved 100 per cent rural electrification.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੋਲਟੇਜ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੋਲਟੇਜ ਸਟੈਬੀਲਾਇਜ਼ਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
however, the voltage remains unstable and voltage stabilisers are needed.

2006 ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਲਗਭਗ 182 ਕਿਲੋਵਾਟ ਸੀ।
per capita consumption of electricity in sikkim was approximately 182 kwh in 2006.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਅਤੇ ਸੌਰ powerਰਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the state government has promoted biogas and solar power for cooking, but these have received a poor response and are used mostly for lighting purposes.

2005 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਕਮ ਦੇ 73.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
in 2005, 73.2 per cent of sikkim's households were reported to have access to safe drinking water, and the state's large number of mountain streams assures a sufficient water supply.

8 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਕਮ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਫਾਈ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਤਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਨਿਰਮਲ ਰਾਜ" ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
on 8 december 2008, it was announced that sikkim had become the first state in india to achieve 100 per cent sanitation coverage, becoming completely free of public defecation, thus attaining the status of "nirmal state".

ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਸਿੱਕਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 610,577 ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ।
demographics sikkim is india's least populous state, with 610,577 inhabitants according to the 2011 census.

ਸਿੱਕਮ ਵੀ ਘੱਟ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 86 ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ.
sikkim is also one of the least densely populated indian states, with only 86 persons per square kilometre.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਆਬਾਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਹੈ, 2001 ਅਤੇ 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ aਸਤਨ 12.36% ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ.
however, it has a high population growth rate, averaging 12.36% per cent between 2001 and 2011.

ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ 889 lesਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਕੁਲ 321,661 ਮਰਦ ਅਤੇ 286,027 maਰਤਾਂ ਦਰਜ ਹਨ।
the sex ratio is 889 females per 1,000 males, with a total of 321,661 males and 286,027 females recorded in 2011.

ਸਾਲ 2011 ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ 98,000 ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਟੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਂਡੂ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 11.06% ਬਣਦੀ ਹੈ।
with around 98,000 inhabitants as of 2011, the capital gangtok is the most significant urban area in the mostly rural state in 2005, the urban population in sikkim constituted around 11.06 per cent of the total.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ incomeਸਤਨ ਆਮਦਨ 159 us 1,305 ਸੀ.
in 2011, the average per capita income in sikkim stood at ,159 us 1,305 .

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇਪਾਲੀ, ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਿੱਕੀਮਸ ਭੂਟੀਆ ਅਤੇ ਲੈਪਚਾ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
languages nepali is the lingua franca of sikkim, while sikkimese bhutia and lepcha are spoken in certain areas.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
english is also spoken and understood in most of sikkim.

ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਂਗਖਾ, ਗਰੋਮਾ, ਗੁਰੰਗ, ਲਿਮਬੂ, ਮਾਗਰ, ਮਾਝੀ, ਮਝਵਾਰ, ਨੇਪਾਲ ਭਾਸਾ, ਰਾਏ, ਸ਼ੇਰਪਾ, ਸੁਨੂਵਰ, ਤਮੰਗ, ਥੂਲੰਗ, ਤਿੱਬਤੀ ਅਤੇ ਯਖਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
other languages include dzongkha, groma, gurung, limbu, magar, majhi, majhwar, nepal bhasa, rai, sherpa, sunuwar, tamang, thulung, tibetan, and yakha.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2001 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ- ਨੇਪਾਲੀ 338,606, ਸਿੱਕਿਮੀ 41,825, ਹਿੰਦੀ 36,072, ਲੇਪਚਾ 35,728, ਲਿਬੂ 34,292, ਸ਼ੇਰਪਾ 13,922, ਤਮੰਗ 10,089, ਆਦਿ।
the major languages spoken as per census 2001 are nepali 338,606 , sikkimese 41,825 , hindi 36,072 , lepcha 35,728 , limbu 34,292 , sherpa 13,922 , tamang 10,089 , etc.

ਨਸਲੀਅਤ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਸਨੀਕ ਨੇਪਾਲੀ ਨਸਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ।
ethnicity the majority of sikkim's residents are of nepali ethnic origin.

ਮੂਲ ਸਿੱਕੀਮੀਆਂ ਵਿਚ ਭੂਟੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਖਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਲੇਪਚੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the native sikkimese consist of the bhutias, who migrated from the kham district of tibet in the 14th century, and the lepchas, who are believed to have migrated from the far east.

ਤਿੱਬਤੀ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
tibetans reside mostly in the northern and eastern reaches of the state.

ਪਰਵਾਸੀ ਵਸਨੀਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰਵਾੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਗੰਗਟੋਕ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।
migrant resident communities include biharis, bengalis and marwaris, who are prominent in commerce in south sikkim and gangtok.

ਧਰਮ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸਲੀ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 57.75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
religion hinduism is the state's major religion and is practised mainly by ethnic nepalis an estimated 57.75 per cent of the total population are adherents of the religion.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰ ਹਨ.
there exist many hindu temples.

ਕੀਰਤੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਾਰਧਾਮ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
kirateshwar mahadev temple is very popular, since it consists of the chardham altogether.

ਵਜਰਾਯਾਨਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਜੋ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 27.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ.
vajrayana buddhism, which accounts for 27.3 per cent of the population, is sikkim's second-largest, yet most prominent religion.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੋਗਰਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਚੋਗਿਆਲ ਅਧੀਨ ਰਾਜ ਧਰਮ ਸੀ।
prior to sikkim's becoming a part of the indian union, vajrayana buddhism was the state religion under the chogyal.

ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ 75 ਬੋਧੀ ਮੱਠ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਜੋ 1700 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਹੈ.
sikkim has 75 buddhist monasteries, the oldest dating back to the 1700s.

ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਾਜਰਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਰੰਗਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇਪਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the public and visual aesthetics of sikkim are executed in shades of vajrayana buddhism and buddhism plays a significant role in public life, even among sikkim's majority nepali hindu population.

ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਈਸਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੇਪਚਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ ਜੋ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ.
christians in sikkim are mostly descendants of lepcha people who were converted by british missionaries in the late 19th century, and constitute around 10 per cent of the population.

2014 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਈਵੈਂਜੈਜਿਕਲ ਪ੍ਰੈਸਬਿਟਰਿਅਨ ਚਰਚ, ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਈਸਾਈ ਸੰਪੰਨ ਹੈ.
as of 2014, the evangelical presbyterian church of sikkim is the largest christian denomination in sikkim.

ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਜੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
other religious minorities include muslims of bihari ethnicity and jains, who each account for roughly one per cent of the population.

ਮੂਲ ਸਿੱਕੀਮੇ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਧਰਮ ਬਾਕੀ ਵਸੋਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the traditional religions of the native sikkimese account for much of the remainder of the population.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਲੇਪਚਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵੀ ਫਿਰਕੂ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
although tensions between the lepchas and the nepalese escalated during the merger of sikkim with india in the 1970s, there has never been any major degree of communal religious violence, unlike in other indian states.

ਲੇਪਚਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਧਰਮ ਮੁਨ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪ੍ਰਥਾ ਜੋ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
the traditional religion of the lepcha people is mun, an animist practice which coexists with buddhism and christianity.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਨੇਪਾਲੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਮੇਤ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਦੁਸਹਿਰਾ.
culture sikkim's nepalese majority celebrate all major hindu festivals, including diwali and dussera.

ਰਵਾਇਤੀ ਸਥਾਨਕ ਤਿਉਹਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੱਘੇ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਪੂਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
traditional local festivals, such as maghe sankranti and bhimsen puja, are also popular.

ਲੋਸਾਰ, ਲੂਸੋਂਗ, ਸਾਗਾ ਦਾਵਾ, ਲਭਬ ਡੂਯੇਚਨ, ਦ੍ਰੁਪਕਾ ਤੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭੂਮਚੂ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੋਧੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
losar, loosong, saga dawa, lhabab duechen, drupka teshi and bhumchu are among the buddhist festivals celebrated in sikkim.

ਲੋਸਾਰ ਤਿੱਬਤੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਫਤਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਲਈ ਬੰਦ ਹਨ.
during the losar tibetan new year , most offices and educational institutions are closed for a week.

ਸਿੱਕਿਮੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਈਦ ਉਲ-ਫਿਤਰ ਅਤੇ ਮੁਹਰਰਾਮ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
sikkimese muslims celebrate eid ul-fitr and muharram.

ਆਫ-ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਗਟੋਕ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
christmas has also been promoted in gangtok to attract tourists during the off-season.

ਪੱਛਮੀ ਰਾਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪੌਪ ਨੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ.
western rock music and indian pop have gained a wide following in sikkim.

ਦੇਸੀ ਨੇਪਾਲੀ ਰਾਕ ਅਤੇ ਲੇਪਚਾ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ.
indigenous nepali rock and lepcha music are also popular.

ਸਿੱਕਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡਾਂ ਫੁਟਬਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੈਂਗ ਗਲਾਈਡਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਵਰ ਰਾਫਟਿੰਗ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ.
sikkim's most popular sports are football and cricket, although hang gliding and river rafting have also grown popular as part of the tourism industry.

ਸਿੱਕਿਮ ਵਿਚ ਪਕਵਾਨ ਨੂਡਲ-ਅਧਾਰਤ ਪਕਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥੁੱਕਪਾ, ਚੌੋਮਿਨ, ਥੰਟੁਕ, ਫਕਥੂ, ਗਾਇਥੁਕ ਅਤੇ ਵੋਂਟਨ ਆਮ ਹਨ.
cuisine noodle-based dishes such as thukpa, chowmein, thanthuk, fakthu, gyathuk and wonton are common in sikkim.

ਮੋਮੋਜ਼ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਮੀਟ ਜਾਂ ਸੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਪਕੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰੋਸੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨੈਕਸ ਹਨ.
momos steamed dumplings filled with vegetables, buffalo meat or pork and served with soup are a popular snack.

ਬੀਅਰ, ਵਿਸਕੀ, ਰਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡੀ ਦੀ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸੇਵਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਗਬਾ, ਇੱਕ ਬਾਜਰੇ-ਅਧਾਰਤ ਅਲਕੋਹਲ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
beer, whiskey, rum and brandy are widely consumed in sikkim, as is tongba, a millet-based alcoholic beverage which is also popular in nepal and darjeeling.

ਸਿੱਕਮ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੀਜੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
sikkim has the third-highest per capita alcoholism rate amongst all indian states, behind punjab and haryana.

ਮੀਡੀਆ ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰ ਹਨ।
media the southern urban areas of sikkim have english, nepali and hindi daily newspapers.

ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਛਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
nepali-language newspapers, as well as some english newspapers, are locally printed, whereas hindi and english newspapers are printed in siliguri.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਹਮਰੋ ਜ਼ਾ ਜ਼ਾ ਪ੍ਰਜਾਸ਼ਕਤੀ ਨੇਪਾਲੀ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮਿਰਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਸਮੈ ਡੇਨਿਕ, ਸਿੱਕਮ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਸਿੱਕਮ ਹੁਣ ਇੰਗਲਿਸ਼, ਕੰਚਨਜੰਗਾ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇਪਾਲੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ, ਪ੍ਰਗਿਆ ਖ਼ਬਰ ਨੇਪਾਲੀ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਤੇ ਹਿਮਲੀਬੇਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
important local dailies and weeklies include hamro xa xa prajashakti nepali daily , himalayan mirror english daily , the samay dainik, sikkim express english , sikkim now english , kanchanjunga times nepali weekly , pragya khabar nepali weekly and himalibela.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦਿ ਸਟੇਟਸਮੈਨ, ਦਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ, ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ.
furthermore, the state receives regional editions of national english newspapers such as the statesman, the telegraph, the hindu and the times of india.

ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਨੇਪਾਲੀ ਅਖਬਾਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਰਪਣ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੇਪਾਲੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
himalaya darpan, a nepali daily published in siliguri, is one of the leading nepali daily newspapers in the region.

ਸਿੱਕਮ ਹਰਲਡ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ.
the sikkim herald is an official weekly publication of the government.

ਸਿੱਕਮ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ mediaਨਲਾਈਨ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲੀ ਅਖਬਾਰ ਹਿਮਗੀਰੀ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨਿ newsਜ਼ ਪੋਰਟਲ ਹਲਖਾਬਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਤਿਸਤਰੰਗੀਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
online media covering sikkim include the nepali newspaper himgiri, the english news portal haalkhabar and the literary magazine tistarangit.

ਅਵਯਕਟਾ, ਬਿਲੋਕਨ, ਜਰਨਲ ofਫ ਹਿਲ ਰਿਸਰਚ, ਖਬਰ ਖਗਜ, ਪਾਂਡਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਸਾਇੰਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨਿ newsਜ਼ਲੈਟਰ ਹੋਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਨ.
avyakta, bilokan, the journal of hill research, khaber khagaj, panda, and the sikkim science society newsletter are among other registered publications.

ਇੰਟਰਨੈਟ ਜ਼ਿਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰੌਡਬੈਂਡ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
internet are well established in the district capitals, but broadband connectivity is not widely available.

ਰਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸ਼ ਐਂਟੀਨੇ ਦੁਆਰਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਚੈਨਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
satellite television channels through dish antennae are available in most homes in the state.

ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਚੈਨਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਕਿ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਚੈਨਲ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
channels served are largely the same as those available in the rest of india, although nepali-language channels are also available.

ਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਸ਼ ਟੀਵੀ, ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਯੁਮਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the main service providers include dish tv, doordarshan and nayuma.

ਸਿੱਖਿਆ 2011 ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਦੀ ਬਾਲਗ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ .2२.२ ਫੀਸਦ .2 87..29% ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ ma 76..43% ਸੀ।
education in 2011 sikkim's adult literacy rate was 82.2 per cent 87.29 per cent for males and 76.43 per cent for females.

ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1,157 ਸਕੂਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ 765 ਸਕੂਲ, ਸੱਤ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 385 ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
there are a total of 1,157 schools in the state, including 765 schools run by the state government, seven central government schools and 385 private schools.

ਸਿੱਕਿਮ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
twelve colleges and other institutions in sikkim offer higher education.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਸਿੱਕਮ ਮਨੀਪਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the largest institution is the sikkim manipal university of technological sciences, which offers higher education in engineering, medicine and management.

ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੂਰੀ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it also runs a host of distance education programs in diverse fields.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕਲ ਸਕੂਲ ਹਨ, ਐਡਵਾਂਸਡ ਟੈਕਨੀਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਏਟੀਟੀਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਪਿutersਟਰ ਐਂਡ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੀ ਸੀ ਸੀ ਟੀ, ਜੋ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
there are two state-run polytechnical schools, the advanced technical training centre attc and the centre for computers and communication technology ccct , which offer diploma courses in various branches of engineering.

ਏਟੀਟੀਸੀ ਬਰਦਾੰਗ, ਸਿੰਗਤਮ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿਸੋਪਾਨੀ, ਨਮਚੀ ਵਿਖੇ ਸੀ.ਸੀ.ਸੀ.ਟੀ.
attc is situated at bardang, singtam, and ccct at chisopani, namchi.

ਸਿੱਕਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਯਾਂਗਾਂਗ ਵਿਖੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੰਗਤਾਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 28 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
sikkim university began operating in 2008 at yangang, which is situated about 28 kilometres 17 mi from singtam.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਿਲੀਗੁੜੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ.
many students, however, migrate to siliguri, kolkata, bangalore and other indian cities for their higher education.

ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੈਕਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜੀਡੀਪੀ ਆ indianਟਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਆlineਟਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਸਿੱਕਮ ਰੈਫਰੇਂਸਸ ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਬਰੇਹ, ਹੈਮਲੇਟ 2001 ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ।
see also bibliography of india index of india-related articles list of indian princely states list of indian states by gdp outline of india outline of sikkim references bibliography bareh, hamlet 2001 .

"ਜਾਣ ਪਛਾਣ".
"introduction".

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਸਿੱਕਮ ਦਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
encyclopaedia of north-east india sikkim.

ਮਿੱਤਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼
mittal publications.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7099-794-1.
isbn 81-7099-794-1.

19 ਜੂਨ 2011 ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 19 june 2011.

ਚੌਧਰੀ, ਮੈਟਰੀ 2006
choudhury, maitreyee 2006 .

ਸਿੱਕਮ ਭੂਗੋਲਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ.
sikkim geographical perspectives.

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਮਿੱਤਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ.
new delhi mittal publications.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-8324-158-1.
isbn 81-8324-158-1.

ਈਵਾਨਜ਼, ਡਬਲਯੂ.ਐੱਚ. 1932.
evans, w. h. 1932 .

ਇੰਡੀਅਨ ਬਟਰਫਲਾਈਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ 2 ਐਡੀ.
the identification of indian butterflies 2nd ed.

ਮੁੰਬਈ, ਇੰਡੀਆ ਬਾਂਬੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਸਾਇਟੀ.
mumbai, india bombay natural history society.

asin b00086sosg.
asin b00086sosg.

ਫੋਰਬਸ, ਐਂਡਰਿ hen ਹੈਨਲੀ, ਡੇਵਿਡ 2011.
forbes, andrew henley, david 2011 .

‘ਲਹਾਸਾ ਤੋਂ ਸਿੱਕਮ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟੀ ਹਾਅਰਸ ਰੋਡ’।
'the tea horse road from lhasa to sikkim'.

ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਾਹ ਘੋੜਾ ਰੋਡ.
china's ancient tea horse road.

ਚਿਆਂਗ ਮਾਈ ਕੋਗਨੋਸੈਂਟੀ ਕਿਤਾਬਾਂ.
chiang mai cognoscenti books.

asin b005dqv7q2.
asin b005dqv7q2.

ਹਰੀਬਲ, ਮੀਨਾ 2003.
haribal, meena 2003 .

ਸਿੱਕਮ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ.
butterflies of sikkim himalaya and their natural history.

ਸਿੱਕਮ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ.
sikkim nature conservation foundation.

ਨਟਰਾਜ ਪਬਲੀਸ਼ਰਜ਼.
natraj publishers.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-85019-11-8.
isbn 81-85019-11-8.

ਹੂਕਰ, ਜੋਸਫ਼ ਡਾਲਟਨ 1854.
hooker, joseph dalton 1854 .

ਬੰਗਾਲ, ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ, ਖਸੀਆ ਪਹਾੜ ਆਦਿ ਦੇ ਕੁਦਰਤਵਾਦੀ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨੋਟ.
himalayan journals notes of a naturalist in bengal, the sikkim and nepal himalayas, the khasia mountains etc.

ਵਾਰਡ, ਲਾੱਕ, ਬੋਡੇਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ.
ward, lock, bowden & co. holidaying in sikkim and bhutan.

ਆਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਵਿੰਗ.
nest and wings.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-87592-07-9.
isbn 81-87592-07-9.

ਰਹੱਸਮਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਿੱਕਮ ਲੈਂਡ.
sikkim land of mystic and splendour.

ਸਿੱਕਮ ਟੂਰਿਜ਼ਮ.
sikkim tourism.

ਮਨੋਰਮਾ ਯੀਅਰ ਬੁੱਕ 2003.
manorama yearbook 2003.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-900461-8-7.
isbn 81-900461-8-7.

ਸਟ੍ਰੈਚੀ, ਹੈਨਰੀ 1854.
strachey, henry 1854 .

"ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਭੂਗੋਲ".
"physical geography of western tibet".

ਰਾਇਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਜਰਨਲ.
journal of the royal geographical society.

xxiii, ਪਲੱਸ ਨਕਸ਼ਾ.
xxiii , plus map.

isbn 978-81-206-1044-6.
isbn 978-81-206-1044-6.

ਆਈਐਸਐਸਐਨ 0266-6235.
issn 0266-6235.

ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਰੇ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਦਾਸ, ਸੁਜਯ 2001.
further reading ray, arundhati das, sujoy 2001 .

ਸਿੱਕਮ ਇਕ ਟਰੈਵਲਰ ਗਾਈਡ.
sikkim a traveller's guide.

ਓਰੀਐਂਟ ਕਾਲੈਕਸਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ.
orient blackswan, new delhi.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7824-008-4.
isbn 81-7824-008-4.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਿੱਕਮ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ "ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ".
external links official website of the government of sikkim "details of the census".

ਅਸਲ ਤੋਂ 19 ਜੂਨ 2006 ਨੂੰ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on 19 june 2006.

"ਸਿੱਕਮ ਦੇ ਬੋਧੀ ਮੱਠ".
"buddhist monasteries of sikkim".

ਸਿੱਕਿਮ.ਨਿਕ.ਨ.
sikkim.nic.in.

ਸਿੱਕਮ ਓਪਨਸਟ੍ਰੀਟਮੈਪ ਸਿੱਕਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅੰਕੜੇ ਸਿੱਕਮ ਆਰਗੈਨਿਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸੂਰਦਾਸ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸੰਤ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
sikkim at dmoz geographic data related to sikkim at openstreetmap sikkim sikkim organic mission surdas was a 14th-century blind saint, poet and musician, who was known for his devotional songs dedicated to lord srikrishna.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਅਰਥਾਤ ਇਕ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਣੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ
surdas is said to have written and composed a hundred thousand songs in his book i.e.

'ਸੁਰ ਸਾਗਰ' ਮਲੋਡੀ ਦਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ 8,000 ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
'the sur sagar' ocean of melody , out of which only about 8,000 are extant.

ਉਹ ਇੱਕ ਸਗੁਣ ਭਗਤ ਕਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤ ਸੂਰਦਾਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ "ਧੁਨ ਦਾ ਦਾਸ ਜਾਂ ਧੁਨ ਦਾ ਮਾਹਰ."
he is considered a saguna bhakti poet and so also known as sant surdas, a name which literally means the "servant of melody or expert of melody."

ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ਕਮਲ ਬਾਂਡੋ ਹਰਿ was ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੇ ਕੰਵਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
his most famous work was kamal bando hari € ˆ which means i pray to the lotus feet of shree hari.

ਜੀਵਨੀ: ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਸਹੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਤਭੇਦ ਹਨ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ 1478 ਈ. ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਇਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 1479 ਈ.
biography there is some disagreement regarding the exact birth date of surdas, some scholars believing it to be 1478 ad, with others claiming it to be 1479 ad.

ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ 1581 ਈਸਵੀ ਜਾਂ 1584 ਈ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is the same in the case of the year of his death it is considered to be either 1581 ad or 1584 ad.

ਸੂਰਦਾਸ ਦੇ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1478 79 ਵਿੱਚ ਐਮ ਥੂਰਾ ਦੇ ਰੂਨਕੱਟਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਆਗਰਾ ਨੇੜੇ ਰੰਕਟਾ ਸੀ।
according to the limited authentic life history of surdas, it is said that he was born in 1478 79 in the village of runakta,m thura although some say it was runkta near agra.

ਉਹ ਇਕ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
he was born in a saraswat brahmin family.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮਦਾਸ ਸਰਸਵਤ ਸੀ।
his father's name was pandit ramdas sarswat.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ ਉਸਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
he started praising lord krishna when he was young.

ਸੂਰਦਾਸ ਅੰਨ੍ਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
surdas was born blind and because of this, he was neglected by his family.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
as a result, he left his home at the age of six.

ਉਸਨੇ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਗੌਘਾਟ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿਣਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ .ਇਕ ਵਾਰ, ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਲੱਭਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ.
he started living on the banks of yamuna river gaughat .once, on a pilgrimage to vrindavan, he met shri vallabhacharya & became his disciple.

ਉਸਦੀ ਮੌਤ 1583 1584 ਵਿਚ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਰਸੌਲੀ ਨੇੜੇ ਹੋਈ।
he died in 1583 1584 near parsouli village in mathura.

ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
attendence of fame surdas attained fame for his purity of devotion towards lord krishna.

ਇਕ ਘਟਨਾ ਵਿਚ, ਸੂਰਦਾਸ ਇਕ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
in one incident, surdas falls into a well and is rescued by lord krishna when he calls him for help.

ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਲਈ ਹੈ।
radha asks krishna why he helped surdas, to which krishna replies it is for surdas' devotion.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
krishna also warns radha not to go near him.

ਉਹ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਦਾਸ, ਬ੍ਰਹਮ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ.
she, however, does go near him, but surdas, recognizing the divine sounds, pulls her anklets off.

ਰਾਧਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ ਪਰ ਸੁਰਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਗਿੱਟੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ.
radha tells him who she is but surdas refuses to return her anklets stating that he cannot believe her as he is blind.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੂਰਦਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ.
krishna gives surdas vision and allows him to ask for a boon.

ਸੂਰਦਾਸ ਗਿੱਟੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਸੀਸ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ.
surdas returns the anklets saying he has already got what he wanted the blessings of krishna and asks krishna to make him blind again as he does not want to see anything else in the world after seeing krishna.

ਰਾਧਾ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ.
radha is moved by his devotion and krishna grants his wish by making him blind again thus giving him everlasting fame.

ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਸੂਰਦਾਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
poetic works surdas was called as the sun in the sky of hindi literature.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ 'ਸੂਰਸਾਗਰ' ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is best known for his composition 'sursagar'.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਿਚ 100,000 ਗਾਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ ਸਿਰਫ 8,000 ਬਚੇ ਹਨ.
this famous collection is said to have originally contained 100,000 songs however, only 8,000 remain today.

ਇਹ ਗੀਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਰਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਰਦਾਸ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਜ 'ਦਿ ਸੂਰ ਸਾਗਰ' ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਉਸਨੇ ਸੁਰ-ਸਰਵਾਲੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਤਪਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ -ਲਹਿਰੀ, ਸਰਵਉੱਚ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਬੋਲ.
these songs present a vivid description of the childhood and brightness of lord shrikrishna although surdas is known for his greatest work 'the sur sagar'.he also composed sur-saravali which is based on the theory of genesis and the festival of holi , and sahitya-lahiri, devotional lyrics dedicated to the supreme absolute.

ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਦਾਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਕ ਰਹੱਸਮਈ ਸਾਂਝ ਪਾ ਲਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਬਾਰੇ ਇਕ ਤੁਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤਕਰੀਬਨ ਕਿਸੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਵਾਂਗ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਿਆ.
it is as if surdas attained a mystical union with lord krishna, which enabled him to compose the verse about krishna's romance with radha almost like an eyewitness.

ਸੁਰਦਾਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕੱਚੇ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਜੀਭ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
surdas's verse is also credited with lifting the literary value of the hindi language, transforming it from a crude to a pleasing tongue.

ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬੋਲ 'ਕਨ੍ਹਾ ਦਾ ਕੰਮ' ਭੱਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸੂਰਦਾਸ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ।
a lyric by surdas 'the deeds of kanha' influence realation with bhakti movement the philosophy of surdas is a reflection of the times.

ਉਹ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
he was very much immersed in the bhakti movement that was sweeping north india.

ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਜਨਤਾ ਦੇ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this movement represented a grass roots spiritual empowerment of the masses.

ਸੱਤਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ 14 ਵੀਂ-17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਆਤਮਕ ਲਹਿਰ ਹੋਈ ਸੀ।
the corresponding spiritual movement of the masses happened in south india in the seventh century a.d., and also in central and northern india in the 14th-17th centuries.

ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਇਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼, ਉਦੋਂ ਤਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਾਹਿਤਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਜਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਨ।
on the status of braj bhasha surdas' poetry was a dialect of hindi language, braj bhasha, until then considered to be a very plebeian language, as the prevalent literary languages were either persian or sanskrit.

ਸੂਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਇਕ ਕੱਚੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ.
the works of surdas immediately raised the status of braj bhasha from a crude language to that of a literary language of great repute.

ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ ਸ਼ੁੱਧਾਦਵੈਤ ਸੂਰਦਾਸ ਗੁਰੂ ਵਲੱਭਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਚੇਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧਾਦਵੈਤ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਤੀ ਮਾਰਗ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
philosophy shuddhadvaita surdas being disciple of guru vallabhacharya was a proponent of the shuddhadvaita school of vaishnavism also known as pushti marg .

ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਸਲੀਲਾ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰੂਪਕ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਵਰਗੀ ਨਾਚ।
this philosophy is based upon the spiritual metaphor of the radha-krishna rasleela the celestial dance between radha and lord krishna .

ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ੁੱਧ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it propagates the path of grace of god through spirit of pure love and service, rather than of merging in him as brahma.

ਮਾਸਟਰ-ਟੀਚਰ ਵਲੱਭਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਅੱਠ ਚੇਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਠ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟ-ਛਾਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਮਾਸਟਰ ਦੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ।
foremost amongst the ashta-chhaap eight disciples of the master-teacher vallabhacharya are called the ashta-chhaap, meaning, eight reprints of the master .

ਸੂਰਦਾਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
surdas is considered to be the foremost among them.

ਰਚਨਾਵਾਂ ਮੇਨ ਨਾਹੀਂ ਮੱਖਣ ਖਯੋ, ਸੁਰਦਾਸ ਸੰਤ ਮੈਟ ਕਲਾਸਿਕ ਭਜਨਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਜਨ ਗੀਤ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਸੁਰਦਾਸ, ਅਰੰਭਕ ਪਰੰਪਰਾ, ਸੁਰਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰੰਪਰਾ. ਈ. ਬ੍ਰਾਇੰਟ, ਜੌਨ ਸਟ੍ਰੈਟਨ ਹਾਵਲੇ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦਿਤ, ਮੂਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਹਾਰਵਰਕਵਰ, 1072 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 9780674427778 ਪਰਮਾਨੰਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਤ-ਕਵੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
compositions see also main naahin maakhan khaayo a popular bhajan song by surdas sant mat classic bhajans references external links and further reading surdas at kavita kosh hindi works of surdas at oldpoetry surdas poems in hindi sur's ocean poems from the early tradition, surdas, edited by kenneth e. bryant, translated by john stratton hawley, murty classical library of india, harvard university press january 2015 , hardcover, 1072 pages isbn 9780674427778 parmanand punjabi saint-poet, one of whose hymns is included in the guru granth sahib.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਨ 1483 ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਨਜ ਵਿਖੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।
born probably in 1483, he is believed to have resided at kannauj.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਡੇ ਪਲੁਮੇ, ਪੰਛੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਸਦਾ ਪਿਆਸਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
was a devotee of vishnu and used in his songs the nom de plume , the name of a bird ever thirsty for the raindrop.

ਪਰਮਾਨੰਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ.
parmanand always longed for god whom he worshiped in the vaisnavite manifestation of krsna.

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੱਤ ਸੌ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਉਸ ਦੇ overedੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਕਸਰ ਖੂਨ ਵਗਣ, ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
he used to make, it is said, seven hundred genuflections daily to god on his uncovered, often bleeding, knees.

ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਥ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਸੀ .ਸ਼੍ਰੀ ਵੱਲਭਕਬਰੀਆ ਉਸਦਾ ਗੁਰੂ ਸੀ.
he believe for a long time that god could be worshiped as an image only, he was the great devotee of lord shri nath ji another name of shri krishna .shri vallabhacbarya was his guru.

ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾਸ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ.
parmanand das belonged to pushti sampraday.

ਇਕ ਹੋਰ ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭਾਈ ਸਨ।
another bhakt surdas ji was his guru bhai.

ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਗੁਰੂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਲੱਭਾਚਾਰੀਆ ਜੀ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
parmanand das ji and surdas ji both take initiation from the same guru i. e. shri vallabhacharya ji.

ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਕ ਬਾਣੀ. 1253 ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
one hymn incorporated in the guru granth sahib p. 1253 subscribes to this view.

ਇਸ ਭਜਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਝੁਕਿਆ।
in this hymn, he disapproves of the ritualistic reading and hearing of the sacred books if that has not disposed to the service of fellow beings.he commends sincere devotion which could be imbibed from the company of holy saints.

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅਹੰਕਾਰ, ਨਿੰਦਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ
lust, wrath, avarice, slander have to be expunged for they render all seva, i.e.

ਸੇਵਾ, ਵਿਅਰਥ
service, fruitless.

ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਰਗਾਨੰਦ ਤੋਂ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਪੰਨਾ 1253 ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ?
this is the 1 shabad from parmanand in the sri guru granth sahib sggs page 1253 so what have you accomplished by listening to the puraanas?

ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ.
faithful devotion has not welled up within you, and you have not been inspired to give to the hungry.

1 ਰੋਕੋ ਤੁਸੀਂ ਜਿਨਸੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ.
1 pause you have not forgotten sexual desire, and you have not forgotten anger greed has not left you either.

ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਦਨਾਮੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗਾਲਾਂ ਕੱ .ਣੀਆਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
your mouth has not stopped slandering and gossiping about others.

ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਬੇਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ.
your service is useless and fruitless.

1 ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੁਆਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ lyਿੱਡ ਨੂੰ ਭਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਪਾਪੀ.
1 by breaking into the houses of others and robbing them, you fill your belly, you sinner.

ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਰੇ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦੋਸ਼ੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ.
but when you go to the world beyond, your guilt will be well known, by the acts of ignorance which you committed.

2 ਬੇਰਹਿਮੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਿਆਲਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ.
2 cruelty has not left your mind you have not cherished kindness for other living beings.

ਪਰਮਾਨੰਦ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
parmaanand has joined the saadh sangat, the company of the holy.

ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?
why have you not followed the sacred teachings?

1 1 cy ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਅੰਸ਼।
3 1 6 references excerpts taken from encyclopedia of sikhism by harbans singh.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਿ ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਨ, ਭਾਗ 6, ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1909.
published by punjabi university, patiala the sikh religion, vol 6,, max arthur macauliff, oxford university press, 1909.

ਭਗਤ ਸੈਨ ਚੌਦਾਂਵੀਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਹਸਤੀ ਸੀ।
bhagat sain was a sikh religious figure lived in the end of the fourteenth and the beginning of the fifteenth century.

ਭਗਤ ਸੈਨ ਰੀਵਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਈ ਸੀ।
bhagat sain was a barber of the royal court of raja ram, king of rewa.

ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਚਨਾ ਵੱਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੈਨ ਨੂੰ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਮਿਲਿਆ.
life the tendency of the age was towards devotion and religious composition, and sain found leisure in the midst of duties to study the hymns of ramanand, shape his life on the principles inculcated in them, and successfully imitate their spirit and devotional fervour.

ਰੱਬ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੀਯਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਛੇ ਵਜੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
god is said by the hindu chronicler to have cherished sian as a cow her calf.

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
he frequented the society of holy men and was very happy in their company.

ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮੁ officਲੇ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਖੁਦ ਰੱਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ.
he performed for them all menial officies, for he believed that serving saints was equivalent to serving god himself.

ਭਗਤ ਮੱਲ ਵਿਚ ਇਕ ਕਥਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਸੰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਸ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ.
the bhagat mal contains a legend which at once illustrates devotion to saints and the estimation in which he was held for his piety.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਆਮ ਟਹਿਣੀਆਂ ਕਰਨ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
when going one day to perform his usual ministrations for king raja ram, he met some holy men on the way.

ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕਰਨਾ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਇਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ.
he thought it was his first duty to attend to them, he took them with him, and began to render them with the customary services.

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਅਤੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ.
with the greatest mental satisfaction to himself he gave them consecrated and secular food to relieve their souls and bodies.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਭੜਕੀ।
in thus acting sain disregarded his duty to the king and braved his displeasure.

ਦੰਤ ​​ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਦਮੀ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਅਤੇ ਸੈਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮੰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਵਿਦਾਇਗੀ ਲੈ ਲਈ।
the legend states that a holy man, by favour, in order to avert the wrath and save sain from punishment, assumed his appearance, and having gone and performed the customary duties for the king, took his departure.

ਸੈਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣ ਲੱਗੀ.
soon after sain arrived and began to apologise for the delay.

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਆਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਆਫੀ ਕਿਉਂ ਮੰਗੀ?
the king said, hast only just gone after the usual services to me why apologise?

ਸੈਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
sain replied, i have not been here.

ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਮੇਰੀ ਗ਼ੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਹੇ.
perhaps thy majesty sayest so to excuse my absence.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਆਮ ਸੌਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
the raja then knew that a special providence had intervened and performed for him the usual tonsorial duties.

ਉਹ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਮੰਗੀ.
he was at once converted, fell at feet, worshipped him as his guru, and thus sought an asylum in god.

ਭਗਤ ਮੱਲ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਿਵਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਾਂਧਵਗੜ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੈਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
it had at any rate at the time of the composition of the bhagat mal become an established custom that the successive kings of the house of bandhavgarh should always be disciples of the descendants of sain.

ਹੁਣ ਉਹ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
they are now said to be followers of bhagat kabir.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਂਬੜਾ ਸੈਨ ਸਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ।
notable people jaswinder singh khambra is a well known historian from sain samaj.

ਉਸਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੈਨ ਤੇ 6 ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
he published 6 book on satguru sain.

ਉਹ ਜਲੰਧੜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੰਬੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
he lived in khambra village of jalandhar punjab.

ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਸੱਤਲ ਬਾਬਾ ਸੈਨ ਭਗਤ ਸੋਹਲ ਠੱਠੀ ਤਰਨਤਾਰਨ ਤੋਂ ਸੈਨ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।
he also got sain ratan award from janam sathal baba sain bhagat sohal thatthi tarantaran.

ਉਸਨੇ ਜਲੰਧ ਤੋਂ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲਾ ਸੈਨ ਖੋਜ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
he also published monthly magazine sain khoj patrika from jalandhar.

ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਭਜਨ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਵਿਚ, ਭਗਤ ਸੈਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਭਗਤ ਸੈਨ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਏਐਨਜੀ ਪੰਨੇ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪੰਨਾ.
hymn in adi granth in raag dhanasari, bhagat sain's bani can be found in the following ang page of guru granth sahib bhagat sain, pg.

ਸਿੱਖੀਤੋ ਮੈਕਸ ਸ੍ਰੀਨ ਸੈਨ ਵਿਖੇ 5 695 ਪੜ੍ਹੋ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੱਖਣ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ।
695 read at sikhitothemax sri sain having made an oblation of incense, lamp, and clarified butter, i go to offer to thee, o god.

ਚਾਹ ਦਾ ਸਵਾਗਤ, ਹੇ ਰੱਬ, ਜੈਕਾਰੇ!
hail to thee, o god, hail!

ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਮ, ਹੇ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ!
ever hail to thee, o sovereign god!

ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸਰਬੋਤਮ ਦੀਵਾ ਹੈ, ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਬੱਤੀ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ.
thy name is the best lamp, meditation theron the purest wick thou art alone the bright one, o god.

ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੰਤ ਹਨ ਜੋ ਰੱਬੀ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦੱਸਦੇ ਹਨ.
it is the saints of god who feel divine pleasure they describe thee as all-pervading and the supreme joy.

ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਸਰੂਪ ਦੇ ਰੂਪ ਨੇ, ਸਾਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
thou, of fasniating form, o god, float us over the ocean of terror.

ਸੈਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਪਰੀਮ ਅਨੰਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ.
sain saith, worship the supreme joy.

€ € ਸਾੜੀ ਸਾਇਨ.
€ € saree sain.

ਸ੍ਰੀ ਸੈਨ € o ਧੂਪ ਡੂੰਘੇ ਘਰਿਤ ਸਾਜ ਆਰਤੀ।
sri sain € € dhoop deep gharit saaj aartee.

ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦੀ ਪੂਜਾ ਸੇਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ.
with incense, lamps and ghee, i offer this lamp-lit worship service.

a ਵਰਣੈ ਜਾ-ਓ ਕਮਲਾ ਪਟੀ.
€ € vaarnay jaa-o kamlaa patee.

1 ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹਾਂ.
1 i am a sacrifice to the lord of lakshmi.

mang ਮੰਗਲਾ ਹਰ ਮੰਗਲਾ।
1 manglaa har manglaa.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
hail to you, lord, hail to you!

‹‹ ਨਿਤ ਮੰਗਲ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਰਾ-ਏ ਕੋ.
‹ ‹ nit mangal raajaa raam raa-ay ko.

1 ਪੈਸੇ-ਓ.
1 rahaa-o.

ਬਾਰ ਬਾਰ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ.
again and again, hail to you, lord king, ruler of all!

1 ਰੋਕੋ € amਟਮ ਡੀ-ਅਰਾ ਨਿਰਮਲ ਬਾਟੀ.
1 pause € € ootam dee-araa nirmal baatee.

ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦੀਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ.
sublime is the lamp, and pure is the wick.

. € .. € .ਇਹ ਨਿਰੰਜਨ ਕਮਲਾ ਪਾਟੇ ਸੀ.
‚ € ‚ € tuheen niranjan kamlaa paatee.

2 ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੌਲਤ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਮਾਲਕ!
2 you are immaculate and pure, o brilliant lord of wealth!

ˆ ˆ ˆ ਰਾਮਾ ਭਗਤਿ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜਾਨੈ॥
2 ˆ ˆ raamaa bhagat raamaanand jaanai.

ਰਾਮਾਨੰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ.
raamaanand knows the devotional worship of the lord.

. ˆ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦ ਬਖਾਨੈ॥
ˆ ˆ pooran parmaanand bakhaanai.

he ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
3 he says that the lord is all-pervading, the embodiment of supreme joy.

ˆ ˆ ˆ ਮਦਨ ਮੂਰਤ ਭਾਈ ਤਾਰ ਗੋਬਿੰਦੈ।
3 ˆ ˆ madan moorat bhai taar gobinday.

ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਰੂਪ ਦੇ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
the lord of the world, of wondrous form, has carried me across the terrifying world-ocean.

in ਆਈਨ ਸੈਨ ਭਨੈ ਭਜ ਪਰਮਾਨੰਦੈ॥
ˆ ˆ sain bhanai bhaj parmaananday.

2 sain ਸੈਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ!
4 2 says sain, remember the lord, the embodiment of supreme joy!

4 2 ਹਵਾਲੇ ਮੈਕਾਲਿਫ, ਐਮਏ ਸਿੱਖ ਰਿਲੀਜਨ ਇਟਸ ਗੁਰੂਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕ, ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, 1909, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-7536-132-8 ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਪੰਜਾਬੀ, 1480-1573, ਇੱਕ ਮੱਧਯੁਗ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ.
4 2 references macauliffe, m.a the sikh religion its gurus sacred writings and authors, low price publications,1909, isbn 81-7536-132-8 bhagat bhikhan punjabi 1480-1573 , a medieval indian saint two of whose hymns are included in the guru granth sahib.

ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਤ ਇਕੋ ਭਗਤ ਭੀਖਨ ਅਤੇ ਭੀਖਨ ਸੂਫੀ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
there are in fact two saints of that time sharing the same bhakta bhikhan and bhikhan the sufi.

ਭਕਤਾ ਭੀਖਨ ਅਤੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਗਤ ਸੀ.
bhakta bhikhan was a devotee in the tradition of and .

ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਖਨ near ਨੇੜੇ ਕਾਕੋਰੀ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ਼।"
he was born at kakori near lucknow in present-day uttar pradesh state in india.. his hymns in the guru granth sahib reflect his dedication to the name of god which he describes as "cure for all ills of the world."

ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਗਤ ਭੀਖਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਮੀ ਸਨ।
bhagat bhikhan was the most learnt of the learned men of the time of emperor akbar.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
for many years, he was engaged in teaching and instructing the people.

ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਆਈਰਜ ਦੇ ਮੀਰ ਸਯੀਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦਾ ਸੀ.
he stated that this spiritual succession was from mir saiyid ibrahim of irij.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸਿਆਣਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਸਨ.
he left several children who were adorned with piety, wisdom, knowledge and virtue.

ਭਗਤ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖੀਜ਼ਮ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ।
the hymns of bhagat ji resemble those of sheikh farid references excerpts taken from encyclopedia of sikhism by harbans singh.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਿ ਸਿੱਖ ਰਿਲਿਜਨ, ਭਾਗ 6, ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ, ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1909.
published by punjabi university, patiala the sikh religion, vol 6,, max arthur macauliff, oxford university press, 1909.

ਜੈਦੇਵਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਬੀ.
jayadeva pronounced , b.

1170 ਸਾ.ਯੁ., ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੈਦੇਵ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਵੀ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸੇਨ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਨ.
1170 ce , also known as jaidev, was a sanskrit poet, during the reign of lakshman sen the 12th century king of bengal.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਜੰਮੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਗੀਤਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
born in a brahmin family, he is most known for his epic poem gita govinda.

ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਰਾਧਾ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
this text depicts the divine love of krishna and his consort, radha.

ਇਹ ਕਵਿਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਧਾ ਹਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਾਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
this poem, which presents the view that radha is greater than hari, is considered an important text in the bhakti movement of hinduism.

ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵੇਰਵੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਕਲੌਤਾ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗੀਤਕ।
little details are known of his life, except that he was a loner poet and a hindu mendicant celebrated for his poetic genius in eastern india, particularly in the court of bengal kingdom.

ਜੈਦੇਵ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਲੇਖਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇਕ ਧਰਮ, ਧਰਮ ਦਾ ਮੁ scriptਲਾ ਗ੍ਰੰਥ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
jayadeva is the earliest dated author of hymns that are included the guru granth sahib, the primary scripture of sikhism a religion founded in the indian subcontinent centuries after his death.

ਜੀਵਨੀ ਜਨਮ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਵੇਖੋ.
biography a brahmin by birth, the date and place of jayadeva's birth are uncertain see jayadeva birth controversy .

ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕੇਂਦੁਲੀ ਸਾਸਨ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਜੈਦੇਵਾ ਕੇਂਦੁਲੀ ਦਾ ਪਿੰਡ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਕੇਂਦੁਲੀ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
based on a reading of the text of his work, either the village of the village of kenduli sasan in odisha or the village of jayadeva kenduli in bengal are likely candidates though another kenduli in mithila is also a possibility.

ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ.
recent studies show scholars still disagree on the issue.

ਜੈਦੇਵ, ਇੱਕ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪੁਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
jayadeva, a wanderer, probably visited puri at some point and there, according to tradition, he married a dancer named padmavati though that is not supported by early commentators and modern scholars.

ਕਵੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਭੋਜਦੇਵਾ ਅਤੇ ਰਮਾਦੇਵੀ ਸੀ।
the poet's parents were named bhojadeva and ramadevi.

ਮੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੁਰਦਪਤਕਾ ਨਾਮਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕੋਨਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ.
from temple inscriptions it is now known that jayadeva received his education in sanskrit poetry from a place called kurmapataka, possibly near konark in odisha.

ਲਿੰਗਰਾਜ ਮੰਦਿਰ ਵਿਚ ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਲੱਭੇ ਗਏ ਮਧੂਕੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸਿੰਮਚਲ ਮੰਦਰ ਜੋ ਸੱਤਨਾਰਾਇਣ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਨੇ ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਮੁੱ earlyਲੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੁਝ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਹੈ.
historical records on jayadeva's life inscriptions at lingaraj temple, and the more recently discovered madhukeswar temple and simhachal temple that were read and interpreted by satyanarayan rajaguru have shed some light on jayadeva's early life.

ਇਹ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਕੁਰਮਪਾਤਕਾ ਵਿਖੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟੀਚਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
these inscriptions narrate how jayadeva had been a member of the teaching faculty of the school at kurmapataka.

ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ.
he might have studied there as well.

ਕੇਂਦੁਲੀ ਸਾਸਨ ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਹੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁਰਮਪਾਟਕ ਛੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਲਿਖਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ.
it must have been right after his childhood education in kenduli sasan that he left for kurmapataka and gained experience in composing poetry, music and dancing.

ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ, ਜੈਦੇਵ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਦਸਾਕ੍ਰਿਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਦਸ ਅਵਤਾਰ, ਦਸਵਤਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
literary contributions jayadeva was instrumental in popularizing the dasavatara, the ten incarnations of vishnu in another composition, dasakritikrite.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
furthermore, the classic tribhangi threefold posture of krishna playing the flute gained popularity due to him.

ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਤਾਬ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
two hymns of jayadeva, have been incorporated in the guru granth sahib, the holy book of the sikh religion.

ਭਜਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਪਭ੍ਰਮਸਾ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ.
the hymns are written in a mixture of sanskrit and eastern apabhramsa.

ਇੱਥੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੈਦੇਵ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਸੀ।
there are records narrating how jayadeva's work had a profound influence on guru nanak during his visit to puri.

ਉਸਨੇ ਉੜੀਆ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤਕਰਨ ਵੀ ਕੀਤਾ।
he also institutionalized the devadasi system in oriya temples.

ਦੇਵਦਾਸੀ ਉਹ womenਰਤ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਸਨ ਜੋ ਮੰਦਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉੜੀਆ ਮੰਦਰਾਂ ਨੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਨਾਟਮੰਦਰਾ, ਜਾਂ ਡਾਂਸ ਹਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
devadasis were women dancers specially dedicated to the temple deity, and as a result of the great poet's works, oriya temples began to incorporate a separate natamandira, or dance hall, within their precincts for odissi performances.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਜੈਦੇਵਾ, 1938 ਅਤੇ 1961 ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਉੜੀਸਾ ਪੀਡੀਐਫ "" ਵੀ ਵੇਖੋ।
see also sanskrit literature jayadeva in sikhism bhakta jayadeva, 1938 and 1961 telugu language films references external links sanskrit scholars of odisha pdf " ".

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਮਰੀਕਾ.
encyclopedia americana.

1920.
1920.

ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਭਗਤ ਬੇਨੀ ਪੰਜਾਬੀ jay ਵਿਚ ਜੈਦੇਵਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਡੀਆ the ਪੰਦਰਾਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੂਫੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਕਸਰ ਘਰ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਮਨਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
media related to jayadeva at wikimedia commons bhagat beni punjabi € is one of the fifteen saints and sufis, whose teachings have been incorporated in the guru granth sahib, it is believed he spent most of his time in prayer and meditation, who often neglected the household needs while in meditation and prayer.

ਭਗਤ ਬੇਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਗੁਣ ਜਪਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਹਿਜ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਆਤਮਕ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ.
the devotee beni chants guru nanak's merit who in serenity spiritual bliss enjoys.

ਸੰਖੇਪ ਜੀਵਨੀ ਭਗਤ ਬੇਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਹੀ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ.
brief biography nothing is known about the exact date and place of birth of bhagat beni.

ਇਸ ਸਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in spite of all this uncertainty, he can be called a contemporary of guru nanak.

ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਨੀ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ.
it seems that beni lived in this world somewhere between mid-15th century to the mid-16th century.

ਉਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ.
he was a well-educated scholar, with a very humble temperament.

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਚੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ "ਪਿਆਰੇਓ!
he was ever ready to serve the true preceptor which provided him real comfort "beloved!

ਤੇਰੇ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
other than thee none else have i.

ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ. "
nothing else do i love in thy grace lies my joy."

ਐਸਜੀਜੀਐਸ -11 ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਭਗਤ ਬੈਨੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹਠ ਯੋਗ ਦੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ 'ਤਾਂ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਸਲ ਮਨੋਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਸਕੇ ਭਾਵ ਅਰਥਾਤ।
sggs-61 principles and ideals bhagat beni makes a severe denunciation of the hindu rituals and austerities of hath yoga' so that common man learns of the real motive of true religion i.e.

ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ.
cultivation of the divine name.

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬਾਣੀ ਹਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਪੀ .93, ਰਾਮਕਲੀ 974 ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤੀ 1351 ਸੰਗੀਤਕ ਉਪਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
he has three hymns on this subject included in the guru granth sahib under siri raag p.93 , ramkali 974 and prabhati 1351 musical measures.

ਇਹਨਾਂ ਭਜਨ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਰਸਮ ਅਤੇ ਰਸਮਪੂਰਣ ਧੁਨੀ ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਰਸਮ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
in these hymns he has severely denounced in an apt and cryptic tone the ritual formalism and advised us to ever remember the true lord.

ਰਾਮਕਲੀ ਉਪਾਧੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਭਜਨ ਵਿਚ, ਦਸਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ' ਤੇ, ਰਸਤੇ ਇਰਾ, ਪਿੰਗਲਾ ਅਤੇ ਸੁਖਮਨਾ ਦੇ ਅਰੰਭ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, '' ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in his hymn in ramkali measure, beginning with the passage ira, pingala and sukhmana, all in one place, at the tenth door abide" says the master's teaching in mind he bears, his mind and body to the lord's devotion dedicating.

ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਭੂਤ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
by the enlightenment by the master granted, are crushed demons of evil.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!
lord!

ਬੇਨੀ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਲਈ.
beni for devotion to thy name supplicates.

ਐਸਜੀਜੀਐਸ -974 ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
sggs-974 this shows that he, who is fully absorbed in the divine name, has got rid of his sleep.

ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੰਜ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
he who has to overcome his five senses, must love the lord's name.

ਨੌ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੇਵਲ ਇਸ ਪ੍ਰਗਟ ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਲਗਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ.
the nine doors open only to develop love for and attachment with this manifest world.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਸਵਾਂ ਦਰਵਾਜਾ ਰਹੱਸਮਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, the tenth door is mystical through which one develops unity with god.

ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
a proper use of this saves man from failing to the trap of maya.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
as such, his life is not wasted, and he remains united to his object.

ਬ੍ਰਹਮ ਜੋਤ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰ-ਪਾਸੀ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਉਪਾਅ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the divine light kindles within him the four-pronged lamp, a musical measure which comprises five instruments begins to play in his mind.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਇਸ ਭਜਨ ਵਿੱਚ, ਭਗਤ ਬੈਨੀ ਨੇ ਰਸਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
thus, in this hymn, bhagat beni lays emphasis on discarding ritualism and on developing unity with the lord through the feeling of devotion.

ਇਸ ਭਜਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ 'ਤੇ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਬੇਨੀ ਨੇ' ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਲ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਐਸਜੀਜੀਐਸ 1351' ਤੇ ਚਾਕੂ ਵਰਗਾ ਹੈ।
on an analysis of the language of this hymn, some scholars opine that beni has denounced 'the limbs smeared with sandalwood paste and tulsi leaves placed on the forehead yet the heart be like one holding knife in hand sggs 1351 .

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਿੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਈਨਰੀ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਨਾਲ ਰਹੱਸਮਈ ਏਕਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
thus, this hymn is said to stand in binary opposition to the sikh precepts, but the fact is that he makes a categorical statement that the state of mystical unity with the lord includes the fruits of yoga practices and pilgrimages.

ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਉਪਾਅ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਬਾਣੀ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਤਸਵੀਰ ਚਿਤਰਦੀ ਹੈ.
the hymn included under prabhati measure paints a true picture of a man caught in a life of rituals and sham.

ਬੇਨੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲਪੇਟ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ ਖੰਜਰ ਹੈ।
beni says " you besmear your body with sandalwood paste and put tulsi leaves on your forehead, but in the hand of your heart you have a sharp dagger.

ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ!
how deceitful you are!

ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋ.
still you pretend to have your consciousness fixed on the lord.

ਤੁਸੀਂ ਅਗਿਆਨਵਾਦੀਵਾਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ.
you are a prey to agnosticism.

ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਖੋਹਣ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚ ਰਹੇ ਹੋ.
in your heart of hearts you have been conspiring either to kill someone or to usurp the property of the other.

ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗੇ ਨੱਚਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਡਿਜਾਈਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
you dance before your deity so as to please it, but your mind is ever full of wicked designs.

ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਦੁਆਰਾ ਦੁਸ਼ਟ, ਅਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ.
thus, all that you are doing is futile because you are by nature wicked, immoral and impious.

ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਤੁਲਸੀ-ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਪੈਸਟਮਾਰਕ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
no doubt, you wear a rosary of tulsi-beads, a pastemark on your forehead, but all this is a sham because you have not purified yourself from within.

ਇਸ ਤਰਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਅਰਥ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਆਮੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
thus all your actions are futile, deceitful and full of wastage, how can the lord be pleased with such action?

ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ.
what is acceptable to him is the prayer offered in a humble and devout manner.

ਇਸ ਲਈ, ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਖੋਖਲੀ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੈ.
therefore, the seeker must make a note that whoever the essence of the self has not contemplated, all his action are hollow, blind.

ਸੇਠ ਬੇਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦਿਓ.
saith beni let man by the master's guidance on the lord meditate.

ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਭੀ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ.
none without the holy preceptor finds the path.

ਐਸਜੀਜੀਐਸ -1351 ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਬੈਣੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
sggs-1351 guru arjan dev has also said that bhagat beni attained enlightenment only through the holy word.

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਵਾਰ ਦੀ 14 ਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਭਗਤ ਬੇਨੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
bhai gurdas has also referred to the life of bhagat beni in the 14th stanza of his tenth var.

ਇਸ ਵਿਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਨੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇੰਨੇ ਨੇੜੇ ਸੀ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇਕ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਦਾਰਥਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ.
therein he says that beni was so close to the lord that the latter himself took the form of a king and fulfilled all his material needs the lord protects honour of the devotee and calls on him as a king.

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ......
he provides him all solace and takes care of his expenses ......

ਉਹ ਉਥੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨੇਕ ਪਿਆਰ ਦਰਸਾਇਆ।
he came down from there to the devotee and showed his benevolent love.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
thus he makes devotees ford him.

ਉਪਰੋਕਤ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਬੈਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ ਸੀ.
from the above it appears that bhagat beni had completely coalesced himself with the lord.

ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ- ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਹੈ sggs-962 ਮੌਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕੀ, ਬੇਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਵੀ ਅਸਫਲ ਹੋਏ ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ.
bhagats generally have in a way, put the lord under their spell thou to thy devotees art compliant- the devotees from thee have strength sggs-962 death as we have not been able to locate the exact date, year of beni's birth we have also failed to ascertain the date year and place of his death.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਚਨ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤੱਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹਨ.
however, it remains an accepted fact that he has through his pious and enlightened utterances, set new paths for a devotee to realize the spiritual essence.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਗਤ ਬੇਨੀ ਜੀ ਜੀਵਨੀ https web.archive.org ਵੈੱਬ 20080201091819 http www.allaboutsikhs.com 80 ਸਿੱਖ-ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ-ਭਗਤਾਂ-ਭਗਤਾਂ-ਬੇਨੀ-ਜੀ. html http www.punjabilok.com ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਿੱਖ ਭਗਤ ਬੇਨੀ. htm ਨਾਮਦੇਵ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਨਾਮਦੇਓ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰਿਤ, ਸੀ ਸੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਵੀ-ਸੰਤ ਸੀ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਰਕਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
references external links bhagat beni ji biography https web.archive.org web 20080201091819 http www.allaboutsikhs.com 80 sikh-history sikh-bhagats-bhagat-beni-ji.html http www.punjabilok.com faith sikh bhagat beni.htm namdev, also transliterated as namdeo and namadeva, traditionally, c. c. was a poet-saint from maharashtra, india who is significant to the varkari sect of hinduism.

ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ ਯੋਧਾ-ਤਪੱਸਵੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਦੂਪੰਥੀ ਅਤੇ ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉੱਭਰੀ ਸੀ, ਵਿਚ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ।
he is also venerated in sikhism, as well as hindu warrior-ascetic traditions such as the dadupanthis and the niranjani sampraday that emerged in north india during the islamic rule.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਜੀਵ ਈ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
the details of namdev's life are unclear.

ਉਹ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੇਗੀਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
he is the subject of many miracle-filled hagiographies composed centuries after he died.

ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ.
scholars find these biographies to be inconsistent and contradictory.

ਨਾਮਦੇਵ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਆਪਣੇ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
namdev was influenced by vaishnavism, and became widely known in india for his devotional songs set to music bhajan-kirtans .

ਉਸਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਸਾਗੁਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੋਵੇਂ ਤੱਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕਵਾਦੀਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।
his philosophy contains both nirguna and saguna brahman elements, with monistic themes.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਦੇ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।
namdev's legacy is remembered in modern times in the varkari tradition, along with those of other gurus, with masses of people walking together in biannual pilgrimages to pandharpur in south maharashtra.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
life details of the life of namdev are vague.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1270 ਅਤੇ 1350 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਨ ਨੋਵਟਜ਼ਕੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸ ਬੀ ਕੁਲਕਰਨੀ, "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀਅਨ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਵਾਜ਼" ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਸਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, 1207-1287 ਵਧੇਰੇ ਸੰਭਾਵਤ ਹੈ.
he is traditionally believed to have lived between 1270 and 1350 but s. b. kulkarni according to christian novetzke, "one of the most prominent voices in the historical study of maharashtrian sant figures" has suggested that 1207-1287 is more likely, based on textual analysis.

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਲਗਭਗ 1425 ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ, ਆਰ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਨੇ 1309-1372 ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
some scholars date him to around 1425 and another, r. bharadvaj, proposes 1309-1372.

ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਜਾਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਥਾ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਗੋਨਈ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ.
namdev was married to rajai and had a son, vitha, both of whom wrote about him, as did his mother, gonai.

ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਇੱਕ ਘੁਮਿਆਰ, ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਕਾਲੀ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
contemporary references to him by a disciple, a potter, a guru and other close associates also exist.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਵਾਰਕਾਰੀ ਨੋਟਿੰਗ ਸ਼ਾਇਦ ਲਿਲਾਚਰਿਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਂੂਭਾਵ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ ਜੋ 1278 ਤੋਂ ਹੈ।
there are no references to him in the records and inscriptions of the then-ruling family and the first non-varkari noting of him appears possibly to be in the lilacaritra, a mahanubhava-sect biography dating from 1278.

ਸਮ੍ਰਿਤੀਥਲਾ, ਲਗਭਗ 1310 ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਮਹਾਨਨੁਭ ਪਾਠ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 1538 ਦੇ ਇੱਕ ਬਖਰ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਹਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ.
smrtisthala, a later mahanubhava text from around 1310, may also possibly refer to him after that, there are no references until a bakhar of around 1538.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਜੀਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਮਹੀਪਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਮਸ਼ੇਤ ਅਤੇ ਗੋਨਈ ਸਨ, ਇੱਕ ਬੇlessਲਾਦ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦਾ ਪਾਇਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
according to mahipati, a hagiographer of the 18th century, namdev's parents were damashet and gonai, a childless elderly couple whose prayers for parenthood were answered and involved him being found floating down a river.

ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਦੀ ਕਾ. ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as with various other details of his life, elements such as this may have been invented to sidestep issues that might have caused controversy.

ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਵਾਦ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਸਮੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ.
in this instance, the potential controversy was that of caste or, more specifically, his position in the hindu varna system of ritual ranking.

ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ਿੰਪੀ ਦਰਜ਼ੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚਿਂਪੀ ਕੈਲੀਕੋ-ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he was born into what is generally recognised as a shudra caste, variously recorded as shimpi tailor in the marathi language and as chimpi calico-printer in northern india.

ਸ਼ੂਦਰ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖਤਰੀ ਰੈਂਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
shudra is the lowest-ranked of the four varnas and those of his followers in maharashtra and northern india who are from those communities prefer to consider their place, and thus his, as the higher-status kshatriya rank.

ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰ nੇ ਨਰਸੀ ਬਹਿਮਣੀ ਵਿਖੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਭੀਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
there are contrary traditions concerning his birthplace, with some people believing that he was born at narsi bahmani, on the krishna river in marathwada, and others preferring somewhere near to pandharpur on the bhima river.

ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਕੈਲੀਕੋ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਜਾਂ ਟੇਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ.
that he was himself a calico-printer or tailor and that he spent much of his life in punjab.

ਲਿਲਕਾਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਦੇਵ ਪਸ਼ੂ-ਚੋਰ ਸੀ ਜੋ ਵਿਥੋਬਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
the lilacaritra suggests, however, that namdev was a cattle-thief who was devoted to and assisted vithoba.

ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਇਕ ਯੋਗੀ-ਸੰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਸਤੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1600 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਨਾਭਾਦਾਸ, ਇਕ ਹਾਜੀਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤਮਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ.
a friendship between namdev and , a yogi-saint, has been posited at least as far back as circa 1600 ce when nabhadas, a hagiographer, noted it in his bhaktamal.

ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਗਿਆਨਦੇਵ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਚਾਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਅਸੰਬਲਿਤ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ.
, also known as , never referred to namdev in his writings but perhaps had no cause to do so novetzke notes that "jnandev's songs generally did not concern biography or autobiography the historical truth of their friendship is beyond my ken to determine and has remained an unsettled subject in marathi scholarship for over a century."

ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ।
namdev is generally considered by sikhs to be a holy man bhagat , many of whom came from lower castes and so also attracted attention as social reformers.

ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ devੰਗ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ।
such men, who comprised both hindus and muslims, traditionally wrote devotional poetry in a style that was acceptable to the sikh belief system.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ 1350 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਅੱਸੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
a tradition in maharashtra is that namdev died at the age of eighty in 1350 ce.

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਘੁਮਾਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
sikh tradition maintains that his death place was the punjabi village of ghuman, although this is not universally accepted.

ਉਥੇ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਹਨ, ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਨਰਸੀ ਬਹਿਮਣੀ ਹਨ।
aside from a shrine there that marks his death, there are monuments at the other claimant places, being pandharpur and the nearby narsi bahmani.

ਹਾਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਮਤਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ.
reliability of hagiographies scholars note that many miracles and specifics about namdev's life appear only in manuscripts written centuries after namdev's death.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਸਿਧਾਂਤ ਇਕ ਨਦੀ ਵਿਚ ਤੈਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹੀਪਤੀ ਦੇ ਭਕਤਾਵਿਜੈ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 1762 ਦੇ ਵਿਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿਚ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।
the birth theory with namdev floating down a river, is first found in mahipati's bhaktavijay composed around 1762, and is absent in all earlier biographies of namdev.

ਮਹੀਪਤੀ ਦੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਕਈ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਮਾਰਤਾਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸੂਰਜਾਂ ਨੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
mahipati's biography of namdev adds numerous other miracles, such as buildings rotating and sun rising in the west to show respect to namdev.

ਤਕਰੀਬਨ 1600 ਦੀਆਂ ਮੁ hindiਲੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the earliest surviving hindi and rajasthani biographies from about 1600 only mention a few miracles performed by namdev.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1600 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਮਤਕਾਰ ਵੱਧਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in namdev biographies published after 1600 through the end of the 20th century, new life details and more miracles increasingly appear with the passage of time.

ਮੁ biਲੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਾਤੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਰਵੀਦਾਸ ਅਤੇ ਧਾਨਾ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਛਪੀ ਹੈ।
the earliest biographies never mention the caste of namdev, and his caste appears for the first time in manuscripts with statements from ravidas and dhana in early 17th century.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ, ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
namdev's immaculate conception miracle mentioned in later era manuscripts, adds novetzke, is a story found regularly for other sants in india.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿਚਲੇ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀਵਨੀਆਂ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ.
the namdev biographies in medieval manuscripts are inconsistent and contradictory, feeding questions of their reliability.

ਕਾਰਜ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਫਲਸਫੇ ਅਤੇ ਵਿਥੋਬਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ.
work the literary works of namdev were influenced by vaishnava philosophy and a belief in vithoba.

ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਜ, ਅਤੇ ਤੁਕਾਰਾਮ ਵਰਗੇ ਅਧਿਆਪਕ-ਲੇਖਕਾਂ, ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਰਕਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
along with the , a sacred work of , and of bhakti movement teacher-writers such as tukaram, the writings of namdev form the basis of the beliefs held by the varkari sect of hinduism.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਵਰਕਾਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ ਜੋ ਕਿ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਰ ਤਕ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਸਨ।
he was thus among those responsible for disseminating the monotheistic varkari faith that had emerged first in karnataka in the mid-to-late 12th century and then spread to pandharpur in maharashtra.

ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ ਇਕ ਤਾਬੂਤ ਸੀ।
namdev and used the marathi language to convey their beliefs rather than using the traditional sanskrit language that was essentially a buttress for the pre-eminence of the brahmin priests.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਵਿਥੋਬਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਨਾ ਨਾਮਕ ਸੁਰੀਲੇ ਯੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਸਨ।
namdev's style was to compose simply worded praise for vithoba and to use a melodic device called samkirtana, both of which were accessible to common people.

ਸ਼ੀਮਾ ਇਵਾਓ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਉਸਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਵਿਥੋਬਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਦੁਆਰਾ, ਜਾਤੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰਤਾ ਨਾਲ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ" ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲੀਨ ਦੁਆਰਾ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ andਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਅਛੂਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ.
shima iwao says that "he taught that all can be saved equally, without regard to caste, through devotion bhakti to vithoba" and that he greatly influenced groups of people who were forbidden by the brahmin elite from studying the vedas, such as women and members of the shudra and untouchable communities.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ 1604 ਵਿਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਖਰੜੇ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਖਰੜਾ 1581 ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਤੀਰਥਵਾਲੀ, ਮਰਾਠੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ.
the earliest anthological record of namdev's works occurs in the guru granth sahib, the sikh scriptures compiled in 1604, although novetzke notes that while the manuscript records of namdev mostly date from the 17th and 18th centuries, there exists a manuscript from 1581 that presents a rarely recounted variant version of namdev's tirthavli, a marathi-language autobiographical piece.

ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਹੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦੱਸਿਆ ਹੈ.
it is evident that the guru granth record is an accurate rendition of what namdev wrote the oral tradition probably accounts significantly for the changes and additions that appear to have been made by that time.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕਈ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਜੋੜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the numerous subsequently produced manuscripts also show variant texts and additions that are attributed to him.

ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਲਗਭਗ 2500 ਅਭੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ 600 - 700 ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਹਨ।
of around 2500 abhangs that were credited to him and written in the marathi language, perhaps only 600 - 700 are authentic.

ਬਚੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿੰਡੇ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸੈਂਸ ਦੇ ਹਨ.
the surviving manuscripts are geographically dispersed and of uncertain provenance.

ਕਾਲੇਵਰਟ ਅਤੇ ਲੈਥ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਜਨ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਪਦ ਸਿਰਫ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
bhajans namdev's padas are not mere poems, according to callewaert and lath.

ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਭਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
like other bhakti movement sants, namdev composed bhajans, that is songs meant to be sung to music.

ਭਜਨ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਇਕ ਚੀਜ਼ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ".
a bhajan literally means "a thing enjoyed or shared".

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਗਾਣੇ ਸੁਰੀਲੇ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
namdev's songs were composed to be melodious and carry a spiritual message.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
they built on one among the many ancient indian traditions for making music and singing.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਭਜਨਾਂ, ਨੋਟ ਕੈਲਵਰਟ ਅਤੇ ਲਾਠ, ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਤੈਨਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਚਨਾਕਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੋਹਰ, ਭਨੀਤਾ ਜਾਂ ਛਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਇਕ ਟੇਕ ਜਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸੰਗੀਤ ਸਾਧਨ ਦੇ ਨਾਲ, 8 ਵੀਂ ਤੋਂ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੈਨੂਅਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ.
namdev's bhajans, note callewaert and lath, deployed particular species of raag, used bhanita or chhap, a stamp of the composer's name inside the poem, in his case nama , applied a tek or dhruva, repeated refrain and a meter than helps harmonise the wording with the musical instrument, all according to sangita manuals refined from the 8th to 13th centuries.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਧ੍ਰੂਪਦ, ਠੁਮਰੀ, ਤਪਾ, ਗੀਤ, ਭਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the musical genre of namdev's literary works was a form of prabandha itself a very large and rich genre that includes dhrupad, thumri, tappa, geet, bhajan and other species.

ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਗੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in some species of indian music, it is the music that dominates while words and their meaning are secondary.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਭਜਨ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ theਾਂਚਾ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ.
in contrast, in namdev's bhajan the spiritual message in the words has a central role, and the structure resonates with the singing and music.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਏ ਗਏ ਗਾਣੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਕ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਫੈਲਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਗੁਰੂ-ਸੀਸਿਆ-ਪਰਮਪੜਾ ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਘਰਾਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਂਗ ਸੰਗੀਤਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ.
the songs and music that went with namdev's works, were usually transmitted verbally across generations, in a guru-sisya-parampara teacher-student tradition , within singing gharanas family-like musical units .

ਕਾਲੇਵਰਟ ਅਤੇ ਲੈਥ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਗਾਣਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕਾਈ ਪਾਠ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ".
callewart and lath state that, "each single song of namdev is a musical and textual unit and this unit is the basis for textual considerations".

ਇਕਾਈ ਵਿਚ ਅੰਤਾਰਸ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੁਤੰਤਰ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਜਾਂ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਛੱਡਿਆ ਜਾਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਭਜਨ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the unit contained antaras, which are the smallest independent unit within that can be shifted around, dropped or added, without affecting the harmony or meaning, when a bhajan is being sung with music.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੈਟਰਨ ਕੈਟੁਰਾਸਰਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਮੈਟ੍ਰਾਸ ਬੀਟ ਦੇ 4x4 ਵਰਗ ਪੈਟਰਨ ਵਾਲਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ.
in namdev's songs, the dominant pattern is caturasra, or an avarta with the 4x4 square pattern of musical matras beat .

ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਕੰਮ ਅਭੰਗਸ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਵਿਧਾ ਹੈ.
compilations namdev's work is known for abhangas, a genre of hymn poetry in india.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ methodੰਗ ਸੀ ਜੋ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ.
his poems were transmitted from one generation to the next within singing families, and memory was the only recording method in the centuries that followed namdev's death.

ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਧੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਗਾਣੇ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ.
the repertoires grew, because the artists added new songs to their repertoire.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਚੇ ਖਰੜੇ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the earliest surviving manuscripts of songs attributed to namdev, from these singing families, are traceable to the 17th century.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਚ ਨਾ ਤਾਂ ਕੰਪਾਇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
a diverse collection of these manuscripts exist, which have been neither compiled nor archived successfully in a single critical edition.

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਰੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਨਾਮਦੇਵ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ।
the state government of maharashtra made an effort and compiled namdev's work from various manuscripts into the sri namdev gatha in 1970.

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ 61 ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
the adi granth of sikhism includes a compilation of 61 songs of namdev.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 25 ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਬਚੇ ਹਨ।
however, of these only 25 are found in surviving namdev-related manuscripts of rajasthan.

ਵਿਨੰਦ ਕਾਲੇਵਰਟ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਦਿ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਰੂਪ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ।
winand callewart suggests that namdev's poems in the adi granth and the surviving rajasthani manuscripts are considerably different musically and morphologically, but likely to have evolved from a very early common source.

ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਭੰਗ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨਾਮੈਟਿਕ ਲੇਖਕ ਸ਼ਾਇਦ authentic 600. ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਹਨ।
anamnetic authorship of thousands of abhang poems credited to namdev, 600 - 700 are probably authentic.

ਦੂਜੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਕਾਲ, "ਅਮੇਨੇਟਿਕ ਲੇਖਕਤਾ".
the other poems are attributed to namdev, in a phenomenon novetzke calls, "anamnetic authorship".

ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਸੱਚੀ ਲੇਖਕ ਨੂੰ 14 ਵੀਂ ਤੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ hੰਗ ਨਾਲ ਛੁਪਾਇਆ, ਇਹ ਅਵਧੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਯੁੱਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ.
the later compositions and their authors hid the true authorship purposefully and collectively over the 14th to 18th centuries, a period described in maharashtra culture as the dark age.

ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਜਬਰ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ।
this was a period of muslim conquest and repression of hindus under the delhi sultanate and the mughal empire.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡੈੱਕਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ.
the literary works not composed by namdev, but attributed to namdev were partly a product of this historical suffering and political situation in deccan region of india.

ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਨਾਮਦੇਵ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।
philosophy namdev was influenced by vaishnavite philosophy.

ਉਸਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਦੇ ਵਿਥੋਬਾ, ਕਦੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ-ਹਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੋਨਾਲਡ ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਮਾਇਣ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਨਾਇਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਪੰਥਵਾਦੀ ਅਖੀਰਲੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।
his poems sometimes invoked vithoba, sometimes vishnu-krishna as govind-hari, but in the larger context of rama, which states ronald mcgregor, was not referring to the hero described in the hindu epic ramayana, but to a pantheistic ultimate being.

ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਇੱਕ ਸੱਚੇ, ਜਾਂ ਅਸਲ ਗੁਰੂ" ਵਜੋਂ.
namdev's view of rama can be visualised, adds mcgregor, "only as the one true, or real teacher of man satguru ".

ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥੀਸੋਫਿਕਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
indian traditions attribute varying theosophical views to namdev.

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਰਗੁਣ ਭਕਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰਾਠੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਸਗੁਨ ਭਕਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in north india, namdev is considered as a nirguna bhakta, in marathi culture he is considered a saguna bhakta.

ਨਾਮਦੇਵ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in namdev literature, devotion as the path to liberation is considered superior than other alternate paths.

ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਪਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਭਗਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਮਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਹਨ"।
novetzke states that the envisioned devotion is not one way from the devotee to vishnu, but it is bidirectional, such that "krishna vishnu is namdev's slave, and namdev is vishnu's slave".

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਲਈ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਰਸਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਡੂੰਘੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਪੂਰਣ ਆਪਸੀ ਭਗਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
to namdev, mechanical rituals are futile, pilgrimage to holy places is pointless, deep meditation and loving mutual devotion is what matters.

ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਤ ਕਵੀ "ਅੰਤਮ ਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਕਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ", ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਅੰਤਮ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤ ਵਜੋਂ।
namdev and other sant poets of india "were influenced by the monist view of the ultimate being brahman ", which was expressed, in vernacular language, as the loving devotion not of a specific deity but to this ultimate, according to mcgregor.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਗਾਣਿਆਂ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਗੈਰ-ਦਵੈਤ-ਭਾਵ, ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼.
namdev's songs suggested the divine is within oneself, its non-duality, its presence and oneness in everyone and everything.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਲਾਸ ਵਿਟਜ਼ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਗਭਗ ਹਰ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕਵੀ ਵਾਂਗ, “ਉਪਨਿਸ਼ਦਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਇਕ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਘਟਾਓ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ।
in namdev's literary works, summarises klaus witz, as with virtually every bhakti movement poet, the "upanishadic teachings form an all-pervasive substratum, if not a basis.

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੈ.
we have here a state of affairs that has no parallel in the west.

ਸਰਵਉੱਚ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਸੰਵਿਧਾਨਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਬੁੱਧੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
supreme wisdom, which can be taken as basically nontheistic and as an independent wisdom tradition not dependent on the vedas , appears fused with highest level of bhakti and with highest level of god realization."

ਵਿਰਾਸਤ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਤੁਕਾਰਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਮਦੇਵ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਰਕਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 'ਤੇ ਹਨ.
legacy along with the works of sants such as jnanesvar and tukaram, the writings of namdev are at the foundation of beliefs held by the varkari sect of hinduism.

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਥੋਬਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ ਜੋ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ।
he was among those responsible for disseminating the vithoba faith that had emerged first in the northern karnataka region in the 12th century and spread to southern maharashtra.

ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਰਚਣ ਲਈ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
namdev used the marathi language to compose his poetry, which made it accessible to the wider public.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਧੁਨ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।
namdev's simple words of devotion and his use melody appealed to common people.

ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ।
this helped spread his message and songs widely.

ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਕਗ੍ਰੇਗੋਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ" ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ.
namdev thus played a role, states mcgregor, in shaping the religious base for the "premodern and modern culture of north india".

ਨਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਭਜਨ ਗਾਇਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਿਭਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
namdev attracted individuals from diverse classes and castes during community-driven bhajan singing sessions.

ਪੂਜਾ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਨੋਪਾਤਰਾ ਇੱਕ ਨਾਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ, ਸੈਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਸਵਤਾ ਇੱਕ ਮਾਲੀ, ਚੋਖਮੇਲਾ ਇੱਕ ਅਛੂਤ, ਜਨਾਬਾਈ ਇੱਕ ਦਾਸੀ, ਗੋਰਾ ਇੱਕ ਘੁਮਿਆਰ, ਨਰਹਰੀ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਦੀਪ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
his companions during worship sessions included kanhopatra a dancing girl , sena a barber , savata a gardener , chokhamela an untouchable , janabai a maid , gora a potter , narahari a goldsmith and also known as dnyandev, a brahmin .

ਨਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗੀ-ਸਾਇੰਸ ਹੈ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭਗਤਮਲ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the close friendship between namdev and the influential jnanesvar, a brahmin yogi-siant, is mentioned in bhaktamal.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਗਾਣੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕੋ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਲੋਕ" ਅਤੇ "ਮਨੁੱਖੀ ਦੁਨੀਆਂ" ਨੂੰ ਸਮਾਜਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the songs of namdev, also called kirtans, use the term loka, which novetzke states is a reference to "we the people" and the "human world" as a social force.

ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਦਾਦੂਪੰਥ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਜ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਚਾਰ ਦਾਦੂ, ਕਬੀਰ, ਰਵਿਦਾਸ ਅਤੇ ਹਰਦਾਸ ਹਨ।
namdev is considered one the five revered gurus in the dadupanth tradition within hinduism, the other four being dadu, kabir, ravidas and hardas.

ਦਾਦੂਪੰਥੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਏ, ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਕਤਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।
dadupanthi hindus thrived in rajasthan, creating and compiling bhakti poems including one of the largest collection of namdev's songs.

ਉਹ ਰਾਜਪੂਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਯੋਧੇ-ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਨ ਜੋ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਰਤਾਰਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਨ ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਾਕਰੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਥ ਯੋਗੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਤਿਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੁਰੂ.
they were also among the warrior-ascetics of rajput heritage who became a widespread phenomena in the 17th- and 18th-century north india, and were sannyasis who participated in armed resistance to the islamic mughal empire, inspired by their nath yogi heritage and five revered gurus.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਯੋਧਾ ਤਪੱਸਵੀ ਸਮੂਹ ਦਾਦੂਪੰਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਜਨੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਦੀ ਹੈ।
like dadupanth, another north indian warrior ascetic group, the niranjani sampraday tradition within hinduism reveres namdev as a holy person.

ਨਿਰੰਜਨੀ ਵਾਣੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਾਦੂ ਪੰਥੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਹੈ।
the niranjani vani, which is their scripture just like the scriptures of dadu panthi and sikhs, includes poetry of namdev, and is dated to be from the 17th and 18th centuries.

ਨਾਮਦੇਵ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
namdev is one of the revered holy men in sikhism as well.

ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਨਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਇਕ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
he is mentioned in guru granth sahib, where novetzke notes, "namdev is remembered as having being summoned to confront a sultan."

ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਜੇ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਵਿਚ ਦਰਜ ਨਾਮਦੇਵ ਬਾਣੀ ਮਰਾਠੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਾਂ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਸੰਤ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਾਮਦੇਵ ਸੀ.
there is a controversy among scholars if the namdev hymns recorded in the guru granth of sikhs were composed by the marathi namdev, or a different sant whose name was also namdev.

ਨਾਮਦੇਵ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਭੀਮਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਦੀ ਦੋਵੰਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਹੈ.
namdev's legacy continues through the biannual pilgrimage to pandharpur, near bhima river, in south maharashtra.

ਉਸ ਦੇ ਪਾਦੂਕਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰਕਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਪੰਧੀਰਪੁਰ ਵਿਚ ਵਿਥੋਬਾ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਾਲਕੀ ਪਾਲਕੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
his paduka footprints are among those of revered sants that varkari communities from various parts of maharashtra carry with a palkhi palanquin to the vithoba temple in pandharpur, every year in modern times.

ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਮਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਰਚੇ ਗਏ ਹਨ।
namdev composed bhajan-kirtans are sung during the pilgrimage-related festivities.

ਹਵਾਲੇ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕੈਲੇਵਰਟ, ਵਿਨੰਦ ਐਮ ਅਤੇ ਮੁਕੁੰਦਾ 1989, ਹਿੰਦੀ ਗਾਣੇ ਦੇ ਨਾਮਦੇਵ, ਪੀਟਰਜ਼ ਪਬਲੀਸ਼ਰਜ਼, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-906831-107-5 ਇਵਾਓ, ਸ਼ੀਮਾ 1988, “ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਵਿਥੋਬਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪੰਧੇਰਪੁਰ ਦਾ ਵਿਥੋਬਾ ਟੈਂਪਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ructureਾਂਚਾ “ਪੀਡੀਐਫ, ਜਾਪਾਨੀ ਜਰਨਲ religਫ ਰਿਲੀਜੀਅਸ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਨਾਨਜ਼ਾਨ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਰਿਲੀਜਨ ਐਂਡ ਕਲਚਰ, 15, ਆਈਐਸਐਸਐਨ 0304-1042, 2009-03-26 ਮੈਕਗ੍ਰੇਗੋਰ, ਰੋਨਲਡ ਸਟੂਅਰਟ 1984, ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ, toਟੋ ਹੈਰਸੋਵਿਟਜ਼ ਵਰਲੈਗ, ਤੋਂ ਅਸਲ pdf ਤੋਂ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-3-44702-413-6 ਮੈਕਗ੍ਰੇਗਰ, ਰੋਨਾਲਡ ਸਟੂਅਰਟ 1992, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਸਾਹਿਤ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-52141-311-4 ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਲੀ 2006, "ਏ ਫੈਮਲੀ ਅਫੇਅਰ", ਬੇਕ ਵਿੱਚ , ਗਯ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਰਨਾਕੂਲਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ, ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਪ੍ਰੈਸ,ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-79146-416-8 ਨੋਵੇਟਜ਼ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਲੀ 2013, ਰਿਲੀਜਨ ਐਂਡ ਪਬਲਿਕ ਮੈਮੋਰੀ ਏ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਭਾਰਤ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-23151-256-5 ਪ੍ਰੀਲ, ਸੁਜ਼ਨ 2009, "ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਸੇਨਡੂਡ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਐਂਡ ਹਿੰਦੂ ਵਿਜ਼ਨਜ਼ ਆਫ਼ ਨਾਮਦੇਵ ", ਪਦਾਰਥਕ ਧਰਮ, 5 2 ਸਦਰੰਗੰਗਨੀ, ਨੀਤੀ ਐਮ. 2004, ਭੱਟੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਵ ਭਾਰਤ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਰੂਪ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-8-17625-436-6 ਪੀਜ਼ਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਫਲੈਟਬਰੇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਰੂਪ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਭਗਤ ਕਵਿਤਾ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-8-17625-436-6 ਪੀਜ਼ਾ ਇਕ ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਫਲੈਟਬਰੇਡ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਟਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਰੂਪ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼, ਭਗਤ ਕਵਿਤਾ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-8-17625-436-6 ਪੀਜ਼ਾ ਇਕ ਖਮੀਰ ਵਾਲਾ ਫਲੈਟਬਰੇਡ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਟਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
references notes citations bibliography callewaert, winand m. and mukunda 1989 , the hindi songs of namdev, peeters publishers, isbn 978-906831-107-5 iwao, shima 1988 , "the vithoba faith of maharashtra the vithoba temple of pandharpur and its mythological structure" pdf , japanese journal of religious studies, nanzan institute for religion and culture, 15 , issn 0304-1042, archived from the original pdf on 2009-03-26 mcgregor, ronald stuart 1984 , a history of indian literature, otto harrassowitz verlag, isbn 978-3-44702-413-6 mcgregor, ronald stuart 1992 , devotional literature in south asia, cambridge university press, isbn 978-0-52141-311-4 novetzke, christian lee 2006 , "a family affair", in beck, guy, alternative krishnas regional and vernacular variations on a hindu deity, state university of new york press, isbn 978-0-79146-416-8 novetzke, christian lee 2013 , religion and public memory a cultural history of saint namdev in india, columbia university press, isbn 978-0-23151-256-5 prill, susan 2009 , "representing sainthood in india sikh and hindu visions of namdev", material religion, 5 2 sadarangani, neeti m. 2004 , bhakti poetry in medieval india its inception, cultural encounter and impact, sarup & sons, isbn 978-8-17625-436-6 pizza is a yeasted flatbread generally topped with tomato sauce and cheese and baked in an oven.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਟ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਦੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is commonly topped with a selection of meats, vegetables and condiments.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਇਟਲੀ ਦੇ ਗਾਏਟਾ ਤੋਂ ਇਕ ਲਾਤੀਨੀ ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the term was first recorded in the 10th century, in a latin manuscript from gaeta in central italy.

ਆਧੁਨਿਕ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਕਾ italy ਇਟਲੀ ਦੇ ਨੇਪਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਟੋਰੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਰੂਪ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
the modern pizza was invented in naples, italy, and the dish and its variants have since become popular and common in many areas of the world.

2009 ਵਿੱਚ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਗਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਕਟੋਰੇ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2009, upon italy's request, neapolitan pizza was safeguarded in the european union as a traditional speciality guaranteed dish.

ਐਸੋਸੀਏਜ਼ਿਓਨ ਵੇਰੇਸ ਪੀਜ਼ਾ ਨੈਪੋਲੇਟਾਨਾ ਟ੍ਰੂ ਨੀਪੋਲੀਅਨ ਪੀਜ਼ਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1984 ਵਿੱਚ ਨੈਪਲਸ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the associazione verace pizza napoletana the true neapolitan pizza association is a non-profit organization founded in 1984 with headquarters in naples.

ਇਹ "ਸੱਚੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਪੀਜ਼ਾ" ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it promotes and protects the "true neapolitan pizza".

ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਂ ਜੰਮਿਆ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪੂਰਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਤੇਜ਼ ਭੋਜਨ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ.
pizza is sold fresh or frozen, either whole or in portions, and is a common fast food item in europe and north america.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਓਵਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
various types of ovens are used to cook them and many varieties exist.

ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਸਮਾਨ ਪਕਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਲਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਮੋਲੀ.
several similar dishes are prepared from ingredients commonly used in pizza preparation, such as calzone and stromboli.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਬਦ "ਪੀਜ਼ਾ" ਇਤਾਲਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਇਟਲੀ ਕਸਬੇ ਗਾਏਟਾ ਤੋਂ ਇਕ ਲਾਤੀਨੀ ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, 997 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਇਸ ਪਾਠ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਗੇਟਾ ਡੋਡੇਸਿਮ ਪਿਸਜ ਦੇ ਬਿਸ਼ਪ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ "ਹਰ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦੇ ਦਿਨ" ਬਾਰਾਂ ਪਿਜ਼ਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਬਾਰ ਈਸਟਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ".
etymology the word "pizza" italian first appeared in a latin text from the southern italy town of gaeta, then still part of the byzantine empire, in 997 ad the text states that a tenant of certain property is to give the bishop of gaeta duodecim pizze "twelve pizzas" every christmas day, and another twelve every easter sunday".

ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਈਟੀਮੋਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਲਾਤੀਨੀ ਪਿੱਟਾ ਪੀਜ਼ਾ, ਸੀ.ਐੱਫ.
suggested etymologies include byzantine greek and late latin pitta pizza, cf.

ਆਧੁਨਿਕ ਯੂਨਾਨੀ ਪਿੱਟਾ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਅਪੂਲਿਆ ਅਤੇ ਕੈਲੇਬ੍ਰਿਅਨ ਫਿਰ ਬਾਈਜੈਂਟਾਈਨ ਇਟਲੀ ਪਿੱਟਾ, ਇੱਕ ਗੋਲ ਫਲੈਟ ਰੋਟੀ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਟਾਪਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਓਵਨ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ.
modern greek pitta bread and the apulia and calabrian then byzantine italy pitta, a round flat bread baked in the oven at high temperature sometimes with toppings.

ਪਿਟਾ ਸ਼ਬਦ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਪਿਕਟੇ, "ਫਰਮੇਂਟ ਪੇਸਟਰੀ" ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ "ਪਿਕਚਰ", ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਪਿਸ਼ਾ, ਅਟਿਕ, ਪਿਟਾ, "ਪਿਚ", ਜਾਂ, "ਬ੍ਰੈਨ", "ਬ੍ਰੈਨ ਰੋਟੀ" ਬਣ ਗਿਆ. .
the word pitta can in turn be traced to either ancient greek pikte , "fermented pastry", which in latin became "picta", or ancient greek pissa, attic , pitta , "pitch", or , "bran" , "bran bread" .

ਲੋਂਬਾਰਡਿਕ ਸ਼ਬਦ ਬੀਜੋ ਜਾਂ ਪੀਜ਼ੋ ਭਾਵ "ਮੂੰਹ ਭਰਿਆ" ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ "ਬਿੱਟ" ਅਤੇ "ਦੰਦੀ" ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਲੋਮਬਾਰਡਸ ਦੁਆਰਾ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਟਲੀ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the lombardic word bizzo or pizzo meaning "mouthful" related to the english words "bit" and "bite" , which was brought to italy in the middle of the 6th century ad by the invading lombards.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗੇ ਸਮਾਨ ਭੋਜਨ ਨਿਓਲਿਥਿਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
history foods similar to pizza have been made since the neolithic age.

ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
records of people adding other ingredients to bread to make it more flavorful can be found throughout ancient history.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਤੇਲ, ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਾਜਾ ਦਾਰਿਯਸ ਪਹਿਲੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਚ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ sਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖਾਂ ਨਾਲ ਫਲੈਟ ਬਰੈੱਡ ਪਕਾਏ ਸਨ.
the ancient greeks covered their bread with oils, herbs and cheese, and in the 6th century bc, the soldiers in persian king darius i's armies baked flatbreads with cheese and dates on top of their battle shields.

ਆਧੁਨਿਕ ਪੀਜ਼ਾ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਜਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਟਲੀ ਦੇ ਨੇਪਲਜ਼ ਵਿਚ ਸਮਾਨ ਫਲੈਟਬਰੇਡ ਪਕਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
modern pizza evolved from similar flatbread dishes in naples, italy in the 18th or early 19th century.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫਲੈਟਬਰੇਡ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਲਸਣ, ਨਮਕ, ਲਾਰਡ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ.
prior to that time, flatbread was often topped with ingredients such as garlic, salt, lard, cheese, and basil.

ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟਮਾਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਹਨ.
it is uncertain when tomatoes were first added and there are many conflicting claims.

ਤਕਰੀਬਨ 1830 ਤਕ, ਪੀਜ਼ਾ ਖੁੱਲੇ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਸਟੈਂਡਾਂ ਅਤੇ ਪੀਜ਼ਾ ਬੇਕਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਿਜ਼ਾਜ਼ੀਆ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
until about 1830, pizza was sold from open-air stands and out of pizza bakeries, and pizzerias keep this old tradition alive today.

ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਕਾਲੀ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਕੀਟੀਪਲ ਪੀਜ਼ਾ, ਪੀਜ਼ਾ ਮਾਰਗਿਰੀਟਾ, ਦੀ ਖੋਜ 1889 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕੈਪੋਡਿਮੋਂਟ ਦੇ ਰਾਇਲ ਪੈਲੇਸ ਨੇ ਨਾਪੋਲੀਅਨ ਪਾਈਜ਼ੋਇਲੋ ਪੀਜ਼ਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰੈਫੇਲ ਐਸਪੋਸੀਤੋ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮਾਰਗਰਿਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਪੀਜ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
a popular contemporary legend holds that the archetypal pizza, pizza margherita, was invented in 1889, when the royal palace of capodimonte commissioned the neapolitan pizzaiolo pizza maker raffaele esposito to create a pizza in honor of the visiting queen margherita.

ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਏ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀਜ਼ਾ ਵਿਚੋਂ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਤਾਲਵੀ ਝੰਡੇ ਲਾਲ ਟਮਾਟਰ, ਹਰੀ ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਮੋਜ਼ੇਰੇਲਾ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ.
of the three different pizzas he created, the queen strongly preferred a pizza swathed in the colors of the italian flag red tomato , green basil , and white mozzarella .

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੀ ਖੋਜ ਇਸ ਕਥਾ' ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
supposedly, this kind of pizza was then named after the queen, although recent research casts doubt on this legend.

ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੈ.
pizza was brought to the united states with italian immigrants in the late nineteenth century, and first appeared in areas where italian immigrants concentrated.

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਜ਼ੀਰੀਆ ਲੋਂਬਾਰਡੀ, 1905 ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ.
the country's first pizzeria, lombardi's, opened in 1905.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਕਵਾਨ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਟਾਲੀਅਨ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਜ਼ਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ.
following world war ii, veterans returning from the italian campaign after being introduced to italy's native cuisine proved a ready market for pizza in particular.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਖਪਤ ਯੂਐਸ ਦੇ ਪੀਜ਼ਾ ਚੇਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੋਮੀਨੋਜ਼, ਪੀਜ਼ਾ ਹੱਟ ਅਤੇ ਪਾਪਾ ਜੌਨਜ਼ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਟੂ ਐਂਡ ਬਿਕ ਪਾਈਜਰੀਅਸ ਅਤੇ ਸੁਪਰਡਾਰਜ ਤੋਂ ਠੰilledੇ ਜਾਂ ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਪੀਜ਼ਾ ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ.
since then pizza consumption has exploded in the u.s. pizza chains such as domino's, pizza hut, and papa john's, pizzas from take and bake pizzerias, and chilled or frozen pizzas from supermarkets make pizza readily available nationwide.

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ 13 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
it is so ubiquitous, thirteen percent of the u.s. population consumes pizza on any given day.

ਤਿਆਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਤਾਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਟੁਕੜੇ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
preparation pizza is prepared fresh, frozen, and as portion-size slices or pieces.

challengesੰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ developedੰਗਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਟਣੀ ਨੂੰ ਆਟੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ ਇਕ ਛਾਲੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਬਣ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
methods have been developed to overcome challenges such as preventing the sauce from combining with the dough and producing a crust that can be frozen and reheated without becoming rigid.

ਇੱਥੇ ਕੱਚੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰੱਪਸ ਦੇ ਨਾਲ ਫ੍ਰੋਜ਼ਨ ਫਿਜ਼ਾ ਹਨ.
there are frozen pizzas with raw ingredients and self-rising crusts.

ਬੇਕ ਪੱਕਾ ਪੀਜ਼ਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਪਿਕਜ਼ੀਅਸ ਲਓ ਅਤੇ ਬਣਾਓ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
another form of uncooked pizza is available from take and bake pizzerias.

ਇਹ ਪੀਜ਼ਾ ਸਟੋਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭੱਠੇ ਵਿਚ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this pizza is assembled in the store, then sold to customers to bake in their own ovens.

ਕੁਝ ਕਰਿਆਨੇ ਦੇ ਸਟੋਰ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਚਟਣੀ ਅਤੇ ਮੁ basicਲੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ੀ ਆਟੇ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹਨ.
some grocery stores sell fresh dough along with sauce and basic ingredients, to complete at home before baking in an oven.

ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਪਕਾਉਣਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ, ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਡੈੱਕ ਓਵਨ, ਕਨਵੇਅਰ ਬੈਲਟ ਤੰਦੂਰ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਜਾਂ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਟ ਦੇ ਤੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
pizza preparation cooking in restaurants, pizza can be baked in an oven with stone bricks above the heat source, an electric deck oven, a conveyor belt oven or, in the case of more expensive restaurants, a wood- or coal-fired brick oven.

ਡੈੱਕ ਓਵਨ 'ਤੇ, ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਪੈਡਲ' ਤੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਤਿਲਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛਿਲਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਗਰਮ ਇੱਟਾਂ 'ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ' ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲ ਮੈਟਲ ਗਰੇਟ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ' ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
on deck ovens, pizza can be slid into the oven on a long paddle, called a peel, and baked directly on the hot bricks or baked on a screen a round metal grate, typically aluminum .

ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੀਲ ਨੂੰ ਕੌਰਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸਾਈਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
prior to use, a peel may be sprinkled with cornmeal to allow pizza to easily slide onto and off of it.

ਜਦੋਂ ਘਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਇੱਟ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਪੀਜ਼ਾ ਪੱਥਰ' ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when made at home, it can be baked on a pizza stone in a regular oven to reproduce the effect of a brick oven.

ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਗ੍ਰਿਲਡ ਪੀਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬਾਰਬਿਕਯੂ ਗਰਿਲ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
another option is grilled pizza, in which the crust is baked directly on a barbecue grill.

ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲਾ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗਾ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ ਸਿੱਧੇ ਪੀਜ਼ਾ ਭੱਠੀ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਨ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
greek pizza, like chicago-style pizza, is baked in a pan rather than directly on the bricks of the pizza oven.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਆਟੇ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਟੇਬਲ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when it comes to preparation, the dough and ingredients can be combined on any kind of table.

ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
with mass production of pizzas the process can be completely automated.

ਬਹੁਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਜੇ ਵੀ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੀਜ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
most restaurants still use standard and purpose built pizza preparation tables.

ਪੀਜ਼ੇਰੀਅਸ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਹਾਈ ਟੈਕ ਪੀਜ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟੇਬਲ ਦੀ ਚੋਣ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ.
pizzerias nowadays can even opt for hi tech pizza preparation tables that combine mass production elements with traditional techniques.

ਪੀਜ਼ਾ ਕੂਕਿੰਗ ਕ੍ਰਸਟ ਪੀਜ਼ਾ ਦਾ ਤਲ, ਜਿਸਨੂੰ "ਕ੍ਰਸਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਜਾਏ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਪੀਜ਼ਾ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਡੂੰਘੀ-ਡਿਸ਼ ਸ਼ਿਕਾਗੋ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਂਗ ਮੋਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
pizza cooking crust the bottom of the pizza, called the "crust", may vary widely according to as in a typical hand-tossed neapolitan pizza, or thick as in a deep-dish chicago-style.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲਸਣ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਨੀਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is traditionally plain, but may also be seasoned with garlic or herbs, or stuffed with cheese.

ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੌਰਨੀਸੀਓਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the outer edge of the pizza is sometimes referred to as the cornicione.

ਅਕਸਰ ਪੀਜ਼ਾ ਆਟੇ ਵਿਚ ਖੰਡ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਖਮੀਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਦੀ ਭੂਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ.
often pizza dough contains sugar, both to help its yeast rise and enhance browning of the crust.

ਪਨੀਰ ਮੋਜ਼ੇਰੇਲਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀਜ਼ਾ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇਪਲਜ਼ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚਤਮ ਕੁਆਲਟੀ ਮੱਝ ਮੱਝਰੇਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
cheese mozzarella is commonly used on pizza, with the highest quality buffalo mozzarella produced in the surroundings of naples.

ਅੱਜ, ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਵੋਲੋਨ, ਪੈਕੋਰੀਨੋ ਰੋਮਨੋ, ਰਿਕੋਟਾ ਅਤੇ ਸਕੈਮੋਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
today, other cheeses have been used as pizza ingredients, including provolone, pecorino romano, ricotta, and scamorza.

ਬ੍ਰਾingਨਿੰਗ, ਪਿਘਲਣਾ, ਤਣਾਅ, ਨਿਰੰਤਰ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸ਼ੈਲਫ ਲਾਈਫ ਵਰਗੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੰਜ-ਮਾਰਕੀਟ ਪੀਜ਼ਾ ਲਈ ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਚੀਜ ਜਾਂ ਪਨੀਰ ਦੇ ਐਨਾਲਾਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
less expensive processed cheeses or cheese analogues have been developed for mass-market pizzas to produce desirable qualities like browning, melting, stretchiness, consistent fat and moisture content, and stable shelf life.

ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਪੀਜ਼ਾ ਪਨੀਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੇਲ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਘਟੀਆ ਵੇਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
this quest to create the ideal and economical pizza cheese has involved many studies and experiments analyzing the impact of vegetable oil, manufacturing and culture processes, denatured whey proteins and other changes in manufacture.

1997 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੀਜ਼ਾ ਪਨੀਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1 ਲੱਖ ਟਨ 1,100,000 ਛੋਟਾ ਟਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 100,000 ਟਨ 110,000 ਛੋਟਾ ਟਨ ਸੀ।
in 1997 it was estimated that annual production of pizza cheese was 1 million tonnes 1,100,000 short tons in the u.s. and 100,000 tonnes 110,000 short tons in europe.

ਕਿਸਮਾਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਪੀਜ਼ਾ ਪੀਜ਼ਾ ਨੈਪੋਲੇਟਾਨਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਨ ਮਾਰਜ਼ਾਨੋ ਟਮਾਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਾ mountਂਟ ਵੇਸੁਵੀਅਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਜ਼ੇਰੇਲਾ ਡੀ ਬੁਫਲਾ ਕੈਂਪਾਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਂਪਨੀਆ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ੀਓ ਦੇ ਮਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
varieties italy authentic neapolitan pizza pizza napoletana is typically made with san marzano tomatoes, grown on the volcanic plains south of mount vesuvius, and mozzarella di bufala campana, made with milk from water buffalo raised in the marshlands of campania and lazio.

ਇਹ ਮੌਜ਼ਰੇਲਾ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
this mozzarella is protected with its own european protected designation of origin.

ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਪੀਜ਼ਾ ਵਿਚ ਪੀਜ਼ਾ ਅਲਾ ਮਾਰੀਨਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਰੀਨਾਰਾ ਸਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਟਮਾਟਰ-ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਪੀਜ਼ਾ ਹੈ, ਪੀਜ਼ਾ ਕੈਪਰਸੀਓਸਾ, ਜੋ ਮੋਜਰੇਲਾ ਪਨੀਰ, ਬੇਕ ਹੈਮ, ਮਸ਼ਰੂਮ, ਆਰਟੀਚੋਕ ਅਤੇ ਟਮਾਟਰ, ਅਤੇ ਪੀਜ਼ਾ ਪਗਲੀਜ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੈ. ਟਮਾਟਰ, ਮੌਜ਼ੇਰੇਲਾ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼.
other traditional pizzas include pizza alla marinara, which is topped with marinara sauce and is allegedly the most ancient tomato-topped pizza, pizza capricciosa, which is prepared with mozzarella cheese, baked ham, mushroom, artichoke and tomato, and pizza pugliese, prepared with tomato, mozzarella and onions.

ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਪੀਜ਼ਾ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਸਿਸੀਲੀ ਪੀਜ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਫਿਨਕਾਈਓਨ ਜਾਂ ਸਿਫਿਨਸੀਓਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਮੋਟੀ-ਛਾਲੇ ਜਾਂ ਡੂੰਘੀ-ਕਟੋਰੇ ਵਾਲਾ ਪੀਜ਼ਾ ਜੋ ਸਿਕਲੀ ਵਿਚ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਕ ਫੋਕਸੈਕਸੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a popular variant of pizza in italy is sicilian pizza locally called sfincione or sfinciuni , a thick-crust or deep-dish pizza originating during the 17th century in sicily it is essentially a focaccia that is typically topped with tomato sauce and other ingredients.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਸਿਸਫੀਨੋਇਨ ਪੀਸਿਆ ਦੀ ਕਿਸਮ ਸੀਸੀਲੀ ਵਿਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
until the 1860s, sfincione was the type of pizza usually consumed in sicily, especially in the western portion of the island.

ਪੀਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਇਟਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਪੀਜ਼ਾ ਅਲ ਪੈਡੇਲਿਨੋ ਜਾਂ ਪੀਜ਼ਾ ਅਲ ਤੇਗਾਮਿਨੋ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ-ਅਕਾਰ ਦਾ, ਸੰਘਣੀ ਛਾਲੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ-ਕਟੋਰਾ ਵਾਲਾ ਪੀਜ਼ਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟੂਰੀਨ, ਪਿਡਮੋਂਟ ਵਿੱਚ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other variations of pizzas are also found in other regions of italy, for example pizza al padellino or pizza al tegamino, a small-sized, thick-crust and deep-dish pizza typically served in turin, piedmont.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪੀਜ਼ਾ ਲਈ ਆਮ ਟੌਪਿੰਗਜ਼ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੀਫ, ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼, ਪਿਆਜ਼, ਪੇਪਰੋਨੀ, ਅਨਾਨਾਸ, ਲਸਣ, ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਸਾਸੇਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
united states common toppings for pizza in the united states include ground beef, mushrooms, onions, pepperoni, pineapple, garlic, chicken and sausage.

ਵੱਖਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
distinct regional types developed in the twentieth century, including california, chicago, greek, and new york styles.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਪਿਜ਼ੀਰੀਆ ਨਿ5 ਯਾਰਕ ਦੀ ਛੋਟੀ ਇਟਲੀ ਵਿਚ 1905 ਵਿਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਡੂੰਘੀ-ਡਿਸ਼, ਭਰੀ ਹੋਈਆ, ਜੇਬਾਂ, ਟਰਨਓਵਰਾਂ, ਰੋਲਡ ਅਤੇ ਪੀਜ਼ਾ-ਆਨ-ਸਟਿਕ ਸਮੇਤ, ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਸਾਸ ਅਤੇ ਟੌਪਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਸੰਜੋਗ.
the first pizzeria in the u.s. was opened in new york's little italy in 1905 and since then regions throughout the u.s. offer variations, including deep-dish, stuffed, pockets, turnovers, rolled and pizza-on-a-stick, each with seemingly limitless combinations of sauce and toppings.

ਇਕ ਹੋਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਗ੍ਰਿਲਡ ਪੀਜ਼ਾ ਹੈ, ਕਾਫ਼ੀ ਪਤਲੇ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬੇਮੌਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਖਮੀਰ ਵਾਲੇ ਪੀਜ਼ਾ ਆਟੇ ਦੀ ਸ਼ੀਟ ਲੈ ਕੇ, ਸਿੱਧੇ ਇਕ ਗਰਿੱਲ ਦੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਲ਼ ਨੂੰ ਭੁੰਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਪੱਕੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਟਾਪਿੰਗਜ਼.
another variation is grilled pizza, created by taking a fairly thin, round more typically, irregularly shaped sheet of yeasted pizza dough, placing it directly over the fire of a grill and then turning it over once the bottom has baked and placing a thin layer of toppings on the baked side.

ਟੌਪਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਗਰਮੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੰਕੀਅਰ ਟਾਪਿੰਗਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੌਸੇਜ ਜਾਂ ਮਿਰਚ ਪੀਜ਼ਾ 'ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
toppings may be sliced thin to ensure that they heat through, and chunkier toppings such as sausage or peppers may be precooked before being placed on the pizza.

ਕਟੋਰੇ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਲਸਣ, ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
garlic, herbs, or other ingredients are sometimes added to the pizza or the crust to maximize the flavor of the dish.

ਗ੍ਰਿਲਡ ਪੀਜ਼ਾ 1980 ਵਿਚ ਮਾਲਕ ਜੋਹਾਨ ਕਿਲੀਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜ ਗਰਮਨ ਦੁਆਰਾ ਰ੍ਹੋਡ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਸ ਦੇ ਅਲ ਫੋਰਨੋ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
grilled pizza was offered in the united states at the al forno restaurant in providence, rhode island by owners johanne killeen and george germon in 1980.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਟ ਦੇ ਭਠੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰਿੱਲ ਨਾਲ ਉਲਝਾਇਆ, ਗ੍ਰਿਲਡ ਪੀਜ਼ਾ 1980 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਜ਼ਾ ਇੱਕ ਲਾ ਪਾਰਲਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although it was inspired by a misunderstanding that confused a wood-fired brick oven with a grill, grilled pizza did exist prior to 1980, both in italy, and in argentina where it is known as pizza a la parrilla.

ਇਹ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੁੱਕਆ .ਟ ਡਿਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਪੀਜ਼ਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਮਾਹਰ ਹਨ.
it has become a popular cookout dish, and there are even some pizza restaurants that specialize in the style.

ਅਲ ਫੋਰਨੋ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਗ੍ਰਿਲਡ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਜੈਤੂਨ ਦਾ ਤੇਲ, ਤਣਾਅ ਵਾਲੀ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ, ਤਾਜ਼ੇ ਮੌਜ਼ੇਰੇਲਾ ਦੇ ਪਤਲੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਵ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਕੈਲਿਅਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਣੇ ਗਾਰਨਿਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਆਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the traditional style of grilled pizza employed at al forno restaurant uses a dough coated with olive oil, strained tomato sauce, thin slices of fresh mozzarella, and a garnish made from shaved scallions, and is served uncut.

ਅੰਤਮ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਪੀਜ਼ਾ ਟਾਪਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਫਲੈਟਬਰੇਡ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the final product can be likened to flatbread with pizza toppings.

ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਸ ਸਥਾਪਨਾ, ਬੌਬ ਐਂਡ ਟਿੰਮੀ ਦੀ ਗਰਿੱਲਡ ਪੀਜ਼ਾ, ਨੂੰ 2011 ਵਿਚ ਟਰੈਵਲ ਚੈਨਲ ਦੇ ਮੈਨ ਵੀ. ਫੂਡ ਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਵੀਡੈਂਸ-ਥੀਮਡ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
another providence establishment, bob & timmy's grilled pizza, was featured in a providence-themed episode of the travel channel's man v. food nation in 2011.

ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੀਜ਼ਾ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਾਪ 1,261 ਵਰਗ ਮੀਟਰ 13,570 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਸੀ.
records the world's largest pizza was prepared in rome in december 2012, and measured 1,261 square metres 13,570 sq ft .

ਪਿਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਓਕਟਵੀਅਨ usਗਸਟਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ""ਟਵੀਆ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗਲੂਟਨ ਮੁਕਤ ਬੇਸ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the pizza was named "ottavia" in homage to the first roman emperor octavian augustus, and was made with a gluten-free base.

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਪੀਜ਼ਾ 2016 ਵਿੱਚ ਨੇਪਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the world's longest pizza was made in naples in 2016.

ਇਹ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਤੰਦੂਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 1.85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.15 ਮੀਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it was baked using a series of wheeled ovens which moved along its length, and measured 1.85 kilometres 1.15 mi .

ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਪੀਜ਼ਾ ਲੰਡਨ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਮੇਜ਼ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਖੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਪਤਲਾ-ਛਾਲੇ ਪੀਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ.
the world's most expensive pizza listed by guinness world records is a commercially available thin-crust pizza at maze restaurant in london, united kingdom, which costs .

ਪੀਜ਼ਾ ਲੱਕੜ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ, ਚਿੱਟਾ ਟ੍ਰੈਫਲ ਪੇਸਟ, ਫੋਂਟਿਨਾ ਪਨੀਰ, ਬੇਬੀ ਮੌਜ਼ੇਰੇਲਾ, ਪੈਨਸੇਟਾ, ਸੀਪ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਚੱਕੇ ਗਏ ਜੰਗਲੀ ਮਿਜ਼ੂਨਾ ਸਲਾਦ ਅਤੇ ਇਕ ਦੁਰਲੱਭ ਇਟਾਲੀਅਨ ਚਿੱਟੇ ਝਰਨੇ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਸਿਖਰ ਤੇ ਹੈ.
the pizza is wood fire-baked, and is topped with onion puree, white truffle paste, fontina cheese, baby mozzarella, pancetta, cep mushrooms, freshly picked wild mizuna lettuce, and fresh shavings of a rare italian white truffle.

ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੇ ਪਿਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲਾਸਗੋ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਹੈਗਿਸ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ "200" ਪੀਜ਼ਾ ਰਾਇਲ 007 "ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੈਵੀਅਰ, ਝੀਂਗਾ ਹੈ ਅਤੇ 24 ਕੈਰਟ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧੂੜ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਦੇ 1000 ਕੈਵੀਅਰ ਪੀਜ਼ਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਨਿino ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਨੀਨੋ ਦੀ ਬੇਲਸੀਮਾ ਪੀਜ਼ਾ.
there are several instances of more expensive pizzas, such as the ,200 "pizza royale 007" at haggis restaurant in glasgow, scotland, which has caviar, lobster and is topped with 24-carat gold dust, and the us 1,000 caviar pizza made by nino's bellissima pizzeria in new york city, new york.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, these are not officially recognized by guinness world records.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੈਸਟੋਰਟਰ ਡੋਮੈਨਿਕੋ ਕ੍ਰੋਲਾ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਪੀਜ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਟਾਪਿੰਗਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਸਨਬਬਲਸ਼-ਟਮਾਟਰ ਸਾਸ, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਸਮੋਕਡ ਸੈਲਮਨ, ਵੇਨਿਸਨ ਦਾ ਮੈਡਲ, ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ, ਕੋਬਨਾਕ ਵਿਚ ਮਰੀਨੇਟ ਕੀਤੇ ਝੀਂਗਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੈਂਪੇਨ ਭਿੱਜ ਕੈਵੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
additionally, a pizza was made by the restaurateur domenico crolla that included toppings such as sunblush-tomato sauce, scottish smoked salmon, medallions of venison, edible gold, lobster marinated in cognac, and champagne-soaked caviar.

ਪੀਜ਼ਾ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਚੈਰਿਟੀ ਲਈ ਨਿਲਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 150 ਦਾ ਵਾਧਾ.
the pizza was auctioned for charity in 2007, raising ,150.

ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਚੇਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਸੰਤੁਲਨ ਹੋਣ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
health issues some mass-produced pizzas by fast food chains have been criticized as having an unhealthy balance of ingredients.

ਪੀਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਮਕ, ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਭੋਜਨ energyਰਜਾ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
pizza can be high in salt, fat and food energy.

ਯੂ ਐਸ ਡੀ ਏ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਚੇਨਜ਼ ਵਿਚ 36 ਸੈਮੀ ਪੀਜ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ 14 anਸਤਨ 5,101 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਸੋਡੀਅਮ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the usda reports an average sodium content of 5,101 mg per 14 in 36 cm pizza in fast food chains.

ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ.
there are concerns about negative health effects.

ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੇਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਲੂਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮੇਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
food chains have come under criticism at various times for the high salt content of some of their meals.

ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਪੀਜ਼ਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੀਜ਼ਾ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਫਾਇਦੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
frequent pizza eaters in italy have been found to have a relatively low incidence of cardiovascular disease and digestive tract cancers relative to infrequent pizza eaters, although the nature of the correlation between pizza and such perceived benefits is unclear.

ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਖਪਤ ਸਿਰਫ ਰਵਾਇਤੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਖੁਰਾਕ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸਿਹਤ ਲਾਭ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ.
pizza consumption in italy might only indicate adherence to traditional mediterranean dietary patterns, which have been shown to have various health benefits.

ਕੁਝ ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਸਿਹਤ ਲਾਭਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੀਜ਼ਾ ਸਾਸ ਵਿਚਲੀ ਲਾਈਕੋਪੀਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੈਂਸਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
some attribute the apparent health benefits of pizza to the lycopene content in pizza sauce, which research indicates likely plays a role in protecting against cardiovascular disease and various cancers.

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਮਹੀਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਮਹੀਨਾ ਇੱਕ ਸਲਾਨਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
national pizza month national pizza month is an annual observance that occurs for the month of october in the united states and some areas of canada.

ਇਹ ਪਾਲਣਾ ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੀਜ਼ਾ ਟੂਡੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਗੈਰੀ ਡਰਨੇਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
this observance began in october 1984, and was created by gerry durnell, the publisher of pizza today magazine.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੀਜ਼ੀਰੀਆ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਮਹੀਨਾ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ.
during this time, some people observe national pizza month by consuming various types of pizzas or pizza slices, or going to various pizzerias.

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਕਵਾਨ ਕੈਲਜ਼ੋਨ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੋਮੋਲੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਪਕਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਕ ਕੈਲਜ਼ੋਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਧ-ਚੰਦ-ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਸਟ੍ਰੋਮੋਲੀ ਟਿ tubeਬ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਪੀਜ਼ਾ ਆਟੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕ ਭਰਾਈ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
similar dishes calzone and stromboli are similar dishes a calzone is traditionally half-moon-shaped, while a stromboli is tube-shaped that are often made of pizza dough rolled or folded around a filling.

"ਫਰੀਨਾਟਾ" ਜਾਂ "ਸੀਸੀਨਾ".
"farinata" or "cecina".

ਇੱਕ ਲਿਗੂਰੀਅਨ ਫੋਰਿਨਾਟਾ ਅਤੇ ਟਸਕਨ ਸੀਸੀਨਾ ਖੇਤਰੀ ਪਕਵਾਨ, ਚਿਕਨ ਦੇ ਆਟੇ, ਪਾਣੀ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਬਣਿਆ.
a ligurian farinata and tuscan cecina regional dish made from chickpea flour, water, salt and olive oil.

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਵੈਂਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਸਾਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
also called socca in the provence region of france.

ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਇੱਟ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੋਲ ਕੇ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
often baked in a brick oven, and typically weighed and sold by the slice.

ਅਲਸੈਟਿਅਨ ਫਲੈਮੇਕੁਏਚੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਜਰਮਨ ਫਲੇਮਕੁਚੇਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਟਾਰਟੇ ਇੱਕ ਆਟੇ ਦੀ ਪਿਆਜ਼ ਵਾਲੀ ਡਿਸਕ ਹੈ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਬੇਕਨ.
the alsatian flammekueche standard german flammkuchen, french tarte is a thin disc of dough covered in , onions, and bacon.

ਲਸਣ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਇਕ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਕਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
garlic fingers is an atlantic canadian dish, similar to a pizza in shape and size, and made with similar dough.

ਇਹ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਮੱਖਣ, ਲਸਣ, ਪਨੀਰ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜੁੜਨ ਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ.
it is garnished with melted butter, garlic, cheese, and sometimes bacon.

ਅਨਾਟੋਲਿਅਨ ਲਹਮਾਜੌਨ ਅਰਬੀ ਦੋ 'ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਲਹਮਾਜੌਨ ਵੀ ਅਰਮੀਨੀਆਈ ਪੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਤੁਰਕੀ ਪੀਜ਼ਾ ਇੱਕ ਮੀਟ-ਟਾਪ ਆਟੇ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ.
the anatolian lahmajoun arabic bi' armenian lahmajoun also armenian pizza or turkish pizza is a meat-topped dough round.

ਰੋਟੀ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮੀਟ ਦੀ ਪਰਤ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਕੱਟੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the bread is very thin the layer of meat often includes chopped vegetables.

ਲੇਵੈਂਟੀਨ ਮਾਨਾਕਿਸ਼ ਅਰਬੀ ਮਾਂ 'ਅਤੇ ਸਫੀਹਾ ਅਰਬੀ ਬਾਈ' ਵੀ ਅਰਬ ਪੀਜ਼ਾ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗੇ ਸਮਾਨ ਪਕਵਾਨ ਹਨ.
the levantine manakish arabic ma' and sfiha arabic bi' also arab pizza are dishes similar to pizza.

ਮੈਸੇਡੋਨੀਅਨ ਪਾਸਟਰਮਜਲਿਜਾ ਆਟੇ ਅਤੇ ਮੀਟ ਤੋਂ ਬਣੀ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਪਾਈ ਹੈ.
the macedonian pastrmajlija is a bread pie made from dough and meat.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਅਖੀਰ' ਤੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਮੀਟ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਡਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is usually oval-shaped with chopped meat on top of it.

ਇਹ ਇਕ ਇਤਾਲਵੀ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸੰਘਣੀ ਛਾਲੇ ਅਤੇ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਪਿਆਜ਼, ਐਂਚੋਵੀਜ਼ ਅਤੇ ਜੈਤੂਨ ਦੀ ਚੋਟੀ ਹੈ.
the is similar to an italian pizza, with a slightly thicker crust and a topping of cooked onions, anchovies, and olives.

ਪੀਜ਼ਾ ਬੈਗਲ ਇਕ ਬੈਗਲ ਹੈ ਜੋ ਟੌਪਿੰਗਸ ਰਵਾਇਤੀ ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ. ਪੀਜ਼ਾ ਬ੍ਰੈੱਡ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੈਂਡਵਿਚ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਰੋਟੀ, ਪੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਟਮਾਟਰ ਸਾਸ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟੌਪਿੰਗਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
pizza bagel is a bagel with toppings similar to that of traditional pizzas pizza bread is a type of sandwich that is often served open-faced which consists of bread, pizza or tomato sauce, cheese and various toppings.

ਘਰੇਲੂ ਬਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
homemade versions may be prepared.

ਪੀਜ਼ਾ ਸਟਿਕਸ ਪੀਜ਼ਾ ਆਟੇ ਅਤੇ ਪੀਜ਼ਾ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਟੇ ਨੂੰ ਸਟਿਕ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਟਾਪਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pizza sticks may be prepared with pizza dough and pizza ingredients, in which the dough is shaped into stick forms, sauce and toppings are added, and it is then baked.

ਰੋਟੀ ਦੀ ਆਟੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਰਜ਼ਨ ਤਲੇ ਹੋਏ ਹਨ.
bread dough may also be used in their preparation, and some versions are fried.

ਪੀਜ਼ਾ ਰੌਲਜ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਪੀਜ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜੰਮੀ ਸਨੈਕਸ ਫਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟੌਪਿੰਗਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
pizza rolls are a frozen snack variation of traditional pizza that can include various toppings.

ਘਰੇਲੂ ਬਣੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
homemade versions may be prepared as well.

ਓਕੋਨੋਮਿਆਕੀ, ਇੱਕ ਹੌਟਪਲੈਟ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਕਟੋਰਾ, ਅਕਸਰ "ਜਾਪਾਨੀ ਪੀਜ਼ਾ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
okonomiyaki, a japanese dish cooked on a hotplate, is often referred to as "japanese pizza".

"ਜ਼ੈਂਜ਼ੀਬਰ ਪੀਜ਼ਾ" ਇੱਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ ਹੈ ਜੋ ਸਟੋਨ ਟਾ ,ਨ, ਜ਼ਾਂਜ਼ੀਬਾਰ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
"zanzibar pizza" is a street food served in stone town, zanzibar, tanzania.

ਇਹ ਪੀਜ਼ਾ ਆਟੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ ਆਟੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਈਲੋ ਆਟੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰੀਕ ਬੀਫ, ਪਿਆਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਡਾ, ਮੋਰੱਕਨ ਬੇਸਟਿਲਾ ਵਰਗਾ.
it uses a dough much thinner than pizza dough, almost like phyllo dough, filled with minced beef, onions, and an egg, similar to moroccan bestila.

"ਪੜ੍ਹੋ ਸੇਜ਼ੂਰ ਅਲਟੀਮੇਟ ਗਾਈਡ ਟੂ ਪੀਜ਼ਾ" ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references further reading "the saveur ultimate guide to pizza".

ਸੇਵੇਰ.
saveur.

2 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 2 november 2014.

ਕਲੀਮਾਨ, ਟੌਡ 5 ਸਤੰਬਰ, 2012.
kliman, todd september 5, 2012 .

"ਖੇਤਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਈ ਏ ਗਾਈਡ".
"easy as pie a guide to regional pizza".

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ
the washingtonian.

ਅੱਠ ਪੀਜ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ ਮੈਰੀਲੈਂਡ, ਰੋਮਨ, "ਗੌਰਮੇਟ" ਵੁੱਡ-ਫਾਇਰਡ, ਜੈਨਰਿਕ ਬਾੱਕਸਡ, ਨਿ, ਯਾਰਕ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਅਤੇ ਨਿ ha ਹੈਵਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ.
explanation of eight pizza styles maryland, roman, "gourmet" wood-fired, generic boxed, new york, neapolitan, chicago, and new haven.

ਹੇਲਸਟੋਸਕੀ, ਕੈਰਲ 2008.
helstosky, carol 2008 .

ਪੀਜ਼ਾ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਇਤਿਹਾਸ.
pizza a global history.

ਲੰਡਨ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਬੁੱਕਸ.
london reaktion books.

isbn 978-1-86189-391-8.
isbn 978-1-86189-391-8.

ਓਸੀਐਲਸੀ 225876066.
oclc 225876066.

ਚੁੱਡਗਰ, ਸੋਨੀਆ 22 ਮਾਰਚ, 2012.
chudgar, sonya march 22, 2012 .

"ਵਰਲਡ-ਕਲਾਸ ਪੀਜ਼ਾ ਲਈ ਇਕ ਮਾਹਰ ਗਾਈਡ".
"an expert guide to world-class pizza".

ਕਿ qਐਸਆਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ.
qsr magazine.

16 ਅਕਤੂਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved october 16, 2012.

ਰਾਇਚਲੇਨ, ਸਟੀਵਨ 2008.
raichlen, steven 2008 .

ਬਾਰਬਿਕਯੂ!
the barbecue!

ਬਾਈਬਲ.
bible.

ਵਰਕਮੈਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
workman publishing.

ਪੀਪੀ.
pp.

isbn 0761149449.
isbn 0761149449.

ਡੇਲਫਾ, ਜੇ. ਓਰਿੰਗਰ, ਕੇ. 2015.
delpha, j. oringer, k. 2015 .

ਗ੍ਰਿਲਡ ਪੀਜ਼ਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ.
grilled pizza the right way.

ਮੈਕਮਿਲਨ.
macmillan.

isbn 978-1-62414-106-5.
isbn 978-1-62414-106-5.

208 ਪੰਨੇ.
208 pages.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬੁਈ, ਕੋਂਕਟਰੰਗ 26 ਫਰਵਰੀ, 2014.
external links bui, quoctrung february 26, 2014 .

"74,476 ਕਾਰਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੱਡਾ ਪੀਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ".
"74,476 reasons you should always get the bigger pizza".

ਐਨ.ਪੀ.ਆਰ.
npr.

ਗ੍ਰਹਿ ਮਨੀ ਨਿ blogਜ਼ ਬਲਾੱਗ.
planet money news blog .

ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਸਨ।
nand lal noorpuri punjabi € was a well-known punjabi poet, writer and lyricist of punjab.

ਉਸਨੇ ਮੰਗਤੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਬੋਲ ਲਿਖੇ।
he wrote lyrics for many films including mangti.

ਉਸਨੇ 13 ਮਈ 1966 ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।
he committed suicide on may 13, 1966.

ਮੁੱ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂਰਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਨੂਰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹੁਕਮਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ, ਜੂਨ 1906 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
early life noorpuri was born in june 1906, to father bishan singh and mother hukman devi, in the noorpur village of layallpur district in british punjab.

ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
he studied in khalsa high school and khalsa college in layallpur renamed as faisalabad after partition .

ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।
he quit college and joined first as a teacher and then as an assistant sub-inspector in bikaner in rajasthan where he received a bravery award.

ਉਸਨੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ।
he married sumittra devi and the couple was blessed with four daughters and two sons.

ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1947 ਵਿਚ, ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਆ ਕੇ ਵਸ ਗਿਆ.
after partition, in 1947, he settled in jalandhar.

ਕੈਰੀਅਰ 1940 ਵਿਚ, ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪੰਜਾਬ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਮੰਗਤੀ ਲਈ ਬੋਲ ਲਿਖੇ।
career in 1940, he left police force and came back to punjab and wrote lyrics for punjabi film mangti.

ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
that made him known to everyone in punjab.

ਪਰ ਵੰਡ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
but the partition changed everything for him.

ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸੋਮਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ.
the source of income dried up.

ਉਹ ਆਪਣਾ ਘਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਆ ਗਿਆ।
he lost his home and livelihood and came to jalandhar.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਰੇਡੀਓ ਵਿਚ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
later, he found work in radio and started participating in kavi darbars english poetic concerts .

ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ, ਆਸਾ ਸਿੰਘ ਮਸਤਾਨਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ, ਏ.ਐਸ. ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਉਸਦੇ ਗਾਣੇ। ਕੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ.
his songs sung by many notable singers of punjab including mohammad rafi, surinder kaur, narinder biba, asa singh mastana, parkash kaur, a.s. kang and more.

ਆਪਣੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ 13 ਮਈ, 1966 ਨੂੰ, ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਮਾਡਲ ਹਾ houseਸ ਬਲਾਕ-ਏ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।
death disillusioned with his own poverty and lack of support and recognition from the government, he committed suicide on may 13, 1966, by jumping into the well near his house in model house block-a colony, jalandhar.

ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਝ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਵੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣਾਈ ਸੀ.
nand lal noorpuri society some years back, some poets and journalists formed the nand lal noorpuri society with the aim to spread the poet's work.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕਮਾਤਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
currently, it has the only annual award it gives to singers and poets.

ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲੜਕੀ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਗਾਣੇ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
sarbjit cheema is the recent to receive this award for his song on girl foeticide.

ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਬੇਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਸੰਦਰਭ ਵੀ ਲਾਤੀਨੀ ਸੈਂਟੀਮ ਤੋਂ ਇਕ ਸਦੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਇਕ ਸੌ ਸੰਖੇਪ. 100 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ.
see also shiv kumar batalvi bari nizami references a century from the latin centum, meaning one hundred abbreviated c. is a period of 100 years.

ਸਦੀਆਂ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
centuries are numbered ordinally in english and many other languages.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, "17 ਵੀਂ ਸਦੀ" 1601 ਤੋਂ 1700 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
for example, "the 17th century" refers to the years from 1601 to 1700.

ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਇੱਕ ਸੌਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ or ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਯਾਦ ਜੋ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ.
a centenary is a hundredth anniversary or a celebration of this, typically the remembrance of an event which took place a hundred years earlier.

ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਰੂਪ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਹੈ.
its adjectival form is centennial.

ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅੰਤ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ ਸੀ ਈ 1 ਜਨਵਰੀ 1 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 100 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
start and end in the gregorian calendaredit according to the gregorian calendar, the 1st century ad ce started on january 1, 1, and ended on december 31, 100.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 101, ਤੀਜੀ ਤੇ 201, ਆਦਿ ਤੇ ਹੋਈ।
the 2nd century started at year 101, the 3rd at 201, etc.

ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਨ-ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾਲ 100 n 99 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 100 ਐਨ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ. ਇਕ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਾਲ, ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਦੀ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
the n-th century started will start on the year 100 n 99 and ends in 100 n. a century will only include one year, the centennial year, that starts with the century's number e.g.

1900 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ.
1900 is the final year of the 19th century .

ਸਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰੋ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ 0 ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਸਦੀ 01 ਤੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
debate over century celebrationsedit because the gregorian calendar does not have a year 0, purists have argued that a new century does not begin until 01.

ਸਿਥੀਆ ਮਾਈਨਰ ਦੇ ਡਿਓਨੀਅਸ ਐਕਸਿਗੁਅਸ ਨੇ ਈਸਵੀ 525 ਵਿਚ ਈਨੋ ਡੋਮੀਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਸੀਹ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
dionysius exiguus of scythia minor introduced the anno domini system in ad 525, counting the years since the birth of christ.

10 ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਯੁੱਗ, ਨਾਸੈਰਥ ਦੇ ਯਿਸੂ ਦੀ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਏ ਗਏ ਸਾਲ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਸਵੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀ.ਸੀ.
10 this calendar era is based on the traditionally reckoned year of the conception of jesus of nazareth, with ad counting years from the start of this epoch, and bc denoting years before the start of the era.

ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਾਲ ਜ਼ੀਰੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 1 ਈ. ਈ. ਤੁਰੰਤ ਸਾਲ 1 ਬੀ.ਸੀ.
there is no year zero in this scheme, so the year ad 1 immediately follows the year 1 bc.

ਇਹ ਡੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 525 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ 800 ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
this dating system was devised in 525, but was not widely used until after 800.

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ 0 ਹੈ ਪਰ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਈਐਸਓ 8601 2004 ਵਿੱਚ.
there is a year 0 however in the astronomical year numbering and in the iso 8601 2004.

ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, 1900 ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ 1900-1999 ਦਾ ਹੈ.
in this case, both 1900s and 20th century have the same time span 1900-1999 .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੰਕ 1700, 1800, 1900, 2000, ਆਦਿ ਹਨ.
however, most people assume and prefer that a new century begins with two 0s as its last digits 1700, 1800, 1900, 2000, etc.

ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ 1-100 ਤੱਕ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ 101-200 ਤੱਕ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ 1901-2000 ਤੋਂ ਅਤੇ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ 2001-2001 ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੈ।
therefore the 1st century spans from 1-100, the 2nd century spans from 101-200, the 20th century spans from 1901-2000, and the 21st century spans from 2001-2100.

ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ 00 ਤੋਂ 99 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਗਿਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਉਲਟ ਤਰੀਕਾ ਹੈ.
there is an opposite way to count centuries from 00 to 99 all together.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ 1900 ਦਾ ਸਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ, 1900 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 1999 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
for example the 1900s century began on january 1, 1900 and ended on december 31, 1999.

2000 ਦੀ ਸਦੀ 1 ਜਨਵਰੀ, 2000 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 31 ਦਸੰਬਰ, 2099 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ.
the 2000s century began on january 1, 2000 and will end on december 31, 2099.

ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ 2000 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸਾਲ ਹੈ, ਇਹ 2000 ਦੀ ਸਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਹੈ.
therefore the year 2000 is the last year of the 20th century, it is the first year of the 2000s century.

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 1 ਸੰਪਾਦਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 2 ਸੰਪਾਦਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 3 ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਅਤੇ adedit ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ "ਜ਼ੀਰਥ ਸਦੀ" ਨਹੀਂ ਹੈ.
viewpoint 1edit viewpoint 2edit viewpoint 3 in astronomical year numbering & popular cultureedit 1st century bc and adedit there is no "zeroth century" in between the 1st century bc and the 1st century ad.

ਵੀ, ਕੋਈ ਸਾਲ 0 ਈ.
also, there is no year 0 ad.

ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ "ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ" 1 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ 1 ਈ.
the julian calendar "jumps" from 1 bc to 1 ad.

ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ 100 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ 1 ਬੀ.ਸੀ.
the first century bc includes the years 100 bc to 1 bc.

ਹੋਰ ਸਦੀਆਂ ਬੀ.ਸੀ.
other centuries bc follow the same pattern.

ਹੋਰ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਡੇਟਿੰਗ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਗ੍ਰੇਗਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੂਲੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ, ਐਜ਼ਟੈਕ ਕੈਲੰਡਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਇਸ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ 60 ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਜ਼ਟੈਕ ਕੈਲੰਡਰ 52 ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
dating units in other calendar systemsedit besides the gregorian calendar, the julian calendar, the aztec calendar, and the hindu calendar have cycles of years that are used to delineate whole time periods the hindu calendar, in particular, summarizes its years into groups of 60, while the aztec calendar considers groups of 52.

ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ੀਰੋ 0 ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
centuries in astronomical year numberingedit astronomical year numbering, used by astronomers, includes a year zero 0 .

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ 0 ਤੋਂ 99 ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਸਾਲ 100 ਤੋਂ 199 ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
consequently, the 1st century in these calendars may designate the years 0 to 99 as the 1st century, years 100 to 199 as the second, etc.

ਇਸ ਲਈ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2000 ਨੂੰ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਮੰਨਣ ਲਈ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਲ 0 ਨੂੰ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਸਾਲ 1 ਬੀ.ਸੀ.
therefore, in order to regard 2000 as the first year of the 21st century according to the astronomical year numbering, the astronomical year 0 has to correspond to the gregorian year 1 bc.

ਵਿਕਲਪਕ ਨਾਮਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੋਧ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ, ਨਾਰਵੇਈ, ਆਈਸਲੈਂਡੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਨਿਸ਼ ਵਿਚ, ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭਿਕ ਨਾਮਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਕਸਰ ਸਾਲ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਦੀਆਂ 100 ਦੇ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
alternative naming systemsedit in swedish, danish, norwegian, icelandic and finnish, besides the ordinal naming of centuries another system is often used based on the hundreds part of the year, and consequently centuries start at even multiples of 100.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਨਾਈਟੋਨਹੰਡਰਾਟਲੇਟ ਜਾਂ 1900-ਟੇਲਟ, ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਨਾਈਟਨਹੈਂਡ੍ਰੇਟੇਲੈਟ ਜਾਂ 1900-ਟੇਲਟ, ਨਾਰਵੇਈ ਨਾਈਟਨਹੰਡਰੇਟੈਲੈਟ ਜਾਂ 1900-ਟੈਲਟ ਅਤੇ ਫਿਨਿਸ਼ ਜਾਂ 1900-ਲੂਕ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
for example, swedish nittonhundratalet or 1900-talet , danish nittenhundredetallet or 1900-tallet , norwegian nittenhundretallet or 1900-tallet and finnish or 1900-luku refer unambiguously to the years .

ਇਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the same system is used informally in english.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ 19 ਵੀਂ 1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for example, the years are sometimes referred to as the nineteen hundreds 1900s .

ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਸਾਲ.
this is similar to the english decade names 1980s, meaning the years .

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਈਸਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਪੁਰਾਣੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਯੁੱਗ ਦਹਾਕੇ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਸਟ੍ਰਮ ਮਿਡਲ ਯੁੱਗ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਸੈਕੂਲਮ ਸਾਲ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਰੂਥ ਫਰੀਟੈਗ, ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਦਫ਼ਤਰ.
see alsoedit age of discovery ancient history before christ common era decade list of centuries lustrum middle ages millennium modern era saeculum year referencesedit bibliographyedit the battle of the centuries, ruth freitag, u.s. government printing office.

ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ ਡੌਕੂਮੈਂਟਸ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ, ਪੀ.ਓ.
available from the superintendent of documents, p.o.

ਬਾਕਸ 371954, ਪਿਟਸਬਰਗ, ਪੀਏ 15250- 7954.
box 371954, pittsburgh, pa 15250- 7954.

ਸਾਈਟ ਸਟਾਕ ਨੰ.
cite stock no.

030-001-00153-9.
030-001-00153-9.

ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਇੱਕ ਗਰਮੀ ਇੰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਫ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
a steam engine is a heat engine that performs mechanical work using steam as its working fluid.

ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਬਾਹਰੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਬਲਣ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
steam engines are external combustion engines, where the working fluid is separate from the combustion products.

ਗੈਰ-ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੌਰ powerਰਜਾ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ orਰਜਾ ਜਾਂ ਜਿਓਥਰਮਲ energyਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
non-combustion heat sources such as solar power, nuclear power or geothermal energy may be used.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਆਦਰਸ਼ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the ideal thermodynamic cycle used to analyze this process is called the rankine cycle.

ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਫ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the cycle, water is heated and transforms into steam within a boiler operating at a high pressure.

ਜਦੋਂ ਪਿਸਟਨ ਜਾਂ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when expanded through pistons or turbines, mechanical work is done.

ਫਿਰ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਬਾਇਲਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the reduced-pressure steam is then exhausted to the atmosphere, or condensed and pumped back into the boiler.

ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਸ਼ਬਦ ਬਾਇਲਰ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਭਾਫ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in general usage, the term steam engine can refer to either the integrated steam plants including boilers etc.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਅਤੇ ਪੋਰਟੇਬਲ ਇੰਜਣ, ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਪਿਸਟਨ ਜਾਂ ਟਰਬਾਈਨ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਮ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਭਾਫ ਇੰਜਣ.
such as railway steam locomotives and portable engines, or may refer to the piston or turbine machinery alone, as in the beam engine and stationary steam engine.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਫ ਹਥੌੜੇ ਅਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ileੇਰ ਡਰਾਈਵਰ ਵੱਖਰੇ ਬਾਇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
specialized devices such as steam hammers and steam pile drivers are dependent on the steam pressure supplied from a separate boiler.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਗਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 2000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਉਪਕਰਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਸਨ.
the use of boiling water to produce mechanical motion goes back over 2000 years, but early devices were not highly practical.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਖੋਜਕਾਰ ਡੀ ਅਯਾਂਜ਼ ਵਾਈ ਬੀਉਮੌਂਟ ਨੇ 1606 ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
the spanish inventor de ayanz y beaumont obtained the first patent for a steam engine in 1606.

1698 ਵਿਚ ਥੌਮਸ ਸੇਵੇਰੀ ਨੇ ਇਕ ਭਾਫ ਪੰਪ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ.
in 1698 thomas savery patented a steam pump that used steam in direct contact with the water being pumped.

ਸੇਵੇਰੀ ਦੇ ਭਾਫ ਪੰਪ ਨੇ ਇਕ ਵੈਕਿumਮ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਕ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਕੱ drawਣ ਲਈ ਸੰਘਣੀ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੰਪ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ.
savery's steam pump used condensing steam to create a vacuum and draw water into a chamber, and then applied pressurized steam to further pump the water.

ਥੌਮਸ ਨਿcਕੋਮਨ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਇੰਜਨ ਪਿਸਟਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਸੱਚੀ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਸੀ, ਅਤੇ 1712 ਵਿਚ ਇਕ ਖਾਨ ਵਿਚ ਪੰਪਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
thomas newcomen's atmospheric engine was the first commercial true steam engine using a piston, and was used in 1712 for pumping in a mine.

1781 ਵਿਚ ਜੇਮਜ਼ ਵਾਟ ਨੇ ਇਕ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਟਰੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
in 1781 james watt patented a steam engine that produced continuous rotary motion.

ਵਾਟ ਦੇ ਦਸ-ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਨਿਰਮਾਣ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ.
watt's ten-horsepower engines enabled a wide range of manufacturing machinery to be powered.

ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬੈਠਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
the engines could be sited anywhere that water and coal or wood fuel could be obtained.

1883 ਤਕ, ਇੰਜਣਾਂ ਜੋ 10,000 ਐਚਪੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ.
by 1883, engines that could provide 10,000 hp had become feasible.

ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the stationary steam engine was a key component of the industrial revolution, allowing factories to locate where water power was unavailable.

ਨਿcਕੋਮਨ ਅਤੇ ਵਾਟ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਇੰਜਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਪਰ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਇੰਨੇ ਹਲਕੇ ਸਨ ਕਿ ਵਾਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the atmospheric engines of newcomen and watt were large compared to the amount of power they produced, but high-pressure steam engines were light enough to be applied to vehicles such as traction engines and the railway locomotives.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਪਿਸਟਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਪਿਸਟਨ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ. ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ.
reciprocating piston type steam engines remained the dominant source of power until the early 20th century, when advances in the design of electric motors and internal combustion engines gradually resulted in the replacement of reciprocating piston steam engines in commercial usage, and the ascendancy of steam turbines in power generation.

ਇਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਟਰਬਾਈਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, “ਭਾਫ਼ ਦਾ ਯੁੱਗ” 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ.
considering that the great majority of worldwide electric generation is produced by turbine type steam engines, the "steam age" is continuing with energy levels far beyond those of the turn of the 19th century and 20th century.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਰੰਭਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸੋਧ 1 ਵੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਐਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੇ ਹੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਵਰਣਿਤ ਹੇਰੋਨ ਦੇ ਇੰਜਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਅਯੋਲੀਪਾਈਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
history early designs and modifications the aeolipile also known as a heron's engine described by hero of alexandria in the 1st century ad is considered to be the first recorded steam engine.

ਟੋਰਕ ਟਰਬਾਈਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਫ ਜੈੱਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
torque was produced by steam jets exiting the turbine.

ਥੌਮਸ ਸੇਵੇਰੀ, ਨੇ 1698 ਵਿਚ, 1 ਪ੍ਰਣਾਲੀ 750 ਡਬਲਯੂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਮਲੀ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ.
thomas savery, in 1698, patented the first practical, atmospheric pressure, steam engine of 1 horsepower 750 w .

ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਿਸਟਨ ਜਾਂ ਮੂਵਿੰਗ ਪਾਰਟਸ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਿਰਫ ਟੂਟੀਆਂ ਸਨ.
it had no piston or moving parts, only taps.

ਇਹ ਅੱਗ ਦਾ ਇੰਜਣ ਸੀ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਥਰਮਿਕ ਸਿਫਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਘਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was a fire engine, a kind of thermic syphon, in which steam was admitted to an empty container and then condensed.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਖਲਾਅ ਖਣਿਜ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਧੁੱਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚੂਸਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the vacuum thus created was used to suck water from the sump at the bottom of the mine.

"ਫਾਇਰ ਇੰਜਨ" ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਫੁੱਟ 9.1 ਮੀਟਰ ਦੀ ਸੀਮਤ ਡੂੰਘਾਈ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ.
the "fire engine" was not very effective and could not work beyond a limited depth of around 30 feet 9.1 m .

ਥਾਮਸ ਨਿcਕੋਮੈਨ, ਨੇ 1712 ਵਿਚ, 5 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ 3,700 ਡਬਲਯੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਪਿਸਟਨ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ.
thomas newcomen, in 1712, developed the first commercially successful piston steam engine of 5 horsepower 3,700 w .

ਇਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਕ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਘਣਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਸਟਨ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
its principle was to condense steam in a cylinder, thus causing atmospheric pressure to drive a piston and produce mechanical work.

ਜੇਮਜ਼ ਵਾੱਟ ਨੇ 1781 ਵਿਚ, ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਲਗਭਗ 10 ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ 7,500 ਡਬਲਯੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਟਰੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ.
james watt, in 1781, patented a steam engine that produced continued rotary motion with a power of about 10 horsepower 7,500 w .

ਇਹ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਭਾਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਸ਼ਕ ਖਲਾਅ ਦੁਆਰਾ ਪਿਸਟਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ.
it was the first type of steam engine to make use of steam at a pressure just above atmospheric to drive the piston helped by a partial vacuum.

ਇਹ ਇੰਜਨ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਸੀ.
it was an improvement of engine.

ਰਿਚਰਡ ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ, ਇਹ ਸਿਰਫ 1797-1799 ਵਿਚ ਰਿਚਰਡ ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਦੁਆਰਾ ਹਲਕੇ ਭਾਰ, ਉੱਚ ਦਬਾਅ, ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕਾ after ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
richard trevithick, it was only after the invention of the lightweight, high pressure, steam engine by richard trevithick, in 1797-1799 that steam engines became small enough to be used in smaller businesses and for use in steam locomotives.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ, ਭਾਫ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
since the early 18th century, steam power has been applied to a variety of practical uses.

ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਰੀਕੈਪ੍ਰੋਸੀਟਿੰਗ ਪੰਪ ਚਲਾਏ, ਪਰੰਤੂ 1780 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਰੋਟੇਟਿਵ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਜੋ ਰੀਕੋਪਰੇਟਿੰਗ ਮੋਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਟਰੀ ਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ, ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਫੈਕਟਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਪਿਨਿੰਗ ਖੱਚਰ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਲੂਮ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ.
at first it powered reciprocating pumps, but from the 1780s rotative engines those converting reciprocating motion into rotary motion began to appear, driving factory machinery such as spinning mules and power looms.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੋਵਾਂ ਤੇ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿੱਖ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ.
at the turn of the 19th century, steam-powered transport on both sea and land began to make its appearance, becoming more dominant as the century progressed.

ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਪਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਭਾਫਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ.
steam engines can be said to have been the moving force behind the industrial revolution and saw widespread commercial use driving machinery in factories, mills and mines powering pumping stations and propelling transport appliances such as railway locomotives, ships, steamboats and road vehicles.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ.
their use in agriculture led to an increase in the land available for cultivation.

ਇਕ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਫਾਰਮ ਟਰੈਕਟਰ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਬਹੁਤ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਸਟੈਨਲੇ ਸਟੀਮਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ.
there have at one time or another been steam-powered farm tractors, motorcycles without much success and even automobiles as the stanley steamer.

ਬੌਇਲਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇਪਣ ਦਾ ਭਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦਾ ਪਾਵਰ-ਟੂ-ਵਜ਼ਨ ਅਨੁਪਾਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the weight of boilers and condensers generally makes the power-to-weight ratio of a steam plant lower than for internal combustion engines.

ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
for mobile applications steam has been largely superseded by internal combustion engines or electric motors.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਜਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਫ ਸ਼ਕਤੀ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ.
however, most electric power is generated using steam turbine plant, so that indirectly the world's industry is still dependent on steam power.

ਬਾਲਣ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਤਾਜ਼ਾ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ.
recent concerns about fuel sources and pollution have incited a renewed interest in steam both as a component of cogeneration processes and as a prime mover.

ਇਹ ਐਡਵਾਂਸਡ ਭਾਫ ਅੰਦੋਲਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is becoming known as the advanced steam movement.

ਮੁlyਲੇ ਤਜਰਬੇ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ ਸਦੀ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੀਰੋ ਦੁਆਰਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਦੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਰੀਡਿmentਮੈਂਟਰੀ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਆਈਓਲੀਪਾਈਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
early experiments the history of the steam engine stretches back as far as the first century ad the first recorded rudimentary steam engine being the aeolipile described by greek mathematician hero of alexandria.

ਅਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ "ਇੰਜਣ" ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਓਲੀਪਾਈਲ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਉਪਕਰਣ ਸਨ.
in the following centuries, the few steam-powered "engines" known were, like the aeolipile, essentially experimental devices used by inventors to demonstrate the properties of steam.

ਤਾਕੀ ਅਲ-ਦੀਨ ਨੇ 1551 ਵਿਚ ਅਤੇ ਜਿਓਵਨੀ ਬ੍ਰੰਕਾ ਦੁਆਰਾ 1629 ਵਿਚ ਇਕ ਮੁ steਲੀ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਉਪਕਰਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ. ਡੀ ਅਯਾਂਜ ਵਾਈ ਬੀਉਮੌਂਟ ਨੇ 1606 ਵਿਚ ਪੰਜਾਹ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾvenਾਂ ਲਈ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੰਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
a rudimentary steam turbine device was described by taqi al-din in 1551 and by giovanni branca in 1629. de ayanz y beaumont received patents in 1606 for fifty steam powered inventions, including a water pump for draining inundated mines.

ਡੈਨੀਸ ਪੈਪਿਨ, ਇੱਕ ਹੁਗੁਏਨੋਟ ਰਫਿ .ਜੀ, ਨੇ 1679 ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਪਾਚਕ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਲਾਭਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਿਸਟਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1690 ਵਿੱਚ ਵਜ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ।
denis papin, a huguenot refugee, did some useful work on the steam digester in 1679, and first used a piston to raise weights in 1690.

ਪੰਪਿੰਗ ਇੰਜਣ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਉਪਕਰਣ ਇਕ ਵਾਟਰ ਪੰਪ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਥੌਮਸ ਸੇਵੇਰੀ ਦੁਆਰਾ 1698 ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
pumping engines the first commercial steam-powered device was a water pump, developed in 1698 by thomas savery.

ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਵੈਕਿumਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਣੀ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
it used condensing steam to create a vacuum which was used to raise water from below, then it used steam pressure to raise it higher.

ਛੋਟੇ ਇੰਜਣ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੱਡੇ ਮਾਡਲਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਸਨ.
small engines were effective though larger models were problematic.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਲਿਫਟ ਦੀ ਸੀਮਤ ਉਚਾਈ ਹੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਇਲਰ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ.
they proved only to have a limited lift height and were prone to boiler explosions.

ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾਂ, ਪੰਪਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਹੀਏ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ.
it received some use in mines, pumping stations and for supplying water wheels used to power textile machinery.

ਸੇਵੇਰੀ ਇੰਜਣ ਦੀ ਇਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਸੀ.
an attractive feature of the savery engine was its low cost.

ਬੈਂਟੋ ਡੀ ਮੌਰਾ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਸੇਵੇਰੀ ਦੇ ਉਸਾਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਧਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ "ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ", ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਨ ਸਮੈਟਨ ਦੁਆਰਾ 1751 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਫਿਲਾਸਫੀਕਲ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
bento de moura portugal introduced an ingenious improvement of savery's construction "to render it capable of working itself", as described by john smeaton in the philosophical transactions published in 1751.

ਇਸਦੀ ਨਿਰਮਾਣ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
it continued to be manufactured until the late 18th century.

ਇਕ ਇੰਜਣ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਨ 1820 ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ.
one engine was still known to be operating in 1820.

ਪਿਸਟਨ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਪਹਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਸੱਚਾ ਇੰਜਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਇੰਜਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਖੋਜ ਥੌਮਸ ਨਿ newਕੋਮਨ ਨੇ 1712 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
piston steam engines the first commercially successful true engine, in that it could generate power and transmit it to a machine, was the atmospheric engine, invented by thomas newcomen around 1712.

ਇਹ ਸੇਵੇਰੀ ਦੇ ਭਾਫ ਪੰਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਸੀ, ਪਪਿਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇੱਕ ਪਿਸਟਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ.
it was an improvement over savery's steam pump, using a piston as proposed by papin.

ਨਿcਕੋਮੈਨ ਦਾ ਇੰਜਨ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਯੋਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੰਪਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
newcomen's engine was relatively inefficient, and in most cases was used for pumping water.

ਇਹ ਇੱਕ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਪਿਸਟਨ ਦੇ ਹੇਠ ਭਾਫ਼ ਸੰਘਣੇਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ਕ ਖਲਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it worked by creating a partial vacuum by condensing steam under a piston within a cylinder.

ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਸੰਭਵ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਖਣਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਇਕ factoriesੁਕਵੇਂ "ਸਿਰ" ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਟਰ ਪਹੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was employed for draining mine workings at depths hitherto impossible, and also for providing a reusable water supply for driving waterwheels at factories sited away from a suitable "head".

ਪਾਣੀ ਜੋ ਪਹੀਏ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਪਹੀਏ ਦੇ ਉੱਪਰ ਭੰਡਾਰ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
water that had passed over the wheel was pumped back up into a storage reservoir above the wheel.

1720 ਵਿਚ ਯਾਕੂਬ ਲਿਓਪੋਲਡ ਨੇ ਦੋ ਸਿਲੰਡਰ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ.
in 1720 jacob leupold described a two-cylinder high-pressure steam engine.

ਇਹ ਕਾvention ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ "ਥੈਟਰੀ ਮਾਚੀਨਾਰਮ ਹਾਈਡ੍ਰੌਲਿਕਾਰਮ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ.
the invention was published in his major work "theatri machinarum hydraulicarum".

ਇੰਜਣ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਪ ਨੂੰ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਭਾਰੀ ਪਿਸਟਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the engine used two heavy pistons to provide motion to a water pump.

ਹਰੇਕ ਪਿਸਟਨ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ.
each piston was raised by the steam pressure and returned to its original position by gravity.

ਦੋ ਪਿਸਟਨ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਫੋਰ ਵੇਅ ਰੋਟਰੀ ਵਾਲਵ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਫ ਬਾਇਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ.
the two pistons shared a common four way rotary valve connected directly to a steam boiler.

ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦੋਂ ਜੇਮਜ਼ ਵਾਟ ਨੇ ਨਿcਕੋਮਿਨ ਦੇ ਇੰਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਕੰਡੈਂਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰੀ ਰੂਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
the next major step occurred when james watt developed an improved version of newcomen's engine, with a separate condenser.

ਬੋਲਟਨ ਅਤੇ ਵਾਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਜੌਨ ਸਵੀਟੋਨ ਦੇ ਨਿcਕੋਮਿਨਜ਼ ਦੇ ਸੁਧਾਰੀ ਵਰਜ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
boulton and watt's early engines used half as much coal as john smeaton's improved version of newcomen's.

ਨਿcਕੋਮਨਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਇੰਜਣ "ਵਾਯੂਮੰਡਲ" ਸਨ.
newcomen's and watt's early engines were "atmospheric".

ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਇੱਕ ਪਿਸਟਨ ਨੂੰ ਭਾਫ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਘਣੇ ਭਾਫ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਖਾਲੀਪਣ ਵਿੱਚ ਧੱਕਦਾ ਹੈ.
they were powered by air pressure pushing a piston into the partial vacuum generated by condensing steam, instead of the pressure of expanding steam.

ਇੰਜਣ ਦੇ ਸਿਲੰਡਰ ਵੱਡੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਸੀ.
the engine cylinders had to be large because the only usable force acting on them was due to atmospheric pressure.

ਵਾਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਦਿਆਂ ਫੈਕਟਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਯੋਗ ਰੋਟਰੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ.
watt proceeded to develop his engine further, modifying it to provide a rotary motion suitable for driving factory machinery.

ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
this enabled factories to be sited away from rivers, and further accelerated the pace of the industrial revolution.

ਹਾਈ-ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਇੰਜਣ ਵਾਟ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਣ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ.
high-pressure engines watt's patent prevented others from making high pressure and compound engines.

1800 ਵਿਚ ਵਾਟ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਰਿਚਰਡ ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਅਤੇ, ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ, 1801 ਵਿਚ ਓਲੀਵਰ ਇਵਾਨਜ਼ ਨੇ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ ਟਰੈਵਿਥਿਕ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ 1802 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਇੰਜਨ ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਵਾਨਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮਾਡਲ ਬਣਾਏ ਸਨ.
shortly after watt's patent expired in 1800, richard trevithick and, separately, oliver evans in 1801 introduced engines using high-pressure steam trevithick obtained his high-pressure engine patent in 1802, and evans had made several working models before then.

ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ.
these were much more powerful for a given cylinder size than previous engines and could be made small enough for transport applications.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਰੋਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੇ, ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਪਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
thereafter, technological developments and improvements in manufacturing techniques partly brought about by the adoption of the steam engine as a power source resulted in the design of more efficient engines that could be smaller, faster, or more powerful, depending on the intended application.

ਕਾਰਨੀਸ਼ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਵਿਥਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ 1810 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
the cornish engine was developed by trevithick and others in the 1810s.

ਇਹ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਚੱਕਰ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਇੰਜਣ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ, ਫਿਰ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਘਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
it was a compound cycle engine that used high-pressure steam expansively, then condensed the low-pressure steam, making it relatively efficient.

ਕਾਰਨੀਸ਼ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਅਨਿਯਮਿਤ ਗਤੀ ਅਤੇ ਟਾਰਕ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਪ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ.
the cornish engine had irregular motion and torque though the cycle, limiting it mainly to pumping.

ਕੌਰਨੀਸ਼ ਇੰਜਣ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
cornish engines were used in mines and for water supply until the late 19th century.

ਲੇਟਵੇਂ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਇੰਜਨ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਮੁ earਲੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਿਤਿਜੀ ਸਿਲੰਡਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣਗੇ.
horizontal stationary engine early builders of stationary steam engines considered that horizontal cylinders would be subject to excessive wear.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਪਿਸਟਨ ਐਕਸਿਸ ਵਰਟੀਕਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
their engines were therefore arranged with the piston axis vertical.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿਤਿਜੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ, ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
in time the horizontal arrangement became more popular, allowing compact, but powerful engines to be fitted in smaller spaces.

ਖਿਤਿਜੀ ਇੰਜਨ ਦਾ ਐਕਮੀਅਮ ਕਾਰਲਿਸ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਸੀ, ਜੋ 1849 ਵਿਚ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਚਾਰ-ਵਾਲਵ ਕਾ flowਂਟਰ ਫਲੋ ਇੰਜਨ ਸੀ ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਭਾਫ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਐਗਜ਼ੌਸਟ ਵਾਲਵ ਅਤੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਵੇਰੀਏਬਲ ਭਾਫ ਕੱਟੋਫ ਵਾਲਾ ਸੀ.
the acme of the horizontal engine was the corliss steam engine, patented in 1849, which was a four-valve counter flow engine with separate steam admission and exhaust valves and automatic variable steam cutoff.

ਜਦੋਂ ਕੋਰਲਿਸ ਨੂੰ ਰਮਫੋਰਡ ਮੈਡਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਵਾਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਾvention ਨੇ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ”।
when corliss was given the rumford medal, the committee said that "no one invention since watt's time has so enhanced the efficiency of the steam engine".

30% ਘੱਟ ਭਾਫ਼ ਵਰਤਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਇਸ ਨੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਇਕਸਾਰ ਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਤੀ ਕਤਾਈ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
in addition to using 30% less steam, it provided more uniform speed due to variable steam cut off, making it well suited to manufacturing, especially cotton spinning.

ਸੜਕ ਵਾਹਨ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸੜਕ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਰਿਚਰਡ ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਨੇ 1800 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੋਬਾਈਲ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਇੱਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ ਬਣ ਗਏ.
road vehicles the first experimental road going steam powered vehicles were built in the late 18th century, but it was not until after richard trevithick had developed the use of high-pressure steam, around 1800, that mobile steam engines became a practical proposition.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਭਾਫ ਵਾਹਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਵਪਾਰਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਵਿਵਹਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
the first half of the 19th century saw great progress in steam vehicle design, and by the 1850s it was becoming viable to produce them on a commercial basis.

ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ampਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਭਾਫ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਜਾਂ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
this progress was dampened by legislation which limited or prohibited the use of steam powered vehicles on roads.

ਵਾਹਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ 1860 ਤੋਂ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
improvements in vehicle technology continued from the 1860s to the 1920s.

ਭਾਫ ਸੜਕ ਵਾਹਨ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
steam road vehicles were used for many applications.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਨ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਇਕ ਸਰੋਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਇਆ.
in the 20th century, the rapid development of internal combustion engine technology led to the demise of the steam engine as a source of propulsion of vehicles on a commercial basis, with relatively few remaining in use beyond the second world war.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਅ ਲਈ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹਨ.
many of these vehicles were acquired by enthusiasts for preservation, and numerous examples are still in existence.

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਵਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ.
in the 1960s the air pollution problems in california gave rise to a brief period of interest in developing and studying steam powered vehicles as a possible means of reducing the pollution.

ਭਾਫ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੋਈ ਭਾਫ ਵਾਹਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ.
apart from interest by steam enthusiasts, the occasional replica vehicle, and experimental technology no steam vehicles are in production at present.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਇੰਜਣ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਈ.
marine engines near the end of the 19th century compound engines came into widespread use.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਡੇ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਬਿਹਤਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
compound engines exhausted steam in to successively larger cylinders to accommodate the higher volumes at reduced pressures, giving improved efficiency.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਓ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਹਰੇ ਅਤੇ ਤੀਹਰੇ-ਵਿਸਥਾਰ ਇੰਜਣ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਕੋਲੇ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
these stages were called expansions, with double- and triple-expansion engines being common, especially in shipping where efficiency was important to reduce the weight of coal carried.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਿਸਟਨ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ.
steam engines remained the dominant source of power until the early 20th century, when advances in the design of electric motors and internal combustion engines gradually resulted in the replacement of reciprocating piston steam engines, with shipping in the 20th-century relying upon the steam turbine.

ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ.
steam locomotives as the development of steam engines progressed through the 18th century, various attempts were made to apply them to road and railway use.

1784 ਵਿਚ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾ, ਵਿਲੀਅਮ ਮਰਡੋਕ ਨੇ ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਭਾਫ ਰੋਡ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਬਣਾਈ.
in 1784, william murdoch, a scottish inventor, built a prototype steam road locomotive.

ਭਾਫ ਰੇਲ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮਾਡਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਬੋਟ ਪਾਇਨੀਅਰ ਜੋਨ ਫਿਚ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਇਦ 1780 ਜਾਂ 1790 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
an early working model of a steam rail locomotive was designed and constructed by steamboat pioneer john fitch in the united states probably during the 1780s or 1790s.

ਉਸਦੀ ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲੇਡ ਪਹੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਰੇਲ ਜਾਂ ਟਰੈਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੀ.
his steam locomotive used interior bladed wheels guided by rails or tracks.

ਪਹਿਲੇ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਰੇਲਵੇ ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਰਿਚਰਡ ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ, 21 ਫਰਵਰੀ 1804 ਨੂੰ, ਟ੍ਰੈਵਥਿਕ ਦੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਭਾਫ਼ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਨੇ ਟ੍ਰੇਮਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਨ-ਯਾਰ-ਡਰੇਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਨ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਆਇਰਨਵਰਕ, ਸਾthyਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਮੇਬਰਟੀਰ ਟਾਇਡਫਿਲ ਤੋਂ ਏਬਰਸੀਨ ਨੇੜੇ.
the first full-scale working railway steam locomotive was built by richard trevithick in the united kingdom and, on 21 february 1804, the world's first railway journey took place as trevithick's unnamed steam locomotive hauled a train along the tramway from the pen-y-darren ironworks, near merthyr tydfil to abercynon in south wales.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾationsਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਜਨ ਦਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
the design incorporated a number of important innovations that included using high-pressure steam which reduced the weight of the engine and increased its efficiency.

ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1804 ਵਿਚ ਨਿcastਕੈਸਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਕੋਲੈਰੀ ਰੇਲਵੇ ਭਾਫ ਦੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ.
trevithick visited the newcastle area later in 1804 and the colliery railways in north-east england became the leading centre for experimentation and development of steam locomotives.

ਟ੍ਰੈਵਿਥਿਕ ਨੇ 1808 ਵਿਚ ਕੈਚ ਮੀ ਹੂ ਕੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਤਿਕੋਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ.
trevithick continued his own experiments using a trio of locomotives, concluding with the catch me who can in 1808.

ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮੈਥਿ mur ਮੁਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਫਲ ਜੁੜਵਾਂ ਸਿਲੰਡਰ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸਲਾਮਾਂਕਾ ਨੂੰ ਐਜ ਰਾਈਲਡ ਰੈਕ ਅਤੇ ਪਿਨੀਅਨ ਮਿਡਲਟਨ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ.
only four years later, the successful twin-cylinder locomotive salamanca by matthew murray was used by the edge railed rack and pinion middleton railway.

1825 ਵਿਚ ਜਾਰਜ ਸਟੀਫਨਸਨ ਨੇ ਸਟਾਕਟਨ ਅਤੇ ਡਾਰਲਿੰਗਟਨ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਲੋਕੋਮਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ.
in 1825 george stephenson built the locomotion for the stockton and darlington railway.

ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਭਾਫ਼ ਰੇਲਵੇ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1829 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਦਿ ਰਾਕੇਟ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰੇਨਹਿਲ ਟਰਾਇਲ ਜਿੱਤੀ.
this was the first public steam railway in the world and then in 1829, he built the rocket which was entered in and won the rainhill trials.

ਲਿਵਰਪੂਲ ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਰੇਲਵੇ 1830 ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ, ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਭਾਫ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the liverpool and manchester railway opened in 1830 making exclusive use of steam power for both passenger and freight trains.

ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੀਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪੂਰਬੀ ਜਰਮਨੀ ਜਿਥੇ ਡੀਆਰ ਕਲਾਸ 52.80 ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ.
steam locomotives continued to be manufactured until the late twentieth century in places such as china and the former east germany where the dr class 52.80 was produced .

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਵੱਡਾ ਵਿਕਾਸ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਫ਼ ਪੱਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀ.
steam turbines the final major evolution of the steam engine design was the use of steam turbines starting in the late part of the 19th century.

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਸੌ ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੀਆਂ ਆਉਟਪੁੱਟਾਂ ਲਈ ਪਿਸਟਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਲਦੇ ਹਿੱਸੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੁੜਣ ਵਾਲੀ ਰਾਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਸਮਾਨ meansੰਗਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਧੇ ਰੋਟਰੀ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
steam turbines are generally more efficient than reciprocating piston type steam engines for outputs above several hundred horsepower , have fewer moving parts, and provide rotary power directly instead of through a connecting rod system or similar means.

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਣਨਯੋਗ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਜਨਰੇਟਰ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਗਤੀ, ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਘੁੰਮਣ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਸਨ.
steam turbines virtually replaced reciprocating engines in electricity generating stations early in the 20th century, where their efficiency, higher speed appropriate to generator service, and smooth rotation were advantages.

ਅੱਜ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਜਲੀ ਬਿਜਲੀ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
today most electric power is provided by steam turbines.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 90% ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ thisਰਜਾ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the united states 90% of the electric power is produced in this way using a variety of heat sources.

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
steam turbines were extensively applied for propulsion of large ships throughout most of the 20th century.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਕਾਸ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਹੁਣ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਇੰਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
present development although the reciprocating steam engine is no longer in widespread commercial use, various companies are exploring or exploiting the potential of the engine as an alternative to internal combustion engines.

ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਏਨਰਜੀਪ੍ਰੋਜੇਕਟ ਏਬੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਫ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the company energiprojekt ab in sweden has made progress in using modern materials for harnessing the power of steam.

ਐਨਰਜੀਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣਾਂ ਤੇ ਲਗਭਗ 27-30% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the efficiency of energiprojekt's steam engine reaches some 27-30% on high-pressure engines.

ਇਹ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਸਟੈਪ, 5-ਸਿਲੰਡਰ ਇੰਜਣ ਹੈ ਕੋਈ ਉੱਚਿਤ ਗਰਮ ਭਾਫ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it is a single-step, 5-cylinder engine no compound with superheated steam and consumes approx.

ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਵਾਟ ਵਾਧੂ 4 ਕਿਲੋ 8.8 lb.
4 kg 8.8 lb of steam per kwh.

ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣ ਭਾਫ਼ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਬੋਇਲਰ ਜਾਂ ਭਾਫ਼ ਜਨਰੇਟਰ, ਅਤੇ "ਮੋਟਰ ਯੂਨਿਟ", ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਭਾਫ ਇੰਜਣ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
components and accessories of steam engines there are two fundamental components of a steam plant the boiler or steam generator, and the "motor unit", referred to itself as a "steam engine".

ਨਿਰਧਾਰਤ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਵੱਖਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਇਲਰ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ.
stationary steam engines in fixed buildings may have the boiler and engine in separate buildings some distance apart.

ਪੋਰਟੇਬਲ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for portable or mobile use, such as steam locomotives, the two are mounted together.

ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਰੀਕੋਪ੍ਰੋਕੇਟਿੰਗ ਇੰਜਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਸਿਲੰਡਰ, ਪਿਸਟਨ, ਕਨੈਕਟਿੰਗ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਸ਼ਤੀਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਰੈਕ ਅਤੇ ਫਲਾਈਵ੍ਹੀਲ, ਅਤੇ ਫੁਟਕਲ ਲਿੰਕਜ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the widely used reciprocating engine typically consisted of a cast iron cylinder, piston, connecting rod and beam or a crank and flywheel, and miscellaneous linkages.

ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਭਾਫ ਨੂੰ ਬਦਲਵੀਂ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
steam was alternately supplied and exhausted by one or more valves.

ਸਪੀਡ ਕੰਟਰੋਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਸੀ, ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਮੈਨੂਅਲ ਵਾਲਵ ਦੁਆਰਾ.
speed control was either automatic, using a governor, or by a manual valve.

ਸਿਲੰਡਰ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਪੋਰਟਾਂ ਸਨ.
the cylinder casting contained steam supply and exhaust ports.

ਕੰਡੈਂਸਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇੰਜਣ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦੇ ਹਨ.
engines equipped with a condenser are a separate type than those that exhaust to the atmosphere.

ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਅਕਸਰ ਪੰਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਬੋਇਲਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਜੈਕਟਰ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਫਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਮੁੜ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਪਰਹੀਟਰਸ ਅਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਭਾਫ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ mechanੰਗਾਂ. ਫਾਇਰਬਾਕਸ ਲਈ ਡਰਾਫਟ ਵਧਾਉਣ ਲਈ.
other components are often present pumps such as an injector to supply water to the boiler during operation, condensers to recirculate the water and recover the latent heat of vaporisation, and superheaters to raise the temperature of the steam above its saturated vapour point, and various mechanisms to increase the draft for fireboxes.

ਜਦੋਂ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਚੇਨ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੋ ਸਟੋਕਿੰਗ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਡ੍ਰਾਇਵ ਇੰਜਣ ਜਾਂ ਮੋਟਰ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਬਿਨ ਬੱਨਕਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when coal is used, a chain or screw stoking mechanism and its drive engine or motor may be included to move the fuel from a supply bin bunker to the firebox.

ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਟੋਕਰ ਹੀਟ ਸਰੋਤ ਦੇਖੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲਣ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗਰਮੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਬੰਦ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੀ supplyੁਕਵੀਂ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਸਾੜਨ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਲਨ ਚੈਂਬਰ, ਫਾਇਰਬਾਕਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
see mechanical stoker heat source the heat required for boiling the water and supplying the steam can be derived from various sources, most commonly from burning combustible materials with an appropriate supply of air in a closed space called variously combustion chamber, firebox .

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਿਐਕਟਰ, ਭੂਮਿਕਲ energyਰਜਾ, ਸੂਰਜੀ energyਰਜਾ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ ਹੈ.
in some cases the heat source is a nuclear reactor, geothermal energy, solar energy or waste heat from an internal combustion engine or industrial process.

ਮਾਡਲ ਜਾਂ ਖਿਡੌਣਾ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਗਰਮੀ ਦਾ ਸੋਮਾ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹੀਟਿੰਗ ਤੱਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the case of model or toy steam engines, the heat source can be an electric heating element.

ਬੌਇਲਰ ਬਾਇਲਰ ਦਬਾਅ ਭਾਂਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
boilers boilers are pressure vessels that contain water to be boiled, and some kind of mechanism for transferring the heat to the water so as to boil it.

ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਆਮ waterੰਗ ਹਨ - ਪਾਣੀ-ਟਿ boਬ ਬੋਇਲਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਗੈਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰੀ ਇਕ ਜਾਂ ਕਈ ਟਿ throughਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਾਇਰ-ਟਿ boਬ ਬੋਇਲਰ ਪਾਣੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਇਕ ਭਾਂਡਾ ਭਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਬਲਨ ਚੈਂਬਰ ਹੈ ਜਾਂ ਭੱਠੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਟਿesਬਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮ ਗੈਸਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ ਫਾਇਰ ਟਿ boਬ ਬਾਇਲਰ ਮੁ typeਲੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਭਾਫ਼ ਖਾਸ ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟਿ boਬ ਬਾਇਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਜਾੜੇ ਹੋਏ ਸਨ. ਪ੍ਰੋਪਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ.
the two most common methods of transferring heat to the water are water-tube boiler water is contained in or run through one or several tubes surrounded by hot gases fire-tube boiler the water partially fills a vessel below or inside which is a combustion chamber or furnace and fire tubes through which the hot gases flow fire tube boilers were the main type used for early high-pressure steam typical steam locomotive practice , but they were to a large extent displaced by more economical water tube boilers in the late 19th century for marine propulsion and large stationary applications.

ਇਕ ਵਾਰ ਭਾਫ਼ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਇਲਰ ਭਾਫ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, 'ਗਿੱਲੇ ਭਾਫ਼' ਨੂੰ 'ਸੁਪਰਹੀਟ ਭਾਫ' ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
once turned to steam, many boilers raise the temperature of the steam further, turning 'wet steam' into 'superheated steam'.

ਸੁਪਰਹੀਟਿੰਗ ਦੀ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਇੰਜਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਫ ਸੰਘਣੇਪਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
this use of superheating avoids the steam condensing within the engine, and allows significantly greater efficiency.

ਮੋਟਰ ਇਕਾਈਆਂ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਵਿਚ, ਇਕ ਪਿਸਟਨ ਜਾਂ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਯੰਤਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੰਤਰ ਵਰਤ ਕੇ ਭਾਫ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ.
motor units in a steam engine, a piston or steam turbine or any other similar device for doing mechanical work takes a supply of steam at high pressure and temperature and gives out a supply of steam at lower pressure and temperature, using as much of the difference in steam energy as possible to do mechanical work.

ਇਹ "ਮੋਟਰ ਇਕਾਈਆਂ" ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ 'ਭਾਫ ਇੰਜਣ' ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these "motor units" are often called 'steam engines' in their own right.

ਉਹ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੈਸ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ.
they will also operate on compressed air or other gas.

ਠੰ sਾ ਸਿੰਕ ਸਾਰੇ ਹੀਟ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ energyਰਜਾ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
cold sink as with all heat engines, the majority of primary energy must be emitted as waste heat at relatively low temperature.

ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਠੰਡਾ ਸਿੰਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ.
the simplest cold sink is to vent the steam to the environment.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਭਾਫ਼ ਚਿਮਨੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚਣ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਇੰਜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this is often used on steam locomotives, as the released steam is vented up the chimney so as to increase the draw on the fire, which greatly increases engine power, but reduces efficiency.

ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੂੜੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੁੱਚੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
sometimes the waste heat is useful itself, and in those cases very high overall efficiency can be obtained.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਸੀਐਚਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਲਾ ਹੀਟਿੰਗ ਲਈ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ.
for example, combined heat and power chp systems use the waste steam for district heating, exceeding 80% combined efficiency.

ਜਿਥੇ ਸੀਐਚਪੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਥੇ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਸਤਹ ਕੰਡੈਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਠੰਡੇ ਸਿੰਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ.
where chp is not used, steam turbines in stationary power plants use surface condensers as a cold sink.

ਕੰਡੈਂਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਠੰ towੇ ਬੁਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਠੰ areਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਠੰ energyੇ removalਰਜਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਫ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the condensers are cooled by water flow from oceans, rivers, lakes, and often by cooling towers which evaporate water to provide cooling energy removal.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੰਘਣੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦਬਾਅ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪੰਪ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਬਾਇਲਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the resulting condensed hot water, is then pumped back up to pressure and sent back to the boiler.

ਸੁੱਕਾ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਰੇਡੀਏਟਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a dry type cooling tower is similar to an automobile radiator and is used in locations where water is costly.

ਕੂੜੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਫ ਦੇ ਗਿੱਲੇ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਹਰ ਕੱ waterਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਫਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ.
waste heat can also be ejected by evaporative wet cooling towers use pass the rejected to external water cycle that evaporates some of flow to the air.

ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਲੱਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
cooling towers often have visible plumes due to the evaporated water condensing into droplets carried up by the warm air.

ਭਾਫ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਜਾਂ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਾਰ "ਠੰingਾ ਕਰਨ" ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ 700 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਕੋਲਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹਰ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3600 ਕਿicਬਿਕ ਮੀਟਰ ਮੇਕ-ਅਪ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਜਾap ਉਪਜਾ cool ਠੰ forਾ ਲਈ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਵਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਠੰledਾ ਹੋਵੇ.
evaporative cooling towers need less water flow than "once-through" cooling by river or lake water a 700 megawatt coal-fired power plant may use about 3600 cubic metres of make-up water every hour for evaporative cooling, but would need about twenty times as much if cooled by river water.

ਭਾਫ਼ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
evaporative water cannot be used for subsequent purposes other than rain somewhere , whereas river water can be re-used.

ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਫ਼ ਦੇ ਪੌਦੇ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਠੰ waterਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਇਲਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in all cases, the steam plant water, which must be kept pure, is kept separate from the cooling water or air, and once the low-pressure steam condenses into water, it is returned to the boiler.

ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੰਪ ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੰਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲ ਸਕਣ.
water pump the rankine cycle and most practical steam engines have a water pump to recycle or top up the boiler water, so that they may be run continuously.

ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬਾਇਲਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਲਟੀ-ਸਟੇਜ ਸੈਂਟਰਿਫਿਗਲ ਪੰਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
utility and industrial boilers commonly use multi-stage centrifugal pumps however, other types are used.

ਲੋਅਰ-ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਬੋਇਲਰ ਫੀਡ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਧਨ ਇਕ ਇੰਜੈਕਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਭਾਫ ਜੈੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
another means of supplying lower-pressure boiler feed water is an injector, which uses a steam jet usually supplied from the boiler.

ਇੰਜੈਕਟਰ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਪਰ ਹੁਣ ਭਾਫ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਫ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼.
injectors became popular in the 1850s but are no longer widely used, except in applications such as steam locomotives.

ਇਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੈ ਜੋ ਭਾਫ਼ ਬਾਇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ 100 ਉਬਾਲ ਕੇ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਤਾਪਮਾਨ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਭਾਫ ਚੱਕਰ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it is the pressurization of the water that circulates through the steam boiler that allows the water to be raised to temperatures well above 100 boiling point of water at one atmospheric pressure, and by that means to increase the efficiency of the steam cycle.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਬੌਇਲਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ mechanੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਗੇਜ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਗਲਾਸ.
monitoring and control for safety reasons, nearly all steam engines are equipped with mechanisms to monitor the boiler, such as a pressure gauge and a sight glass to monitor the water level.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਜਣ, ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ, ਇੱਕ ਗਵਰਨਰ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇੰਜਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
many engines, stationary and mobile, are also fitted with a governor to regulate the speed of the engine without the need for human interference.

ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਯੋਗੀ ਸਾਧਨ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਸੂਚਕ ਹੈ.
the most useful instrument for analyzing the performance of steam engines is the steam engine indicator.

ਮੁ versionsਲੇ ਸੰਸਕਰਣ 1851 ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਸੰਕੇਤਕ ਹਾਈ ਸਪੀਡ ਇੰਜਨ ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਚਾਰਲਸ ਪੋਰਟਰ ਲਈ ਚਾਰਲਸ ਰਿਚਰਡ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1862 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
early versions were in use by 1851, but the most successful indicator was developed for the high speed engine inventor and manufacturer charles porter by charles richard and exhibited at london exhibition in 1862.

ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਸੂਚਕ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿਚ ਦਬਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the steam engine indicator traces on paper the pressure in the cylinder throughout the cycle, which can be used to spot various problems and calculate developed horsepower.

ਇਹ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
it was routinely used by engineers, mechanics and insurance inspectors.

ਇੰਜਣ ਸੰਕੇਤਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣਾਂ ਤੇ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the engine indicator can also be used on internal combustion engines.

ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚਕ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੇਖੋ.
see image of indicator diagram below in types of motor units section .

ਰਾਜਪਾਲ ਸੈਂਟਰਿਫੁਗਲ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਜੇਮਜ਼ ਵਾਟ ਨੇ 1788 ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਥੀ ਬੋਲਟਨ ਨੇ ਇਕ ਆਟਾ ਚੱਕੀ ਦੇ ਸਾਜ਼ੋ ਸਾਮਾਨ 'ਤੇ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਤਾਂ ਇਹ ਬੋਲਟਨ ਅਤੇ ਵਾਟ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ.
governor the centrifugal governor was adopted by james watt for use on a steam engine in 1788 after partner boulton saw one on the equipment of a flour mill boulton & watt were building.

ਰਾਜਪਾਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਡ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
the governor could not actually hold a set speed, because it would assume a new constant speed in response to load changes.

ਰਾਜਪਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਇਲਰ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ.
the governor was able to handle smaller variations such as those caused by fluctuating heat load to the boiler.

ਨਾਲ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਰਫਤਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ cਿੱਲੇ ਪੈਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
also, there was a tendency for oscillation whenever there was a speed change.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਿਰਫ ਇਸ ਰਾਜਪਾਲ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇੰਜਨ ਨਿਰੰਤਰ ਗਤੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ suitableੁਕਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਤੀ ਕਤਾਈ.
as a consequence, engines equipped only with this governor were not suitable for operations requiring constant speed, such as cotton spinning.

ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਕੱਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੋਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਪੀਡ ਨਿਯੰਤਰਣ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
the governor was improved over time and coupled with variable steam cut off, good speed control in response to changes in load was attainable near the end of the 19th century.

ਇੰਜਣ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਸਧਾਰਨ ਇੰਜਣ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਇੰਜਨ, ਜਾਂ "ਸਿੰਗਲ ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਇੰਜਣ" ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਚਾਰਜ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਿਲੰਡਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
engine configuration simple engine in a simple engine, or "single expansion engine" the charge of steam passes through the entire expansion process in an individual cylinder, although a simple engine may have one or more individual cylinders.

ਫਿਰ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕੰਡੈਂਸਰ ਵਿਚ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is then exhausted directly into the atmosphere or into a condenser.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਫ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਇੰਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜੋ ਕਿ ਐਡੀਏਬੈਟਿਕ ਫੈਲਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਫ਼ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
as steam expands in passing through a high-pressure engine, its temperature drops because no heat is being added to the system this is known as adiabatic expansion and results in steam entering the cylinder at high temperature and leaving at lower temperature.

ਇਹ ਹਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਲੰਡਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਯੋਗਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹੈ.
this causes a cycle of heating and cooling of the cylinder with every stroke, which is a source of inefficiency.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕੋ ਸਿਲੰਡਰ ਇੰਜਣ ਦਾ ਸਟ੍ਰੋਕ ਹਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਫ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਕੱ extਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਵਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੰਧ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
as the stroke of a single cylinder engine is increased in an effort to extract more work from the steam with each stroke, a greater amount of cylinder wall is exposed and more heat is lost, resulting in decreased efficiency of a long-stroke engine.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਣ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਿਲੰਡਰ ਨਾਲ energyਰਜਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਕ methodੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਆਰਥਰ ਵੂਲਫ ਦੁਆਰਾ 1804 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1805 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵੂਲਫ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ.
compound engines a method to lessen the magnitude of energy loss to a very long cylinder was invented in 1804 by british engineer arthur woolf, who patented his woolf high-pressure compound engine in 1805.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਨ ਵਿਚ, ਬੋਇਲਰ ਤੋਂ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਐਚਪੀ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਹੇਠਲੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਐਲ ਪੀ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in the compound engine, high-pressure steam from the boiler expands in a high-pressure hp cylinder and then enters one or more subsequent lower-pressure lp cylinders.

ਭਾਫ਼ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੁਣ ਮਲਟੀਪਲ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੱਟ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿਚ ਭਾਫ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਯੂਨਿਟ ਵਾਲੀਅਮ, ਹਰ ਇਕ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the complete expansion of the steam now occurs across multiple cylinders and as less cylinder wall is exposed, per unit volume of steam in each cylinder, less heat is lost by the steam in each.

ਇਹ ਸਿਲੰਡਰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੂਲਿੰਗ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਜਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this reduces the magnitude of cylinder heating and cooling, increasing the efficiency of the engine.

ਮਲਟੀਪਲ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਨਾਲ, ਟਾਰਕ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
by staging the expansion in multiple cylinders, variations of torque can be reduced.

ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੰਡਰ ਤੋਂ ਬਰਾਬਰ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸਿਲੰਡਰ ਵਾਲੀਅਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਫ ਵਧੇਰੇ ਵਾਲੀਅਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ.
to derive equal work from lower-pressure cylinder requires a larger cylinder volume as this steam occupies a greater volume.

ਇਸ ਲਈ, ਬੋਰ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਸਟਰੋਕ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿਲੰਡਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
therefore, the bore, and often the stroke, are increased in low-pressure cylinders, resulting in larger cylinders.

ਦੋਹਰਾ-ਵਿਸਥਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਣਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
double-expansion usually known as compound engines expanded the steam in two stages.

ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੰਡਰ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਇਕ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੰਡਰ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਤਿੰਨ-ਸਿਲੰਡਰ ਦਾ ਲੇਆਉਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਲੰਡਰ ਅਤੇ ਪਿਸਟਨ ਵਿਆਸ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕਸਾਰਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ.
the pairs may be duplicated or the work of the large low-pressure cylinder can be split with one high-pressure cylinder exhausting into one or the other, giving a three-cylinder layout where cylinder and piston diameter are about the same, making the reciprocating masses easier to balance.

ਦੋ-ਸਿਲੰਡਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਜੋਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਿਲੰਡਰ ਇਕਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
two-cylinder compounds can be arranged as cross compounds the cylinders are side by side.

ਟੈਂਡੇਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਿਲੰਡਰ ਅੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਆਮ ਜੁੜਣ ਵਾਲੀ ਡੰਡਾ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਐਂਗਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਸਿਲੰਡਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਕੋਣ' ਤੇ ਇਕ ਵੀ ਵਿਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਆਮ ਕਰੰਕ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ.
tandem compounds the cylinders are end to end, driving a common connecting rod angle compounds the cylinders are arranged in a v usually at a angle and drive a common crank.

ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ-ਸਿਲੰਡਰ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿਸਟਨ ਕ੍ਰੈਂਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕ ਸਿਲੰਡਰ ਸਧਾਰਣ ਨਾਲ.
with two-cylinder compounds used in railway work, the pistons are connected to the cranks as with a two-cylinder simple at out of phase with each other quartered .

ਜਦੋਂ ਦੋਹਰਾ-ਵਿਸਥਾਰ ਸਮੂਹ ਡੁਪਲਿਕੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਚਾਰ-ਸਿਲੰਡਰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵੱਖਰੇ ਪਿਸਟਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੂਹ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when the double-expansion group is duplicated, producing a four-cylinder compound, the individual pistons within the group are usually balanced at , the groups being set at to each other.

ਇਕ ਕੇਸ ਵਿਚ ਵੌਕਲੈਨ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ, ਪਿਸਟਨ ਉਸੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਇਕ ਆਮ ਕਰਾਸਹੈਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਨਕ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਦੋ ਸਿਲੰਡਰ ਇੰਜਣ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in one case the first type of vauclain compound , the pistons worked in the same phase driving a common crosshead and crank, again set at as for a two-cylinder engine.

ਤਿੰਨ-ਸਿਲੰਡਰ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ, ਐਲ ਪੀ ਕ੍ਰੈਂਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਐਚ ਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨੋਂ ਕ੍ਰੈਂਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
with the three-cylinder compound arrangement, the lp cranks were either set at with the hp one at to the other two, or in some cases all three cranks were set at .

ਕੰਪਾਉਂਡਿੰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ, ਸੜਕ ਇੰਜਣਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇੰਜਣਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ 1880 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਸੀ, ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the adoption of compounding was common for industrial units, for road engines and almost universal for marine engines after 1880 it was not universally popular in railway locomotives where it was often perceived as complicated.

ਇਹ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਖਤ ਰੇਲਵੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਲੋਡਿੰਗ ਗੇਜ ਦੁਆਰਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕੰਪੋਡਿੰਗ ਕਦੇ ਵੀ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ 1930 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਸੀ.
this is partly due to the harsh railway operating environment and limited space afforded by the loading gauge particularly in britain, where compounding was never common and not employed after 1930 .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਦੂਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ.
however, although never in the majority, it was popular in many other countries.

ਮਲਟੀਪਲ-ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਇੰਜਣ ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇੰਜਨ ਦਾ ਇਕ ਲਾਜ਼ੀਕਲ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ.
multiple-expansion engines it is a logical extension of the compound engine described above to split the expansion into yet more stages to increase efficiency.

ਨਤੀਜਾ ਬਹੁ-ਵਿਸਥਾਰ ਇੰਜਨ ਹੈ.
the result is the multiple-expansion engine.

ਅਜਿਹੇ ਇੰਜਣ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੀਹਰੀ- ਅਤੇ ਚੌਗੁਣੀ-ਵਿਸਥਾਰ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
such engines use either three or four expansion stages and are known as triple- and quadruple-expansion engines respectively.

ਇਹ ਇੰਜਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧ ਰਹੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these engines use a series of cylinders of progressively increasing diameter.

ਇਹ ਸਿਲੰਡਰ ਕੰਮ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪਸਾਰ ਪੜਾਅ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
these cylinders are designed to divide the work into equal shares for each expansion stage.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਬਲ-ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਇੰਜਨ, ਜੇ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਲਈ ਦੋ ਛੋਟੇ ਸਿਲੰਡਰ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
as with the double-expansion engine, if space is at a premium, then two smaller cylinders may be used for the low-pressure stage.

ਮਲਟੀਪਲ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਲੰਡਰ ਇਨਲਾਈਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੋਰ ਕਈ ਹੋਰ ਬਣਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
multiple-expansion engines typically had the cylinders arranged inline, but various other formations were used.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯਾਰੋ-ਸ਼ਿਲਿਕ-ਟਵੀਡੀ ਬੈਲੇਂਸਿੰਗ "ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟ੍ਰਿਪਲ-ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਇੰਜਣਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in the late 19th century, the yarrow-schlick-tweedy balancing "system" was used on some marine triple-expansion engines.

ਵਾਈਐਸਟੀ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਿਲੰਡਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ, ਇਕ ਇੰਜਣ ਦੇ ਹਰ ਸਿਰੇ ਤੇ.
y-s-t engines divided the low-pressure expansion stages between two cylinders, one at each end of the engine.

ਇਸ ਨਾਲ ਕਰੈਂਕਸ਼ਾਫਟ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਕ ਮੁਲਾਇਮ, ਤੇਜ਼-ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੰਜਣ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਘੱਟ ਕੰਬਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਿਆ.
this allowed the crankshaft to be better balanced, resulting in a smoother, faster-responding engine which ran with less vibration.

ਇਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਿਲੰਡਰ ਟ੍ਰਿਪਲ-ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਯਾਤਰੀ ਲਾਈਨਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲੰਪਿਕ ਕਲਾਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਕੰਬਣੀ ਰਹਿਤ ਟਰਬਾਈਨ ਇੰਜਣ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
this made the four-cylinder triple-expansion engine popular with large passenger liners such as the olympic class , but this was ultimately replaced by the virtually vibration-free turbine engine.

ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਪਲ-ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਇੰਜਨ ਦਾ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the image to the right shows an animation of a triple-expansion engine.

ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਦੁਆਰਾ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the steam travels through the engine from left to right.

ਹਰੇਕ ਸਿਲੰਡਰ ਲਈ ਵਾਲਵ ਦੀ ਛਾਤੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੈ.
the valve chest for each of the cylinders is to the left of the corresponding cylinder.

ਭੂਮੀ ਅਧਾਰਤ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੀਡ ਪਾਣੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
land-based steam engines could exhaust much of their steam, as feed water was usually readily available.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਸਥਾਰ ਇੰਜਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
prior to and during world war i, the expansion engine dominated marine applications, where high vessel speed was not essential.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾvention ਦੀ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਯੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼.
it was, however, superseded by the british invention steam turbine where speed was required, for instance in warships, such as the dreadnought battleships, and ocean liners.

1905 ਦੀ ਐਚਐਮਐਸ ਡਰਾਡਨੋਟ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ-ਨਾਵਲ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇੰਜਨ ਦੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
hms dreadnought of 1905 was the first major warship to replace the proven technology of the reciprocating engine with the then-novel steam turbine.

ਮੋਟਰ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਿਸਟਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਚਾਲਨ ਵਾਲੇ ਪਿਸਟਨ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਫ਼ ਹਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਕਾ counterਂਟਰਫਲੋ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
types of motor units reciprocating piston in most reciprocating piston engines, the steam reverses its direction of flow at each stroke counterflow , entering and exhausting from the cylinder by the same port.

ਸੰਪੂਰਨ ਇੰਜਨ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਕ੍ਰੈਂਕ ਦੀ ਇਕ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਪਿਸਟਨ ਸਟਰੋਕ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਚਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾਖਲਾ, ਵਿਸਥਾਰ, ਨਿਕਾਸ, ਸੰਕੁਚਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the complete engine cycle occupies one rotation of the crank and two piston strokes the cycle also comprises four events admission, expansion, exhaust, compression.

ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲਵ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਇੱਕ ਭਾਫ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਵਾਲਵ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਫ ਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਲਵ ਗੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
these events are controlled by valves often working inside a steam chest adjacent to the cylinder the valves distribute the steam by opening and closing steam ports communicating with the cylinder end s and are driven by valve gear, of which there are many types.

ਸਧਾਰਣ ਵਾਲਵ ਗੇਅਰ ਇੰਜਣ ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ.
the simplest valve gears give events of fixed length during the engine cycle and often make the engine rotate in only one direction.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਉਲਟ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਧੂ ਬਚਤ ਲਈ ਉਪਾਅ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਤੀ ਅਤੇ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ "ਕਟੌਫ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨ" ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਮਿਆਦ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
most however have a reversing mechanism which additionally can provide means for saving steam as speed and momentum are gained by gradually "shortening the cutoff" or rather, shortening the admission event this in turn proportionately lengthens the expansion period.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕੋ ਅਤੇ ਇਕੋ ਵਾਲਵ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਭਾਫ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾਖਲੇ' ਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਕੱਟਆਫ ਐਕਸਜਸਟ ਅਤੇ ਕੰਪਰੈੱਸ ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰੰਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇ ਐਗਜ਼ੌਸਟ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਸੰਖੇਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਕਾਸ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ. ਸਿਲੰਡਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ "ਕਿੱਕ ਬੈਕ" ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
however, as one and the same valve usually controls both steam flows, a short cutoff at admission adversely affects the exhaust and compression periods which should ideally always be kept fairly constant if the exhaust event is too brief, the totality of the exhaust steam cannot evacuate the cylinder, choking it and giving excessive compression "kick back" .

1840 ਅਤੇ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਸਲਾਈਡ ਵਾਲਵ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸਵਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਕਟੌਫ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਵਾਲਵ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੇਟੈਂਟ ਵਾਲਵ ਗੇਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਸੀਮਤ ਕਟੌਫ ਸੀ.
in the 1840s and 50s, there were attempts to overcome this problem by means of various patent valve gears with a separate, variable cutoff expansion valve riding on the back of the main slide valve the latter usually had fixed or limited cutoff.

ਸੰਯੁਕਤ ਸੈੱਟਅਪ ਨੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚਿਤ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੀ.
the combined setup gave a fair approximation of the ideal events, at the expense of increased friction and wear, and the mechanism tended to be complicated.

ਸਧਾਰਣ ਸਮਝੌਤਾ ਹੱਲ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਲਵ ਦੇ ਰਗੜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮਾ ਕਰਕੇ ਗੋਦੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾਖਲੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ, ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਦਾਖਲੇ ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਖੁੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ. ਪਾਸੇ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the usual compromise solution has been to provide lap by lengthening rubbing surfaces of the valve in such a way as to overlap the port on the admission side, with the effect that the exhaust side remains open for a longer period after cut-off on the admission side has occurred.

ਇਸ ਪ੍ਰੇਰਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਸਟੀਫਨਸਨ, ਜੋਇ ਅਤੇ ਵਾਲਸ਼ਚੇਰਟ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this expedient has since been generally considered satisfactory for most purposes and makes possible the use of the simpler stephenson, joy and walschaerts motions.

ਕੋਰਲੀਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਪੌਪੇਟ ਵਾਲਵ ਗਿਅਰਸ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਐਗਜ਼ੌਸਟ ਵਾਲਵ ਸਨ ਜੋ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਕੈਮ ਪ੍ਰੋਫਾਈਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਆਦਰਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਲੀਵਰ ਲੀਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਜ਼ੁਕ includingੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਦੇ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
corliss, and later, poppet valve gears had separate admission and exhaust valves driven by trip mechanisms or cams profiled so as to give ideal events most of these gears never succeeded outside of the stationary marketplace due to various other issues including leakage and more delicate mechanisms.

ਕੰਪਰੈੱਸ ਐਗਜਸਟ ਪੜਾਅ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਲਵ ਦਾ ਐਗਜੌਸਟ ਸਾਈਡ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਕਸਟੋਸਟ ਭਾਫ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
compression before the exhaust phase is quite complete, the exhaust side of the valve closes, shutting a portion of the exhaust steam inside the cylinder.

ਇਹ ਸੰਕੁਚਨ ਪੜਾਅ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਭਾਫ ਦਾ ਗੱਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਿਸਟਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਗਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਝਟਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਭਾਫ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦਾਖਲੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ.
this determines the compression phase where a cushion of steam is formed against which the piston does work whilst its velocity is rapidly decreasing it moreover obviates the pressure and temperature shock, which would otherwise be caused by the sudden admission of the high-pressure steam at the beginning of the following cycle.

ਲੀਡ ਉਪਰੋਕਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੀਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲਨ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਾਖਲਾ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 1830 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਾਲਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਕਿ ਦਾਖਲਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਵੇ ਪੋਰਟਾਂ 'ਤੇ ਭਾਫ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿਲੰਡਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਵਾਲੀਅਮ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਐਕਸਸਟੋਸਟ ਸਟਰੋਕ ਪਿਸਟਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵਾਲੀਅਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ.
lead the above effects are further enhanced by providing lead as was later discovered with the internal combustion engine, it has been found advantageous since the late 1830s to advance the admission phase, giving the valve lead so that admission occurs a little before the end of the exhaust stroke in order to fill the clearance volume comprising the ports and the cylinder ends not part of the piston-swept volume before the steam begins to exert effort on the piston.

ਯੂਨੀਫਲੋ ਜਾਂ ਅਨਫਲੋ ਇੰਜਣ ਯੂਨੀਫਲੋ ਇੰਜਣ ਆਮ ਕਾ counterਂਫਲੋ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਨਿਕਾਸ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਠੰledਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਰਮ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦਾਖਲਾ ਭਾਫ ਆਪਣੀ ਕੁਝ energyਰਜਾ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ ਕੰਮ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚ.
uniflow or unaflow engine uniflow engines attempt to remedy the difficulties arising from the usual counterflow cycle where, during each stroke, the port and the cylinder walls will be cooled by the passing exhaust steam, whilst the hotter incoming admission steam will waste some of its energy in restoring working temperature.

ਯੂਨੀਫਲੋ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਨੁਕਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਹਰ ਇੱਕ ਸਟਰੋਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਸਟਨ ਦੁਆਰਾ byੱਕੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੋਰਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ.
the aim of the uniflow is to remedy this defect and improve efficiency by providing an additional port uncovered by the piston at the end of each stroke making the steam flow only in one direction.

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਸਧਾਰਣ-ਫੈਲਾਅ ਯੂਨੀਫਲੋ ਇੰਜਨ ਵਧੀਆ ਪਾਰਟ-ਲੋਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਧੂ ਲਾਭ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਸਿਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਛੋਟੇ ਇੰਜਣਾਂ ਲਈ ਟਰਬਾਈਨਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
by this means, the simple-expansion uniflow engine gives efficiency equivalent to that of classic compound systems with the added advantage of superior part-load performance, and comparable efficiency to turbines for smaller engines below one thousand horsepower.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਥਰਮਲ ਐਕਸਪੈਨਸ਼ਨ ਗਰੇਡੀਐਂਟ ਯੂਨੀਫਲੋ ਇੰਜਣ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਵਿਵਹਾਰਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ..
however, the thermal expansion gradient uniflow engines produce along the cylinder wall gives practical difficulties..

ਕਵਾਸੀਟਰਬਾਈਨ ਇਕ ਯੂਨੀਫਲੋ ਰੋਟਰੀ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਸੇਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਠੰਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਥਕਾਵਟ.
the quasiturbine is a uniflow rotary steam engine where steam intakes in hot areas, while exhausting in cold areas.

ਟਰਬਾਈਨ ਇੰਜਣ ਇੱਕ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਰੋਟੇਟਰਸ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਡਿਸਕਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵ ਸ਼ੈਫਟ ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਟਾਰਟਰਸ ਸਟੈਟਿਕ ਡਿਸਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਕੇ ਟਰਬਾਈਨ ਕੇਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
turbine engines a steam turbine consists of one or more rotors rotating discs mounted on a drive shaft, alternating with a series of stators static discs fixed to the turbine casing.

ਰੋਟਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਬਲੇਡਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the rotors have a propeller-like arrangement of blades at the outer edge.

ਭਾਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਲੇਡਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰੋਟਰੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
steam acts upon these blades, producing rotary motion.

ਸਟੈਟਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਾਨ, ਪਰ ਪੱਕੀਆਂ, ਬਲੇਡਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਫ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਰੋਟਰ ਪੜਾਅ ਤੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the stator consists of a similar, but fixed, series of blades that serve to redirect the steam flow onto the next rotor stage.

ਭਾਫ਼ ਵਾਲੀ ਟਰਬਾਈਨ ਅਕਸਰ ਇਕ ਸਤਹ ਕੰਡੈਂਸਰ ਵਿਚ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਖਲਾਅ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
a steam turbine often exhausts into a surface condenser that provides a vacuum.

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਵੇਗ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਕੰਮ ਕੱractਣ ਲਈ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਾਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
the stages of a steam turbine are typically arranged to extract the maximum potential work from a specific velocity and pressure of steam, giving rise to a series of variably sized high- and low-pressure stages.

ਟਰਬਾਈਨਸ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਹੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ ਜੇ ਉਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਗਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
turbines are only efficient if they rotate at relatively high speed, therefore they are usually connected to reduction gearing to drive lower speed applications, such as a ship's propeller.

ਵੱਡੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਟਰਬਾਈਨਸ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਮੀ ਦੇ ਗੇਅਰਿੰਗ ਦੇ ਸਿੱਧਾ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
in the vast majority of large electric generating stations, turbines are directly connected to generators with no reduction gearing.

ਆਮ ਰਫਤਾਰ 60 ਹਰਟਜ਼ ਪਾਵਰ ਨਾਲ ਯੂਐਸਏ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਆਰਪੀਐਮ ਵਿੱਚ 3600 ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 3000 ਆਰਪੀਐਮ ਅਤੇ 50 ਹਰਟਜ਼ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ.
typical speeds are 3600 revolutions per minute rpm in the usa with 60 hertz power, and 3000 rpm in europe and other countries with 50 hertz electric power systems.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ applicationsਰਜਾ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਟਰਬਾਈਨਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਧ ਗਤੀ, 1800 ਆਰਪੀਐਮ ਅਤੇ 1500 ਆਰਪੀਐਮ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
in nuclear power applications the turbines typically run at half these speeds, 1800 rpm and 1500 rpm.

ਇੱਕ ਟਰਬਾਈਨ ਰੋਟਰ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਵੇ.
a turbine rotor is also only capable of providing power when rotating in one direction.

ਇਸ ਲਈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਉਲਟ ਪੜਾਅ ਜਾਂ ਗੀਅਰਬਾਕਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਪਰੀਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
therefore, a reversing stage or gearbox is usually required where power is required in the opposite direction.

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਸਿੱਧੀ ਘੁੰਮਦੀ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰੀਕੋਟ ਗਤੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੰਕੇਜ ਵਿਧੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
steam turbines provide direct rotational force and therefore do not require a linkage mechanism to convert reciprocating to rotary motion.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਾਫਟ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਘੁੰਮਣ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
thus, they produce smoother rotational forces on the output shaft.

ਇਹ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੀਕੋਪ੍ਰੋਕੇਟਿੰਗ ਇੰਜਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰਖਵਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਤੇ ਘੱਟ ਪਹਿਨਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this contributes to a lower maintenance requirement and less wear on the machinery they power than a comparable reciprocating engine.

ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਰਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲਗਭਗ 90% ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਆਮ ਜੋੜ ਸਾਈਕਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਈ ਹੈ. ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਲਈ 80% ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ.
the main use for steam turbines is in electricity generation in the 1990s about 90% of the world's electric production was by use of steam turbines however the recent widespread application of large gas turbine units and typical combined cycle power plants has resulted in reduction of this percentage to the 80% regime for steam turbines.

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ, ਟਰਬਾਈਨ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਉੱਚ ਰਫਤਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡ੍ਰਾਇਵਿੰਗ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in electricity production, the high speed of turbine rotation matches well with the speed of modern electric generators, which are typically direct connected to their driving turbines.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ, ਟਰਬਿਨਿਆ 'ਤੇ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਫ ਵਾਲੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਜ਼, ਹਾਲਾਂਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਟਰਬਿਨਿਆ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਮੀ ਦੇ ਗਿਅਰਬਾਕਸ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਪੈਲਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਹਨ, ਵਧੇਰੇ ਕਾਰਗਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਘੱਟ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
in marine service, pioneered on the turbinia , steam turbines with reduction gearing although the turbinia has direct turbines to propellers with no reduction gearbox dominated large ship propulsion throughout the late 20th century, being more efficient and requiring far less maintenance than reciprocating steam engines.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ, ਅਤੇ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਪ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
in recent decades, reciprocating diesel engines, and gas turbines, have almost entirely supplanted steam propulsion for marine applications.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਭਾਫ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਜਨਰੇਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਟਰਬਾਈਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
virtually all nuclear power plants generate electricity by heating water to provide steam that drives a turbine connected to an electrical generator.

ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਸੰਚਾਲਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਪੋਲਸਨ ਲਈ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਰਨੇਟਰ ਸਹਾਇਕ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਟਰਬੋ-ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸਨ ਨਾਲ ਸੈਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਟਰਬੋ ਜਰਨੇਟਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
nuclear-powered ships and submarines either use a steam turbine directly for main propulsion, with generators providing auxiliary power, or else employ turbo-electric transmission, where the steam drives a turbo generator set with propulsion provided by electric motors.

ਸੀਮਿਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਰੇਲਰੋਡ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
a limited number of steam turbine railroad locomotives were manufactured.

ਕੁਝ ਗੈਰ-ਸੰਘਣੀ ਸਿੱਧੀ-ਡਰਾਈਵ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ freੁਆਈ ਭਾੜੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ, ਪਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ.
some non-condensing direct-drive locomotives did meet with some success for long haul freight operations in sweden and for express passenger work in britain, but were not repeated.

ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ.
elsewhere, notably in the u.s.a., more advanced designs with electric transmission were built experimentally, but not reproduced.

ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਫ਼ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਆਵਾਜਾਈ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਲਮਾਰਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਕਲਾਸਿਕ ਰਿਸੀਪ੍ਰੋਸੀਟਿੰਗ ਭਾਫ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱ toਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ.
it was found that steam turbines were not ideally suited to the railroad environment and these locomotives failed to oust the classic reciprocating steam unit in the way that modern diesel and electric traction has done.

scਕਲੇਟਿੰਗ ਸਿਲੰਡਰ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਇਕ cਸਿਲੇਟਿੰਗ ਸਿਲੰਡਰ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਵਿਸਥਾਰ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਲੰਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਭਾਫ਼ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਲਵ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
oscillating cylinder steam engines an oscillating cylinder steam engine is a variant of the simple expansion steam engine which does not require valves to direct steam into and out of the cylinder.

ਵਾਲਵ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ, ਜਾਂ suchਸਿਲੇਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਛੇਕ ਇਕ ਸਥਿਰ ਪੋਰਟ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਪਿਵੋਟ ਮਾ mountਟਿੰਗ ਟਰੂਨਿਅਨ ਵਿਚ ਹੋਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
instead of valves, the entire cylinder rocks, or oscillates, such that one or more holes in the cylinder line up with holes in a fixed port face or in the pivot mounting trunnion .

ਇਹ ਇੰਜਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਕਾਰਨ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪਤਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
these engines are mainly used in toys and models, because of their simplicity, but have also been used in full size working engines, mainly on ships where their compactness is valued.

ਰੋਟਰੀ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਇੱਕ ਪਿਸਟਨ ਰਹਿਤ ਰੋਟਰੀ ਇੰਜਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਨਕਲ ਇੰਜਣ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਰੀਕੋਪ੍ਰੋਸੀਟਿੰਗ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ.
rotary steam engines it is possible to use a mechanism based on a pistonless rotary engine such as the wankel engine in place of the cylinders and valve gear of a conventional reciprocating steam engine.

ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇੰਜਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੇਮਜ਼ ਵਾਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ, ਪਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਮਾਤਰਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਲੇਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿੰਕ ਵੇਖੋ.
many such engines have been designed, from the time of james watt to the present day, but relatively few were actually built and even fewer went into quantity production see link at bottom of article for more details.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਰੋਟੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਭਾਫ-ਤੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੀਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ.
the major problem is the difficulty of sealing the rotors to make them steam-tight in the face of wear and thermal expansion the resulting leakage made them very inefficient.

ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਜਾਂ ਕਟੌਫ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਧਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੈ.
lack of expansive working, or any means of control of the cutoff, is also a serious problem with many such designs.

1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਰੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਰੋਟਰੀ ਇੰਜਣਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
by the 1840s, it was clear that the concept had inherent problems and rotary engines were treated with some derision in the technical press.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੀਨ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਆਮਦ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਇੰਜਣ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਡਾਇਨਾਮੋ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਫਾਇਦੇ, 1880 ਅਤੇ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਲੈ ਗਏ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੀਮਤ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ..
however, the arrival of electricity on the scene, and the obvious advantages of driving a dynamo directly from a high-speed engine, led to something of a revival in interest in the 1880s and 1890s, and a few designs had some limited success..

ਕਵਾਸੀਟਰਬਾਈਨ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦਾ ਯੂਨੀਫਲੋ ਰੋਟਰੀ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਹੈ.
the quasiturbine is a new type of uniflow rotary steam engine.

ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜੋ ਕਿ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਟਾਕਹੋਮ, ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਹੌਟ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਰੋਟਰੀ ਸਟੀਮ ਇੰਜਨ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਬੀਓਚੈਂਪ ਟਾਵਰ ਦਾ ਗੋਲਾਕਾਰ ਇੰਜਣ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹਨ.
of the few designs that were manufactured in quantity, those of the hult brothers rotary steam engine company of stockholm, sweden, and the spherical engine of beauchamp tower are notable.

ਟਾਵਰ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗ੍ਰੇਟ ਈਸਟਰਨ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵਜ਼ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਡਾਇਨਾਮੋਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਡਮਿਰਲਟੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਡਾਇਨਾਮੋਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਲਈ.
tower's engines were used by the great eastern railway to drive lighting dynamos on their locomotives, and by the admiralty for driving dynamos on board the ships of the royal navy.

ਆਖਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ.
they were eventually replaced in these niche applications by steam turbines.

ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਈਓਲੀਪਾਈਲ ਰਾਕੇਟ-ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਨਹੀਂ.
rocket type the aeolipile represents the use of steam by the rocket-reaction principle, although not for direct propulsion.

ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਟ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਕੇਟ ਲਈ ਭਾਫ ਦੀ ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
in more modern times there has been limited use of steam for rocketry particularly for rocket cars.

ਭਾਫ ਰਾਕੇਟ ਉੱਚ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚਿਤ ਨੋਜ਼ਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
steam rocketry works by filling a pressure vessel with hot water at high pressure and opening a valve leading to a suitable nozzle.

ਦਬਾਅ ਵਿਚਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਤੁਰੰਤ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਨੂਜ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the drop in pressure immediately boils some of the water and the steam leaves through a nozzle, creating a propulsive force.

ਸੇਫਟੀ ਭਾਫ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿਚ ਬੋਇਲਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਤ energyਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
safety steam engines possess boilers and other components that are pressure vessels that contain a great deal of potential energy.

ਭਾਫ਼ ਬਚ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਧਮਾਕੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ bleve ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
steam escapes and boiler explosions typically bleves can and have in the past caused great loss of life.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਟੈਸਟਿੰਗ, ਸਿਖਲਾਈ, ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ, ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
while variations in standards may exist in different countries, stringent legal, testing, training, care with manufacture, operation and certification is applied to ensure safety.

ਅਸਫਲ modੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਇਲਰ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਲਬੰਦੀ ਅਤੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਓਵਰਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਗਰਮ ਚਟਾਕ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਦੇ ਫੀਡ ਵਾਟਰ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਕਾਰਨ ਬਾਇਲਰ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ .
failure modes may include over-pressurisation of the boiler insufficient water in the boiler causing overheating and vessel failure buildup of sediment and scale which cause local hot spots, especially in riverboats using dirty feed water pressure vessel failure of the boiler due to inadequate construction or maintenance.

ਪਾਈਪਵਰਕ ਬੌਇਲਰ ਤੋਂ ਭਾਫ ਦਾ ਬਚਣਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਕੇਲਿੰਗ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਅਕਸਰ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ ismsੰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਬਾਇਲਰ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਆਖਰੀ ਅਸਫਲ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
escape of steam from pipework boiler causing scalding steam engines frequently possess two independent mechanisms for ensuring that the pressure in the boiler does not go too high one may be adjusted by the user, the second is typically designed as an ultimate fail-safe.

ਅਜਿਹੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲਵ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੋਇਲਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲੱਗ ਵਾਲਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਲੀਵਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
such safety valves traditionally used a simple lever to restrain a plug valve in the top of a boiler.

ਲੀਵਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰ ਜਾਂ ਬਸੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਲਵ ਨੂੰ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਕਦਾ ਹੈ.
one end of the lever carried a weight or spring that restrained the valve against steam pressure.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਾਲਵ ਇੰਜਨ ਚਾਲਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਵਾਲਵ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਇੰਜਨ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
early valves could be adjusted by engine drivers, leading to many accidents when a driver fastened the valve down to allow greater steam pressure and more power from the engine.

ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਇੱਕ ਬਸੰਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵਾਲਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਤਾਲਾਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਲਕ ਇਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਕ ਮੋਹਰ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ.
the more recent type of safety valve uses an adjustable spring-loaded valve, which is locked such that operators may not tamper with its adjustment unless a seal illegally is broken.

ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ.
this arrangement is considerably safer.

ਲੀਡ ਫੂਜ਼ੀਬਲ ਪਲੱਗਸ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਫਾਇਰਬਾਕਸ ਦੇ ਤਾਜ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
lead fusible plugs may be present in the crown of the boiler's firebox.

ਜੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਇਰਬਾਕਸ ਦੇ ਤਾਜ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੀਡ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਫ਼ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫਿਰ ਹੱਥੀਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਦਬਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
if the water level drops, such that the temperature of the firebox crown increases significantly, the lead melts and the steam escapes, warning the operators, who may then manually suppress the fire.

ਬਾਏਲਰਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਬਚਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
except in the smallest of boilers the steam escape has little effect on dampening the fire.

ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਲੱਗ ਵੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਇਲਰ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the plugs are also too small in area to lower steam pressure significantly, depressurizing the boiler.

ਜੇ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ, ਭਾਫ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਾਲਕ ਦਲ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ.
if they were any larger, the volume of escaping steam would itself endanger the crew.

ਭਾਫ਼ ਚੱਕਰ ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਅੰਡਰਪਾਈਨਿੰਗ ਹੈ.
steam cycle the rankine cycle is the fundamental thermodynamic underpinning of the steam engine.

ਚੱਕਰ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਬਾਲ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੜਾਅ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਫ, ਸੰਘਣੇ ਭਾਫ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸਕ ਗਰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰਲ ਪਾਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the cycle is an arrangement of components as is typically used for simple power production, and utilizes the phase change of water boiling water producing steam, condensing exhaust steam, producing liquid water to provide a practical heat power conversion system.

ਗਰਮੀ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦ ਲੂਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਡੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਕੱ removedਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the heat is supplied externally to a closed loop with some of the heat added being converted to work and the waste heat being removed in a condenser.

ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਫ ਸ਼ਕਤੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the rankine cycle is used in virtually all steam power production applications.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਰੈਂਕਾਈਨ ਭਾਫ ਚੱਕਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਗਭਗ 90% ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸੂਰਜੀ, ਬਾਇਓਮਾਸ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ plantsਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in the 1990s, rankine steam cycles generated about 90% of all electric power used throughout the world, including virtually all solar, biomass, coal and nuclear power plants.

ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਲੀਅਮ ਜੌਨ ਮੈਕਕੌਰਨ ਰੈਂਕਾਈਨ, ਇੱਕ ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪੋਲੀਮੈਥ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is named after william john macquorn rankine, a scottish polymath.

ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਹਾਰਕ ਕਾਰਨੋਟ ਚੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਟੀ ਐਸ ਡਾਇਗਰਾਮ ਕਾਰਨੋਟ ਚੱਕਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ.
the rankine cycle is sometimes referred to as a practical carnot cycle because, when an efficient turbine is used, the ts diagram begins to resemble the carnot cycle.

ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੋਇਲਰ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਕੰਡੈਂਸਰ ਵਿਚ ਅਸਵੀਕਾਰਤਾ ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆਈਸੋਬਾਰਿਕ ਨਿਰੰਤਰ ਦਬਾਅ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਾਰਨੀਟ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਆਈਸੋਥਰਮਲ ਸਥਿਰ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ.
the main difference is that heat addition in the boiler and rejection in the condenser are isobaric constant pressure processes in the rankine cycle and isothermal constant temperature processes in the theoretical carnot cycle.

ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਪੰਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਡੈਂਸਰ ਤੋਂ ਗੈਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਤਰਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in this cycle a pump is used to pressurize the working fluid which is received from the condenser as a liquid not as a gas.

ਚੱਕਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਪੂੰਝਣ ਲਈ transportਰਜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ transportਰਜਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਪਰੈਸਰ ਵਿੱਚ ਗੈਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ .ਰਜਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਰਨੋਟ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ.
pumping the working fluid in liquid form during the cycle requires a small fraction of the energy to transport it compared to the energy needed to compress the working fluid in gaseous form in a compressor as in the carnot cycle .

ਸਿਲੰਡਰ ਵਿਚ ਜਾਂ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੰਘਣੇਪਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭਾਫ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਇਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦਾ ਚੱਕਰ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the cycle of a reciprocating steam engine differs from that of turbines because of condensation and re-evaporation occurring in the cylinder or in the steam inlet passages.

ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰਲ ਇੱਕ ਬੰਦ ਲੂਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ "ਓਪਨ ਲੂਪ" ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਸਿੱਧੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਰੋਤ. ਬਾਇਲਰ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the working fluid in a rankine cycle can operate as a closed loop system, where the working fluid is recycled continuously, or may be an "open loop" system, where the exhaust steam is directly released to the atmosphere, and a separate source of water feeding the boiler is supplied.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗੁਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰਸਾਇਣ, ਬਹੁਤਾਤ, ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੋਣ ਦਾ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
normally water is the fluid of choice due to its favourable properties, such as non-toxic and unreactive chemistry, abundance, low cost, and its thermodynamic properties.

ਪਾਰਾ ਵਾਸ਼ਪੀ ਟਰਬਾਈਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਹੈ.
mercury is the working fluid in the mercury vapor turbine.

ਘੱਟ ਉਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਇੱਕ ਬਾਈਨਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
low boiling hydrocarbons can be used in a binary cycle.

ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਨੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਉਪਯੋਗਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਭਾਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਭਾਫ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਸਲ ਧਾਰਣਾ ਸਨ.
the steam engine contributed much to the development of thermodynamic theory however, the only applications of scientific theory that influenced the steam engine were the original concepts of harnessing the power of steam and atmospheric pressure and knowledge of properties of heat and steam.

ਵਾਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਤੇ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਮਾਪਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇ ਕੰਡੈਂਸਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ.
the experimental measurements made by watt on a model steam engine led to the development of the separate condenser.

ਵਾਟ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲੁਕਵੀਂ ਗਰਮੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਸਲ ਖੋਜੀ ਜੋਸੇਫ ਬਲੈਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ.
watt independently discovered latent heat, which was confirmed by the original discoverer joseph black, who also advised watt on experimental procedures.

ਵਾਟ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਬਲਦੇ ਬਿੰਦੂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ.
watt was also aware of the change in the boiling point of water with pressure.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇੰਜਣ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਨ.
otherwise, the improvements to the engine itself were more mechanical in nature.

ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮਝ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਉੱਚ-ਦਬਾਅ ਅਤੇ -ਪੰਜਾਬਤਾ ਬਾਇਲਰ ਅਤੇ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the thermodynamic concepts of the rankine cycle did give engineers the understanding needed to calculate efficiency which aided the development of modern high-pressure and -temperature boilers and the steam turbine.

ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਇਕ ਇੰਜਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਮਕੈਨੀਕਲ ਕੰਮ ਦੇ outputਰਜਾ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੰਜਣ ਬਲਦੀ ਬਾਲਣ ਦੁਆਰਾ inputਰਜਾ ਇੰਪੁੱਟ ਦੁਆਰਾ ਇੰਜਨ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
efficiency the efficiency of an engine can be calculated by dividing the energy output of mechanical work that the engine produces by the energy input to the engine by the burning fuel.

ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣ ਦੀ energyਰਜਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਪਾਅ ਇਸ ਦਾ "ਫਰਜ਼" ਸੀ.
the historical measure of a steam engine's energy efficiency was its "duty".

ਡਿ dutyਟੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਟ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦਰਸਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਸਦੇ ਇੰਜਣ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਿ newਕੋਮੋਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਕੁਸ਼ਲ ਸਨ.
the concept of duty was first introduced by watt in order to illustrate how much more efficient his engines were over the earlier newcomen designs.

ਡਿutyਟੀ ਇਕ ਬੂਸਲੇ p p ਪੌਂਡ ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ.
duty is the number of foot-pounds of work delivered by burning one bushel 94 pounds of coal.

ਨਿcਕੋਮਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਡਿ dutyਟੀ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ.
the best examples of newcomen designs had a duty of about 7 million, but most were closer to 5 million.

ਵਾਟ ਦੇ ਅਸਲ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਉੱਚ ਡਿ dutyਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ, ਪਰ aਸਤਨ ਲਗਭਗ 17.
watt's original low-pressure designs were able to deliver duty as high as 25 million, but averaged about 17.

ਇਹ cਸਤਨ ਨਿcਕੋਮੈਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਸੁਧਾਰ ਸੀ.
this was a three-fold improvement over the average newcomen design.

ਅਰੰਭਕ ਵਾਟ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਫ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 65 ਮਿਲੀਅਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
early watt engines equipped with high-pressure steam improved this to 65 million.

ਕੋਈ ਵੀ ਗਰਮੀ ਇੰਜਣ ਕਾਰਨੋਟ ਚੱਕਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਅੰਤਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
no heat engine can be more efficient than the carnot cycle, in which heat is moved from a high temperature reservoir to one at a low temperature, and the efficiency depends on the temperature difference.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ, ਭਾਫ਼ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਫ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਂਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
for the greatest efficiency, steam engines should be operated at the highest steam temperature possible superheated steam , and release the waste heat at the lowest temperature possible.

ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the efficiency of a rankine cycle is usually limited by the working fluid.

ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਲਈ ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਚੱਕਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਾਪਮਾਨ ਭਾਫ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ 565 ਸਟੈਨਲੈਸ ਸਟੀਲ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਸੀਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਡੈਂਸਰ ਤਾਪਮਾਨ 30 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
without the pressure reaching supercritical levels for the working fluid, the temperature range the cycle can operate over is quite small in steam turbines, turbine entry temperatures are typically 565 the creep limit of stainless steel and condenser temperatures are around 30 .

ਇਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਈ 42% ਦੀ ਅਸਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ 63% ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਾਰਨੀਟ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this gives a theoretical carnot efficiency of about 63% compared with an actual efficiency of 42% for a modern coal-fired power station.

ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੱਟ ਟਰਬਾਈਨ ਦਾਖਲਾ ਤਾਪਮਾਨ ਇਸੇ ਲਈ ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਅਕਸਰ ਜੋੜ-ਚੱਕਰ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਟਿੰਗ ਚੱਕਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this low turbine entry temperature compared with a gas turbine is why the rankine cycle is often used as a bottoming cycle in combined-cycle gas turbine power stations.

ਰੈਂਕਾਈਨ ਚੱਕਰ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਭਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਪ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਰੈੱਸ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਤਰਲ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
one of the principal advantages the rankine cycle holds over others is that during the compression stage relatively little work is required to drive the pump, the working fluid being in its liquid phase at this point.

ਤਰਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ, ਪੰਪ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ 1% ਤੋਂ 3% ਟਰਬਾਈਨ ਪਾਵਰ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲ ਚੱਕਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
by condensing the fluid, the work required by the pump consumes only 1% to 3% of the turbine power and contributes to a much higher efficiency for a real cycle.

ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the benefit of this is lost somewhat due to the lower heat addition temperature.

ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨਜ਼, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 1500 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ.
gas turbines, for instance, have turbine entry temperatures approaching 1500 .

ਫਿਰ ਵੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਭਾਫ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
nonetheless, the efficiencies of actual large steam cycles and large modern gas turbines are fairly well matched.

ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਭਾਫ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ exhaਣ ਵਾਲੇ ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਯਲਰ 1-10% ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਕੰਡੈਂਸਰ ਅਤੇ ਮਲਟੀਪਲ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਉੱਚ ਭਾਫ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 10-20% ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਦੇ ਥੋੜਾ ਉੱਚਾ.
in practice, a steam engine exhausting the steam to atmosphere will typically have an efficiency including the boiler in the range of 1-10%, but with the addition of a condenser and multiple expansion, and high steam pressure temperature, it may be greatly improved, historically into the regime of 10-20%, and very rarely slightly higher.

ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵੱਡਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲਾ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਦੀ ਗਰਮੀ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਈ ਸੌ ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
a modern large electrical power station producing several hundred megawatts of electrical output with steam reheat, economizer etc.

ਮੱਧ 40% ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਬਹੁਤ ਕੁਸ਼ਲ ਯੂਨਿਟ 50% ਥਰਮਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ.
will achieve efficiency in the mid 40% range, with the most efficient units approaching 50% thermal efficiency.

ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੂੜੇ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੂੜੇਦਾਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਹੇਠਲੇ ਉਬਾਲ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਸੰਤ੍ਰਿਪਤ ਘੱਟ-ਦਬਾਅ ਭਾਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੀਟਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਗਰਮੀ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is also possible to capture the waste heat using cogeneration in which the waste heat is used for heating a lower boiling point working fluid or as a heat source for district heating via saturated low-pressure steam.

ਹਵਾਲਾ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ, ਥਾਮਸ 2007 ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references bibliography crump, thomas 2007 .

ਪਹਿਲੇ ਇੰਜਨ ਤੋਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਤਕ ਭਾਫ਼ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ.
a brief history of the age of steam from the first engine to the boats and railways.

ਹਿਲਜ਼, ਰਿਚਰਡ ਐਲ. 1989.
hills, richard l. 1989 .

ਭਾਫ ਤੋਂ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਭਾਫ ਇੰਜਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
power from steam a history of the stationary steam engine.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge cambridge university press.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0 521 34356 9.
isbn 0 521 34356 9.

ਹੰਟਰ, ਲੂਯਿਸ ਸੀ. 1985.
hunter, louis c. 1985 .

ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਪਾਵਰ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ, ਭਾਗ.
a history of industrial power in the united states, , vol.

2 ਭਾਫ ਪਾਵਰ.
2 steam power.

ਚਾਰਲੋਟੇਸਵਿੱਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਫ ਵਰਜੀਨੀਆ.
charolttesville university press of virginia.

ਮਾਰਸਡੇਨ, ਬੇਨ 2004.
marsden, ben 2004 .

ਵਾਟ ਦੀ ਪਰਫੈਕਟ ਇੰਜਨ ਭਾਫ ਅਤੇ ਕਾ the ਦੀ ਉਮਰ.
watt's perfect engine steam and the age of invention.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
columbia university press.

ਰੌਬਿਨਸਨ, ਏਰਿਕ ਐਚ. "ਅਰੰਭਿਕ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਭਾਫ ਪਾਵਰ" ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਭਾਗ.
robinson, eric h. "the early diffusion of steam power" journal of economic history vol.

34, ਨਹੀਂ.
34, no.

1, ਮਾਰਚ 1974, ਪੀ.ਪੀ.
1, march 1974 , pp.

ਰੋਜ਼, ਜੋਸ਼ੁਆ.
rose, joshua.

ਮਾਡਰਨ ਸਟੀਮ ਇੰਜਣਾਂ 1887, 2003 ਸਟੂਅਰਟ, ਰਾਬਰਟ, ਇੱਕ ਵੇਰਵਾਤਮਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਭਾਫ਼ ਇੰਜਨ ਲੰਡਨ ਜੇ ਨਾਈਟ ਅਤੇ ਐਚ. ਲੇਸੀ, 1824 ਦੁਬਾਰਾ ਛਾਪੋ.
modern steam engines 1887, reprint 2003 stuart, robert, a descriptive history of the steam engine london j. knight and h. lacey, 1824.

ਵੈਨ ਰੀਮਸਡਿਜਕ, ਭਾਫ ਪਾਵਰ 1980 ਦਾ ਜੇਟੀ ਪਿਕਚਰਲ ਇਤਿਹਾਸ.
van riemsdijk, j. t. pictorial history of steam power 1980 .

ਥਰਸਟਨ, ਰਾਬਰਟ ਹੈਨਰੀ 1878 ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ.
further reading thurston, robert henry 1878 .

ਭਾਫ਼-ਇੰਜਣ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ.
a history of the growth of the steam-engine.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੜੀ.
the international scientific series.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਡੀ. ਐਪਲਟਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ.
new york d. appleton and company.

oclc 16507415.
oclc 16507415.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਐਨੀਮੇਟਡ ਇੰਜਨ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਹਾਉਸਟਫਵਰਕ- 2006 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਪੈਡਲ ਸਟੇਮਰ ਅਨਟਰਵਾਲਡਨ ਓਐਲਐਕਸ ਦੇ ਸਵਾਰ 1900 ਭਾਫ ਇੰਜਣ ਦਾ ਵੀਡੀਓ, ਇਕ ਗਲੋਬਲ marketਨਲਾਈਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 45 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ classifiedਨਲਾਈਨ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਹੈ ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਪਨ ਕੰਪਨੀ.
external links animated engines illustrates a variety of engines howstuffworks - "how steam engines work" video of the 1900 steam engine aboard paddle steamer unterwalden olx, founded in 2006, is a global online marketplace, operating in 45 countries, and is the largest online classified ads company in india, brazil, pakistan and poland.

ਫੈਬਰਿਸ ਗਰਿੰਡਾ ਅਤੇ ਏਲੇਕ ਆਕਸੈਨਫੋਰਡ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਕਰੈਗਲਿਸਟ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
fabrice grinda and alec oxenford founded the company as a craigslist alternative for the world outside of the united states.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਨੈਸਪਰਸ, ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਓਐਲਐਕਸ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ 95% ਕੰਪਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
south african media group naspers, acquired a majority of olx in 2010 and 95% of the company in 2014.

ਇਤਿਹਾਸ ਓਐਲਐਕਸ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਫਰਨੀਚਰ, ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ, ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲਾਂ.
history the olx marketplace facilitates buying and selling services and goods such as electronics, furniture, household goods, cars and bikes.

2014 ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 11 ਅਰਬ ਪੇਜ ਵਿ viewsਜ਼, 200 ਮਿਲੀਅਨ ਮਾਸਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਉਪਭੋਗਤਾ, 25 ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਚੀਕਰਨ, ਅਤੇ 8.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸਨ.
olx had 11 billion page views, 200 million monthly active users, 25 million listings, and 8.5 million transactions per month in 2014.

ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੁਗਤਾਨ offlineਫਲਾਈਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਓਐਲਐਕਸ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਹਰੇਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ infrastructureਾਂਚੇ ਦੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
payments between buyer and seller are made offline, so olx does not have to deal with varying payment infrastructure availability in each of its markets.

2006 ਵਿੱਚ, ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਮੁਡੋਓਨਨਸਿਸੋ ਡਾਟ ਕਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਸਾਈਟ ਜੋ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ, ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਈਡਨਗ.ਕਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਚੀਨੀ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਸਾਈਟ ਬਣਾਈ.
in 2006, olx acquired mundoanuncio.com, a classifieds site targeting the hispanic market and in 2007, olx made an investment chinese classifieds site in edeng.cn.

2008 ਵਿੱਚ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਓਐਲਐਕਸ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਡਸਟਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2008, olx's growth in the philippines was attributed to its partnership with friendster.

ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ "ਵੈੱਬ 2.0" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿਡਜਿਟ, ਸੁਧਾਰੀ ਹੋਈ ਖੋਜ, ਅਜੈਕਸ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਪਾਦਕ, ਪਰਸਪਰ ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸੰਸਕਰਣ.
olx invested in "web 2.0" features in 2008, such as social network widgets, improved search, ajax-based editors, interactive maps, and mobile versions.

2009 ਵਿੱਚ, ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕ, ਹਾਇ 5 ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਮੇਂ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਸਨ.
in 2009, olx partnered with hi5, a social network, which at the time had 60 million users.

ਹਾਇ 5 ਨੇ ਓਲੈਕਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਓਐਲਐਕਸ ਯੋਗ ਵੀਡੀਓ, ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, 39 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ 90 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ.
hi5 implemented olx features, such as displaying ads and sharing ads with friends, and olx enabled video, image and mobile features, in 39 languages and 90 countries.

2014 ਵਿੱਚ, ਸੀਈਓ ਅਲੇਕ ਆਕਸੈਨਫੋਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਲੱਬਧ ਮਾਰਕੀਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਇੱਕ "ਮਾਰਟੀਅਨ ਪਹੁੰਚ" ਅਪਣਾਇਆ.
in 2014, ceo alec oxenford said that olx adopted a "martian approach" to international expansion, launching in india, the largest available market, rather than in the united states.

ਨੈਸਪਰਸ ਨੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਪੋਲੈਂਡ, ਹੰਗਰੀ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ, ਰੋਮਾਨੀਆ, ਯੂਕਰੇਨ, ਬੇਲਾਰੂਸ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ classifiedਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਓ.ਐਲ.ਕੇ.ਐਲ.
naspers consolidated its online classified operations in the philippines, thailand, poland, hungary, bulgaria, romania, ukraine, belarus, kazakhstan and indonesia and re-branded them as olx.

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
the company invested heavily in television advertising.

ਆਕਸੈਨਫੋਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਜਾਂ ਐਪਸ ਦੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੇ ਡਰਾਈਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਡੌਟ-ਕੌਮ ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੌਰਾਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ.
oxenford said that adoption of the internet by more than three billion people has made television more effective as a driver of traffic to websites or apps than it was during the early dot-com period, when television advertising didn't work well for websites.

ਆਕਸੈਨਫੋਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ.
oxenford has said that olx acted as a in emerging markets, enabling people to easily monetize their services and possessions.

2014 ਵਿਚ ਓਐਲਐਕਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 54% ਗਲੋਬਲ ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਫਿਰ 240 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਸਿਕ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਆਈਆਂ.
about 54% of olx's global traffic, then 240 million unique monthly visits, came from mobile in 2014.

ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
india the company began to aggressively advertise in india in 2011.

ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦੀ 2013 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ classifiedਨਲਾਈਨ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 60% ਸੀ, ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ 80% ਵਰਤੋਂ.
olx said it had 60% of the online classified market share in india in 2013, with 80% of usage on mobile.

ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ 1.5 ਅਰਬ ਮਾਸਿਕ ਪੇਜ ਵਿਯੂਜ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
olx said 1.5 billion monthly page views were generated from india in 2014.

ਮੋਰਗਨ ਸਟੇਨਲੇ ਨੇ 2013 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਓਲੰਪਿਕ ਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਆਗੂ” ਕਿਹਾ ਹੈ।
morgan stanley called olx the "undisputed leader in india" in a 2013 report.

ਓਐਲਐਕਸ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 'ਵੇਚਣ' ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਣ ਗਿਆ, 'ਓਐਲਐਕਸ ਪੇ ਬੇਕ ਦੇ', 'ਐਲ ਐਕਸ ਕਾਰ ਡੂ' ਅਤੇ 'ਐਲ ਐਕਸ ਇਸ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ.
olx became the vernacular for 'selling' in india, in the form of 'olx pe bech de', ' olx kar do' and 'olx it'.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 90% ਸੂਚੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਘਰ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
about 90% of listings in india came from used mobile and electronics, used home and household goods, and used cars & bikes.

ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ 2015 ਤੱਕ ਪੇਜ ਵਿ viewsਜ਼ ਦੇ 45% ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
used cars account for 45% of page views, as of 2015.

ਆਪਣੀ ਮੁਫਤ ਸੂਚੀਕਰਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਸੂਚੀਕਰਨ ਲਈ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ.
in addition to continuing its free listings, olx said in 2015 it would start to sell priority space for premium listings.

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਗਭਗ 72% ਕਾਰਾਂ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਸਨ।
in 2016, olx said about 72% of all used cars sold monthly in india were from transactions on the site.

ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 100% ਵਧੀ ਹੈ.
the number of used car sales on the site in india grew 100 per cent in 2016 from 2015.

2015 ਵਿੱਚ 470 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ 95,000 ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1 ਅਰਬ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 200,000 ਵਾਹਨ ਸਾਈਟ ਤੇ ਮਹੀਨੇਵਾਰ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
about 200,000 vehicles with a value of 1 billion are sold monthly on the site compared to 95,000 cars worth 470 million in 2015.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਸਾਈਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਸਕਾਈਬਸਟਡ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਓਐਲਐਕਸ ਅਤੇ ਬੋਮਨੇਗੋਸੀਓ.ਕਾੱਮ, 2014 ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ.
brazil olx and bomnegocio.com, owned by sweden's schibsted, combined in 2014 to create the largest classifieds site in brazil.

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ 43 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਜ਼ਿਟਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਮਾਸਿਕ ਪੇਜ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, 2016 ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਟਿਕ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ.
the company began offering programmatic advertising in 2016, accessing 43 million unique visitors and three billion monthly page views in brazil.

ਕੀਨੀਆ ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਉਪਜਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਓਐਲਐਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
kenya in kenya, more than 10,000 farmers used olx to sell their produce and livestock in 2016, especially chicken and cattle, and fresh produce.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੇ ਦਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਰੀ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਫੀਸ ਦਿੱਤੀ.
traditionally in kenya, farmers and buyers paid brokers a fee to assist with sales.

sellingਨਲਾਈਨ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ transportationਣ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the transition to online selling enables farmers to earn more by cutting out brokers and reducing transportation costs.

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇਖੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਪਾਲਤੂਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
the company said it saw the need for the category after it saw farmers listing livestock for sales in its pets category.

ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਓਐਲਐਕਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 2012 ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਸਨ.
nigeria olx, which launched in nigeria in 2012, said it had more than three million sellers and buyers in the country in 2015.

ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਈਜੀਰੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ, ਟ੍ਰੇਡਸਟੇਬਲ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ.
olx purchased its nigerian competitor, tradestable.

ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਫਿਲਪੀਨ ਦੇ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਾਈਟ ਸੁਲਿਤ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਓਐਲਐਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤਾ.
philippines philippine classified ads site sulit rebranded as olx in 2014.

ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਓਏਲਐਕਸ ਅਤੇ ਅਯੋਸ ਡਿਟੋ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਨੇ ਅਯੋਸ ਡਿਟੋ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ 2015 ਤੱਕ ਓਐਲਐਕਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ.
the merger in the philippines between olx and ayos dito redirected ayos dito users to olx as of 2015.

ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਉੱਦਮ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਫਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੈਕਸਸ ਵੈਂਚਰ ਪਾਰਟਨਰ, ਦ ਫਾersਂਡਰਜ਼ ਫੰਡ, ਡੀ ਐਨ ਕੈਪੀਟਲ, ਜਨਰਲ ਕੈਟੇਲਿਸਟ ਪਾਰਟਨਰ, ਅਤੇ ਬੇਸੈਮਰ ਵੈਂਚਰ ਪਾਰਟਨਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
investors the company was funded by u.s. venture capital firms, including nexus venture partners, the founders fund, dn capital, general catalyst partners, and bessemer venture partners.

2010 ਵਿਚ, ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਨੈਸਪਰਸ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ.
in 2010, a majority of the company was acquired by the south african media group naspers, which bought out the existing investors.

ਨਾਸਪਰਾਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਐਲਐਕਸ ਨੇ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ.
prior to the naspers' investment, olx had raised 30 million.

ਹਵਾਲਾ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇੱਕ 2002 ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
references spider-man is a 2002 american superhero film directed by sam raimi.

ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਮਾਰਵਲ ਕਾਮਿਕਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਟੋਬੀ ਮੈਗੁਇਰ ਨਿ stars ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਕੜੀ ਵਰਗੇ ਸੁਪਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪਰਾਧਕ ਲੜਾਈ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ.
based on the marvel comics character of the same name, the film stars tobey maguire as peter parker, a high school student living in new york city, who turns to crimefighting after developing spider-like super powers.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਪੀਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦਿਲਚਸਪੀ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ, ਵਿਲੈਮ ਡੈਫੋ ਨੌਰਮਨ ਓਸਬਰਨ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਿਨ, ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਹੈਰਿਸ ਅਤੇ ਕਲਿਫ ਰੌਬਰਟਸਨ ਨੂੰ ਮਾਸੀ ਮਈ ਅਤੇ ਅੰਕਲ ਬੇਨ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਕੋ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈਰੀ ਓਸੋਬਨ ਨਿਭਾਇਆ.
spider-man also stars kirsten dunst as peter's love interest mary jane watson, willem dafoe as norman osborn green goblin, rosemary harris and cliff robertson as aunt may and uncle ben, and james franco as his best friend harry osborn.

ਤਕਰੀਬਨ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੁਕੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ 1999 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਤੋਪ ਫਿਲਮਾਂ, ਕੈਰੋਲਕੋ ਅਤੇ ਨਿ can ਕੈਨਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਤੇ ਐਮਜੀਐਮ ਤੋਂ ਵਿਕਲਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਸਨ.
after progress on the film stalled for nearly 25 years, it was licensed for a worldwide release by sony pictures entertainment in 1999 after it acquired options from mgm on all previous scripts developed by cannon films, carolco and new cannon.

ਬਹੁ-ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਤੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪਲੇਅ ਜੇਮਜ਼ ਕੈਮਰਨ, ਟੇਡ ਨਿ newsਜ਼ੋਮ, ਜੌਨ ਬ੍ਰੈਂਕਟੋ, ਬਾਰਨੀ ਕੋਹੇਨ ਅਤੇ "ਜੋਸੇਫ ਗੋਲਡਮੈਨ" ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੋਨੀ ਨੇ ਡੇਵਿਡ ਕੋਇੱਪ ਨੂੰ ਕੰਮਿੰਗ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕੈਮਰਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੋਪ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਬਿਲਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕਲੌਤਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਮਿਲਿਆ.
exercising its option on just two elements from the multi-script acquisition a different screenplay was written by james cameron, ted newsom, john brancato, barney cohen and "joseph goldman" , sony hired david koepp to create a working screenplay credited as cameron's , and koepp received sole credit in final billing.

ਸੰਨ 2000 ਵਿਚ ਰਾਈਮੀ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰੋਲੈਂਡ ਇਮਰਿਚ, ਐਂਗ ਲੀ, ਕ੍ਰਿਸ ਕੋਲੰਬਸ, ਜਾਨ ਡੀ ਬੋਂਟ, ਐਮ ਨਾਈਟ ਸ਼ਿਆਮਲਨ, ਟੋਨੀ ਸਕਾਟ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਫਿੰਚਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
directors roland emmerich, ang lee, chris columbus, jan de bont, m. night shyamalan, tony scott and david fincher were considered to direct the project before raimi was hired as director in 2000.

ਕੋਪ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਸਕਾਟ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ ਨੇ ਪ੍ਰਪ੍ਰੌਡਕਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਐਲਵਿਨ ਸਾਰਜੈਂਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਡਾਇਲਾਗ ਪੋਲਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the koepp script was rewritten by scott rosenberg during preproduction and received a dialogue polish from alvin sargent during production.

ਫਿਲਮਾਂਕਣ 8 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 30 ਜੂਨ 2001 ਤੱਕ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
filming took place in los angeles, and new york city from january 8 to june 30, 2001.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2002 ਨੂੰ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 3 ਮਈ, 2002 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਆਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ.
spider-man premiered in the philippines on april 30, 2002, and had its general release in the united states on may 3, 2002.

ਇਹ ਇਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ.
it became a critical and financial success.

ਇਸਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਇਕ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਘਾਟਨੀ ਹਫਤਾਵਾਰ ਕੁੱਲ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਸੀ.
for its time, it was the only film to reach 100 million in its first weekend, had the largest opening weekend gross of all time, and was the most successful film based on a comic book.

ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ 821.7 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ 2002 ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਅਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੱਤਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ 56 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ.
with 821.7 million worldwide, it was 2002's third-highest-grossing film and is the 56th-highest-grossing film of all time seventh at the time of release .

ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਸਾoundਂਡ ਮਿਕਸਿੰਗ ਲਈ 75 ਵੇਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the film was nominated at the 75th academy awards ceremony for best visual effects and best sound mixing.

ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਵਲ ਨੇ ਦੋ ਸੀਕੁਅਲ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2 2004 ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 3 ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
due to the success of the film, columbia pictures and marvel released two sequels, spider-man 2 in 2004, and spider-man 3 in 2007.

ਪਲਾਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ.
plot high-school senior peter parker is a school outcast and bully victim.

ਸਕੂਲ ਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਹੈਰੀ ਓਸੋਬਰਨ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੁਚੀ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਾਟਸਨ ਨਾਲ ਇਕ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
on a school field trip, he visits a genetics laboratory with his friend harry osborn and unwitting love interest mary jane watson.

ਉਥੇ, ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ "ਸੁਪਰ ਮੱਕੜੀ" ਨੇ ਡੰਗਿਆ ਹੈ.
there, peter is bitten by a genetically engineered "super spider."

ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ.
shortly after arriving home, he becomes ill and falls unconscious.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹੈਰੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਨ, ਆਸਕਰਪ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੌਜੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
meanwhile, harry's father, scientist norman osborn, owner of oscorp, is attempting to secure an important military weapons contract.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਥਿਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ-ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he experiments on himself with an unstable performance-enhancing chemical.

ਰਸਾਇਣਿਕ ਸਮਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
after absorbing the chemical, he goes insane, kills his assistant, and destroys the laboratory.

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਇਕ ਹੋਰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
the next morning, peter discovers that he is no longer near-sighted, and his body has metamorphosized into a more muscular physique.

ਸਕੂਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗੁੱਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲੈਸ਼ ਥੌਮਸਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
at school, he finds that his body can produce webs from the wrists, and his quickened reflexes enable him to avoid injury during a confrontation with flash thompson.

ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਬੇਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ “ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,” ਪੀਟਰ ਨੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ.
brushing off his uncle ben's advice that "with great power comes great responsibility," peter considers impressing mary jane with a car.

ਉਹ ਭੂਮੀਗਤ ਕੁਸ਼ਤੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
he enters an underground wrestling tournament and wins his first match, but the promoter cheats him out of his prize money.

ਜਦੋਂ ਚੋਰ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਦੇ ਦਫਤਰ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੀਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਬਚਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
when a thief suddenly raids the promoter's office, peter allows him to escape in revenge.

ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬੇਨ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ।
moments later, he discovers that ben has been carjacked and shot, dying in peter's arms.

ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਪਾਉ, ਪੀਟਰ ਕੋਨੇ, ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜੈਕਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਝਿਜਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੋਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦਿੱਤਾ.
overcome with anger and vengeance, peter corners, subdues and tries to kill the carjacker, but hesitates when he sees it is the thief that he let escape.

ਚੋਰ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਲਈ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the thief attempts to flee, but trips and falls out a window to his death instead.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਆਸਕਰਪ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਕੁਐਸਟ ਏਰੋਸਪੇਸ ਵਿਚ ਨੌਰਮਨ ਨੇ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਲੋਕਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
meanwhile at oscorp's chief competitor quest aerospace during a weapon's test norman kills several scientists and the military's general slocum.

ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੀਟਰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਬਲੀਅਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ, ਇਕ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
upon graduating, peter begins using his abilities to fight crime, donning a costume and the persona of spider-man.

ਜੇ. ਜੋਨਾਹ ਜੇਮਸਨ, ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ, ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੁਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ.
j. jonah jameson, a newspaper chief editor, hires peter as a freelance photographer, since he is the only person providing clear images of spider-man, but writes stories that implicate spider-man in the crimes that he was actually stopping.

ਨੌਰਮਨ, scਸਕਰਪ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਵੇਚਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਏਕਤਾ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੀਟਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਖਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੌਰਮਨ ਅਜੇ ਵੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
norman, upon learning oscorp's board members plan to sell the company, attacks them at the world unity fair though peter intervenes as spider-man, norman still kills the board members.

ਜੇਮਸਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹੱਸਮਈ ਕਾਤਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ.
jameson quickly dubs the mysterious killer the green goblin.

ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the goblin offers spider-man a place at his side, but gives him time to think about it.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਗਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ.
meanwhile, after meeting peter again, mary jane is followed by four men down an alley.

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਉਸ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they corner her and attempt to mug her, but spider-man comes to her rescue.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਫਿਰ ਗੌਬਲਿਨ ਵਿਚ ਭੱਜੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
afterwards, spider-man runs into the goblin again, and refuses his offer.

ਉਹ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਜ਼ਖਮੀ ਹੈ.
they fight, and spider-man is wounded.

ਥੈਂਕਸਗਿਵਿੰਗ ਡਿਨਰ ਦੌਰਾਨ ਨੌਰਮਨ ਪੀਟਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਹੈ.
during thanksgiving dinner, norman sees the wound on peter and realizes he is spider-man.

ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੇ ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਬਚਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ.
shortly afterwards, mary jane admits to peter she is infatuated with spider-man, who has rescued her twice now, and asks peter whether spider-man ever asked about her.

ਹੈਰੀ, ਜੋ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ.
harry, who loves mary jane, arrives and interprets that she has feelings for peter.

ਹਾਰਿਆ, ਹੈਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੋਗ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੀਟਰ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
defeated, harry laments to his father that peter loves mary jane, unintentionally revealing spider-man's weakness.

ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਨੇ ਆਂਟੀ ਮਈ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਈਨਸਬਰੋ ਬ੍ਰਿਜ ਦੇ ਕੋਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਆਈਲੈਂਡ ਟ੍ਰਾਮ ਕਾਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ.
the goblin attacks aunt may and later kidnaps and holds mary jane and a roosevelt island tram car full of children hostage alongside the queensboro bridge, challenging spider-man to another confrontation.

ਉਹ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
he forces spider-man to choose whom to save, and drops mary and the children.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਅਤੇ ਟਰਾਮ ਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਥਰਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਕ-ਮੈਨ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
spider-man manages to save both mary jane and the tram car, while the goblin is pelted and heckled by civilians who have sided with spider-man.

ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਇਕ ਤਿਆਗੀ ਇਮਾਰਤ ਵੱਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਲੰਮੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the goblin then redirects the fight into an abandoned building where they engage in a lengthy and brutal battle.

ਜਦੋਂ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਗੋਬਲਿਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੌਰਮਨ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ.
when spider-man manages to overpower the goblin, norman reveals himself to halt the fight.

ਉਹ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਗਲਾਈਡਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he begs for forgiveness, but at the same time programs his glider to impale his foe from behind.

ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਚੱਕਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਲਾਈਡਰ ਨੌਰਮਨ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ.
sensing the danger, spider-man instinctively dodges, and the glider impales norman.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੌਰਮਨ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਹੈਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
as he dies, norman asks spider-man not to tell harry of the green goblin's identity.

ਹੈਰੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਗਲਤ believesੰਗ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ.
harry arrives to find spider-man standing over his father's body and incorrectly believes him to have murdered his father.

ਨੌਰਮਨ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ, ਹੈਰੀ ਨੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵੱਲ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ, ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਟਰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
at norman's funeral, harry swears vengeance toward spider-man, and asserts that peter is all the family he has left.

ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੇ ਪਤਰਸ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
mary jane confesses to peter that she loves him.

ਪੀਟਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
peter, however, feels that he must protect her from the unwanted attentions of spider-man's enemies.

ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਚੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਦੋਸਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
he hides his true feelings, and informs mary jane that they can only be friends.

ਟੋਬੀ ਮੈਗੁਇਰ ਨੂੰ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਰਬਪਤੀ, ਓਸਕਾਰਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕਰੋ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਥਿਰ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
cast tobey maguire as peter parker green goblin scientist, engineer, billionaire, founder and owner of oscorp who tests an unstable strength enhancer on himself and becomes the insane and powerful green goblin.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਹੈਰੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੀਟਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਸਮਝਦਾ ਹੈ.
unaware of spider-man's true identity, he also sees himself as a father figure for peter, ignoring his own son, harry.

ਨਿਕੋਲਸ ਕੇਜ, ਜੌਨ ਮਾਲਕੋਵਿਚ ਅਤੇ ਜੌਹਨ ਟ੍ਰਾਵੋਲਟਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੰਬਰ 2000 ਵਿਚ ਡੈਫੋ ਨੂੰ ਓਸੋਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
dafoe was cast as osborn in november 2000, after nicolas cage, john malkovich, and john travolta turned down the role.

ਡੈਫੋ ਨੇ ਬੇਅਰਾਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਸਟੰਟਮੈਨ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ.
dafoe insisted on wearing the uncomfortable costume as he felt that a stuntman would not convey the character's necessary body language.

580-ਟੁਕੜੇ ਦੇ ਸੂਟ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਲੱਗਿਆ.
the 580-piece suit took half an hour to put on.

ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਰੂਸ ਕੈਂਪਬੈਲ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਰਿੰਗ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਕੈਮੋਟ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਟਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
bruce campbell, a long-time colleague of director sam raimi, has a cameo as the announcer at the wrestling ring peter takes part in.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜੈਫਰੀ ਹੈਂਡਰਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 4 ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਟੋਰੀ ਬੋਰਡਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਹੜੇ ਖਲਨਾਇਕ ਆਉਣਗੇ.
years later, jeffrey henderson who worked on the storyboards for the cancelled spider-man 4 movie, released information regarding which villains would appear within the movie.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰੂਸ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਕੁਆਂਟਿਨ ਬੇਕ ਰੂਹ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਮੈਸੀ ਗ੍ਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
one of those included bruce campbell's character's progression into quentin beck soul singer macy gray appears as herself.

ਫਿਲਮ 'ਚ ਇਕ ਸਟੰਟ ਪਰਫਾਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ' ਚ ਐਕਟਰ ਜੌਨੀ ਟ੍ਰਾਈ ਨਗਯਿਨ ਹੈ।
one of the stunt performers in the film is actor johnny tri nguyen.

ਰਾਬਰਟ ਕਰਮਨ, ਅਸ਼ਲੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਟਗਬੋਟ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
robert kerman, best known for his performances in pornographic and exploitation films, has a bit part as a tugboat captain.

ਇਹ ਵੀ ਹੱਗ ਜੈਕਮੈਨ ਲਈ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਵੋਲਵਰਾਈਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, 2000 ਦੇ ਐਕਸ-ਮੈਨ ਤੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰਦਿਆਂ, ਪਰ ਸੋਨੀ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫੌਕਸ ਵਿਚਲੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ.
it was also intended for hugh jackman to make an appearance in the film as wolverine, reprising the role from 2000's x-men, but a dispute between sony and 20th century fox over the characters' film rights prevented it from happening.

ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਕਾਸ ਅਪ੍ਰੈਲ 1999 ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮੈਟਰੋ-ਗੋਲਡਵਿਨ-ਮੇਅਰ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ "ਕੈਮਰਨ ਸਮੱਗਰੀ" ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁ-ਲੇਖਕ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. -ਫਾਈਵ ਪੇਜ "ਸਕ੍ਰਿਪਟਮੈਂਟ" ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸਿਰਫ ਜੇਮਜ਼ ਕੈਮਰਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
production development in april 1999, although sony pictures optioned from metro-goldwyn-mayer all preceding script versions of a spider-man film, it only exercised the options on "the cameron material," which contractually included a multi-author screenplay and a forty-five page "scriptment" credited only to james cameron.

ਸਟੂਡੀਓ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਦ ਕੈਮਰਨ ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਗੇ।
the studio announced they were not hiring cameron himself to direct the film nor would they be using his script.

ਸਟੂਡੀਓ ਨੇ ਰੋਲੈਂਡ ਐਮਮਰਿਚ, ਟੋਨੀ ਸਕਾਟ, ਕ੍ਰਿਸ ਕੋਲੰਬਸ, ਐਂਗ ਲੀ, ਡੇਵਿਡ ਫਿੰਚਰ, ਜਾਨ ਡੀ ਬੋਂਟ ਅਤੇ ਐਮ. ਨਾਈਟ ਸ਼ਿਆਮਲਾਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣਾਇਆ.
the studio lined up roland emmerich, tony scott, chris columbus, ang lee, david fincher, jan de bont and m. night shyamalan as potential directors.

ਫਿੰਚਰ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਦਿ ਨਾਈਟ ਗਵੇਨ ਸਟੇਸੀ ਡਾਈਡ ਸਟੋਰੀਲਾਈਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਦੱਸਦਿਆਂ, ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸਟੂਡੀਓ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ.
fincher did not want to depict the origin story, pitching the film as being based on the night gwen stacy died storyline, but the studio disagreed.

ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 2000 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ 2001 ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਡਾਇਰੈਕਟ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
sam raimi was attached to direct in january 2000, for a summer 2001 release.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਾਸੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
he had been a fan of the comic book during his youth, and his passion for spider-man earned him the job.

ਕੈਮਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਡੇਵਿਡ ਕੋੱਪ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਰਾਫਟ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਕਸਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦ.
cameron's work became the basis of david koepp's first draft screenplay, often word for word.

ਕੈਮਰੂਨ ਦੇ ਮਾਰਵਲ ਦੇ ਖਲਨਾਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਅਤੇ ਸੈਂਡਮੈਨ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹੇ.
cameron's versions of the marvel villains electro and sandman remained the antagonists.

ਕੋਏਪ ਦੇ ਮੁੜ ਲਿਖਤ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।
koepp's rewrite substituted the green goblin as the main antagonist and added doctor octopus as the secondary antagonist.

ਰਾਇਮੀ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ ਅਤੇ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰਨ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰੋਗੇਟ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਥੀਮ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
raimi felt the green goblin and the surrogate father-son theme between norman osborn and peter parker would be more interesting, thus, he dropped out doctor octopus from the film.

ਜੂਨ ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਕੋਪ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਕਾਟ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ.
in june, columbia hired scott rosenberg to rewrite koepp's material.

ਸਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਥਿਰ ਰਹਿਣਾ ਕੈਮਰਨ "ਸਕ੍ਰਿਪਟਮੈਂਟ" ਦਾ "ਜੈਵਿਕ ਵੈਬਸ਼ੂਟਰ" ਵਿਚਾਰ ਸੀ.
remaining a constant in all the rewrites was the "organic webshooter" idea from the cameron "scriptment".

ਰਾਇਮੀ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪਤਰਸ ਨੇ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵੈਬਸ਼ੂਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾ have ਕੱ .ਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੁਅੱਤਲੀ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ.
raimi felt he would stretch the audience's suspension of disbelief too far to have peter invent mechanical webshooters.

ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਓਕਟੋਪਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਐਕਸ਼ਨ ਸੀਨ ਬਣਾਏ.
rosenberg removed doctor octopus and created several new action sequences.

ਰਾਇਮੀ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੀਜੀ ਮੂਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ.
raimi felt adding a third origin story would make the film too complex.

ਅੰਤਿਮ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਗਏ ਸੀਕੁਅੰਸ ਵਿਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਫਰਗਾਸ, ਗੋਬ੍ਲਿਨ ਤੋਂ ਵ੍ਹੀਲਚੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਸਕਰਪ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਰੇਲਗੱਡੀ 'ਤੇ ਬੰਧਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
sequences removed from the final film had spider-man protecting fargas, the wheelchair-using oscorp executive from the goblin, and spider-man defusing a hostage situation on a train.

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੌਰਾ ਜ਼ਿਸਕਿਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀਟਰ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਚਿਤਰਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਐਲਵਿਨ ਸਾਰਜੈਂਟ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਿਆ.
as production neared, producer laura ziskin hired her husband, award-winning writer alvin sargent, to polish the dialogue, primarily between peter and mary jane.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਅੰਤਮ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ" ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ, ਸਾਰਜੈਂਟ ਅਤੇ ਜੇਮਜ਼ ਕੈਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਵਜੋਂ ਚਾਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚੌਥੇ, ਡੇਵਿਡ ਕੋਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
columbia gave the writers guild of america a list of four writers as contributors to the final "spider-man" script rosenberg, sargent and james cameron, all three of whom voluntarily relinquished credit to the fourth, david koepp.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਕਾਸਟ ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂਕਣ, ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਅਗਲੇ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਸਾ soundਂਡ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸੀ.
filming with spider-man cast, filming was set to begin the following november in new york city and on sony soundstages.

ਇਹ ਫਿਲਮ ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਫਿਲਮ 3 ਮਈ, 2002 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 8 ਜਨਵਰੀ, 2001 ਨੂੰ ਕੈਲਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਕੁਲਵਰ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
the film was set for release a year later, but when the film was postponed to be released on may 3, 2002, filming officially began on january 8, 2001 in culver city, california.

11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਝ ਕ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਫਿਲਮਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਟਵਿਨ ਟਾਵਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
after the terrorist attacks on september 11, 2001, certain sequences were re-filmed, and images of the twin towers were digitally erased from the film.

ਸੋਨੀ ਦੇ ਪੜਾਅ 29 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਤਰਸ ਦੇ ਵਣ ਹਿਲਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਟੇਜ 27 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਥੇ ਪੀਟਰ ਬੋਨੇਸੋ ਮੈਕਗ੍ਰਾ ਰੈਂਡੀ ਸੈਵੇਜ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
sony's stage 29 was used for peter's forest hills home, and stage 27 was used for the wrestling sequence where peter takes on bonesaw mcgraw randy savage .

ਸਟੇਜ 27 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਏਅਰ ਸੀਕੁਇੰਸ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਥੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਗੌਬਲਿਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੜਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਬਾਲਕੋਨੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਮੰਜ਼ਲਾ ਸੈੱਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
stage 27 was also used for the complex times square sequence where spider-man and the goblin battle for the first time, where a three-story set with a breakaway balcony piece was built.

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਡਾਉਨਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀਨ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ.
the scene also required shooting in downey, california.

6 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਚਾਲੀ-ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਉਸਾਰੀ ਕਿਰਤੀ ਟਿਮ ਹੋਲਕੌਬ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਫੋਰਕਲਿਫਟ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਰੇਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਉਸਾਰੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੀ.
on march 6, forty-five-year-old construction worker tim holcombe was killed when a forklift modified as a construction crane crashed into a construction basket that he was in.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕੇਸ ਕਾਰਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਕੂਪੇਸ਼ਨਲ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਨੇ ਸੋਨੀ ਨੂੰ 58,805 ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ।
the following court case led to the california division of occupational safety and health to fine sony 58,805.

ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਚ, ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਲਈ ਨੈਚੁਰਲ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪੀਟਰ ਨੂੰ ਡੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ, ਪੈਸੀਫਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸਿਟੀ ਡੇਲੀ ਬੁਗਲ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨੌਰਮਨ ਓਸੋਬਰ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਗ੍ਰੇਸਟੋਨ ਮੈਨੇਸ਼ਨ.
in los angeles, locations included the natural history museum for the columbia university lab where peter is bitten and receives his powers , the pacific electricity building the daily bugle offices and greystone mansion for the interiors of norman osborn's home .

ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ 4 ਕਪੜੇ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ 25,000 ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ.
in april, 4 of the spider-man costumes were stolen, and sony put up a 25,000 reward for their return.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਬਕਾ ਫਿਲਮ ਸਟੂਡੀਓ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
they were recovered after 18 months and a former movie studio security guard and an accomplice were arrested.

ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਈਨਸਬਰੋ ਬ੍ਰਿਜ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲੋ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਰੌਕਫੈਲਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਇਕ ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਬਾਗ.
production moved to new york city for two weeks, taking in locations such as the queensboro bridge, the exteriors of columbia university's low memorial library and the new york public library, and a rooftop garden in the rockefeller center.

ਚਾਲਕ ਦਲ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜੂਨ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋਈ.
the crew returned to los angeles where production and filming ended in june.

ਫਲੈਟੀਰੋਨ ਬਿਲਡਿੰਗ ਡੇਲੀ ਬੁਗਲ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the flatiron building was used for the daily bugle.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਾਮਿਕਸ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਿਹਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਜੇਮਜ਼ ਅਚੇਸਨ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰੱਖਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਬਣ ਗਿਆ.
design although it wound up being faithful to the comics, many designs were made for spider-man's costumes one concept costume designer james acheson became fond of the idea of having a red emblem over a black costume.

ਇਕ ਹੋਰ, ਜਿਹੜਾ ਆਖਰਕਾਰ ਅੰਤਮ ਉਤਪਾਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਚ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਲੋਗੋ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਾਲ ਸੱਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
another, which would eventually lead to the final product, featured an enlarged logo on the chest and red stripes going down the sides of the legs.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਗੁਇਰ ਨੂੰ ਸਕਿਨਟਾਈਗਟ ਸੂਟ ਲਈ ਫਿਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੂਟ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਦਾਰਥ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ coveredੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
to create spider-man's costume, maguire was fitted for the skintight suit, being covered with layers of substance to create the suit's shape.

ਇਹ ਇਕੋ ਟੁਕੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਾਸਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
it was designed as a single piece, except for the mask.

ਵੇਬਿੰਗ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ, ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ.
the webbing, which accented the costume, was cut by computer.

ਮਖੌਟਾ ਅੱਖ ਦਾ ਪਰਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the mask eye lenses were designed to have a mirror look.

ਇਫੈਕਟਸ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਜੋਹਨ ਡਿਕਸਟਰਾ ਨੂੰ ਮਈ 2000 ਵਿਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
effects visual effects supervisor john dykstra was hired to produce the film's visual effects in may 2000.

ਉਸਨੇ ਰਾਇਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੰਟ ਕੰਪਿ generatedਟਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦੇ.
he convinced raimi to make many of the stunts computer generated, as they would have been physically impossible.

ਰਾਇਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ.
raimi had used more traditional special effects in his previous films and learned a lot about using computers during production.

ਰਾਇਮੀ ਨੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਲੇ."
raimi worked hard to plan all the sequences of spider-man swinging from buildings, which he described as, "ballet in the sky."

ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬਜਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਿਆ.
the complexity of such sequences meant the budget rose from an initially planned 70 million to around 100 million.

ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੰਗ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਟ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਟਾਂ ਲਈ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਿਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨੀ ਪਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨ ਗਬ੍ਲਿਨ ਨੂੰ ਬਲੂਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ .
shots were made more complicated because of the main characters' individual color schemes, so spider-man and the green goblin had to be shot separately for effects shots spider-man was shot in front of a greenscreen, while the green goblin was shot against bluescreen.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਤੋਂ ਮਿਟਿਆ ਹੁੰਦਾ.
shooting them together would have resulted in one character being erased from a shot.

ਡਿਕਸਟਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਤਰ ਨੂੰ kedਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਗੁਣ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ.
dykstra said the biggest difficulty of creating spider-man was that as the character was masked, it immediately lost a lot of characterization.

ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋਵੇ.
without the context of eyes or mouth, a lot of body language had to be put in so that there would be emotional content.

ਰਾਇਮੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, "ਉਹ ਤਬਦੀਲੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਜਵਾਨਤਾ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ."
raimi wanted to convey the essence of spider-man as being, "the transition that occurs between him being a young man going through puberty and being a superhero."

ਡਿਕਸਟਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਐਨੀਮੇਟਰਸ ਚਾਲਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੇ ਸੂਖਮ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।
dykstra said his crew of animators had never reached such a level of sophistication to give subtle hints of still making spider-man feel like a human being.

ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਟੂਡੀਓ ਐਗਜ਼ੀਕਿtivesਟਿਵ ਨੂੰ ਕੰਪਿ generatedਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ਾਟ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੈਗੁਇਰ ਸਟੰਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
when two studio executives were shown shots of the computer generated character, they believed it was actually maguire performing stunts.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਡਾਇਕਸਟਰਾ ਦੇ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਸੰਯੋਜਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਟ ਵਿਚ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾੱਡਲਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ.
in addition, dykstra's crew had to composite areas of new york city and replaced every car in shots with digital models.

ਰਾਇਮੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਟ 100% ਕੰਪਿ computerਟਰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
raimi did not want it to feel entirely like animation, so none of the shots were 100% computer generated.

ਰਿਲੀਜ਼ 11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਨੀ ਨੇ ਟੀਜ਼ਰ ਪੋਸਟਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨਿ showed ਯਾਰਕ ਦੀ ਸਕਾਈਲਾਈਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ, ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਟਾਵਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਸਨ।
release after the terrorist attacks on the united states on september 11, 2001, sony recalled teaser posters which showed a close-up of spider-man's face with the new york skyline including, prominently, the world trade center towers reflected in his eyes.

ਫਿਲਮ ਦਾ ਅਸਲ ਟੀਜ਼ਰ ਟ੍ਰੇਲਰ, 2001 ਵਿਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਟਲਾਂਟਿਸ ਦਿ ਲੌਸਟ ਸਾਮਰਾਜ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਪਾਈ 2, ਪਲੇਨਟ ਆਫ ਦਿ ਐਪਸ ਅਤੇ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪਾਰਕ iii ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਨੀ-ਫਿਲਮ ਪਲਾਟ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਯੂਰੋਕੋਪਟਰ as355 ਟਵਿਨ ਸਕੁਆਰਲ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵਿਚ ਬਚ ਨਿਕਲਦੇ ਬੈਂਕ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਸੀ , ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਟਾਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੱਕੜੀ ਦਾ ਵੈੱਬ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the film's original teaser trailer, released in 2001 and shown before atlantis the lost empire, american pie 2, planet of the apes and jurassic park iii, featured a mini-film plot involving a group of bank robbers escaping in a eurocopter as355 twin squirrel helicopter, which gets caught from behind and propelled backward into what at first appears to be a net, then is shown to be a gigantic spider web spun between the world trade center towers.

ਸੋਨੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟ੍ਰੇਲਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਫੁਟੇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਟਰਮੀਨੇਟਰ 2 ਜਜਮੈਂਟ ਡੇਅ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਸਪੈਸ਼ਲ ਸ਼ੂਟ" ਟ੍ਰੇਲਰ ਹੈ.
according to sony, the trailer did not contain any actual footage from the film itself and is consequently one of the most popular "special shoot" trailers since terminator 2 judgment day.

ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟ੍ਰੇਲਰ ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਯੂਟਿ asਬ ਵਰਗੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ' ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the trailer and poster were pulled after the events of the attacks, but can be found on the internet on websites such as youtube.

ਜੂਨ 2002 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਥੀਏਟਰਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫਿਲਮ ਕਲਾਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਬੀਬੀਐਫਸੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ "12" ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
before the film's british theatrical release in june 2002, the british board of film classification bbfc gave the film a "12" certificate.

ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
due to spider-man's popularity with younger children, this prompted much controversy.

ਬੀਬੀਐਫਸੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "15" ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
the bbfc defended its decision, arguing that the film could have been given a "15".

ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੂਰਬੀ ਐਂਗਲੀਆ ਵਿੱਚ ਨੌਰਥ ਨਾਰਫੋਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਕਲੈਂਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਪੀਜੀ" ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਦੀ ਟੇਮਸਾਈਡ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਪੀਜੀ -12" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
despite this, north norfolk and breckland district councils, in east anglia, changed it to a "pg", and tameside council, manchester, denoted it a "pg-12".

ਯੂਐਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਸ਼ੈਲੀਬੱਧ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ" ਲਈ "ਪੀਜੀ -13" ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ.
the u.s. rated it "pg-13" for "stylized violence and action".

ਅਗਸਤ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਬੀਬੀਐਫਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ "12 ਏ" 'ਤੇ edਿੱਲ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਨੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ.
in late august, the bbfc relaxed its policy to "12a", leading sony to re-release the film.

ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇਕ ਵੀਕੈਂਡ ਵਿਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ.
reception box office performance spider-man became the first film to pass the 100 million mark in a single weekend.

3 ਮਈ, 2002 ਨੂੰ 3,615 ਥੀਏਟਰਾਂ 'ਤੇ 7,500 ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ' ਤੇ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਲਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ 39,406,872 ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 10,901 ਪ੍ਰਤੀ ਥੀਏਟਰ 5,524.25.
with the release in the united states and canada on may 3, 2002 on 7,500 screens at 3,615 theaters, the film earned 39,406,872 on its opening day, averaging 10,901 per theater 5,524.25 per screen .

ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਸੀਕੁਅਲ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2 ਦੁਆਰਾ 2004 ਵਿੱਚ ਪਛਾੜ ਗਿਆ.
this was the highest opening day at the time until it was surpassed by its sequel spider-man 2 in 2004.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ 43,622,264 ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਕ 2 ਦੁਆਰਾ 2004 ਵਿਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ.
spider-man also set an all-time record for the highest earnings in a single day with 43,622,264 on its second day, a record later surpassed by shrek 2 in 2004.

ਫਿਲਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਲ 114,844,116 ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਕ੍ਰੀਨ 15,312.55 ਪ੍ਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ,ਸਤਨ 31,769 ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਲਪੱਥਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, 100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਥੀਏਟਰਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ.
the film earned a total of 114,844,116 during its opening weekend, averaging 31,769 per theater 15,312.55 per screen and became the fastest theatrical release to reach 100 million at the time, crossing the milestone in three days.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੇ ਵੀ 114 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਨ-ਸੀਕੁਅਲ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫ਼ਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਠ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਐਲੀਸ ਦੁਆਰਾ ਵਾਂਡਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਗਿਆ ਸੀ.
spider-man also had the highest opening week in north america box office film for a non-sequel with 114 million, which was surpassed eight years later by alice in wonderland.

ਫਿਲਮ ਦਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਡੈੱਡ ਮੈਨਜ਼ ਚੇਸਟ ਦੇ ਪਾਇਰੇਟਸ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾੜ ਗਿਆ.
the film's three-day record was later surpassed by pirates of the caribbean dead man's chest four years later.

ਇਹ ਫਿਲਮ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਸਿਰਫ 38% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਇਕ ਹੋਰ .ਸਤਨ 19,755.89 ਪ੍ਰਤੀ ਥੀਏਟਰ 9,522.34 ਪ੍ਰਤੀ ਸਕ੍ਰੀਨ, ਅਤੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕੁਲ 223,040,031' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
the film stayed at the top position in its second weekend, dropping only 38%, grossing another 71,417,527, averaging 19,755.89 per theater 9,522.34 per screen , and bringing the 10-day total to 223,040,031.

ਫਿਲਮ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼ ਐਪੀਸੋਡ ii ਅਟੈਕਨ ਦਿ ਕਲੋਨਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ 45,036,912 ਬਣਾਈ, ਸਿਰਫ 37% ਘਟ ਕੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ 12,458 ਦੀ gingਸਤਨ, ਅਤੇ 17-ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 285,573,668' ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ.
the film dropped to the second position in its third weekend, behind star wars episode ii attack of the clones, but still made 45,036,912, dropping only 37%, averaging 12,458 per theater, and bringing the 17-day tally to 285,573,668.

ਇਹ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਹਫਤੇ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਡੇਅ ਫਰੇਮ ਵਿਚ 35,814,844 ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਿਰਫ 21% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਨਾਲ 3,876 ਥੀਏਟਰਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ, fourਸਤਨ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ 9,240 ਰਿਹਾ, ਅਤੇ 25 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕਮਾਈ 333,641,492' ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ.
it stayed at the second position in its fourth weekend, grossing 35,814,844 over the four-day memorial day frame, dropping only 21% while expanding to 3,876 theaters, averaging 9,240 over four days, and bringing the 25-day gross to 333,641,492.

ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਾਲ 2002 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ 403,706,375 ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿਚ' ਲਾਰਡ ਆਫ ਦਿ ਰਿੰਗਜ਼ ਦਿ ਟੂ ਟਾਵਰਜ਼ 'ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਵਾਰਜ਼ ਐਪੀਸੋਡ ii ਦੇ ਕਲੋਨਜ਼ ਦੇ ਅਟੈਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
in the box office, spider-man became 2002's highest-grossing film with 403,706,375 in the u.s. and canada, defeating the lord of the rings the two towers and star wars episode ii attack of the clones.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ 21 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
spider-man currently ranks as the 21st highest-grossing film of all time in the u.s. and canada, not adjusted for inflation.

ਫਿਲਮ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ 821,708,551 ਦੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ 2002 ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਆਫ ਦਿ ਰਿੰਗਜ਼ ਦ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਹੈਰੀ ਪੋਟਰ ਅਤੇ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਸੀਕ੍ਰੇਟਸ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀ 56 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਗਈ.
the film also grossed 821,708,551 worldwide, making it 2002's third-highest-grossing film behind the lord of the rings the two towers and harry potter and the chamber of secrets and the 56th highest-grossing film of all time.

ਫਿਲਮ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 69,484,700 ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚੀਆਂ.
the film sold an estimated 69,484,700 tickets in the us.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਵਿਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ 16.9 ਮਿਲੀਅਨ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 17.4 ਮਿਲੀਅਨ, ਫਰਾਂਸ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਮੋਨਾਕੋ, ਮੋਰੱਕੋ ਅਤੇ ਟਿisਨੀਸ਼ੀਆ 32.9 ਮਿਲੀਅਨ, ਜਰਮਨੀ 30.7 ਮਿਲੀਅਨ, ਇਟਲੀ 20.8 ਮਿਲੀਅਨ, ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ 56.2 ਮਿਲੀਅਨ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿਚ 31.2 ਮਿਲੀਅਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ 16.98 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮਿਲੀਅਨ, ਸਪੇਨ 23.7 ਮਿਲੀਅਨ, ਅਤੇ ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਾਲਟਾ 45.8 ਮਿਲੀਅਨ.
international markets which generated grosses in excess of 10 million include australia 16.9 million , brazil 17.4 million , france, algeria, monaco, morocco and tunisia 32.9 million , germany 30.7 million , italy 20.8 million , japan 56.2 million , mexico 31.2 million , south korea 16.98 million , spain 23.7 million , and the united kingdom, ireland and malta 45.8 million .

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਆਪਣੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ.
spider-man became the highest-grossing superhero film of all time at the time of its release.

ਇਹ ਆਖਿਰਕਾਰ 2007 ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 3 ਦੁਆਰਾ ਪਛਾੜ ਗਿਆ.
it was eventually outgrossed in 2007 by spider-man 3.

2008 ਵਿੱਚ, ਸਪੀ ਡੇਰ-ਮੈਨ 3 ਦਿ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾੜ ਗਈ.
in 2008, spider-man 3 was outgrossed by the dark knight.

2012 ਵਿੱਚ, ਦਿ ਡਾਰਕ ਨਾਈਟ ਦ ਏਵੈਂਜਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾੜ ਗਈ ਸੀ.
in 2012, the dark knight was outgrossed by the avengers.

ਫਿਲਮ ਦੇ ਯੂਐਸ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਰਾਈਟਸ ਫੌਕਸ, ਟੀਬੀਐਸ ਟੀਐਨਟੀ 60 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ.
the film's u.s. television rights fox, tbs tnt were sold for 60 million.

ਸਬੰਧਤ ਕੁੱਲ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 109 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ.
related gross toy sales were 109 million.

ਜੁਲਾਈ 2004 ਤਕ ਇਸ ਦੀ ਯੂ.ਐੱਸ.ਡੀ. ਦੀ ਡੀਵੀਡੀ ਆਮਦਨੀ 338.8 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
its u.s. dvd revenue as of july 2004 stands at 338.8 million.

ਜੁਲਾਈ 2004 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਯੂਐਸ ਵੀਐਚਐਸ ਮਾਲੀਆ 89.2 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ.
its u.s. vhs revenue as of july 2004 is 89.2 million.

ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਰਿਵਿ. ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਵੈਬਸਾਈਟ ਰੋਟਨ ਟਮਾਟਰਜ਼ 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਦੀ approvalਸਤ ਰੇਟਿੰਗ 7.7 10 ਦੇ ਨਾਲ, 236 ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 89% ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਰੇਟਿੰਗ ਹੈ.
critical response on the review aggregator website rotten tomatoes the film has an approval rating of 89% based on 236 reviews, with an average rating of 7.7 10.

ਸਾਈਟ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਹਿਮਤੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਸਿਰਫ ਵੈੱਬ ਸਵਿੰਗਿੰਗ ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਇਸਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਅਤੇ ਸਟਾਰ ਟੋਬੀ ਮੈਗੁਇਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੁਹਜ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ."
the site's critical consensus reads, "not only does spider-man provide a good dose of web-swinging fun, it also has a heart, thanks to the combined charms of director sam raimi and star tobey maguire."

ਮੈਟਾਕਾਰਟਿਕ 'ਤੇ, ਫਿਲਮ ਦਾ scoreਸਤਨ ਸਕੋਰ 100 ਵਿਚੋਂ 73 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 37 ਆਲੋਚਕਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ" ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
on metacritic, the film has an average score of 73 out of 100, based on 37 critics, indicating "generally favorable reviews".

ਸਿਨੇਮਾ ਸਕੋਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਏ ਤੋਂ ਐਫ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ gradeਸਤਨ "" ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ.
audiences polled by cinemascore gave the film an average grade of " " on an a to f scale.

ਕਾਸਟਿੰਗ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੋਬੀ ਮੈਗੁਇਰ, ਅਕਸਰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਉੱਚ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the casting, mainly tobey maguire, is often cited as one of the film's high points.

ਹਿouਸਟਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਦਾ ਏਰਿਕ ਹੈਰਿਸਨ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਮੈਗੁਇਰ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ 'ਤੇ ਸ਼ੰਕਾਵਾਦੀ ਸੀ, ਪਰ, ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
eric harrison, of the houston chronicle, was initially skeptical of the casting of maguire, but, after seeing the film, he stated, "within seconds, however, it becomes hard to imagine anyone else in the role."

ਯੂਐਸਏ ਟੂਡੇ ਦੀ ਆਲੋਚਕ ਮਾਈਕ ਕਲਾਰਕ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਰੀਵ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਨੂੰ 1978 ਦੇ ਸੁਪਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
usa today critic mike clark believed the casting rivaled that of christopher reeve as 1978's superman.

ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ ਦੇ ਓਵੇਨ ਗਲੇਬਰਮਨ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਬਾਰੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟੋਬੀ ਮੈਗੁਇਰ ਬਾਰੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸਨ.
owen gleiberman, of entertainment weekly, had mixed feelings about the casting, particularly tobey maguire.

"ਮੈਗੁਇਰ, ਜਿੱਦਾਂ ਜਿੱਦਾਂ ਜਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਾਈਡੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਆਦਮੀ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ."
"maguire, winning as he is, never quite gets the chance to bring the two sides of spidey the boy and the man, the romantic and the avenger together."

ਹਾਲੀਵੁਡ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੇ ਕਿਰਕ ਹਨੀਕੱਟ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਮੂਰਖਤਾਪੂਰਵਕ ਉਦਘਾਟਨੀ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਚਲਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਐਮਜੇ ਦੇ ਉਲਟਾ ਚੁੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਚਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖੁੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਾਹਸ ਲਈ. "
the hollywood reporter's kirk honeycutt thought, "the filmmakers' imaginations work in overdrive from the clever design of the cobwebby opening credits and spider-man and m.j.'s upside down kiss after one of his many rescues of her to a finale that leaves character relationships open ended for future adventures."

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਐਲ ਏ ਵੀਕਲੀ ਦੀ ਮਨੋਹਲਾ ਦਰਗਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ, ਵਧੀਆ, ਐਨੀਮੇਟਡ."
conversely, la weekly's manohla dargis wrote, "it isn't that spider-man is inherently unsuited for live-action translation it's just that he's not particularly interesting or, well, animated."

ਇਸ ਨੂੰ 2.5 4 ਸਿਤਾਰੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰੋਜਰ ਐਬਰਟ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸਿਤ ਐਕਸ਼ਨ ਤੱਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ "ਉਸ ਸੀਨ 'ਤੇ ਗੌਰ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਜਾਂ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕੇਬਲ ਕਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਜ਼ਾਲਮ ਚੋਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
giving it 2.5 4 stars, roger ebert felt the film lacked a decent action element "consider the scene where spider-man is given a cruel choice between saving mary jane or a cable car full of school kids.

ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਵੈਬਿੰਗ ਤੋਂ ਉਲਝ ਜਾਵੇ ਜੋ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ looseਿੱਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ.
he tries to save both, so that everyone dangles from webbing that seems about to pull loose.

ਇੱਥੇ ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਖੂਨ ਰਹਿਤ ਸਟੋਰੀ ਬੋਰਡ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ. "
the visuals here could have given an impression of the enormous weights and tensions involved, but instead the scene seems more like a bloodless storyboard of the idea."

ਸ਼ੈਲੀਲਿਸਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗ੍ਰੀਨ ਗੋਬਲਿਨ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਈਜੀਐਨ ਦੇ ਰਿਚਰਡ ਜਾਰਜ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਾਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਬਿਲਕੁਲ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੈ, ਪਰ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੋਬਲਿਨ ਦਾ ਸ਼ਸਤਾਰ ਹੈਲਮਟ ਲਗਭਗ ਹੈ. ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ... ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ' ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
stylistically, there was heavy criticism of the green goblin's costume, which led ign's richard george to comment years later, "we're not saying the comic book costume is exactly thrilling, but the goblin armor the helmet in particular from spider-man is almost comically bad... not only is it not frightening, it prohibits expression."

ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਪਤਾਹਿਕ ਨੇ "ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਵਿੱਚ ਚੁੰਮਣ" ਨੂੰ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ "ਸਰਬੋਤਮ-ਸੂਚੀ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਕੌਰਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਲਾਈਨ ਹੈ.
entertainment weekly put "the kiss in spider-man" on its end-of-the-decade "best-of" list, saying, "there's a fine line between romantic and corny.

ਅਤੇ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਜੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਤੂਫਾਨ 2002 ਤੋਂ ਉਸੇ ਟੈੱਨ-ਡਾਂਸ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਡਾਂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
and the rain-soaked smooch between spider-man and mary jane from 2002 tap-dances right on that line.

ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ?
the reason it works?

ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੀਟਰ ਪਾਰਕਰ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
even if she suspects he's peter parker, she doesn't try to find out.

ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਕਸੀ ਹੈ. "
and that's sexy."

ਐਂਪਾਇਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣੀ 500 ਮਹਾਨ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਆਲ ਟਾਈਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਨੂੰ 437 ਰੈਂਕ ਦਿੱਤਾ.
empire magazine ranked spider-man 437 in its 500 greatest movies of all time list the following year.

ਅਵਾਰਡਜ਼ ਫਿਲਮ ਨੇ ਟੀਨ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੈਟਰਨ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਤੱਕ ਦੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ "ਬੈਸਟ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਇਫੈਕਟਸ" ਅਤੇ "ਬੈਸਟ ਸਾoundਂਡ ਮਿਕਸਿੰਗ" ਕੇਵਿਨ ਓ'ਕਨੈਲ, ਗ੍ਰੇਗ ਪੀ. ਰਸਲ ਅਤੇ ਐਡ ਨੋਵਿਕ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਹਾਰ ਗਿਆ ਲਾਰਡ ਆਫ਼ ਦਿ ਰਿੰਗਜ਼ ਦਿ ਟੂ ਟਾਵਰਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ.
awards the film won several awards ranging from teen choice awards to the saturn awards, and was also nominated for two academy awards "best visual effects" and "best sound mixing" kevin o'connell, greg p. russell and ed novick , but lost to the lord of the rings the two towers and chicago, respectively.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਡੈਨੀ ਐਲਫਮੈਨ ਹੀ ਸਟਰਨ ਅਵਾਰਡ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਰਾਇਮੀ, ਮੈਗੁਇਰ ਅਤੇ ਡਨਸਟ ਸਾਰੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
while only danny elfman brought home a saturn award, raimi, maguire, and dunst were all nominated for their respective positions.

ਇਸ ਨੇ "ਮਨਪਸੰਦ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ" ਲਈ ਪੀਪਲਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
it also took home the people's choice award for "favorite motion picture."

ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਨਿਕਲੋਡੀਅਨ ਕਿਡਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨਪਸੰਦ ਫਿਲਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਗੋਲਡਮੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਆਸਟਿਨ ਪਾਵਰਜ਼ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ.
the film was nominated for favorite movie at the nickelodeon kids' choice awards, but lost to austin powers in goldmember.

ਸੀਕੁਅਲਜ਼ ਜਨਵਰੀ 2003 ਵਿੱਚ, ਸੋਨੀ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਕਵਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੈਮ ਰਾਇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
sequels in january 2003, sony revealed that a sequel to spider-man was in development, and would be produced and directed by sam raimi.

15 ਮਾਰਚ, 2003 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਲਰ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2, 30 ਜੂਨ, 2004 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।
on march 15, 2003, a trailer revealed that the film, spider-man 2, would be released in june 30, 2004.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 3, ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੀਕਵਲ ਅਤੇ ਰਾਇਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਲੜੀ ਦੀ ਅੰਤਮ ਫਿਲਮ 4 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
spider-man 3, the second sequel to spider-man and the final film in the series to be directed by raimi, was released on may 4, 2007.

ਸਪਾਈਡਰ ਮੈਨ 2002 ਵੀਡਿਓ ਗੇਮ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ ਫਰੈਂਡ ਜਾਂ ਫੋ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸਪਾਈਡਰ-ਮੈਨ, ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਮੋਜੋ ਕਪਲਾਂ, ਰਿਚਰਡ ਐੱਲ.
see also spider-man 2002 video game spider-man friend or foe references external links official website spider-man at the internet movie database spider-man at box office mojo kaplan, richard l. 2011 .

"ਸਪਾਈਡਰਮੈਨ ਇਨ ਲਵ".
"spiderman in love".

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਜਰਨਲ.
the journal of popular culture.

ਵਿਲੀ ਪੀਰੀਅਡੁਅਲਸ.
wiley periodicals.

44 2.
"44.

20 ਮਾਰਚ, 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved march 20, 2015.

ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੋਲਟਰ ਯੂਨਿਟ ਲਈ ਇਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੌਲਰ ਜਾਂ ਐਮਸੀਯੂ ਇਕ ਸਿੰਗਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਟ ਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਹੈ.
a microcontroller or mcu for microcontroller unit is a small computer on a single integrated circuit.

ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਚਿੱਪ ਜਾਂ ਐਸ ਓ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਸਟਮ ਹੈ.
in modern terminology, it is a system on a chip or soc.

ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀਪੀਯੂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਕੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਇਨਪੁਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a microcontroller contains one or more cpus processor cores along with memory and programmable input output peripherals.

ਫੇਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਰੈਮ, ਐਨਓਆਰ ਫਲੈਸ਼ ਜਾਂ ਓਟੀਪੀ ਰੋਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਵੀ ਅਕਸਰ ਚਿੱਪ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਰੈਮ ਵੀ.
program memory in the form of ferroelectric ram, nor flash or otp rom is also often included on chip, as well as a small amount of ram.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਏਮਬੇਡਡ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰਸਨਲ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਮ ਮਕਸਦ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਚਿੱਪਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
microcontrollers are designed for embedded applications, in contrast to the microprocessors used in personal computers or other general purpose applications consisting of various discrete chips.

ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਹਨ ਇੰਜਣ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ, ਰਿਮੋਟ ਕੰਟਰੋਲ, ਦਫਤਰ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਉਪਕਰਣ, toolsਰਜਾ ਸਾਧਨ, ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਮਬੇਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ.
microcontrollers are used in automatically controlled products and devices, such as automobile engine control systems, implantable medical devices, remote controls, office machines, appliances, power tools, toys and other embedded systems.

ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਇੰਪੁੱਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਕ੍ਰੋਟਰੋਲਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
by reducing the size and cost compared to a design that uses a separate microprocessor, memory, and input output devices, microcontrollers make it economical to digitally control even more devices and processes.

ਮਿਕਸਡ ਸਿਗਨਲ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰਰ ਆਮ ਹਨ, ਨਾਨ-ਡਿਜੀਟਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਐਨਾਲੌਗ ਕੰਪੋਨੈਂਟਸ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ.
mixed signal microcontrollers are common, integrating analog components needed to control non-digital electronic systems.

ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰਰ ਚਾਰ-ਬਿੱਟ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਸਿੰਗਲ-ਡਿਜਿਟ ਮਿਲੀਆਟ ਜਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਵਾਟਸ ਲਈ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 4 ਕਿਲੋਹਰਟਜ਼ ਤੇ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some microcontrollers may use four-bit words and operate at frequencies as low as 4 khz, for low power consumption single-digit milliwatts or microwatts .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬਟਨ ਦਬਾਓ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟ ਬਿਜਲੀ ਖਪਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀ ਪੀ ਯੂ ਘੜੀ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਬੰਦ ਸਿਰਫ ਨੈਨੋਵਾਟਸ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੈਟਰੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ suitedੁਕਵੇਂ ਹਨ.
they will generally have the ability to retain functionality while waiting for an event such as a button press or other interrupt power consumption while sleeping cpu clock and most peripherals off may be just nanowatts, making many of them well suited for long lasting battery applications.

ਹੋਰ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ-ਨਾਜ਼ੁਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਘੜੀ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਡੀਐਸਪੀ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ.
other microcontrollers may serve performance-critical roles, where they may need to act more like a digital signal processor dsp , with higher clock speeds and power consumption.

ਇਤਿਹਾਸ ਪਹਿਲਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ 4-ਬਿੱਟ ਇੰਟੈੱਲ 4004 ਸੀ ਜੋ 1971 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੰਟੇਲ 8008 ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰੱਥ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਸਰ ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ.
history the first microprocessor was the 4-bit intel 4004 released in 1971, with the intel 8008 and other more capable microprocessors becoming available over the next several years.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਪਿ computerਟਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
however, both processors required external chips to implement a working system, raising total system cost, and making it impossible to economically computerize appliances.

ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਟੀਆਈ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਗੈਰੀ ਬੂਨ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਕੋਚਰਨ ਨੂੰ 1971 ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਦੀ ਸਫਲ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ.
one book credits ti engineers gary boone and michael cochran with the successful creation of the first microcontroller in 1971.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਟੀਐਮਐਸ 1000 ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1974 ਵਿਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
the result of their work was the tms 1000, which became commercially available in 1974.

ਇਹ ਸਿਰਫ-ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ, ਰੀਡ ਰੀਡ ਮੈਮੋਰੀ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਅਤੇ ਇਕ ਚਿੱਪ 'ਤੇ ਘੜੀ ਜੋੜ ਕੇ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਸਿਸਟਮ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it combined read-only memory, read write memory, processor and clock on one chip and was targeted at embedded systems.

ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੰਗਲ-ਚਿੱਪ ਟੀਐਮਐਸ 1000 ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਇੰਟੇਲ ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੰਟਰੋਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਅਨੁਕੂਲ ਇਕ ਚਿੱਪ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਇੰਟੇਲ 8048.
partly in response to the existence of the single-chip tms 1000, intel developed a computer system on a chip optimized for control applications, the intel 8048, with commercial parts first shipping in 1977.

ਇਹ ਉਸੇ ਚਿੱਪ 'ਤੇ ਰੈਮ ਅਤੇ ਰੋਮ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
it combined ram and rom on the same chip.

ਇਹ ਚਿੱਪ ਇਕ ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੀਸੀ ਕੀਬੋਰਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏਗੀ.
this chip would find its way into over one billion pc keyboards, and other numerous applications.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਟੇਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲੂਕ ਜੇ ਵੈਲੇਂਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੋਲਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ 25% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
at that time intel's president, luke j. valenter, stated that the microcontroller was one of the most successful in the company's history, and expanded the division's budget over 25%.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰਸ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਰੂਪ ਸਨ.
most microcontrollers at this time had concurrent variants.

ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਈਰੇਸਮੈੱਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਸੀ, ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਲਿਡ ਵਿਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਵਿੰਡੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਲਾਈਟ ਦੇ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੁਆਰਾ ਮਿਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
one had an erasable eprom program memory, with a transparent quartz window in the lid of the package to allow it to be erased by exposure to ultraviolet light, often used for prototyping.

ਦੂਜਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਲਈ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਾਸਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਰੋਮ ਸੀ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਓਐਮ ਰੂਪ ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਓਟੀਪੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, "ਇਕ ਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ" ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
the other was either a mask programmed rom from the manufacturer for large series, or a prom variant which was only programmable once sometimes this was signified with the designation otp, standing for "one-time programmable".

ਪ੍ਰੋਮ ਇਕ ਸਮਾਨ ਕਿਸਮ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਈਪ੍ਰੋਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ.
the prom was of identical type of memory as the eprom, but because there was no way to expose it to ultraviolet light, it could not be erased.

ਮਿਟਾਉਣਯੋਗ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਕਵਾਟਰਜ਼ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨਾਲ ਵਸਰਾਵਿਕ ਪੈਕੇਜਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਟੀਪੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਧੁੰਦਲਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪੈਕੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the erasable versions required ceramic packages with quartz windows, making them significantly more expensive than the otp versions, which could be made in lower-cost opaque plastic packages.

ਮਿਟਾਉਣ ਯੋਗ ਰੂਪਾਂ ਲਈ, ਘੱਟ ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਕੁਆਰਟਜ਼ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਸੀ, ਇਸਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਈ ਮੁੱਖ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋਣਾ ਸੀਰੇਮੀ ਪੈਕੇਜ ਸੀ.
for the erasable variants, quartz was required, instead of less expensive glass, for its transparency to is largely opaque to the main cost differentiator was the ceramic package itself.

1993 ਵਿੱਚ, ਈਈਪ੍ਰੋਮ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਮਾਈਕਰੋਚਿੱਪ ਪੀਆਈਸੀ 16 ਐਕਸ 84 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰਰਾਂ ਨੂੰ ਈਪੀਰੋਮ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਟਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ, ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋ ਗਈ.
in 1993, the introduction of eeprom memory allowed microcontrollers beginning with the microchip pic16x84 to be electrically erased quickly without an expensive package as required for eprom, allowing both rapid prototyping, and in system programming.

ਈਈਪ੍ਰੋਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਲਬਧ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਈਈਪ੍ਰੋਮ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਟਿਕਾurable ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਪੁੰਜ-ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ.
eeprom technology had been available prior to this time, but the earlier eeprom was more expensive and less durable, making it unsuitable for low-cost mass-produced microcontrollers.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਐਟਮਲ ਨੇ ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕ੍ਰੋਸਟਰੌਲਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦਾ ਈਈਪ੍ਰੋਮ.
the same year, atmel introduced the first microcontroller using flash memory, a special type of eeprom.

ਦੂਜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਮੈਮੋਰੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
other companies rapidly followed suit, with both memory types.

ਲਾਗਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤਾ 8-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਸਾਲ 2009 ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ 0.25 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ 32-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਗ੍ਰੌਲਰ 1 ਯੂ ਐਸ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ.
cost has plummeted over time, with the cheapest 8-bit microcontrollers being available for under 0.25 usd in quantity thousands in 2009, and some 32-bit microcontrollers around us 1 for similar quantities.

ਅੱਜ ਕੱਲ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਸਟ੍ਰੋਲਰ ਸ਼ੌਕੀਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵੱਡੇ ਆੱਨਲਾਈਨ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਹਨ.
nowadays microcontrollers are cheap and readily available for hobbyists, with large online communities around certain processors.

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਐਮਆਰਐਮ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਅਰਧ-ਕੰਡਕਟਰ ਵੇਫਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਾਗਤ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਹੈ.
in the future, mram could potentially be used in microcontrollers as it has infinite endurance and its incremental semiconductor wafer process cost is relatively low.

ਵਾਲੀਅਮ 2002 ਵਿਚ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸੀਪੀਯੂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 55% 8-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਸਨ.
volumes in 2002, about 55% of all cpus sold in the world were 8-bit microcontrollers and microprocessors.

1997 ਵਿਚ ਦੋ ਅਰਬ 8-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੇਮੀਕੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 2006 ਵਿਚ ਚਾਰ ਬਿਲੀਅਨ 8-ਬਿੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਵੇਚੇ ਗਏ ਸਨ.
over two billion 8-bit microcontrollers were sold in 1997, and according to semico, over four billion 8-bit microcontrollers were sold in 2006.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੇਮੀਕੋ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਸੀਯੂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 2010 ਵਿੱਚ 36.5% ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ 12% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
more recently, semico has claimed the mcu market grew 36.5% in 2010 and 12% in 2011.

ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਘਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਆਮ-ਮਕਸਦ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਪਰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕ੍ਰੋਟਰੋਲਰ.
a typical home in a developed country is likely to have only four general-purpose microprocessors but around three dozen microcontrollers.

ਇੱਕ ਆਮ ਮੱਧ-ਰੇਜ਼ ਦੇ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 30 ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a typical mid-range automobile has as many as 30 or more microcontrollers.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਯੰਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਓਵਨ, ਅਤੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
they can also be found in many electrical devices such as washing machines, microwave ovens, and telephones.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, 8-ਬਿੱਟ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਐਮਸੀਯੂ ਮਾਰਕੀਟ' ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ 16-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੋਲਰ 2011 ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਾਲੀਅਮ ਐਮਸੀਯੂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬਣ ਗਏ, ਆਈਸੀ ਇਨਸਾਈਟਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਸੀਯੂ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਉਣਗੀਆਂ. ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 32-ਬਿੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਯੂਨਿਟ ਦੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ.
historically, the 8-bit segment has dominated the mcu market 16-bit microcontrollers became the largest volume mcu category in 2011, overtaking 8-bit devices for the first time that year ic insights believes the makeup of the mcu market will undergo substantial changes in the next five years with 32-bit devices steadily grabbing a greater share of sales and unit volumes.

ਸਾਲ 2017 ਤਕ, 32-ਬਿੱਟ ਐਮਸੀਯੂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ 55% ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਯੂਨਿਟ ਦੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 32-ਬਿੱਟ ਐਮਸੀਯੂ ਦੁਆਰਾ 2017 ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰ ਦੇ 40% ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 16-ਬਿੱਟ ਉਪਕਰਣ 34% ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨਗੇ. ਕੁੱਲ, ਅਤੇ 4- 8-ਬਿੱਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਉਸ ਸਾਲ ਵੇਚਿਆ 28%.
by 2017, 32-bit mcus are expected to account for 55% of microcontroller sales in terms of unit volumes, 32-bit mcus are expected account for 38% of microcontroller shipments in 2017, while 16-bit devices will represent 34% of the total, and 4- 8-bit designs are forecast to be 28% of units sold that year.

ਏਮਬੈਡਡ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਨ 32-ਬਿੱਟ ਐਮਸੀਯੂ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the 32-bit mcu market is expected to grow rapidly due to increasing demand for higher levels of precision in embedded-processing systems and the growth in connectivity using the internet.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ 32-ਬਿੱਟ ਐਮਸੀਯੂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪਾਵਰ ਦਾ 25% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
in the next few years, complex 32-bit mcus are expected to account for over 25% of the processing power in vehicles.

2012 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਸਲਾਨਾ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ salesਸਤਨ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 17% ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੋਲਟਰ ਲਈ priceਸਤ ਕੀਮਤ 4-8-ਬਿੱਟ ਲਈ 0.88 0.69 ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ. , 16-ਬਿੱਟ ਲਈ 0.59, 32-ਬਿੱਟ ਲਈ 1.76.
in 2012, following a global crisis a worst ever annual sales decline and recovery and average sales price year-over-year plunging 17% the biggest reduction since the 1980s, the average price for a microcontroller was us 0.88 0.69 for 4- 8-bit, 0.59 for 16-bit, 1.76 for 32-bit .

ਸਾਲ 2012 ਵਿਚ, 8-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਸਟ੍ਰੋਲਰਜ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਕਰੀ ਲਗਭਗ 4 ਅਰਬ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 4-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਸਟ੍ਰੋਲਰਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ.
in 2012, worldwide sales of 8-bit microcontrollers were around 4 billion, while 4-bit microcontrollers also saw significant sales.

2015 ਵਿੱਚ, 8-ਬਿੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕ੍ਰੋਟਰਾਂ ਨੂੰ 0.311 1000 ਯੂਨਿਟਾਂ ਲਈ, 16-ਬਿੱਟ 0.385 1,000 ਯੂਨਿਟ ਲਈ, ਅਤੇ 32-ਬਿੱਟ 0.378 1000 ਯੂਨਿਟ ਲਈ, ਪਰ 0.35 ਤੇ 5,000 ਤੇ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in 2015, 8-bit microcontrollers can be bought for 0.311 1,000 units , 16-bit for 0.385 1,000 units , and 32-bit for 0.378 1,000 units but at 0.35 for 5,000 .

ਏਮਬੇਡਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੌਲਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ, ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਸਿਸਟਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਮਬੇਡਡ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
embedded design a microcontroller can be considered a self-contained system with a processor, memory and peripherals and can be used as an embedded system.

ਕੰਪਿ useਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਅੱਜਕਲ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼, ਟੈਲੀਫੋਨ, ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਵਿਚ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the majority of microcontrollers in use today are embedded in other machinery, such as automobiles, telephones, appliances, and peripherals for computer systems.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਸਿਸਟਮ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ.
while some embedded systems are very sophisticated, many have minimal requirements for memory and program length, with no operating system, and low software complexity.

ਆਮ ਇੰਪੁੱਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਿੱਚਜ, ਰੀਲੇਅ, ਸੋਲਨੋਇਡਜ਼, ਐਲਈਡੀਜ਼, ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਕਸਟਮ ਤਰਲ-ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਡਿਸਪਲੇਅ, ਰੇਡੀਓ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ, ਨਮੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
typical input and output devices include switches, relays, solenoids, led's, small or custom liquid-crystal displays, radio frequency devices, and sensors for data such as temperature, humidity, light level etc.

ਏਮਬੇਡਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿ keyboardਟਰ ਦੇ ਕੋਈ ਕੀਬੋਰਡ, ਸਕ੍ਰੀਨ, ਡਿਸਕ, ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਛਾਣਨ ਯੋਗ io ਉਪਕਰਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
embedded systems usually have no keyboard, screen, disks, printers, or other recognizable i o devices of a personal computer, and may lack human interaction devices of any kind.

ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਸਟ੍ਰੋਲਰਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ.
interrupts microcontrollers must provide real-time predictable, though not necessarily fast response to events in the embedded system they are controlling.

ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈਐਸਆਰ, ਜਾਂ "ਰੁਕਾਵਟ ਹੈਂਡਲਰ" ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ. ਅਸਲ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ.
when certain events occur, an interrupt system can signal the processor to suspend processing the current instruction sequence and to begin an interrupt service routine isr, or "interrupt handler" which will perform any processing required based on the source of the interrupt, before returning to the original instruction sequence.

ਸੰਭਾਵਤ ਰੁਕਾਵਟ ਸਰੋਤ ਜੰਤਰ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਵੈਂਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਾਈਮਰ ਓਵਰਫਲੋ, ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦੇ ਐਨਾਲਾਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਤੇ ਤਰਕ ਪੱਧਰ ਬਦਲਣਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਬਟਨ ਦਬਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਚਾਰ ਲਿੰਕ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਡਾਟਾ.
possible interrupt sources are device dependent, and often include events such as an internal timer overflow, completing an analog to digital conversion, a logic level change on an input such as from a button being pressed, and data received on a communication link.

ਜਿਥੇ ਬੈਟਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਸਟ੍ਰੋਲਰ ਨੂੰ ਘੱਟ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਨੀਂਦ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵੀ ਜਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.
where power consumption is important as in battery devices, interrupts may also wake a microcontroller from a low-power sleep state where the processor is halted until required to do something by a peripheral event.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਕੰਟਰੋਲਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ onਨ-ਚਿੱਪ ਮੈਮੋਰੀ' ਤੇ ਫਿੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਹਰੀ, ਫੈਲਾਉਣ ਯੋਗ ਮੈਮੋਰੀ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ.
programs typically micro-controller programs must fit in the available on-chip memory, since it would be costly to provide a system with external, expandable memory.

ਕੰਪਾਈਲਰ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਡ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਕ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਡ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
compilers and assemblers are used to convert both high-level and assembly language codes into a compact machine code for storage in the micro-controller's memory.

ਡਿਵਾਈਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਸਥਾਈ, ਸਿਰਫ-ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਮੈਮੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਫੀਲਡ-ਬਦਲਿਆ ਫਲੈਸ਼ ਜਾਂ ਈਰੇਸਬਲ ਰੀਅਰ-ਓਨਲੀ ਮੈਮੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
depending on the device, the program memory may be permanent, read-only memory that can only be programmed at the factory, or it may be field-alterable flash or erasable read-only memory.

ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਕਸਰ ਟਾਰਗੇਟ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਈਕਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
manufacturers have often produced special versions of their micro-controllers in order to help the hardware and software development of the target system.

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ eprom ਸੰਸਕਰਣ ਹਨ ਜੋ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਇੱਕ "ਵਿੰਡੋ" ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਲਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ "ਬਰਨ" ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ.
originally these included eprom versions that have a "window" on the top of the device through which program memory can be erased by ultraviolet light, ready for reprogramming after a programming "burn" and test cycle.

1998 ਤੋਂ, ਈਪ੍ਰੋਮ ਵਰਜਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਈਈਪ੍ਰੋਮ ਅਤੇ ਫਲੈਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸਸਤਾ ਹੈ.
since 1998, eprom versions are rare and have been replaced by eeprom and flash, which are easier to use can be erased electronically and cheaper to manufacture.

ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੋਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਸਤੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
other versions may be available where the rom is accessed as an external device rather than as internal memory, however these are becoming rare due to the widespread availability of cheap microcontroller programmers.

ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟਰੋਲਰ ਤੇ ਫੀਲਡ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਰਮਵੇਅਰ ਦੇ ਫੀਲਡ ਅਪਡੇਟ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਫੈਕਟਰੀ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ.
the use of field-programmable devices on a micro controller may allow field update of the firmware or permit late factory revisions to products that have been assembled but not yet shipped.

ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਮੈਮੋਰੀ ਨਵੇਂ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੀਡ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
programmable memory also reduces the lead time required for deployment of a new product.

ਜਿਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮਾਨ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
where hundreds of thousands of identical devices are required, using parts programmed at the time of manufacture can be economical.

ਇਹ "ਮਾਸਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ" ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਚਿੱਪ ਦੇ ਤਰਕ ਵਾਂਗ ਇਕੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
these "mask programmed" parts have the program laid down in the same way as the logic of the chip, at the same time.

ਇੱਕ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਮਾਈਕਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਤਰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ adਾਲ਼ੇ ਜਾਂਦੇ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮਰੱਥਾ, ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਫੇਸਾਂ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a customized micro-controller incorporates a block of digital logic that can be personalized for additional processing capability, peripherals and interfaces that are adapted to the requirements of the application.

ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਐਟਮਲ ਤੋਂ ਏਟੀ 91 ਸੀ.
one example is the at91cap from atmel.

ਹੋਰ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਰਜਨ ਤੱਕ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਇੰਪੁੱਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਪਿੰਨ ਜੀਪੀਆਈਓ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
other microcontroller features microcontrollers usually contain from several to dozens of general purpose input output pins gpio .

ਜੀਪੀਆਈਓ ਪਿੰਨ ਇੱਕ ਇੰਪੁੱਟ ਜਾਂ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੌਂਫਿਗਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
gpio pins are software configurable to either an input or an output state.

ਜਦੋਂ ਜੀਪੀਆਈਓ ਪਿੰਨ ਨੂੰ ਇਨਪੁਟ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਕੌਂਫਿਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸੈਂਸਰਾਂ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when gpio pins are configured to an input state, they are often used to read sensors or external signals.

ਆਉਟਪੁੱਟ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੀਪੀਆਈਓ ਪਿੰਨ ਬਾਹਰੀ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਈਡੀ ਜਾਂ ਮੋਟਰਾਂ, ਅਕਸਰ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਬਾਹਰੀ ਪਾਵਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
configured to the output state, gpio pins can drive external devices such as leds or motors, often indirectly, through external power electronics.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਏਮਬੇਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਐਨਾਲਾਗ ਸਿਗਨਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
many embedded systems need to read sensors that produce analog signals.

ਇਹ ਐਨਾਲਾਗ-ਤੋਂ-ਡਿਜੀਟਲ ਕਨਵਰਟਰ ਏ.ਡੀ.ਸੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ.
this is the purpose of the analog-to-digital converter adc .

ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਡਿਜੀਟਲ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਭਾਵ
since processors are built to interpret and process digital data, i.e.

1 ਅਤੇ 0 ਸਕਿੰਟ, ਉਹ ਐਨਾਲਾਗ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
1s and 0s, they are not able to do anything with the analog signals that may be sent to it by a device.

ਇਸ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਕਨਵਰਟਰ ਦੇ ਐਨਾਲਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ.
so the analog to digital converter is used to convert the incoming data into a form that the processor can recognize.

ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਤੇ ਇੱਕ ਘੱਟ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ-ਤੋਂ-ਐਨਾਲਾਗ ਕਨਵਰਟਰ ਡੀਏਸੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨੂੰ ਐਨਾਲਾਗ ਸਿਗਨਲਾਂ ਜਾਂ ਵੋਲਟੇਜ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
a less common feature on some microcontrollers is a digital-to-analog converter dac that allows the processor to output analog signals or voltage levels.

ਕਨਵਰਟਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਮਬੈਡਡ ਮਾਈਕਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਾਈਮਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in addition to the converters, many embedded microprocessors include a variety of timers as well.

ਟਾਈਮਰਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਮੇਬਲ ਅੰਤਰਾਲ ਟਾਈਮਰ ਪੀਆਈਟੀ.
one of the most common types of timers is the programmable interval timer pit .

ਇੱਕ ਪੀਆਈਟੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਤੱਕ ਗਿਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ ਰਜਿਸਟਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੱਕ, ਓਵਰਫਲੋਅ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ੀਰੋ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a pit may either count down from some value to zero, or up to the capacity of the count register, overflowing to zero.

ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਿਫ਼ਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨੂੰ ਇਕ ਰੁਕਾਵਟ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ.
once it reaches zero, it sends an interrupt to the processor indicating that it has finished counting.

ਇਹ ਉਪਕਰਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਥਰਮੋਸਟੈਟਸ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਹੀਟਰ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਆਦਿ.
this is useful for devices such as thermostats, which periodically test the temperature around them to see if they need to turn the air conditioner on, the heater on, etc.

ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਪਲਸ ਚੌੜਾਈ ਮੋਡੀulationਲੇਸ਼ਨ ਪੀਡਬਲਯੂਐਮ ਬਲਾਕ, ਸੀਪੀਯੂ ਲਈ ਪਾਵਰ ਕਨਵਰਟਰਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਲੋਡਾਂ, ਮੋਟਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਤੰਗ ਟਾਈਮਰ ਲੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੀਪੀਯੂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ.
a dedicated pulse width modulation pwm block makes it possible for the cpu to control power converters, resistive loads, motors, etc., without using lots of cpu resources in tight timer loops.

ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਅਸੀਨਕ੍ਰੋਨਸ ਰਿਸੀਵਰ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਯੂਆਰਟੀ ਬਲਾਕ ਸੀਪੀਯੂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀਅਲ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
universal asynchronous receiver transmitter uart block makes it possible to receive and transmit data over a serial line with very little load on the cpu.

ਸਮਰਪਿਤ ਆਨ-ਚਿੱਪ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਰਮੇਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਟਰ-ਇੰਟੈਗਰੇਟਡ ਸਰਕਟ, ਸੀਰੀਅਲ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਇੰਟਰਫੇਸ ਐਸਪੀਆਈ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੀਰੀਅਲ ਬੱਸ ਯੂ ਐਸ ਬੀ, ਅਤੇ ਈਥਰਨੈੱਟ ਵਿਚ ਹੋਰ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਪਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
dedicated on-chip hardware also often includes capabilities to communicate with other devices chips in digital formats such as inter-integrated circuit , serial peripheral interface spi , universal serial bus usb , and ethernet.

ਉੱਚ ਏਕੀਕਰਣ ਮਾਈਕਰੋ-ਕੰਟਰੋਲਰ ਬਾਹਰੀ ਪਤਾ ਜਾਂ ਡਾਟਾ ਬੱਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸੇ ਚਿੱਪ 'ਤੇ ਰੈਮ ਅਤੇ ਨਾਨ-ਅਸਥਿਰ ਮੈਮੋਰੀ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
higher integration micro-controllers may not implement an external address or data bus as they integrate ram and non-volatile memory on the same chip as the cpu.

ਘੱਟ ਪਿੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਚਿੱਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ, ਸਸਤੇ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
using fewer pins, the chip can be placed in a much smaller, cheaper package.

ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਚਿੱਪ 'ਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਉਸ ਚਿੱਪ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਏਮਬੇਡਡ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
integrating the memory and other peripherals on a single chip and testing them as a unit increases the cost of that chip, but often results in decreased net cost of the embedded system as a whole.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜੇ ਇਕ ਸੀਪੀਯੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਿਸ ਵਿਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਹਨ ਇਕ ਸੀਪੀਯੂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਚਿਪਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਕਟ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਿਰਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਨੁਕਸ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ.
even if the cost of a cpu that has integrated peripherals is slightly more than the cost of a cpu and external peripherals, having fewer chips typically allows a smaller and cheaper circuit board, and reduces the labor required to assemble and test the circuit board, in addition to tending to decrease the defect rate for the finished assembly.

ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਇਕ ਸਿੰਗਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ 4-ਬਿੱਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ 32-ਬਿੱਟ ਜਾਂ 64-ਬਿੱਟ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਤੱਕ ਅਸਥਿਰ ਮੈਮੋਰੀ ਰੈਮ, ਡਾਟਾ ਸਟੋਰੇਜ ਰੋਮ, ਈਪ੍ਰੋਮ, ਈਪ੍ਰੋਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਸਟੋਰੇਜ ਡਿਸਕ੍ਰਿਪਟ ਇਨਪੁਟ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਬਿੱਟਾਂ ਲਈ ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੈਕੇਜ ਪਿੰਨ ਸੀਰੀਅਲ ਇਨਪੁਟ ਆਉਟਪੁੱਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਰੀਅਲ ਪੋਰਟਾਂ ਯੂਆਰਟੀਜ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸੀਰੀਅਲ ਕਮਿicationsਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਫੇਸਾਂ, ਸੀਰੀਅਲ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਇੰਟਰਫੇਸ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਕੰਟਰੋਲਰ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਤਰਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਜਾਂ ਖੋਜਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ. ਇੰਟਰਕਨੈਕਟ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਮਰ, ਈਵੈਂਟ ਕਾ counਂਟਰ, ਪੀਡਬਲਯੂਐਮ ਜਰਨੇਟਰ, ਅਤੇ ਵਾਚਡੌਗ ਕਲਾਕ ਜਰਨੇਟਰ - ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਟਾਈਮਿੰਗ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਰੇਜ਼ੋਨਰੇਟਰ ਜਾਂ ਆਰਸੀ ਸਰਕਟ ਲਈ ਇੱਕ cਸਿਲੇਟਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਨਾਲਾਗ-ਟੂ-ਡਿਜੀਟਲ ਕਨਵਰਟਰ,ਕਈਆਂ ਵਿਚ ਡਿਜੀਟਲ-ਤੋਂ-ਐਨਾਲੌਗ ਕਨਵਰਟਰਸ ਇਨ-ਸਰਕਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਅਤੇ ਇਨ-ਸਰਕਿਟ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਸਪੋਰਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਏਕੀਕਰਣ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਵਾਇਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਿਟ ਬੋਰਡ ਸਪੇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਚਿੱਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
a micro-controller is a single integrated circuit, commonly with the following features central processing unit - ranging from small and simple 4-bit processors to complex 32-bit or 64-bit processors volatile memory ram for data storage rom, eprom, eeprom or flash memory for program and operating parameter storage discrete input and output bits, allowing control or detection of the logic state of an individual package pin serial input output such as serial ports uarts other serial communications interfaces like , serial peripheral interface and controller area network for system interconnect peripherals such as timers, event counters, pwm generators, and watchdog clock generator - often an oscillator for a quartz timing crystal, resonator or rc circuit many include analog-to-digital converters, some include digital-to-analog converters in-circuit programming and in-circuit debugging support this integration drastically reduces the number of chips and the amount of wiring and circuit board space that would be needed to produce equivalent systems using separate chips.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਪਿੰਨ ਕਾ devicesਂਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣਾਂ' ਤੇ, ਹਰੇਕ ਪਿੰਨ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪਿੰਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੈਰੀਫਿਰਲਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਫੇਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
furthermore, on low pin count devices in particular, each pin may interface to several internal peripherals, with the pin function selected by software.

ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿ ਜੇ ਪਿੰਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ.
this allows a part to be used in a wider variety of applications than if pins had dedicated functions.

ਮਾਈਕਰੋ-ਕੰਟਰੋਲਰ, 1970 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਮਬੇਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ.
micro-controllers have proved to be highly popular in embedded systems since their introduction in the 1970s.

ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟਰੋਲਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਮੈਮੋਰੀ ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
some microcontrollers use a harvard architecture separate memory buses for instructions and data, allowing accesses to take place concurrently.

ਜਿੱਥੇ ਹਾਰਵਰਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਲਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਬਿੱਟ ਅਕਾਰ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ 12-ਬਿੱਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ 8-ਬਿੱਟ ਡੇਟਾ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
where a harvard architecture is used, instruction words for the processor may be a different bit size than the length of internal memory and registers for example 12-bit instructions used with 8-bit data registers.

ਕਿਹੜਾ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the decision of which peripheral to integrate is often difficult.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਨਟ੍ਰੋਲਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ-ਮਾਰਕੀਟ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਘੱਟ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਚਕਤਾ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the microcontroller vendors often trade operating frequencies and system design flexibility against time-to-market requirements from their customers and overall lower system cost.

ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚਿੱਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ.
manufacturers have to balance the need to minimize the chip size against additional functionality.

ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੌਲਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
microcontroller architectures vary widely.

ਕੁਝ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਆਮ-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਕੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ rom, ਰੈਮ, ਜਾਂ io ਫੰਕਸ਼ਨ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some designs include general-purpose microprocessor cores, with one or more rom, ram, or i o functions integrated onto the package.

ਹੋਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ.
other designs are purpose built for control applications.

ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਸੈਟ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੰਖੇਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਿੱਟ-ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਬਿੱਟ-ਵਾਰ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
a micro-controller instruction set usually has many instructions intended for bit manipulation bit-wise operations to make control programs more compact.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿੱਟ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਬਿੱਟ ਸੈਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋ-ਨਿਯੰਤਰਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਹਦਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ.
for example, a general purpose processor might require several instructions to test a bit in a register and branch if the bit is set, where a micro-controller could have a single instruction to provide that commonly required function.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਨਟ੍ਰੋਲਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਗਣਿਤ ਦਾ ਕੋਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਫਲੋਟਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਗਣਿਤ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
microcontrollers traditionally do not have a math coprocessor, so floating point arithmetic is performed by software.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਹਾਲੀਆ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ fpu ਅਤੇ dsp ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
however, some recent designs do include an fpu and dsp optimized features.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਮਾਈਕ੍ਰੋਚਿੱਪ ਦੀ ਪੀਆਈਸੀ 32 ਐਮਆਈਪੀਐਸ ਅਧਾਰਤ ਲਾਈਨ ਹੋਵੇਗੀ.
an example would be microchip's pic32 mips based line.

ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅਸੈਂਬਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਕਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀ, ਪਾਈਥਨ ਅਤੇ ਜਾਵਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਹੁਣ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੋਲਟਰਾਂ ਅਤੇ ਏਮਬੇਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ.
programming environments microcontrollers were originally programmed only in assembly language, but various high-level programming languages, such as c, python and javascript, are now also in common use to target microcontrollers and embedded systems.

ਇਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ c ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ.
these languages are either designed specially for the purpose, or versions of general purpose languages such as the c programming language.

ਸਾਧਾਰਣ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਕੰਪਾਈਲਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਹੋਣਗੇ.
compilers for general purpose languages will typically have some restrictions as well as enhancements to better support the unique characteristics of microcontrollers.

ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਸਟ੍ਰੋਲਰਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
some microcontrollers have environments to aid developing certain types of applications.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਨਟ੍ਰੋਲਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟੂਲਸ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਦੇ ਹਨ.
microcontroller vendors often make tools freely available to make it easier to adopt their hardware.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰ ਇੰਨੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ requireੰਗ ਨਾਲ 8051 ਲਈ ਐਸ ਡੀ ਸੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੋਡ ਲਈ ਕੋਡ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਥਿਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਉਪਕਰਣ ਵਰਗੇ ਮਿਆਰੀ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ.
many microcontrollers are so quirky that they effectively require their own non-standard dialects of c, such as sdcc for the 8051, which prevent using standard tools such as code libraries or static analysis tools even for code unrelated to hardware features.

ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
interpreters are often used to hide such low level quirks.

ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਦਾ ਫਰਮਵੇਅਰ ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
interpreter firmware is also available for some microcontrollers.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜ਼ੀਲੌਗ ਜ਼ੈਡ 8 ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ਼ ਇੰਟੈਲ 8052 ਬੇਸਿਕ ਅਤੇ ਫੌਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸਿਸ 'ਤੇ ਬੇਸਿਕ.
for example, basic on the early microcontrollers intel 8052 basic and forth on the zilog z8 as well as some modern devices.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
typically these interpreters support interactive programming.

ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
simulators are available for some microcontrollers.

ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਅਸਲ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮਾਈਕਰੋਕ੍ਰਾਂਟੋਲਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
these allow a developer to analyze what the behavior of the microcontroller and their program should be if they were using the actual part.

ਇੱਕ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰੇਗਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਪੁੱਟ ਸਿਗਨਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ.
a simulator will show the internal processor state and also that of the outputs, as well as allowing input signals to be generated.

ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਹਾਰਡਵੇਅਰਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਡੀਬੱਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ beੰਗ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ. ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ.
while on the one hand most simulators will be limited from being unable to simulate much other hardware in a system, they can exercise conditions that may otherwise be hard to reproduce at will in the physical implementation, and can be the quickest way to debug and analyze problems.

ਹਾਲੀਆ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਅਕਸਰ onਨ-ਚਿੱਪ ਡੀਬੱਗ ਸਰਕਿਟ੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇਨ-ਸਰਕਿਟ ਈਮੂਲੇਟਰ ਜੇ ਜੇ ਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਰਮਵੇਅਰ ਨੂੰ ਡੀਬੱਗਰ ਨਾਲ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
recent microcontrollers are often integrated with on-chip debug circuitry that when accessed by an in-circuit emulator via jtag, allow debugging of the firmware with a debugger.

ਇੱਕ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਆਈਸੀਈ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
a real-time ice may allow viewing and or manipulating of internal states while running.

ਇੱਕ ਟਰੇਸਿੰਗ ਆਈਸੀਈ ਇੱਕ ਟਰਿੱਗਰ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਗਜ਼ੀਕਿਯੂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਐਮਸੀਯੂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a tracing ice can record executed program and mcu states before after a trigger point.

ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ 2008 ਤੱਕ, ਇੱਥੇ ਕਈ ਦਰਜਨ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਆਰਐਮ ਕੋਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਏਆਰਐਮ ਕੋਰਟੈਕਸ-ਐਮ ਕੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਐਟਮਲ ਏਵੀਆਰ 8-ਬਿੱਟ, ਏਵੀਆਰ 32 32-ਬਿੱਟ, ਅਤੇ ਏਟੀ 91 ਐਸਐਮ 32-ਬਿੱਟ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਜ਼ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਐਮ 8 ਸੀ ਕੋਰ ਆਪਣੇ ਪੀਐਸਓਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ ਸਿਸਟਮ--ਨ-ਚਿੱਪ ਫਰਿੱਸੈਲ ਕੋਲਡਫਾਇਰ 32-ਬਿੱਟ ਅਤੇ ਐਸ 088-ਬਿੱਟ ਫਰਿੱਸਲ 68 ਐਚ ਸੀ 11 8-ਬਿੱਟ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਮੋਟੋਰੋਲਾ 6800 ਫੈਮਲੀ ਇੰਟੇਲ 8051 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਐਨਐਕਸਪੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਸ, ਇਨਫਿਨਿਓਨ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਨਫਿਨਿਓਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹਨ. 8-ਬਿੱਟ ਐਕਸਸੀ 800, 16-ਬਿੱਟ ਐਕਸ ਈ 166, 32-ਬਿੱਟ ਐਕਸ ਐਮ ਸੀ 4000 ਏਆਰਐਮ ਅਧਾਰਿਤ ਕੋਰਟੇਕਸ ਐਮ 4 ਐੱਫ, 32-ਬਿੱਟ ਟ੍ਰਾਈਕੋਰ ਅਤੇ, 32-ਬਿੱਟ ricਰਿਕਸ ਟ੍ਰਿਕੋਰ ਬਿੱਟ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਪਟੋਲਿਟਰਜ਼ ਐਮਆਈਪੀਐਸ ਮਾਈਕ੍ਰੋਚਿਪ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਪੀਆਈਸੀ, 8-ਬਿੱਟ ਪੀਆਈਸੀ 16, ਪੀਆਈਸੀ 18, 16-ਬਿੱਟ ਡੀ ਐਸ ਪੀ ਆਈ 33 33- ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੰਗ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਨਾਲੋਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
types of microcontrollers as of 2008, there are several dozen microcontroller architectures and vendors including arm core processors many vendors arm cortex-m cores are specifically targeted towards microcontroller applications atmel avr 8-bit , avr32 32-bit , and at91sam 32-bit cypress semiconductor's m8c core used in their psoc programmable system-on-chip freescale coldfire 32-bit and s08 8-bit freescale 68hc11 8-bit , and others based on the motorola 6800 family intel 8051, also manufactured by nxp semiconductors, infineon and many others infineon 8-bit xc800, 16-bit xe166, 32-bit xmc4000 arm based cortex m4f , 32-bit tricore and, 32-bit aurix tricore bit microcontrollers mips microchip technology pic, 8-bit pic16, pic18, 16-bit dspic33 16-bit many others exist, some of which are used in very narrow range of applications or are more like applications processors than microcontrollers.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਨਟ੍ਰੌਲਰ ਮਾਰਕੀਟ ਬਹੁਤ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਰੇਤਾ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
the microcontroller market is extremely fragmented, with numerous vendors, technologies, and markets.

ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਮਲਟੀਪਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਵੇਚਦੇ ਜਾਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ.
note that many vendors sell or have sold multiple architectures.

ਰੁਕਾਵਟ ਲੇਟੈਂਸੀ ਆਮ-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computersਟਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਐਮਬੈੱਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਅਕਸਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰੁਕਾਵਟ ਲੇਟੈਂਸੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
interrupt latency in contrast to general-purpose computers, microcontrollers used in embedded systems often seek to optimize interrupt latency over instruction throughput.

ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੇਟੇਪਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਬਣਾਉਣਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
issues include both reducing the latency, and making it be more predictable to support real-time control .

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਵਿਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰੱਪਟ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when an electronic device causes an interrupt, during the context switch the intermediate results registers have to be saved before the software responsible for handling the interrupt can run.

ਉਸ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈਂਡਲਰ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
they must also be restored after that interrupt handler is finished.

ਜੇ ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਰਜਿਸਟਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਚਤ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਲੇਟੈਂਸੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ.
if there are more processor registers, this saving and restoring process takes more time, increasing the latency.

ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਰੀਸਟੋਰੈਂਟਿਟੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਝ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਰੁਕਾਵਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਨਾ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ. ਬਾਕੀ "ਦਸਤੀ".
ways to reduce such context restore latency include having relatively few registers in their central processing units undesirable because it slows down most non-interrupt processing substantially , or at least having the hardware not save them all this fails if the software then needs to compensate by saving the rest "manually" .

ਇਕ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕ ਵਿਚ "ਸ਼ੈਡੋ ਰਜਿਸਟਰਾਂ" ਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਗੇਟਾਂ ਨੂੰ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਡੁਪਲਿਕੇਟ ਰਜਿਸਟਰ ਸਿਰਫ ਰੁਕਾਵਟ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਟੈਕ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
another technique involves spending silicon gates on "shadow registers" one or more duplicate registers used only by the interrupt software, perhaps supporting a dedicated stack.

ਰੁਕਾਵਟ ਲੇਟੈਂਸੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਪੀਯੂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਕਰ.
other factors affecting interrupt latency include cycles needed to complete current cpu activities.

ਉਹਨਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕੰਟਰੋਲਟਰਾਂ ਕੋਲ ਛੋਟੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਅਕਸਰ ਤਿੰਨ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਂ ਘੱਟ, ਛੋਟੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਬੱਫਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੰਬੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਂ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹਨ.
to minimize those costs, microcontrollers tend to have short pipelines often three instructions or less , small write buffers, and ensure that longer instructions are continuable or restartable.

ਆਰਆਈਐਸਸੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
risc design principles ensure that most instructions take the same number of cycles, helping avoid the need for most such continuation restart logic.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਭਾਗ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
the length of any critical section that needs to be interrupted.

ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭਾਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ structureਾਂਚੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
entry to a critical section restricts concurrent data structure access.

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਡਾਟਾ .ਾਂਚੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈਂਡਲਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭਾਗ ਨੂੰ ਉਸ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
when a data structure must be accessed by an interrupt handler, the critical section must block that interrupt.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਕਾਵਟ ਲੇਟੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
accordingly, interrupt latency is increased by however long that interrupt is blocked.

ਜਦੋਂ ਸਿਸਟਮ ਲੇਟੈਂਸੀ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਾਹਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੁਕਾਵਟ ਪਛਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਧਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਗੰਭੀਰ ਭਾਗ ਮੰਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ.
when there are hard external constraints on system latency, developers often need tools to measure interrupt latencies and track down which critical sections cause slowdowns.

ਇਕ ਆਮ ਤਕਨੀਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਭਾਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ.
one common technique just blocks all interrupts for the duration of the critical section.

ਇਹ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਿੱਸੇ ਬੇਅਰਾਮੀ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this is easy to implement, but sometimes critical sections get uncomfortably long.

ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਕਨੀਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ dataਾਂਚੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਟਰਿੱਗਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a more complex technique just blocks the interrupts that may trigger access to that data structure.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ dataਾਂਚੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ.
this is often based on interrupt priorities, which tend to not correspond well to the relevant system data structures.

ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
accordingly, this technique is used mostly in very constrained environments.

ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਾਜ਼ੁਕ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਸਹਾਇਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
processors may have hardware support for some critical sections.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿੱਟਾਂ ਜਾਂ ਬਾਈਟਾਂ ਤੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਏਆਰਐਮਵੀ 6 architectਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐੱਲ ਡੀ ਐਰੇ ਐਕਸ ਸਟ੍ਰੈਕਸ ਵਿਲੱਖਣ ਐਕਸੈਸ ਆਦਿ
examples include supporting atomic access to bits or bytes within a word, or other atomic access primitives like the ldrex strex exclusive access primitives introduced in the armv6 architecture.

ਰੁਕਾਵਟ ਬੰਨ੍ਹਣਾ.
interrupt nesting.

ਕੁਝ ਮਾਈਕਰੋ ਕੰਟਰੋਲਰ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
some microcontrollers allow higher priority interrupts to interrupt lower priority ones.

ਇਹ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਕੇ ਲੇਟੈਂਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੱਟ-ਨਾਜ਼ੁਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲੇਟੈਂਸੀ.
this allows software to manage latency by giving time-critical interrupts higher priority and thus lower and more predictable latency than less-critical ones.

ਟਰਿੱਗਰ ਰੇਟ
trigger rate.

ਜਦੋਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਪੂਛ ਕਾਲ optimਪਟੀਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਰੀਸਟੋਰ ਰੀਚਰ ਰੀਸਟ੍ਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ.
when interrupts occur back-to-back, microcontrollers may avoid an extra context save restore cycle by a form of tail call optimization.

ਹੇਠਲੇ ਸਿਰੇ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟੋਲਰਰ ਉੱਚ ਅੰਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਰੁਕਾਵਟ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
lower end microcontrollers tend to support fewer interrupt latency controls than higher end ones.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਨਟੂਲਰ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੀ ਮੈਮੋਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮੈਮੋਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
microcontroller embedded memory technology since the emergence of microcontrollers, many different memory technologies have been used.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਕੋਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੈਮੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਰਮਵੇਅਰ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਥਿਰ ਮੈਮੋਰੀ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਡੇਟਾ ਲਈ ਰੀਡ-ਰਾਈਟ ਮੈਮੋਰੀ.
almost all microcontrollers have at least two different kinds of memory, a non-volatile memory for storing firmware and a read-write memory for temporary data.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ, ਛੇ-ਟਰਾਂਜਿਸਟ੍ਰਾਂ ਐਸ ਆਰ ਐੱਮ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੀਡ ਰਾਇਟ ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਮੋਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਜਿਸਟਰ ਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਟ੍ਰਾਂਸਿਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
data from the earliest microcontrollers to today, six-transistor sram is almost always used as the read write working memory, with a few more transistors per bit used in the register file.

ਫ੍ਰੈਮ ਜਾਂ ਐਮਆਰਐਮ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 4 ਤੋਂ 10 ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
fram or mram could potentially replace it as it is 4 to 10 times denser which would make it more cost effective.

ਐਸਆਰਐਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਕੋਲ ਡੇਟਾ ਸਟੋਰੇਜ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਈਪ੍ਰੋਮ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਕਸਰ ਬਾਹਰੀ ਸੀਰੀਅਲ ਈਪ੍ਰੋਮ ਚਿੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੇਸਿਕ ਸਟੈਂਪ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਸੀਰੀਅਲ ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਚਿੱਪ.
in addition to the sram, some microcontrollers also have internal eeprom for data storage and even ones that do not have any or not enough are often connected to external serial eeprom chip such as the basic stamp or external serial flash memory chip.

2003 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਕੋਲ "ਸਵੈ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਲ" ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਹੈ.
a few recent microcontrollers beginning in 2003 have "self-programmable" flash memory.

ਫਰਮਵੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਫਰਮਵੇਅਰ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਸਕ ਰੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ.
firmware the earliest microcontrollers used mask rom to store firmware.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਰਿੱਸਕੇਲ 68 ਐਚ ਸੀ 11 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੀਆਈਸੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਜ਼ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਈ ਪੀਰੋਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
later microcontrollers such as the early versions of the freescale 68hc11 and early pic microcontrollers had quartz windows that allowed ultraviolet light in to erase the eprom.

ਮਾਈਕ੍ਰੋਚਿੱਪ ਪੀ ਆਈ ਸੀ 16 ਸੀ 84, 1993 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਫਰਮਵੇਅਰ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਈਈਪ੍ਰੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਈਕ੍ਰੋਕਾੱਪਟ੍ਰੋਲਰ ਸੀ.
the microchip pic16c84, introduced in 1993, was the first microcontroller to use eeprom to store firmware.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਐਟਮਲ ਨੇ ਫਰਮਵੇਅਰ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਓਆਰ ਫਲੈਸ਼ ਮੈਮੋਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in the same year, atmel introduced the first microcontroller using nor flash memory to store firmware.

ਆਮ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੋਲਰਜ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਵਾਈਫਾਈ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਖੁੱਲੇ ਸਰੋਤ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਐਮਸੀਯੂ ਇੱਕਲੇ-ਬੋਰਡ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮਾਈਕਰੋਕਾਂਟ੍ਰੌਲਰ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਏਮਬੇਡਡ ਸਿਸਟਮਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੇਰਗੇਯਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਰਸ਼ੀਅਨ tr, ਟੀ.
see also list of common microcontrollers list of open-source hardware projects microbotics mcu with built in wifi programmable logic controller single-board microcontroller references external links microcontroller at dmoz embedded systems design magazine alexander sergeyevich pushkin russian € , tr.

ਅਲੇਕਸਾਂਡਰ ਸੇਰਗੇਯਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਆਈਪੀਏ 6 ਜੂਨ 1799 10 ਫਰਵਰੀ 1837 ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਸ਼ੀਅਨ ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
aleksandr sergeyevich pushkin ipa 6 june 1799 10 february 1837 was a russian poet, playwright, and novelist of the romantic era who is considered by many to be the greatest russian poet and the founder of modern russian literature.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
pushkin was born into russian nobility in moscow.

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਾਦਾ-ਦਾਦਾ ਅਬਰਾਮ ਪੈਟਰੋਵਿਚ ਗਨੀਬਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਭੂਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅਗਵਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
his matrilineal great-grandfather was abram petrovich gannibal, who was kidnapped from equatorial africa and raised in the household of peter the great.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਸਕ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਸਾਰਕੋਏ ਸੇਲੋ ਲਾਇਸੀਅਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
pushkin published his first poem at the age of fifteen, and was widely recognized by the literary establishment by the time of his graduation from the tsarskoye selo lyceum.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ, ਨਾਟਕ ਬੋਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ ਲਿਖਿਆ।
while under the strict surveillance of the tsar's political police and unable to publish, pushkin wrote his most famous play, the drama boris godunov.

ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ, ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ, 1825 ਅਤੇ 1832 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀਰੀਅਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
his novel in verse, eugene onegin, was serialized between 1825 and 1832.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭਰਜਾਈ, ਜੋਰਗੇਸ-ਚਾਰਲਸ ਡੀ ਹੇਕਕਰੇਨ ਡੀ ਨਾਲ ਇਕ ਝਗੜੇ ਵਿਚ ਜਾਨਲੇਵਾ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟੇਸ-ਗੈਕਕਰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੈਵੇਲੀਅਰ ਗਾਰਡ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਵੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਟਾਲੀਆ ਪੁਸ਼ਕੀਨਾ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
pushkin was fatally wounded in a duel with his brother-in-law, georges-charles de heeckeren d' , also known as dantes-gekkern, a french officer serving with the chevalier guard regiment who attempted to seduce the poet's wife, natalia pushkina.

ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ ਅੰਸੈਸਟਰੀ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸੇਰਗੇਈ ਲਵੋਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਰੂਸੀ ਰਈਸ ਦੇ ਇਕ ਵੰਸ਼ਜ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਜੋ ਇਸਦੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ.
life and career ancestry pushkin's father, sergei lvovich pushkin , was descended from a distinguished family of the russian nobility that traced its ancestry back to the 12th century.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਮਾਂ, ਨਡੇਜ਼ਦਾ ਨਦਿਆ ਓਸੀਪੋਵਨਾ ਗਨੀਬਲ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ ਦੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੇ ਘਰ ਆਈ.
pushkin's mother, nadezhda nadya ossipovna gannibal , was descended through her paternal grandmother from german and scandinavian nobility.

ਉਹ ਓਸਿਪ ਅਬਰਾਮੋਵਿਚ ਗਨੀਬਲ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਰੀਆ ਅਲੇਕਸੀਏਵਨਾ ਪੁਸ਼ਕੀਨਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।
she was the daughter of ossip abramovich gannibal and his wife, maria alekseyevna pushkina .

ਓਸਿਪ ਅਬਰਾਮੋਵਿਚ ਗਨੀਬਲ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਪੜਦਾਦਾ ਅਬਰਾਮ ਪੈਟਰੋਵਿਚ ਗਨੀਬਲ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਫਰੀਕੀ ਪੇਜ ਨੂੰ ਓਸਮਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਕਾਂਸਟੇਂਟਿਨੋਪਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪੀਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ossip abramovich gannibal's father, pushkin's great-grandfather, was abram petrovich gannibal , an african page kidnapped to constantinople as a gift to the ottoman sultan and later transferred to russia as a gift for peter the great.

ਅਬਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ, ਪੀਟਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਨੀਬਲ “ਲਾਗਨ” ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸੀ।
abram wrote in a letter to empress elizabeth, peter the great's daughter, that gannibal was from the town of "lagon".

ਗਨੀਬਲ ਦੇ ਜਵਾਈ ਰੋਟਕਿਰਖ ਦੀ ਇਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਗਨੀਬਲ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਐਬੀਸਿਨਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ।
largely on the basis of a mythical biography by gannibal's son-in-law rotkirkh, some historians concluded from this that gannibal was born in a part of what was then the abyssinian empire.

ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਬੋਕੋਵ, ਜਦੋਂ ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ.
vladimir nabokov, when researching eugene onegin, cast serious doubt on this origin theory.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਗਨਮਾਨਕੌ ਅਤੇ ਹਿghਗ ਬਾਰਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਨੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਨੀਬਲ ਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੱਧ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਜੋਕੇ ਕੈਮਰੂਨ ਵਿਚ ਚਾਡ ਝੀਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ.
later research by the scholars gnammankou and hugh barnes eventually conclusively established that gannibal was instead born in central africa, in an area bordering lake chad in modern-day cameroon.

ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਨੀਬਲ ਰੀਵਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਰੂਸ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸ਼ੈੱਫ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
after education in france as a military engineer, gannibal became governor of reval and eventually en chef the third most senior army rank in charge of the building of sea forts and canals in russia.

ਮੁlyਲੇ ਜੀਵਨ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
early life born in moscow, pushkin published his first poem at the age of fifteen.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਨੇੜੇ ਤਾਰਸਕੋਈ ਸੇਲੋ ਵਿਚ ਵੱਕਾਰੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਲਾਈਸੀਅਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਲਾਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
by the time he finished school as part of the first graduating class of the prestigious imperial lyceum in tsarskoye selo near saint petersburg, his talent was already widely recognized within the russian literary scene.

ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਦੇ ਭੜਕੀਲੇ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਬੌਧਿਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ.
after school, pushkin plunged into the vibrant and raucous intellectual youth culture of the capital, saint petersburg.

ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ 1820 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਲੰਬੀ ਕਵਿਤਾ, ਰੁਸਲਾਨ ਅਤੇ ਲੂਡਮੀਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
in 1820 he published his first long poem, ruslan and ludmila, amidst much controversy about its subject and style.

ਸਮਾਜਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ.
social activism pushkin gradually became committed to social reform and emerged as a spokesman for literary radicals.

ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਮਈ 1820 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੋਂ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ।
this angered the government, and led to his transfer from the capital in may 1820.

ਉਹ ਕਾਕੇਸਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਮੀਆ, ਫਿਰ ਕਾਮਿਯੰਕਾ ਅਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫ੍ਰੀਮਾਸਨ ਬਣ ਗਿਆ.
he went to the caucasus and to crimea, then to kamianka and , where he became a freemason.

ਇੱਥੇ ਉਹ ਫਿਲਿਕ ਏਟੀਰੀਆ, ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਓਟੋਮੈਨ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੀ।
here he joined the filiki eteria, a secret organization whose purpose was to overthrow ottoman rule in greece and establish an independent greek state.

ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਓਟੋਮੈਨ ਤੁਰਕਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਰੱਖੀ।
he was inspired by the greek revolution and when the war against the ottoman turks broke out he kept a diary recording the events of the great national uprising.

ਕਵੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉੱਠਕੇ ਉਹ 1823 ਤਕ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਦੋ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾੱਪੀਜ਼ ਦਾ ਕੈਪਟਿਵ ਅਤੇ ਬਖਚਸਾਰਾਏ ਦਾ ਝਰਨਾਹ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ।
rise as poet and playwright he stayed in until 1823 and wrote two romantic poems which brought him wide acclaim the captive of the caucasus and the fountain of bakhchisaray.

1823 ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਓਡੇਸਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਇਸਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਾਵ ਨੇੜੇ ਮਿਖੈਲੋਵਸਕੋਯ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ 1824 ਤੋਂ 1826 ਤਕ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
in 1823 pushkin moved to odessa, where he again clashed with the government, which sent him into exile on his mother's rural estate of mikhailovskoye near pskov from 1824 to 1826.

ਮਿਖਾਯਲੋਵਸਕੋਏ ਵਿਚ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਨਾਸਟਲੈਜਿਕ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮੈਲੋਰੋਸੀਆ ਦੇ ਜਨਰਲ-ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਐਲਿਜ਼ਾਵੇਟਾ ਵੋਰੋਂਤਸੋਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ।
in mikhaylovskoye, pushkin wrote nostalgic love poems which he dedicated to elizaveta vorontsova, wife of malorossia's general-governor.

ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਇਤ-ਨਾਵਲ ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
then pushkin continued work on his verse-novel eugene onegin.

ਮਿਖਾਯਲੋਵਸਕੋਏ ਵਿਚ, 1825 ਵਿਚ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਟੂ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ.
in mikhaylovskoye, in 1825, pushkin wrote the poem to .

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਅੰਨਾ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹੋਰ ਵੀ ਰਾਏ ਹਨ.
it is generally believed that he dedicated this poem to anna kern, but there are other opinions.

ਕਵੀ ਮਿਖਾਇਲ ਡੂਡਿਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਸੱਪ ਓਲਗਾ ਕਲਾਸ਼ਨੀਕੋਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
poet mikhail dudin believed that the poem was dedicated to the serf olga kalashnikova.

ਪੁਸ਼ਕਿਨਿਸਟ ਕੀਰਾ ਵਿਕਟੋਰੋਵਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਵੇਟਾ ਅਲੇਕਸੇਯੇਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸੀ।
pushkinist kira victorova believed that the poem was dedicated to the empress elizaveta alekseyevna.

ਵਦੀਮ ਨਿਕੋਲਾਯੇਵ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਕਵਿਤਾ ਯੁਜਿਨ ਵੈਨਗਿਨ ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਤਤਯਾਨਾ ਲਾਰੀਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
vadim nikolayev argued that the idea about the empress was marginal and refused to discuss it, while trying to prove that poem had been dedicated to tatyana larina, the heroine of eugene onegin.

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਪਟੀਸ਼ਨ ਲਈ ਜ਼ਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
authorities allowed pushkin to visit tsar nicholas i to petition for his release, which he obtained.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿੱਚ 1825 ਦੇ ਡੈੱਸਮਬ੍ਰਿਸਟ ਵਿਦਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੈਂਸਰਾਂ ਦੇ ਸਖਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ.
however, insurgents in the decembrist uprising 1825 in saint petersburg had kept some of pushkin's earlier political poems, and he quickly found himself under the strict control of government censors, unable to travel or publish at will.

ਉਸੇ ਸਾਲ 1825 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ, ਨਾਟਕ ਬੋਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
during that same year 1825 , pushkin also wrote what would become his most famous play, the drama boris godunov, while at his mother's estate.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ.
he could not however, gain permission to publish it until five years later.

ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਅਸਲ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ-ਰਹਿਤ ਸੰਸਕਰਣ 2007 ਤੱਕ ਮੰਚਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the original and uncensored version of the drama was not staged until 2007.

ਲਗਭਗ ਉਸਨੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਕਵੀ ਐਡਮ ਮਿਕਿicਵਿਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
around he met and befriended the polish poet adam mickiewicz, during exile in central russia.

1829 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਰਸੋ-ਤੁਰਕੀ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਲੜ ਰਹੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਾਕੇਸਸ ਤੋਂ ਏਰਜ਼ੁਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ.
in 1829 he travelled through the caucasus to erzurum to visit friends fighting in the russian army during the russo-turkish war.

1828 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨਟਾਲੀਆ ਗੋਂਚਾਰੋਵਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਸੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ.
around 1828, pushkin met natalia goncharova, then 16 years old and one of the most talked-about beauties of moscow.

ਕਾਫ਼ੀ ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਤਾਲਿਆ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 1830 ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਜ਼ਾਰਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਕਵੀ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
after much hesitation, natalia accepted a proposal of marriage from pushkin in april 1830, but not before she received assurances that the tsarist government had no intentions to persecute the libertarian poet.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਰਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮਕ ਬਣ ਗਏ.
later, pushkin and his wife became regulars of court society.

ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਮਈ 1830 ਨੂੰ ਰੁੱਝ ਗਏ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੱਦੇ ਭੇਜੇ.
they officially became engaged on 6 may 1830, and sent out wedding invitations.

ਹੈਜ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਇਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ.
due to an outbreak of cholera and other circumstances, the wedding was delayed for a year.

ਇਹ ਰਸਮ 18 ਫਰਵਰੀ 1831 ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਦੀ ਬੋਲਸ਼ਾਯਾ ਨਿਕਿਤਸਕਾਇਆ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵਿਖੇ ਗ੍ਰੇਟ ਅਸੈਂਸ਼ਨ ਚਰਚ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ.
the ceremony took place on 18 february 1831 old style in the great ascension church on bolshaya nikitskaya street in moscow.

ਜਦੋਂ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਦਰਬਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜ਼ਾਰ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ ਜ਼ਾਰ ਖੁਦ, ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਵਿਚ ਸਹੀ attendੰਗ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ.
when the tsar gave pushkin the lowest court title, the poet became enraged, feeling that the tsar intended to humiliate him by implying that pushkin was being admitted to court not on his own merits but solely so that his wife, who had many admirers including the tsar himself, could properly attend court balls.

ਸੰਨ 1831 ਵਿਚ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ.
in the year 1831, during the period of pushkin's growing literary influence, he met one of russia's other great early writers, nikolai gogol.

ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਵਿਨੰਗਜ਼ ਆਫ ਦਿ ਫਾਰਮ, ਨੇੜੇ ਡਿਕੰਕਾ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੋਗੋਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਿ ਕੰਟੈਂਪਰੇਰੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਸਨੇ 1836 ਵਿਚ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ.
after reading gogol's volume of short stories evenings on a farm near dikanka, pushkin supported him and would feature some of gogol's most famous short stories in the magazine the contemporary, which he founded in 1836.

ਮੌਤ 1836 ਦੇ ਪਤਝੜ ਤਕ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿਚ ਫਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਸੀ.
death by the autumn of 1836, pushkin was falling into greater and greater debt and faced scandalous rumors that his wife had a love affair.

4 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਜੌਰਜ ਡੀ 'ਡਾਂਟੇਸ-ਗੈਕਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦੁਵੱਲੇ ਲਈ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਭੇਜੀ.
on 4 november he sent a challenge to a duel for georges d' dantes-gekkern .

ਯਾਕੂਬ ਵੈਨ ਹੇਕਕਰੇਨ ਡੀ 'ਮਤਰੇਈ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਦੇਰੀ ਲਈ ਕਿਹਾ.
jacob van heeckeren d' step-father asked for the duel delay for two weeks.

ਕਵੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਦੋਹਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
with efforts of poet's friends the duel was cancelled.

17 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਜੌਰਜ ਡੀ 'ਨੇ ਨਟਾਲੀਆ ਗੋਂਚਰੋਵਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਕੀਨਾ ਦੀ ਭੈਣ - ਇਕਟੇਰੀਨਾ ਗੋਂਚਾਰੋਵਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
on november of 17th georges d' made a proposal to natalia goncharova's pushkina's sister - ekaterina goncharova.

ਉਸੇ ਦਿਨ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਨੇ ਦੁਵੱਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ.
the same day pushkin, sent the letter to refuse the duel.

ਵਿਆਹ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
the marriage didn't resolve the conflict.

ਜੌਰਜ ਡੀ 'ਜਨਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਨਟਾਲੀਆ ਗੋਂਚਰੋਵਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ.
georges d' continued to pursue natalia goncharova in public.

ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਕਿ ਜਾਰਜਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਖ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਟਾਲੀਆ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
rumors that georges married natalia's sister just to save her reputation started to spread.

1837 ਦੇ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 7 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਹੇਕਕੈਰਨ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਪੱਤਰ" ਭੇਜਿਆ.
on january 26 7 february of 1837 pushkin sent "highly insulting letter" to heeckeren.

ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਦੁਵੱਲੇ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ.
the only answer for that letter could be a challenge to a duel, and pushkin knew it.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੂਤਘਰ ਦੇ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਡੀ 'ਅਰਚੀਅਕ' ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਇਕਟੇਰੀਨਾ ਗੈਕਰਨਾ, ਦੁਆਰਾ ਡੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਕੇ, ਦੋਹਰੇ ਦੀ ਰਸਮੀ ਚੁਣੌਤੀ ਮਿਲੀ.
pushkin received the formal challenge to a duel through his sister-in-law, ekaterina gekkerna, approved by d' , on the same day through the of the french embassy viscount d'archiac.

ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਂਟੇਸ-ਗੇਕਰਨ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੋਈ ਦੁੱਗਣਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ - ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਤੁਰੰਤ collapseਹਿ ਜਾਣਾ.
since dantes-gekkern was the ambassador of a foreign country, he could not fight a duel - it would mean the immediate collapse of his career.

ਡੀ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਦੋਵਾਂ ਜਨਵਰੀ 27 ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the duel with d' took place on january 27 at the black river.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਇੱਕ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ.
pushkin was wounded in a hip and the bullet penetrated into the abdomen.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜ਼ਖਮ ਘਾਤਕ ਸੀ.
in that time that kind of wound was fatal.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜੀਵਨ ਚਿਕਿਤਸਕ ਆਰੇਂਡੇਟ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ.
pushkin learned about it from the life medic arendt, who did not conceal the true state of affairs.

ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 29 ਜਨਵਰੀ 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 14 45 ਵਜੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਪੈਰੀਟੋਨਾਈਟਸ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ.
two days later, on january 29 february 10 at 14 45 pushkin died of peritonitis.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ ਤਾਬੂਤ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ - ਨਾ ਕਿ ਚੈਂਬਰ-ਕੈਡਟ ਵਰਦੀ ਵਿਚ.
by pushkin's wife's request he was put in the coffin in the evening dress - not in chamber-cadet uniform.

ਸਸਕਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੇਂਟ ਆਈਜ਼ੈਕ ਦੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਨੀਸ਼ੇਨਯਾ ਚਰਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the funeral service was assigned to the st. isaac's cathedral, but it was moved to konyushennaya church.

ਇਹ ਰਸਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
the ceremony took place at a large gathering of people.

ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਬੂਤ ਨੂੰ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪਸ਼ਕੋਵ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 3 ਫਰਵਰੀ ਤਕ ਠਹਿਰੇ ਸਨ.
after the funeral, the coffin was lowered into the basement, where he stayed until 3 february, before the departure to pskov.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਮੱਠ ਸਵਿਯਾਤੋਗੋਰਸਕ ਪਸ਼ਕੋਵ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
alexander pushkin was buried on the territory of the monastery svyatogorsk pskov province.

ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਘਰ ਹੁਣ ਇਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹੈ.
his last home is now a museum.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ antsਲਾਦ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਨਤਾਲਿਆ ਮਾਰੀਆ ਬੀ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ.
pushkin descendants pushkin had four children from his marriage to natalia maria b.

1832, ਅੰਨਾ ਕੈਰੇਨੀਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਵਜੋਂ ਸਿਕੰਦਰ, ਬੀ.
1832, touted as the prototype of anna karenina , alexander b.

1833, ਗਰੈਗਰੀ ਬੀ.
1833 , grigory b.

1835 ਅਤੇ ਨਟਾਲੀਆ ਬੀ.
1835 and natalia b.

1836 ਅਖੀਰਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਸੌ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰ ਨਸੌ ਦੇ ਨਿਕੋਲੌਸ ਵਿਲਹੈਲਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰਨਬਰਗ ਦਾ ਕਾteਂਸਟੈਸ ਬਣ ਗਿਆ.
1836 the last of whom married, morganatically, into the royal house of nassau to nikolaus wilhelm of nassau and became the countess of merenberg.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਨਟਾਲੀਆ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ.
of pushkin's children only the lines of alexander and natalia continue.

ਨਟਾਲੀਆ ਦੀ ਪੋਤੀ, ਨਡੇਜਦਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਫਿਲਿਪ ਦਾ ਚਾਚਾ ਸੀ, ਐਡਿਨਬਰਗ ਦੇ ਡਿkeਕ.
natalia's granddaughter, nadejda, married into the british royal family her husband was the uncle of prince philip, duke of edinburgh .

ਕਵੀ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਹੁਣ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
descendants of the poet now live around the globe in great britain, germany, belgium and the united states.

ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਾਤਨ ਆਲੋਚਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਵਿਤਾ ਦਿ ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਹਾਰਸਮੈਨ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦਿ ਸਟੋਨ ਗੈਸਟ, ਡੌਨ ਜੁਆਨ ਦੇ ਪਤਨ ਦੀ ਇਕ ਕਹਾਣੀ.
legacy literary legacy critics consider many of his works masterpieces, such as the poem the bronze horseman and the drama the stone guest, a tale of the fall of don juan.

ਦਿ ਸਟੋਨ ਗੈਸਟ, ਲਿਟਲ ਟਰੈਜਡੀਜ਼ ਦੇ ਉਸੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਛੋਟਾ ਨਾਟਕ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਸਾਲੇਰੀ ਪੀਟਰ ਸ਼ੈਫਰ ਦੇ ਅਮੈਡਿusਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿੰਸਕੀ-ਕੋਰਸਕੋਵ ਦੇ ਓਪੇਰਾ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਸਲੀਰੀ ਨੂੰ ਲਿਬਰੇਟੋ ਲਗਭਗ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
his poetic short drama mozart and salieri from the same work as the stone guest, little tragedies was the inspiration for peter shaffer's amadeus as well as providing the libretto almost verbatim to rimsky-korsakov's opera mozart and salieri.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pushkin is also known for his short stories.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚੱਕਰ' 'ਦਿ ਸ਼ਾਟ' 'ਸਮੇਤ ਦੇਰ ਦੇ ਇਵਾਨ ਪੈਟ੍ਰੋਵਿਚ ਬੇਲਕਿਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in particular his cycle the tales of the late ivan petrovich belkin, including "the shot", were well received.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਨਾਵਲ ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੁਝ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਰ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
pushkin himself preferred his verse novel eugene onegin, which he wrote over the course of his life and which, starting a tradition of great russian novels, follows a few central characters but varies widely in tone and focus.

ਵਨਗਿਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ ਸੌ ਸਫ਼ੇ ਲੰਬੇ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਬੋਕੋਵ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
onegin is a work of such complexity that, while only about a hundred pages long, translator vladimir nabokov needed two full volumes of material to fully render its meaning in english.

ਅਨੁਵਾਦ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਣਜਾਣ ਹੈ.
because of this difficulty in translation, pushkin's verse remains largely unknown to english readers.

ਫਿਰ ਵੀ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼ ਵਰਗੇ ਪੱਛਮੀ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ.
even so, pushkin has profoundly influenced western writers like henry james.

ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰੂਸੀ ਰਚਨਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਪਜਾ. ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ.
musical legacy pushkin's works also provided fertile ground for russian composers.

ਗਿਲਿੰਕਾ ਦਾ ਰੁਸਲਾਨ ਅਤੇ ਲੂਡਮੀਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਸ਼ਕਿਨ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਓਪੇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਿਸ਼ਾਨ.
glinka's ruslan and lyudmila is the earliest important pushkin-inspired opera, and a landmark in the tradition of russian music.

ਚਚਾਈਕੋਵਸਕੀ ਦੇ ਓਪੇਰਾਜ਼ ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ 1879 ਅਤੇ ਦਿ ਰਾਣੀ ofਫ ਸਪੈਡਸ 1890 ਸ਼ਾਇਦ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਰੂਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ.
tchaikovsky's operas eugene onegin 1879 and the queen of spades 1890 became perhaps better known outside of russia than pushkin's own works of the same name.

ਮੁਸੋਰਗਸਕੀ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬੋਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ ਦੋ ਰੂਪਾਂ, 1868-9 ਅਤੇ 1871-2 ਰਸ਼ੀਅਨ ਓਪੇਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
mussorgsky's monumental boris godunov two versions, 1868-9 and 1871-2 ranks as one of the very finest and most original of russian operas.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਰ ਰੂਸੀ ਓਪੇਰਾ ਵਿਚ ਦਰਗੋਮਿਹਜ਼ਕੀ ਦਾ ਰੁਸਾਲਕਾ ਅਤੇ ਦਿ ਸਟੋਨ ਗੈਸਟ ਰਿਮਸਕੀ-ਕੋਰਸਕੋਵ ਦਾ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਸਾਲੇਰੀ, ਟੇਲ tਰ ਸਲਤਨ, ਅਤੇ ਗੋਲਡਨ ਕੋਕਰੇਲ ਕੂਈ ਕੈਦੀ ਦਾ ਕਾਕੇਸਸ, ਫੀਸਟ ਇਨ ਟਾਈਮ ਆਫ ਪਲੇਗ, ਅਤੇ ਦਿ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਤੀਕਕੋਵਸਕੀ-ਮਿੰਸੀਫੋਨ ਐਕਟ ਓਪਰੇਸ ਅਲੇਕੋ ਦਿ ਜਿਪਸੀਜ਼ ਅਤੇ ਦਿ ਮਿਜਰਲੀ ਨਾਈਟ ਸਟ੍ਰਾਵਿੰਸਕੀ ਦੇ ਮਾਵਰਾ, ਅਤੇ ਡੁਬਰੋਵਸਕੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
other russian operas based on pushkin include dargomyzhsky's rusalka and the stone guest rimsky-korsakov's mozart and salieri, tale of tsar saltan, and the golden cockerel cui's prisoner of the caucasus, feast in time of plague, and the captain's daughter tchaikovsky's mazeppa rachmaninoff's one-act operas aleko based on the gypsies and the miserly knight stravinsky's mavra, and 's dubrovsky.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੈਲੇਟਸ ਅਤੇ ਕੈਨਟੈਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਗਾਣੇ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵੀ, ਇਜ਼ਾਬੇਲ ਅਬੂਲਕਰ ਦੇ ਗੀਤ ਚੱਕਰ "ਕੈਪਰੀਸ" ​​ਵਿਚ.
additionally, ballets and cantatas, as well as innumerable songs, have been set to pushkin's verse including even his french-language poems, in isabelle aboulker's song cycle "caprice " .

, ਲਿਓਨਕਾਵਲੋ ਅਤੇ ਮਲੀਪੀਰੋ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਓਪੇਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ.
, leoncavallo and malipiero have also based operas on his works.

ਡਿਜ਼ਾਇਰ glਫ ਗਲੋਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਲੀਜ਼ਾਵੇਟਾ ਵੋਰੋਂਤੋਸੋਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਯੂਟਿ onਬ 'ਤੇ ਡੇਵਿਡ ਤੁਖਮਾਨੋਵ ਵਿਟੋਲਡ ਪੈਟਰੋਵਸਕੀ ਦਿ ਡਿਜ਼ਾਇਰ ਆਫ਼ ਗਲੋਰੀ ਨੇ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਸੈਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਕ ਟਵੀਜ਼ਨ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬੈਰੀਕਿਨ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬੈਰੀਕਿਨ ਮੇਪ, ਮਾਈਨ ਟਵੀਸਮੈਨ ਯੂਟਿ onਬ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤੁਖਮਾਨੋਵ ਦੁਆਰਾ.
the desire of glory, which has been dedicated to elizaveta vorontsova, was set to music by david tukhmanov vitold petrovsky the desire of glory on youtube , as well as keep me, mine talisman by alexander barykin alexander barykin keep me, mine talisman on youtube and later by tukhmanov.

ਰੋਮਾਂਟਿਕਤਾਵਾਦ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਟਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
romanticism pushkin is considered by many to be the central representative of romanticism in russian literature however, he can't be labelled unequivocally as a romantic.

ਰੂਸੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਰਾਹ ਨਿਓਕਲਾਸਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਇਕ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
russian critics have traditionally argued that his works represent a path from neoclassicism through romanticism to realism.

ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਸ ਕੋਲ ਲਿੰਗਕਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਇਕੱਲੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼" ਅਤੇ ਉਹ "ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਰੋਮਾਂਟਿਕ". .
an alternative assessment suggests that "he had an ability to entertain contrarities which may seem romantic in origin, but are ultimately subversive of all fixed points of view, all single outlooks, including the romantic" and that "he is simultaneously romantic and not romantic".

ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਬੋਕੋਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨੇ ਰਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜੋ ਉਸਨੇ ਡੇਰਜ਼ਾਵਿਨ, ਝੁਕੋਵਸਕੀ, ਬਾਤਯੁਸ਼ਕੋਵ, ਕਰਮਜਿਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਲੋਵ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਤੱਤ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਲੰਕਾਰਿਕ ਖਿਚਾਅ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਚਰਚ ਸਲੈਵੋਨੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੋਲਚਾਲ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਲਿਕਲੀਜ.
influence on the russian language according to vladimir nabokov, pushkin's idiom combined all the contemporaneous elements of russian with all he had learned from derzhavin, zhukovsky, batyushkov, karamzin and krylov these elements are the poetical and metaphysical strain that still lived in church slavonic forms and locutions abundant and natural gallicisms the everyday colloquialisms of his set and stylized popular speech.

ਉਸਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਿੰਨ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਘੱਟ, ਦਰਮਿਆਨੀ ਉਚਾਈ, ਸੂਡੋਕਲਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਦਾ ਸਲਾਦ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਚੁਟਕੀ ਦੀ ਇਕ ਚੁਟਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸੀ ਰੋਮਾਂਟਿਸਟਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ.
he made a salad of the famous three styles low, medium elevation, high dear to the pseudoclassical archaists, and added to it the ingredients of russian romanticists with a pinch of parody.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pushkin is usually credited with developing russian literature.

ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਪੱਧਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰੂਸੀ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
not only is he seen as having originated the highly nuanced level of language which characterizes russian literature after him, but he is also credited with substantially augmenting the russian lexicon.

ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਰੂਸੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾੜੇ ਪਾਏ ਗਏ, ਉਸਨੇ ਕਲੱਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
where he found gaps in the russian vocabulary, he devised calques.

ਉਸ ਦੀ ਅਮੀਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ੈਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ.
his rich vocabulary and highly sensitive style are the foundation for modern russian literature.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ।
his accomplishments set new records for development of the russian language and culture.

ਉਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਪਿਤਾ ਬਣ ਗਿਆ, 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਸੀ.
he became the father of russian literature in the 19th century, marking the highest achievements of the 18th century and the beginning of literary process of the 19th century.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਰੂਸ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ.
alexander pushkin introduced russia to all the european literary genres as well as a great number of west european writers.

ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਵਿਕ ਰਸ਼ੀਅਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆਇਆ.
he brought natural speech and foreign influences to create modern poetic russian.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਖੇਪ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਲੇਖ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ.
though his life was brief, he left examples of nearly every literary genre of his day lyric poetry, narrative poetry, the novel, the short story, the drama, the critical essay, and even the personal letter.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਰੂਸੀ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ, ਸੋਵਰਮੇਨਿਕ ਦਿ ਸਮਕਾਲੀ, ਜਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
pushkin's work as a journalist marked the birth of russian magazine culture which included him devising and contributing heavily to one of the most influential literary magazines of the 19th century, the sovremennik the contemporary, or .

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੇ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਲੇਸਕੋਵ, ਯੇਸੇਨਿਨ ਅਤੇ ਗੋਰਕੀ ਦੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
pushkin inspired the folk tales and genre pieces of other authors leskov, yesenin and gorky.

ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਵਲਕਾਰ ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ, ਇਵਾਨ ਗੋਂਚਰੋਵ ਅਤੇ ਲਿਓ ਤਾਲਸਤਾਏ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਮਿਖਾਇਲ ਲਰਮੋਨਤੋਵ ਵਰਗੇ ਅਗਲੇ ਕਵੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੀ।
his use of russian language formed the basis of the style of novelists ivan turgenev, ivan goncharov and leo tolstoy, as well as that of subsequent lyric poets such as mikhail lermontov.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੂਸੀ ਆਲੋਚਕ ਵਿਸਾਰਿਅਨ ਬੈਲਿੰਸਕੀ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
pushkin was analyzed by nikolai gogol, his successor and pupil, and the great russian critic vissarion belinsky who has also produced the fullest and deepest critical study of pushkin's work, which still retains much of its relevance.

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ 1929 ਵਿੱਚ, ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕ ਲਿਓਨੀਡ ਗ੍ਰਾਸਮੈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ਦਿ ਡੀ ਅਰਚੀਕ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਦੁਵੱਲੇ ਦਾ ਗਵਾਹ ਸੀ।
honours and legacy in 1929, soviet writer leonid grossman published a novel, the d'archiac papers, telling the story of pushkin's death from the perspective of a french diplomat, being a participant and a witness of the fatal duel.

ਕਿਤਾਬ ਉਸਨੂੰ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਰਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
the book describes him as a liberal and a victim of the tsarist regime.

ਪੋਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਮੌਤ ਦੀ ਕਵੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।
in poland the book was published under the title death of the poet.

1937 ਵਿਚ, ਟਾਰਸਕੋਏ ਸੇਲੋ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
in 1937, the town of tsarskoye selo was renamed pushkin in his honour.

ਰੂਸ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚ, ਇਕ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਵਿਚ ਅਤੇ ਮਿਖਾਯਲੋਵਸਕੋਏ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are several museums in russia dedicated to pushkin, including two in moscow, one in saint petersburg, and a large complex in mikhaylovskoye.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ 2006 ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਫਿਲਮ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਿ ਲਾਸਟ ਡੁਅਲ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
pushkin's death was portrayed in the 2006 biographical film pushkin the last duel.

ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਨਤਾਲਿਆ ਬੋਂਡਰਚੁਕ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the film was directed by natalya bondarchuk.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਨੂੰ ਸਰਗੇਈ ਬੇਜ਼ਰੂਕੋਵ ਨੇ ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ.
pushkin was portrayed onscreen by sergei bezrukov.

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1987 ਵਿਚ ਡਚੇਸ ਆਫ ਅਬਰਕੋਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਵਸਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ.
the pushkin trust was established in 1987 by the duchess of abercorn to commemorate the creative legacunvelpirit of her ancestor and to release the creativity and imagination of the children of ireland by providing them with opportunities to communicate their thoughts, feelings and experiences.

ਇਕ ਨਾਬਾਲਗ ਗ੍ਰਹਿ, 2208 ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਜੋ ਕਿ 1977 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਿਕੋਲਾਈ ਚੈਰਨੀਖ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
a minor planet, 2208 pushkin, discovered in 1977 by soviet astronomer nikolai chernykh, is named after him.

ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਗੱਡੇ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
a crater on mercury is also named in his honour.

ਐਮਐਸ ਅਲੇਕਸੇਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਰਸ਼ੀਅਨ ਇਵਾਨ ਫ੍ਰਾਂਕੋ ਕਲਾਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ "ਕਵੀ" ਜਾਂ "ਲੇਖਕ" ਕਲਾਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ms aleksandr pushkin, second ship of the russian ivan franko class also referred to as "poet" or "writer" class .

ਉਸਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਮੈਟਰੋ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a station of tashkent metro was named in his honour.

ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕੋਚਰੇਨ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬੇਨ ਨੇਵਿਸ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਹਿਲਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਝੀਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
the pushkin hills and pushkin lake were named in his honour in ben nevis township, cochrane district, in ontario, canada.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 6 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
un russian language day, established by the united nations in 2010 and celebrated each year on 6 june, was scheduled to coincide with pushkin's birthday.

ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੇ ਮਨੀਲਾ ਵਿਚ ਮੇਹਾਨ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a statue of pushkin was unveiled inside the mehan garden in manila, philippines to commemorate the relations in 2010.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਹੀਰਾ, ਰੂਸ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the alexander pushkin diamond, the second largest found in russia and the former territory of the ussr, was named after him.

ਗੈਲਰੀ ਵਰਕਸ ਬਿਰਤਾਂਤਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 1820 ਰੁਸਲਾਨ ਆਈ ਲੂਡਮੀਲਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਰੁਸਲਾਨ ਅਤੇ ਲੂਡਮੀਲਾ ਕਾਕਾਜ਼ਕੀ ਪਲੀਨੀਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਕਾਡਰ ਦਾ ਕੈਦੀ 1821 ਗੈਰੀਲੀਅਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਗੈਬਰਿਲੀਅਡ ਬ੍ਰਾਟੀਆ ਰਜ਼ਬੌਨੀਕੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਰੋਬਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ 1823 ਬਛੀਸਾਰਾਏਸਕੀ ਫੋਂਟਸੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮਾ ਫਗਾਨ 24 ਜਿਪਸੀਜ਼ 1825 ਗ੍ਰਾਫ ਨੂਲਿਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਾ countਂਟ ਨੂਲਿਨ 1829 ਪੋਲਟਾਵਾ 1830 ਡੋਮੀਕ ਵੀ ਕੋਲੋਮਨੇ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਲਿਟਲ ਹਾ houseਸ ਇਨ ਕੋਲੋਮਨਾ 1833 ਐਂਜੇਲੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਐਂਜਲੋ 1833 ਮੈਡੀ ਵਿਨੇਡਨੀਕ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਹੋਰਸ 1835 ਬੋਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ ਐਲਫ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਬੋਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ 1830 ਮਲੇਂਕੀ ਟਰੈਜੀਡੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਦ ਲਿਟਲ ਟਰੈਜਡੀਜ਼ ਕਾਮੇਨੀ ਗਸਟ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਸਟੋਨ ਗੈਸਟ ਮੋਟਸਾਰਟ ਆਈ ਸਾਲੀਰੀ ‚ਇੰਗਲਿਸ਼ ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਮੋਜ਼ਰਟ ਅਤੇ ਸਾਲੇਰੀ ਸਕੂਪਯ ਰਾਇਟਸਰ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਮਿਜਰਲੀ ਨਾਈਟ, ਦਿ ਕੌਵੈਟਸ ਨਾਈਟ ਪੀਰ ਵੋ ਵਰੇਮਿਆ ਚੁੰਮੀ ‹translation ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਏ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਲੇਗ ਪ੍ਰੌਸੈ 1828 ਅਰਪ ਪੈਟਰਾ ਵੇਲਿਕੋਗੋ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੀਟਰ ਦਿ ਗ੍ਰੇਟਜ਼ ਦਾ ਨੀਗਰੋ, ਅਧੂਰਾ ਨਾਵਲ 1831 ਪੋਵੇਸਟੀ ਪੋਕੋਯਨੋਗੋ ਇਵਾਨਾ ਪੈਟਰੋਵਿਚ ਬੇਲਕਿਨਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਸਟੇਜ਼ ਆਫ਼ ਦਿ ਲੇਟ ਇਵਾਨ ਪੈਟਰੋਵਿਚ ਬੈਲਕਿਨ ਵੈਸਟਰਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਟਲ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਬਰਫੀਲਡ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਗਰੋਬੋਵਸਚਿਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਅੰਡਰਟੇਕਰ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸਟੈਨਸੋਨੀਨੀ ਸਮੋਟਰੀਟਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਸਟੇਸਮਾਸਟਰ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਬੈਰੀਸ਼ਨੀਆ-ਕ੍ਰੈਸਟੀਅਨਕਾ - ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਸਕਾਈਅਰਜ਼ ਡਟਰ, ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ 1834 ਪਿਕੋਵਾ ਡੈਮ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਕਵੀਨਜ਼ ਆਫ ਸਪੈਡਸ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ. ਕਹਾਣੀ 1834 ਕਿਰਜਾਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਿਰਦਜ਼ਾਲੀ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 1834 ਇਸਟੋਰੀਆ ਪੁਗਾਚਿਓਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਪੂਗਾਚੇਵ, ਪੁਗਾਚੇਵ ਦੇ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ 1836 ਕੈਪਟੈਨਸਕਾਅ ਡੌਚਕਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਿ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਬੇਟੀ, ਨਾਵਲ 1836 ਪਯੂਸੈਸਟਵੀ ਅਤੇ ਅਰਜ਼੍ਰਮ ਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਏਰਜ਼ਰਾਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 1836 ਰੋਸਲਾ sh ਅਨੁਵਾਦ ਰੋਸਲਾਵਲੇਵ, ਅਧੂਰਾ ਨਾਵਲ 1837 ਇਸਟੋਰੀਆ ਸੇਲਾ ਗੋਰੀਯੂਹਿਨਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮਾ ਦ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਦਿ ਵਿਲੇਜ ਗੋਰੂਖਿਨੋ, ਅਧੂਰੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 1837 ਮਿਸਰਸਕੀਕੀ ਨੋਚੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮਿਸਰੀ ਨਾਈਟਸ, ਅਧੂਰੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 1841 ਡੁਬਰੋਵਸਕੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਅਨੁਵਾਦ ਡੁਬਰੋਵਸਕੀ, ਅਧੂਰੇ ਨਾਵਲ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ 1825 ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ the ਦੁਲਹਨ 1830 ਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਦਿ ਪ੍ਰਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਰਕਰ ਬਲਦਾ 1830 ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਦ ਫੀਮੇਲ ਬੀਅਰ 1831 ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਟੇਲ tਫ ਜ਼ਾਰ ਸਾਲਟਨ 1833 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮਾ ਦ ਟੇਲ theਫ ਫਿਸ਼ਰਮੈਨ ਐਂਡ ਫਿਸ਼ 1833 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤਰਜਮਾ ਦ ਟੇਲ ਮ੍ਰਿਤਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ 1834 ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦ ਟੇਲ theਫ ਗੋਲਡਨ ਕੋਕਰੇਲ, ਐਂਟਨ ਡੇਲਵੀਗ ਅਲੇਕਸੈਂਡਰਾ ਇਸ਼ੀਮੋਵਾ ਅੰਨਾ ਪੈਟਰੋਵਨਾ ਕਾਰਨ ਫਿਓਡਰ ਪੈਟਰੋਵਿਚ ਟਾਲਸਟਾਏ ਲਿਟਰੈਟੁਰਨਾਯਾ ਗਜ਼ਟਾ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਇਨਾਮ ਵਾਸਲੀ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਡਾਲ ਕਪਿਟਨ ਜ਼ਲੇਂਤਸੋਵ, ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਚਿੱਤਰਕ, ਯੂਐਸ ਰਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਦਿਵਸ ਸੰਦਰਭ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈਟੀ ਜੇ.
gallery works narrative poems 1820 ruslan i ludmila english translation ruslan and ludmila cawcazskiy plennik english translation the prisoner of the caucasus 1821 gavriiliada english translation the gabrieliad bratia razboyniki english translation the robber brothers 1823 bahchisarayskiy fontan english translation the fountain of bakhchisaray 1824 tsygany ‹ english translation the gypsies 1825 graf nulin english translation count nulin 1829 poltava 1830 domik v kolomne english translation the little house in kolomna 1833 anjelo english translation angelo 1833 medny vsadnik english translation the bronze horseman 1833 evgeniy onegin english translation eugene onegin drama 1825 boris godunov english translation by alfred hayes boris godunov 1830 malenkie tragedii english translation the little tragedies kamenny gost english translation the stone guest motsart i salieri ‚ english translation mozart and salieri skupoy rytsar english translations the miserly knight, the covetous knight pir vo vremya chumy € ‹ english translation a feast in time of plague prose 1828 arap petra velikogo english translation peter the great's negro, unfinished novel 1831 povesti pokoynogo ivana petrovicha belkina english translation the tales of the late ivan petrovich belkin vystrel english translation the shot, short story metel english translation the blizzard, short story grobovschik english translation the undertaker, short story stantsionny smotritel english translation the stationmaster, short story baryshnya-krestianka - english translation the squire's daughter, short story 1834 pikovaa dama english translation the queen of spades, short story 1834 kirjali english translation kirdzhali, short story 1834 istoria pugachyova english translation a history of pugachev, study of the pugachev's rebellion 1836 capitanskaa dochka english translation the captain's daughter, novel 1836 puteshestvie v arzrum english translation a journey to arzrum, travel sketches 1836 roslavlyov english translation roslavlev, unfinished novel 1837 istoria sela goryuhina english translation the story of the village of goryukhino, unfinished short story 1837 egypetskie nochi english translation egyptian nights, unfinished short story 1841 dubrovsky english translation dubrovsky, unfinished novel fairy tales in verse 1825 english translation the bridegroom 1830 english translation the tale of the priest and of his workman balda 1830 english translation the tale of the female bear was not finished 1831 english translation the tale of tsar saltan 1833 english translation the tale of the fisherman and the fish 1833 english translation the tale of the dead princess 1834 english translation the tale of the golden cockerel see also anton delvig aleksandra ishimova anna petrovna kern fyodor petrovich tolstoy literaturnaya gazeta pushkin prize vasily pushkin vladimir dal kapiton zelentsov, contemporary illustrator of pushkin's novels un russian language day references further reading binyon, t. j.

2002 ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਏ ਜੀਵਨੀ.
2002 pushkin a biography.

ਲੰਡਨ ਹਾਰਪਰਕੋਲਿੰਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-00-215084-0 ਯੂਐਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਨੂਫ, 2003 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-4000-4110-4 ਯੂਰੀ ਦ੍ਰੁਜ਼ਨਿਕੋਵ 2008 ਕੈਦੀ ਰੂਸ ਦਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਪਯੋਗ, ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪਬਿਲਸ਼ਰ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-56000-390-1 ਡਨਿੰਗ, ਚੇਸਟਰ, ਇਮਰਸਨ, ਕੈਰਲ, ਫੋਮਿਕਹੇਵ, ਸਰਗੇਈ, ਲੋਟਮੈਨ, ਲੀਡੀਆ, ਵੁੱਡ, ਐਂਟੋਨੀ ਟਰਾਂਸਲੇਟਰ 2006 ਦਿ ਸੈਂਸਰਡੋਰ ਬੋਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਮੇਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਪ੍ਰੈਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-299-20760-9 ਫੀਨਸਟਾਈਨ, ਈਲੇਨ ਐਡੀ.
london harpercollins isbn 0-00-215084-0 us edition new york knopf, 2003 isbn 1-4000-4110-4 yuri druzhnikov 2008 prisoner of russia alexander pushkin and the political uses of nationalism, transaction publishers isbn 1-56000-390-1 dunning, chester, emerson, caryl, fomichev, sergei, lotman, lidiia, wood, antony translator 2006 the uncensored boris godunov the case for pushkin's original comedy university of wisconsin press isbn 0-299-20760-9 feinstein, elaine ed.

1999 ਸਮਕਾਲੀ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਐਲਗਜ਼ੈਡਰ ਸੇਰਗੇਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁਸ਼ਕੀਨ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
1999 after pushkin versions of the poems of alexander sergeevich pushkin by contemporary poets.

ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਕਾਰਕਨੇਟ ਪ੍ਰੈਸ ਲੰਡਨ ਫੋਲੀਓ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-85754-444-7 ਪੋਗਦਾਏਵ, ਵਿਕਟਰ 2003 ਪੇਨਾਇਰ ਅਗੰਗ ਰੂਸਿਆ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਡਾਨ ਦੁਨੀਆ ਤੈਮੂਰ ਮਹਾਨ ਰੂਸੀ ਕਵੀ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਓਰੀਐਂਟਲ ਵਰਲਡ.
manchester carcanet press london folio society isbn 1-85754-444-7 pogadaev, victor 2003 penyair agung rusia pushkin dan dunia timur the great russian poet pushkin and the oriental world .

ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਸੀਰੀਜ਼.
monograph series.

ਸਭਿਅਕ ਸੰਵਾਦ ਲਈ ਕੇਂਦਰ.
centre for civilisational dialogue.

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਲਾਇਆ.
university malaya.

2003, isbn 983-3070-06-x ਵਿਟਾਲੇ, ਸੇਰੇਨਾ 1998 ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਬਟਨ ਟਰਾਂਸਲ.
2003, isbn 983-3070-06-x vitale, serena 1998 pushkin's button transl.

ਐਨ ਗੋਲਡਸਟਿਨ ਦੁਆਰਾ ਇਤਾਲਵੀ ਤੋਂ.
from the italian by ann goldstein.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਫਰਾਰ, ਸਟਰਾਸ ਅਤੇ ਗਿਰੌਕਸ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-85702-937-2,.
new york farrar, straus & giroux isbn 1-85702-937-2 , .

ਟੇਲਿਟੋਵਾ, ਐਨ ਕੇ. 2007.
teletova, n. k. 2007 .

ਏ. ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੇ ਭੁੱਲ ਗਏ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪਰਕ.
the forgotten family connections of a. s. pushkin .

ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ ਡੌਰਨ ਓਸੀਐਲਸੀ 214284063 ਵੌਲਫ, ਮਾਰਕਸ 1998 ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਫ੍ਰੀਮਾਸਨਰੀ.
saint petersburg dorn oclc 214284063 wolfe, markus 1998 freemasonry in life and literature.

ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਓਟੋ ਸਾਗਨੇਰ ਲਿ. ਆਈਐਸਬੀਐਨ 3-87690-692-ਐਕਸ ਵਚਟਲ, ਮਾਈਕਲ.
munich otto sagner ltd. isbn 3-87690-692-x wachtel, michael.

"ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ" ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਰਿਵਿ review, ਜੈਕੋਲੇਵ, ਵੈਲੇਨਟਿਨ.
"pushkin and the wikipedia" pushkin review , jakowlew, valentin.

"ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦਾ ਵਿਦਾਈ ਡਿਨਰ" ਰਸ਼ੀਅਨ ਕੋਬਲੇਂਜ਼ ਜਰਮਨੀ, 2006 ਵਿਚ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 3-934795-38-2.
"pushkin's farewell dinner in paris" text in russian koblenz germany , 2006, isbn 3-934795-38-2.

ਗੈਲਗਾਨੋ ਐਂਡਰੀਆ 2014.
galgano andrea 2014 .

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਸੀਡਿੰਗਜ਼, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਸਾਈਕਿਆਟ੍ਰੀ ਫਾਰ ਵਰਲਡ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ 17 ਵੀਂ ਵਰਲਡ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ.
the affective dynamics in the work and thought of alexandr pushkin, conference proceedings, 17th world congress of the world association for dynamic psychiatry.

ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਗਾੜ ਮਿਥ ਜਾਂ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ?, ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ, ਮਈ, 2014, ਡਾਇਨਾਮਿਸੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ.
multidisciplinary approach to and treatment of mental disorders myth or reality?, st. petersburg, may , 2014, in dynamische psychiatrie.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨੇਲ ਜ਼ੀਟਸਚ੍ਰਿਫਟ ਸਾਈਕੋਥੈਰੇਪੀ, ਸਾਈਕੋਆਨਾਲੀਅਸ ਅੰਡ ਸਾਈਕਾਈਆਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਫਾਰ ਸਾਈਕੋਐਨਾਲਿਸਿਸ, ਸਾਈਕੋਥੈਰੇਪੀ, ਅਤੇ ਸਾਈਕਿਆਟ੍ਰੀ, ਬਰਲਿਨ ਪਿੰਨਲ ਵਰਲੈਗ ਜੀਐਮਬੀਐਚ, 1-3, ਐੱਨ. ਆਰ.
internationale zeitschrift psychotherapie, psychoanalyse und psychiatrie international journal for psychoanalysis, psychotherapy, and psychiatry, berlin pinel verlag gmbh, 1-3, nr.

266-268, 2015, ਪੀ.ਪੀ.
266-268, 2015, pp.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ "ਅੰਟਾਰੀਸ" ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ..." ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਉੱਚੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ..." ਸੋਨੈੱਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ "ਇੱਕ ਕਵੀ ਨੂੰ" ਅਨੁਵਾਦ, ਦ ਕਾਰਟ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ ਵਰਕਸ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਲੇਕਸੇਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੁਆਰਾ. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਵਰਕਸ ਵਿਖੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੇਰਗੇਯਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਆਰਕਾਈਵ ਵਰਕਸ ਵਿਖੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਬਰੀਵੋਕਸ ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ ਆਡੀਓਬੁੱਕਸ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫਿਕਲ ਲੇਖ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਕਿਨ.
external links translation of "antiaris" translation of "i loved you..." translation of "not highly i esteem the loud rights..." translation of the sonnet "to a poet" translation of the cart of life works by aleksandr pushkin at project gutenberg works by or about alexander sergeyevich pushkin at internet archive works by alexander pushkin at librivox public domain audiobooks biographical essay on pushkin.

ਮਾਈਕ ਫਿਲਿਪਸ ਦੁਆਰਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪੀ.ਡੀ.ਐਫ.
by mike phillips, british library pdf .

ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਰਿਵਿ p, ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਨ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਾਲਾ.
the pushkin review, annual journal of north american pushkin society.

2010-10-19 ਦੁਬਾਰਾ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ 2013-04-26 "ਦ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਦ ਫੀਮੇਲ ਬਿਅਰ" ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਰਕ ਨਾਲ ਯੂਜੀਨ ਵੈਨਗਿਨ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿ ਬ੍ਰੋਂਜ਼ ਹਾਰਸਮੈਨ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ.
retrieved 2010-10-19 english translations of pushkin's poems retrieved 2013-04-26 english translation of "the tale of the female bear" list of english translations of eugene onegin with extracts list of english translations of the bronze horseman with extracts alexander pushkin.

ਇੰਗਲੈਜ਼ਿਕ ਵਿਚ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਵਿਚ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਸਾਲੇਰੀ.
mozart and saliery in english alexander pushkin.

ਬੌਰਿਸ ਗੋਡੂਨੋਵ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਵਿਚ.
boris godunov in english alexander pushkin.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ ਕਾਵਿ ਰੱਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਂਸ ਹਾਰਸਮੈਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਕਾਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸੰਖੇਪ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
the bronze horseman in english alexander pushkin poetry rus the international system of units french international d' pronounced abbreviated as si is the modern form of the metric system, and is the most widely used system of measurement.

ਇਹ ਸੱਤ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਤੇ ਬਣੇ ਮਾਪ ਦੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it comprises a coherent system of units of measurement built on seven base units.

ਸਿਸਟਮ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਵੀਹ ਅਗੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the system also establishes a set of twenty prefixes to the unit names and unit symbols that may be used when specifying multiples and fractions of the units.

ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 1960 ਵਿਚ 1948 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਕ ਪਹਿਲ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ।
the system was published in 1960 as the result of an initiative that began in 1948.

ਇਹ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ-ਗ੍ਰਾਮ-ਸੈਕਿੰਡ ਸਿਸਟਮ ਸੀਜੀਐਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਯੂਨਿਟ ਐਮਕੇਐਸ ਦੇ ਮੀਟਰ-ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ-ਸੈਕਿੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
it is based on the metre-kilogram-second system of units mks rather than any variant of the centimetre-gram-second system cgs .

ਐਸਆਈ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇਕ ਵਿਕਸਤ ਸਿਸਟਮ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੀਫਿਕਸ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਪ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
si is intended to be an evolving system, so prefixes and units are created and unit definitions are modified through international agreement as the technology of measurement progresses and the precision of measurements improves.

ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੀ.ਜੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਤੇ 2011 ਅਤੇ 2014 ਵਿਚ 24 ਵੀਂ ਅਤੇ 25 ਵੀਂ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਨੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥਕ ਕਲਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਵਾਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ - ਸਥਿਰ ਸਥਿਰਤਾ.
the 24th and 25th general conferences on weights and measures cgpm in 2011 and 2014, for example, discussed a proposal to change the definition of the kilogram, linking it to an invariant of nature rather than to the mass of a material artefact, thereby ensuring long-term stability.

ਐਸਆਈ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੀ ਜੋ ਸੀਜੀਐਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਘਾਟ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the motivation for the development of the si was the diversity of units that had sprung up within the cgs systems and the lack of coordination between the various disciplines that used them.

ਸੀਜੀਪੀਐਮ, ਜੋ 1875 ਦੇ ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਬਲਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਮਾਪਦੰਡ mannerੰਗ ਨਾਲ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ' ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ.
the cgpm, which was established by the metre convention of 1875, brought together many international organisations to not only agree on the definitions and standards of the new system but also agree on the rules for writing and presenting measurements in a standardised manner around the world.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈਣਾ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the international system of units has been adopted by most developed countries however, the adoption has not been universal in all english-speaking countries.

ਇਤਿਹਾਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਰੈਵੋਲਯੂਸ਼ਨ 1790 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
history the metric system was first implemented during the french revolution 1790s with just the metre and kilogram as standards of length and mass respectively.

1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਕਾਰਲ ਫ੍ਰੀਡਰਿਕ ਗੌਸ ਨੇ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ.
in the 1830s carl friedrich gauss laid the foundations for a coherent system based on length, mass, and time.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਬੇਸ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਾਲੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ.
in the 1860s a group working under the auspices of the british association for the advancement of science formulated the requirement for a coherent system of units with base units and derived units.

ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ 1900 ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਜੀਓਵਨੀ ਜੀਓਰਗੀ ਨੇ ਇਕੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤਿੰਨ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਛਾਣ ਲਈ.
the inclusion of electrical units into the system was hampered by the customary use of more than one set of units, until 1900 when giovanni giorgi identified the need to define one single electrical quantity as a fourth base quantity alongside the original three base quantities.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 1875 ਵਿਚ, ਸੰਧੀ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਫਰੈਂਚ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ.
meanwhile, in 1875, the treaty of the metre passed responsibility for verification of the kilogram and metre against agreed prototypes from french to international control.

1921 ਵਿਚ, ਸੰਧੀ ਵਿਚ 1893 ਵਿਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1921, the treaty was extended to include all physical quantities including electrical units originally defined in 1893.

1948 ਵਿਚ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "ਯੂਨਿਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੂੰ, 1960 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੇ, "ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਯੂਨਿਟਸ" ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in 1948, an overhaul of the metric system was set in motion which resulted in the development of the "practical system of units" which, on its publication in 1960, was given the name "the international system of units".

1954 ਵਿਚ, ਭਾਰ ਅਤੇ ਮਾਪ ਬਾਰੇ 10 ਵੀਂ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਨੇ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਰੰਟ ਨੂੰ ਚੌਥੀ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚ ਦੋ ਹੋਰ ਅਧਾਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਛੇ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ.
in 1954, the 10th general conference on weights and measures cgpm identified electric current as the fourth base quantity in the practical system of units and added two more base and luminous six base quantities in all.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਮੀਟਰ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਦੂਜਾ, ਐਂਪੀਅਰ, ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਕੈਂਡੀਲਾ ਸਨ.
the units associated with these quantities were the metre, kilogram, second, ampere, kelvin and candela.

1971 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੱਤਵੀਂ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾ, ਤਿਲ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਐਸਆਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1971, a seventh base quantity, amount of substance represented by the mole, was added to the definition of si.

ਮੁ developmentਲਾ ਵਿਕਾਸ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 1791 ਤੋਂ ਫ਼੍ਰੈਂਚ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਅਤੇ ਲੂਈ ਸੱਤਵੇਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.
early development the metric system was developed from 1791 onwards by a committee of the french academy of sciences, commissioned by the national assembly and louis xvi to create a unified and rational system of measures.

ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਂਟੋਇਨ ਲਾਵੋਸੀਅਰ "ਆਧੁਨਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਪਿਤਾ" ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਿਅਰੇ-ਸਾਈਮਨ ਲੈਪਲੇਸ ਅਤੇ ਐਡਰਿਅਨ-ਮੈਰੀ ਲੈਜੇਂਡਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਲੰਬਾਈ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਉਹੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪਾਦਰੀ ਜੋਹਨ ਵਿਲਕਿਨਜ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ. 1668 ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਨੂੰ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਧਾਰਣਾ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਐਬੋਟ ਮਾ abਟਨ ਦੁਆਰਾ 1670 ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੀ.
the group, which included antoine lavoisier the "father of modern chemistry" and the mathematicians pierre-simon laplace and adrien-marie legendre, used the same principles for relating length, volume, and mass that had been proposed by the english clergyman john wilkins in 1668 and the concept of using the earth's meridian as the basis of the definition of length, originally proposed in 1670 by the french abbot mouton.

30 ਮਾਰਚ 1791 ਨੂੰ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਸ਼ਮਕ ਅਤੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਵਿਚਾਲੇ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।
on 30 march 1791, the assembly adopted the committee's proposed principles for the new decimal system of measure and authorised a survey between dunkirk and barcelona to establish the length of the meridian.

11 ਜੁਲਾਈ 1792 ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਲੰਬਾਈ, ਖੇਤਰ, ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੀਟਰ, ਹਨ, ਲਿਟਰ ਅਤੇ ਕਬਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ.
on 11 july 1792, the committee proposed the names metre, are, litre and grave for the units of length, area, capacity, and mass, respectively.

ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਸ਼ਮਲਵ ਅਧਾਰਿਤ ਉਪਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੈਂਟੀ ਲਈ ਸੈਂਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਲਈ ਕਿੱਲੋ।
the committee also proposed that multiples and submultiples of these units were to be denoted by decimal-based prefixes such as centi for a hundredth and kilo for a thousand.

7 ਅਪ੍ਰੈਲ 1795 ਦੇ ਲੋਈ ਡੂ 18 ਜੈਮਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਵ ਅਤੇ ਕਬਰ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਪਿਅਰੇ ਅਤੇ ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਡੇਲਾਮਬਰੇ ਦੇ ਬਾਅਦ 22 ਜੂਨ 1799 ਨੂੰ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਸਰਵੇਖਣ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੇਸ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ. ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਡੇਸ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਨੂੰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the law of 7 april 1795 loi du 18 germinal defined the terms gramme and kilogramme, which replaced the former terms gravet correctly milligrave and grave, and on 22 june 1799 after pierre and jean-baptiste delambre had completed the meridian survey the definitive standard des archives and kilogramme des archives were deposited in the french national archives.

10 ਦਸੰਬਰ 1799 ਨੂੰ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਰਾਜ ਪਲਟਣ ਦੇ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਫ੍ਰਾਂਸ ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਲੋਈ ਡੂ 19 ਫ੍ਰੀਮੇਅਰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 10 december 1799 a month after napoleon's coup d' , the law by which the metric system was to be definitively adopted in france loi du 19 frimaire was passed.

ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਧਾਰ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਤਰਜੀਹੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਸੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰੀਆਮੇਟਰੇ 10000 ਮੀਟਰ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਈਰੀਗਰਾਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 1000 ਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੁੰਜ ਲਈ.
during the first half of the nineteenth century there was little consistency in the choice of preferred multiples of the base units typically the myriametre 10000 metres was in widespread use in both france and parts of germany, while the kilogram 1000 grams rather than the myriagram was used for mass.

1832 ਵਿਚ, ਜਰਮਨ ਗਣਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਾਰਲ ਫਰੈਡਰਿਕ ਗੌਸ, ਵਿਲਹੈਲਮ ਵੇਬਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਵਜੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀਮੀਟਰ, ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ.
in 1832, the german mathematician carl friedrich gauss, assisted by wilhelm weber, implicitly defined the second as a base unit when he quoted the earth's magnetic field in terms of millimetres, grams, and seconds.

ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
prior to this, the strength of the magnetic field had only been described in relative terms.

ਗੌਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਕਨੀਕ ਟੌਰਕ ਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਮੁਅੱਤਲ ਚੁੰਬਕ 'ਤੇ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਟਾਰਕ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੌਰਕ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਧੀਨ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ' ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
the technique used by gauss was to equate the torque induced on a suspended magnet of known mass by the magnetic field with the torque induced on an equivalent system under gravity.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਣਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁੰਜ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਾਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ.
the resultant calculations enabled him to assign dimensions based on mass, length and time to the magnetic field.

1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਜੇਮਜ਼ ਕਲਰਕ ਮੈਕਸਵੈਲ, ਵਿਲੀਅਮ ਥੌਮਸਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ, ਗੌਸ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਬਣੇ ਅਤੇ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਾਲੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ. .
in the 1860s, james clerk maxwell, william thomson later lord kelvin and others working under the auspices of the british association for the advancement of science, built on gauss' work and formalised the concept of a coherent system of units with base units and derived units.

ਏਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇਕਾਈਆਂ ਸੀਜੀਐਸ ਦੇ ਸੀਜੀਐਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਾਪਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ forਰਜਾ ਲਈ ਕੰਮ, ਤਾਕਤ ਲਈ ਡਾਇਨ, ਦਬਾਅ ਲਈ ਬੈਰੀ, ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਚਪੋਸੀ ਲਈ ਸੰਜੋਗ ਅਤੇ ਕੀਨਾਟਿਕ ਲਈ ਸਟੋਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਲੇਸ.
the principle of coherence was successfully used to define a number of units of measure based on the cgs system of units cgs , including the erg for energy, the dyne for force, the barye for pressure, the poise for dynamic viscosity and the stokes for kinematic viscosity.

ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਸਦਕਾ ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ 1875 ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ.
metre convention a french-inspired initiative for international cooperation in metrology led to the signing in 1875 of the metre convention.

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
initially the convention only covered standards for the metre and the kilogram.

ਮੀਟਰ ਦੇ 30 ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ 40 ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, 90% ਪਲੈਟੀਨਮ -10% ਇਰੀਡੀਅਮ ਐਲੋਏ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹਰੇਕ ਕੇਸ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਰਮ ਜੌਹਨਸਨ, ਮੈਥੀ ਐਂਡ ਕੋ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ 1889 ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a set of 30 prototypes of the metre and 40 prototypes of the kilogram, in each case made of a 90% platinum-10% iridium alloy, were manufactured by the british firm johnson, matthey & co and accepted by the cgpm in 1889.

ਹਰੇਕ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਣਨ ਲਈ ਬੇਤਰਤੀਬੇ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਡੇਸ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਡੇਸ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
one of each was selected at random to become the international prototype metre and international prototype kilogram that replaced the des archives and kilogramme des archives respectively.

ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕੀ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ.
each member state was entitled to one of each of the remaining prototypes to serve as the national prototype for that country.

ਸੰਧੀ ਨੇ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਡੇਸ ਪੋਇਡਜ਼ ਐਟ ਮਿuresਸਜ ਜਾਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 'ਤੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਤੋਂ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਜੋ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the treaty established three international organisations to oversee the keeping of international standards of measurement general conference on weights and measures des poids et mesures or cgpm a meeting every four to six years of delegates from all member states that receives and discusses a report from the cipm and that endorses new developments in the si on the advice of the cipm.

ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਫਾਰ ਵਜ਼ਨ ਐਂਡ ਮਾਪ (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮੇਟੀ ਫਾਰ ਵੇਟ ਐਂਡ ਮਾਪ) ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀਸ ਪੋਡਜ਼ ਐਟ ਮਿਸ਼ਰਜ ਜਾਂ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਵਿਖੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਠਾਰਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਬਿ bureauਰੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀਸ ਪੋਡਜ਼ ਏਟ ਮਿਸ਼ੁਰਸ ਜਾਂ ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਅਤੇ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਲਈ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਸਕੱਤਰੇਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਸਮੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
international committee for weights and measures international des poids et mesures or cipm a committee that meets annually at the bipm and is made up of eighteen individuals of high scientific standing, nominated by the cgpm to advise the cgpm on administrative and technical matters international bureau of weights and measures bureau international des poids et mesures or bipm an international metrology centre at in france that has custody of the international prototype kilogram, provides metrology services for the cgpm and cipm, houses the secretariat for these organisations and hosts their formal meetings.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਉਦੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਪੁਨਰ ਗਠਨ ਸੀ.
initially its prime metrological purpose was a periodic recalibration of national prototype metres and kilograms against the international prototype.

ਸੰਨ 1921 ਵਿਚ, ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿਚ 1893 ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਂਪੀਅਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੂੰ ਅਸੰਗਤਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1921, the metre convention was extended to include all physical units, including the ampere and others defined by the fourth international conference of electricians in chicago in 1893, thereby enabling the cgpm to address inconsistencies in the way that the metric system had been used.

ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਫ੍ਰੈਂਚ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੁਪਾਂਤਰ.
the official language of the metre convention is french and the definitive version of all official documents published by or on behalf of the cgpm is the french-language version.

ਐਸਆਈ ਦੇ ਵੱਲ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਜੀਐਸ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈੱਕਨੀਕਲ ਇਕਾਈਆਂ emu ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਜੀਐਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਿਸਟਮ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਸਟੈਟਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੀਜੀਐਸ-ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ systemsਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਐਮਕੇਐਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਿਸਟਮ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ".
towards the si at the close of the 19th century three different systems of units of measure existed for electrical measurements a cgs-based system for electrostatic units, also known as the gaussian or esu system, a cgs-based system for electromechanical units emu and an mks-based system "international system" for electrical distribution systems.

ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਗਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੀ esu ਜਾਂ emu ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
attempts to resolve the electrical units in terms of length, mass, and time using dimensional analysis was beset with dimensions depended on whether one used the esu or emu systems.

ਇਹ ਵਿਗਾੜ 1900 ਵਿਚ ਸੁਲਝ ਗਈ ਜਦੋਂ ਜੀਓਵਨੀ ਜੀਓਰਗੀ ਨੇ ਇਕ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤਿੰਨ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ.
this anomaly was resolved in 1900 when giovanni giorgi published a paper in which he advocated using a fourth base unit alongside the existing three base units.

ਚੌਥੀ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ, ਵੋਲਟੇਜ, ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the fourth unit could be chosen to be electric current, voltage, or electrical resistance.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਗ੍ਰਾਮ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮਾਪਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੈਰ-ਸੰਯੋਜਿਤ ਇਕਾਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਮੀਟਰਿਕ ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ, ਪਾਰਬ੍ਰਾਮਤਾ ਲਈ ਦਰਸਾਈ ਅਤੇ "ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ" ਦੋਨੋ ਬੈਰੋਮੀਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਮਾਪ ਲਈ ਪਾਰਾ ਦੇ "ਵਿਕਸਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਿਆਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
in the late 19th and early 20th centuries, a number of non-coherent units of measure based on the gram kilogram, the centimetre metre, and the second, such as the metric horsepower for power, the darcy for permeability and the use of "millimetres of mercury" for the measurement of both barometric and blood pressure were developed or propagated, some of which incorporated standard gravity in their definitions.

ਦੂਸਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਮਾਪਣ ਦੇ ਕਈਂ ਵੱਖਰੇ ਸਿਸਟਮ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ.
at the end of the second world war, a number of different systems of measurement were in use throughout the world.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਮਾਪ ਦੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸਨ.
some of these systems were metric system variations, whereas others were based on customary systems of measure.

1948 ਵਿਚ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਪਯੂਰ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਫਿਜਿਕਸ ਆਈਯੂਯੂਪੀਏਪੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ 9 ਵੇਂ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪ 'ਤੇ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਮਾਪਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ. ਵਿਗਿਆਨਕ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਕਮਿ communitiesਨਿਟੀ ਅਤੇ "ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ, ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਇਕੋ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨੀਆਂ".
in 1948, after representations by the international union of pure and applied physics iupap and by the french government, the 9th general conference on weights and measures cgpm asked the international committee for weights and measures cipm to conduct an international study of the measurement needs of the scientific, technical, and educational communities and "to make recommendations for a single practical system of units of measurement, suitable for adoption by all countries adhering to the metre convention".

ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, 1954 ਵਿਚ 10 ਵੀਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਇਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਛੇ ਬੇਸ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਕੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਆਪਟੀਕਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
on the basis of the findings of this study, the 10th cgpm in 1954 decided that an international system should be derived from six base units to provide for the measurement of temperature and optical radiation in addition to mechanical and electromagnetic quantities.

ਛੇ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੀਟਰ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਦੂਜਾ, ਐਂਪੀਅਰ, ਡਿਗਰੀ ਕੈਲਵਿਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਕੈਂਡੀਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
six base units were recommended the metre, kilogram, second, ampere, degree kelvin later renamed kelvin , and candela.

1960 ਵਿਚ, 11 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੇ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਯੂਨਿਟਸ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਮ ਲੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀ ਤੋਂ ਸੀ.
in 1960, the 11th cgpm named the system the international system of units, abbreviated si from the french name, le international d' .

ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਵੀ ਐਸਆਈ ਨੂੰ "ਆਧੁਨਿਕ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ.
the bipm has also described si as "the modern metric system".

ਸੱਤਵੀਂ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ, ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਨੂੰ, 1971 ਵਿਚ 14 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the seventh base unit, the mole, was added in 1971 by the 14th cgpm.

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ isq ਸੱਤ ਅਧਾਰ ਅਧਾਰਤਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ, ਸਮਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਤਾਪਮਾਨ, ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
international system of quantities the international system of quantities isq is a system based on seven base quantities length, mass, time, electric current, thermodynamic temperature, amount of substance, and luminous intensity.

ਹੋਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤਰ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਟਾਕਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
other quantities such as area, pressure, and electrical resistance are derived from these base quantities by clear non-contradictory equations.

ਆਈਐਸਕਿq ਉਹ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the isq defines the quantities that are measured with the si units.

ਆਈਐਸਕਿq ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਈ ਐਸ ਓ ਆਈ ਆਈ 80000 ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਈਐਸਓ 80000-1 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the isq is defined in the international standard iso iec 80000, and was finalised in 2009 with the publication of iso 80000-1.

ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਾਰਕ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਇੱਕ ਬਰੋਸ਼ਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਸਆਈ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
si brochure and conversion factors the cgpm publishes a brochure which defines and presents si.

ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਹੈ.
its official version is in french, in line with the metre convention.

ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਕੁਝ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਨੇ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਐਸਪੀ 330 ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਐਸਪੀ 811 ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਐਸਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਐਸਆਈ ਅਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਲਈ ਆਮ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
it leaves some scope for local interpretation, particularly regarding names and terms in different languages, so for example the united states' national institute of standards and technology nist has produced a version of the cgpm document nist sp 330 which clarifies local interpretation for english-language publications that use american english and another document nist sp 811 that gives general guidance for the use of si in the united states and conversion factors between si and customary units.

ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਬਰੋਸ਼ਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਫਾਰ ਵਜ਼ਨ ਐਂਡ ਮਾਪ (ਸੀ.ਆਈ.ਟੀ.ਐੱਮ.) ਦੀ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ।
the writing and maintenance of the cgpm brochure is carried out by one of the committees of the international committee for weights and measures cipm , the consultative committee for units ccu .

ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਜਾਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
the cipm nominates the chairman of this committee, but the committee includes representatives of various other international bodies rather than cipm or cgpm nominees.

ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਬੰਧਤ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੂੰ ਐਸਆਈ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੰਪੁੱਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ.
this committee thus provides a forum for the bodies concerned to provide input to the cipm in respect of ongoing enhancements to si.

ਸ਼ਬਦ "ਮਾਤਰਾ", "ਇਕਾਈ", "ਮਾਪ" ਆਦਿ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ.
the definitions of the terms "quantity", "unit", "dimension" etc.

ਜੋ ਕਿ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਗਾਈਡਜ਼ ਇਨ ਗਾਈਡਜ਼ ਇਨ ਗਾਈਡਜ਼ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਜੇਸੀਜੀਐਮ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਜੋ ਅੱਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੈ।
that are used in the si brochure are those given in the international vocabulary of metrology, a publication produced by the joint committee for guides in metrology jcgm , a working group consisting of eight international standards organisations under the chairmanship of the director of the bipm.

ਉਹ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਮੀਕਰਣ ਜੋ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਹੁਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਆਈ ਐਸ ਕਿq ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਈ ਐਸ ਓ ਆਈ 80000 ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the quantities and equations that define the si units are now referred to as the international system of quantities isq , and are set out in the international standard iso iec 80000 quantities and units.

ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਫਿਕਸਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਯੂਨਿਟਸ ਵਿੱਚ ਬੇਸ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਚਿਤ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਅਧਾਰਤ ਮਲਟੀਪਲਾਈਅਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਗੇਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
units and prefixes the international system of units consists of a set of base units, a set of derived units with special names, and a set of decimal-based multipliers that are used as prefixes.

ਸ਼ਬਦ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟਸ ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਹਿਮਤ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਉਤਪੰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the term si units covers all three categories, but the term coherent si units includes only base units and coherent derived units.

ਬੇਸ ਯੂਨਿਟਸ ਐਸਆਈ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
base units the si base units are the building blocks of the system and all other units are derived from them.

ਜਦੋਂ ਮੈਕਸਵੈਲ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕਸਾਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬੇਸ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪੁੰਜ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ.
when maxwell first introduced the concept of a coherent system, he identified three quantities that could be used as base units mass, length and time.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਓਰਗੀ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ.
giorgi later identified the need for an electrical base unit.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਕਰੰਟ, ਸੰਭਾਵੀ ਅੰਤਰ, ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਚਾਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਬਾਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
theoretically any one of electric current, potential difference, electrical resistance, electrical charge or a number of other quantities could have provided the base unit, with the remaining units then being defined by the laws of physics.

ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਰੰਟ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਐਸ.ਆਈ. ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in the event, the unit of electric current was chosen for si.

ਤਾਪਮਾਨ, ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੀਬਰਤਾ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
another three base units for temperature, substance and luminous intensity were added later.

ਵਿਕਸਤ ਇਕਾਈਆਂ ਐਸ.ਆਈ. ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਾਂ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਅਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
derived units the derived units in the si are formed by powers, products or quotients of the base units and are unlimited in number.

ਕੱerੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਉਤਪੰਨ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵੇਗ ਇਕ ਮਾਤਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਅਧਾਰ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਇਕਾਈ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਪ੍ਰਤੀਕ ਐਮ.
derived units are associated with derived quantities, for example velocity is a quantity that is derived from the base quantities of time and length, so in si the derived unit is metres per second symbol m s .

ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਬੇਸ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the dimensions of derived units can be expressed in terms of the dimensions of the base units.

ਸੂਝਵਾਨ ਇਕਾਈਆਂ ਉਤਪੰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਗੁਰੂਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ.
coherent units are derived units that contain no numerical factor other than such as standard gravity and density of water are absent from their definitions.

ਉਪਰੋਕਤ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨਿtonਟਨ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
in the example above, one newton is the force required to accelerate a mass of one kilogram by one metre per second squared.

ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵੇਗ ਦੀਆਂ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਤੇ ਐਫ ਐਮ ਏ ਹਨ, ਤਾਕਤ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਿtਟੌਨਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਗੁਣਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since the si units of mass and acceleration are kg and respectively and f m a, the units of force and hence of newtons is formed by multiplication to give .

ਕਿਉਂਕਿ ਨਿtonਟਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਨੁਪਾਤ ਨਿਰੰਤਰਤਾ 1 ਹੈ.
since the newton is part of a coherent set of units, the constant of proportionality is 1.

ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
for the sake of convenience, some derived units have special names and symbols.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਅਧਾਰ ਯੂਨਿਟਾਂ ਲਈ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
such units may themselves be used in combination with the names and symbols for base units and for other derived units to express the units of other derived quantities.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬਲ ਦੀ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਨਿtonਟਨ ਐਨ ਹੈ, ਦਬਾਅ ਦੀ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਪਾਸਕਲ ਪਾ ਹੈ ਪਾਸਲ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ "ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਨਿ newਟਟਨ" ਐਨ ਐਮ 2.
for example, the si unit of force is the newton n , the si unit of pressure is the pascal pa the pascal can be defined as "newtons per square metre" n m2 .

ਪ੍ਰੀਫਿਕਸਸ ਪ੍ਰੀਫਿਕਸ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਕਾਈ ਦੇ ਕਈ ਅਤੇ ਉਪ-ਗੁਣਲ ਇਕੱਲੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ.
prefixes prefixes are added to unit names to produce multiple and sub-multiples of the original unit.

ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਗੁਣਾ ਦਸ ਦੀਆਂ ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੌ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਸੌ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ.
all multiples are integer powers of ten, and above a hundred or below a hundredth all are integer powers of a thousand.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕਿਲੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਲੀਅਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਟਰ ਹੈ.
for example, kilo- denotes a multiple of a thousand and milli- denotes a multiple of a thousandth, so there are one thousand millimetres to the metre and one thousand metres to the kilometre.

ਪ੍ਰੀਫਿਕਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਇਕ ਮੀਟਰ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਕ ਮਾਈਕਰੋਮੀਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਮਿਲੀਮੀਮਿਟਰ.
the prefixes are never combined, so for example a millionth of a metre is a micrometre, not a millimillimetre.

ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰਾਮ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਹੀਂ.
multiples of the kilogram are named as if the gram were the base unit, so a millionth of a kilogram is a milligram, not a microkilogram.

ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਐਸ ਆਈ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਐਸ ਆਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੌਤਿਕ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ.
non-si units accepted for use with si the si is capable of measurement of any physical quantity, but many non-si units still appear in the scientific, technical, and commercial literature, and will continue to be used for many years.

ਕੁਝ ਇਕਾਈਆਂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ.
some units are so deeply embedded in history and many cultures that they will continue to be used for the foreseeable future.

ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਐਸਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰੀਆਂ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਐਸਆਈ ਟੇਬਲ 6 ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਮਾਂ, ਕੋਣ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਮੀਟਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ.
the cipm recognized and acknowledged such traditions by compiling a list of non-si units accepted for use with si, which are gouped as follows non-si units accepted for use with the si table 6 certain units of time, angle, and legacy non-si metric units have a long history of consistent use.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੈਰ-ਦਸ਼ਮਲਮ ਉਪਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਪੈਰ ਜਾਂ ਪੌਂਡ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਉਹੀ ਸਨ ਜਿਥੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
most societies have used the solar day and its non-decimal subdivisions as a basis of time and, unlike the foot or the pound, these were the same regardless of where they were being measured.

ਰੇਡੀਅਨ, ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੈ.
the radian, being 1 of a revolution, has mathematical advantages but it is cumbersome for navigation, and, as with time, the units used in navigation have a large degree of consistency around the world.

ਟਨ, ​​ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਹੈਕਟੇਅਰ 1879 ਵਿਚ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the tonne, litre and hectare were adopted by the cgpm in 1879 and have been retained as units that may be used alongside si units, having been given unique symbols.

ਪੁੰਜ ਇਕਾਈਆਂ ਮਿੰਟ, ਘੰਟਾ, ਦਿਨ, ਆਰਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਆਰਕ ਦਾ ਮਿੰਟ, ਆਰਕ ਦਾ ਦੂਜਾ, ਹੈਕਟੇਅਰ, ਲੀਟਰ, ਟਨ, ਖਗੋਲਿਕ ਇਕਾਈ ਅਤੇ ਬੇਲ ਨਾਨ-ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਸਾਰਣੀ 7.
the catalogued units are minute, hour, day, degree of arc, minute of arc, second of arc, hectare, litre, tonne, astronomical unit and bel non-si units whose values in si units must be obtained experimentally table 7 .

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਡਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
physicists often use units of measure that are based on natural phenomena, particularly when the quantities associated with these phenomena are many orders of magnitude greater than or less than the equivalent si unit.

ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਮਾਪਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ. ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਵੋਲਟ ਚਿੰਨ੍ਹ ਈਵੀ, ਅਤੇ ਡਾਲਟਨ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪਰਮਾਣੂ ਪੁੰਜ ਇਕਾਈ ਡਾ ਜਾਂ ਯੂ ਹੋਰ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਟੇਬਲ 8 ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
the most common ones have been catalogued in the si brochure together with consistent symbols and accepted values, but with the caveat that their values in si units need to be measured.electronvolt symbol ev , and dalton unified atomic mass unit da or u other non-si units table 8 a number of non-si units that had never been formally sanctioned by the cgpm have continued to be used across the globe in many spheres including health care and navigation.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਬਲ 6 ਅਤੇ 7 ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
as with the units of measure in tables 6 and 7, these have been catalogued by the cipm in the si brochure to ensure consistent usage, but with the recommendation that authors who use them should define them wherever they are used.

ਬਾਰ, ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪਾਰਾ, ਨਟਿਕਲ ਮੀਲ, ਬਾਰਨ, ਗੰ and ਅਤੇ ਨਾਈਪਰ ਨਾਨ-ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਜੋ ਸੀਜੀਐਸ ਅਤੇ ਸੀਜੀਐਸ-ਗੌਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਟੇਬਲ 9 ਐਸਆਈ ਮੈਨੂਅਲ ਵਿੱਚ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਓਡਸੀ ਅਤੇ ਜਿਓਫਿਜਿਕਸ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਰੀਲੇਟਵਿਸਟਿਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਫਾਇਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਕਾਈਆਂ ਜੋ ਕੈਟੋਲਾਜੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹਨ ਈਰਗ, ਡਾਇਨ, ਪੋਇਜ਼, ਸਟੋਕਸ, ਸਟਾਈਲਬ, ਫੋਟੋ, ਗੈਲ, ਮੈਕਸਵੈੱਲ, ਗੌਸ, ਅਤੇ.
bar, millimetre of mercury, , nautical mile, barn, knot and neper non-si units associated with the cgs and the cgs-gaussian system of units table 9 the si manual also catalogues a number of legacy units of measure that are used in specific fields such as geodesy and geophysics or are found in the literature, particularly in classical and relativistic electrodynamics where they have certain advantages the units that are catalogued are erg, dyne, poise, stokes, stilb, phot, gal, maxwell, gauss, and .

ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਲਿਖਣਾ 1948 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਸਨ.
writing unit symbols and the values of quantities before 1948, the use and representation of metric quantities was inconsistent and ambiguous.

1879 ਵਿਚ, ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਲੰਬਾਈ, ਖੇਤਰ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੋਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ.
in 1879, the cipm published recommendations for writing the symbols for length, area, volume and mass, but it was outside its domain to publish recommendations for other quantities.

ਲਗਭਗ 1900 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋ "ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੀਟਰ" ਜਾਂ "ਮਾਈਕਰੋਨ", "" "" ਮਾਈਕ੍ਰੋਲੀਟਰ "ਲਈ, ਅਤੇ" "" "ਮਾਈਕ੍ਰੋਗਰਾਮ" ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ "", "" ਅਤੇ "" ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ. , ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ 1935 ਵਿਚ, ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਸੋਧ ਤੋਂ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰੀਫਿਕਸ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ.
beginning in about 1900, physicists who had been using the symbol " " for "micrometre" or "micron" , " " for "microlitre", and " " for "microgram" started to use the symbols " ", " " and " ", but it was only in 1935, a decade after the revision of the metre convention that the cipm formally adopted this proposal and recommended that the symbol " " be used universally as a prefix for .

1948 ਵਿਚ, ਨੌਵੀਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1948, the ninth cgpm approved the first formal recommendation for the writing of symbols in the metric system when the basis of the rules as they are now known was laid down.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਫੌਰ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਈ ਐਸ ਓ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਟੈਕਨਿਕਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਕਾਈ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਨਾਮ, ਪ੍ਰੀਫਿਕਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਖੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
these rules were subsequently extended by international organization for standardization iso and the international electrotechnical commission iec and now cover unit symbols and names, prefix symbols and names, how quantity symbols should be written and used and how the values of quantities should be expressed.

ਆਈ ਐਸ ਓ ਅਤੇ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਸ ਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ.
both iso and the iec have published rules for the presentation of si units that are generally compatible with those published in the si brochure.

ਅਗਸਤ 2013 ਤਕ, ਆਈ ਐਸ ਓ ਅਤੇ ਆਈ ਸੀ ਆਈ ਆਈ ਐਸ ਓ ਆਈ 80000 ਸਟੈਂਡਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਅਨੁਕੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਨ.
as of august 2013 iso and iec were in the process of merging their standards for quantities and units into a single set of compatible documents identified as the iso iec 80000 standard.

ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਆਈਐਸਓ 80000-1 2009 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the rules covering printing of quantities and units are part of iso 80000-1 2009.

ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਆਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਉਹ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿtonਟਨ, ਹਰਟਜ਼, ਪਾਸਕਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਇਕਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
unit names names of units follow the grammatical rules associated with common nouns in english and in french they start with a lowercase letter e.g., newton, hertz, pascal , even when the symbol for the unit begins with a capital letter.

ਇਹ "ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ" ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ "ਡਿਗਰੀ" ਇਕਾਈ ਹੈ.
this also applies to "degrees celsius", since "degree" is the unit.

ਜਰਮਨ ਵਿਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਰਮਨ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in german, however, the names of units, as with all german nouns, start with capital letters.

ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੈਲਿੰਗਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਸਪੈਲਿੰਗ ਡੈਕਾ-, ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਪੈਲਿੰਗ ਡੇਕਾ-, ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਲੀਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the spelling of unit names is a matter for the guardians of the language concerned the official british and american spellings for certain si units differ british english, as well as australian, canadian and new zealand english, uses the spelling deca-, metre, and litre whereas american english uses the spelling deka-, meter, and liter, respectively.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ.
likewise, the plural forms of units follow the grammar of the language concerned in english, the normal rules of english grammar are used, e.g.

“ਹੇਨਰੀ” “ਹੇਨਰੀ” ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ।
"henries" is the plural of "henry".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਨਿਟਸ ਲੱਕਸ, ਹਰਟਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਮੇਂਸ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯਮਿਤ ਬਹੁਵਚਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
however, the units lux, hertz, and siemens have irregular plurals in that they remain the same in both their singular and plural form.

ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
plural forms can be even more complicated in other languages.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪੋਲਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ 0, 1 ਮੀਟਰ, 2 ਮੀਟਰੀ, 3 ਮੀਟਰੀ, 4 ਮੀਟਰੀ, 5, 6, 7, 8, ਆਦਿ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
for example, in polish the plural form depends on the actual quantity 0 , 1 metr, 2 metry, 3 metry, 4 metry, 5 , 6 , 7 , 8 , etc.

ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਇਹ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, 0,67, 2,45.
for fractions it is , e.g., 0,67 , 2,45 .

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਹਾਈਫਨ ਜਾਂ ਸਪੇਸ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
in english, when unit names are combined to denote multiplication of the units concerned, they are separated with a hyphen or a space e.g.

ਨਿtonਟਨ-ਮੀਟਰ ਜਾਂ ਨਿtonਟਨ ਮੀਟਰ.
newton-metre or newton metre .

ਬਹੁਵਚਨ ਅੰਤਮ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ
the plural is formed by converting the last unit name to the plural form e.g.

ਦਸ ਨਿtonਟਨ-ਮੀਟਰ.
ten newton-metres .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪੇਸ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
unit names as adjectives in english, a space is recommended between the number and the unit symbol when used as an adjective, e.g.

"ਇੱਕ 25 ਕਿਲੋ ਗੋਲਾ".
"a 25 kg sphere".

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਹਾਈਫਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ
the normal rules of english apply to unit names, where a hyphen is incorporated into the adjectival sense, e.g.

"ਇੱਕ 25 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗੋਲਕ".
"a 25-kilogram sphere".

ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਚੀਨੀ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖਣ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ ਲੋਗੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਪਾਨੀ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੋਨੇਟਿਕ ਕਟਾਕਨਾ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
chinese and japanese chinese uses traditional logograms for writing the unit names, while in japanese unit names are written in the phonetic katakana script in both cases, symbols are also written using the internationally recognised latin and greek characters.

ਚੀਨੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੀਨੀ ਇਕਾਈਆਂ ਮੀਟਰ, ਲੀਟਰ, ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
chinese the basic chinese units are metre , litre , gram , and second , while others include watt .

ਅਗੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਸੀ-, ਸੈਂਟੀ-, ਮਿਲੀ-, ਮਾਈਕਰੋ-, ਕਿੱਲੋ-, ਅਤੇ ਮੈਗਾ- ਓ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
prefixes include deci- , centi- , milli- , micro- , kilo- , and mega- o .

ਇਹ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅੱਖਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ" ਜਾਂ "" ਕਿਲੋਵਾੱਟ "ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
these are combined to form disyllabic characters, such as "centimetre" or “ "kilowatt".

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅੱਖਰ ਵੀ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਪਾਨੀ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਾਂ ਬਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਕਿਲੋਵਾਟ ਜਾਂ ਲਈ.
in the 19th century, various compound characters were also used, similar to japanese, either imported or formed on the same principles, such as for “ kilowatt or for .

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these are generally not used today, but are occasionally found in older or technical writing.

ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਨਾਮ ਹਨ.
some units have different names in taiwan.

ਮੀਟਰ, ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ, ਲੀਟਰ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਹੈਕਟੇਅਰ ਦਾ ਅਗੇਤਰ "" ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਯੂਨੀਵਰਸਲ".
meter , centimeter ˆ , liter , kilogram , gram ‹ and hectare have the prefix " ", which means "universal".

ਅਗੇਤਰ "", "" ਅਤੇ "" ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ "" ਕਿਲੋਵਾੱਟ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ.
the prefixes " ", " " and " " are not commonly used, and the use of " " is limited to kilowatt “ .

ਜਾਪਾਨੀ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
japanese a set of characters representing various metric units was created in japan in the late 19th century.

ਚੀਨੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅੱਖਰ, ਤਿੰਨ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਮੀਟਰ, ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
characters, same as the chinese, exist for three base units the metre , litre and gram .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇਤਰ 18 ਸਿੰਗਲ-ਅੱਖਰ ਇਕਾਈਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਛੇ ਅਗੇਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਕਿੱਲੋ-, ਹੈਕਕੋ-, ਡੇਕਾ-, ਡੇਸੀ-, ਸੈਂਟੀ- ਅਤੇ ਮਿਲੀ- ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
these were combined with a set of six prefix characters kilo- , hecto- , deca- , deci- , centi- and milli- to form an additional 18 single-character units.

ਸੱਤ ਲੰਬਾਈ ਇਕਾਈਆਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀਮੀਟਰ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ,,,,,, ਅਤੇ.
the seven length units kilometre to millimetre , for example, are , , , , , and .

ਇਹ ਪਾਤਰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅੱਜ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਕਾਈਆਂ ਕਟਾਖਾਨਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਪਾਨੀ ਪਾਠ-ਕੋਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਧਾਰ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲਈ “ਕਿਲੋਮੀਟਰ” ਵਰਗੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਗੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
these characters, however, are not in common use today instead, units are written in katakana, the japanese syllabary used for foreign borrowings, such as for kilometre, but are also written in standard prefixes such as "km" for kilometre.

ਇਹਨਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਚੀਨ-ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਜਪਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਰਗ ਮੀਟਰ" ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ "" ਹੀਬੀਈ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a few sino-japanese words for these units remain in use in japanese, most significantly " " heibei for "square metre", but otherwise borrowed pronunciations are used.

ਇਹ ਪਾਤਰ ਇਕੱਲੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦੁਰਲੱਭ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਜਾਪਾਨੀ ਪਾਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
these characters are examples of the rare phenomenon of single-character loan words a foreign word represented by a single japanese character and form the plurality of such words.

ਸਮਾਨ ਪਾਤਰ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਇਕੱਲੇ ਅੱਖਰ ਗੈਰਾਈਗੋ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਪਾਤਰ ਗੈਰਾਈਗੋ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ.
similar characters were also coined for other units, such as british units, though these also have fallen out of use see single character gairaigo metric units and single character gairaigo other units for a full list.

ਇਕਾਈ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕਾਈ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਇਕਾਈ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਹਨ.
unit symbols and the values of quantities although the writing of unit names is language-specific, the writing of unit symbols and the values of quantities is consistent across all languages and therefore the si brochure has specific rules in respect of writing them.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ standਫ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਦੁਆਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the guideline produced by the national institute of standards and technology nist clarifies language-specific areas in respect of american english that were left open by the si brochure, but is otherwise identical to the si brochure.

ਸਧਾਰਣ ਨਿਯਮ ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਆਮ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਟੈਕਸਟ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੱਥੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂ ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗੁਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸਪੇਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, 2.21 ਕਿਲੋ, 7. ਐਮ 2, 22 ਕੇ. ਇਸ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ% ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
general rules general rules for writing si units and quantities apply to text that is either handwritten or produced using an automated process the value of a quantity is written as a number followed by a space representing a multiplication sign and a unit symbol e.g., 2.21 kg, 7. m2, 22 k. this rule explicitly includes the percent sign % and the symbol for degrees of temperature .

ਅਪਵਾਦ ਪਲੇਨ ਐਂਗਿ angਲਰ ਡਿਗਰੀ, ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਸਕਿੰਟ, ਅਤੇ, ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
exceptions are the symbols for plane angular degrees, minutes, and seconds , , and , which are placed immediately after the number with no intervening space.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਗਣਿਤਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ, ਸੰਖੇਪ-ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
symbols are mathematical entities, not abbreviations, and as such do not have an appended period full stop .

, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ.
, unless the rules of grammar demand one for another reason, such as denoting the end of a sentence.

ਇਕ ਅਗੇਤਰ ਇਕਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿਚ ਕੇ, ਐਮਪੀਏ ਵਿਚ ਐਮ, ਜੀ ਗੀ ਵਿਚ ਹਰ ਜੀ.
a prefix is part of the unit, and its symbol is prepended to the unit symbol without a separator e.g., k in km, m in mpa, g in ghz .

ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਅਗੇਤਰਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ.
compound prefixes are not allowed.

ਗੁਣਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਕ ਸੈਂਟਰ ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਇਕ ਤੋੜ-ਤੋੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ. ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਕਸਾਰ ਸ, ਐਮ, ਜਾਂ ਐਮ ਐਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ. ਸਿਰਫ ਇਕ ਠੋਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਲੋ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ s2 ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਹੈ.
symbols for derived units formed by multiplication are joined with a centre dot or a non-breaking space e.g., or n m. symbols for derived units formed by division are joined with a solidus s, m , , or m s. only one solidus should be used e.g., kg and are acceptable, but kg m s2 is ambiguous and unacceptable.

ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਛੋਟੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the first letter of symbols for units derived from the name of a person is written in upper case otherwise, they are written in lower case.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦਬਾਅ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਬਲੇਜ਼ ਪਾਸਕਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ "ਪਾ" ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨੂੰ "ਮੌਲ" ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
e.g., the unit of pressure is named after blaise pascal, so its symbol is written "pa", but the symbol for mole is written "mol".

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, "ਟੀ" ਟੈਸਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਮਾਪ, ਅਤੇ ਟਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, "ਪੁੰਜ" ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪ ਹੈ.
thus, "t" is the symbol for tesla, a measure of magnetic field strength, and "t" the symbol for tonne, a measure of mass.

1979 ਤੋਂ, ਲੀਟਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵੱਡੇ "l" ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ "l" ਦੇ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੋਇਆ "1" ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਟਾਈਪਫੇਸਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਸ਼ੈਲੀ ਲਿਖਤ.
since 1979, the litre may exceptionally be written using either an uppercase "l" or a lowercase "l", a decision prompted by the similarity of the lowercase letter "l" to the numeral "1", especially with certain typefaces or english-style handwriting.

ਅਮਰੀਕੀ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ "ਐਲ" ਦੀ ਬਜਾਏ "ਐਲ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
the american nist recommends that within the united states "l" be used rather than "l".

ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 25 ਕਿਲੋ, ਨਾ ਕਿ 25 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ.
symbols of units do not have a plural form e.g., 25 kg, not 25 kgs.

ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਅਗੇਤਰ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ.
uppercase and lowercase prefixes are not interchangeable.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 1 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ 1 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ ਸੁਣਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ 1 ਮਿਲੀਵੱਟ ਜਾਂ 0.001 ਵਾਟ ਦੀ ਖਾਸ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਗੱਡੀ 1 ਮੈਗਾਵਾਟ ਜਾਂ 1000000 ਵਾਟ ਦੀ ਖਾਸ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ.
e.g., the quantities 1 mw and 1 mw represent two different quantities the former is the typical power requirement of a hearing aid 1 milliwatt or 0.001 watts , and the latter the typical power requirement of a suburban train 1 megawatt or 1000000 watts .

2003 ਵਿੱਚ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੇ 10 ਵੇਂ ਮਤੇ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਦਸ਼ਮਲਵ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾਈਨ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਜਾਂ ਲਾਈਨ ਉੱਤੇ ਕਾਮੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
the 10th resolution of cgpm in 2003 declared that "the symbol for the decimal marker shall be either the point on the line or the comma on the line."

ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਦਸ਼ਮਲਵ ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇ.
in practice, the decimal point is used in english-speaking countries and most of asia, and the comma in most of latin america and in continental european countries.

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭੁਲੇਖੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਕਾਮੇ ਜਾਂ ਪੀਰੀਅਡਜ 1,000,000 ਜਾਂ 1.000.000 ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵੱਖਰੇਵੇਂ ਵਜੋਂ 1000000 ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
spaces should be used as a thousands separator 1000000 in contrast to commas or periods 1,000,000 or 1.000.000 to reduce confusion resulting from the variation between these forms in different countries.

ਕਿਸੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਇਕਾਈ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜਾਂ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇਕਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾਈਨ-ਬਰੇਕ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
any line-break inside a number, inside a compound unit, or between number and unit should be avoided.

ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲਾਈਨ ਬਰੇਕਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
where this is not possible, line breaks should coincide with thousands separators.

ਕਿਉਂਕਿ "ਬਿਲੀਅਨ" ਅਤੇ "ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ" ਦਾ ਮੁੱਲ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਚਾਨਕ ਸ਼ਬਦ "ਪੀਪੀਬੀ" ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ "ਪੀਪੀਟੀ" ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
since the value of "billion" and "trillion" can vary from language to language, the dimensionless terms "ppb" parts per billion and "ppt" parts per trillion should be avoided.

ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਲਪ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
no alternative is suggested in the si brochure.

ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਐਸ.ਆਈ. ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸਾਂ, ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰਾਂ, ਟਾਈਪਰਾਇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਯਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
printing si symbols further rules are specified in respect of production of text using printing presses, word processors, typewriters and the like.

ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੀਟਰ ਲਈ ਸਕਿੰਟ ਰੋਮਨ ਟਾਈਪ ਐਮ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਸੈਕਿੰਡਾਂ ਲਈ, ਤਾਂ ਕਿ ਪੁੰਜ ਲਈ ਮਾਤਰਾਵਾਂ m, s ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿਰਛੀ ਕਿਸਮ ਤੋਂ ਭਿੰਨਤਾ ਪਾ ਸਕੇ.
symbols are written in upright roman type m for metres, s for seconds , so as to differentiate from the italic type used for quantities m for mass, s for displacement .

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪਾਠ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫੋਂਟ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
by consensus of international standards bodies, this rule is applied independent of the font used for surrounding text.

ਚੀਨੀ, ਜਪਾਨੀ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਸੀ ਜੇ ਕੇ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ, ਸੰਜੋਗ ਜਾਂ ਸੰਜੋਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਰਗ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਿੰਗਲ ਅੱਖਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
in chinese, japanese, and korean language computing cjk , some of the commonly used units, combinations, or combinations have been allocated predefined single characters taking up a full square.

ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੀਜੇਕੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖ ਦੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਉਪ-ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਲਈ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ.
unicode includes these in its cjk compatibility and letter-like symbols sub-ranges for back compatibility, without necessarily recommending future usage.

ਇਹ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
these are summarised in unicode symbols.

ਇਹ ਸਰਾਪ ਇਕ ਪੱਤਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੀਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਨਕੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
the cursive , a letter-like symbol, has been used in a number of countries in addition to china and japan as a symbol for the litre, but this is not currently recommended by any standards body.

ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਪਤਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in print, the space used as a thousands separator commonly called a thin space is typically narrower than that used between words.

ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਬੋਧ ਮਾਨਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੋਧ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ.
realisation of units metrologists carefully distinguish between the definition of a unit and its realisation.

ਐਸਆਈ ਦੀ ਹਰੇਕ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਲੀਕੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਸਹੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the definition of each base unit of the si is drawn up so that it is unique and provides a sound theoretical basis on which the most accurate and reproducible measurements can be made.

ਇਕਾਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬੋਧ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇਕਾਈ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਕ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the realisation of the definition of a unit is the procedure by which the definition may be used to establish the value and associated uncertainty of a quantity of the same kind as the unit.

ਬੇਸ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਈਸ ਐਨ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਅੰਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
a description of the mise en pratique of the base units is given in an electronic appendix to the si brochure.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਾਈਸ ਏਨ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕ ਇਕਲੌਤਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ methodੰਗ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ."
the published mise en pratique is not the only way in which a base unit can be determined the si brochure states that "any method consistent with the laws of physics could be used to realise any si unit."

ਮੌਜੂਦਾ ਯੂਨਿਟ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ 2016 ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ, ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਇਕਾਈ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਈਸ ਇੰਟ ਪ੍ਰੈਕਟਿਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ.
in the current 2016 exercise to overhaul the definitions of the base units, various consultative committees of the cipm have required that more than one mise en pratique shall be developed for determining the value of each unit.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਜਰਬੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਲ ਦੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਅਨੁਸਾਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in particular at least three separate experiments be carried out yielding values having a relative standard uncertainty in the determination of the kilogram of no more than and at least one of these values should be better than .

ਦੋਵਾਂ ਵਾਟ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਐਵੋਗਾਡਰੋ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
both the watt balance and the avogadro project should be included in the experiments and any differences between these be reconciled.

ਜਦੋਂ ਕੈਲਵਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ methodsੰਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੁਨੀ ਗੈਸ ਥਰਮੋਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਡਾਈਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਨਿਰੰਤਰ ਗੈਸ ਥਰਮੋਮੈਟਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਬੋਲਟਜ਼ਮਾਨ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਅਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਲ ਹੋਰ ਮਾਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when the kelvin is being determined, the relative uncertainty of the boltzmann constant derived from two fundamentally different methods such as acoustic gas thermometry and dielectric constant gas thermometry be better than one part in and that these values be corroborated by other measurements.

1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ "ਭਾਰ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਸਿੱਟਾ ਕੱ toਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ...".
post-1960 changes the preamble to the metre convention read "desiring the international uniformity and precision in standards of weight and measure, have resolved to conclude a convention ...".

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੋ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਾਅ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਹੈ ਜੋ ਐਸਆਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
changing technology has led to an evolution of the definitions and standards that has followed two principal strands changes to si itself and clarification of how to use units of measure that are not part of si, but are still nevertheless used on a worldwide basis.

ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਬਦਲਾਓ 1960 ਤੋਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੇ ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਕਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
changes to the si since 1960 the cgpm has made a number of changes to si.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 13 ਵੀਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1967 ਨੇ "ਡਿਗਰੀ ਕੈਲਵਿਨ" ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਕੇਲਵਿਨ" ਪ੍ਰਤੀਕ ਕੇ. 14 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1971 ਨੇ ਮੋਲ ਸਿੰਬਲ ਮੋੱਲ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
these include the 13th cgpm 1967 renamed the "degree kelvin" symbol to the "kelvin" symbol k the 14th cgpm 1971 added the mole symbol mol to the list of base units.

14 ਵੇਂ ਜੀਸੀਪੀਐਮ 1971 ਨੇ ਦਬਾਅ ਲਈ ਪਾਸਪਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਾ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚਲਣ ਲਈ ਸੀਮੇਂਸ ਪ੍ਰਤੀਕ ਐਸ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੱ derੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
the 14th gcpm 1971 added the pascal symbol pa for pressure and the siemens symbol s for electrical conductance to the list of named derived units.

15 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1975 ਨੇ "ਰੇਡੀਓਨੱਕਲਾਈਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਗਤੀਵਿਧੀ" ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਪ੍ਰਤੀਕ gy ਨੂੰ "ਐਰੋਨਡ ਡੋਜ਼" ਅਤੇ "ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ" ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਕਰਨ ਲਈ, 16 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੂੰ "ਰੇਡਿਯਨੁਕਲਾਈਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਗਤੀਵਿਧੀ" ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਪ੍ਰਤੀਕ gy ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ. 1979 ਨੇ ਸੀਵਰਟ ਚਿੰਨ੍ਹ ਐਸਵੀ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਨਾਮਿਤ ਡੈਰੀਵੇਟਡ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
the 15th cgpm 1975 added the becquerel symbol bq for "activity referred to a radionuclide" and the gray symbol gy for ionizing radiation to the list of named derived units in order to distinguish between "absorbed dose" and "dose equivalent", the 16th cgpm 1979 added the sievert symbol sv to the list of named derived units as the unit of dose equivalent.

16 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1979 ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਰੇਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ "ਐਲ" ਅੱਖਰ ਜਾਂ "ਐਲ" ਅੱਖਰ ਲੀਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the 16th cgpm 1979 clarified that in a break with convention either the letter "l" or the letter "l" may be used as a symbol for the litre.

21 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1999 ਨੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਕਾਟਲ ਸਿੰਬਲ ਕੈਟ ਨੂੰ ਨਾਮਿਤ ਡ੍ਰਾਫਟ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
the 21st cgpm 1999 added the katal symbol kat for catalytic activity to the list of named derived units.

ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ 1960 ਵਿਚ, ਐਸਆਈ ਨੇ ਪਿਕੋ-ਪ੍ਰਤੀਕ ਪੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟੀ-ਪ੍ਰਤੀਕ ਟੀ ਦਾ ਮੁੱਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 1012 ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
in its original form 1960 , the si defined prefixes for values ranging from pico- symbol p having a value of to tera- symbol t having a value of 1012.

ਸੂਚੀ ਨੂੰ 12 ਵੀਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1964, 15 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1975 ਅਤੇ 19 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1991 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਅਗੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਦੇਣ ਲਈ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the list was extended at the 12th cgpm 1964 , at the 15th cgpm 1975 and at the 19th cgpm 1991 to give the current range of prefixes.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਚ ਅਧਾਰਤ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਲਾਭ ਲਿਆ ਗਿਆ.
in addition, advantage was taken of developments in technology to redefine many of the base units enabling the use of higher precision techniques.

ਗ਼ੈਰ-ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਧਾਰਨਾ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਐਸਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ ਮਾਪ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਐਸਆਈ ਇਕਾਈਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਆਉਣਾ.
retention of non-si units although, in theory, si can be used for any physical measurement, it is recognised that some non-si units still appear in the scientific, technical and commercial literature, and will continue to be used for many years to come.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਕਾਈਆਂ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਇੰਨੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ.
in addition, certain other units are so deeply embedded in the history and culture of the human race that they will continue to be used for the foreseeable future.

ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
the cipm has catalogued such units and included them in the si brochure so that they can be used consistently.

ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਰਾਸਤ ਗੈਰ- ਐਸਆਈ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the first such group comprises the units of time and of angles and certain legacy non-si metric units.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਪਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਾ, ਮਿੰਟ, ਘੰਟਾ ਅਤੇ ਦਿਨ, ਪੈਰ ਜਾਂ ਪੌਂਡ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
most of mankind has used the day and its subdivisions as a basis of time with the result that the second, minute, hour and day, unlike the foot or the pound, were the same regardless of where it was being measured.

ਦੂਜਾ ਇੱਕ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਮਾਪ ਦੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣਕ ਜੋ ਕਿ ਐਸਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the second has been catalogued as an si unit, its multiples as units of measure that may be used alongside the si.

ਐਂਗਲ ਦੀ ਮਾਪ ਦਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੇਡੀਅਨ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ 1 ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗਣਿਤ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇਸਲਈ, ਡਿਗਰੀ, ਮਿੰਟ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਚਾਪ ਦੀ ਧਾਰਨਾ.
the measurement of angles has likewise had a long history of consistent use the radian, being 1 of a revolution, has mathematical niceties, but it is cumbersome for navigation, hence the retention of the degree, minute and second of arc.

ਟਨ, ​​ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਹੈਕਟੇਅਰ 1879 ਵਿਚ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the tonne, litre and hectare were adopted by the cgpm in 1879 and have been retained as units that may be used alongside si units, having been given unique symbols.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ, ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦਾ ਪੁੰਜ ਲਗਭਗ ਇਕ ਡਾਲਟਨ, ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ.
physicists often use units of measure that are based on natural phenomena such as the speed of light, the mass of a proton approximately one dalton , the charge of an electron and the like.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿਚ ਇਕਸਾਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
these too have been catalogued in the si brochure with consistent symbols, but with the caveat that their physical values need to be measured.

ਪਰਮਾਣੂ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ, 12 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 1964 ਨੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀਆਈ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੇਡੀਓਨੁਕਲਾਈਡਜ਼ ਰੇਡੀਓਨਕਲਾਈਡਜ਼ ਲਈ ਗੈਰ-ਐਸਆਈ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸਾਲ.
in the interests of standardising health-related units of measure used in the nuclear industry, the 12th cgpm 1964 accepted the continued use of the curie symbol ci as a non-si unit of activity for radionuclides the becquerel, sievert and gray were adopted in later years.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਪਾਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਐਮਐਮਐਚਜੀ ਦਾ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
similarly, the millimetre of mercury symbol mmhg was retained for measuring blood pressure.

ਗਲੋਬਲ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਐਸਆਈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
global adoption si has become the world's most widely used system of measurement, used in both everyday commerce and science.

ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਸਰ ਪਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੀਟਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਮੀਟਰ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਿਸ theyੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਿਰਫ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਸਨ.
the change to si had little effect on everyday life in countries that used the metric system the metre, kilogram, litre and second remained unchanged as did the way in which they were used most of the changes only affected measurements in the workplace.

ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਅਜਿਹੀ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਲੀਗਲ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਓਆਈਐਮਐਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the cgpm has a role of recommending changes, but no formal role in the enforcement of such inter-governmental organisation, the international organization of legal metrology oiml provides a forum for harmonisation of national standards and legislation in respect of metrology.

ਐਸ ਆਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਰੇਟ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1960 ਤਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਐਸਆਈ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਸੀਜੀਐਸ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਐਸਆਈ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ.
both the degree and rate of adoption of si varied from country to that had not adopted the metric system by 1960 and subsequently adopted si did so directly as part of their metrication programs while others migrated from the cgs system of units to si.

1960 ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ, ਜਾਪਾਨ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਨ.
in 1960, the world's largest economy was that of the united states, followed by the united kingdom, west germany, france, japan, china and india.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨਾਨ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਨ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਚੀਨ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਪੰਜ ਸਾਲ.
the united states and the united kingdom were non-metric, france and germany had been using the metric system for about a century, and china had been using the metric system for 35 years, while india and japan had adopted the metric system within the preceding five years.

ਹੋਰ ਗੈਰ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇਸ਼ ਉਹ ਸਨ ਜਿਥੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ.
other non-metric countries were those where the united kingdom or the united states had considerable influence.

ਇਹ ਮਤਭੇਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿ 1864 ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਯੂਕੇ ਨੇ 1884 ਵਿੱਚ ਮੀਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਸੰਸਦ ਨੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੌਂਡ 1897 ਵਿਚ ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਯੂਕੇ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
these differences are brought out in the examples below united kingdom and the former british empire even though the use of metric units was legalised for trade in the uk in 1864, the uk had signed the metre convention in 1884 and the uk parliament had defined the yard and the pound in terms of the metre and the kilogram in 1897, the uk continued to use the imperial system of measure and to export the imperial system of units to the empire.

1932 ਵਿਚ, impਟਵਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1932, the system of imperial preference was set up at the ottawa conference.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੇ 1948 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਅਤੇ 1961 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਸਨ.
although ireland left the commonwealth in 1948 and south africa in 1961, both continued their close economic ties with the commonwealth.

ਜਦੋਂ ਐਸਆਈ ਸਟੈਂਡਰਡ 1960 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਕੋ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ.
when the si standard was published in 1960, the only major commonwealth country to have adopted the metric system was india.

1863 ਵਿਚ, ਇਕ ਬਿੱਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਹਾ firstਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੜ੍ਹਨ 110 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ 75 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
in 1863, the first reading of a bill that would have made the metric system compulsory passed its first reading in the house of commons by 110 votes to 75.

ਬਿੱਲ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਸਦੀ ਸਮਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਿਤਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ।
the bill, however, failed to make the statute book because of lack of parliamentary time.

1965 ਵਿਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਤਕਾਲੀਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਪਾਇਆ.
in 1965, after this and similar false starts the then federation of british industry informed the british government that its members favoured the adoption of the metric system.

ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਰਾਮਦ ਦਾ 80% ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੀ ਜੋ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਜੋ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
the rationale behind the request was that 80% of british exports were to countries that used the metric system or that were considering changing to the metric system.

ਵਪਾਰ ਮੰਡਲ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ, ਇੱਕ ਦਸ ਸਾਲਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the board of trade, on behalf of the government, agreed to support a ten-year metrication programme.

ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਵੈਇੱਛੱਤੀ ਨੀਤੀ ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸਦੀ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਡਿਗਦੇ ਸਨ.
the government agreed to a voluntary policy requiring minimal legislation and costs to be borne where they fell.

ਐਸਆਈ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਏਗੀ.
si would be used from the outset.

ਬਾਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ.
the rest of the commonwealth, south africa and ireland followed within a few years in some countries such as south africa and australia metrication was mandatory rather than voluntary.

1980 ਤਕ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ completedੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ।
by 1980 all apart from the united kingdom, canada and ireland had effectively completed their programs.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਵੈਇੱਛਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਈ.ਈ.ਸੀ. ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀਆਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯੂਰੋਸੈਪਿਕ ਲਹਿਰ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ ਅਪਣਾਇਆ। ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸੰਬੰਧਿਤ ਈਈਸੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
in the united kingdom the breakdown of voluntary metrication in the mid-1970s coincided with the united kingdom's obligations as part of the eec to adopt the metric system, resulting in legislation to force metrication in certain areas and the eurosceptic movement adopting an anti-metrication stance and the united kingdom seeking a number of derogations from the relevant eec directives.

ਇਕ ਵਾਰ 2000 ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸेशन ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਸਰਕਾਰ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਐਸ.ਆਈ.
once the metrication of most consumer goods was completed in 2000, aspects of british life, especially in government, commerce and industry used si.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਮਰਾਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨਿਯਮਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਐਸਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਐਸਆਈ ਜਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
although imperial units are widely encountered in unregulated areas such as the press and everyday speech, si or units approved for use alongside si are used in most areas where units of measure are regulated.

ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਪਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰਾਫਟ ਬੀਅਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ, ਵਾਪਸੀਯੋਗ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸੜਕ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
high-profile exceptions include the sale of draught beer, the sale of milk in returnable containers, and united kingdom road signs.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੀ ਹੈ.
irish road signs road distances and speeds were converted to metric units during the first decade of the 21st century otherwise, the situation in ireland is similar to that in the united kingdom.

ਕਨੇਡਾ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਮਰਾਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਸੈਕਟਰਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹੈ.
canada has adopted it for most purposes, but imperial units are still legally permitted and remain in common use throughout a few sectors of canadian society, particularly in the buildings, trades and railways sectors.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ 1960 ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਸੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਈ ਈ ਸੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ.
european union in 1960, all the largest industrialised nations that had an established history of using the metric system were members of the european economic community eec .

1972 ਵਿਚ, ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਈਈਸੀ ਨੇ 71 354 ਈਈਸੀ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
in 1972, in order to harmonise units of measure as part of a programme to facilitate trade between member states, the eec issued directive 71 354 eec.

ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤਕ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ "ਆਰਥਿਕ, ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ" ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਉਪਾਅ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਇਕਾਈਆਂ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ.
this directive catalogued units of measure that could be used for "economic, public health, public safety and administrative purposes" and also provided instructions for a transition from the existing units of measure that were in use.

ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੀ ਐਸਆਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ 1969 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the directive replicated the cgpm si recommendations and in addition pre-empted some of the additions whose use had been recommended by the cipm in 1969, but had not been ratified by the cgpm.

ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ 1977 ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧਰੀਆਂ ਸੀਜੀਐਸ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਮੇਤ 1977 ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਪੜਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਸਨ. ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੀਰ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਵੇਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੈਰ-ਸੰਜੋਗ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀਐਸ, energyਰਜਾ ਦੇ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦੇ ਇੱਕ ਉਪਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਲੰਕ.
the directive also catalogued units of measure whose status would be reviewed by the end of 1977 mainly coherent cgs units of measure and also catalogued units of measure that were to be phased out by the end of 1977, including the use of obsolete names for the sale of timber such as the stere, the use of units of force and pressure that made use of the acceleration due to gravity, the use of non-coherent units of power such as the ps , the use of the calorie as a measure of energy and the stilb as a measure of luminance.

ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਸੀ ਜੋ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਤਲਾਅ, ਪਫੰਡ, ਲਿਵਰੇ ਡੱਚ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ 500 ਗ੍ਰਾਮ ਲਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ prohibੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ.
the directive was silent in respect of units that were specific to one or two countries including the pond, pfund, livre dutch, german and french synonyms for 500 g , thereby effectively prohibiting their use as well.

ਜਦੋਂ 1977 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਡਾਇਰੈਕਟਿਵ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਲਈ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਪਾਰਾ, ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਐਸ.ਆਈ.
when the directive was revisited during 1977, some of the older units that were being reviewed such as millimetre of mercury for blood pressure were retained but others were phased out, thereby broadly aligning the allowable units with si.

ਇਸ ਹਦਾਇਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮਰਾਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the directive was however overhauled to accommodate british and irish interests in retaining the imperial system in certain circumstances.

ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ 18 181 ਈ ਈ ਸੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was reissued as directive 80 181 eec.

ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਐਸਆਈ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ.
during subsequent revisions, the directive has reflected changes in the definition of si.

ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਪੂਰਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1979 ਵਿਚ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the directive also formalised the use of supplementary units, which in 1979 were permitted for a period of ten years.

ਪੂਰਕ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਟ-ਆਫ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2009 ਵਿਚ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the cut-off date for the use of supplementary units was extended a number of times and in 2009 was extended indefinitely.

ਇੰਡੀਆ ਇੰਡੀਆ ਐਸਆਈ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਖਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
india india was one of the last countries to start a metrication programme before the advent of si.

ਜਦੋਂ ਇਹ 1947 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੋਨੋਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ.
when it became independent in 1947, both imperial and native units of measure were in use.

ਇਸ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1956 ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਆਫ ਵੇਟ ਐਂਡ ਮਾਪ ਦੇ ਐਕਟ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ.
its metrication programme started in 1956 with the passing of the standards of weights and measures act.

ਐਕਟ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁੰਜ ਦੀ ਇਕ ਵਿਰਾਸਤ ਇਕਾਈ ਦਾ ਮੁੱਲ 0.9331 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਐਕਟ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ 1960 ਤੋਂ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ-ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਣੀਆਂ ਸਨ।
part of the act fixed the value of the seer a legacy unit of mass to 0.9331 kg exactly elsewhere the act declared that from 1960 all non-metric units of measure were to be illegal.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਐਸ.ਆਈ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
four years after the indian government announced its metrication programme, si was published.

ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਸੀਜੀਐਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਸਆਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ.
the result was that the initial metrication programme was a conversion to the cgs system of units and the subsequent adoption of si has been haphazard.

ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸੀਜੀਐਸ ਜਾਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
fifty years later, many of the country's schoolbooks still use cgs or imperial units.

ਅਸਲ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1960 ਤਕ ਸਾਰੇ ਯੂਨਿਟ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।
originally the indian government had planned to replace all units of measure with metric units by 1960.

1976 ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੇਂ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਐਕਟ ਨੇ 1956 ਦੇ ਐਕਟ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ.
in 1976 a new weights and measures act replaced the 1956 act which, amongst other things, required that all weighing devices be approved before being released onto the market place.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2012 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਯੂਨਿਟ ਅਜੇ ਵੀ ਛੋਟੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀਜੀਐਸ, ਐਸਆਈ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
however, in 2012, it was reported that traditional units were still encountered in small manufacturing establishments and in the marketplace alongside cgs, si and imperial measures, particularly in the poorer areas.

10000000 ਅਤੇ ਲੱਖ 100000 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਆਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਇਹ ਫੈਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਨੰਬਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
the use of the indian numbering system of crores 10000000 and lakhs 100000 , which do not map onto the si system of prefixes, is widespread and is often found alongside or in place of the western numbering system.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨੀਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਕ frameworkਾਂਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ 1706 ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਚ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਉਪਾਅ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਬਹੁਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
united states even though congress set up a framework for the use of the metric system in the nineteenth century, the united states continues to use us customary units, based on english measure passed by parliament under the reign of queen anne in 1706, for most purposes apart from science and medicine.

ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਵਿੱਚ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਯੂਨਿਟ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in puerto rico, metric units are widely used due to the vast majority of the population having spanish heritage.

10 ਫਰਵਰੀ 1964 ਨੂੰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿ bureauਰੋ ਆਫ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਨੇ ਹੁਣ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ standਫ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਐਸ.ਆਈ. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਏਗਾ.
on 10 february 1964, the national bureau of standards now the national institute of standards and technology issued a statement that it was to use si except where this would have an obvious detrimental effect.

1968 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਯੂ.ਐੱਸ
in 1968 congress authorised the u.s.

ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਆਈ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
metric study the emphasis of which was to examine the feasibility of adopting si.

ਪਹਿਲੀ ਖੰਡ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first volume was delivered in 1970.

ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ, ਅਤੇ 1975 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 1975 ਦਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਾਪਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੀ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੀਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the study recommended that the united states adopt the international system of units, and in 1975 congress passed the metric conversion act of 1975, which established a national policy of coordinating and planning for the increased use of the metric measurement system in the united states.

ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਸਵੈਇੱਛੁਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਬੋਰਡ ਯੂਐਸਐਮਬੀ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ.
metrication was voluntary and to be coordinated by the united states metric board usmb .

ਫੋਰਡ ਅਤੇ ਕਾਰਟਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀਾਂ ਨੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਕਬੂਲਿਆ.
efforts during the ford and carter administrations to force metrication were seized on by many newspaper editorialists as being dictatorial.

ਜਨਤਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਖੌਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
public response included resistance, apathy, and sometimes ridicule.

ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰ ਅਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਯੂਐਸ ਤਰਲ ਉਪਾਅ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜੀ ਉਪਾਅ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20% ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1824 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1776 ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਕ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖਪਤਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ.
the underlying reasons for this response include a relative uniformity of weights and measures though, notably, us liquid measure differed by about 20% from british imperial measure, which was adopted throughout the british empire in 1824 inherited from the united kingdom in 1776, a homogeneous economy and the influence of business groups and populists in congress caused the country to look at the short-term costs associated with the change-over, particularly those that would be borne by the consumer rather than long-term benefits of efficiency and international trade.

ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਬੋਰਡ ਨੂੰ 1982 ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੋਨਾਲਡ ਰੀਗਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਤਹਿਤ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the metrication board was disbanded under president ronald reagan's direction in 1982.

1988 ਓਮਨੀਬਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਤਾ ਐਕਟ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1975 ਦੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਲਈ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ" ਵਜੋਂ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤਾ.
the 1988 omnibus foreign trade and competitiveness act removed international trade barriers and amended the metric conversion act of 1975, designating the metric system as "the preferred system of weights and measures for united states trade and commerce".

ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਾਪਣ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
the legislation stated that the federal government has a responsibility to assist industry, especially small business, as it voluntarily converts to the metric system of measurement.

ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਅਪਵਾਦ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2000 ਤਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਲੋੜ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਯੋਜਨਾ 1998 ਦੇ ਹਾਈਵੇਅ ਬਿਲ ਟੀਈਏ 21 ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
exceptions were made for the highway and construction industries the department of transportation planned to require metric units by 2000, but this plan was cancelled by the 1998 highway bill tea21.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਐਸ ਦੀ ਫੌਜ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ.
however, the us military uses the metric system widely, partly because of the need to work with armed services from other nations.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸੰਘੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਤੰਬਾਕੂ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਬਿ bureauਰੋ.
although overall responsibility for labelling requirements of consumer goods lies with congress and is therefore covered by federal law, details of labelling requirements for certain commodities are controlled by state law or by other authorities such as the food and drug administration, environmental protection agency and alcohol and tobacco tax and trade bureau.

ਫੈਡਰਲ ਫੇਅਰ ਪੈਕਜਿੰਗ ਐਂਡ ਲੇਬਲਿੰਗ ਐਕਟ ਐੱਫਪੀਐਲਏ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1964 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ 1992 ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਦੋਵਾਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਬਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
the federal fair packaging and labeling act fpla , originally passed in 1964, was amended in 1992 to require consumer goods directly under its jurisdiction to be labelled in both customary and metric units.

ਕੁਝ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
some industries are engaged in efforts to amend this law to allow manufacturers to use only metric labelling.

ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪ ਬਾਰੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਪੈਕਜਿੰਗ ਅਤੇ ਲੇਬਲਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਯੂਪੀਐਲਆਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the national conference on weights and measures has developed the uniform packaging and labeling regulations uplr which provides a standard approach to those sections of packaging law that are under state control.

ਯੂ ਪੀ ਐਲ ਆਰ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਚੌਦਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰਦੀ ਹੈ.
acceptance of the uplr varies from state to state fourteen states accept it by merely citing it in their legislation.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ 80 181 ਈ ਈ ਸੀ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਈਯੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਯੂਨਿਟ ਲੇਬਲਿੰਗ 2009 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ.
during the first decade of the 21st century, the eu directive 80 181 eec had required that dual unit labelling of goods sold within the eu cease by the end of 2009.

ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਣੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਸਿਰਫ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦੀ.
this was backed up by requests from other nations including japan and new zealand to permit metric-only labelling as an aid to trade with those countries.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਰਾਏ ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਮੈਟ੍ਰਿਕ-ਸਿਰਫ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ 2005 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਫੂਡ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿ fromਟ ਦੁਆਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ, ਜੋ ਯੂ.ਐੱਸ ਦੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਬਿਲ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ.
opinion in the united states was split a bill to permit metric-only labelling at the federal level was to have been introduced in 2005 but significant opposition from the food marketing institute, representing us grocers, has delayed the introduction of the bill.

2008 ਵਿਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਘੋਖਣ ਸਮੀਖਿਆ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਦੋਹਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਨੂੰ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
during a routine decennial review of the directive in 2008, the eu postponed the sunset clause for dual units indefinitely.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 1999 ਵਿਚ ਯੂਪੀਐਲਆਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੈਟ੍ਰਿਕ-ਸਿਰਫ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ uplr ਨੂੰ "ਜਿਵੇਂ ਹੈ" ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ.
meanwhile, in 1999 the uplr was amended to permit metric-only labelling and automatically became law in those states that accept uplr "as is".

1 ਜਨਵਰੀ 2009 ਤੱਕ, 50 ਵਿੱਚੋਂ 48 ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਲੇਬਲਿੰਗ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਯੂਪੀਐਲਆਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ.
by 1 january 2009, 48 out of 50 states permit metric-only labelling, either through uplr or through their own legislation.

ਫਰਵਰੀ 2013 ਤੱਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਐਸਆਈ ਯੂਨਿਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
as of february 2013 the use of metric and therefore si units in the united states does not follow any pattern.

ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਡਿualਲ-ਯੂਨਿਟ ਲੇਬਲਿੰਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
dual-unit labelling on consumer goods is mandatory.

ਕੁਝ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਿਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੁੱਧ ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ.
some consumer goods such as soft drinks are sold in metric quantities, but milk is sold in customary units.

ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the engineering industry is equally split.

ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਉਦਯੋਗ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਹੈ, ਪਰ ਬੋਇੰਗ 787 ਡ੍ਰੀਮਲਾਈਨਰ ਵਰਗੇ ਜਹਾਜ਼ ਰਿਵਾਇਤੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the automotive industry is largely metric, but aircraft such as the boeing 787 dreamliner were designed using customary units.

ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 1960 ਵਿਚ ਮੀਟਰ ਦੀ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਇਕੋ ਐਸਆਈ ਬੇਸ ਯੂਨਿਟ ਰਹੀ ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਖਾਸ ਸਰੀਰਕ ਕਲਾ, ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਆਈਪੀਕੇ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਇਕਾਈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਤੁਲਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ ਆਈ ਪੀ ਕੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ.
redefinition of units after the metre was redefined in 1960, the kilogram remained the only si base unit that relied on a specific physical artefact, the international prototype of the kilogram ipk , for its definition and thus the only unit that was still subject to periodic comparisons of national standard kilograms with the ipk.

ਰੀਕਿਲਿਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਕਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
after the recalibration, a clear divergence between the various prototype kilograms was observed.

2007 ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਸ ਦੀ 23 ਵੀਂ ਬੈਠਕ ਵਿਚ, ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਨੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਥਿਰ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮੁੱਲਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਈ ਪੀ ਕੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਾਪਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਸਪਸ਼ਟ ਯੂਨਿਟ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ.
at its 23rd meeting, held in 2007, the cgpm recommended that the cipm should continue to investigate methods to provide exact fixed values for physical constants of nature that could then be used in the definitions of units of measure in place of the ipk, thus enabling the transition from explicit unit definitions to explicit constant definitions.

ਰੀਡਿੰਗ, ਯੁਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀਸੀਯੂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਦੀ ਅਗਲੀ ਬੈਠਕ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਸਆਈ ਬਰੋਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਤਾ ਅਤੇ ਖਰੜਾ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
at a meeting of the ccu held in reading, united kingdom, in september 2010, a resolution and draft changes to the si brochure that were to be presented to the next meeting of the cipm in october 2010 were agreed to in principle.

ਸੀਸੀਯੂ ਨੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਨਿਰੰਤਰ ਪਲੈਂਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਇੱਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜ, ਬੋਲਟਜ਼ਮਾਨ ਕੰਟੀਨਸ ਅਤੇ ਐਵੋਗਾਡ੍ਰੋ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਹਨ.
the proposals that the ccu put forward were in addition to the speed of light, four constants of nature the planck constant, an elementary charge, the boltzmann constant and the avogadro number be defined to have exact values.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਰਿਟਾਇਰਡ ਹੋਣਾ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ, ਐਂਪੀਅਰ, ਕੈਲਵਿਨ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਜਾਵੇ.
the international prototype kilogram be retired the current definitions of the kilogram, ampere, kelvin and mole be revised.

ਸਾਰੀਆਂ ਅਧਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਅਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the wording of the definitions of all the base units be both tightened up and changed to reflect the change in emphasis from explicit unit to explicit constant definitions.

ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਦੀ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਕਾਂਸਟੇਂਟਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ “ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ 23 ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ ਹਨ।
the cipm meeting of october 2010 reviewed progress towards establishing fixed values for the constants but found that "the conditions set by the general conference at its 23rd meeting have not yet been fully met.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਐਸਆਈ ਦੀ ਸੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ".
for this reason the cipm does not propose a revision of the si at the present time".

ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੀ 24 ਵੀਂ ਬੈਠਕ ਵਿਚ, ਸੀਆਈਪੀਐਮ ਨੇ ਇਕ ਮਤਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੁਨਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
at the 24th cgpm meeting, held in october 2011, the cipm sponsored a resolution in which the requisite definition changes were agreed to in principle and in which the conditions required to be met before the redefinitions could be implemented were restated.

ਨਵੰਬਰ 2014 ਤਕ, ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੀ 23 ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀਜੀਪੀਐਮ ਦੀ 25 ਵੀਂ ਬੈਠਕ ਨੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਅਗਲੇਰੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਥਿਰਤਾ.
by november 2014 the conditions set out at the 23rd meeting of the cgpm for the unit redefinitions had still not been met, and the 25th meeting of the cgpm, held in november 2014, adopted a similar resolution encouraging further work towards establishing fixed values for the fundamental constants.

ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ 2018 ਦੇ ਪਤਝੜ ਵਿਚ 26 ਵੇਂ ਸੀਜੀਪੀਐਮ 'ਤੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the redefinitions are expected to be adopted at the 26th cgpm in the fall of 2018.

ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਕੋਡਟਾ ਟਾਸਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਤਰੀਕ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿਚ ਐਲਾਨੇ ਜਾਣਗੇ.
the codata task group on fundamental constants has announced special submission deadlines for data to compute the values that will be announced at this event.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ pਫ ਪੀਅਰ ਐਂਡ ਅਪਲਾਈਡ ਕੈਮਿਸਟਰੀ 1993 ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨੋਟਸ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also notes references further reading international union of pure and applied chemistry 1993 .

ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਦੂਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਬਲੈਕਵੈੱਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਮਾਤਰਾਵਾਂ, ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ.
quantities, units and symbols in physical chemistry, 2nd edition, oxford blackwell science.

isbn 0-632-03583-8.
isbn 0-632-03583-8.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਵਰਜਨ.
electronic version.

ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਯੂਨਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਐਮਡਬਲਯੂ ਕੈਲਰ ਐਟ ਅਲ.
unit systems in electromagnetism mw keller et al.

ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀ ਟ੍ਰਾਇਨਗਲ ਇਕ ਵਾਟ ਬੈਲੇਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਕ ਕੈਲਕੂਲੇਬਲ ਕੈਪੈਸੀਟਰ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਟਨਲਿੰਗ ਡਿਵਾਈਸ "ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਵੇਂ ਐਸਆਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਮੌਜੂਦਾ ਐਸਆਈ".
metrology triangle using a watt balance, a calculable capacitor, and a single-electron tunneling device "the current si seen from the perspective of the proposed new si".

ਬੈਰੀ ਐਨ ਟੇਲਰ
barry n. taylor.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਸਟੈਂਡਰਡਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ, ਵਾਲੀਅਮ.
journal of research of the national institute of standards and technology, vol.

116, ਨੰ.
116, no.

6, ਪੇਜ.
6, pgs.

, 2011.
2011 .

ਬੀ ਐਨ ਟੇਲਰ, ਐਮਬਲਰ ਥੌਮਸਨ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਯੂਨਿਟਸ ਐਸਆਈ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ standਫ ਸਟੈਂਡਰਡ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ 2008 ਐਡੀਸ਼ਨ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1437915582.
b. n. taylor, ambler thompson, international system of units si , national institute of standards and technology 2008 edition, isbn 1437915582.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਬਿ bureauਰੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੀਸ ਪੋਇਡਜ਼ ਐੱਸ ਮੇਅਰਜ਼ ਐਸਆਈ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਏਜੰਸੀ ਹੋਮ ਪੇਜ ਬੀਆਈਪੀਐਮ ਬਰੋਸ਼ਰ ਐਸਆਈ ਹਵਾਲਾ ਆਈਐਸਓ 80000-1 2009 ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਭਾਗ 1 ਜਨਰਲ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਸ ਐਨਆਈਐਸਐਸਟ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਸ 330, 2008 ਐਡੀਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਯੂਨਿਟਸ ਐਸਆਈ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ 811 , ਯੂਨਿਟਸ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗਾਈਡ ਐਨਆਈਐਸਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੱਬ 814 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਐਸਆਈ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਐਸਈਈ ਲਈ ਫੈਡਰਲ ਗੌਰਮਿੰਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੀਤੀ ਨਿਯਮ ਡੀ ਐਮ ਓ ਜ਼ੈਡ ਐਨਟਨੇਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਚਾਰਟ atਨਲਾਈਨ ਵਿਖੇ ਐਸਆਈ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ. ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਯੂ.ਐੱਸ
external links official bipm bureau international des poids et mesures si maintenance agency home page bipm brochure si reference iso 80000-1 2009 quantities and units part 1 general nist official publications nist special publication 330, 2008 edition the international system of units si nist special publication 811, 2008 edition guide for the use of the international system of units nist special pub 814 interpretation of the si for the united states and federal government metric conversion policy rules for sae use of si metric units international system of units at dmoz engnet metric conversion chart online categorised metric conversion calculator u.s.

ਮੀਟਰਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ.
metric association.

2008.
2008 .

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ ਯੂਨਿਟਸ ਹਿਸਟਰੀ ਲੈਕਟੈਕਸ ਸਿਯੂਨੀਟਸ ਪੈਕੇਜ ਮੈਨੂਅਲ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਗਾਈਡ ਐਸਆਈ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
a practical guide to the international system of units history latex siunits package manual gives a historical background to the si system.

ਖੋਜ ਆਈਸੀਡਬਲਯੂਐਮ 1 ਸੀਆਈ -2005 ਪ੍ਰੋ-ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਐਡਵੋਕੇਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਤਿਕੋਣੀ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਯੂਕੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋ. ਰਿਵਾਇਤੀ ਉਪਾਅ ਦਬਾਅ ਸਮੂਹ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓਜ਼ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੋ-ਰਿਵਾਇਤੀ ਉਪਾਅ ਸਮੂਹਾਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਐਂਡ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਯੂਨੀਅਨ 1800 ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ 1 ਜਨਵਰੀ 1801 ਨੂੰ ਰਾਜ, ਜਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ.
research the metrological triangle recommendation of icwm 1 ci-2005 pro-metric advocacy groups the uk metric association the us metric association pro-customary measures pressure groups pro-customary measures groups at dmoz the united kingdom of great britain and ireland was established as a sovereign state on 1 january 1801 by the acts of union 1800, which merged the kingdoms of great britain and ireland.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਲਈ ਵੱਧ ਰਹੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਇਰਲੈਂਡ ਸੰਘ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1922 ਵਿਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੁਕਤ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਹੋਈ।
the growing desire for an irish republic led to the irish war of independence, which resulted in ireland seceding from the union and forming the irish free state in 1922.

ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਐਂਡ ਨਾਰਦਰਨ ਆਇਰਲੈਂਡ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
northern ireland remained part of the united kingdom, and the state was consequently renamed the "united kingdom of great britain and northern ireland".

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਯੂਰਪੀ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਨੇ 1815 ਵਿਚ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
britain financed the european coalition that defeated france in 1815 in the napoleonic wars.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ.
the british empire thereby became the foremost world power for the next century.

ਰੂਸ ਨਾਲ ਕਲੀਮੀਆ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਬੋਅਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਕਾਰਜ ਸਨ.
the crimean war with russia and the boer wars were relatively small operations in a largely peaceful century.

ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਦਯੋਗਿਕਤਾ ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ.
rapid industrialisation that began in the decades prior to the state's formation continued up until the mid-19th century.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਕਾਰਨ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਜਨਸੰਖਿਆ collapseਹਿ ਗਈ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
a devastating famine, exacerbated by government inaction in the mid-19th century, led to demographic collapse in much of ireland, and increased calls for irish land reform.

ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ.
it was an era of rapid economic modernization and growth of industry, trade and finance, in which britain largely dominated the world economy.

ਮੁੱਖ ਕਲੋਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਪਰਵਾਸ ਭਾਰੀ ਸੀ.
outward migration was heavy to the main colonies and to the united states.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ.
britain also built up a large british empire in africa and asia, which it ruled through a small number of administrators who supervised local elites.

ਭਾਰਤ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਬਜ਼ਾ, 1857 ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਇਆ.
india, by far the most important possession, saw a short-lived revolt in 1857.

ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਹੋਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ.
in foreign policy britain favoured free trade, which enabled its financiers and merchants to operate successfully in many otherwise independent countries, as in south america.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਮਿਲਟਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ.
britain formed no permanent military alliances until the early 20th century, when it began to cooperate with japan, france and russia, and moved closer to the united states.

1801 ਤੋਂ 1837 ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੀਮਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ 1798 ਦੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਫਰਾਂਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ.
1801 to 1837 union of great britain and ireland a brief period of limited independence for ireland came to an end following the irish rebellion of 1798, which occurred during the british war with revolutionary france.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।
the british government's fear of an independent ireland siding against them with the french resulted in the decision to unite the two countries.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ 1801 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
this was brought about by legislation in the parliaments of both kingdoms and came into effect on 1 january 1801.

ਆਇਰਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧਾਨਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਭਾਵ
the irish had been led to believe by the british that their loss of legislative independence would be compensated for with catholic emancipation, i.e.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਵਲ ਅਪਾਹਜਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੁਆਰਾ.
by the removal of civil disabilities placed upon roman catholics in both great britain and ireland.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿੰਗ ਜੌਰਜ ਤੀਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
however, king george iii was bitterly opposed to any such emancipation and succeeded in defeating his government's attempts to introduce it.

ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਲੜਾਈ ਦੂਸਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਡੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ 1796 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਖੰਡੀ ਰੋਗਾਂ ਨੇ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ।
napoleonic wars during the war of the second coalition , britain occupied most of the french and dutch overseas possessions, the netherlands having become a satellite state of france in 1796, but tropical diseases claimed the lives of over 40,000 troops.

ਜਦੋਂ ਐਮਿਯਨਜ਼ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕੀਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।
when the treaty of amiens ended the war, britain agreed to return most of the territories it had seized.

ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟੋਰੇਟ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈਨੋਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ, ਜਰਮਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਡੂਚੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ.
the peace settlement was in effect only a ceasefire, and napoleon continued to provoke the british by attempting a trade embargo on the country and by occupying the city of hanover, capital of the electorate, a german-speaking duchy which was in a personal union with the united kingdom.

ਮਈ 1803 ਵਿਚ, ਦੁਬਾਰਾ ਯੁੱਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in may 1803, war was declared again.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਘਟੀਆਪਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ 1805 ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਨੈਲਸਨ ਦੇ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੇ ਬੇੜੇ ਨੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਟ੍ਰੈਫਲਗਰ ਵਿਖੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੇਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ।
napoleon's plans to invade britain failed, chiefly due to the inferiority of his navy, and in 1805 lord nelson's royal navy fleet decisively defeated the french and spanish at trafalgar, which was the last significant naval action of the napoleonic wars.

1806 ਵਿਚ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਡਿਕ੍ਰੀਜ ਦੀ ਲੜੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ.
in 1806, napoleon issued the series of berlin decrees, which brought into effect the continental system.

ਇਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸੀ।
this policy aimed to eliminate the threat from the british by closing french-controlled territory to foreign trade.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਫਰਾਂਸ ਲਈ ਘੱਟ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ, ਇਸਨੇ ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸਿਰਫ 220,000 ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਲੱਖ ਕੌਮੀ ਗਾਰਡਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਫ੍ਰੈਂਚ ਸੈਨਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.
the british army remained a minimal threat to france it maintained a standing strength of just 220,000 men at the height of the napoleonic wars, whereas france's armies exceeded a million addition to the armies of numerous allies and several hundred thousand national guardsmen that napoleon could draft into the french armies when they were needed.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਨੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਮਕਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ.
although the royal navy effectively disrupted france's extra-continental by seizing and threatening french shipping and by seizing french colonial could do nothing about france's trade with the major continental economies and posed little threat to french territory in europe.

ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਦਯੋਗ, ਵਿੱਤ, ਵਪਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ.
france's population and agricultural capacity far outstripped that of the british isles, but it was smaller in terms of industry, finance, mercantile marine and naval strength.

ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
napoleon expected that cutting britain off from the european mainland would end its economic hegemony.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
on the contrary britain possessed the greatest industrial capacity in the world, and its mastery of the seas allowed it to build up considerable economic strength through trade to its possessions and the united states.

1808 ਵਿਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
the spanish uprising in 1808 at last permitted britain to gain a foothold on the continent.

ਵੇਲਿੰਗਟਨ ਦੇ ਡਿkeਕ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਫਰਾਂਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ 1814 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ, ਪਰਸ਼ੀਆ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਰੂਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਸ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਫਰਾਂਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
the duke of wellington gradually pushed the french out of spain, and in early 1814, as napoleon was being driven back in the east by the prussians, austrians, and russians, wellington invaded southern france.

ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਐਲਬਾ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ।
after napoleon's surrender and exile to the island of elba, peace appeared to have returned.

1815 ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਮੁੜ ਆਇਆ।
napoleon suddenly reappeared in 1815.

ਅਲਾਈਜ਼ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਬਲੂਚਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਵਾਟਰਲੂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
the allies united and the armies of wellington and blucher defeated napoleon once and for all at waterloo.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ 1812 ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇਪਲਿਯਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ, ਸਮੁੱਚੇ ਵਪਾਰਕ ਝਗੜੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਭਾਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਲਾਹਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ 1812 ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
war of 1812 with the united states simultaneous with the napoleonic wars, trade disputes, arming hostile indians and british impressment of american sailors led to the war of 1812 with the united states.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ 1814 ਵਿਚ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਕੁਝ ਸਾਧਨ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।
the war was little noticed in britain, which could devote few resources to the conflict until the fall of napoleon in 1814.

ਅਮਰੀਕੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਨੂੰ ਕਈ ਹਾਰਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ।
american frigates inflicted a series of defeats on the royal navy, which was short on manpower due to the conflict in europe.

1814 ਵਿਚ ਇਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਵੀਨਸਟਨ ਹਾਈਟਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਬਰਨਿੰਗ, ਪਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖਿੰਡ ਗਏ, ਅਤੇ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿ new ਓਰਲੀਅਨਜ਼ ਦੇ ਅਪਸਟੇਟ ਹਮਲੇ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਏ।
a stepped-up war effort in 1814 brought about british successes such as the battle of queenston heights and the burning of washington, but the indian allies of the british were dispersed, and british invasions of upstate new york and new orleans failed.

ਅਮਨ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ.
peace left the boundaries unchanged and opened up two centuries of peace and largely open borders.

ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਸਾ ਬ੍ਰਿਗਜ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ।
an age of improvement historian asa briggs finds that the religious efforts by evangelicals, led to a genuine improvement in morals and manners during the french wars.

ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ, ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ "ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਵਧੀਆ, ਵਧੇਰੇ ਝਗੜਾਲੂ, ਵਧੇਰੇ ਇਮਾਨਦਾਰ, ਵਧੇਰੇ ਆਦਰਯੋਗ, ਵਧੇਰੇ ਨੇਕੀ ਬਣ ਗਏ."
from the base of society upward, it seemed that people "became wiser, better, more frugal, more honest, more respectable, more virtuous, than they ever were before."

ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
wickedness still flourished, but the good were getting better, as frivolous habits were discarded for more serious concerns.

ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੈਤਿਕਵਾਦੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਵਿਲਬਰਫੋਰਸ ਨੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖਿਆ "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸਬੂਤ."
the leading moralist of the era, william wilberforce, saw everywhere "new proofs presenting themselves of the diffusion of religion."

ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੈਪੋਲੀicਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1793 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
conservatism and reaction britain emerged from the napoleonic wars a very different country than it had been in 1793.

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਸਮਾਜ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪੇਂਡੂ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ.
as industrialisation progressed, society changed, becoming more urban and less rural.

ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਗਿਰਾਵਟ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ.
the postwar period saw an economic slump, and poor harvests and inflation caused widespread social unrest.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
british leadership was intensely conservative, ever watchful all of signs of revolutionary activity of the sort that had so deeply affected france.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਥੋਡਿਜ਼ਮ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਲਈ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ.
historians report there were very few signs, noting that social movements such as methodism strongly encouraged conservative support for the political and social status quo.

ਫਿਰ ਵੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਸਖਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1819 ਵਿਚ "ਛੇ ਐਕਟ", ਜਿਸ ਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਰਮ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੜਬੜੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ.
nevertheless, britain passed severe measures, most notably the "six acts" in 1819, which proscribed radical activities or even mild dissent and enabled local magistrates to crack down on any disturbances.

1819 ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ, ਫੈਕਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
in industrial districts in 1819, factory workers demanded better wages, and demonstrated.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਘਟਨਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿਚ "ਪੀਟਰਲੂ ਕਤਲੇਆਮ" ਸੀ, 16 ਅਗਸਤ 1819 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਇਕ ਸਥਾਨਕ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਇਕਾਈ ਨੇ 60,000 ਦੀ ਇਕ anੁਕਵੀਂ ਭੀੜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the most important event was the "peterloo massacre" in manchester, on 16 august 1819, when a local militia unit composed of landowners charged into an orderly crowd of 60,000 which had gathered to demand the reform of parliamentary representation.

ਭੀੜ ਘਬਰਾ ਗਈ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
the crowd panicked and eleven died and hundreds were injured.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੌਰਮਨ ਗੈਸ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਪੀਟਰਲੂ ਇਕ ਗਲਤੀ ਸੀ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਤਲੇਆਮ ਸੀ।"
historian norman gash says "peterloo was a blunder it was hardly a massacre."

ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਗਲਤੀ ਸੀ ਜੋ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ.
it was a serious mistake by local authorities who did not understand what was happening.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ।
nevertheless, it had a major impact on british opinion at the time and on history every since as a symbol of officialdom brutally suppressing a peaceful demonstration thinking mistakenly that it was the start of an insurrection.

1820 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਇਕ ਆਮ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, 1810 ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਮਨਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1828 ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਕਨੂੰਨ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
by the end of the 1820s, along with a general economic recovery, many of the repressive laws of the 1810s were repealed and in 1828 new legislation guaranteed the civil rights of religious dissenters.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ 1810 ਤੋਂ 1860 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਕੈਸਲਰੀਆ.
foreign policy three men shaped british foreign policy from 1810 to 1860, with only a few interruptions, viscount castlereagh especially .

ਜੌਰਜ ਕੈਨਿੰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਪਾਮਰਸਟਨ.
george canning especially and viscount palmerston especially .

ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਲਈ, ਵਿਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜ ਸਕੱਤਰ ਵੇਖੋ.
for complete list, see secretary of state for foreign and commonwealth affairs.

ਗਠਜੋੜ ਜਿਸਨੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਦਾ ਵਿੱਤ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the coalition that defeated napoleon was financed by britain, and held together at the congress of vienna in .

ਇਸਨੇ 1815 ਵਿਚ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ.
it successfully broke napoleon's comeback attempt in 1815.

ਕੈਸਟਲੈਰਾਗ ਨੇ ਆਸਟਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕਲੇਮੇਨਸ ਵਾਨ ਮੈਟਰਿਨਿਚ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਯੇਨ੍ਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
castlereagh played a central role at vienna, along with austrian leader klemens von metternich.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਸਜਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕੈਸਲਰੀਆ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਲਿਵਰੇਜ ਅਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ 1791 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਲਈ.
while many europeans wanted to punish france heavily, castlereagh insisted on a mild peace, with france to pay 70 million livre in indemnities and lose the territory seized after 1791.

ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਠੋਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਬਾਰਬਨਸ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
he realized that harsher terms would lead to a dangerous reaction in france, and now that the conservative old-fashioned bourbons were back in power, they were no longer a threat to attempt to conquer all of europe.

ਦਰਅਸਲ, ਕੈਸਲਰੀਆ ਨੇ "ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ" ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਸਕੇ.
indeed, castlereagh emphasized the need for a "balance of power", whereby no nation would be powerful enough to threaten the conquest of europe the way napoleon had.

ਵਿਯੇਨਨਾ ਨੇ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਕਰੀਮੀ ਯੁੱਧ ਤਕ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਨਹੀਂ.
vienna ushered in a century of peace, with no great wars and few important localized ones until the crimean war .

ਪਰੂਸ਼ੀਆ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਪੂਰਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਵਜੋਂ ਉਦਾਰਵਾਦ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਹੋਵੇ.
prussia, austria, and russia, as absolute monarchies, tried to suppress liberalism wherever it might occur.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1815 ਵਿਚ ਵੀਏਨਾ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਪਰੰਤੂ 1820 ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਅਤੇ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ.
britain first took a reactionary position at the congress of vienna in 1815, but relented and broke ranks with the absolute monarchies by 1820.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ 1826 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇ ਕੇ ਉਥੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1824 ਵਿਚ ਸਪੇਨ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
britain intervened in portugal in 1826 to defend a constitutional government there and recognising the independence of spain's american colonies in 1824.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਫਾਇਨਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰੇਲਵੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ.
british merchants and financiers, and later railway builders, played major roles in the economies of most latin american nations.

1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੁਧਾਰ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ, ਜਾਰਜ ਚੌਥਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚਾਰਜ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ.
whig reforms of the 1830s a weak ruler as regent and king , george iv let his ministers take full charge of government affairs.

ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਣਪਛਾਤਾ ਪਲੇਬੁਆਏ ਸੀ.
he was the deeply unpopular playboy.

ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕੈਰੋਲੀਨ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।
when he tried to get parliament to pass a law allowing him to divorce his wife queen caroline, public opinion strongly supported her.

ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਵਿਲੀਅਮ ਚੌਥਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
his younger brother william iv ruled , but was little involved in politics.

ਅਰਲ ਗ੍ਰੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਵਾਲੀ ਵਿੱਗ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਮਾੜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰੋਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਸੁਧਾਰ ਐਕਟ 1832 ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ।
earl grey, prime minister , and his rejuvenated whig party enacted several major reforms the poor law was updated, child labour restricted, and, most important, the reform act 1832 refashioned the british electoral system.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤੀ 1829 ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਰਿਲੀਫ ਐਕਟ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ.
furthermore, catholic emancipation was secured in the catholic relief act of 1829, which removed the most substantial restrictions on roman catholics in great britain and ireland.

1832 ਵਿਚ ਸੰਸਦ ਨੇ ਗੁਲਾਮੀ ਖ਼ਾਤਮੇ ਐਕਟ 1833 ਨਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਗੁਲਾਮੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
in 1832 parliament abolished slavery in the empire with the slavery abolition act 1833.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ 10,000,000 ਡਾਲਰ ਵਿਚ ਖਰੀਦਿਆ, ਅਮੀਰ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲਕਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਖੰਡ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ.
the government purchased all the slaves for ,000,000 the money went to rich plantation owners who mostly lived in england , and freed the slaves, especially those in the caribbean sugar islands.

ਵਿੱਗਸ 1832 ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਐਕਟ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸੰਸਦੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੇ।
the whigs became champions of parliamentary reform by making the reform act of 1832 their signature measure.

ਇਸ ਨੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ "ਗੰਦੀ ਹੋਈ ਬੇਰੋ" ਅਤੇ "ਜੇਬ ਬੋਰੋ" ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੋਣਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it broadened the franchise and ended the system of "rotten borough" and "pocket boroughs" where elections were controlled by powerful families , and instead redistributed power on the basis of population.

ਇਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ 435,000 ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ 217,000 ਵੋਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ।
it added 217,000 voters to an electorate of 435,000 in england and wales.

ਇਸ ਐਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੈਂਡਡ ਕੋਮਲਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੱਧਵਰਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ.
the main effect of the act was to weaken the power of the landed gentry, and enlarge the power of the professional and business middle-class, which now for the first time had a significant voice in parliament.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਆਂ, ਕਲਰਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਇੰਨੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1867 ਵਿਚ ਵੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ.
however, at this point the great majority of manual workers, clerks, and farmers did not have enough property to qualify to vote until they received the vote in 1867.

ਕੁਲੀਨਤਾ ਸਰਕਾਰ, ਚਰਚ, ਆਰਮੀ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹੀ।
the aristocracy continued to dominate the government, the church, the army and royal navy, and high society.

ਚਾਰਟਿਜ਼ਮ ਚਾਰਟਿਜ਼ਮ 1832 ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਬਿੱਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਭਰਿਆ।
chartism chartism emerged after the 1832 reform bill failed to give the vote to the working class.

ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ “ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ” ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ “ਦੁਰਾਚਾਰ” ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ “ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ” ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ”ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ।
activists denounced the "betrayal" of the working classes and the "sacrificing" of their "interests" by the "misconduct" of the government.

1838 ਵਿਚ, ਚਾਰਟਿਸਟਾਂ ਨੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਚਾਰਟਰ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਰਦਾਨਾ ਰੋਗ, ਬਰਾਬਰ ਅਕਾਰ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਵੋਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੋਟਿੰਗ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਣ, ਸਾਲਾਨਾ ਸੰਸਦ ਬਣ ਸਕਣ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
in 1838, chartists issued the people's charter demanding manhood suffrage, equal sized election districts, voting by ballots, payment of members of parliament so that poor men could serve , annual parliaments, and abolition of property requirements.

ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝਿਆ।
the ruling class saw the movement as dangerous.

ਚਾਰਟਵਾਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਬਹਿਸ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ.
the chartists were unable to force serious constitutional debate.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਚਾਰਟਵਾਦ ਨੂੰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਇਕ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
historians see chartism as both a continuation of the 18th century fight against corruption and as a new stage in demands for democracy in an industrial society.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਪਿਟ ਦ ਯੰਗਰ, ਲਾਰਡ ਗਰੇਨਵਿਲੇ, ਡਿ portਕ portਫ ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਸਪੈਂਸਰ ਪਰਸੇਵਲ, ਲਾਰਡ ਲਿਵਰਪੂਲ, ਜਾਰਜ ਕੈਨਿੰਗ, ਲਾਰਡ ਗੋਡਰਿਚ, ਡਿ duਕ ofਫ ਵੈਲਿੰਗਟਨ, ਲਾਰਡ ਗ੍ਰੇ, ਲਾਰਡ ਮੈਲਬਰਨ, ਅਤੇ ਸਰ ਰੌਬਰਟ ਪੀਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
leadership prime ministers of the period included william pitt the younger, lord grenville, duke of portland, spencer perceval, lord liverpool, george canning, lord goderich, duke of wellington, lord grey, lord melbourne, and sir robert peel.

ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਯੁੱਗ, ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਯੁੱਗ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
victorian era the victorian era was the period of queen victoria's rule between 1837 and 1901 which signified the height of the british industrial revolution and the apex of the british empire.

ਵਿਦਵਾਨ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੁਧਾਰ ਐਕਟ 1832 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
scholars debate whether the victorian defined by a variety of sensibilities and political concerns that have come to be associated with the begins with the passage of the reform act 1832.

ਯੁੱਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਯੁੱਗ ਸੀ ਅਤੇ ਐਡਵਰਡਿਅਨ ਪੀਰੀਅਡ ਦੁਆਰਾ ਸਫਲ ਹੋਇਆ.
the era was preceded by the regency era and succeeded by the edwardian period.

1837 ਵਿਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਰਾਣੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ.
victoria became queen in 1837 at age 18.

ਉਸ ਦੇ ਲੰਮੇ ਰਾਜ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਭਾਫਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਲਿਆ.
her long reign saw britain reach the zenith of its economic and political power, with the introduction of steam ships, railroads, photography, and the telegraph.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਫਿਰ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ।
britain again remained mostly inactive in continental politics.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਤੇ ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ, ਲਗਭਗ 1830 ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ.
foreign policy free trade imperialism after the defeat of france in the revolutionary and napoleonic wars , the uk emerged as the principal naval and imperial power of the 19th century with london the largest city in the world from about 1830 .

ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੈਕਸ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ "ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੀਸ", ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
unchallenged at sea, british dominance was later described as pax britannica "british peace" , a period of relative peace in europe and the world .

1851 ਦੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
by the time of the great exhibition of 1851, britain was described as the "workshop of the world".

ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸਨੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ.
using the imperial tools of free trade and financial investment, it exerted major influence on many countries outside europe and the empire, especially in latin america and asia.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰਸਮੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੌਂਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਰਾਜ ਸੀ.
thus britain had both a formal empire based on british rule as well as an informal one based on the british pound.

ਰੂਸ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਇਕ ਡਰ ਕਾਰਨ ਓਟੋਮਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ collapseਹਿਣਾ ਸੀ.
russia, france and the ottoman empire one nagging fear was the possible collapse of the ottoman empire.

ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ collapseਹਿ ੇਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣਾ ਪਏਗਾ.
it was well understood that a collapse of that country would set off a scramble for its territory and possibly plunge britain into war.

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਕਾਂਸਟੇਂਟਿਨੋਪਲ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਸਫੋਰਸ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
to head that off britain sought to keep the russians from occupying constantinople and taking over the bosphorus strait, as well as from threatening india via afghanistan.

1853 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰੀਮੀਅਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ.
in 1853, britain and france intervened in the crimean war against russia.

ਦਰਮਿਆਨੀ ਸਧਾਰਣਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾਵਤੋਪੋਲ ਦੀ ਰੂਸੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ, ਜ਼ਾਰ ਨਿਕੋਲਸ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
despite mediocre generalship, they managed to capture the russian port of sevastopol, compelling tsar nicholas i to ask for peace.

1877 ਵਿਚ ਅਗਲੀ ਰੂਸੋ-ਓਟੋਮੈਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ.
the next russo-ottoman war in 1877 led to another european intervention, although this time at the negotiating table.

ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਸੈਨ ਸਟੀਫਨੋ ਦੀ ਸਖਤ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਉੱਤੇ ਥੋਪਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
the congress of berlin blocked russia from imposing the harsh treaty of san stefano on the ottoman empire.

ਕਰੀਮੀਆਈ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਤੀਜਾ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬਣਾਈ, ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ।
despite its alliance with the french in the crimean war, britain viewed the second empire of napoleon iii with some distrust, especially as the emperor built up his navy, expanded his empire and took up a more active foreign policy.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸੀ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਾਂ ਲਈ ਕਪਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ.
american civil war during the american civil war , british leaders favoured the confederacy, a major source of cotton for textile mills.

ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਲਬਰਟ 1861 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਜੰਗੀ ਡਰਾਵੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ.
prince albert was effective in defusing a war scare in late 1861.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ।
the british people, however, generally favoured the union.

ਜਿਹੜੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਸੂਤੀ ਉਪਲਬਧ ਸੀ ਉਹ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਤੋਂ ਆਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ 95% ਦੱਖਣੀ ਬਰਾਮਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
what little cotton was available came from new york, as the blockade by the us navy shut down 95% of southern exports to britain.

ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ.
trade flourished with the union and many young men crossed the atlantic to join the union army.

ਸਤੰਬਰ 1862 ਵਿਚ, ਅਬਰਾਹਿਮ ਲਿੰਕਨ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
in september 1862, abraham lincoln announced the emancipation proclamation.

ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਘ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਣ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦਖਲ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
since support of the confederacy now meant supporting the institution of slavery, there was no possibility of european intervention.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਨਾਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਨਫੈਡਰੇਸੀ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਚਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਘ ਸੰਘ ਲਈ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ.
the british built and operated fast blockade runners to ship arms into the confederacy at considerable profit, and ignored american complaints that warships were being built for the confederacy.

ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਤਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਅਲਾਬਾਮਾ ਕਲੇਮਜ਼ ਵਿਚ 1872 ਵਿਚ, ਬਦਲੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੁਆਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸੁਲਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the warships caused a major diplomatic row that was resolved in the alabama claims in 1872, in the americans' favour by payment of reparations.

ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ 1867 ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਨੈਡਾ ਦੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਜੋਂ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ 1931 ਤੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
empire expands in 1867, britain united most of its north american colonies as the dominion of canada, giving it self-government and responsibility for its own defence, but canada did not have an independent foreign policy until 1931.

ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, 1949 ਤੱਕ ਅਖੀਰਲੀ, ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ, ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੇ ਡੋਮੀਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
several of the colonies temporarily refused to join the dominion despite pressure from both canada and britain the last one, newfoundland, held out until 1949.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ.
the second half of the 19th century saw a huge expansion of britain's colonial empire, mostly in africa.

ਯੂਨੀਅਨ ਝੰਡਾ ਉਡਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਗੱਲ "ਕਾਇਰੋ ਤੋਂ ਕੇਪ ਟਾਉਨ" ਲਈ ਸਿਰਫ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਗਈ.
a talk of the union flag flying "from cairo to cape town" only became a reality at the end of the great war.

ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਪਈ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸਵੈ-ਸੇਵੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਦੀ ਕੋਈ ਦਾਖਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
having possessions on six continents, britain had to defend all of its empire and did so with a volunteer army, the only great power in europe to have no conscription.

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ.
some questioned whether the country was overstretched.

ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ 1871 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
the rise of the german empire since its creation in 1871 posed a new challenge, for it along with the united states , threatened to usurp britain's place as the world's foremost industrial power.

ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਚਾਂਸਲਰ ਓਟੋ ਵਾਨ ਬਿਸਮਾਰਕ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਰਾਹੀਂ ਆਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।
germany acquired a number of colonies in africa and the pacific, but chancellor otto von bismarck succeeded in achieving general peace through his balance of power strategy.

ਜਦੋਂ 1888 ਵਿਚ ਵਿਲੀਅਮ ii ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ, ਉਸਨੇ ਬਿਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਬੇਲਿਕੋਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇਵੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
when william ii became emperor in 1888, he discarded bismarck, began using bellicose language, and planned to build a navy to rival britain's.

ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਨੈਪੋਲੀicਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਕੇਪ ਕਲੋਨੀ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਡੱਚ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜੋ ਕੇਪ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਾਏ ਸਨ.
ever since britain had wrested control of the cape colony from the netherlands during the napoleonic wars, it had co-existed with dutch settlers who had migrated further away from the cape and created two republics of their own.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਸ਼ਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਡੱਚ-ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ "ਬੋਅਰਜ਼" ਜਾਂ "ਅਫਰੀਕਨਜ਼" ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮੁੜ ਲੜ ਗਏ।
the british imperial vision called for control over these new countries, and the dutch-speaking "boers" or "afrikaners" fought back in the war in .

ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ, ਬੋਅਰਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਉਣਗੇ.
outgunned by a mighty empire, the boers waged a guerrilla war which certain other british territories would later employ to attain independence .

ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੈਗੂਲਰਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੜਾਈ ਮਿਲੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉੱਤਮ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ.
this gave the british regulars a difficult fight, but their weight of numbers, superior equipment, and often brutal tactics, eventually brought about a british victory.

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the war had been costly in human rights and was widely criticised by liberals in britain and worldwide.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ.
however, the united states gave its support.

ਬੋਅਰ ਗਣਰਾਜਾਂ ਨੂੰ 1910 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਲੰਦਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਕ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਸੀ.
the boer republics were merged into the union of south africa in 1910 this had internal self-government, but its foreign policy was controlled by london and it was an integral part of the british empire.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਰਡ ਮੈਲਬਰਨ, ਸਰ ਰੌਬਰਟ ਪੀਲ, ਲਾਰਡ ਜੌਹਨ ਰਸਲ, ਲਾਰਡ ਡਰਬੀ, ਲਾਰਡ ਏਬਰਡੀਨ, ਲਾਰਡ ਪਾਮਰਸਟਨ, ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਡਿਸਰੇਲੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਈਵਰਟ ਗਲੇਡਸਟੋਨ, ​​ਲਾਰਡ ਸੈਲਸਬਰੀ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਰੋਜ਼ਬੇਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
leadership prime ministers of the period included lord melbourne, sir robert peel, lord john russell, lord derby, lord aberdeen, lord palmerston, benjamin disraeli, william ewart gladstone, lord salisbury, and lord rosebery.

ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ.
queen victoria the queen gave her name to an era of british greatness, especially in the far-flung british empire with which she identified.

ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਪਰ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸਹੀ, ਸੰਜਮਿਤ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈ.
she played a small role in politics, but became the iconic symbol of the nation, the empire, and proper, restrained behaviour.

ਹਾਕਮ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਵੈ-ਬਿੰਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਜਵਾਨ youngਰਤ, ਸਮਰਪਤ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਬਰ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ-ਦਾਦੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
her success as ruler was due to the power of the self-images she successively portrayed of innocent young woman, devoted wife and mother, suffering and patient widow, and grandmotherly matriarch.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਡਿਸਰੇਲੀ ਡਿਸਰੇਲੀ ਅਤੇ ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਸੀ.
disraeli disraeli and gladstone dominated the politics of the late 19th century, britain's golden age of parliamentary government.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਲੋਚਕ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਡਿਸਰੇਲੀ ਬਾਰੇ.
they long were idolized, but historians in recent decades have become much more critical, especially regarding disraeli.

ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਦਿਸਰੇਲੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ 1868 ਅਤੇ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਾਇਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
benjamin disraeli , prime minister 1868 and , remains an iconic hero of the conservative party.

ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਖਾਸ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ 1830 ਅਤੇ 1840 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਇਆ ਸੀ.
he was typical of the generation of british leaders who matured in the 1830s and 1840s.

ਉਹ ਸਥਾਪਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ, ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
he was concerned with threats to established political, social, and religious values and elites he emphasized the need for national leadership in response to radicalism, uncertainty, and materialism.

ਡਿਸਰੇਲੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਉਲਟ.
disraeli was especially noted for his enthusiastic support for expanding and strengthening the british empire, in contrast to gladstone's negative attitude toward imperialism.

ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਨੇ ਡਿਸਰੇਲੀ ਦੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਫੌਜੀ ਆਤਮਘਾਤ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
gladstone denounced disraeli's policies of territorial aggrandizement, military pomp, and imperial symbolism such as making the queen empress of india , saying it did not fit a modern commercial and christian nation.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਮੌਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
however gladstone himself did not turn down attractive opportunities to expand the empire in egypt.

ਡਿਸਰੇਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਡੁੱਬ ਗਈ।
disraeli drummed up support by warnings of a supposed russian threat to india that sank deep into the conservative mindset.

"ਟੋਰੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟ" ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਡਿੱਗ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਡਿਸਰੇਲੀ ਕੋਲ ਸਮਾਜਿਕ ਕਨੂੰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ 1867 ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਐਕਟ ਨੇ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਲਈ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
his reputation as the "tory democrat" and promoter of the welfare state fell away as historians showed that disraeli had few proposals for social legislation in , and that the 1867 reform act did not reflect a vision of conservatism for the unenfranchised working man.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਲਾਸ ਦੇ ਅਨੌਖੇਪਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਰੀ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਖਾਸ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼, ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ. ਇਕਸਾਰ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਬਣਾਓ. "
however he did work to reduce class anatagonism, for as perry notes, "when confronted with specific problems, he sought to reduce tension between town and country, landlords and farmers, capital and labour, and warring religious sects in britain and other words, to create a unifying synthesis."

ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਵਿਲੀਅਮ ਈਵਰਟ ਗਲੇਡਸਟੋਨ, ​​ਡਿਸਰਾਏਲੀ ਦਾ ਲਿਬਰਲ ਹਮਰੁਤਬਾ ਸੀ, ਚਾਰ ਵਾਰ, 1886 ਅਤੇ.
gladstone william ewart gladstone was the liberal counterpart to disraeli, serving as prime minister four times , , 1886, and .

ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਤੁਲਤ ਬਜਟ, ਘੱਟ ਟੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਲੇਸਸੇਜ-ਫਾਈਅਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਲਈ wereੁਕਵੀਂ ਸਨ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ respondੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੀਆਂ.
his financial policies, based on the notion of balanced budgets, low taxes and laissez-faire, were suited to a developing capitalist society but could not respond effectively as economic and social conditions changed.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ "ਗ੍ਰੈਂਡ ਓਲਡ ਮੈਨ" ਕਹਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੱਧਵਰਗ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ.
called the "grand old man" later in life, he was always a dynamic popular orator who appealed strongly to british workers and the lower middle class.

ਡੂੰਘੀ ਧਾਰਮਿਕ ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਨੈਤਿਕ ਸੁਰ ਲਿਆਇਆ.
the deeply religious gladstone brought a new moral tone to politics with his evangelical sensibility and opposition to aristocracy.

ਉਸਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਡ੍ਰੈਸੈਲੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਰੀ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
his moralism often angered his upper-class opponents including queen victoria, who strongly favoured disraeli , and his heavy-handed control split the liberal party.

ਉਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇੱਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਡਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ ਜੋ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਸੀ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਹਿੱਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨਾ ਸੀ.
his foreign policy goal was to create a european order based on cooperation rather than conflict and mutual trust instead of rivalry and suspicion the rule of law was to supplant the reign of force and self-interest.

ਯੂਰਪ ਦੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਇਸ ਗਲੈਸਟੋਨੀਅਨ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਜਰਮਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬਿਸਮਾਰਕੀਅਨ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕੀਤੇ ਗਠਜੋੜ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ.
this gladstonian concept of a harmonious concert of europe was opposed to and ultimately defeated by the germans with a bismarckian system of manipulated alliances and antagonisms.

ਸੈਲਸਬਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਰਡ ਸੈਲਸਬਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ, ਕੁਲੀਨ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।
salisbury historians portray conservative prime minister lord salisbury as a talented leader who was an icon of traditional, aristocratic conservatism.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਾਬਰਟ ਬਲੇਕ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੈਲਸਬਰੀ "ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੀ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਦੀ ਸੀ".
historian robert blake has concluded that salisbury was "a great foreign minister, essentially negative, indeed reactionary in home affairs".

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੀ.ਟੀ.
professor h.c.g.

ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਉਹ ਸਲਿਸਬਰੀ ਨੂੰ ਇਕ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ "ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ."
estimate is more favourable he portrays salisbury as a leader who "held back the popular tide for twenty years."

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੌਲ ਸਮਿੱਥ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ, "ਆਧੁਨਿਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਜ਼ਮਵਾਦ ਦੇ 'ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ' ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਫਿਟ ਬੈਠਣਗੇ."
professor paul smith argues that, "into the 'progressive' strain of modern conservatism he simply will not fit."

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਚ.ਸੀ.ਜੀ.
professor h.c.g.

ਮੈਥਿ "ਸੈਲਸਬਰੀ ਦੀ ਸੌੜੀ ਛਾਤੀ" ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
matthew points to "the narrow cynicism of salisbury".

ਸੈਲਸਬਰੀ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ, ਮੌਰਿਸ ਕੌਲਿੰਗ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਸਲਿਸਬਰੀ ਨੇ 1867 ਅਤੇ 1884 ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨੂੰ "ਆਪਣੀ ਜਨਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਦੇ ਘੋਰ ਘੋਰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਦ ਘੱਟ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਪਾਇਆ ਸੀ."
one admirer of salisbury, maurice cowling agrees that salisbury found the democracy born of the 1867 and 1884 reform acts as "perhaps less objectionable than he had , through his public persona, in mitigating some part of its nastiness."

ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਯੁੱਗ ਨਿੱਜੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਮਿਆਰਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
morality the victorian era is famous for the victorian standards of personal morality.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੱਧ ਵਰਗ ਉੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨੈਤਿਕ ਮਿਆਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤਾਂ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ.
historians generally agree that the middle classes held high personal moral standards and usually followed them , but have debated whether the working classes followed suit.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨੈਤਿਕਤਾਵਾਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਨਰੀ ਮਹੇਜ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ.
moralists in the late 19th century such as henry mayhew decried the slums for their supposed high levels of cohabitation without marriage and illegitimate births.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡੇਟਾ ਫਾਈਲਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿ computerਟਰਾਈਜ਼ਡ ਮੈਚਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ 5% ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਨ.
however, new research using computerized matching of data files shows that the rates of cohabitation then were quite low under 5% for the working class and the poor.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੁ primeਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ 1900 ਤੋਂ 1923 ਤੱਕ ਸੈਲਸਬਰੀ, ਆਰਥਰ ਬਾਲਫੌਰ, ਸਰ ਹੈਨਰੀ ਕੈਂਪਬੈਲ-ਬੈਨਰਮੈਨ, ਹਰਬਰਟ ਹੈਨ ਆਰ ਅਸਕੁਥ, ਡੇਵਿਡ ਲੋਇਡ ਜਾਰਜ, ਐਂਡਰਿ bon ਬੋਨਰ ਲਾਅ, ਦੇ ਮਾਰਕੀਸ.
early 20th century prime ministers from 1900 to 1923 marquess of salisbury, arthur balfour, sir henry campbell-bannerman, herbert henry asquith, david lloyd george, andrew bonar law.

ਐਡਵਰਡਿਅਨ ਯੁੱਗ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ 1901 ਵਿਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਐਡਵਰਡ vii ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਐਡਵਰਡਿਅਨ ਯੁੱਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਦੌਲਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ.
edwardian era queen victoria died in 1901 and her son edward vii became king, inaugurating the edwardian era, which was characterised by great and ostentatious displays of wealth in contrast to the sombre victorian era.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ.
with the advent of the 20th century, things such as motion pictures, automobiles, and aeroplanes were coming into use.

ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ.
the new century was characterised by a feeling of great optimism.

ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ 20 ਵੀਂ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ 1900.
the social reforms of the last century continued into the 20th with the labour party being formed in 1900.

ਐਡਵਰਡ ਦੀ ਮੌਤ 1910 ਵਿਚ, ਜਾਰਜ ਪੰਜਵ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ।
edward died in 1910, to be succeeded by george v, who reigned .

ਘੁਟਾਲੇ ਮੁਕਤ, ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਜਾਰਜ ਪੰਜ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਮੈਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀਅਤ ਲਈ ਮਿਸਾਲੀ ਚਲਣ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
scandal-free, hard working and popular, george v was the british monarch who, with queen mary, established the modern pattern of exemplary conduct for british royalty, based on middle-class values and virtues.

ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਯਾਦ ਨੂੰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਵਰਦੀ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਸੀ.
he understood the overseas empire better than any of his prime ministers and used his exceptional memory for figures and details, whether of uniforms, politics, or relations, to good effect in reaching out in conversation with his subjects.

ਯੁੱਗ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
the era was prosperous but political crises were escalating out of control.

ਡੇਂਜਰਫੀਲਡ 1935 ਨੇ "ਉਦਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਅਜੀਬ ਮੌਤ" ਨੂੰ ਕਈ ਸੰਕਟ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਆਈਰਿਸ਼ ਸੰਕਟ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਸ਼ਾਂਤੀ, suffਰਤਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਪੱਖਪਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ।
dangerfield 1935 identified the "strange death of liberal england" as the multiple crises that hit simultaneously in with serious social and political instability arising from the irish crisis, labour unrest, the women's suffrage movements, and partisan and constitutional struggles in parliament.

ਇਕ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਆਰਮੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ.
at one point it even seemed the army might refuse orders dealing with ireland.

1914 ਵਿਚ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
no solution appeared in sight when the unexpected outbreak of the great war in 1914 put domestic issues on hold.

ਮੈਕਕਿਬਨ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਐਡਵਰਡਿਅਨ ਯੁੱਗ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 1914 ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਸੀ.
mckibben argues that the political party system of the edwardian era was in delicate balance on the eve of the war in 1914.

ਲਿਬਰਲ ਲੇਬਰ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਨ.
the liberals were in power with a progressive alliance of labour and, off and on, irish nationalists.

ਗੱਠਜੋੜ, ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਨੇ ਵੱਧ ਰੇਟਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਸਮੂਹਿਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀ ਜੋ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਾ constitutionalਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਧਾਰ ਸੀ। .
the coalition was committed to free trade as opposed to the high tariffs the conservatives sought , free collective bargaining for trades unions which conservatives opposed , an active social policy that was forging the welfare state, and constitutional reform to reduce the power of the house of lords.

ਗੱਠਜੋੜ ਕੋਲ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੇ-ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੁਟ ਗਈ ਸੀ।
the coalition lacked a long-term plan, because it was cobbled together from leftovers from the 1890s.

ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਾਰ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਉਭਰ ਰਹੇ ਜਮਾਤੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੈਰ-ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀਵਾਦ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਤੀ ਸੀ.
the sociological basis was non-anglicanism and non-english ethnicity rather than the emerging class conflict emphasized by the labour party.

ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਡੇਵਿਡ ਲੋਇਡ ਜਾਰਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਦਯੋਗ, ਵਿੱਤ, ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੁਟਾ ਲਿਆ।
great war after a rough start britain under david lloyd george successfully mobilised its manpower, industry, finances, empire and diplomacy, in league with the french and americans, to defeat the central powers.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 14% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਰਮਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਉਲਟ 27% ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.
the economy grew by about 14% from despite the absence of so many men in the services by contrast the german economy shrank 27%.

ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਰਦਾਨੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ।
the great war saw a decline in civilian consumption, with a major reallocation to munitions.

ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 1913 ਵਿਚ 8% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1918 ਵਿਚ 38% ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਕਿ 1943 ਵਿਚ 50% ਸੀ.
the government share of gdp soared from 8% in 1913 to 38% in 1918 compared to 50% in 1943 .

ਯੁੱਧ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਕਮ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਜਰਮਨ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਜਰਮਨਜ਼ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ.
the war forced britain to use up its financial reserves and borrow large sums from the u.s. britain entered the war to protect belgium from german aggression, and quickly assumed the role of fighting the germans on the western front, and dismantling the overseas german empire.

ਲੜਾਈ ਦੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਖਾਈ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ.
the romantic notions of warfare that everyone had expected faded as the fighting in france bogged down into trench warfare.

ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨੇ ਜਰਮਨ ਖਾਈ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਇਕ ਮੀਲ ਤੱਕ ਵੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇ।
along the western front the british and french launched repeated assaults on the german trench lines in , which killed and wounded hundreds of thousands, but failed to make gains of even a mile.

1916 ਤਕ, ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਥੇ ਫੌਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਰ ਧੜੇ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲਟਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ।
by 1916, with volunteers falling off, the government imposed conscription in britain but was not able to do so in ireland where nationalists of all stripes militantly opposed it in order to keep up the strength of the army.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ quantਰਤਾਂ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਨਾਲ ਉਦਯੋਗ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਗਿਆ.
industry turned out munitions in large quantities, with many women taking factory jobs.

ਅਸਕੈਥ ਸਰਕਾਰ ਬੇਅਸਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਡੇਵਿਡ ਲੋਇਡ ਜਾਰਜ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1916 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਯੁੱਧ ਦਾ ਨੇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
the asquith government proved ineffective but when david lloyd george replaced him in december 1916 britain gained a powerful and successful wartime leader.

ਨੇਵੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਇਕਲੌਤੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ, 1916 ਵਿਚ ਜਟਲੈਂਡ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਇਕ ਡਰਾਅ ਤੱਕ ਲੜਨ ਲਈ.
the navy continued to dominate the seas, fighting the german fleet to a draw in the only great battle, the battle of jutland in 1916.

ਜਰਮਨੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਕਮੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ.
germany was blockaded and was increasingly short of food.

ਇਸ ਨੇ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਲੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਿਰਪੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜੰਗ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.
it tried to fight back with submarines, despite the risk of war by the powerful neutral power the united states.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦਾ ਖੇਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜਹਾਜ਼, ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
the waters around britain were declared a war zone where any ship, neutral or otherwise, was a target.

ਮਈ 1915 ਵਿਚ ਲਾਈਸਨ ਲੂਸੀਟਾਨੀਆ ਦੇ 100 ਦੇ ਕਰੀਬ ਅਮਰੀਕੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਪਣਡੁੱਬੀ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
after the liner lusitania was sunk in may 1915, drowning over 100 american passengers, protests by the united states led germany to abandon unrestricted submarine warfare.

ਰੂਸ ਨੇ 1917 ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਉੱਚਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
with victory over russia in 1917 germany now calculated it could finally have numerical superiority on the western front.

1918 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਪਰਿੰਗ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਇਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
planning for a massive spring offensive in 1918, it resumed the sinking of all merchant ships without warning.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਨੇ 1917 ਵਿਚ ਅਲਾਇਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਜਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
the united states entered the war alongside the allies in 1917, and provided the needed manpower, money and supplies to keep them going.

ਦੂਜੇ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਜਰਮਨ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ' ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਗਏ.
on other fronts, the british, french, australians, and japanese occupied germany's colonies.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਗਾਲੀਪੋਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਓਟੋਮੈਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਰਬਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ fromਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
britain fought the ottoman empire, suffering defeats in the gallipoli campaign and in mesopotamia, while arousing the arabs who helped expel the turks from their lands.

1917 ਵਿਚ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਯੁੱਧ-ਥਕਾਵਟ ਹੋਰ ਵੀ ਬਦਤਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ.
exhaustion and war-weariness were growing worse in 1917, as the fighting in france continued with no end in sight.

1918 ਦੀਆਂ ਜਰਮਨ ਬਸੰਤ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਈ 1918 ਤਕ ਇਕ ਦਿਨ ਵਿਚ 10 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਹਿੰਮ ਫੋਰਸਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ, ਜਰਮਨਜ਼ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
the german spring offensives of 1918 failed, and with arrival of a million of the american expeditionary forces at the rate of 10,000 a day by may 1918, the germans realized they were being overwhelmed.

ਜਰਮਨੀ 11 ਨਵੰਬਰ 1918 ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਰਮਸਟੀਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ.
germany agreed to an armistice actually a surrender on 11 november 1918.

ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲ ਗਏ.
victorian attitudes and ideals that had continued into the first years of the 20th century changed during the great war.

ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਨਿਯਮਤ ਸੈਨਾ 247,432 'ਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਫੌਜ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the army had traditionally never been a large employer in the nation, with the regular army standing at 247,432 at the start of the war.

1918 ਤਕ, ਫੌਜ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਲੱਖ ਲੋਕ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਨੇਵਲ ਏਅਰ ਸਰਵਿਸ ਆਰ ਐਨ ਏ ਐਸ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਫਲਾਇੰਗ ਕੋਰ ਆਰਐਫਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ, ਯੁੱਧ-ਪੂਰਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਨ.
by 1918, there were about five million people in the army and the fledgling royal air force, newly formed from the royal naval air service rnas and the royal flying corps rfc , was about the same size of the pre-war army.

ਤਕਰੀਬਨ 30 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ "ਗੁੰਮ ਗਈ ਪੀੜ੍ਹੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਅਵੱਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸੀਗਫ੍ਰਾਈਡ ਸਾਸੂਨ ਦੀਆਂ ਬਲਿਟਰਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ "ਜਿੰਗੋਇਜ਼ਮ" ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਮ ਫਰੰਟ ਦੇ.
the almost three million casualties were known as the "lost generation," and such numbers inevitably left society scarred but even so, some people felt their sacrifice was little regarded in britain, with poems like siegfried sassoon's blighters criticising the ill-informed "jingoism" of the home front.

ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਕੀਮਤ ਤੇ, ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਲੜਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਲੜਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ.
postwar the war had been won by britain and its allies, but at a terrible human and financial cost, creating a sentiment that wars should never be fought again.

ਲੀਗ ਆਫ ਨੇਸ਼ਨਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦਾਂ ਬੇਅਸਰ ਸਨ।
the league of nations was founded with the idea that nations could resolve their differences peacefully, but these hopes were unfounded.

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਟਾਂਗਨਿਕਾ ਦੀ ਜਰਮਨ ਕਲੋਨੀ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਟੋਗੋਲੈਂਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
following the war, britain gained the german colony of tanganyika and part of togoland in africa.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਫਲਸਤੀਨ ਉੱਤੇ ਲੀਗ nationsਫ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਫ਼ਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਰਾਕ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਓਤੋਮਾਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1932 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
britain was granted league of nations mandates over palestine, which was turned into a homeland for jewish settlers, and iraq, created from the three ottoman provinces in mesopotamia the latter of which became fully independent in 1932.

ਮਿਸਰ, ਜੋ 1882 ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟੋਰੇਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, 1922 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ 1956 ਤੱਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀ।
egypt, which had been a british protectorate since 1882, became independent in 1922, although british troops remained stationed there until 1956.

ਘਰੇਲੂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ 1919 ਦੇ ਹਾ actਸਿੰਗ ਐਕਟ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਫਾਇਤੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ-ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in domestic affairs the housing act of 1919 led to affordable council housing which allowed people to move out of decrepit inner-city slums.

ਝੁੱਗੀਆਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਰਹੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰਾਮ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਰਹੇ.
the slums remained for several more years, with trams being electrified long before many houses.

ਲੋਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਐਕਟ 1918 ਨੇ householdਰਤ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਇਹ 1928 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ ਕਿ ਪੂਰਾ ਬਰਾਬਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ.
the representation of the people act 1918 gave women householders the vote, but it would not be until 1928 that full equal suffrage was achieved.

ਲੇਬਰ ਨੇ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਲਈ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1922 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
labour displaced the liberal party for second place and achieved major success with the 1922 general election.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਘਰ ਨਿਯਮ ਲਈ ਆਇਰਲੈਂਡ ਮੁਹਿੰਮ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ 1800 ਐਕਟ ਦਾ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਪੈਨਲ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ।
ireland campaign for irish home rule part of the agreement which led to the 1800 act of union stipulated that the penal laws in ireland were to be repealed and catholic emancipation granted.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿੰਗ ਜੌਰਜ iii ਨੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਐਂਜਲਿਕਨ ਚਰਚ ਦੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
however king george iii blocked emancipation, arguing that to grant it would break his coronation oath to defend the anglican church.

ਵਕੀਲ ਡੈਨੀਅਲ ਓ'ਕਨੈਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਜਾਰਜ iii ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ 1829 ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
a campaign by the lawyer daniel o'connell, and the death of george iii, led to the concession of catholic emancipation in 1829, allowing roman catholics to sit in the parliament of the united kingdom.

ਪਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਮੁਕਤਤਾ ਓ'ਕਾੱਨਲ ਦਾ ਅੰਤਮ ਟੀਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਐਕਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਸੀ.
but catholic emancipation was not o'connell's ultimate goal, which was repeal of the act of union with great britain.

1 ਜਨਵਰੀ 1843 ਨੂੰ ਓ-ਕੌਨਲ ਨੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਸਾਲ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ.
on 1 january 1843 o'connell confidently, but wrongly, declared that repeal would be achieved that year.

ਸੰਨ 1846 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਆਲੂ ਝੁਲਸਣ ਨੇ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਕਦ ਫਸਲਾਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ.
when potato blight hit the island in 1846, much of the rural population was left without food, because cash crops were being exported to pay rents.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੇਜਸੇਜ-ਫਾਈਅਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੇ ਦਖਲ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਸੀ.
british politicians were wedded to laissez-faire, which argued against state intervention.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਜੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚੈਰਿਟੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, actionੁਕਵੀਂ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਬਣ ਜਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
while funds were raised by private individuals and charities, lack of adequate action let the problem become a catastrophe.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ "ਮਹਾਨ ਭੁੱਖ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਟੀਰ ਜਾਂ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਫਾਇਆ ਹੋ ਗਿਆ.
cottiers or farm labourers were largely wiped out during what is known in ireland as the "great hunger".

ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾਇਆ।
a significant minority elected unionists, who championed the union.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇਕ ਚਰਚ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਟੋਰੀ ਬੈਰਿਸਟਰ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਬਣੇ ਇਸਹਾਕ ਬੱਟ ਨੇ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ, ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
a church of ireland former tory barrister turned nationalist campaigner, isaac butt, established a new moderate nationalist movement, the home rule league, in the 1870s.

ਬੱਟ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਮ ਰੂਲ ਮੂਵਮੈਂਟ, ਜਾਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਚਾਰਲਸ ਸਟੀਵਰਟ ਪਾਰਨੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after butt's death the home rule movement, or the irish parliamentary party as it had become known, was turned into a major political force under the guidance of william shaw and a radical young protestant landowner, charles stewart parnell.

ਪਾਰਨੇਲ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੇ "ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ" ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਖੁਦ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੇਗਾ.
parnell's movement campaigned for "home rule", by which they meant that ireland would govern itself as a region within the united kingdom.

ਦੋ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਬਿੱਲ 1886 ਅਤੇ 1893 ਲਿਬਰਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਈਵਰਟ ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ.
two home rule bills 1886 and 1893 were introduced by liberal prime minister william ewart gladstone, but neither became law, mainly due to opposition from the conservative party and the house of lords.

ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਸਾਰੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਬਹੁਤੇ ਪਰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲਸਟਰ ਵਿਚ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨੇ ਹੋਮ ਰੂਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਡਬਲਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ "ਰੋਮ ਰੂਲ" ਸੰਸਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰੇਗੀ ਜਾਂ ਬਦਲਾ ਲਵੇਗੀ, ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਨੂੰ ਥੋਪੇਗੀ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ 'ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਲਾਉਣਾ.
the issue was a source of contention throughout ireland, as a significant majority of unionists largely but not exclusively based in ulster , opposed home rule, fearing that a catholic nationalist "rome rule" parliament in dublin would discriminate or retaliate against them, impose roman catholic doctrine, and impose tariffs on industry.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਲਸਟਰ ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ.
while most of ireland was primarily agricultural, six of the counties in ulster were the location of heavy industry and would be affected by any tariff barriers imposed.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਓ-ਕੌਨਲ ਦੇ "ਰੱਦ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ਰਮਨ ਕ੍ਰਾਫੋਰਡ ਦੀ ਅਸਲ "ਸੰਘੀ ਯੋਜਨਾ", ਸੰਘੀਵਾਦ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸੈੱਕ ਬੱਟ ਦੇ ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗ ਦੀ ਸੀ.
irish demands ranged from the "repeal" of o'connell, the "federal scheme" of william sharman crawford actually devolution, not federalism as such , to the home rule league of issac butt.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ 1848 ਅਤੇ 1867 ਵਿਚ ਬਗਾਵਤ ਅਸਫਲ ਰਹੀ.
ireland was no closer to home rule by the mid-19th century, and rebellions in 1848 and 1867 failed.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੇ ਸੀਮਤ ਦਾਇਰੇ ਕਾਰਨ ਓ'ਕਾੱਨਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
o'connell's campaign was hampered by the limited scope of the franchise in ireland.

ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉੱਨੀਵੀਂ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸਨ.
the wider the franchise was expanded, the better anti-union parties were able to do in ireland.

ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਐਕਟ, 1867 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਹੋਮ ਰੂਲਰਜ਼ ਨੇ 1874 ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਉਂਟੀ ਅਤੇ ਬਰੋ ਦੋਵਾਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
running on a platform that advocated something like the self-rule successfully enacted in canada under the british north america act, 1867, home rulers won a majority of both county and borough seats in ireland in 1874.

1882 ਤਕ, ਹੋਮ ਰੂਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਆਈਪੀਪੀ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਸਟੀਵਰਟ ਪਾਰਨੇਲ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
by 1882, leadership of the home rule movement had passed to charles stewart parnell of the irish parliamentary party ipp .

ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਨੇ ਗੈਰ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ.
a wider franchise also changed the ideological mix among non-irish mps, making them more receptive to irish demands.

1885 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਟੰਗਿਆ ਸੰਸਦ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਆਈ ਪੀ ਪੀ ਨੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ।
the 1885 election resulted in a hung parliament in which the irish parliamentary party ipp held the balance of power.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਿਲੀਅਮ ਈਵਰਟ ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਹੋਮ ਰੂਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਈ ਪੀ ਪੀ ਨੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ and ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ।
they initially supported the conservatives in a minority government, but when news leaked that liberal party leader william ewart gladstone was considering home rule, the ipp ousted the conservatives and brought the liberals into office.

ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਬਿੱਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਟਲਰ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਕਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਕਟ ਯੂਨੀਅਨ 1840 “ਕਨੇਡਾ ਐਕਟ” ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਐਕਟ, 1867 ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ।
gladstone's first home rule bill was closely modeled on the self-government given to british settler colonies, starting with the act of union 1840 "the canada act" , and especially the british north america act, 1867.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੁਣ ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਡਬਲਿਨ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣਗੇ, ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਸੈਨਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਰਹੇਗੀ.
irish mps would no longer vote in westminster but in a separate dublin parliament, which would control domestic areas, but not foreign policy or military affairs, which would remain with london.

ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀਆਂ, ਪਰ ਆਇਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੂਨੀਅਨਵਾਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਨ, ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੋਮ ਰੂਲ ਬਿਲ ਹਾ theਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਿਆ।
gladstone's proposals did not go as far as most irish nationalists desired, but were still too radical for both irish and british unionists his first home rule bill was defeated in the house of commons following a split in his own party.

ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਨੇ 1886 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਪਰ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਅਤੇ ਲਿਬਰਲ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਲਿਬਰਲਾਂ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
gladstone took the issue to the people in the 1886 election, but the unionists conservatives plus liberal dissenters held a majority over the home rule coalition liberals and irish nationalists .

ਪ੍ਰੋ-ਹੋਮ ਰੂਲ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਟਾਂ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
pro-home rule parties won majorities in ireland, scotland, and wales, but not in england, where most seats were contested.

1892 ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਰਨੇਲ ਇਕ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸੈਕਸ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕਿਆ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਪਾਰਨੇਲ ਦੀ ਸਾਥੀ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਕੈਥਰੀਨ ਓ ਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਤੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
before the 1892 election, parnell was caught in an extramarital sex scandal, which incurred the wrath of the catholic church and most of its clerics, especially since parnell's partner, mrs katharine o'shea, and her nominally catholic husband, divorced as a result.

ਆਈ ਪੀ ਪੀ ਦੋ ਧੜਿਆਂ, ਆਈ.ਐਨ.ਐਲ. ਅਤੇ ਆਈ.ਐੱਨ.ਐੱਫ. ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ.
the ipp split into two factions, inl and inf.

ਪਾਰਨੇਲ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ.
parnell died largely out of favour in his native country.

1892 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਪੱਖੀ ਪੱਖ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਹੁਮਤ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
the 1892 election gave pro-home rule forces a narrow majority, however again the liberals did better in scotland and wales than england.

ਗਲੇਡਸਟੋਨ ਨੇ 1893 ਵਿਚ ਇਕ ਦੂਜਾ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੇ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ-ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਹਾ houseਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਾਇਆ.
gladstone introduced a second home rule bill in 1893, which this time was passed by the commons, but defeated as expected in the conservative-dominated house of lords.

ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
home rule in the balance with the conservatives opposed to home rule, it slipped from the mainstream of british politics once they came into power in the 1890s.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਨਾਲ ਉਥੇ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ, ਇਸ ਨੂੰ "ਦਿਆਲਤਾ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
however, the conservative government also felt that the demands for home rule were essentially materialist in origin, and that to improve conditions in ireland would satisfy opinion there this has been described as "killing home rule with kindness".

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਐਕਟ 1898 ਅਤੇ ਵਿੰਧਮ ਲੈਂਡ ਐਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
reforms passed as a result included the local government ireland act 1898 and the wyndham land act.

ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਗਰਮਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
outside of constitutional change, the british state tried other methods to placate ireland.

1868 ਤੋਂ 1908 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਰਚੇ ਵਧਾਏ ਗਏ, ਜ਼ਮੀਂਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟ੍ਰੈਕਟ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਛੋਟੇਧਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
between 1868 and 1908 spending on ireland was generally increased, huge tracts of land were purchased from landlords and redistributed to smallholders, local government was democratised, and the franchise widely extended.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.
the ending of so many social and economic grievances did not end irish disenchantment, however.

ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਲਈ ਆਇਰਿਸ਼ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ.
no longer could british governments fool themselves into thinking that something other than satisfying irish demands for national recognition and self-determination would answer the irish question.

ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਆਈਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
some britons were beginning to accept irish nationalism as legitimate.

ਘਰੇਲੂ ਰਾਜ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਨੇ ਇਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅਰਾਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਹੁਗਿਣਤੀਵਾਂ ਲਈ ਚੁਣ ਕੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸਹਿਮਤੀ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਮੁੱ basicਲੀ ਸ਼ਰਤ ਸੀ।
british liberal support for home rule rested on the premise that the irish people had withdrawn their consent to be governed by the united kingdom by electing the nationalists to repeated majorities, and the popular consent was a basic prerequisite for morally legitimate government.

ਯੂਨੀਅਨਿਸਟਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ ਜਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
the competing idea among unionists was that it was impossible to give ireland independence or it would be used as a base for continental powers to attack britain.

ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, 1922 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਿਰਫ "ਵੱਡੇ ਬਾਹਰੀ ਸਦਮੇ" ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
writing much later, after 1922, winston churchill stated that this idea had taken on the status of dogma and fossilised in british minds long after it had ceased to have any basis in fact and that only the "large outside shock" of the great war had changed this.

1905 ਵਿਚ ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਸੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
the liberals regained power in 1905.

"ਪੀਪਲਜ਼ ਬਜਟ" ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1910 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ.
following a confrontation with the house of lords over the "people's budget", a wider constitutional conflict developed, resulting in two general elections during 1910.

ਦੂਸਰੇ ਦਸੰਬਰ 1910 ਵਿਚ ਲਿਬਰਲਾਂ ਨੇ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਚ ਸੀਟਾਂ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੌਹਨ ਰੈਡਮੰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।
the second in december 1910 saw the liberals lose seats in the commons, necessitating the support of the irish parliamentary party, now led by john redmond.

ਰੈਡਮੰਡ ਨੇ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ "ਲਿਬਰਲ ਗੱਠਜੋੜ" ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਐਚ.ਐੱਚ.
redmond, holding the balance of power in the commons, renewed the old "liberal alliance" this time with h. h. asquith as prime minister.

ਬਜਟ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਅਸਕਿਥ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਹੋਮ ਰੂਲ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਐਕਟ 1911 ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੀ ਵੀਟੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਣੀ ਪਈ।
for budget reasons, asquith had to agree to a new home rule bill and to the removal of the veto power of the lords with the passage of the parliament act 1911.

ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 1912 ਵਿਚ ਤੀਸਰਾ ਘਰ ਨਿਯਮ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਦ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਹਾ houseਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਵੀਟੋ ਪਾਵਰ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਮ ਰੂਲ ਦੀ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
the irish parliamentary party had their support repaid with the introduction of the third home rule bill in 1912, which, after the removal of the house of lords' veto power by the parliament act, saw home rule become a clear reality for the first time.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਿੱਲ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟੈਂਟ-ਬਹੁਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਾਲੇ ਉਲਸਟਰ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਤਿੱਖੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ।
however the bill provoked increasingly bitter opposition from unionists, particularly those in the mostly protestant-dominated province of ulster and their wing of the irish unionist alliance.

ਇਹ ਬਿੱਲ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਗੌਰਮਿੰਟ ਐਕਟ 1914 ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the bill finally passed into law as the government of ireland act 1914 in september, a few weeks after the start of the great war, but its implementation was simultaneously suspended for the duration of the war.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ, ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਅਲਸਟਰ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਆਇਰਿਸ਼ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਡ੍ਰਿਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਤ ਕਲੇਸ਼ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the situation in ireland had deteriorated severely, with the unionist ulster volunteers and the nationalist irish volunteers openly drilling, both sides having imported arms for an anticipated conflagration.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਨੇ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ, ਯੂਨੀਅਨਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਸਵੈ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਲੜਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਆਇਰਿਸ਼ ਡਵੀਜ਼ਨ, 10 ਵੀਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, 16 ਵੀਂ ਆਇਰਿਸ਼ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸਰਵਿਸ ਦੀ 36 ਵੀਂ ਅਲਸਟਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਰਮੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪੈਰੋਕਾਰ ਯੁੱਧ ਬਾਰੇ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿਚ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ.
world war i exacerbated tensions further, with unionists and most nationalist segments of the irish parliamentary party encouraging volunteers to fight for the allied cause, these forming three irish divisions, the 10th irish division, the 16th irish division and the 36th ulster division of new service army, on the other hand republican followers were ambivalent about the war, which they saw as britain's conflict, not ireland's.

1916 ਦਾ ਬਗਾਵਤ ਈਸਟਰ ਰਾਈਜਿੰਗ, ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦ ਆਇਰਿਸ਼ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਲੜਨ ਦੇ ਇਕ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਕੈਥੋਲਿਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਰਾਏ ਦੇ 15 ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
rebellion the easter rising of 1916, planned a year in advance, in favour of a completely independent irish republic was suppressed after a week of fighting but the quick executions of 15 leaders of the uprising alienated catholic and nationalist opinion.

ਹਫ਼ਤੇ ਲੰਬੇ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਮਈ 1916 ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ 1914 ਐਕਟ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਬਲਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
after the week-long rebellion, the cabinet decided in may 1916 that the 1914 act should be brought into operation immediately and a government established in dublin.

ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲਬਾਤ ਇਸ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਕਿ ਕੀ ਉਲਸਟਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਡਬਲਿਨ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਹੋਣਾ ਸੀ।
after six months negotiations failed to reach agreement on the central question of whether ulster was to be under the authority of the new dublin parliament.

ਐਸਕਿithਥ ਨੇ 1917 ਵਿੱਚ, ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨਾਲ ਹੋਮ ਰੂਲ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੋਈਡ ਜਾਰਜ ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੜੀਆ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਜੁਆਬ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
asquith made a second attempt to implement home rule in 1917, with the calling of the irish convention, in the course of which a clumsy cabinet dual policy decision by lloyd george in april 1918 attempted to link implementing home rule with extending conscription to ireland.

ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਬੰਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋਏ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਵੱਖਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਨਿਯਮ ਅਤੇ 1918 ਵਿੱਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ iseਹਿ-seੇਰੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲੱਗੀ। ਆਮ ਚੋਣਾਂ.
it resulted in massed anti-conscription demonstrations in dublin which signalled the end of a political era, triggering a swing of public opinion towards sinn and physical force separatism, thereby sealing the fate of home rule and the demise of the irish parliamentary party in the 1918 general elections.

ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸਿਰਫ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ' ਸਮਝ 'ਨਾਲ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ.
the convention merely succeeded in agreeing a report with an 'understanding' on recommendations for the establishment of self-government.

ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਸੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1920 ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੌਥੇ ਹੋਮ ਰੂਲ ਬਿੱਲ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ।
the solution was the establishment of two irish parliaments to pave the way for the fourth home rule bill, enacted as the government of ireland act 1920.

6 ਦਸੰਬਰ 1922 ਨੂੰ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਨੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਆਇਰਿਸ਼ ਫ੍ਰੀ ਸਟੇਟ.
on 6 december 1922, ireland formed a new dominion, the irish free state.

ਜਿਵੇਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਲਾਸਟਰ ਵਿਚ "ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ" ਦੀਆਂ ਛੇ ਕਾਉਂਟੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਖੇਤਰ ਨੇ ਐਂਗਲੋ-ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
as expected, the area known as "northern ireland" six counties in ulster , immediately exercised its right under the anglo-irish treaty to opt out of the new state.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the union of great britain with part of ireland was renamed united kingdom of great britain and northern ireland, and is known by this name to the present time.

ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 1927 ਤੱਕ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਐਂਡ ਆਇਰਲੈਂਡ" ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
list of monarchs until 1927, the monarch's royal title included the words "of the united kingdom of great britain and ireland".

1927 ਵਿਚ, ਸ਼ਬਦ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ" ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ "ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਇਰਲੈਂਡ ... ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮਹਾਰਾਣੀ" ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
in 1927, the words "united kingdom" were removed from the royal title so that the monarch was instead styled as "king queen of great britain, ireland... and other places ".

ਸ਼ਬਦ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ" 1953 ਵਿਚ "ਉੱਤਰੀ ਆਇਰਲੈਂਡ" ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ "ਆਇਰਲੈਂਡ" ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਬਹਾਲ ਹੋਏ ਸਨ.
the words "united kingdom" were restored to the monarch's title in 1953 with the reference to "ireland" replaced with a reference to "northern ireland".

ਜਾਰਜ iii 1760 ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਾਰਜ iv ਵਿਲੀਅਮ iv ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਐਡਵਰਡ vii ਜਾਰਜ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰਲੇਖ 1927 ਤੱਕ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਪਰੰਤੂ 1936 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਲਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬੇਕਰ, ਕੇਨੇਥ.
george iii monarch from 1760 george iv william iv victoria edward vii george v title used until 1927 but remained monarch until his death in 1936 see also history of ireland history of the united kingdom terminology of the british isles politics in the british isles british empire notes references further reading baker, kenneth.

"ਜਾਰਜ iv ਇੱਕ ਸਕੈਚ," ਇਤਿਹਾਸ ਟੂਡੇ 2005 55 10.
"george iv a sketch," history today 2005 55 10 .

ਬੇਕੇਟ, ਇਆਨ ਐੱਫ ਡਬਲਯੂ
beckett, ian f.w.

ਹੋਮ ਫਰੰਟ, ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ 2006 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਸਰਚ ਬਲੈਕ, ਜੇਰੇਮੀ.
the home front, how britain survived the great war 2006 excerpt and text search black, jeremy.

ਯੁੱਧ ਵਿਚ 1812 ਦੀ ਨੈਪੋਲੀਅਨ 2009 ਬ੍ਰਿਗੇਸ, ਆਸਾ.
the war of 1812 in the age of napoleon 2009 briggs, asa.

ਦਿ ਏਜ ਆਫ ਇੰਪਰੂਵਮੈਂਟ, 1959 ਬ੍ਰੋਕ, ਮਾਈਕਲ "ਵਿਲੀਅਮ iv", ਆਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ਼ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ, 2004 doi 10.1093 ref odnb 29451 ਐਨਸੋਰ, ਆਰ ਕੇ ਇੰਗਲੈਂਡ 1936 ਈਵਾਨਜ਼, ਏਰਿਕ.
the age of improvement, 1959 brock, michael "william iv ", oxford dictionary of national biography, 2004 doi 10.1093 ref odnb 29451 ensor, r.k. england 1936 evans, eric.

ਫੋਰਜਿੰਗ ਆਫ ਦਿ ਮਾਡਰਨ ਸਟੇਟ ਅਰਲੀ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, 1983.
the forging of the modern state early industrial britain, 1983 .

ਠੀਕ, orlando.
figes, orlando.

ਕਰੀਮੀਅਨ ਵਾਰ ਏ ਇਤਿਹਾਸ 2012.
the crimean war a history 2012 .

ਫਾਰਮ, ਅਮੰਡਾ.
forman, amanda.

ਅਮੇਰਿਕਨ ਸਿਵਲ ਵਾਰ 2012 ਵਿਚ ਵਰਲਡ ਆਨ ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੋਲ.
a world on fire britain's crucial role in the american civil war 2012 .

ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 6 ਭਾਗ.
history of the english people in the nineteenth century 6 vol.

, ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ.
, strongest on and .

ਹਿਲਟਨ, ਬੁਆਏਡ.
hilton, boyd.

ਇੱਕ ਪਾਗਲ, ਭੈੜਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲੋਕ?
a mad, bad, and dangerous people?

ਇੰਗਲੈਂਡ 2006 ਜੁਡ, ਡੇਨਿਸ.
england 2006 judd, denis.

ਬੋਅਰ ਵਾਰ 2003 ਕਿਨੇਲੀ, ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ.
boer war 2003 kinealy, christine.

ਇਹ ਮਹਾਨ ਬਿਪਤਾ ਦਿ ਆਇਰਿਸ਼ ਫੈਮਿਨ ਡਬਲਿਨ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਮੈਕਮਿਲਨ, 1994 ਨਾਈਟ, ਰੋਜਰ.
this great calamity the irish famine dublin gill & macmillan, 1994 knight, roger.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਜਿੱਤ 2015.
britain against napoleon the organization of victory 2015 .

ਮੈਕਕਾਰਡ, ਨੌਰਮਨ, ਅਤੇ ਬਿਲ ਪਰਡਯੂ.
mccord, norman, and bill purdue.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿਸਟਰੀ 2 ਐਡੀ.
british history 2nd ed.

2007 universityਨਲਾਈਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ.
2007 online university textbook.

ਮਾਰਵਿਕ, ਆਰਥਰ
marwick, arthur.

ਡਲੀਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ 1965 ਮੈਥਿ,, ਐਚ.ਸੀ.ਜੀ.
the deluge british society and the first world war 1965 matthew, h.c.g.

"ਗਲੇਡਸਟੋਨ, ​​ਵਿਲੀਅਮ ਈਵਰਟ", ਆਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ 2004 edਨਲਾਈਨ ਐਡੀਨ, ਮਈ 2011 ਮੈਡਲਿਕੋਟ, ਡਬਲਯੂ ਐਨ ਸਮਕਾਲੀ ਇੰਗਲੈਂਡ 1967.
"gladstone, william ewart ", oxford dictionary of national biography 2004 online edn, may 2011 medlicott, w. n. contemporary england 1967 .

ਲੰਡਨ, 1967. "
london, 1967."

ਮੋਰੀ, ਜੈਨੀਫਰ.
mori, jennifer.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਰੈਵੋਲਯੂਸ਼ਨ 2000 ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ.
britain in the age of the french revolution 2000 .

ਮੋਵਾਟ, ਚਾਰਲਸ ਲੋਚ.
mowat, charles loch.

1963 ਦੀਆਂ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ.
britain between the wars 1963 .

ਪੈਰੀ, ਜੋਨਾਥਨ.
parry, jonathan.

"ਡਿਸਰੇਲੀ, ਬੇਂਜਾਮਿਨ, ਅਰਲ ਆਫ ਬੀਕਨਸਫੀਲਡ", ਆਕਸਫੋਰਡ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਫ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ 2004 edਨਲਾਈਨ ਐਡੀਨ, ਮਈ 2011 ਐਕਸੈਸ ਕੀਤੀ 23 ਫਰਵਰੀ 2012 ਡੋਈ 10.1093 ਰੈਫ ਓਡੈਨਬੀ 7689 ਪੋਰਟਰ, ਐਂਡਰਿ,, ਐਡੀ.
"disraeli, benjamin, earl of beaconsfield ", oxford dictionary of national biography 2004 online edn, may 2011 accessed 23 february 2012 doi 10.1093 ref odnb 7689 porter, andrew, ed.

ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਾਲੀਅਮ iii 1998 ਦਾ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇਤਿਹਾਸ.
the nineteenth century, the oxford history of the british empire volume iii 1998 .

ਪਰਡਨ, ​​ਐਡਵਰਡ.
purdon, edward.

ਆਈਰਿਸ਼ ਕਾਲ
the irish famine 2000 .

ਰੁਬਿੰਸਟੀਨ, ਡਬਲਯੂਡੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਦੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ, 1998.
rubinstein, w. d. britain's century a political and social history, 1998 .

ਸੇਅਰਲ, ਜੀਆਰ ਏ ਨਿ england ਇੰਗਲੈਂਡ?
searle, g. r. a new england?

ਪੀਸ ਐਂਡ ਵਾਰ 2005.
peace and war 2005 .

ਟੇਲਰ, ਏਜੇਪੀ ਦ ਸਟ੍ਰਗਲ ਫਾਰ ਮਾਸਟਰਨੀ ਇਨ ਯੂਰਪ 1953, ਡਿਪਲੋਮੇਸੀ.
taylor, a. j. p. the struggle for mastery in europe 1953 , diplomacy.

ਟੇਲਰ, ਏਜੇਪੀ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਿਸਟਰੀ 1965.
taylor, a. j. p. english history 1965 .

ਉਗਲੋ, ਜੈਨੀ.
uglow, jenny.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਈਮਜ਼ ਲਿਵਿੰਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਦੇ ਯੁੱਧ, 2015 ਦੁਆਰਾ.
in these times living in britain through napoleon's wars, 2015 .

ਵੈਸਨ, ਏਲਿਸ.
wasson, ellis.

ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ 1714 ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
a history of modern britain 1714 to the present 2nd ed.

2016.
2016 .

ਵੈਬ, ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1980 ਤਕ, ਆਰ ਕੇ ਮਾਡਰਨ ਇੰਗਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੋਤਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ.
webb, r.k. modern england from the eighteenth century to the present 1980 , a university textbook for the american audience that explains many obscure features of british political history.

ਵੁਡਵਰਡ, ਈ ਐਲ ਦਿ ਏਜ ਆਫ਼ ਰਿਫਾਰਮ, ਦੂਜਾ ਐਡੀ.
woodward, e. l. the age of reform, 2nd ed.

1954.
1954 .

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਿਸਟਰੀ actਨਲਾਈਨ ਐਕਟ ਆਫ ਯੂਨੀਅਨ 1800 ਪੈਸੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
external links british history online act of union 1800 money is any item or verifiable record that is generally accepted as payment for goods and services and repayment of debts in a particular country or socio-economic context, or is easily converted to such a form.

ਪੈਸੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਮੁੱਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ, ਕਈ ਵਾਰ, ਮੁਲਤਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the main functions of money are distinguished as a medium of exchange a unit of account a store of value and, sometimes, a standard of deferred payment.

ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਿਕਾਰਡ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
any item or verifiable record that fulfills these functions can be considered as money.

ਪੈਸਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੈਸਾ ਸਿਸਟਮ ਫਿ fiਟ ਪੈਸਿਆਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
money is historically an emergent market phenomenon establishing a commodity money, but nearly all contemporary money systems are based on fiat money.

ਫਾਈਟ ਪੈਸਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਚੈੱਕ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਨੋਟ, ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰਕ ਵਸਤੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਲ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
fiat money, like any check or note of debt, is without use value as a physical commodity.

ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, "ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ" ਲਈ.
it derives its value by being declared by a government to be legal tender that is, it must be accepted as a form of payment within the boundaries of the country, for "all debts, public and private".

ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਨ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਖਾਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਖਾਤਿਆਂ, ਬਚਤ ਖਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਬੈਲੰਸ.
the money supply of a country consists of currency banknotes and coins and, depending on the particular definition used, one or more types of bank money the balances held in checking accounts, savings accounts, and other types of bank accounts .

ਬੈਂਕ ਮਨੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਰਿਕਾਰਡ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਕੰਪਿ computerਟਰੀਕ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਧਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
bank money, which consists only of records mostly computerized in modern banking , forms by far the largest part of broad money in developed countries.

ਕਥਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਬਦ "ਪੈਸਾ" ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਕੈਪੀਟਲ ਵਿੱਚ, ਜੈਨੋ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
etymology the word "money" is believed to originate from a temple of juno, on capitoline, one of rome's seven hills.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੂਨੋ ਅਕਸਰ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
in the ancient world juno was often associated with money.

ਰੋਮ ਵਿਖੇ ਜੂਨੋ ਮੋਨੇਟਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਉਹ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਦਾ ਟਕਸਾਲ ਸੀ.
the temple of juno moneta at rome was the place where the mint of ancient rome was located.

"ਜੁਨੋ" ਨਾਮ ਏਟਰਸਕਨ ਦੇਵੀ ਯੂਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਇੱਕ", "ਵਿਲੱਖਣ", "ਇਕਾਈ", "ਯੂਨੀਅਨ", "ਇੱਕਜੁਟ" ਅਤੇ "ਮੋਨੇਟਾ" ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ "ਮੁਨੇਰੇ" ਤੋਂ ਚੇਤੇ ਕਰਾਓ, ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿਓ, ਜਾਂ ਹਦਾਇਤ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਮੋਨੇਰੇਸ" ਇਕੱਲੇ, ਵਿਲੱਖਣ.
the name "juno" may derive from the etruscan goddess uni which means "the one", "unique", "unit", "union", "united" and "moneta" either from the latin word "monere" remind, warn, or instruct or the greek word "moneres" alone, unique .

ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸਪੀਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਪੀਸੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਕਿਸਮ ਦਾ'.
in the western world, a prevalent term for coin-money has been specie, stemming from latin in specie, meaning 'in kind'.

ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰਟਰ ਵਰਗੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 100,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਰਟਰ' ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
history the use of barter-like methods may date back to at least 100,000 years ago, though there is no evidence of a society or economy that relied primarily on barter.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਗੈਰ-ਮੁਦਰਾ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤੌਹਫੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
instead, non-monetary societies operated largely along the principles of gift economy and debt.

ਜਦੋਂ ਬਾਰਟਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਅਜਨਬੀ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
when barter did in fact occur, it was usually between either complete strangers or potential enemies.

ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ.
many cultures around the world eventually developed the use of commodity money.

ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਅਨ ਸ਼ੈੱਲ ਭਾਰ ਦੀ ਇਕਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੌਂ ਦੇ 160 ਦਾਣਿਆਂ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
the mesopotamian shekel was a unit of weight, and relied on the mass of something like 160 grains of barley.

ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਤੋਂ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਸਰਕਾ 3000 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ.
the first usage of the term came from mesopotamia circa 3000 bc.

ਅਮਰੀਕਾ, ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀਆਂ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਅਕਸਰ ਸ਼ੈੱਲ ਮਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਗryਰੀ ਸਾਈਪਰੇਆ ਮੋਨੇਟਾ ਐਲ ਜਾਂ ਸੀ. ਐਨੂਲਸ ਐਲ.
societies in the americas, asia, africa and australia used shell money often, the shells of the cowry cypraea moneta l. or c. annulus l. .

ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਿਡਿਅਨ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
according to herodotus, the lydians were the first people to introduce the use of gold and silver coins.

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਮੋਹਰ ਲੱਗੀ ਸਿੱਕੇ ਬੀ.ਸੀ.
it is thought by modern scholars that these first stamped coins were minted around bc.

ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਖਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈ.
the system of commodity money eventually evolved into a system of representative money.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਆਪਣੇ ਜਮ੍ਹਾਂਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਣਗੇ.
this occurred because gold and silver merchants or banks would issue receipts to their depositors redeemable for the commodity money deposited.

ਆਖਰਕਾਰ, ਇਹ ਰਸੀਦਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
eventually, these receipts became generally accepted as a means of payment and were used as money.

ਪੇਪਰ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਨੋਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੌਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
paper money or banknotes were first used in china during the song dynasty.

ਇਹ ਨੋਟ ਨੋਟ, "ਜੀਆਓਜ਼ੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਅਦਾ ਕੀਤੇ ਨੋਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਜੋ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ.
these banknotes, known as "jiaozi", evolved from promissory notes that had been used since the 7th century.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
however, they did not displace commodity money, and were used alongside coins.

13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਅਤੇ ਰੁਬਰਕ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਪੈਸਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ.
in the 13th century, paper money became known in europe through the accounts of travelers, such as marco polo and william of rubruck.

ਯੁਆਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ ਦਾ ਖਾਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦਿ ਟ੍ਰੈਵਲਜ਼ ਆਫ ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ' ਦੇ ਇੱਕ ਚੈਪਟਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ, "ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਾਨ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸੱਕ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਨ ਇਨਟੂਂ ਸਮੂਥ ਕਾਗਜ਼ ਕਾਗਜ਼, ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨਾ" ਉਸ ਦਾ ਦੇਸ਼.
marco polo's account of paper money during the yuan dynasty is the subject of a chapter of his book, the travels of marco polo, titled "how the great kaan causeth the bark of trees, made into something like paper, to pass for money all over his country."

ਨੋਟਬੰਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਸਟਾਕਹੋਮਜ਼ ਬੈਨਕੋ ਦੁਆਰਾ 1661 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
banknotes were first issued in europe by stockholms banco in 1661, and were again also used alongside coins.

ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਿਆਰ, ਇਕ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿੱਥੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਨੋਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੂਰਵ-ਨਿਰਧਾਰਤ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ 17 ਵੀਂ-19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
the gold standard, a monetary system where the medium of exchange are paper notes that are convertible into pre-set, fixed quantities of gold, replaced the use of gold coins as currency in the 17th-19th centuries in europe.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿਚ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
these gold standard notes were made legal tender, and redemption into gold coins was discouraged.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਪਣਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
by the beginning of the 20th century almost all countries had adopted the gold standard, backing their legal tender notes with fixed amounts of gold.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਟਨ ਵੁੱਡਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਫਿatਟ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਅਪਣਾ ਲਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਯੂਐਸ ਡਾਲਰ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸਨ.
after world war ii and the bretton woods conference, most countries adopted fiat currencies that were fixed to the u.s. dollar.

ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the u.s. dollar was in turn fixed to gold.

1971 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in 1971 the u.s. government suspended the convertibility of the u.s. dollar to gold.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਡੀ-ਪੈੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈਆਂ.
after this many countries de-pegged their currencies from the u.s. dollar, and most of the world's currencies became unbacked by anything except the governments' fiat of legal tender and the ability to convert the money into goods via payment.

ਆਧੁਨਿਕ ਧਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਿ .ਟ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਟੈਕਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
according to proponents of modern money theory, fiat money is also backed by taxes.

ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
by imposing taxes, states create demand for the currency they issue.

ਫੰਕਸ਼ਨਸ ਇਨ ਮਨੀ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ 1875 ਦੀ ਵਿਧੀ, ਵਿਲੀਅਮ ਸਟੈਨਲੇ ਜੇਵੰਸ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ, ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕਾਈ, ਮੁੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਨਕ ਜਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਮੁੱਲ.
functions in money and the mechanism of exchange 1875 , william stanley jevons famously analyzed money in terms of four functions a medium of exchange, a common measure of value or unit of account , a standard of value or standard of deferred payment , and a store of value.

ਸੰਨ 1919 ਤਕ, ਜੇਵੰਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਦੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਚਾਰ, ਏ ਮੀਡੀਅਮ, ਇਕ ਮਾਪ, ਇਕ ਸਟੈਂਡਰਡ, ਇਕ ਸਟੋਰ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
by 1919, jevons's four functions of money were summarized in the couplet money's a matter of functions four, a medium, a measure, a standard, a store.

ਇਹ ਦੋਗਲਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਕਰੋਕੋਨੋਮਿਕਸ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
this couplet would later become widely popular in macroeconomics textbooks.

ਬਹੁਤੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ, ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਆਦਤ, ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕਾਈ, ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ, ਮੁਲਤਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ.
most modern textbooks now list only three functions, that of medium of exchange, unit of account, and store of value, not considering a standard of deferred payment as it is a distinguished function, but rather subsuming it in the others.

ਪੈਸੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝਗੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇਕ ਇਕਾਈ ਨਾਕਾਫੀ ਹੈ.
there have been many historical disputes regarding the combination of money's functions, some arguing that they need more separation and that a single unit is insufficient to deal with them all.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁੱਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਘੁੰਮਣਾ.
one of these arguments is that the role of money as a medium of exchange is in conflict with its role as a store of value its role as a store of value requires holding it without spending, whereas its role as a medium of exchange requires it to circulate.

ਦੂਸਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਾ ਮੁਲਤਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤੱਥ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਪੈਸਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
others argue that storing of value is just deferral of the exchange, but does not diminish the fact that money is a medium of exchange that can be transported both across space and time.

ਸ਼ਬਦ "ਵਿੱਤੀ ਪੂੰਜੀ" ਸਾਰੇ ਤਰਲ ਯੰਤਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਅਤੇ ਸੰਮਿਲਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨਾਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਟੈਂਡਰ ਹੋਣ.
the term "financial capital" is a more general and inclusive term for all liquid instruments, whether or not they are a uniformly recognized tender.

ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਜਦੋਂ ਪੈਸਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
medium of exchange when money is used to intermediate the exchange of goods and services, it is performing a function as a medium of exchange.

ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਅਯੋਗਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਚਾਹਤ ਦਾ ਇਤਫਾਕ" ਸਮੱਸਿਆ.
it thereby avoids the inefficiencies of a barter system, such as the "coincidence of wants" problem.

ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਰਤੋਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੇ methodੰਗ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ.
money's most important usage is as a method for comparing the values of dissimilar objects.

ਮੁੱਲ ਦਾ ਮਾਪ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਉਂਟ ਦੀ ਇਕਾਈ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੈਣਦੇਣ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਲ ਦੀ ਮਾਪ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਨਕ ਸੰਖਿਆਤਮਿਕ ਮੁਦਰਾ ਇਕਾਈ ਹੈ.
measure of value a unit of account in economics is a standard numerical monetary unit of measurement of the market value of goods, services, and other transactions.

ਅਨੁਸਾਰੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮੁਲਤਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ "ਮਾਪ" ਜਾਂ "ਸਟੈਂਡਰਡ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕਾਈ ਉਹ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
also known as a "measure" or "standard" of relative worth and deferred payment, a unit of account is a necessary prerequisite for the formulation of commercial agreements that involve debt.

ਪੈਸਾ ਇਕ ਆਮ ਮਾਪ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਆਮ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
money acts as a standard measure and common denomination of trade.

ਇਹ ਭਾਅ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਹੈ.
it is thus a basis for quoting and bargaining of prices.

ਕੁਸ਼ਲ ਲੇਖਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
it is necessary for developing efficient accounting systems.

ਮੁਲਤਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਮਾਨਕ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਲਤਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਟੈਕਸਟ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਟੈਕਸਟ ਹੋਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ.
standard of deferred payment while standard of deferred payment is distinguished by some texts, particularly older ones, other texts subsume this under other functions.

ਇੱਕ "ਸਥਗਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਨਕ" ਇੱਕ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ .
a "standard of deferred payment" is an accepted way to settle a debt a unit in which debts are denominated, and the status of money as legal tender, in those jurisdictions which have this concept, states that it may function for the discharge of debts.

ਜਦੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਵਜਨਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਡੀਬੇਸਮੈਂਟ ਅਤੇ ਕਮੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ.
when debts are denominated in money, the real value of debts may change due to inflation and deflation, and for sovereign and international debts via debasement and devaluation.

ਮੁੱਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮੁੱਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ .ੰਗ ਨਾਲ ਬਚਾਉਣ, ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
store of value to act as a store of value, a money must be able to be reliably saved, stored, and retrieved and be predictably usable as a medium of exchange when it is retrieved.

ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
the value of the money must also remain stable over time.

ਕਈਆਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਪੈਸੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ.
some have argued that inflation, by reducing the value of money, diminishes the ability of the money to function as a store of value.

ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਰੋਕਤ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
money supply in economics, money is a broad term that refers to any financial instrument that can fulfill the functions of money detailed above .

ਇਹ ਵਿੱਤੀ ਯੰਤਰ ਇਕੱਠੇ ਇਕ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these financial instruments together are collectively referred to as the money supply of an economy.

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
in other words, the money supply is the amount of financial instruments within a specific economy available for purchasing goods or services.

ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਰੰਸੀ, ਡਿਮਾਂਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
since the money supply consists of various financial instruments usually currency, demand deposits and various other types of deposits , the amount of money in an economy is measured by adding together these financial instruments creating a monetary aggregate.

ਆਧੁਨਿਕ ਮੌਦਰਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਝਲਕਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਪੈਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਦੀ ਤਰਲਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
modern monetary theory distinguishes among different ways to measure the money supply, reflected in different types of monetary aggregates, using a categorization system that focuses on the liquidity of the financial instrument used as money.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁਦਰਾ ਸਮੂਹਾਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਐਮ 1, ਐਮ 2 ਅਤੇ ਐਮ 3 ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the most commonly used monetary aggregates or types of money are conventionally designated m1, m2 and m3.

ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ ਐਮ 1 ਮੁਦਰਾ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਕਾਉਂਟਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਐਮ 2 ਐਮ 1 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਚਤ ਖਾਤੇ ਅਤੇ 100,000 ਦੇ ਅਧੀਨ ਟਾਈਮ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮ 3 ਐਮ 2 ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਟਾਈਮ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਸੰਸਥਾਗਤ ਖਾਤੇ ਹਨ.
these are successively larger aggregate categories m1 is currency coins and bills plus demand deposits such as checking accounts m2 is m1 plus savings accounts and time deposits under 100,000 and m3 is m2 plus larger time deposits and similar institutional accounts.

ਐਮ 1 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਭ ਤੋਂ ਤਰਲ ਵਿੱਤੀ ਯੰਤਰ, ਅਤੇ ਐਮ 3 ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਲ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
m1 includes only the most liquid financial instruments, and m3 relatively illiquid instruments.

ਐਮ 1, ਐਮ 2 ਆਦਿ ਦੀ ਸਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ
the precise definition of m1, m2 etc.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
may be different in different countries.

ਪੈਸੇ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਉਪਾਅ, ਐਮ 0, ਦੂਜੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਫਰਮਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
another measure of money, m0, is also used unlike the other measures, it does not represent actual purchasing power by firms and households in the economy.

ਐਮ 0 ਬੇਸ ਮਨੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
m0 is base money, or the amount of money actually issued by the central bank of a country.

ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is measured as currency plus deposits of banks and other institutions at the central bank.

ਐਮ 0 ਇਕੋ ਇਕ ਪੈਸਾ ਹੈ ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
m0 is also the only money that can satisfy the reserve requirements of commercial banks.

ਮਾਰਕੀਟ ਤਰਲਤਾ "ਮਾਰਕੀਟ ਤਰਲਤਾ" ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਮ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ.
market liquidity "market liquidity" describes how easily an item can be traded for another item, or into the common currency within an economy.

ਪੈਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਰਲ ਸੰਪਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
money is the most liquid asset because it is universally recognised and accepted as the common currency.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੈਸਾ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
in this way, money gives consumers the freedom to trade goods and services easily without having to barter.

ਤਰਲ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
liquid financial instruments are easily tradable and have low transaction costs.

ਪੈਸੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਫੈਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ.
there should be no or minimal spread between the prices to buy and sell the instrument being used as money.

ਕਿਸਮਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਫਿ .ਟ ਮਨੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
types currently, most modern monetary systems are based on fiat money.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ.
however, for most of history, almost all money was commodity money, such as gold and silver coins.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਪੈਸੇ ਦੁਆਰਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਿਆਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬੋਝ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਪਾਇਆ.
as economies developed, commodity money was eventually replaced by representative money, such as the gold standard, as traders found the physical transportation of gold and silver burdensome.

ਫਿਏਟ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਟਨ ਵੁਡਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
fiat currencies gradually took over in the last hundred years, especially since the breakup of the bretton woods system in the early 1970s.

ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਾਟ ਵਾਲੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ, ਸ਼ੰਚਕ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਜੌਂ, ਮਣਕੇ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
commodity many items have been used as commodity money such as naturally scarce precious metals, conch shells, barley, beads etc., as well as many other things that are thought of as having value.

ਵਸਤੂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਮੁੱਲ ਉਸ ਵਸਤੂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
commodity money value comes from the commodity out of which it is made.

ਵਸਤੂ ਖੁਦ ਪੈਸੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਵਸਤੂ ਹੈ.
the commodity itself constitutes the money, and the money is the commodity.

ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ, ਚਾਵਲ, ਵੈਂਪਮ, ਨਮਕ, ਮਿਰਚ, ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ, ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਬੈਲਟ, ਸ਼ੈੱਲ, ਅਲਕੋਹਲ, ਸਿਗਰੇਟ, ਭੰਗ, ਕੈਂਡੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples of commodities that have been used as mediums of exchange include gold, silver, copper, rice, wampum, salt, peppercorns, large stones, decorated belts, shells, alcohol, cigarettes, cannabis, candy, etc.

ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੀਮਤਾਂ ਜਾਂ ਮੁੱਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮਝੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
these items were sometimes used in a metric of perceived value in conjunction to one another, in various commodity valuation or price system economies.

ਵਸਤੂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰਟਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਕ ਵਸਤੂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਉਸ ਵਸਤੂ ਲਈ ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਇਕਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
use of commodity money is similar to barter, but a commodity money provides a simple and automatic unit of account for the commodity which is being used as money.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰੂਗਰੈਂਡ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ.
although some gold coins such as the krugerrand are considered legal tender, there is no record of their face value on either side of the coin.

ਇਸਦਾ ਤਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਮੁੱਲ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the rationale for this is that emphasis is laid on their direct link to the prevailing value of their fine gold content.

ਅਮਰੀਕੀ ਈਗਲਜ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਰਮ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
american eagles are imprinted with their gold content and legal tender face value.

ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ 1875 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਸਟੈਨਲੇ ਜੇਵੰਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਪੈਸੇ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਧਨ" ਦੱਸਿਆ.
representative in 1875, the british economist william stanley jevons described the money used at the time as "representative money".

ਪ੍ਰਤਿਨਿਧ ਧਨ ਉਹ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੋਕਨ ਸਿੱਕੇ, ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਟੋਕਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਜਿਸਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਲਈ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
representative money is money that consists of token coins, paper money or other physical tokens such as certificates, that can be reliably exchanged for a fixed quantity of a commodity such as gold or silver.

ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਧਨ ਦਾ ਮੁੱਲ ਉਸ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੁਦ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ.
the value of representative money stands in direct and fixed relation to the commodity that backs it, while not itself being composed of that commodity.

ਫਿਏਟ ਫਿ moneyਟ ਮਨੀ ਜਾਂ ਫਿ currencyਟ ਕਰੰਸੀ ਉਹ ਪੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
fiat fiat money or fiat currency is money whose value is not derived from any intrinsic value or guarantee that it can be converted into a valuable commodity such as gold .

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਫਿਏਟ ਦੁਆਰਾ ਹੈ.
instead, it has value only by government order fiat .

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਰਕਾਰ ਫਿ currencyਟ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂ ਐਸ ਵਿਚ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹੋਣਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਫਿatਟ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ.
usually, the government declares the fiat currency typically notes and coins from a central bank, such as the federal reserve system in the u.s. to be legal tender, making it unlawful not to accept the fiat currency as a means of repayment for all debts, public and private.

ਕੁਝ ਸਰਾਫਾ ਸਿੱਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਗੋਲਡ ਨਗਟ ਅਤੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਈਗਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਧਾਤ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਰਮ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਾਫਾ ਦਾ ਸਿਰਫ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਮੁੱਲ.
some bullion coins such as the australian gold nugget and american eagle are legal tender, however, they trade based on the market price of the metal content as a commodity, rather than their legal tender face value which is usually only a small fraction of their bullion value .

ਫਾਈਟ ਪੈਸਾ, ਜੇ ਕਰੰਸੀ ਪੇਪਰ ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
fiat money, if physically represented in the form of currency paper or coins can be accidentally damaged or destroyed.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਿਏਟ ਮਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਜਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ 'ਤੇ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਸਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, fiat money has an advantage over representative or commodity money, in that the same laws that created the money can also define rules for its replacement in case of damage or destruction.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਯੂਐਸ ਸਰਕਾਰ ਫੁੱਟੇ ਹੋਏ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਯੂਐਸ ਫਾਈਟ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗੀ ਜੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਅੱਧ ਭੌਤਿਕ ਨੋਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
for example, the u.s. government will replace mutilated federal reserve notes u.s. fiat money if at least half of the physical note can be reconstructed, or if it can be otherwise proven to have been destroyed.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਜੋ ਗੁੰਮ ਗਏ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ.
by contrast, commodity money which has been lost or destroyed cannot be recovered.

ਸਿੱਕੇਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੱਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਈ ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਂਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦੋਵੇਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਕਾਂਸੀ ਵੀ ਸੀ.
coinage these factors led to the shift of the store of value being the metal itself at first silver, then both silver and gold, and at one point there was bronze as well.

ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਹਨ.
now we have copper coins and other non-precious metals as coins.

ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰ ਲਗਾਈ ਗਈ।
metals were mined, weighed, and stamped into coins.

ਇਹ ਸਿੱਕਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤ ਦਾ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਭਾਰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this was to assure the individual taking the coin that he was getting a certain known weight of precious metal.

ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵੀ ਇਕਾਈ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਹੋਈ.
coins could be counterfeited, but they also created a new unit of account, which helped lead to banking.

ਆਰਕੀਮੀਡੀਜ਼ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਲਿੰਕ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਹੁਣ ਧਾਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਭਾਰ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨਮਿਸਮੈਟਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੇਵ, ਪਤਲਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ.
archimedes' principle provided the next link coins could now be easily tested for their fine weight of metal, and thus the value of a coin could be determined, even if it had been shaved, debased or otherwise tampered with see numismatics .

ਸਿੱਕੇ, ਤਾਂਬੇ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
in most major economies using coinage, copper, silver and gold formed three tiers of coins.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ, ਫੌਜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ.
gold coins were used for large purchases, payment of the military and backing of state activities.

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦਰਮਿਆਨੇ-ਸੌਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ, ਬਕਾਏ, ਠੇਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਆਮ ਲੈਣਦੇਣ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ.
silver coins were used for midsized transactions, and as a unit of account for taxes, dues, contracts and fealty, while copper coins represented the coinage of common transaction.

ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਹਾਜਨਪਦਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
this system had been used in ancient india since the time of the mahajanapadas.

ਯੂਰਪ ਵਿਚ, ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਮੱਧਯੁਗ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਖਨਨ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂਬਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in europe, this system worked through the medieval period because there was virtually no new gold, silver or copper introduced through mining or conquest.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਅਨੁਪਾਤ ਤਕਰੀਬਨ ਬਰਾਬਰ ਰਹੇ.
thus the overall ratios of the three coinages remained roughly equivalent.

ਕਾਗਜ਼ ਪੂਰਵ-ਪੂਰਵ ਚੀਨ ਵਿਚ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਤੇ ਇਕ ਮਾਧਿਅਮ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕੋਈ ਬੋਝ ਘੱਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੋਟਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
paper in premodern china, the need for credit and for circulating a medium that was less of a burden than exchanging thousands of copper coins led to the introduction of paper money, commonly known today as banknotes.

ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਵਰਤਾਰਾ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦੇਰ ਤੋਂ ਟਾਂਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੌਂਗ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ.
this economic phenomenon was a slow and gradual process that took place from the late tang dynasty into the song dynasty .

ਇਹ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਥੋਕ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਅਦਾ ਨੋਟਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦੀ ਰਸੀਦ ਲਈ ਭਾਰੀ ਸਿੱਕੇ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨੋਟ ਜੋ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਸਥਾਈ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਨ.
it began as a means for merchants to exchange heavy coinage for receipts of deposit issued as promissory notes from shops of wholesalers, notes that were valid for temporary use in a small regional territory.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਸੋਨਗ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਕਾੱਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰਤ ਲੂਣ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
in the 10th century, the song dynasty government began circulating these notes amongst the traders in their monopolized salt industry.

ਸੌਂਗ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।
the song government granted several shops the sole right to issue banknotes, and in the early 12th century the government finally took over these shops to produce state-issued currency.

ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਖੇਤਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਹ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਇਕ ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਇਕ ਮੰਨਣਯੋਗ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
yet the banknotes issued were still regionally valid and temporary it was not until the mid 13th century that a standard and uniform government issue of paper money was made into an acceptable nationwide currency.

11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੁਆਰਾ ਲੱਕੜ ਦੇ ਛਾਪਣ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ andੰਗਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੀ ਸ਼ੈਂਗ ਦੀ ਚੱਲ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛਪਾਈ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਮਨੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੀ.
the already widespread methods of woodblock printing and then pi sheng's movable type printing by the 11th century was the impetus for the massive production of paper money in premodern china.

ਮੱਧਯੁਗ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀਨਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੁਦਰਾ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
at around the same time in the medieval islamic world, a vigorous monetary economy was created during the centuries on the basis of the expanding levels of circulation of a stable high-value currency the dinar .

ਮੁਸਲਿਮ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾovਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੈਡਿਟ, ਚੈੱਕ, ਪ੍ਰੋਮਸਰੀ ਨੋਟਸ, ਬਚਤ ਖਾਤੇ, ਲੈਣਦੇਣ ਖਾਤੇ, ਕਰਜ਼ਾ, ਟਰੱਸਟ, ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ, ਕਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ, ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ ਲਈ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
innovations introduced by muslim economists, traders and merchants include the earliest uses of credit, cheques, promissory notes, savings accounts, transactional accounts, loaning, trusts, exchange rates, the transfer of credit and debt, and banking institutions for loans and deposits.

ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਦਾ ਪੈਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1661 ਵਿੱਚ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in europe, paper money was first introduced in sweden in 1661.

ਸਵੀਡਨ ਤਾਂਬਾ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ, ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਲੋ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਿੱਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣੇ ਪਏ.
sweden was rich in copper, thus, because of copper's low value, extraordinarily big coins often weighing several kilograms had to be made.

ਕਾਗਜ਼ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨ ਇਸਨੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ transportੋਆ reducedੁਆਈ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਨੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਆਜ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਸ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਕਦੇ ਰਿਣਦਾਤਾ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਜਦ ਤਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੋਟ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਸਪੈਸੀ ਬੈਕਡ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
the advantages of paper currency were numerous it reduced transport of gold and silver, and thus lowered the risks it made loaning gold or silver at interest easier, since the specie gold or silver never left the possession of the lender until someone else redeemed the note and it allowed for a division of currency into credit and specie backed forms.

ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਸਟਾਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਟਾਕ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਇਆ.
it enabled the sale of stock in joint stock companies, and the redemption of those shares in paper.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਫਾਇਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹਨ.
however, these advantages held within them disadvantages.

ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਕ ਨੋਟ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਛਪਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ ਕੋਲ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ.
first, since a note has no intrinsic value, there was nothing to stop issuing authorities from printing more of it than they had specie to back it with.

ਦੂਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਧੇ, ਇਹ ਤੱਥ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਡੇਵਿਡ ਹਿ byਮ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
second, because it increased the money supply, it increased inflationary pressures, a fact observed by david hume in the 18th century.

ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਪੈਸਾ ਅਕਸਰ ਮੁਦਰਾਸਫਿਤੀ ਦਾ ਬੁਲਬੁਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ collapseਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਲੋਕ ਸਖਤ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਗਜ਼ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਜ਼ੀਰੋ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the result is that paper money would often lead to an inflationary bubble, which could collapse if people began demanding hard money, causing the demand for paper notes to fall to zero.

ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਛਪਾਈ ਵੀ ਯੁੱਧਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the printing of paper money was also associated with wars, and financing of wars, and therefore regarded as part of maintaining a standing army.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਗਈ ਸੀ.
for these reasons, paper currency was held in suspicion and hostility in europe and america.

ਇਹ ਨਸ਼ੇੜੀ ਵੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਮੁਨਾਫਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡਾ ਸੀ.
it was also addictive, since the speculative profits of trade and capital creation were quite large.

ਵੱਡੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਪੁਦੀਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਛਾਪਣ ਲਈ ਟਕਸਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ.
major nations established mints to print money and mint coins, and branches of their treasury to collect taxes and hold gold and silver stock.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਟੈਕਸਾਂ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ.
at this time both silver and gold were considered legal tender, and accepted by governments for taxes.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਇਹਨਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ.
however, the instability in the ratio between the two grew over the course of the 19th century, with the increase both in supply of these metals, particularly silver, and of trade.

ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਈਮੈਟਲਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਈਮੈਟਲਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦੋਨੋਂ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਹੀ, ਮਹਿੰਗਾਈਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ.
this is called bimetallism and the attempt to create a bimetallic standard where both gold and silver backed currency remained in circulation occupied the efforts of inflationists.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਫੌਜੀ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਿੰਟਿਗ ਪੇਪਰ ਕਰੰਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਗ੍ਰੀਨਬੈਕ ਲਈ ਵਰਤ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ.
governments at this point could use currency as an instrument of policy, printing paper currency such as the united states greenback, to pay for military expenditures.

ਉਹ ਉਹ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਨੋਟ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਕਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਪੈਸੀ ਲਈ ਨੋਟ ਛੁਡਾਏਗਾ.
they could also set the terms at which they would redeem notes for specie, by limiting the amount of purchase, or the minimum amount that could be redeemed.

1900 ਤਕ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਨੋਟ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਚੱਕਣ ਵਾਲੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
by 1900, most of the industrializing nations were on some form of gold standard, with paper notes and silver coins constituting the circulating medium.

ਨਿਜੀ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ.
private banks and governments across the world followed gresham's law keeping gold and silver paid, but paying out in notes.

ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੰਗ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ, 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ. ਫਲੋਟਿੰਗ ਫਿਏਟ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈਆਂ.
this did not happen all around the world at the same time, but occurred sporadically, generally in times of war or financial crisis, beginning in the early part of the 20th century and continuing across the world until the late 20th century, when the regime of floating fiat currencies came into force.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ ਆਖਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ 1971 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਸੀ.
one of the last countries to break away from the gold standard was the united states in 1971.

ਅੱਜ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਜਾਂ ਸਿਲਵਰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
no country anywhere in the world today has an enforceable gold standard or silver standard currency system.

ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਬੈਂਕ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਬੈਂਕ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਡਿਮਾਂਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਅਵੇ ਹਨ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
commercial bank commercial bank money or demand deposits are claims against financial institutions that can be used for the purchase of goods and services.

ਡਿਮਾਂਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਅਕਾਉਂਟ ਉਹ ਖਾਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤੇ, ਚੈੱਕ ਜਾਂ ਨਕਦ ਕ .ਵਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਫੰਡ ਕ withdrawਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
a demand deposit account is an account from which funds can be withdrawn at any time by check or cash withdrawal without giving the bank or financial institution any prior notice.

ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਜਾਂ ਤੁਰੰਤ 'ਕਾਲ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
banks have the legal obligation to return funds held in demand deposits immediately upon demand or 'at call' .

ਡਿਮਾਂਡ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਕ withdrawਵਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਚੈਕ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਡਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ, ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਟੇਲਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਏ ਟੀ ਐਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ onlineਨਲਾਈਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
demand deposit withdrawals can be performed in person, via checks or bank drafts, using automatic teller machines atms , or through online banking.

ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਪੈਸਾ ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ-ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੈਕਿੰਗ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਜਿੱਥੇ ਬੈਂਕ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਨਕਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਤਰਲ ਜਾਇਦਾਦ ਵਜੋਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੰਗ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. .
commercial bank money is created through fractional-reserve banking, the banking practice where banks keep only a fraction of their deposits in reserve as cash and other highly liquid assets and lend out the remainder, while maintaining the simultaneous obligation to redeem all these deposits upon demand.

ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਪੈਸਾ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਪੈਸਾ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਗੈਰ-ਸਰੀਰਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਹੋਂਦ ਸਿਰਫ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਕਾਉਂਟ ਲੀਡਰਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਜੋਖਮ ਦਾ ਕੁਝ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾ ਦਿਵਾਨਗੀ ਬਣ ਜੇ ਪੂਰਾ ਹੋ.
commercial bank money differs from commodity and fiat money in two ways firstly it is non-physical, as its existence is only reflected in the account ledgers of banks and other financial institutions, and secondly, there is some element of risk that the claim will not be fulfilled if the financial institution becomes insolvent.

ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ-ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਕਦ ਅਤੇ ਮੰਗ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
the process of fractional-reserve banking has a cumulative effect of money creation by commercial banks, as it expands money supply cash and demand deposits beyond what it would otherwise be.

ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਬੇਸ ਮਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ.
because of the prevalence of fractional reserve banking, the broad money supply of most countries is a multiple larger than the amount of base money created by the country's central bank.

ਉਹ ਮਲਟੀਪਲ ਜਿਸਨੂੰ ਮਨੀ ਮਲਟੀਪਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲੋੜ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
that multiple called the money multiplier is determined by the reserve requirement or other financial ratio requirements imposed by financial regulators.

ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਬਚਤ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the money supply of a country is usually held to be the total amount of currency in circulation plus the total amount of checking and savings deposits in the commercial banks in the country.

ਆਧੁਨਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਭੌਤਿਕ ਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in modern economies, relatively little of the money supply is in physical currency.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ, 8853.4 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਐਮ 2 ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 915.7 ਬਿਲੀਅਨ ਲਗਭਗ 10% ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਪੈਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
for example, in december 2010 in the u.s., of the 8853.4 billion in broad money supply m2 , only 915.7 billion about 10% consisted of physical coins and paper money.

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਮੁਦਰਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਲੋਜ ਅਤੇ ਬੀਨਜ਼, 2000 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਡੌਟ-ਕੌਮ ਬੁਲਬੁਲਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ.
electronic or digital many digital currencies, in particular flooz and beenz, had gained momentum before the dot-com bubble of the early 2000s.

2009 ਵਿਚ ਬਿਟਕੋਿਨ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੋਣ ਤਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਵੀਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਕ੍ਰਿਪਟੋਕੁਰੰਸੀ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
not much innovation occurred until the conception of bitcoin in 2009, which introduced the concept of a cryptocurrency.

ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਜਦੋਂ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਤਾਂ ਹੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਖਣਨ ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
monetary policy when gold and silver are used as money, the money supply can grow only if the supply of these metals is increased by mining.

ਇਹ ਵਾਧਾ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ ਨਿ world ਵਰਲਡ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ 1848 ਵਿਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this rate of increase will accelerate during periods of gold rushes and discoveries, such as when columbus discovered the new world and brought back gold and silver to spain, or when gold was discovered in california in 1848.

ਇਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this causes inflation, as the value of gold goes down.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੀ ਦਰ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
however, if the rate of gold mining cannot keep up with the growth of the economy, gold becomes relatively more valuable, and prices denominated in gold will drop, causing deflation.

ਡੀਫਲੇਸ਼ਨ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ 18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
deflation was the more typical situation for over a century when gold and paper money backed by gold were used as money in the 18th and 19th centuries.

ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਫਿatਟ ਪੈਸਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
modern day monetary systems are based on fiat money and are no longer tied to the value of gold.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the control of the amount of money in the economy is known as monetary policy.

ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਮੁਦਰਾ ਅਥਾਰਟੀ ਖਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ.
monetary policy is the process by which a government, central bank, or monetary authority manages the money supply to achieve specific goals.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਥਿਰ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
usually the goal of monetary policy is to accommodate economic growth in an environment of stable prices.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਐਕਟ ਵਿਚ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਓਪਨ ਮਾਰਕੀਟ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ "ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਸਥਿਰ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ promoteੰਗ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ" ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.)
for example, it is clearly stated in the federal reserve act that the board of governors and the federal open market committee should seek "to promote effectively the goals of maximum employment, stable prices, and moderate long-term interest rates."

ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a failed monetary policy can have significant detrimental effects on an economy and the society that depends on it.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪਰਿਨਫਲੇਸਨ, ਸਟੈਗਫਲੇਸਨ, ਮੰਦੀ, ਉੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਆਯਾਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਮਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਲ ਮੁਦਰਾ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੁਸ਼ਲ ਬਾਰਟਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
these include hyperinflation, stagflation, recession, high unemployment, shortages of imported goods, inability to export goods, and even total monetary collapse and the adoption of a much less efficient barter economy.

ਇਹ ਰੂਸ ਵਿਚ ਹੋਇਆ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
this happened in russia, for instance, after the fall of the soviet union.

ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੋਵਾਂ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਏ ਹਨ.
governments and central banks have taken both regulatory and free market approaches to monetary policy.

ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਵਿਆਜ ਦਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਜਿਸ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਮੁਦਰਾ ਖਰੀਦਾਂ ਜਾਂ ਵਿਕਰੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਵਧਾਉਣਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਬੈਂਕ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਬਰੇਕ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਥਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਹੈ ਬੈਂਕ
some of the tools used to control the money supply include changing the interest rate at which the central bank loans money to or borrows money from the commercial banks currency purchases or sales increasing or lowering government borrowing increasing or lowering government spending manipulation of exchange rates raising or lowering bank reserve requirements regulation or prohibition of private currencies taxation or tax breaks on imports or exports of capital into a country in the us, the federal reserve is responsible for controlling the money supply, while in the euro area the respective institution is the european central bank.

ਦੂਜੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਨ ਬੈਂਕ ਆਫ ਜਪਾਨ, ਪੀਪਲਜ਼ ਬੈਂਕ ਆਫ ਚਾਈਨਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ.
other central banks with significant impact on global finances are the bank of japan, people's bank of china and the bank of england.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਆਰਥਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾਵਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for many years much of monetary policy was influenced by an economic theory known as monetarism.

ਮੁਦਰਾਵਾਦ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁ theਲਾ ਸਾਧਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
monetarism is an economic theory which argues that management of the money supply should be the primary means of regulating economic activity.

1980 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਡੇਵਿਡ ਲੇਡਲਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਟਨ ਫ੍ਰਾਈਡਮੈਨ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਸ਼ਵਾਰਟਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੋਜ ਸੀ.
the stability of the demand for money prior to the 1980s was a key finding of milton friedman and anna schwartz supported by the work of david laidler, and many others.

1980 ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤਕਨੀਕੀ, ਸੰਸਥਾਗਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਦਲ ਗਈ।
the nature of the demand for money changed during the 1980s owing to technical, institutional, and legal factors and the influence of monetarism has since decreased.

ਨਕਲੀ ਨਕਲੀ ਪੈਸਾ ਰਾਜ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਨਕਲ ਹੈ.
counterfeit counterfeit money is imitation currency produced without the legal sanction of the state or government.

ਨਕਲੀ ਪੈਸੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਧੋਖਾਧੜੀ ਜਾਂ ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ.
producing or using counterfeit money is a form of fraud or forgery.

ਨਕਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪੈਸਾ ਜਿੰਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ.
counterfeiting is almost as old as money itself.

ਪਲੇਟਡ ਕਾਪੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲਿਡਿਅਨ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਾਇਆ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
plated copies known as have been found of lydian coins which are thought to be among the first western coins.

ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਕਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਤ methodੰਗ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਸ ਧਾਤ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
before the introduction of paper money, the most prevalent method of counterfeiting involved mixing base metals with pure gold or silver.

ਨਕਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ ਝੂਠੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜਾਇਜ਼ ਪ੍ਰਿੰਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ.
a form of counterfeiting is the production of documents by legitimate printers in response to fraudulent instructions.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੌਂਡ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਬਣਾਏ.
during world war ii, the nazis forged british pounds and american dollars.

ਅੱਜ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਸੁਪਰਡੋਲਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today some of the finest counterfeit banknotes are called superdollars because of their high quality and likeness to the real u.s. dollar.

ਸਾਲ 2002 ਵਿਚ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ ਯੂਰੋ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਨਕਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ.
there has been significant counterfeiting of euro banknotes and coins since the launch of the currency in 2002, but considerably less than for the u.s. dollar.

ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
laundering money laundering is the process in which the proceeds of crime are transformed into ostensibly legitimate money or other assets.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਧਾਂਦਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿੱਤੀ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਮੁਦਰਾਵਾਂ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਕਰੰਸੀ, ਅੱਤਵਾਦ ਵਿੱਤ, ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
however, in a number of legal and regulatory systems the term money laundering has become conflated with other forms of financial crime, and sometimes used more generally to include misuse of the financial system involving things such as securities, digital currencies, credit cards, and traditional currency , including terrorism financing, tax evasion and evading of international sanctions.

ਹਵਾਲੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਟੀਵ ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also references additional reading keen, steve february 2015 .

ਪੈਸਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
what is money and how is it created?

ਗ੍ਰੈਜਿਆਨੀ, augustਗਸਟੋ 1989, ਥਿoryਰੀ ਆਫ਼ ਦੀ ਮੌਨਟਰੀ ਸਰਕਟ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਟੇਮਜ਼ ਪੇਪਰਜ਼, ਸਪਰਿੰਗ ਪੀਪੀ ਤੋਂ ਬਹਿਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
uses arguments from graziani, augusto 1989 , the theory of the monetary circuit, thames papers in political economy, spring pp .

“ਬੈਂਕ ਕਿਸੇ ਕਰਜ਼ਾਦਾਤਾ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਇਦਾਦ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੈਸਾ ਇਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਾਤੇ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
"banks create money by issuing a loan to a borrower they record the loan as an asset, and the money they deposit in the account as a liability.

ਇਹ, ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੈਸੇ ਬਣਾਉਣ ਦੇ toੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ... ਪੈਸਾ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਇਕ ਤੀਜਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਾਂ.
this, in one way, is no different to the way the federal reserve creates money ... money is simply a third promise to pay which we accept as full payment in exchange for goods.

ਦੋ ਮੁੱਖ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਅਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਹਨ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ... ਪੈਸਾ ... ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਭਰੋਸੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the two main third parties whose promises we accept are the government and the banks ... money ... is not backed by anything physical, and instead relies on trust.

ਯਕੀਨਨ ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ... ਅਸੀਂ ਮੁੱਖ ਖੇਡ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੈਂਕ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ. "
of course that trust can be abused ... we continue to ignore the main game what the banks do for good and for ill that really drives the economy."

ਫੋਰਬਸ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਮਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਵਾਲੇ ਵਿਕੀਕੋਟ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਵਾਲੇ ਵਿਕਿਸ਼ਨਰੀ' ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਸਾਈਨ ਕੋਡ ਆਈ ਐਨ ਆਰ, ਗਣਤੰਤਰ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਹੈ।
forbes external links media related to money category at wikimedia commons quotations related to money at wikiquote the dictionary definition of money at wiktionary the indian rupee sign code inr , is the official currency of the republic of india.

ਰੁਪਿਆ ਨੂੰ 100 ਪੈਸੇ ਇਕਵਚਨ ਪੈਸੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 2011 ਤੱਕ, 25 ਪੈਸੇ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the rupee is subdivided into 100 paise singular paisa , though as of 2011, 25 paise is no more a legal tender.

ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ ਨੂੰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the issuance of the currency is controlled by the reserve bank of india.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1934 ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the reserve bank manages currency in india and derives its role in currency management on the basis of the reserve bank of india act, 1934.

ਰੁਪਿਆ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ, ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the rupee is named after the silver coin, rupiya, first issued by sultan sher shah suri in the 16th century and later continued by the mughal empire.

2010 ਵਿਚ, ਇਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ '', ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2010, a new symbol ' ', was officially adopted.

ਇਹ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿਅੰਜਨ "" ਅਤੇ ਲਾ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੱਤਰ "ਆਰ" ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਰ ਰੋਟੰਡਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
it was derived from the combination of the devanagari consonant " " ra and the latin capital letter "r" without its vertical bar similar to the r rotunda .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਿੱਟੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਤਿਰੰਗੇ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ.
the parallel lines at the top with white space between them are said to make an allusion to the tricolour indian flag, and also depict an equality sign that symbolises the nation's desire to reduce economic disparity.

ਨਵੇਂ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ 8 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
the first series of coins with the new rupee symbol started in circulation on 8 july 2011.

ਅਣ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 8 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਨੋਟਬੰਦੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in a major step to check undeclared black money, the government of india on the 8 november 2016 announced demonetisation of and banknotes with effect from the same day's midnight, making these notes invalid.

ਕਾਲੇ ਧਨ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਉਦੇਸ਼ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿੱਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
apart from combating black money, the stated purpose is also to eliminate fake currency used to finance terrorism and corruption.

ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੜੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 10 ਨਵੰਬਰ 2016 ਤੋਂ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ.
a newly redesigned series of banknote, in addition to a new denomination of banknote is in circulation since 10 november 2016.

ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲੜੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਨੋਟਬੰਦੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ.
the new redesigned series is also expected to be introduced to the banknote denominations of , and in the coming months.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ "ਰੁਪਿਆ" ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਰੁਪਾਏ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ".
etymology the word "rupee" was derived from the sanskrit word or rupaya meaning "wrought silver, a coin of silver" .

ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਰੁਪਿਆ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵੰਸ਼ਾ ਹੈ।
the modern indian rupee has a direct lineage from the rupiya, the silver coin, issued by sher shah suri , continued by the mughal rulers.

ਪਹਿਲੇ ਮੌਰੀਆ ਸਮਰਾਟ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਸੀ ਬੀ ਸੀ ਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚਾਣਕਿਆ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਆਰਥਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਲੀਡ ਸਿੱਕੇ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
arthashastra, written by chanakya, prime minister to the first maurya emperor chandragupta maurya c bce , mentions silver coins as , other types of coins including gold coins , copper coins and lead coins are also mentioned.

ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ਕਲ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਚੱਕੇ ਹੋਏ ਚਾਂਦੀ, ਫਾਰਮ.
means to form or shape, example, , wrought silver, form.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਟਕਾ ਸ਼ਬਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ.
however, in the region of bengal, the term taka has always been used to refer to currency.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਇਬਨ ਬੱਟੂਟਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਸੁਲਤਾਨਾਈ ਦੇ ਲੋਕ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦੀਨਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਟਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ.
in the 14th century, ibn battuta noticed that people in the bengal sultanate referred to gold and silver coins as taka instead of the dinar.

ਅੱਜ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਟਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
today, the currency of bangladesh is officially known as taka.

ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ ਟਕਾ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪੈਸੇ, ਮੁਦਰਾ ਜਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the word taka in bengali is also commonly used generically to mean any money, currency, or notes.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੈਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ "ਟਕਾ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਕਰੰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੈ.
thus, colloquially, a person speaking in bengali may use "taka" to refer to money regardless of what currency it is denominated in.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
thus, in the states of west bengal and tripura the indian rupee is officially known .

ਜਦੋਂ ਕਿ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪੈਸਾ", ਆਸਾਮੀ ਅਤੇ ਓਡੀਆ ਵਿਚ.
whereas, in the states of assam and odisha, the indian rupee is similarly known by names derived from the sanskrit word meaning "money" , in assamese and in odia.

ਇਤਿਹਾਸ: ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਚੀਨੀ ਵੇਨ ਅਤੇ ਲਿਡਿਅਨ ਸਟੇਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਮੁ coinsਲੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।
history the history of the indian rupee traces back to ancient india in circa 6th century bce, ancient india was one of the earliest issuers of coins in the world, along with the chinese wen and lydian staters.

1540 ਤੋਂ 1545 ਤਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਭਾਰ 178 ਦਾਣੇ ਜਾਂ 11.53 ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
during his five-year rule from 1540 to 1545, sultan sher shah suri issued a coin of silver, weighing 178 grains or 11.53 grams , which was termed the rupiya.

ਮੁਗਲ ਕਾਲ, ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ.
the silver coin remained in use during the mughal period, maratha era as well as in british india.

ਪੇਪਰ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਮੁ theਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਂਕ ਆਫ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ, ਬੈਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਜਨਰਲ ਬੈਂਕ, ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
among the earliest issues of paper rupees include the bank of hindustan , the general bank of bengal and bihar , established by warren hastings , and the bengal bank .

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰੁਪਿਆ ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਸੀ.
1800s historically, the rupee was a silver coin.

ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਣੇ ਪਏ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਸਨ।
this had severe consequences in the nineteenth century when the strongest economies in the world were on the gold standard.

ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਾਨਕ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘਟੀ।
the discovery of large quantities of silver in the united states and several european colonies resulted in a decline in the value of silver relative to gold, devaluing india's standard currency.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ "ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
this event was known as "the fall of the rupee."

1825 ਦੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਆਰਡਰ-ਇਨ-ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਟਰਲਿੰਗ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ.
india was unaffected by the imperial order-in-council of 1825, which attempted to introduce british sterling coinage to the british colonies.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
british india, at that time, was controlled by the british east india company.

ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਰੁਪਿਆ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ.
the silver rupee continued as the currency of india through the british raj and beyond.

1835 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕ ਮੋਨੋ-ਧਾਤੂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਅਪਣਾਇਆ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ 1805 ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਲਿਵਰਪੂਲ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੋਨੋ-ਮੈਟਲਿਜ਼ਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1835, british india adopted a mono-metallic silver standard based on the rupee this decision was influenced by a letter written by lord liverpool in 1805 extolling the virtues of mono-metallism.

1857 ਵਿਚ ਹੋਏ ਇੰਡੀਅਨ ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਲੈ ਲਿਆ।
following the indian mutiny in 1857, the british government took direct control of british india.

1851 ਤੋਂ, ਸਿਡਨੀ, ਨਿ south ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਦੇ ਰਾਇਲ ਟਕਸਾਲ ਵਿਖੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
since 1851, gold sovereigns were produced en masse at the royal mint in sydney, new south wales.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕਾ" ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਹਕੂਮਤਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
in an 1864 attempt to make the british gold sovereign the "imperial coin", the treasuries in bombay and calcutta were instructed to receive gold sovereigns however, these gold sovereigns never left the vaults.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੌਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਟ੍ਰੈਟਸ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
as the british government gave up hope of replacing the rupee in india with the pound sterling, it realised for the same reason it could not replace the silver dollar in the straits settlements with the indian rupee as the british east india company had desired .

1873 ਦੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਸਿਲਵਰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤੇ ਰਿਹਾ.
since the silver crisis of 1873, a number of nations adopted the gold standard however, india remained on the silver standard until it was replaced by a basket of commodities and currencies in the late 20th century.

1900s 1917 ਦੀ ਪਤਝੜ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 55 ਪੈਨ ਹੋ ਗਈ .... ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਦਰੋਹ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅੜਿੱਕਾ ਦੇਵੇਗਾ .... ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸਿੱਕੇ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਪੋਸਟ ਸੇਵਿੰਗਜ਼ ਬੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਦੌੜ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗੀ.
1900s in the autumn of 1917 when the silver price rose to 55 pence .... there was danger of uprisings in india against paper currency which would handicap seriously british participation in the world war....in-convertibility of paper currency into coin would lead to a run on post savings banks.

ਇਹ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਯੁੱਧ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ .... ਰੁਪਈਏ ਦੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸੀ.
it would prevent the further expansion of paper currency note issues and cause a rise of prices, in paper currency, that would greatly increase the cost of obtaining war supplies for export....to have reduced the silver content of this historic rupee coin might well have caused such popular distrust of the government as to have precipitated an internal crisis, which would have been fatal to british success in the war.

ਸੰਨ 1939 ਵਿਚ, ਡਿਕਸਨ ਐਚ. ਲੀਵੰਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਸਿਲਵਰ ਮਨੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ "ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਕੀਮਤ, ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੀ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਜਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ".
in 1939, dickson h. leavens wrote in his book silver money "in recent years the increased price of gold, measured in depreciated paper currencies, has attracted to the market of london large quantities of gold formerly hoarded or held in the form of ornaments in india and china".

ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਨੇ 1845 ਵਿਚ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ, 1954 ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਡੀਅਨ ਰੁਪਿਆ ਅਤੇ 1961 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਐਸਸਕੋ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
the indian rupee replaced the danish indian rupee in 1845, the french indian rupee in 1954 and the portuguese indian escudo in 1961.

ਸੰਨ 1947 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰੁਪਿਆ 1959 ਤਕ ਦਾਨਵਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
following the independence of british india in 1947 and the accession of the princely states to the new union, the indian rupee replaced all the currencies of the previously autonomous states although the hyderabadi rupee was not demonetised until 1959 .

ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰੁਪਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੁਪਿਆ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਟ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰੁਪਿਆ।
some of the states had issued rupees equal to those issued by the british such as the travancore rupee .

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰੁਪਿਆ ਅਤੇ ਕੱਛ ਕੋਰੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁੱਲ ਸਨ.
other currencies including the hyderabadi rupee and the kutch kori had different values.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ 1 ਰੁਪਿਆ 16 ਅਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 100 ਨਾਈ ਪੈਸੇ 1 ਅਰਧੜ ਰੁਪਿਆ 8 ਅਨਾ, ਜਾਂ ਰੁਪਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 50 ਨਯੇ ਪੈਸੇ 1 ਪਵਾਲਾ 4 ਅਨਾ ਜਾਂ ਰੁਪਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 25 ਨਯੇ ਪੈਸੇ 1 ਸੀ. ਬੇਡਾ 2 ਅਨਾ, ਜਾਂ ਰੁਪਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 12.5 ਨਈ ਪੈਸੇ 1 ਅਨਾ ਰੁਪਿਆ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 6.25 ਨਈ ਪੈਸੇ 1 ਪਾਰਕਾ ਅਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 3.125 ਨਈ ਪੈਸੇ 1 ਕਨੀ ਪਾਈਸ ਐਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1.5625 ਪੈ ਗਿਆ 1 ਡੈਮਰੀ ਪਾਈ ਅਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 0.520833 ਨਈ ਪੈਸੇ 1 ਰੁਪਿਆ 16 ਅੰਨਾ 1 ਅਥਨੀ heੇਲੀ ਰੁਪਿਆ 1 ਚਵਾਨੀ ਰੁਪਿਆ 1 ਦਾਵਨੀ ਰੁਪਿਆ 1 ਅੰਨਾ ਏਕਨਨੀ ਰੁਪਿਆ 1 ਟਕਾ ਅਧੰਨੀ ਰੁਪਿਆ ਪੈਸਾ ਰੁਪਿਆ laੇਲਾ ਰੁਪਿਆ ਪੈਸਾ ਪੈਸਾ ਰੁਪਿਆ ਦਮਾਰੀ ਪੈਸੇ ਰੁਪਿਆ.
the values of the subdivisions of the rupee during british rule and in the first decade of independence were 1 rupee 16 anna later 100 naye paise 1 ardharupee 8 anna, or rupee later 50 naye paise 1 pavala 4 anna, or rupee later 25 naye paise 1 beda 2 anna, or rupee later equivalent to 12.5 naye paise 1 anna rupee later equivalent to 6.25 naye paise 1 paraka anna later equivalent to 3.125 naye paise 1 kani pice anna later equivalent to 1.5625 naye paise 1 damari pie anna later equivalent to 0.520833 naye paise 1 rupee 16 anna 1 athanni dheli rupee 1 chawanni rupee 1 dawanni rupee 1 anna ekanni rupee 1 taka adhanni rupee paisa rupee dhela rupee paisa pie paisa rupee damari paisa rupee.

ਸੰਨ 1957 ਵਿਚ ਰੁਪਿਆ ਘੱਟ ਕੇ 100 ਪੈ ਗਿਆ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ 1964 ਵਿਚ “ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ” ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ “ਨਈ” ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1957, the rupee was decimalised and divided into 100 naye paise hindi for "new paise" in 1964, the initial "naye" was dropped.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 25, 50 ਅਤੇ 75 ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 4, 8 ਅਤੇ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ-ਡਾਲਰ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਦੋ ਬਿੱਟ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
many still refer to 25, 50 and 75 paise as 4, 8 and 12 annas respectively, similar to the usage of "two bits" in american english for a quarter-dollar.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟ੍ਰੈਟਸ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇਕ ਚੌਕੀ ਸੀ, 1837 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਨੂੰ ਸਟਰੇਟਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿਚ ਇਕੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰੰਸੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
international use as the straits settlements were originally an outpost of the british east india company, in 1837, the indian rupee was made the sole official currency in the straits settlements, as it was administered as part of british india.

ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
this attempt was resisted by the locals.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਡਾਲਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ 1845 ਵਿਚ ਸਟ੍ਰੇਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟਸ ਲਈ 100 ਸੈਂਟ 1 ਡਾਲਰ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਡਾਲਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਡਾਲਰ ਜਾਂ ਮੈਕਸੀਕਨ ਪੇਸੋ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ.
however, spanish dollars continued to circulate and 1845 saw the introduction of coinage for the straits settlements using a system of 100 cents 1 dollar, with the dollar equal to the spanish dollar or mexican peso.

1867 ਵਿਚ, ਸਟ੍ਰੈਟਸ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੇਟਸ ਡਾਲਰ ਨੂੰ ਮਾਨਕ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰੁਪਿਆ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅੰਤ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ.
in 1867, administration of the straits settlements was separated from india and the straits dollar was made the standard currency, and attempts to reintroduce the rupee were finally abandoned.

ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰੁਪਿਆ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ “ਪਾਕਿਸਤਾਨ” ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
after the partition of india, the pakistani rupee came into existence, initially using indian coins and indian currency notes simply overstamped with "pakistan".

ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰੰਸੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਦੇਨ, ਓਮਾਨ, ਦੁਬਈ, ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ, ਕਤਰ, ਟਰੂਸੀਅਲ ਸਟੇਟਸ, ਕੀਨੀਆ, ਟਾਂਗਾਨਿਕਾ, ਯੂਗਾਂਡਾ, ਸੇਸ਼ੇਲਸ ਅਤੇ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
previously the indian rupee was an official currency of other countries, including aden, oman, dubai, kuwait, bahrain, qatar, the trucial states, kenya, tanganyika, uganda, the seychelles and mauritius.

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਾੜੀ ਰੁਪਿਆ 1 ਮਈ 1959 ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਸੋਧ ਐਕਟ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੇੜ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਰੁਪਿਆ ਐਕਸਪੀਜੀਆਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the indian government introduced the gulf rupee also known as the persian gulf rupee xpgr as a replacement for the indian rupee for circulation outside the country with the reserve bank of india amendment act of 1 may 1959.

ਵੱਖਰੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।
the creation of a separate currency was an attempt to reduce the strain on india's foreign reserves from gold smuggling.

6 ਜੂਨ 1966 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਓਮਾਨ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਟ੍ਰੂਸੀਅਲ ਸਟੇਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 1971 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
after india devalued the rupee on 6 june 1966, those countries still using it oman, qatar, and the trucial states which became the united arab emirates in 1971 replaced the gulf rupee with their own currencies.

ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 1961 ਵਿਚ ਕੁਵੈਤ ਦੀਨਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ 1965 ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਹਿਰੀਨੀ ਦੀਨਾਰ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਸੀ.
kuwait and bahrain had already done so in 1961 with kuwaiti dinar and in 1965 with bahraini dinar, respectively.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਨਗੁਲਟਰਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਮੁਦਰਾ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the bhutanese ngultrum is pegged at par with the indian rupee both currencies are accepted in bhutan.

ਨੇਪਾਲੀ ਰੁਪਿਆ pe .25 ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਭੁਟਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਅਤੇ ਨੋਟਬੰਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਟੇਲਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the nepalese rupee is pegged at .625 the indian rupee is accepted in bhutan and nepal, except and banknotes, which are not legal tender in bhutan and nepal and are banned by their respective governments, though accepted by many retailers.

29 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
on 29 january 2014, zimbabwe added the indian rupee as a legal tender to be used.

ਸਿੱਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ, 1835 ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਬੰਗਾਲ, ਬੰਬੇ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਾਂ ਨੇ 1835 ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
coins pre-independence issues east india company, 1835 the three presidencies established by the british east india company bengal, bombay and madras each issued their own coinages until 1835.

ਤਿੰਨੋਂ ਰੁਪਈਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ - ਅਤੇ - ਰੁਪਏ.
all three issued rupees and fractions thereof down to - and -rupee in silver.

ਮਦਰਾਸ ਨੇ ਦੋ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।
madras also issued two-rupee coins.

ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪੰਥ ਹੋਰ ਭਿੰਨ ਸਨ.
copper denominations were more varied.

ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਇਕ-ਪਾਈ, -, ਇਕ- ਅਤੇ ਦੋ ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
bengal issued one-pie, -, one- and two-paise coins.

ਬੰਬੇ ਨੇ 1-ਪਾਈ, -, -, 1-, -, 2- ਅਤੇ 4-ਪੈਸੇ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ.
bombay issued 1-pie, -, -, 1-, -, 2- and 4-paise coins.

ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੋ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਾਈ ਅਤੇ ਇਕ, ਦੋ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੈਸੇ ਸਨ, ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਬਦਨਾਮ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇਕ ਡੱਬ ਜਾਂ ਰੁਪਿਆ.
in madras there were copper coins for two and four pies and one, two and four paisa, with the first two denominated as and one dub or and rupee.

ਮਦਰਾਸ ਨੇ 1815 ਤੱਕ ਮਦਰਾਸ ਫੈਨਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ.
madras also issued the madras fanam until 1815.

ਤਿੰਨੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਹਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਸਮੇਤ, ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ, ਇਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੁਪਇਆ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਵਿਚ ਪੈਂਸੀਆ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ.
all three presidencies issued gold mohurs and fractions of mohurs including , , in bengal, a gold rupee and pancia in bombay and , and in madras.

1835 ਵਿਚ, ਈਆਈਸੀ ਲਈ ਇਕੋ ਸਿੱਕਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 1835, a single coinage for the eic was introduced.

ਇਸ ਵਿਚ ਤਾਂਬਾ, ਅਤੇ ਅੰਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ 1 ਰੁਪਿਆ ਅਤੇ ਸੋਨਾ 1 ਅਤੇ 2 ਮੁਹਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
it consisted of copper , and anna, silver , and 1 rupee and gold 1 and 2 mohurs.

1841 ਵਿਚ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ 2 ਅੰਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1853 ਵਿਚ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ.
in 1841, silver 2 annas were added, followed by copper pice in 1853.

ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਦਾ ਸਿੱਕਾ 1862 ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਰਾ crਨ ਦੁਆਰਾ ਹਥਿਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ.
the coinage of the eic continued to be issued until 1862, even after the company had been taken over by the crown.

ਰੀਗਲ ਮੁੱਦੇ, 1862 ਵਿਚ, ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ "ਰੈਗੂਲਰ ਮੁੱਦੇ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ “ਭਾਰਤ” ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੀ.
regal issues, in 1862, coins were introduced known as "regal issues" which bore the portrait of queen victoria and the designation "india".

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਥ ਅੰਨਾ, ਪਾਈਸ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਸਾਰੇ ਤਾਂਬੇ ਵਿਚ ਸਨ, 2 ਅੰਨਾ ਅਤੇ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਚਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅਤੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਇਕ ਮੋਹੁਰ ਸੋਨਾ.
their denominations were anna, pice, and anna all in copper , 2 annas, , and one rupee silver , and five and ten rupees and one mohur gold .

1891 ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1877 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੋ-ਇੰਨਾ ਸਿੱਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ.
the gold denominations ceased production in 1891, and no -anna coins were issued after 1877.

1906 ਵਿਚ, ਕਾਂਸੀ ਨੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸੰਪੱਤੀ 1907 ਵਿਚ ਲਈ, ਇਕ ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਇਕ-ਐਨਨਾ ਸਿੱਕਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in 1906, bronze replaced copper for the lowest three denominations in 1907, a cupro-nickel one-anna coin was introduced.

ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਵਿਚ ਦੋ-, ਚਾਰ- ਅਤੇ ਅੱਠ-ਐਨਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਰ- ਅਤੇ ਅੱਠ-ਅਨਾਸ ਸਿੱਕੇ ਸਿਰਫ 1921 ਤਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲਈ.
in cupro-nickel two-, four- and eight-annas were introduced, although the four- and eight-annas coins were only issued until 1921 and did not replace their silver equivalents.

1918 ਵਿਚ, ਬੰਬੇ ਪੁਦੀਨੇ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਉਪਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ 15 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ.
in 1918, the bombay mint also struck gold sovereigns and 15-rupee coins identical in size to the sovereigns as an emergency measure during the first world war.

1940 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਕਈ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
in the early 1940s, several changes were implemented.

ਅੰਨਾ ਅਤੇ ਪਾਈਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਨਾ ਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹੋਲੇਡ ਸਿੱਕਾ, ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਅਤੇ ਨਿਕਲ-ਪਿੱਤਲ-ਏਨਾ ਸਿੱਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਨਿਕਲ-ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਇਕ ਅਤੇ ਦੋ-ਅੰਨਾ ਸਿੱਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਰਚਨਾ 91.7 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
the anna and pice ceased production, the anna was changed to a bronze, holed coin, cupro-nickel and nickel-brass -anna coins were introduced, nickel-brass was used to produce some one- and two-annas coins, and the silver composition was reduced from 91.7 to 50 percent.

ਰੈਗੂਲਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਖਰੀ ਮੁੱਦਾ ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਸੀ, - ਅਤੇ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਟੁਕੜੇ 1946 ਅਤੇ 1947 ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਲਟ 'ਤੇ ਜਾਰਜ vi, ਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਲਟਾ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਟਾਈਗਰ ਸੀ.
the last of the regal issues were cupro-nickel -, - and one-rupee pieces minted in 1946 and 1947, bearing the image of george vi, king and emperor on the obverse and an indian tiger on the reverse.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੂਰਵ ਮੁੱਦੇ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਕੇ 1950 ਵਿਚ 1 ਟੁਕੜੇ, ਇਕ ਅਤੇ ਦੋ ਅੰਨਾ, ਅਤੇ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
post independence issues independent predecimal issues, india's first coins after independence were issued in 1950 in 1 pice, , one and two annas, , and one-rupee denominations.

ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਅੰਤਮ ਰੈਗੂਲਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਇਕ ਪਾਈਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੋਲਡ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the sizes and composition were the same as the final regal issues, except for the one-pice which was bronze, but not holed .

ਸੁਤੰਤਰ ਦਸ਼ਮਲਵ ਮੁੱਦੇ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚ 1, 2, 5, 10, 25 ਅਤੇ 50 ਨਈ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
independent decimal issues, the first decimal-coin issues in india consisted of 1, 2, 5, 10, 25 and 50 naye paise, and 1 rupee.

1 ਨਾਇਆ ਪੈਸਾ ਤਾਂ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਸੀ 2, 5 ਅਤੇ 10 ਨਈ ਪੈਸੇ ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਸਨ, ਅਤੇ 25 ਨਯੇ ਪੈਸੇ ਚਾਂਵਨੀ 25 ਨਈ ਪੈਸੇ ਬਰਾਬਰ 4 ਅਨਾਸ, 50 ਨਈ ਪੈਸੇ ਵੀ ਅਥਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ 50 ਨਈ ਪੈਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 8 ਪੁਰਾਣੇ ਅਨਾਸ ਅਤੇ 1-ਰੁਪਿਆ ਸਿੱਕੇ ਨਿਕਲ ਸਨ.
the 1 naya paisa was bronze the 2, 5 & 10 naye paise were cupro-nickel, and the 25 naye paise nicknamed chawanni 25 naye paise equals 4 annas , 50 naye paise also called athanni 50 naye paise equalled 8 old annas and 1-rupee coins were nickel.

1964 ਵਿਚ, ਨਾਇਆ ਈ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1964, the word naya e was removed from all coins.

1957 ਅਤੇ 1967 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਇੱਕ-, ਦੋ-, ਤਿੰਨ-, ਪੰਜ- ਅਤੇ ਦਸ-ਪੈਸੇ ਸਿੱਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ.
between 1957 and 1967, aluminium one-, two-, three-, five- and ten-paise coins were introduced.

1968 ਵਿਚ ਨਿਕਲ-ਪਿੱਤਲ ਦੇ 20 ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ 1982 ਵਿਚ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ.
in 1968 nickel-brass 20-paise coins were introduced, and replaced by aluminium coins in 1982.

1972 ਅਤੇ 1975 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਨੇ ਨਿਕਲ ਨੂੰ 25- ਅਤੇ 50-ਪੈਸੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1982 ਵਿਚ 1 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਕਪਰੋ-ਨਿਕਲ ਦੋ-ਰੁਪਈਆਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ.
between 1972 and 1975, cupro-nickel replaced nickel in the 25- and 50-paise and the 1-rupee coins in 1982, cupro-nickel two-rupee coins were introduced.

1988 ਵਿਚ ਸਟੇਨਲੈਸ ਸਟੀਲ 10-, 25- ਅਤੇ 50 ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1992 ਵਿਚ 1- ਅਤੇ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਮਿਲੇ.
in 1988 stainless steel 10-, 25- and 50-paise coins were introduced, followed by 1- and 5-rupee coins in 1992.

ਕਾਂਸੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਟਕਰਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
five-rupee coins, made from brass, are being minted by the reserve bank of india rbi .

ਸਾਲ 2005 ਤੋਂ 2008 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਲਕੇ ਪੰਜਾਹ ਪੈਸੇ, ਇੱਕ-, ਦੋ- ਅਤੇ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਫੈਰੀਟਿਕ ਸਟੀਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਨ.
between 2005 and 2008 new, lighter fifty-paise, one-, two- and five-rupee coins were introduced, made from ferritic stainless steel.

ਇਹ ਕਦਮ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੈਪ ਮੁੱਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਸੀ.
the move was prompted by the melting-down of older coins, whose face value was less than their scrap value.

ਇਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ 25- ਚਵਾਨੀ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲਤਾ ਹੋਈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅਠੰਨੀ ਇੱਕ, ਦੋ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲੜੀ 2011 ਵਿੱਚ ਗੇਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
the demonetisation of the 25- chawanni paise coin and all paise coins below it took place, and a new series of coins 50 paise nicknamed athanni one, two, five and ten rupees, with the new rupee symbol were put into circulation in 2011.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੇੜ ਵਿਚਲੇ ਸਿੱਕੇ ਇਕ, ਦੋ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਦਸ ਰੁਪਏ ਹਨ.
coins commonly in circulation are one, two, five and ten rupees.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹੈ, ਪਰ 50 ਪੈਸੇ ਦੇ ਅਥਨੀ ਸਿੱਕਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
although it is still legal tender, the 50-paise athanni coin is rarely seen in circulation.

ਸਿੱਕੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਚਾਰ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਟੁਕੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the coins are minted at the four locations of the india government mint.

,, ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਟਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the , , and coins have been minted since independence.

2005 ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਹੱਥ ਦੀ ਤਸਵੀਰ" ਨਾਲ ਸਿੱਕੇ ਲਗਾਏ ਗਏ.
coins minted with the "hand picture" were minted from 2005 onwards.

ਮਾਈਨਿੰਗ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਨੋਟ ਨੂੰ ਪੁਦੀਨੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਰਫ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ.
minting the government of india has the only right to mint the coins and one rupee note.

ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿੱਕੇ ਐਕਟ, 1906 ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the responsibility for coinage comes under the coinage act, 1906 which is amended from time to time.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕਰਨਾ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ.
the designing and minting of coins in various denominations is also the responsibility of the government of india.

ਸਿੱਕੇ ਮੁੰਬਈ, ਅਲੀਪੁਰ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਸੈਫਾਬਾਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਚੈਰਲਾਪੱਲੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ ਉੱਤਰ ਵਿਖੇ ਪੰਜ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟਕਸਾਲਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
coins are minted at the five india government mints at mumbai, alipore kolkata , saifabad hyderabad , cherlapally hyderabad and noida up .

ਸਿੱਕੇ ਸਿਰਫ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਆਰਬੀਆਈ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the coins are issued for circulation only through the reserve bank in terms of the rbi act.

ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਿੱਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਟਕਸਾਲ, ਸਿੱਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਏ.
commemorative coins after independence, the government of india mint, minted coins imprinted with indian statesmen, historical and religious figures.

ਸਾਲ 2010 ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪਲੈਟੀਨਮ ਜੁਬਲੀ, ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ 150 ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਦੀਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਦੇ 1000 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਕੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।
in year 2010 and 2011 for the first time ever , and coins were minted in india to commemorate the platinum jubilee of the reserve bank of india, the 150th birth anniversary of rabindranath tagore and 1000 years of the brihadeeswarar temple, respectively.

2012 ਵਿਚ ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਟਕਸਾਲ ਦੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਇਕ ਸਿੱਕਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 2012 a coin was also issued to commemorate 60 years of the government of india mint, kolkata.

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸੀ ਦੀ 100 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਾ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
coin was also released commemorating the 100th anniversary of mahatma gandhi's return to india.

ਦੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਿੱਕੇ 4 ਸਤੰਬਰ 2015 ਅਤੇ 6 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਰਵਪੱਲੀ ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ ਬੀ. ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੀ 125 ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
commemorative coins of were released on 4 september 2015 and 6 december 2015 to honour 125th birth anniversary of sarvepalli radhakrishnan and b. r. ambedkar respectively.

ਨੋਟਬੰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 1861 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਪਰ ਮਨੀ 1864 ਵਿਚ 10 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ, 1872 ਵਿਚ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ, 1899 ਵਿਚ 10,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ, 1900 ਵਿਚ 100 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ, 1905 ਵਿਚ 50 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ, 500 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ 1907 ਅਤੇ 1909 ਵਿਚ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ.
banknotes pre independence issues in 1861, the government of india introduced its first paper money 10 rupee notes in 1864, 5 rupee notes in 1872, 10,000 rupee notes in 1899, 100 rupee notes in 1900, 50 rupee notes in 1905, 500 rupee notes in 1907 and 1000 rupee notes in 1909.

1917 ਵਿਚ, 1- ਅਤੇ -ਰੂਪ ਨੋਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in 1917, 1- and -rupee notes were introduced.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ 1938 ਵਿਚ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ 2, 5, 10, 50, 100, 1,000 ਅਤੇ 10,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਰਕਾਰ 1 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
the reserve bank of india began banknote production in 1938, issuing 2, 5, 10, 50, 100, 1,000 and 10,000 rupee notes while the government continued issuing 1 rupee notes.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਰਜ vi ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
post independence issues after independence, new designs were introduced to replace the portrait of george vi.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ 1949 ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ 5000 ਅਤੇ 10,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਗਰਮੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ।
the government continued issuing the 1 rupee note, while the reserve bank issued other denominations including the 5,000 and 10,000 rupee notes introduced in 1949 .

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, 20 ਅਤੇ 50 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਨ 1978 ਵਿਚ 100 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
during the 1970s, 20 and 50 rupee notes were introduced denominations higher than 100 rupee were demonetised in 1978.

1987 ਵਿਚ 500 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2000 ਵਿਚ 1000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਆਇਆ।
in 1987 the 500 rupee note was introduced, followed by the 1,000 rupee note in 2000.

1995 ਵਿਚ 1 ਅਤੇ 2 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
1 and 2 rupee notes were discontinued in 1995 the design of banknotes is approved by the central government, on the recommendation of the central board of the reserve bank of india.

ਨਾਸਿਕ ਵਿੱਚ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਦੇਵਾਸ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਪ੍ਰੈਸ, ਸਲਬੋਨੀ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਮੁਦਰਾਨ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ੰਗਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰਮਾਰਕ ਪੇਪਰ ਨਿਰਮਾਣ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਛਾਪੇ ਗਏ ਹਨ।
currency notes are printed at the currency note press in nashik, the bank note press in dewas, the bharatiya reserve bank note mudran p ltd at salboni and mysore and at the watermark paper manufacturing mill in hoshangabad.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the mahatma gandhi series of banknotes are issued by the reserve bank of india as legal tender.

ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਇਕ ਨੋਟ ਦੇ ਉਲਟ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the series is so named because the obverse of each note features a portrait of mahatma gandhi.

1996 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਲੜੀ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
since its introduction in 1996, this series has replaced all issued banknotes of the lion capital series.

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 1996 ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ.
the rbi introduced the series in 1996 with and banknotes.

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਰਬੀਆਈ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 000 ਤੱਕ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
at present, the rbi issues banknotes in denominations from to ,000.

ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ 2009 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
the printing of notes which had stopped earlier resumed in 2009.

ਜਨਵਰੀ 2012 ਤੱਕ, ਨਵਾਂ '' ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਲੜੀ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿਚ,,,, ਅਤੇ, 000 ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
as of january 2012, the new ' ' sign has been incorporated into banknotes of the mahatma gandhi series in denominations of , , , , and ,000.

ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 2005 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ 2014 ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
in january 2014 rbi announced that it would be withdrawing from circulation all currency notes printed prior to 2005 by 31 march 2014.

ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ 2015 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the deadline was later extended to 1 january 2015.

ਹੁਣ ਹੋਰ ਡੈੱਡ ਲਾਈਨ 30 ਜੂਨ 2016 ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
now further dead line was extended to 30 june 2016.

ਬੇਹਿਸਾਬ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉੱਚ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
there had been discussions on the necessity to withdraw notes of higher denominations such as the and banknotes, considering their role in perpetuating unaccounted money.

ਇਹ ਕਦਮ ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਦੇ ਗੇੜ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
this move was taken to further curb the problem of fake currency circulation.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਚ ਸੰਕੇਤਕ ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਨਾਲ ਆਰਬੀਆਈ ਲਈ ਛਪਾਈ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹਨਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
while noting that the withdrawal of high denomination notes can lead to an increase in printing costs for rbi, there was an opinion that these costs should be weighed against the misuse of high-value notes.

8 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਟੈਪ-ਡਾਉਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਅਤੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
on 8 november 2016 prime minister narendra modi announced the demonetization of and banknotes of the mahatma gandhi series, with a detailed step-down program.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 11 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਤੱਕ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਰੁਪਿਆ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
this program would stop all usage of and rupee notes by 11 november 2016.

ਜਾਇਜ਼ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਕੋਲ 30 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਡਾਕਘਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਟੈਂਡਰ ਲਈ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ 31 ਮਾਰਚ 2017 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਲਾਨ ਪੱਤਰ ਭਰ ਕੇ ਮਨੋਨੀਤ ਆਰਬੀਆਈ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਸਚੇਂਜ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
citizens with valid identification will have until 30 december 2016 to exchange the notes for lower tender at any bank or post office, and until 31 march 2017 to exchange them at designated rbi offices by filling in a declaration form.

8 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਵੀਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
on 8 november 2016, the reserve bank of india rbi announced the issuance of new and banknotes in the mahatma gandhi new series of banknotes.

ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਮੈਜੈਂਟਾ ਬੇਸ ਰੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ੋਕਾ ਪਿੱਲਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
the new banknote has a magenta base colour, with a portrait of mahatma gandhi as well as the ashoka pillar emblem on the front.

ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਮੰਗਲ bitਰਬਿਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਐਮਓਐਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਤਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉੱਦਮ ਨੂੰ ਇੰਟਰਪਲੇਨੇਟਰੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the denomination also has a motif of the mars orbiter mission mom on the back, depicting the country's first venture into interplanetary space.

ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਲੇਟੀ ਅਧਾਰ ਦਾ ਰੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਵੀ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the new banknote has a stone grey base colour with an image of the red fort along with the indian flag printed on the back.

ਦੋਵੇਂ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਲੋਗੋ ਵੀ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
both the banknotes also have the swachh bharat abhiyan logo printed on the back.

ਦੇ ਨਵੇਂ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਵੀਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਿਛਲੀ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਲੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਸੀ.
the banknote denominations of , and are also expected to be introduced in the new mahatma gandhi new series, in the coming months, intended to replace all banknotes of the previous mahatma gandhi series.

ਮੌਜੂਦਾ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਨੋਟ ਨੋਟ 10 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਤੱਕ, ਮੌਜੂਦਾ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਨੋਟ ਨੋਟ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ, ਅਤੇ, ਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨਵੀਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਹੈ ਪੂੰਜੀ ਲੜੀ.
current circulating banknotes as of 10 november 2016, the current circulating banknotes are in denominations of , , , and are of the mahatma gandhi series, while the denominations of and are of the new mahatma gandhi new series, and the denomination of is of the lion capital series.

ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰ ਹੈ.
convertibility officially, the indian rupee has a market-determined exchange rate.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਰਬੀਆਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡਾਲਰ ਆਈ ਐਨ ਆਰ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, the rbi trades actively in the usd inr currency market to impact effective exchange rates.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਇੱਕ ਅਸਲ ਪੱਖ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਰ ਹੈ.
thus, the currency regime in place for the indian rupee with respect to the us dollar is a de facto controlled exchange rate.

ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ "ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਫਲੋਟ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this is sometimes called a "managed float".

ਹੋਰ ਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ eur inr ਅਤੇ inr jpy ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫਲੋਟਿੰਗ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਆਰਬਿਟਰੇਜ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
other rates such as the eur inr and inr jpy have the volatility typical of floating exchange rates, and often create persistent arbitrage opportunities against the rbi.

ਚੀਨ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ 'ਤੇ ਆਈ ਐਨ ਆਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ' ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
unlike china, successive administrations through rbi, the central bank have not followed a policy of pegging the inr to a specific foreign currency at a particular exchange rate.

ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੇਵਲ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੀ ਦਰ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ.
rbi intervention in currency markets is solely to ensure low volatility in exchange rates, and not to influence the rate or direction of the indian rupee in relation to other currencies.

ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਟਮ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ.
also affecting convertibility is a series of customs regulations restricting the import and export of rupees.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਆਯਾਤ ਜਾਂ ਨਿਰਯਾਤ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਇਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 500 ਡਾਲਰ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ.
legally, foreign nationals are forbidden from importing or exporting rupees indian nationals can import and export only up to ,500 at a time, and the possession of and ,000 rupee notes in nepal is prohibited.

ਆਰਬੀਆਈ ਮੁਦਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਖਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੂੰਜੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
rbi also exercises a system of capital controls in addition to intervention through active trading in currency markets.

ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਤੇ ਤੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ-ਤਬਦੀਲੀ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
on the current account, there are no currency-conversion restrictions hindering buying or selling foreign exchange although trade barriers exist .

ਪੂੰਜੀ ਖਾਤੇ 'ਤੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਾਤਮਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੈ.
on the capital account, foreign institutional investors have convertibility to bring money into and out of the country and buy securities subject to quantitative restrictions .

ਸਥਾਨਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪੂੰਜੀ ਕੱ takeਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.
local firms are able to take capital out of the country in order to expand globally.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ' ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
however, local households are restricted in their ability to diversify globally.

ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਗਤ ਖਾਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਪੱਖੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ.
because of the expansion of the current and capital accounts, india is increasingly moving towards full de facto convertibility.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਜਿਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਭਾਰਤ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਰਲ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
there is some confusion regarding the interchange of the currency with gold, but the system that india follows is that money cannot be exchanged for gold under any circumstances due to gold's lack of liquidity therefore, money cannot be changed into gold by the rbi.

ਭਾਰਤ ਉਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਯੂ.ਐੱਸ.
india follows the same principle as great britain and the us.

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਹਰੇਕ ਨੋਟ 'ਤੇ ਛਾਪੇ ਗਏ ਵਚਨ ਧਾਰਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਐਕਟ, 1934 ਦੀ ਧਾਰਾ 26 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਦਾ ਮੁੱਲ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ.
reserve bank of india clarifies its position regarding the promissory clause printed on each banknote "as per section 26 of reserve bank of india act, 1934, the bank is liable to pay the value of banknote.

ਇਹ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਰਬੀਆਈ ਦੁਆਰਾ ਮੰਗ 'ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this is payable on demand by rbi, being the issuer.

ਬੈਂਕ ਦੇ ਨੋਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ. ਨੋਟਬੰਦੀ 'ਤੇ ਛਾਪੀ ਗਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਅਰਥਾਤ, "ਮੈਂ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਐਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਰਕਮ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ" ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹੈ.
the bank's obligation to pay the value of banknote does not arise out of a contract but out of statutory provisions.the promissory clause printed on the banknotes i.e., "i promise to pay the bearer an amount of x" is a statement which means that the banknote is a legal tender for x amount.

ਬੈਂਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਰਕਮ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਨੋਟ ਦਾ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ. "
the obligation on the part of the bank is to exchange a banknote for coins of an equivalent amount."

ਇਤਹਾਸ 1991 ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਦਰਾ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
chronology 1991 india began to lift restrictions on its currency.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ, ਵਿਆਜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੂੰਜੀ ਸੰਪਤੀ-ਅਧਾਰਤ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
a number of reforms removed restrictions on current account transactions including trade, interest payments and remittances and some capital asset-based transactions .

ਲਿਬਰਲਾਈਜ਼ਡ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਐਲਈਆਰਐਮਐਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 1992 ਵਿੱਚ ਰੁਪਿਆ ਦੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ-ਮੁਦਰਾ-ਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ.
liberalised exchange rate management system lerms a dual-exchange-rate system introduced partial convertibility of the rupee in march 1992.

1997 ਪੂੰਜੀ ਅਕਾਉਂਟ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਇਕ ਪੈਨਲ ਵਿਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸੰਨ 2000 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਪਰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਮਾਂ ਸਾਰਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
1997 a panel set up to explore capital account convertibility recommended that india move towards full convertibility by 2000, but the timetable was abandoned in the wake of the east asian financial crisis.

2006 ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਖਾਤੇ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲਈ ਸੜਕ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
2006 prime minister manmohan singh asked the finance minister and the reserve bank of india to prepare a road map for moving towards capital account convertibility.

ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਇਤਿਹਾਸਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ 1816 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਸਦੀ ਤੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾaਂਡ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੀ ਕੀਮਤ 12 ਏ 10 ਪੀਸ ਜਾਂ 50 ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਂਸ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਬਦਲੀ ਗਈ. .
exchange rates historic exchange rates for almost a century since the great recoinage of 1816 until the outbreak of world war i, the indian rupee sustained parity with the us dollar while pegged to the pound sterling that was exchanged at 12a 10ps or 50 old pence per rupee .

ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ,ੰਗ ਨਾਲ, ਰੁਪਏ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 1s 4d ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਟਰਲਿੰਗ ਖਰੀਦੀ ਗਈ.
effectively, the rupee bought 1s 4d or per sterling during .

ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਵਧਿਆ.
the gold silver ratio expanded during .

ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਉਸ ਦਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਾਸਟਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਿਆਰ 'ਤੇ ਸੀ.
unlike india, her colonial master britain was on gold standard.

ਘਰੇਲੂ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰੁਪਿਆ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਟੈਕਸ, ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ.
to meet the home charges i.e., expenditure in england the colonial government had to remit a larger number of rupees and this necessitated increased taxation, unrest and nationalism.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਪਾਰ, ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਘਾਟੇ ਕਾਰਨ ਰੁਪਿਆ ਅਤੇ ਸਟਰਲਿੰਗ ਦੋਵੇਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ.
thereafter, both the rupee and the sterling gradually declined in worth against the us dollar due to deficits in trade, capital and budget.

1966 ਵਿਚ, ਰੁਪਿਆ ਦੀ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਡਾਲਰ ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ.
in 1966, the rupee was devalued and pegged to the dollar.

ਪੌਂਡ ਦਾ ਪੈੱਗ ਲਗਭਗ .33 to ਪੌਂਡ ਸੀ.
the peg to the pound was at .33 to a pound approx.

40 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੌਂਡ ਖੁਦ ਹੀ 4.03 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਸੀ.
40 rupees to , and the pound itself was pegged to us 4.03.

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਡਾਲਰ ਨੂੰ inr ਰੇਟ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇਗਾ.
that means officially speaking the usd to inr rate would be closer to .

1966 ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੈੱਗ ਨੂੰ 50 ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਬਦਲਿਆ.
in 1966, india changed the peg to dollar at .50.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੇਖੋ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਕੇ ਵਿਕੀ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ "ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਗੈਲਰੀ".
current exchange rates see also coins of british india modern indian coins great depression in india references external links history of indian rupee external links british india coins wiki a gallery of all indian currency issues "gallery of indian rupee notes introduced till date".

ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ.
reserve bank of india.

9 ਜਨਵਰੀ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
retrieved 9 january 2015.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟਸ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਜਰਮਨ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਆਈਐਸਓ 639 ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਡ ਆਈਆਈਏ, ਇਨਾ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਆਈਏਐਲ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਈਏਐਲਏ ਦੁਆਰਾ 1937 ਅਤੇ 1951 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the banknotes of india english german interlingua iso 639 language codes ia, ina is an international auxiliary language ial , developed between 1937 and 1951 by the international auxiliary language association iala .

ਇਹ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਇਦੋ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਆਈਏਐਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
it ranks among the top most widely used ials along with esperanto and ido , and is the most widely used naturalistic ial in other words, its vocabulary, grammar and other characteristics are derived from natural languages rather than a centrally planned grammar and vocabulary.

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਇਕ ਸਧਾਰਣ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਿਯਮਤ ਵਿਆਕਰਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣਾ ਅਸਧਾਰਨ easyੰਗ ਨਾਲ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁ languagesਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਸਰੋਤ ਸਨ.
interlingua was developed to combine a simple, mostly regular grammar with a vocabulary common to the widest possible range of western european languages, making it unusually easy to learn, at least for those whose native languages were sources of interlingua's vocabulary and grammar.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
conversely, it is used as a rapid introduction to many natural languages.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਖਤੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
interlingua literature maintains that written interlingua is comprehensible to the hundreds of millions of people who speak romance languages, though it is actively spoken by only a few hundred.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀਅਨ ਨਾਮ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਂਗੁਆ, ਭਾਵ ਜੀਭ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ.
the name interlingua comes from the latin words inter, meaning between, and lingua, meaning tongue or language.

ਇਹ ਮਾਰਫਿਜ਼ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹਨ.
these morphemes are identical in interlingua.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅੰਤਰ-ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ".
thus, "interlingua" would mean "language for intercommunication".

ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਵਪਾਰ, ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲਹਿਰਾਂ, ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
rationale the expansive movements of science, technology, trade, diplomacy, and the arts, combined with the historical dominance of the greek and latin languages have resulted in a large common vocabulary among european languages.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਇੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਇਤਾਲਵੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕੱractਣ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਹਵਾਲੇ.
with interlingua, an objective procedure is used to extract and standardize the most widespread word or words for a concept found in a set of control languages english, french, italian, spanish and portuguese, with german and russian as secondary references.

ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
words from any language are eligible for inclusion, so long as their internationality is shown by their presence in these control languages.

ਇਸ ਲਈ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਵਿਚ ਜਾਪਾਨੀ ਗੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਮੁਰਾਈ, ਅਰਬੀ ਕੈਲੀਫਾ, ਗੁਗੂ ਯਿਮੀਥਿਰਰ ਗੈਂਗੂਰੂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਕਾਂਗੁਰੂ, ਅਤੇ ਫਿਨਿਸ਼ ਸੌਨਾ ਵਰਗੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
hence, interlingua includes such diverse word forms as japanese geisha and samurai, arabic califa, guugu yimithirr gangurru interlingua kanguru , and finnish sauna.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰਅਨ ਇਸ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
interlingua combines this pre-existing vocabulary with a minimal grammar based on the control languages.

ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੜ੍ਹ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ.
people with a good knowledge of a romance language, or a smattering of a romance language plus a good knowledge of the international scientific vocabulary can frequently understand it immediately on reading or hearing it.

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the immediate comprehension of interlingua, in turn, makes it unusually easy to learn.

ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
speakers of other languages can also learn to speak and write interlingua in a short time, thanks to its simple grammar and regular word formation using a small number of roots and affixes.

ਇਕ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
once learned, interlingua can be used to learn other related languages quickly and easily, and in some studies, even to understand them immediately.

ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇਤਾਲਵੀ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਤੋਂ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
research with swedish students has shown that, after learning interlingua, they can translate elementary texts from italian, portuguese, and spanish.

ਇਕ 1974 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ, ਇਕ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰੀ ਕਲਾਸ ਨੇ ਇਕ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਟੈਕਸਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ 150 ਘੰਟੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ.
in one 1974 study, an interlingua class translated a spanish text that students who had taken 150 hours of spanish found too difficult to understand.

ਗੋਪਸਿਲ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਤੋਂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ mechanੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
gopsill has suggested that interlingua's freedom from irregularities allowed the students to grasp the mechanisms of language quickly.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਇੰਟਰਚੇਂਜਿੰਗ ਦੇ ਫੋਨੋਟੈਕਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਥੋੜੇ ਬਦਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
words in interlingua retain their original form from the source language they are altered as little as possible to fit interlingua's phonotactics.

ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਪੈਲਿੰਗ, ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
each word retains its original spelling, pronunciation, and meanings.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਈਆਈਐਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for this reason, interlingua is frequently termed a naturalistic ial.

ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
when compared to natural languages, interlingua most resembles spanish.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਰਾਸਤ ਐਲਿਸ ਵੈਂਡਰਬਿਲਟ ਮੌਰਿਸ 1920 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ 1924 ਵਿੱਚ, ਮੌਰਿਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਡੇਵ ਹੈਨਨ ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਈਏਐਲਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
history the american heiress alice vanderbilt morris became interested in linguistics and the international auxiliary language movement in the early 1920s, and in 1924, morris and her husband, dave hennen morris, established the non-profit international auxiliary language association iala in new york city.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਈਏਐਲ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਸੀ.
their aim was to place the study of ials on a scientific basis.

ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਐਡਵਰਡ ਸਾੱਪੀਰ, ਵਿਲੀਅਮ ਐਡਵਰਡ ਕੋਲਿਨਸਨ ਅਤੇ toਟੋ ਜੇਸਪਰਸਨ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ ਆਈਏਐਲਏ ਦਾ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ.
morris developed the research program of iala in consultation with edward sapir, william edward collinson, and otto jespersen.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਈਏਐਲਏ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ, ਫੰਡਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 1930 ਅਤੇ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਪੀਰ, ਕੋਲਿਨਸਨ ਅਤੇ ਮੌਰਿਸ ਸਵਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ.
international auxiliary language association the iala became a major supporter of mainstream american linguistics, funding, for example, numerous studies by sapir, collinson, and morris swadesh in the 1930s and 1940s.

ਐਲਿਸ ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਈਏਐਲਏ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
alice morris edited several of these studies and provided much of iala's financial support.

ਆਈਏਐਲਏ ਨੂੰ ਕਾਰਨੇਗੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਫੋਰਡ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ, ਰਿਸਰਚ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਰੌਕਫੈਲਰ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
iala also received support from such prestigious groups as the carnegie corporation, the ford foundation, the research corporation, and the rockefeller foundation.

ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਟੀਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਆਈਏਐਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ii, ਇਡਿ ,ੁਆ, ਲੈਟਿਨੋ ਸਿਨੇ ਫਲੈਕਸੀਓਨ, ਆਕਰਮੀ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼
in its early years, iala concerned itself with three tasks finding other organizations around the world with similar goals building a library of books about languages and interlinguistics and comparing extant ials, including esperanto, esperanto ii, ido, interlingua latino sine flexione , novial, and interlingue occidental .

ਆਖਰੀ ਟੀਚੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ, ਇਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਧਿਐਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ।
in pursuit of the last goal, it conducted parallel studies of these languages, with comparative studies of national languages, under the direction of scholars at american and european universities.

ਇਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਈਏਐਲ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ.
it also arranged conferences with proponents of these ials, who debated features and goals of their respective languages.

ਇੱਕ "ਰਿਆਇਤ ਨਿਯਮ" ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਸ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਆਈਏਐਲਏ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਹਿਸ ਕਈ ਵਾਰ ਗਰਮ ਤੋਂ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤੱਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
with a "concession rule" that required participants to make a certain number of concessions, early debates at iala sometimes grew from heated to explosive.

1931 ਵਿਚ ਜੇਨੀਵਾ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਟਰਲੈਂਗੁਏਜ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ, ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਨਵਾਂ ਆਧਾਰ ਤੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ 27 ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਈਏਐਲਏ ਦੇ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪੱਤਰ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
at the second international interlanguage congress, held in geneva in 1931, iala began to break new ground 27 recognized linguists signed a testimonial of support for iala's research program.

ਅਤਿਰਿਕਤ ਅੱਠ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਤੀਜੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ, ਜੋ ਰੋਮ ਵਿਚ 1933 ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
an additional eight added their signatures at the third congress, convened in rome in 1933.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਰਬਰਟ ਐਨ. ਸ਼ੈਂਟਨ ਅਤੇ ਡਾ. ਐਡਵਰਡ ਐਲ. ਥਰਨਡਾਈਕ ਅੰਤਰ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਧਿਐਨ ਲਿਖਣ ਦੁਆਰਾ ਆਈਏਐਲਏ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਏ.
that same year, professor herbert n. shenton and dr. edward l. thorndike became influential in iala's work by authoring key studies in the interlinguistic field.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ 1937 ਵਿਚ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ 19 ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ 24 ਉੱਘੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਕ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਕੁਝ ਮਾਪਦੰਡ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the first steps towards the finalization of interlingua were taken in 1937, when a committee of 24 eminent linguists from 19 universities published some criteria for an international language and commentary.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1939 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਾਲਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਗਈ।
however, the outbreak of world war ii in 1939 cut short the intended biannual meetings of the committee.

ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ.
development of a new language originally, the association had not set out to create its own language.

ਇਸਦਾ ਟੀਚਾ ਇਹ ਪਛਾਣਨਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ suitedੁਕਵੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ promoteੰਗ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
its goal was to identify which auxiliary language already available was best suited for international communication, and how to promote it most effectively.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਏਐਲਏ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਤਰ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ.
however, after ten years of research, more and more members of iala concluded that none of the existing interlanguages were up to the task.

ਸੰਨ 1937 ਤਕ, ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਅੰਤਰਜੰਗੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ.
by 1937, the members had made the decision to create a new language, to the surprise of the world's interlanguage community.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ, ਬਹਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀ ਉਦਾਹਰਣ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਆਕਸੀਡੈਂਟਲ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਉਦਾਹਰਣ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਇਦੋਦ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ.
to that point, much of the debate had been equivocal on the decision to use naturalistic e.g., interlingua, novial and occidental or systematic e.g., esperanto and ido words.

ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀ ਅੰਤਰਜੰਗ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਜਿੱਤ ਗਏ.
during the war years, proponents of a naturalistic interlanguage won out.

ਪਹਿਲਾ ਸਮਰਥਨ ਡਾ. ਥੋਰਨਡਿਕ ਦਾ ਪੇਪਰ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਵਿਵਸਥਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਿਆਇਤ ਸੀ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
the first support was dr. thorndike's paper the second was a concession by proponents of the systematic languages that thousands of words were already present in many or even a majority of the european languages.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ derੰਗ ਨਾਲ ਉਤਾਰਨਾ ਇਕ ਪ੍ਰੌਕ੍ਰੈਸਟੀਅਨ ਬਿਸਤਰੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਡੈਰੀਵੇਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਸੀ.
their argument was that systematic derivation of words was a procrustean bed, forcing the learner to unlearn and re-memorize a new derivation scheme when a usable vocabulary was already available.

ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਹੇਗੀ.
this finally convinced supporters of the systematic languages, and iala from that point assumed the position that a naturalistic language would be best.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਈਏਐਲਏ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਿਵਰਪੂਲ ਤੋਂ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਥੇ ਈ. ਕਲਾਰਕ ਸਟੇਲਮੈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਖੋਜ ਅਮਲਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ.
at the outbreak of world war ii, iala's research activities were moved from liverpool to new york, where e. clark stillman established a new research staff.

ਸਟੇਲਮੈਨ, ਡਾ. ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗੋਡੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਿੰਗ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ.
stillman, with the assistance of dr. alexander gode, developed a prototyping technique an objective methodology for selecting and standardizing vocabulary based on a comparison of control languages.

1943 ਵਿਚ ਸਟੈਲੇਮੈਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੋਡੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣੇ।
in 1943 stillman left for war work and gode became acting director of research.

ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1945 ਵਿਚ ਮੌਰਿਸ ਦੀ ਜਨਰਲ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
iala began to develop models of the proposed language, the first of which were presented in morris's general report in 1945.

1946 ਤੋਂ 1948 ਤੱਕ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਟਿਨੈੱਟ ਖੋਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੇ.
from 1946 to 1948, renowned french linguist martinet was director of research.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਅੰਤਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਡਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਲਿੰਗ ਕੀਤੀ.
during this period iala continued to develop models and conducted polling to determine the optimal form of the final language.

1946 ਵਿੱਚ, ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ 3 ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰਵੇਖਣ ਭੇਜਿਆ.
in 1946, iala sent an extensive survey to more than 3,000 language teachers and related professionals on three continents.

ਚਾਰ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਕੈਨਵਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਸਰਵੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ.
four models were canvassed the results of the survey were striking.

ਦੋ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਕੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the two more schematic models were rejected k overwhelmingly.

ਦੋ ਕੁਦਰਤੀਵਾਦੀ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਐਮ ਨੂੰ ਪੀ ਅਤੇ ਐਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਸੀ. ਮਾਰਟਿਨੈੱਟ ਨੇ 1948 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਗੋਡੇ ਨੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ. ਵਿਕਾਸ.
of the two naturalistic models, m received somewhat more support than p. iala decided on a compromise between p and m, with certain elements of c. martinet took up a position at columbia university in 1948, and gode took on the last phase of interlingua's development.

ਇੰਟਰਵਿ inਰਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1951 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਲ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ 27,000 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਆਈਈਡੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ।
the vocabulary and grammar of interlingua were first presented in 1951, when iala published the finalized interlingua grammar and the 27,000-word dictionary ied .

1954 ਵਿੱਚ, ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰੂਇੰਸ ਏ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵਿਸਟਾ, "ਇੰਟਰਨੇਸਲਾਇੰਗ ਐਟ ਫਸਟ ਸਾਈਟ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ.
in 1954, iala published an introductory manual entitled interlingua a prime vista "interlingua at first sight" .

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਈਏਐਲਏ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਆਈ ਇਸ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਲੈਟਿਨੋ ਸਾਈਨ ਫਲੈਕਸੀਓਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ.
interestingly, the interlingua presented by the iala is very close to interlingua latino sine flexione , both in its grammar and especially in its vocabulary.

ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਮ "ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰੀ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਸੰਖੇਪ ਭਾਸ਼ਣ il ਦੀ ਬਜਾਏ ia ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ.
accordingly, the very name "interlingua" was kept, yet a distinct abbreviation was adopted ia instead of il.

ਸਫਲਤਾ, ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉੱਭਰਨ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰੈਂਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿ newsletਜ਼ਲੈਟਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪੀਆ ਅਣੂ, ਜੋ 1952 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ.
success, decline, and resurgence an early practical application of interlingua was the scientific newsletter spectroscopia molecular, published from 1952 to 1980.

1954 ਵਿਚ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਵਰਲਡ ਕਾਰਡੀਓਲੌਜੀਕਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਲਿਖਤੀ ਸੰਖੇਪਾਂ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ.
in 1954, interlingua was used at the second world cardiological congress in washington, d.c. for both written summaries and oral interpretation.

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਨੌਂ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਲੀ.
within a few years, it found similar use at nine further medical congresses.

1950 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੁਝ ਤੀਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੈਡੀਕਲ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਦਿੱਤੇ।
between the mid-1950s and the late 1970s, some thirty scientific and especially medical journals provided article summaries in interlingua.

ਸਾਇੰਸ ਸਰਵਿਸ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਇੰਸ ਨਿ newsਜ਼ਲੈਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਨੇ 1950 ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ 1970 ਵਿੱਚ ਗੋਡੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਕਾਲਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
science service, the publisher of science newsletter at the time, published a monthly column in interlingua from the early 1950s until gode's death in 1970.

1967 ਵਿਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਫਾਰ ਸਟੈਂਡਰਡਾਈਜੇਸ਼ਨ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਭਗ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ.
in 1967, the international organization for standardization, which normalizes terminology, voted almost unanimously to adopt interlingua as the basis for its dictionaries.

ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ 1953 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਪਰ 1956 ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ.
the iala closed its doors in 1953 but was not formally dissolved until 1956 or later.

ਇਂਗ੍ਰਾ interlinguaਂਜਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਾਇੰਸ ਸਰਵਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤਕ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਗੋਡੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
its role in promoting interlingua was largely taken on by science service, which hired gode as head of its newly formed interlingua division.

ਗੋਡੇ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਿ hu ਈ. ਬਲੇਅਰ ਉਸਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ.
hugh e. blair, gode's close friend and colleague, became his assistant.

ਇੱਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1970 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a successor organization, the interlingua institute, was founded in 1970 to promote interlingua in the us and canada.

ਨਵਾਂ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਦਵਤਾਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਵਤਾ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਲ ਸੰਖੇਪਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the new institute supported the work of other linguistic organizations, made considerable scholarly contributions and produced interlingua summaries for scholarly and medical publications.

ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 1976 ਅਤੇ 1977 ਵਿਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਫਾਈਪੋਥੈਥੋਲੋਜੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫਾਈਟੋਪੈਥੋਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਸੀ.
one of its largest achievements was two immense volumes on phytopathology produced by the american phytopathological society in 1976 and 1977.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਨੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਅਨੁਸਰਣਿਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਕਸੀਡੇਂਟਲ ਅਤੇ ਇਡੋ.
interlingua had attracted many former adherents of other international-language projects, notably occidental and ido.

ਸਾਬਕਾ identਕਸੀਡੈਂਟਲਿਸਟ ਰਿਕ ਬਰਜਰ ਨੇ 1955 ਵਿਚ 'ਦਿ ਯੂਨੀਅਨ ਮੁੰਡਿਆਲ ਪ੍ਰੋ ਇੰਟਰਲੌਂਸਅਨ ਯੂ.ਐੱਮ.ਆਈ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤਕ, ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਛਾੜਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the former occidentalist ric berger founded the union mundial pro interlingua umi in 1955, and by the late 1950s, interest in interlingua in europe had already begun to overtake that in north america.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਯੂਐਮਆਈ ਨੇ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ 50 ਤੋਂ 100 ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਆਖਰਕਾਰ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਡਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
beginning in the 1980s umi has held international conferences every two years typical attendance at the earlier meetings was 50 to 100 and launched a publishing programme that eventually produced over 100 volumes.

ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰੈਂਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
other interlingua-language works were published by university presses in sweden and italy, and in the 1990s, brazil and switzerland.

ਕਈ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆਈ ਸਕੂਲ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚੁੱਕੇ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ.
several scandinavian schools undertook projects that used interlingua as a means of teaching the international scientific and intellectual vocabulary.

ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ, ਯੂਐਮਆਈ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੀ ਨਵੀਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ.
in 2000, the interlingua institute was dissolved amid funding disputes with the umi the american interlingua society, established the following year, succeeded the institute and responded to new interest emerging in mexico.

ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੋਵੀਅਤ ਬਲਾਕ ਵਿਚ ਇੰਟਰਵੈਂਟਾਈਅਨ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in the soviet bloc interlingua was spoken and promoted in the soviet bloc, despite attempts to suppress the language.

ਜਰਮਨ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜੋ ਯੂਐਮਆਈ ਨੇ ਉਥੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਾਲਟਰ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਸਨ.
in the german democratic republic, government officials confiscated the letters and magazines that the umi sent to walter , the interlingua representative there.

ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਵਿਚ, ਟੋਮਿਨ ਨੇ 1971 ਵਿਚ ਸਲੋਵਾਕੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਏ ਨੇਚਰ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਿਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਅਗਿਆਤ ਧਮਕੀ ਭਰੇ ਪੱਤਰ ਮਿਲੇ.
in czechoslovakia, tomin published his first article on interlingua in the slovak magazine a nature and society in 1971, after which he received several anonymous threatening letters.

ਉਹ ਚੈੱਕ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਨਿੰਗ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ.
he went on to become the czech interlingua representative, teach interlingua in the school system, and publish a series of articles and books.

ਅੱਜ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰਿਅਨ ਵੀ ਵੇਖੋ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਹੇਠਾਂ ਅੱਜ, ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰੈਂਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ.
interlingua today see also community, below today, interest in interlingua has expanded from the scientific community to the general public.

ਵਿਅਕਤੀ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਯਾਤਰਾ, publishਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
individuals, governments, and private companies use interlingua for learning and instruction, travel, online publishing, and communication across language barriers.

ਯੂਨੀਅਨ ਮੁੰਡਿਆਲ ਪੱਖੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
interlingua is promoted internationally by the union mundial pro interlingua.

ਪੀਰੀਅਡੁਅਲ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸਾਇਟ ਅਮੇਰਿਕਨ ਪ੍ਰੋ ਪ੍ਰੋ ਇੰਟਰਨੈਸਲਿੰਗ, ਸਵੇਨਸਕਾ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰਿਯਨ, ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਪ੍ਰੋ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ.
periodicals and books are produced by many national organizations, such as the societate american pro interlingua, the svenska interlingua, and the union brazilian pro interlingua.

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗੋਡੇ ਦੇ ਇਕ ਲੇਖ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਸੇਈ ਡਿਸਸਟੇਟ ਐਬ ਲੇ ਮੋਮੀਮੈਂਟੋ ਪ੍ਰੋ ਲੇ ਡਿਸਪੋਪਪੈਂਟੋ ਈ ਲੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਡੀ ਅਨ ਲਿਂਗੁਆ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰੋ ਟੋਟ ਲੇ ਹਿਮੇਨੀਟੇ.
samples from an essay by alexander gode interlingua se ha distachate ab le movimento pro le disveloppamento e le introduction de un lingua universal pro tote le humanitate.

ਸਿਫ਼ਰ ਓਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਯੂਨ ਲਿਨਗੁਆ ਪ੍ਰੋ ਟੋਟ ਲੇ ਲੇ ਇਨ ਇਨ ਇਨ ਇਨ ਈਸਟੀਸੀਬਲ, ਸਿ ਓ ਓਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਯੂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਾ ਡਿਵੇਨਰ ਯੂ ਟੇਲ ਲੈਂਗੁਆ ਏਸ ਕੁੱਲ ਇਨਮੇਂਟਿਫ ਐਬ ਲੇ ਪੱਕਟੋ ਡੀ ਵਿਸਟਾ ਡੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਮੇਸਮੇ.
si o non on crede que un lingua pro tote le humanitate es possibile, si o non on crede que interlingua va devenir un tal lingua es totalmente indifferente ab le puncto de vista de interlingua mesme.

ਲੇ ਸੋਲ ਫੈਕਟੋ ਕੂ ਈਰਪੋਰਟ ਅਬ ਲੇ ਪੱਕਟੋ ਡੀ ਵਿਸਟਾ ਡੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਮੇਸਮ ਈਸ ਕਲੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ, ਗ੍ਰੇਟਸ ਏ ਸੁ ਐੱਮ ਡੈੱਨ ਡੀ ਰਿਫਲਿਕਟਰ ਲੇ ਇਕੋ ਸਮਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਈ ਏਰਗੋ ਭਾਸ਼ਾਈ, ਡੇਲ ਸਰਵਿਸਿਓਸ ਟੈਂਗਿਬਲ ਏ ਐਸਟ ਸਟੀਕ ਮੋਮੈਂਟੋ ਡੈਲ ਹਿਸਟਰੀਅਲ ਡੇਲ ਮੁੰਡੋ.
le sol facto que importa ab le puncto de vista de interlingua mesme es que interlingua, gratias a su ambition de reflecter le homogeneitate cultural e ergo linguistic del occidente, es capace de render servicios tangibile a iste precise momento del historia del mundo.

ਆਈ ਐਲ ਐਸ ਪ੍ਰਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਅਸਲ ਈ ਗੈਰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀ ਪ੍ਰਮਿਸਸ ਡੀ ਸੁ ਐਡਰੈਸਨਟ ਕੂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵੋਲੇ ਏਸਰ ਨਿਰਣੇ.
il es per su contributiones actual e non per le promissas de su adherentes que interlingua vole esser judicate.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
interlingua has detached itself from the movement for the development and introduction of a universal language for all humanity.

ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਏਗੀ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
whether or not one believes that a language for all humanity is possible, whether or not one believes that interlingua will become such a language is totally irrelevant from the point of view of interlingua itself.

ਇਕਮਾਤਰ ਤੱਥ ਜੋ ਇੰਟਰਲੈਸ਼ੂਆਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਰਬੋਤਮਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੰਟਰਨੇਸਵਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ ਸਹੀ ਪਲ 'ਤੇ ਠੋਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
the only fact that matters from the point of view of interlingua itself is that interlingua, thanks to its ambition of reflecting the cultural and thus linguistic homogeneity of the west, is capable of rendering tangible services at this precise moment in the history of the world.

ਇਹ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਾਲਕਾਂ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਕਿ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਨੂੰ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is by its present contributions and not by the promises of its adherents that interlingua wishes to be judged.

ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਗਿਆਨ ਹੈ.
community it is not certain how many people have an active knowledge of interlingua.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਆਕਸਿਲਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
as noted above, interlingua is the most widely spoken naturalistic auxiliary language.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸਦੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
interlingua's greatest advantage is that it is the most widely understood international auxiliary language by virtue of its naturalistic as opposed to schematic grammar and vocabulary, allowing those familiar with a romance language, and educated speakers of english, to read and understand it without prior study.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਬੁਲਾਰੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆ.
interlingua has active speakers on all continents, especially in south america and in eastern and northern europe, most notably scandinavia also in russia and ukraine.

ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਕੌਂਗੋ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੈ.
in africa, interlingua has official representation in the republic of the congo.

ਇੱਥੇ ਵਿਪਰੀਤ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਸ਼ਨਰੀ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਮੁੰਡਿਆਲ ਪੱਖੀ ਇੰਟਰਐਚਯੂਐਮਆਈ ਦੇ ਐਮਐਮਆਈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੈਨੋਰਮਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਇੰਟਰਪ੍ਰੈਸਨੁਅਲ ਵੈਬ ਪੇਜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are copious interlingua web pages, including editions of wikipedia and wiktionary, and a number of periodicals, including panorama in interlingua from the union mundial pro interlingua umi and magazines of the national societies allied with it.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਮੇਲਿੰਗ ਲਿਸਟਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਟਰਸਲੇਂਗ ਕੁਝ ਖਾਸ ਯੂਜ਼ਨੇਟ ਨਿ newsਜ਼ ਸਮੂਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੂਰੋਪਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
there are several active mailing lists, and interlingua is also in use in certain usenet newsgroups, particularly in the europa.

ਲੜੀ
hierarchy.

ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਨਿੰਗ ਸੀਡੀ, ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
interlingua is presented on cds, radio, and television.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਨੀਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ.
in recent years, samples of interlingua have also been seen in music and anime.

ਕਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਇਸਟਜ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
interlingua is taught in many high schools and universities, sometimes as a means of teaching other languages quickly, presenting interlinguistics, or introducing the international vocabulary.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਪੇਨ ਦੀ ਗ੍ਰੇਨਾਡਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੈਂਟਰੋ ਡੀ ਕਨਟੂਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਕ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਲਾ ਕੋਰਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the university of granada in spain, for example, offers an interlingua course in collaboration with the centro de continua.

ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਐਮਆਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
every two years, the umi organizes an international conference in a different country.

ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਕੈਨਡੇਨੇਵੀਆਈ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦਾ ਸਹਿਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in the year between, the scandinavian interlingua societies co-organize a conference in sweden.

ਯੂਨੀਅਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਪੱਖੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
national organizations such as the union brazilian pro interlingua also organize regular conferences.

ਧੁਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਫੋਨੋਲੋਜੀ ਇੰਟਰਲੌਂਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਲਝਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
phonology and orthography phonology interlingua is primarily a written language, and the pronunciation is not entirely settled.

ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਾਰੇ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ.
the sounds in parentheses are not used by all speakers.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀਆਈ ਅੱਖਰ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਨਿੰਗ, ਆਈਐਸਓ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ 26 ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਛੂਤਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
interlingua alphabet interlingua uses the 26 letters of the iso basic latin alphabet with no diacritics.

ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰੂਸੀ ਵਿਚ ਅੱਖਰ ਦਾ ਅੱਖਰ ਵਿਚ ਉਚਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ "e, i, y" h ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਪ q ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਡਿਗਰਾਫ ਕਿ qu ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਜੋੜ ਅਤੇ ਸਰਵਨਾਮ ਕਿ que ਅਤੇ ਸਰਵਨਾਮ ਕਿ qu ਵਿਚ t ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ti ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ "s" ਦੁਆਰਾ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ' ਤੇ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਇੰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫੋਨਿਕ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the alphabet, pronunciation in ipa & letter name in interlingua are c is pronounced or optionally before "e, i, y" h is normally silent q only appears in the digraph qu, which is pronounced but in the conjunction and pronoun que and pronoun qui t is generally , but ti followed by a vowel, unless stressed or preceded by "s", is pronounced or optionally orthography and pronunciation interlingua has a largely phonemic orthography.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਵਿਅੰਜਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸਵਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
for the most part, consonants are pronounced as in english, while the vowels are like spanish.

ਦੋਹਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਇਕੱਲੇ ਵਜੋਂ ਸੁਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
double consonants are pronounced as single.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਇੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਡਿੱਫਥੋਂਗਜ਼,,,,, ਅਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ.
interlingua has five falling diphthongs, , , , , and , although and are rare.

ਤਣਾਅ ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਵਿਅੰਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੈਂਗੁਆ, 'ਭਾਸ਼ਾ', ਐਸਰ, 'ਹੋਣਾ', ਜ਼ਰੂਰਤ, 'ਜ਼ਰੂਰਤ', ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਵਰ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਸਵਰ' ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ. ' ਤਰੀਕਾ ', io crea,' ਮੈਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ '.
stress the general rule is that stress falls on the vowel before the last consonant e.g., lingua, 'language', esser, 'to be', requirimento, 'requirement' , and where that is not possible, on the first vowel via, 'way', io crea, 'i create' .

ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਿਯਮ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ -le, -ne, ਜਾਂ -re ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਜੀ-ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ ਨਾਜ਼ੁਕ, ਮਾਰਜਿਨ, ਅਲਟਰ 'ਹੋਰ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਈਲਾ impone 'ਉਹ ਥੋਪੀ'.
there are a few exceptions, and the following rules account for most of them adjectives and nouns ending in a vowel followed by -le, -ne, or -re are stressed on the third-last syllable fragile, margine, altere 'other', but illa impone 'she imposes' .

-ਿਕਾ-ਆਈਕੋ, -ਡਾਈਡ-ਆਈਡੋ ਅਤੇ -ਯੂਲਾ -ੂਲੋ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ, ਤੀਜੀ-ਆਖਰੀ ਸਿਲੇਲੇਟ ਪੋਲੀਟਿਕਾ, ਵਿਗਿਆਨਕ, ਰੈਪਾਈਡ, ਮੂਰਖ, ਕੈਪੀਟੁਲਾ, ਸੈਕੂਲੋ 'ਸਦੀ' 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
words ending in -ica -ico, -ide -ido and -ula -ulo, are stressed on the third-last syllable politica, scientifico, rapide, stupido, capitula, seculo 'century' .

ਇਨ-ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੂਜੇ-ਆਖਰੀ ਸਿਲੇਬਲ ਕਿ cubਬਿਕ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
words ending in -ic are stressed on the second-last syllable cubic .

ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਆਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸ਼ਣਕਾਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
speakers may pronounce all words according to the general rule mentioned above.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਿਲੋਮੀਟਰੋ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਲੋਮੀਟਰੋ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ.
for example, kilometro is acceptable, although kilometro is more common.

ਲੋਨਵਰਡਸ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਨਵਰਡਜ, ਜਾਂ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ, ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਪੈਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
loanwords unassimilated foreign loanwords, or borrowed words, are pronounced and spelled as in their language of origin.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਿਚ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਜਾਂ ਲਹਿਜ਼ੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
their spelling may contain diacritics, or accent marks.

ਜੇ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਉਚਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
if the diacritics do not affect pronunciation, they are removed.

ਫੋਨੋਟੈਕਟਿਕਸ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਫੋਨੋਟੈਕਟਿਕਸ ਨਹੀਂ ਹੈ.
phonotactics interlingua has no explicitly defined phonotactics.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹਨ.
however, the prototyping procedure for determining interlingua words, which strives for internationality, should in general lead naturally to words that are easy for most learners to pronounce.

ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ, ਇਕ ਅੰਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.
in the process of forming new words, an ending cannot always be added without a modification of some kind in between.

ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਣ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ- ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਸਵਰ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਰਡ-ਟੂ-ਵੋਜ਼ਨ ਵਿਅੰਜਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a good example is the plural -s, which is always preceded by a vowel to prevent the occurrence of a hard-to-pronounce consonant cluster at the end.

ਜੇ ਇਕਵਚਨ ਇਕ ਸਵਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਫਾਈਨਲ -s ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if the singular does not end in a vowel, the final -s becomes -es.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸੱਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਇਤਾਲਵੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
vocabulary words in interlingua may be taken from any language, as long as their internationality is verified by their presence in seven control languages spanish, portuguese, italian, french, and english, with german and russian acting as secondary controls.

ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੋਮਾਂਸ, ਜਰਮਨਿਕ ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ.
these are the most widely spoken romance, germanic, and slavic languages, respectively.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਰਨ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਇਕ ਯੂਨਿਟ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
because of their close relationship, spanish and portuguese are treated as one unit.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲਾਤੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the largest number of interlingua words are of latin origin, with the greek and germanic languages providing the second and third largest number.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਸਲੈਵਿਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the remainder of the vocabulary originates in slavic and non-indo-european languages.

ਯੋਗਤਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ, ਅਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eligibility a word, that is a form with meaning, is eligible for the interlingua vocabulary if it is verified by at least three of the four primary control languages.

ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਮੁ primaryਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ.
either secondary control language can substitute for a primary language.

ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
any word of indo-european origin found in a control language can contribute to the eligibility of an international word.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
in some cases, the archaic or potential presence of a word can contribute to its eligibility.

ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
a word can be potentially present in a language when a derivative is present, but the word itself is not.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨੇੜਤਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਪ੍ਰੌਕਸਾਈਮ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ 'ਨੇੜੇ, ਨੇੜੇ'.
english proximity, for example, gives support to interlingua proxime, meaning 'near, close'.

ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁੱ rootਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
this counts as long as one or more control languages actually have this basic root word, which the romance languages all do.

ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਇਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਜਾਂ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੌਰਫਿਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਯੋਜਨ ਵੱਡੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
potentiality also occurs when a concept is represented as a compound or derivative in a control language, the morphemes that make it up are themselves international, and the combination adequately conveys the meaning of the larger word.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਇਟਾਲੀਅਨ ਫੈਮਮੀਫਰੋ ​​ਲਿਟ ਹੈ.
an example is italian fiammifero lit.

ਫਲੇਮੇਬੀਅਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੈਚ, ਲੂਸੀਫਰ", ਜੋ ਕਿ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਫਲੈਮੀਫੀਰੋ ਜਾਂ "ਮੈਚ" ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
flamebearer , meaning "match, lucifer", which leads to interlingua flammifero, or "match".

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਕੋ ਮੋਰਫਿਮ ਨਾਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
this word is thus said to be potentially present in the other languages although they may represent the meaning with a single morpheme.

ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
words do not enter the interlingua vocabulary solely because cognates exist in a sufficient number of languages.

ਜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਰੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
if their meanings have become different over time, they are considered different words for the purpose of interlingua eligibility.

ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਅਰਥ ਆਮ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਛੋਟੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਏ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
if they still have one or more meanings in common, however, the word can enter interlingua with this smaller set of meanings.

ਜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਅਸਲ ਵਿਚ ਹੇਠਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
if this procedure did not produce an international word, the word for a concept was originally taken from latin see below .

ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ.
this only occurred with a few grammatical particles.

ਫਾਰਮ ਇਕ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਰੂਪ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
form the form of an interlingua word is considered an international prototype with respect to the other words.

ਇਕ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤਕ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
on the one hand, it should be neutral, free from characteristics peculiar to one language.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
on the other hand, it should maximally capture the characteristics common to all contributing languages.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਹਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
as a result, it can be transformed into any of the contributing variants using only these language-specific characteristics.

ਜੇ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕੋਈ ਅਰਥ ਕੱativeੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਉਚਿਤ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਬੰਧ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, 'ਟਾਈਮ' ਲਈ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਲਾ ਸ਼ਬਦ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੇਲਣ ਲਈ ਟੈਂਪਸ ਜਾਂ ਟੈਂਪੂ ਨਹੀਂ. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਥਾਈ.
if the word has any derivatives that occur in the source languages with appropriate parallel meanings, then their morphological connection must remain intact for example, the interlingua word for 'time' is spelled tempore and not tempus or tempo in order to match it with its derived adjectives, such as temporal.

ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਧੁਨੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਜਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the language-specific characteristics are closely related to the sound laws of the individual languages the resulting words are often close or even identical to the most recent form common to the contributing words.

ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਵਲਗਰ ਲਾਤੀਨੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
this sometimes corresponds with that of vulgar latin.

ਦੂਸਰੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਂ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ.
at other times, it is much more recent or even contemporary.

ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਦੌਰ ਨਾਲੋਂ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
it is never older than the classical period.

ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਇਟਾਲੀਅਨ ਓਚਿਓ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਓਜੋ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਓਲਹੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ocਕੂਲਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
an illustration the french , italian occhio, spanish ojo, and portuguese olho appear quite different, but they descend from a historical form oculus.

ਜਰਮਨ ugeਜ, ਡੱਚ ਓਗ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਆਈ ਸੀ.ਐੱਫ.
german auge, dutch oog and english eye cf.

ਚੈੱਕ ਅਤੇ ਪੋਲਿਸ਼ ਓਕੋ, ਯੂਕ੍ਰੇਨੀਅਨ ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
czech and polish oko, ukrainian are related to this form in that all three descend from proto-indo-european .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਕੁਲਾਰ ਅਤੇ ulਕੁਲੀਸਟਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀਆਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
in addition, international derivatives like ocular and oculista occur in all of interlingua's control languages.

ਇਹ ਹਰੇਕ ਰੂਪ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
each of these forms contributes to the eligibility of the interlingua word.

ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬੇਸ ਸ਼ਬਦ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਨੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
german and english base words do not influence the form of the interlingua word, because their indo-european connection is considered too remote.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਾਕੀ ਅਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਈ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ oculo ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
instead, the remaining base words and especially the derivatives determine the form oculo found in interlingua.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ 'ਤੇ ਨੋਟ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ' ਤੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੇ .ੰਗ ਨਾਲ ਕੱractedੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
notes on interlingua vocabulary new words can be derived internally that is, from existing interlingua words or extracted from the control languages in the manner of the original vocabulary.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਬਦ-ਨਿਰਮਾਣ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਿਤ ਹੈ.
internal word-building, though freer than in the control languages, is more limited than in schematic languages.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲਾਤੀਨੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੇ ਆਮ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
originally, a word was taken from latin if the usual procedure did not produce a sufficiently international word.

ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ, ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਲਪ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਹਨ.
more recently, modern alternatives have become generally accepted.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਦੱਖਣੀ ਰੋਮਾਂਸ ਤੁਲਨਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਖਰੀਦਣਾ', ਨੇ ਈਮਰ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, the southern romance comprar, meaning 'to buy', has replaced emer, because the latter occurs only in derivatives in the control languages.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਫਾਰਮ ਟਰੂਪੋ, 'ਬਹੁਤ' ਜਾਂ 'ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ', ਨੇ ਨਿਮਿਸ, ਅਤੇ ਮਾ 'ਪਰ' ਪਰ 'ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਸੈਡ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ.
similarly, the modern form troppo, 'too' or 'too much', has replaced nimis, and ma 'but' has largely replaced sed.

ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ.
grammar interlingua has been developed to omit any grammatical feature that is absent from any one primary control language.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦਾ ਲਿੰਗ, ਕੇਸ, ਜਾਂ ਨੰਬਰ ਸੀ.ਐਫ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
thus, interlingua has no agreement by gender, case, or number cf.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਗੇਟਸ ਨੈਗਰੇਸ ਜਾਂ ਇਤਾਲਵੀ ਗੈਟ ਨੀਰ, 'ਕਾਲੀ ਮਾਦਾ ਬਿੱਲੀਆਂ', ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕ੍ਰਿਆ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹਨ.
spanish and portuguese gatas negras or italian gatte nere, 'black female cats' , because this is absent from english, and it has no progressive verb tenses english i am reading , because they are absent from french.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਇਕਲ ਇਕਵਚਨ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਵਚਨ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
conversely, interlingua distinguishes singular nouns from plural nouns because all the control languages do.

ਸੈਕੰਡਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਲੇਖ ਹਨ, ਰੂਸੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ.
with respect to the secondary control languages, interlingua has articles, unlike russian.

ਨਿਸ਼ਚਤ ਲੇਖ ਲੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ.
the definite article le is invariable, as in english.

ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਆਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
nouns have no grammatical gender.

ਬਹੁਵਚਨ ਅੰਤਮ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਬਾਅਦ -s, ਜਾਂ -es ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਦੇ ਹਨ.
plurals are formed by adding -s, or -es after a final consonant.

ਨਿੱਜੀ ਸਰਵਉਚ ਵਿਸ਼ੇ ਲਈ ਇਕ ਫਾਰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੱਧਾ ਆਬਜੈਕਟ ਅਤੇ ਰਿਫਲੈਕਸਿਵ ਲਈ.
personal pronouns take one form for the subject and one for the direct object and reflexive.

ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੀ.
in the third person, the reflexive is always se.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਡਵਰਟਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ -ਮੇਂਟ, ਜਾਂ -ਮੇੰਟੇ ਏ-ਸੀ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
most adverbs are derived regularly from adjectives by adding -mente, or -amente after a -c. an adverb can be formed from any adjective in this way.

ਕ੍ਰਿਆ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇਕੋ ਰੂਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ io vive, tu vive, ila vive, 'i live', 'you live', 'वह ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ'.
verbs take the same form for all persons io vive, tu vive, illa vive, 'i live', 'you live', 'she lives' .

ਸੰਕੇਤਕ ਪੈਰੇ, 'ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ', 'ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ' ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੈਰੇ ਹਨ!
the indicative pare, 'appear', 'appears' is the same as the imperative pare!

'ਪੇਸ਼!'
'appear!'

, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪ-ਨਿਯਮਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
, and there is no subjunctive.

ਤਿੰਨ ਆਮ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ' is ',' am ',' ha 'for' has ',' have 'and va for' go ',' go 'ਲਈ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
three common verbs usually take short forms in the present tense es for 'is', 'am', 'are ' ha for 'has', 'have ' and va for 'go', 'goes'.

ਕੁਝ ਅਨਿਯਮਿਤ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਫਾਰਮ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
a few irregular verb forms are available, but rarely used.

ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਸਧਾਰਨ ਕਾਰਜਕਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਭੂਤਕਾਲ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤ, ਤਿੰਨ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪਿਛਲੇ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਅਵਾਜ਼.
there are four simple tenses present, past, future, and conditional , three compound tenses past, future, and conditional , and the passive voice.

ਮਿਸ਼ਰਿਤ structuresਾਂਚੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਨੰਤ ਜਾਂ ਪਿਛਲੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਇਲੇ ਹਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, 'ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the compound structures employ an auxiliary plus the infinitive or the past participle e.g., ille ha arrivate, 'he has arrived' .

ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਸ ਹੈਬਰਿਆ ਮੋਰਾਈਟ, 'ਅਸੀਂ ਮਰ ਗਏ ਹੁੰਦੇ'.
simple and compound tenses can be combined in various ways to express more complex tenses e.g., nos haberea morite, 'we would have died' .

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਇਕ ਸਿੱਧਾ objectਬਜੈਕਟ ਸਰਵਉੱਨਮ ਜਾਂ ਰੀਫਲੈਕਸਿਵ ਸਰਵਨਾਮ ਆਈਓ ਲੈਸ ਵੀਡਿਓ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ'.
word order is , except that a direct object pronoun or reflexive pronoun comes before the verb io les vide, 'i see them' .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ.
adjectives may precede or follow the nouns they modify, but they most often follow it.

ਐਡਵਰਟਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਚਕਦਾਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਮ ਸੂਝ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ.
the position of adverbs is flexible, though constrained by common sense.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the grammar of interlingua has been described as similar to that of the romance languages, but greatly simplified, primarily under the influence of english.

ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣ ਜਾਪਾਨੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਚੀਨੀ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਵਿਆਕਰਣ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
more recently, interlingua's grammar has been likened to the simple grammars of japanese and particularly chinese.

ਅਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਕੁਝ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ, ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ suitedੁਕਵਾਂ ਹੈ.
criticisms and controversies some opponents argue that, being based on a few european languages, interlingua is best suited for speakers of european languages.

ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਇਲ ਵਿੱਚ ਸਪੈਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹਨ.
others contend that interlingua has spelling irregularities that, while internationally recognizable in written form, increase the time needed to fully learn the language, especially for those unfamiliar with indo-european languages.

ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਕ ਸੰਬੰਧਤ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ europeanਸਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਅਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a related point of criticism is that interlingua's credential as being standard average european is too weak outside the romance languages.

ਕੁਝ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਜਰਮਨਿਕ, ਸਲੈਵਿਕ ਅਤੇ ਸੇਲਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ.
some opponents see the germanic, slavic, and celtic languages, in particular, as having little influence.

ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀਆਂ ਸ੍ਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
proponents argue that interlingua's source languages include not only romance languages but english, german, and russian as well.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦੂਸਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਲੋਨ ਅਨੁਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
moreover, the source languages are widely spoken internationally, and large numbers of their words also appear in other languages still more when derivative forms and loan translations are included.

ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ.
tests had shown that if a larger number of source languages were used, the results would be about the same.

ਇਸ ਲਈ, ਆਈਏਐਲਏ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਤਾ 'ਤੇ ਥੋੜਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਕੱractionਣ ਵਿਧੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ.
so, iala selected a much simpler extraction procedure for interlingua with little adverse effect on its internationality.

ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਾਂਗ, ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਝੰਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਏ ਹਨ ਚੈਕ ਅਨੁਵਾਦਕ ਕੈਰਲ ਪੋਡਰਾਜ਼ੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਸਾਈਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
flags and symbols as with esperanto, there have been proposals for a flag of interlingua the proposal by czech translator karel podrazil is recognized by multilingual sites.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਚਾਰ-ਪੁਆਇੰਟ ਸਿਤਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਝੰਡੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਪਰਲੇ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲਾਲ ਅੱਧ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ.
it consists of a white four-pointed star extending to the edges of the flag and dividing it into an upper blue and lower red half.

ਇਹ ਤਾਰਾ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਰੋਮਾਂਸ ਅਤੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਗੈਰ-ਰੋਮਾਂਸ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ.
the star is symbolic of the four cardinal directions, and the two halves symbolize romance and non-romance speakers of interlingua who understand each other.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਨੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕਾਲਾ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਗਲੋਬ ਹੈ, ਜੋ ਫਲੈਗ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਲਾ ਦੀਆਂ ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹਨ.
another symbol of interlingua is a globe surrounded by twelve stars on a black or blue background, echoing the twelve stars of the flag of europe because the source languages of interlingua are purely european .

ਵੌਰਪੀਅਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
novial wikipedia marks interlingua with the flag of europe itself.

ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਿਚ ਤੁਲਨਾ ਈਡੋ ਅਤੇ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਗ੍ਰਾਮੈਟਿਕਟਾ ਡੀ ਇੰਟਰਲੌਂਸੀਅਨ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ, ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੋ ਮੋਡਰਨੇ ਡੀ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਮੈਨੁਅਲ ਇੰਟਰਨੇਸਅਨ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀਜ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪਵਾਦ. ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਕਹਾਣੀਆਂ.
see also comparison between esperanto and interlingua comparison between ido and interlingua publications grammatica de interlingua interlingua, instrumento moderne de communication international course manual interlingua dictionaries interlingua and eligibility of international words irregularities and exceptions in interlingua internationalism linguistics references sources falk, julia s. women, language and linguistics three american stories from the first half of the twentieth century.

ਰਾoutਟਲੇਜ, ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਨਿ york ਯਾਰਕ 1999.
routledge, london & new york 1999.

ਗੋਡੇ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹਿgh ਈ. ਬਲੇਅਰ 1955.
gode, alexander hugh e. blair 1955 .

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਕ ਵਿਆਕਰਣ ਦੂਸਰਾ ਸੰਪਾਦਕ।
interlingua a grammar of the international language second ed.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਫਰੈਡਰਿਕ ਉਂਗਰ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
new york frederick ungar publishing.

isbn 0-8044-0186-1.
isbn 0-8044-0186-1.

oclc 147452.
oclc 147452.

2007-03-05 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2007-03-05.

ਗੋਪਸਿਲ, ਐੱਫ.ਪੀ.
gopsill, f.p.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ..
le historia antenatal de interlingua..

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਵਿਚ.
in interlingua.

ਐਕਸੈਸਡ 28 ਮਈ 2005. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਸ਼ਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ iala.
accessed 28 may 2005. international auxiliary language association iala .

ਆਮ ਰਿਪੋਰਟ.
general report.

ਆਈਏਐਲਏ, ਨਿ new ਯਾਰਕ 1945. ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਕਸਿਲਰੀ ਲੈਂਗਵੇਜ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 1971.
iala, new york 1945. international auxiliary language association 1971 .

ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਗੁੱਡ ਐਡ.
alexander gode ed.

, ਐਡ.
ed.

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਲਾ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਸ਼.
interlingua-english a dictionary of the international language.

"ਫੌਰਵਰਡ" ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਕਨੈਲ ਬ੍ਰੈ ਸੈਕਿੰਡ ਐਡੀ ਦੁਆਰਾ "ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ".
"foreword" and "acknowledgements" by mary connell bray second ed.

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਫਰੈਡਰਿਕ ਉਂਗਰ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ.
new york frederick ungar publishing.

isbn 0-8044-0188-8.
isbn 0-8044-0188-8.

oclc 162319.
oclc 162319.

2007-12-27 ਨੂੰ ਅਸਲ ਤੋਂ ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
archived from the original on 2007-12-27.

2010-04-18 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2010-04-18.

ਜਿਵੇਂ, ਮਾਰੀਓ.
pei, mario.

ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ.
one language for the world and how to achieve it.

ਡੇਵਿਨ-ਅਦਾਇਰ, ਨਿ york ਯਾਰਕ 1958.
devin-adair, new york 1958.

ਵਰਲਡ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ umi
union mundial pro interlingua umi .

ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆਇੰਗ 2001 ਵਿੱਚ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੰਚਾਰ.
interlingua 2001 communication sin frontieras durante 50 annos in interlingua .

17 ਅਗਸਤ 2006 ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ.
accessed 17 august 2006.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿਖੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈਸਲਿੰਗ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
external links official website interlingua at dmoz dictionary the list below includes all entities falling even partially under any of the various common definitions of europe, geographical or political.

ਪੈਂਹਠ ਸਰਬੱਤ ਰਾਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਦੀ ਸੀਮਤ ਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਯੂਰਪ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
fifty-six sovereign states, six of which have limited recognition, are listed with territory in europe and or membership in international european organisations.

ਇੱਥੇ ਅੱਠ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੁਤਬਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
there are eight areas that are not integral parts of a european state or have special political status.

ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਉਰਲ ਪਹਾੜ, ਉਰਲ ਨਦੀ, ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਕਾਕੇਸਸ ਲੜੀ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ, ਇਸਦੇ ਆਉਟਪਲੇਟਸ, ਬੋਸਪੋਰਸ ਅਤੇ ਡਾਰਡੇਨੇਲਸ ਦੇ ਨਾਲ. , ਦੱਖਣ ਵਿਚ.
geographical boundaries of europe under the commonly used geographic definition, the border between asia and europe stretches along the ural mountains, ural river, and caspian sea in the east, the greater caucasus range and the black sea, with its outlets, the bosporus and dardanelles, in the south.

ਉਸ ਵੰਡ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਟਰਾਂਸਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰਾਜਾਂ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਜਾਰਜੀਆ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਇਲਾਕਾ ਹੈ.
based on that division, transcontinental states azerbaijan, georgia, kazakhstan, russia, and turkey have territory both in europe and asia.

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਟਾਪੂ ਐਨਾਟੋਲੀਆ ਜਾਂ ਏਸ਼ੀਆ ਮਾਈਨਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨਾਟੋਲੀਅਨ ਪਲੇਟ ਤੇ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਈਯੂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ.
the island of cyprus in west asia is proximate to anatolia or asia minor and is on the anatolian plate but is often considered part of europe and is a current member of the european union eu .

ਅਰਮੇਨੀਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ.
armenia is entirely in west asia also but is a member of certain european organisations.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਕੁਝ ਯੂਰਪੀਅਨ ਟਾਪੂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਲਟਾ, ਸਿਸਲੀ, ਪੈਂਟੇਲਰੀਆ ਅਤੇ ਪੇਲਜੀਅਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਪਲੇਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
although the mediterranean sea provides a clearer divide between africa and europe, some traditionally european islands such as malta, sicily, pantelleria and the pelagian islands are located on the african continental plate.

ਆਈਸਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਮੱਧ-ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਰੀਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਅਤੇ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਪਲੇਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the island of iceland is part of the mid-atlantic ridge, straddling the eurasian plate and the north american plate.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੰਬੰਧ ਹਨ.
some territories geographically outside europe have strong connections with european states.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦਾ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਕਿੰਗਡਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਸਮੂਹਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
greenland has socio-political connections with europe and is part of the kingdom of denmark, but closer to the continent of north america and usually grouped with it.

ਕਈ ਵਾਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
sometimes israel is considered as part of geopolitical europe as well.

ਹੋਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਪਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਭਾਗ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟ' ਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਉਟਾ ਅਤੇ ਮੇਲਿੱਲਾ ਅਤੇ ਬੋਨੇਅਰ, ਸਾਬਾ ਅਤੇ ਸਿੰਟ ਯੂਸਟੇਟੀਅਸ ਦੇ ਡੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼.
other territories are part of european countries but are geographically located in other continents, such as the french overseas departments, the spanish cities of ceuta and melilla on the coast of africa, and the dutch caribbean territories of bonaire, saba and sint eustatius.

ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਰਾਜ ਇੱਕ ਸਰਵਵੰਸ਼ ਰਾਜ ਇੱਕ ਆਬਾਦੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
sovereign states a sovereign state is a political association with effective sovereignty over a population for whom it makes decisions in the national interest.

ਮੌਂਟੇਵਿਡੀਓ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਆਬਾਦੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
according to the montevideo convention, a state must have a permanent population, a defined territory, a government, and the capacity to enter into relations with other states.

ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਜਾਂ 50 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਵਰਨ ਰਾਜ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪ ਦੀ ਆਮ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 44 ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੈ.
recognized states there are 50 internationally recognized sovereign states with territory located within the common definition of europe and or membership in international european organisations, of which 44 have their capital city within europe.

ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
all except the vatican city are members of the united nations un , and all except belarus, kazakhstan and vatican city are members of the council of europe.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 28 ਦੇਸ਼ 2013 ਤੋਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਈਯੂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
28 of these countries have also been member states of the eu since 2013, which means they are highly integrated with each other and share their sovereignty with eu institutions.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ.
each entry in the list below has a map of its location in europe.

ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੂਰੇ-ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹਰੇ ਦੇ ਇਕ ਹਲਕੇ ਰੰਗਤ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
territory in europe is shown in dark-green territory not geographically in europe is shown in a lighter shade of green.

ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹਲਕਾ ਰੰਗਤ ਈਯੂ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਈਯੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the lightest shade of green represents states in the eu and is shown on the maps of all territories within the eu.

ਸੀਮਿਤ ਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਛੇ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਸ਼ਿਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਰਾਜਤੰਤਰ ਦਾ ਘੋਸ਼ਣਾਤਮਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਗੈਰ-ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
states with limited recognition the following six entities in europe have partial diplomatic recognition by one or more un member states and therefore are defined as states by the constitutive theory of statehood or have no diplomatic recognition by any un member state but are defined as states by the declarative theory of statehood and are recognised by one or more non-un member states.

ਕੋਈ ਵੀ ਯੂ ਐਨ, ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਯੂਰਪ ਜਾਂ ਈਯੂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ.
none are members of the un, council of europe or eu.

ਨਿਰਭਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਛੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਿਰਭਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ.
dependent territories the following six european entities are dependent territories.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰਾਜ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
special areas of internal sovereignty the following places are considered integral parts of their controlling state, but have a political arrangement which was decided through an international agreement.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਜੀਡੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਜੀਪੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਪੀਪੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਪੀਪੀ ਪੀਪੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵਪ੍ਰਭੂਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨੋਟਸ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਭਗਤ ਪੀਪਾ, ਗਗਰਾਉਂਗੜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
see also lists of european countries by date of formation by gdp by gdp per capita by gdp ppp by area by population international organisations in europe list of former sovereign states in europe predecessors of sovereign states in europe timeline of european nations geopolitical divisions of europe notes references bhagat pipa, born in malwa region of north india east rajasthan , was a rajput king of gagaraungarh, who abdicated and turned into a sant and hindu mystic poet of the bhakti movement.

ਪੀਪਾ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਲ ਅਗਿਆਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ.
pipa's year of birth or death is unknown, but he is traditionally believed to have lived in late 14th and died in early 15th century.

ਇਕ ਯੋਧਾ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਪੀਪਾ ਨੂੰ ਅਰੰਭਕ ਸ਼ੈਵ ਧਰਮ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਕਤਾ ਦੁਰਗਾ ਚੇਲੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾ ਇਕ ਚੇਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੈਸ਼ਨਵ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਨਿਰਗੁਨੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
born in a warrior class and royal family, pipa is described as an early shaivism shiva and sakta durga follower, thereafter adopted vaishnavism with strong monist emphasis as a disciple of ramananda, and later preached nirguni god without attributes beliefs of life.

ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਨੂੰ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁtਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bhagat pipa is considered one of the earliest influential sants of the bhakti movement in 15th century north india.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਭਜਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
his devotional hymns are incorporated in guru granth sahib, a sikhism scripture.

ਪੀਪਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਪੀਪਾਜੀ ਜਾਂ ਰਾਓ ਪੀਪਾ ਜਾਂ ਸਰਦਾਰ ਪੀਪਾ ਜਾਂ ਸੰਤ ਪੀਪਾਜੀ ਜਾਂ ਪੀਪਾ ਬੈਰਾਗੀ ਜਾਂ ਪਿਪਾਨੰਦ ਅਚਾਰੀਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pipa is also known as raja pipaji or rao pipa or sardar pipa or sant pipaji or pipa bairagi or pipanand acharya.

ਜੀਵਨ ਪੀਪਾ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਪੂਤ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਵਾਰਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਜੋਕੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਝਲਾਵਾੜ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ, ਗਾਗਰਾਓਣ ਵਿਚ, ਗਗਰਾਉਂਗੜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ.
life pipa was born in a rajput royal family kshatriya varna , at gagaron, in present-day jhalawar district of rajasthan in a rajput family, became the king of gagaraungarh.

ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਪੀਪਾ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਪਾ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦੀ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰਾਨਸੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮਨੀਵਾਦੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
as a ruler, pipa worshipped hindu goddess durga bhavani while pipa was king of a small rajput kingdom, but abdicated, became a sannyasi and accepted the brahmin ramanand as his guru, joined ramananda's vaishnavism bhakti movement with a strong monist emphasis based out of varanasi.

ਭਗਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਭਗਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੀ।
according to bhaktamal, a bhakti movement hagiography, his wife sita stayed with him before and after his abdication when he became a wandering monk.

ਹੇਗੀਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸੰਨਿਆਸ ਜੀਵਣ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਜਿਥੇ ਲੁਟੇਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੁੱਟਾਂ-ਖੋਹਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵੱਛੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵੀ.
the hagiography mentions many episodes of his sannyasa life, such as one where robbers were trying to steal his buffalo that provided milk to his companions, and when he stumbled into the robbery in progress, he began helping the robbers and suggested that they take a calf too.

ਲੁਟੇਰੇ ਇੰਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ।
the robbers were so moved that they abandoned their ways and became his disciples.

ਬਾਅਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਬੀਰ ਅਤੇ ਦਾਦੂ ਦਿਆਲ ਵਰਗੇ ਰਾਮਾਨੰਦ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸਗੁਨੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਵਤਾਰ ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਨਿਰਗੁਨੀ ਅਦਵੈਤ, ਇਕਵਾਦੀ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਰੱਬ ਤੋਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ.
in later life, bhagat pipa, as with several other disciples of ramananda such as kabir and dadu dayal, shifted their devotional worship from saguni vishnu avatar dvaita, dualism to nirguni advaita, monism god, that is from god with attributes to god without attributes.

ਉਸਦੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਲਗਭਗ 1400 ਸਾ.ਯੁ.
his date of birth and death is unknown, but the traditional genealogy in bhakti hagiography suggests he died about 1400 ce.

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੀਪਾ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ.
key teachings and influence pipa taught that god is within one's own self, and that true worship is to look within and have reverence for god in each human being.

ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਦੇ ਭਜਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
he influenced guru nanak, the founder of sikhism, and bhagat pipa's hymns are included in the guru granth sahib.

ਕਹਾਵਤਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਪੀਪਾ ਜੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਰਬ ਗੁਟਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਖਰੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
two collections of sayings are known to exist, namely pipa ji bani and sarab gutaka, both in manuscript form.

ਪਿਪਾ ਮੈਥ, ਇਕ ਮੱਠ, ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
pipa math, a monastery in , honours his memory.

ਹਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਮਾਈਕੈਲਜ਼, ਐਲੈਕਸ 2004, ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਸਟ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਜਰਮਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਰ ਹਿੰਦੂਵਾਦ ਗੈਸਚੀਤੇ ਅੰਡ ਜੇਟਜ਼ਟ ਵਰਲਾਗ, 1998 ਐਡੀ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ।
references further reading michaels, alex 2004 , hinduism past and present english translation of the book first published in germany under the title der hinduismus geschichte und gegenwart verlag, 1998 ed.

, ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਿਜ਼ਮ.
, princeton princeton university press encyclopedia of sikhism by harbans singh.

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭਗਤ ਪੀਪਾ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਐਕਸਗੇਸਿਸ - ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਭਗਤ ਪੀਪਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਭੂਟਾਨ-ਡ੍ਰੁਕ ਯੂਲ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਰਾਜ-ਡ੍ਰੁਕ ਗਿਆਲ ਖਾਪ, ਇੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਲੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
published by punjabi university, patiala external links exegesis of bani of bhagat pipa - dharam singh nihang singh history of bhagat pipaji maharaj bhutan ‹ druk yul , officially the kingdom of bhutan ‹ druk gyal khap , is a landlocked country and the smallest state in asia to be located entirely within the himalaya mountain range.

ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ.
located in the eastern himalayas, it is bordered by china in the north and india in the south.

ਭੂਟਾਨ ਕੋਲ ਸਿੱਕਮ ਰਾਜ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਹਨ।
bhutan lacks a border with nearby nepal due to the indian state of sikkim and with bangladesh due to the indian states of west bengal and assam.

ਭੂਟਾਨ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
bhutan is geopolitically in south asia and is the region's second least populous nation after the maldives.

ਥਿੰਫੂ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੂਨਟਸ਼ੋਲਿੰਗ ਇਸ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਕੇਂਦਰ ਹੈ.
thimphu is its capital and largest city, while phuntsholing is its financial center.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਹਾਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਗਈ.
the independence of bhutan has endured for centuries and the territory was never colonized in its history.

ਤਿੱਬਤ, ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿਲਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਭੂਟਾਨ ਰਾਜ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ.
situated on the ancient silk road between tibet, the indian subcontinent and southeast asia, the bhutanese state developed a distinct national identity based on buddhism.

ਜ਼ਾਬਦਰੰਗ ਰਿੰਪੋਚੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਫਦਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਜੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
headed by a spiritual leader known as the zhabdrung rinpoche, the territory was composed of many fiefdoms and governed as a buddhist theocracy.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਂਗਚੱਕ ਦੇ ਸਦਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੋੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ.
following a civil war in the 19th century, the house of wangchuck reunited the country and established relations with the british empire.

ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਚੀਨੀ ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਉਭਾਰ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਸਰਹੱਦ ਹੈ।
bhutan fostered a strategic partnership with india during the rise of chinese communism and has a disputed border with the people's republic of china.

2008 ਵਿਚ, ਇਹ ਇਕ ਪੂਰਨ ਰਾਜਤੰਤਰ ਤੋਂ ਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਦੋ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
in 2008, it transitioned from an absolute monarchy to a constitutional monarchy and held the first election to the national assembly of bhutan, that has a two party system characterizing bhutanese democracy.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਰਾਜਾ "ਡਰੈਗਨ ਕਿੰਗ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the king of bhutan is known as the "dragon king".

ਭੂਟਾਨ ਕੁੱਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
bhutan is also notable for pioneering the concept of gross national happiness.

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਉਪ-ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਉਪ-ਐਲਪਾਈਨ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਹਾੜਾਂ ਤਕ ਹੈ, ਜਿਥੇ 7,000 ਮੀਟਰ 23,000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ.
the country's landscape ranges from lush subtropical plains in the south to the sub-alpine himalayan mountains in the north, where there are peaks in excess of 7,000 metres 23,000 ft .

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਗੰਗਖਰ ਪੈਨਸਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ.
the highest mountain in bhutan is the gangkhar puensum, which is also a strong candidate for the highest unclimbed mountain in the world.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵੀ ਹਨ.
there is also diverse wildlife in bhutan.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਆਰਥਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹੈ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇਸ਼ ਹੈ, २०१ of ਤੱਕ।
in south asia, bhutan ranks first in economic freedom, ease of doing business and peace second in per capita income and is the least corrupt country, as of 2016.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭੂਟਾਨ ਇੱਕ ਘੱਟ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ.
however, bhutan continues to be a least developed country.

ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
hydroelectricity accounts for the major share of its exports.

ਸਰਕਾਰ ਸੰਸਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ।
the government is a parliamentary democracy.

ਭੂਟਾਨ 52 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਪੰਜ ਸਥਾਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
bhutan maintains diplomatic relations with 52 countries and the european union, but does not have formal ties with the five permanent members of the united nations security council.

ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਸਾਰਕ, ਬਿਮਸਟੇਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ.
it is a member of the united nations, saarc, bimstec and the non aligned movement.

ਰਾਇਲ ਭੁਟਾਨ ਦੀ ਆਰਮੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜੀ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਹਨ.
the royal bhutan army maintains extensive military relations with the indian armed forces.

"ਭੂਟਾਨ" ਦੀ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਉਪਨਾਮ "ਬੋਡ" ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
etymology the precise etymology of "bhutan" is unknown, although it is likely to derive from the tibetan endonym "bod" used for tibet.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ - ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਅੰਤ ", ਦਾ ਤਿੱਬਤੀ ਦੇ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
traditionally, it is taken to be a transcription of the sanskrit -anta "end of tibet", a reference to bhutan's position as the southern extremity of the tibetan plateau and culture.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਡ੍ਰੁਕ ਯੋਲਾਸ਼, ਡਰੈਗਨ ਵੰਸ਼, ਡ੍ਰੈਗਨ ਪੀਪਲ, ਜਾਂ ਲੈਂਡ ਆਫ ਦਿ ਥੰਡਰ ਡ੍ਰੈਗਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬੋਧੀ ਸੰਪਰਦਾ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸਿਰਫ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
since the 17th century the official name of bhutan has been druk yul country of the drukpa lineage, the dragon people, or the land of the thunder dragon, a reference to the country's dominant buddhist sect and bhutan only appears in english-language official correspondence.

ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਨਾਮ ਬੋਹਟਨ, ਬੁਹਟਨ, ਬੋੱਟੰਥੀਸ, ਬੋਟਨ ਅਤੇ ਬੋਟਨਟਰ 1540 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ.
names similar to bhutan including bohtan, buhtan, bottanthis, bottan and bottanter began to appear in europe around the 1580s.

ਜੀਨ-ਬੈਪਟਿਸਟ ਟਾਵਰਨੀਅਰ ਦੀ 1676 ਸਿਕਸ ਵੇਅਜੈਜ ਬੌਟਨ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚੀ ਹੈ.
jean-baptiste tavernier's 1676 six voyages is the first to record the name boutan.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
however, in every case, these seem to have been describing not modern bhutan but the kingdom of tibet.

ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫ਼ਰਕ ਉਦੋਂ ਤਕ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਖੋਜੀ ਜਾਰਜ ਬੋਗਲ ਦੀ 1774 ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ, ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਆਪਣੀ ਅੰਤਮ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਡ੍ਰੂਕ ਦੇਸੀ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ “ਬੋਟਨ” ਕਹਿਣ ਦਾ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ। ਅਤੇ ਪੰਚਨ ਲਾਮਾ "ਤਿੱਬਤ" ਵਜੋਂ.
the modern distinction between the two did not begin until well into the scottish explorer george bogle's 1774 expedition realizing the differences between the two regions, cultures and states, his final report to the east india company formally proposed labelling the druk desi's kingdom as "boutan" and the panchen lama's as "tibet".

ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਜੇਮਜ਼ ਰੇਨੇਲ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਬੂਟਾਨ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਦੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਇਆ.
the eic's surveyor general james rennell first anglicized the french name as bootan and then popularized the distinction between it and greater tibet.

ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
locally, bhutan has been known by many names.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਛਮੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜੇਸੁਇਟਸ ਕੈਸੇਲਾ ਅਤੇ ਕੈਬ੍ਰਾਲ ਦੇ 1627 ਵਿਚ, ਕੋਚ ਬਿਹਾਰੀਆਂ, ਪੋਟੈਂਟੇ ਅਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਿੱਬਤ ਦਾ ਮੁonymਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one of the earliest western records of bhutan, the 1627 of the portuguese jesuits cacella and cabral, records its name variously as cambirasi among the koch biharis , potente, and mon an endonym for southern tibet .

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਪੱਛਮੀ ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਮ "ਬ੍ਰੂਕਪਾ" ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ.
the first time a separate kingdom of bhutan did appear on a western map, it did so under its local name as "broukpa".

ਹੋਰ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹੋ ਸੋਮ "ਡਾਰਕ ਸਾ southਥਲੈਂਡ", ਲੋਹੋ ਤਸੀਡੇਨਜੋਂਜ "ਸਾਇਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਸਾlandਥਲੈਂਡ", ਲੋਮਨ ਖਾਜੀ "ਸਾlandਥਲੈਂਡ ਆਫ ਦਿ ਫੋਰ ਅਪਰੂਚ" ਅਤੇ ਲੋਹੋ ਮੈਨਜੰਗ "ਸਾbsਥਲੈਂਡ ਆਫ ਹਰਬਜ਼" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
others including lho mon "dark southland" , lho tsendenjong "southland of the cypress" , lhomen khazhi "southland of the four approaches" and lho menjong "southland of the herbs" .

ਇਤਿਹਾਸ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦ, ਹਥਿਆਰ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਦੇ structuresਾਂਚੇ ਦੇ ਬਚੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ 2000 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਕੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹਨ.
history stone tools, weapons, elephants, and remnants of large stone structures provide evidence that bhutan was inhabited as early as 2000 bc, although there are no existing records from that time.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਮੋਨ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ, "ਦੱਖਣੀ ਹਨੇਰੇ", ਜਾਂ ਮੋਨਯੂਲ "ਡਾਰਕ ਲੈਂਡ", ਜੋ ਕਿ ਮੋਨਪਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ, ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ 500 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ 600 ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ.
historians have theorized that the state of lhomon literally, "southern darkness" , or monyul "dark land", a reference to the monpa, the aboriginal peoples of bhutan may have existed between 500 bc and ad 600.

ਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲੋਮੋਨ ਤਸੇਂਡੇਂਜੋਂਗ ਸੈਂਡਲਵੁੱਡ ਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਲੋਮੋਨ ਖਾਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਸੋਮ ਦੇ ਦੇਸ਼, ਚਾਰ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
the names lhomon tsendenjong sandalwood country , and lhomon khashi, or southern mon country of four approaches , have been found in ancient bhutanese and tibetan chronicles.

ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
buddhism was first introduced to bhutan in the 7th century ad.

ਤਿੱਬਤੀ ਰਾਜਾ ਗੈਂਪੋ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸਿੱਕਮ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਬੁਮਥੰਗ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਪਾਰੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰੋ ਨੇੜੇ ਕੀਚੂ ਵਿਖੇ ਦੋ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
tibetan king gampo reigned , a convert to buddhism, who actually had extended the tibetan empire into sikkim and bhutan, ordered the construction of two buddhist temples, at bumthang in central bhutan and at kyichu near paro in the paro valley.

746 ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਭੇਜਿਆ ਗਿਆਬ ਚਕਰ ਗਿਆਲਪੋ, ਇਕ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਚਕਰ ਗੁਥੋ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਬੁਮਥੰਗ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
buddhism was propagated in earnest in 746 under king sindhu also sendha gyab chakhar gyalpo , an exiled indian king who had established a government in bumthang at chakhar gutho palace.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 1827 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁਨਾਖਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਕਾਰਡ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
much of early bhutanese history is unclear because most of the records were destroyed when fire ravaged the ancient capital, punakha, in 1827.

10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਇਸਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
by the 10th century, bhutan's political development was heavily influenced by its religious history.

ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਗੋਲਾ ਯੋਧਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
various subsects of buddhism emerged that were patronized by the various mongol warlords.

14 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਯੁਆਨ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਉਪ-ਰਾਜ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਡ੍ਰੁਕਪਾ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ.
after the decline of the yuan dynasty in the 14th century, these subsects vied with each other for supremacy in the political and religious landscape, eventually leading to the ascendancy of the drukpa lineage by the 16th century.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ, ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਲੜਾਈ-ਝਗੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਤਿੱਬਤੀ ਲਾਮਾ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਨੇਤਾ ਨਗਾਵਾਂਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਦੁਆਰਾ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੱਬਤ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ.
until the early 17th century, bhutan existed as a patchwork of minor warring fiefdoms, when the area was unified by the tibetan lama and military leader ngawang namgyal, who had fled religious persecution in tibet.

ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਤਿੱਬਤੀ ਧੜੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾਮਗਿਆਲ ਨੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਜ਼ੋਨਜੋਂਜ ਜਾਂ ਗੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਤਸਾ ਯੱਗ, ਇੱਕ ਜ਼ਾਬਤਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
to defend the country against intermittent tibetan forays, namgyal built a network of impregnable dzongs or fortresses, and promulgated the tsa yig, a code of law that helped to bring local lords under centralized control.

ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ੋਂਗ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕੇਂਦਰ ਹਨ.
many such dzong still exist and are active centers of religion and district administration.

ਪੁਰਤਗਾਲ ਜੈਸੀਅਟਸ ਕੈਸੇਲਾ ਅਤੇ ਕੈਬਲਾਲ ਪਹਿਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਸਨ ਜੋ ਭੂਟਾਨ ਗਏ ਤਿੱਬਤ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਗਏ ਸਨ.
portuguese jesuits cacella and cabral were the first recorded europeans to visit bhutan, on their way to tibet.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਗਾਵਾਂਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਲਾ, ਗਨਪਾowਡਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਰਬੀਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਤਿੱਬਤ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜ਼ਾਬਦਰੰਗ ਨੇ ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ।
they met ngawang namgyal, presented him with firearms, gunpowder and a telescope, and offered him their services in the war against tibet, but the zhabdrung declined the offer.

ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਸੇਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਛਾਗਰੀ ਮੱਠ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ।
after a stay of nearly eight months cacella wrote a long letter from the chagri monastery reporting on his travels.

ਇਹ ਸ਼ਬਦਰੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਮੌਜੂਦ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ.
this is a rare extant report of the shabdrung.

ਸੰਨ 1651 ਵਿਚ ਨਗਾਵਾਨਗ ਨਾਮਗਿਆਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 54 ਸਾਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਭੂਟਾਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ.
after ngawang namgyal's death in 1651, his passing was kept secret for 54 years after a period of consolidation, bhutan lapsed into internal conflict.

ਸਾਲ 1711 ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਕੋਚ ਬਿਹਾਰ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ।
in the year 1711 bhutan went to war against the mughal empire and its subedars, who restored koch bihar in the south.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਤਿੱਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 1714 ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਉੱਤੇ ਅਸਫਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
during the chaos that followed, the tibetans unsuccessfully attacked bhutan in 1714.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕੋਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
in the 18th century, the bhutanese invaded and occupied the kingdom of cooch behar to the south.

1772 ਵਿਚ, ਕੂਚ ਬਿਹਾਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭੂਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱstਣ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1774 ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
in 1772, cooch behar appealed to the british east india company which assisted them in ousting the bhutanese and later in attacking bhutan itself in 1774.

ਇਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਆਪਣੀ 1730 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ' ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
a peace treaty was signed in which bhutan agreed to retreat to its pre-1730 borders.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦੀ ਝੜਪ ਅਗਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣੀ ਸੀ.
however, the peace was tenuous, and border skirmishes with the british were to continue for the next hundred years.

ਇਹ ਝੜਪਾਂ ਆਖਰਕਾਰ ਦੁਆਰ ਯੁੱਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਬੰਗਾਲ ਡੁਆਰਜ਼ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟਕਰਾਅ ਸੀ.
the skirmishes eventually led to the duar war , a confrontation for control of the bengal duars.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਹਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਸਿੰਚੁਲਾ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ।
after bhutan lost the war, the treaty of sinchula was signed between british india and bhutan.

ਯੁੱਧ ਬਦਲੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਡੁਆਰਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਬਦਲੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
as part of the war reparations, the duars were ceded to the united kingdom in exchange for a rent of rs.

50,000.
50,000.

ਇਸ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ।
the treaty ended all hostilities between british india and bhutan.

1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਰੋ ਅਤੇ ਟੋਂਗਾਸਾ ਦੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਟੋਂਗਾਸਾ ਦੇ ਪੋਨਲੌਪ ਗਵਰਨਰ ਉਗੀਅਨ ਵੈਂਚੱਕ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਹੋ ਗਈ.
during the 1870s, power struggles between the rival valleys of paro and tongsa led to civil war in bhutan, eventually leading to the ascendancy of ugyen wangchuck, the ponlop governor of tongsa.

ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਧਾਰ ਤੋਂ, ਯੂਗਿਨ ਵੈਂਗਚੱਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧਾਂ ਅਤੇ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ.
from his power base in central bhutan, ugyen wangchuck defeated his political enemies and united the country following several civil wars and rebellions during .

1907 ਵਿਚ, ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਕ ਮਹਾਂਮੱਧ ਸਾਲ, ਉਗੀਨ ਵੈਂਗਚੱਕ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਧੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਸਭਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਖਾਨਦਾਨ ਰਾਜਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
in 1907, an epochal year for the country, ugyen wangchuck was unanimously chosen as the hereditary king of the country by an assembly of leading buddhist monks, government officials, and heads of important families.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟ, ਜੌਨ ਕਲਾਉਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਨੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਲਈਆਂ.
john claude white, british political agent in bhutan, took photographs of the ceremony.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਨਵੇਂ ਰਾਜਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 1910 ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਪੁਨਾਖਾ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਇਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਗਠਜੋੜ ਜਿਸ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ' ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਰਿਆਸਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
the british government promptly recognized the new monarchy, and in 1910 bhutan signed the treaty of punakha, a subsidiary alliance which gave the british control of bhutan's foreign affairs and meant that bhutan was treated as an indian princely state.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਇਸ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਏ।
this had little real effect, given bhutan's historical reticence, and also did not appear to affect bhutan's traditional relations with tibet.

15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੂਟਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।
after the new union of india gained independence from the united kingdom on 15 august 1947, bhutan became one of the first countries to recognize india's independence.

8 ਅਗਸਤ 1949 ਨੂੰ, 1910 ਵਰਗਾ ਇਕ ਸੰਧੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
on 8 august 1949, a treaty similar to that of 1910, in which britain had gained power over bhutan's foreign relations, was signed with the newly independent india.

1953 ਵਿਚ, ਕਿੰਗ ਜਿਗਮੇ ਡੋਰਜੀ ਵਾਂਚੱਕ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ 130 ਮੈਂਬਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in 1953, king jigme dorji wangchuck established the country's legislature a 130-member national assembly to promote a more democratic form of governance.

1965 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰਾਇਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 1968 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕੈਬਨਿਟ ਬਣਾਈ।
in 1965, he set up a royal advisory council, and in 1968 he formed a cabinet.

1971 ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਗਰਾਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ.
in 1971, bhutan was admitted to the united nations, having held observer status for three years.

ਜੁਲਾਈ 1972 ਵਿਚ, ਜਿਗਮੇ ਸਿੰਗਿਆ ਵਾਂਚੱਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਡੋਰਜੀ ਵਾਂਚੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਗੱਦੀ ਤੇ ਚੜ ਗਈ.
in july 1972, jigme singye wangchuck ascended to the throne at the age of sixteen after the death of his father, dorji wangchuck.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਣ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਜਤੰਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ.
political reform and modernization bhutan's political system has recently changed from an absolute monarchy to a constitutional monarchy.

ਕਿੰਗ ਜਿਗਮੇ ਸਿੰਗਿਆ ਵੈਂਗਚੱਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਹਾਂਗਿਣਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।
king jigme singye wangchuck transferred most of his administrative powers to the council of cabinet ministers and allowing for impeachment of the king by a two-thirds majority of the national assembly.

1999 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
in 1999, the government lifted a ban on television and the internet, making bhutan one of the last countries to introduce television.

ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਦਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਭੂਟਾਨ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ "ਦੁਰਵਰਤੋਂ" ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਟਾਨੀ ਮੁੱਲ.
in his speech, the king said that television was a critical step to the modernisation of bhutan as well as a major contributor to the country's gross national happiness bhutan is the only country to measure happiness , but warned that the "misuse" of television could erode traditional bhutanese values.

2005 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a new constitution was presented in early 2005.

ਦਸੰਬਰ 2005 ਵਿੱਚ, ਕਿੰਗ ਜਿਗਮੇ ਸਿੰਗਿਆ ਵਾਂਚੱਕ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ।
in december 2005, king jigme singye wangchuck announced that he would abdicate the throne in his son's favour in 2008.

14 ਦਸੰਬਰ 2006 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ.
on 14 december 2006, he announced that he would be abdicating immediately.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸੰਬਰ 2007 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2008 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ।
this was followed by the first national parliamentary elections in december 2007 and march 2008.

6 ਨਵੰਬਰ 2008 ਨੂੰ, 28 ਸਾਲਾ ਜਿਗਮੇ ਖੇਸਰ ਨਮਗੈਲ ਵੈਂਗਚੱਕ, ਕਿੰਗ ਜਿਗਮੇ ਸਿੰਗਯੇ ਵੈਂਚਚੱਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੇਟੇ, ਨੂੰ ਕਿੰਗ ਦਾ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 6 november 2008, 28-year-old jigme khesar namgyel wangchuck, eldest son of king jigme singye wangchuck, was crowned king.

ਭੂਗੋਲ ਭੂਟਾਨ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ opਲਾਨਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤਿੱਬਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈਂਡਲਾਕਡ ਹੈ.
geography bhutan is located on the southern slopes of the eastern himalayas, landlocked between the tibet autonomous region to the north and the indian states of sikkim, west bengal, assam, and arunachal pradesh to the west and south.

ਇਹ ਵਿਥਕਾਰ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
it lies between latitudes and , and longitudes and .

ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਬਣਦੇ ਹਨ.
the land consists mostly of steep and high mountains crisscrossed by a network of swift rivers, which form deep valleys before draining into the indian plains.

ਉੱਚਾਈ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਤਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਮੀਟਰ 660 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 7,000 ਮੀ.
elevation rises from 200 m 660 ft in the southern foothills to more than 7,000 m 23,000 ft .

ਇਹ ਮਹਾਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸਮਾਨ ਵਿਭਿੰਨ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
this great geographical diversity combined with equally diverse climate conditions contributes to bhutan's outstanding range of biodiversity and ecosystems.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲੀਆ ਅਲਪਾਈਨ ਝਾੜੀ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਦੇ ਚਾਰੇ ਹਨ ਜੋ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਝੀਲਦਾਰ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ.
the northern region of bhutan consists of an arc of eastern himalayan alpine shrub and meadows reaching up to glaciated mountain peaks with an extremely cold climate at the highest elevations.

ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 7,000 ਮੀ 23,000 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਗੰਗਖੜ ਪੈਨਸਮ 7,570 ਮੀਟਰ 24,840 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
most peaks in the north are over 7,000 m 23,000 ft above sea level the highest point in bhutan is gangkhar puensum at 7,570 metres 24,840 ft , which has the distinction of being the highest unclimbed mountain in the world.

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਿੰਦੂ, 98 ਮੀ. 322 ਫੁੱਟ 'ਤੇ, ਡ੍ਰਾਂਗਮੇਛੂ ਦੀ ਘਾਟੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the lowest point, at 98 m 322 ft , is in the valley of drangme chhu, where the river crosses the border with india.

ਬਰਫ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਐਲਪਾਈਨ ਵਾਦੀਆਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਚਰਾਗਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰਵਾਸੀ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
watered by snow-fed rivers, alpine valleys in this region provide pasture for livestock, tended by a sparse population of migratory shepherds.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਾਲੀ ਪਹਾੜ ਦੋ ਮੁੱਖ ਦਰਿਆਵਾਂ ਮੋ ਚੂਹ ਅਤੇ ਡ੍ਰਾਂਗਮੇਛੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਜਲਧਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the black mountains in the central region of bhutan form a watershed between two major river systems the mo chhu and the drangme chhu.

ਕਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 1,500 ਅਤੇ 4,925 ਮੀਟਰ 4,921 ਅਤੇ 16,158 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹੇਠਲੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
peaks in the black mountains range between 1,500 and 4,925 m 4,921 and 16,158 ft above sea level, and fast-flowing rivers have carved out deep gorges in the lower mountain areas.

ਮੱਧ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਉੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਪਨਗਰੀ ਕੰਨਾਈਫਰ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਬ੍ਰਾਡਲੀਫ ਜੰਗਲ ਹਨ.
the forests of the central bhutan mountains consist of eastern himalayan subalpine conifer forests in higher elevations and eastern himalayan broadleaf forests in lower elevations.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵੁੱਡਲੈਂਡਜ਼ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
woodlands of the central region provide most of bhutan's forest production.

ਟੋਰਸਾ, ਰਾਇਦਕ, ਸੰਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਨਸ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ.
the torsa, raidak, sankosh, and manas are the main rivers of bhutan, flowing through this region.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਉੱਚੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
most of the population lives in the central highlands.

ਦੱਖਣ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਆਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸੰਘਣੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਉਪਪ੍ਰੋਪਟਿਕਲ ਬ੍ਰਾਡਲੈਫ ਜੰਗਲ, ਅਲੋਪ ਨੀਵੀਆਂ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1,500 ਮੀਟਰ 4,900 ਫੁੱਟ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਨਾਲ withੱਕੀਆਂ ਹਨ.
in the south, the shiwalik hills are covered with dense himalayan subtropical broadleaf forests, alluvial lowland river valleys, and mountains up to around 1,500 m 4,900 ft above sea level.

ਪੈਰ ਪਏ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਡਿarsਅਰਜ਼ ਪਲੇਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
the foothills descend into the subtropical duars plain.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੁਆਰਜ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ 10 ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6.2 ਤੋਂ 9.3 ਮੀਲ ਚੌੜੀ ਪੱਟੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ.
most of the duars is located in india, although a 10 to 15 km 6.2 to 9.3 mi wide strip extends into bhutan.

ਭੂਟਾਨ ਡੁਆਰਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦੁੱਆਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the bhutan duars is divided into two parts the northern and the southern duars.

ਉੱਤਰੀ ਡੁਆਰਜ਼, ਜੋ ਕਿ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਦੇ ਤਲਹੱਟੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਨੇ ਸੰਘਣੀ, ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇਲਾਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ, ਸੰਘਣੀ ਮਿੱਟੀ ਸੰਘਣੀ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਵਾਲੀ ਹੈ.
the northern duars, which abut the himalayan foothills, have rugged, sloping terrain and dry, porous soil with dense vegetation and abundant wildlife.

ਦੱਖਣੀ ਡੁਆਰਜ਼ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਉਪਜਾ. ਮਿੱਟੀ, ਭਾਰੀ ਸਵਾਨਾ ਘਾਹ, ਸੰਘਣੀ, ਮਿਕਸਡ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਨੇ ਹਨ.
the southern duars has moderately fertile soil, heavy savannah grass, dense, mixed jungle, and freshwater springs.

ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਪਿਘਲਦੀ ਬਰਫ ਜਾਂ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਖੁਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਲੀ ਹਨ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਵਿਚ.
mountain rivers, fed by either the melting snow or the monsoon rains, empty into the brahmaputra river in india.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ cover cover% ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
data released by the ministry of agriculture showed that the country had a forest cover of 64% as of october 2005.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਉੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਉਪ-ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਅਤੇ ਤੰਬੂ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਬਰਫ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
landscape of bhutan climate the climate in bhutan varies with elevation, from subtropical in the south to temperate in the highlands and polar-type climate, with year-round snow in the north.

ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੌਸਮ ਗਰਮੀਆਂ, ਮੌਨਸੂਨ, ਪਤਝੜ, ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ.
bhutan experiences five distinct seasons summer, monsoon, autumn, winter and spring.

ਪੱਛਮੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਗਰਮ ਨਮੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਠੰ winੇ ਸਰਦੀਆਂ ਹਨ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭੂਟਾਨ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਛਮ ਨਾਲੋਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਹੈ.
western bhutan has the heavier monsoon rains southern bhutan has hot humid summers and cool winters central and eastern bhutan is temperate and drier than the west with warm summers and cool winters.

ਜੀਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਭੂਟਾਨ ਨੇ 11 ਜੂਨ 1992 ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੇ ਰੀਓ ਸੰਮੇਲਨ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ 25 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਧਿਰ ਬਣ ਗਈ.
biodiversity bhutan signed the rio convention on biological diversity on 11 june 1992, and became a party to the convention on 25 august 1995.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੋ ਸੋਧਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸੰਮੇਲਨ 4 ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it has subsequently produced a national biodiversity strategy and action plan, with two revisions, the most recent of which was received by the convention on 4 february 2010.

ਜਾਨਵਰ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਦੁਰਲੱਭ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲੰਗਰ.
animals bhutan has a rich primate life, with rare species such as the golden langur.

ਇਕ ਅਸਥਾਈ ਅਸਾਮੀ ਮਕਾਕ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਮਕਾਕਾ ਮੁੰਜਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a variant assamese macaque has also been recorded, which is regarded by some authorities as a new species, macaca munzala.

ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਟਾਈਗਰ, ਬੱਦਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇਂਦੁਆ, ਹਿਸਪਿਡ ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਸਤ ਰਿੱਛ ਦੱਖਣ ਦੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
the bengal tiger, clouded leopard, hispid hare and the sloth bear live in the lush tropical lowland and hardwood forests in the south.

ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿਚ, ਸਲੇਟੀ ਲੰਗੂਰ, ਟਾਈਗਰ, ਗੋਰਲ ਅਤੇ ਸੇਰੋ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸ਼ੀਨਫ਼ਰ, ਬਰੌਡਲੀਫ ਅਤੇ ਪਾਈਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the temperate zone, grey langur, tiger, goral and serow are found in mixed conifer, broadleaf and pine forests.

ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਅਤੇ ਬਾਂਸ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਕਾਲੇ ਰਿੱਛ, ਲਾਲ ਪਾਂਡਾ, ਗਿੱਲੀ, ਸੰਬਰ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਅਤੇ ਭੌਂਕਣ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
fruit-bearing trees and bamboo provide habitat for the himalayan black bear, red panda, squirrel, sambar, wild pig and barking deer.

ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਲਪਾਈਨ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਥਾਨ ਬਰਫ ਦੇ ਤਿੰਦੇ, ਨੀਲੀਆਂ ਭੇਡਾਂ, ਮਾਰਮੋਟ, ਤਿੱਬਤੀ ਬਘਿਆੜ, ਹਿਰਨ, ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮਾਸਕ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਤਕਨ, ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ.
the alpine habitats of the great himalayan range in the north are home to the snow leopard, blue sheep, marmot, tibetan wolf, antelope, himalayan musk deer and the takin, bhutan's national animal.

ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜੰਗਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ.
the endangered wild water buffalo occurs in southern bhutan, although in small numbers.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ 770 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
more than 770 species of bird have been recorded in bhutan.

ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਈ ਚਿੱਟੀ ਖੰਭ ਵਾਲੀ ਬੱਤਖ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਪੰਛੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the globally endangered white-winged duck has been added recently to bhutan's bird list.

ਪੌਦੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ 5,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
plants more than 5,400 species of plants are found in bhutan.

ਫੁਂਗੀ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਮਾਈਕਰੋਰਾਈਜ਼ਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਖਣਿਜ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ speciesਾਹੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
fungi form a key part of bhutanese ecosystems, with mycorrhizal species providing forest trees with mineral nutrients necessary for growth, and with wood decay and litter decomposing species playing an important role in natural recycling.

ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਪੂਰਬੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਹਾਟਸਪੌਟ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂਐਫ ਦੁਆਰਾ 1995 ਅਤੇ 1997 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਲੋਬਲ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 234 ਗਲੋਬਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਕਾਇਆ ਇਕਸਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
conservation the eastern himalayas have been identified as a global biodiversity hotspot and counted among the 234 globally outstanding ecoregions of the world in a comprehensive analysis of global biodiversity undertaken by wwf between 1995 and 1997.

ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਸਵਿਸ-ਅਧਾਰਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਬਚਾਅ ਪੱਖੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
according to the swiss-based international union for conservation of nature, bhutan is viewed as a model for proactive conservation initiatives.

ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ.
the kingdom has received international acclaim for its commitment to the maintenance of its biodiversity.

ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਵਰ ਅਧੀਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੱਠ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ, ਇਸ ਦੇ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮਨੋਨੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਨੌਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਗਲਿਆਰੇ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ.
this is reflected in the decision to maintain at least sixty percent of the land area under forest cover, to designate more than 40% of its territory as national parks, reserves and other protected areas, and most recently to identify a further nine percent of land area as biodiversity corridors linking the protected areas.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ਮੀਨ ਜੈਵਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
all of bhutan's protected land is connected to one another through a vast network of biological corridors, allowing animals to migrate freely throughout the country.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀ, ਮੱਧ ਮਾਰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
environmental conservation has been placed at the core of the nation's development strategy, the middle path.

ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸਰਵਪੱਖੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
it is not treated as a sector but rather as a set of concerns that must be mainstreamed in bhutan's overall approach to development planning and to be buttressed by the force of law.

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the country's constitution mentions environment standards in multiple sections.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
environmental issues although bhutan's natural heritage is still largely intact, the government has said that it cannot be taken for granted and that conservation of the natural environment must be considered one of the challenges that will need to be addressed in the years ahead.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 56.3% ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ ਜਾਂ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
nearly 56.3% of all bhutanese citizens are involved with agriculture, forestry or conservation.

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਚਾਅ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰੇ।
the government aims to promote conservation as part of its plan to target gross national happiness.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਜ਼ੀਰੋ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it currently has net zero greenhouse gas emissions because the small amount of pollution it creates is absorbed by the forests that cover most of the country.

ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the entire country collectively produces 2.2 million tons of carbon dioxide a year.

ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ 72% ਹਿੱਸਾ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਇਕ ਕਾਰਬਨ ਸਿੰਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ 40 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨੂੰ ਸੋਖਦਾ ਹੈ.
yet the immense forest covering 72% of the country acts as a carbon sink, absorbing more than four million tons of carbon dioxide every year.

ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਯੂ.ਐੱਨ.ਐੱਫ.ਸੀ.ਸੀ.ਸੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਥਚਾਰੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ। "
bhutan has a number of progressive environmental policies that have caused the head of the unfccc to call it an "inspiration and role model for the world on how economies and different countries can address climate change while at the same time improving the life of the citizen."

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 2014 ਤੱਕ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
for example, electric cars have been pushed in the country and as of 2014 make up a tenth of all cars.

ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤੀ energyਰਜਾ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ energyਰਜਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱ .ਦਾ.
because the country gets most of its energy from hydrolelectric power, it does not emit significant greenhouse gases for energy production.

ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਕਸਾਏ ਜਾਣਗੇ.
pressures on the natural environment are already evident and will be fuelled by a complex array of forces.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਹਾਈਡਰੋ-ਪਾਵਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ, ਖਣਿਜ ਕੱractionਣ, ਸਨਅਤੀਕਰਨ, ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਉਪਲਬਧ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ infrastructureਾਂਚੇ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
they include population pressures, agricultural modernisation, poaching, hydro-power development, mineral extraction, industrialisation, urbanisation, sewage and waste disposal, tourism, competition for available land, road construction and the provision of other physical infrastructure associated with social and economic development.

ਅਮਲ ਵਿੱਚ, ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਕਾਰਨ ਆਪਸੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ.
in practice, the overlap of these extensive protected lands with populated areas has led to mutual habitat encroachment.

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਖੇਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਗੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।
protected wildlife has entered agricultural areas, trampling crops and killing livestock.

ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੌਰ powਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਲਾਰਮ ਵਾੜ, ਵਾਚ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਸਰਚ ਲਾਈਟਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚਾਰਾ ਅਤੇ ਨਮਕ ਦੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
in response, bhutan has implemented an insurance scheme, begun constructing solar powered alarm fences, watch towers, and search lights, and has provided fodder and salt licks outside human settlement areas to encourage animals to stay away.

ਜੰਗਲੀ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਓਪੀਓਕੋਰਡੀਸੈਪਸ ਸੇਨੈਨਸਿਸ ਫੰਗਸ ਫਸਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the huge market value of the ophiocordyceps sinensis fungus crop collected from the wild has also resulted in unsustainable exploitation which is proving very difficult to regulate.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਭੂਟਾਨ ਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਰੂਪ ਹੈ.
government and politics bhutan is a constitutional monarchy with a parliamentary form of government.

ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਿਗਮੇ ਖੇਸਰ ਨਮਗੈਲ ਵੈਂਚੱਕ ਹੈ.
the reigning monarch is jigme khesar namgyel wangchuck.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਰਿੰਗ ਟੋਬਗੇ ਹੈ, ਜੋ ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ।
the current prime minister of bhutan is tshering tobgay, the leader of the people's democratic party.

ਡਰੂਕ ਗਯਾਲਪੋ ਡਰੈਗਨ ਕਿੰਗ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਹੈ.
the druk gyalpo dragon king is the head of state.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿਸਟਮ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਮੰਤਵਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the political system grants universal suffrage.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਸਦਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 25 ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ 47 ਚੁਣੇ ਗਏ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ।
it consists of the national council, an upper house with 25 elected members and the national assembly with 47 elected lawmakers from political parties.

ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
executive power is exercised by the council of ministers led by the prime minister.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
legislative power is vested in both the government and the national assembly.

ਨਿਆਂਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।
judicial power is vested in the courts of bhutan.

ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਰਧ-ਲੋਕਤੰਤਰੀ tsa ਯੱਗ ਕੋਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਆਮ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ.
the legal system originates from the semi-theocratic tsa yig code and has been influenced by english common law during the 20th century.

ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
the chief justice is the administrative head of the judiciary.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 24 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
political culture the first general elections for the national assembly were held on 24 march 2008.

ਮੁੱਖ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਜਿਗਮੇ ਥਿੰਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭੂਟਾਨ ਪੀਸ ਐਂਡ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਡੀਪੀਟੀ ਅਤੇ ਸੰਗੇ ​​ਨੇਗੇਡਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਪੀਡੀਪੀ ਸਨ।
the chief contestants were the bhutan peace and prosperity party dpt led by jigme thinley and the people's democratic party pdp led by sangay ngedup.

ਡੀਪੀਟੀ ਨੇ 47 ਵਿਚੋਂ 45 ਸੀਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।
the dpt won the elections by taking 45 out of 47 seats.

ਜਿਗਮੇ ਥਿੰਲੇ ਨੇ 2008 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
jigme thinley served as prime minister from 2008 to 2013.

ਪੀਪਲਜ਼ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ।
the people's democratic party came to power in the 2013 elections.

ਇਸਨੇ 54.88% ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ 32 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।
it won 32 seats with 54.88% of the vote.

ਪੀਡੀਪੀ ਨੇਤਾ ਸ਼ੇਰਿੰਗ ਟੋਬਗੇ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
pdp leader tshering tobgay assumed the office of prime minister.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਸਨ.
foreign relations in the early 20th century, bhutan's principal foreign relations were with the british empire and tibet.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਲੈਮਪੋਂਗ ਦੇ ਭੂਟਾਨ ਹਾ houseਸ ਤੋਂ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤੇ.
the government of british india managed relations with the kingdom from the bhutan house in kalimpong.

ਚੀਨੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਸਾਰ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਭੂਟਾਨ ਨੇ 1949 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਗਣਤੰਤਰ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ।
fearful of chinese communist expansion, bhutan signed a friendship treaty with the newly independent republic of india in 1949.

1959 ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ.
its concerns were exacerbated after the chinese takeover of tibet in 1959.

ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਕਾਰਨ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣੇ ਰਹੇ।
relations with nepal remained strained due to bhutanese refugees.

ਭੂਟਾਨ 1971 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ.
bhutan joined the united nations in 1971.

1971 ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
it was the first country to recognize bangladesh's independence in 1971.

ਇਹ 1985 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਸਾਰਕ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ।
it became a founding member of the south asian association for regional cooperation saarc in 1985.

ਇਹ ਦੇਸ਼ 150 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਅ ਬੰਗਾਲ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ, ਬੀਬੀਆਈਐਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਅਤੇ 77 ਦੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the country is a member of 150 international organizations, including the bay of bengal initiative, bbin, world bank, the international monetary fund and the group of 77.

ਭੂਟਾਨ ਨੇੜਲੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਰਥਿਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ.
bhutan maintains strong economic, strategic, and military relations with neighbouring india.

2007 ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤੀ ਸੰਧੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
in 2007, bhutan and india revised their friendship treaty which clarified bhutan's full control of its foreign relations, including its border with tibet.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
bhutan has very warm relations with japan, which provides significant development assistance.

ਭੂਟਾਨਜ਼ ਰੋਇਲਜ਼ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਜਾਪਾਨੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the bhutanese royals were hosted by the japanese imperial family during a state visit in 2011.

ਜਪਾਨ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਮੁ warningਲੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਕੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
japan is also helping bhutan cope with glacial floods through developing an early warning system.

ਭੂਟਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
bhutan enjoys strong political and diplomatic relations with bangladesh.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 40 ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ for ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
the bhutanese king was the guest of honour during celebrations for bangladesh's 40th anniversary of independence.

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਣ ਬਿਜਲੀ, ਨਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
a 2014 joint statement by the prime ministers of both countries announced cooperation in areas of hydropower, river management and climate change mitigation.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ 52 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਸੰਬੰਧ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਹਨ।
bhutan has diplomatic relations with 52 countries and the european union and has missions in india, bangladesh, thailand and kuwait.

ਇਸ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੋ ਮਿਸ਼ਨ ਹਨ, ਇਕ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਜੇਨੇਵਾ ਵਿਚ.
it has two un missions, one in new york and one in geneva.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਦੂਤਘਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦਾ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦਫਤਰ ਹੈ।
only india and bangladesh have residential embassies in bhutan, while thailand has a consulate office in bhutan.

ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ dhakaਾਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂਘਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
other countries maintain informal diplomatic contact via their embassies in new delhi and dhaka.

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਕਾਰਡ.
by a long-standing agreement, indian and bhutanese citizens may travel to each other's countries without the need for a passport or visa but only their national identity cards.

ਭੂਟਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
bhutanese citizens may also work in india without legal restriction.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰੀ ਗੁਆਂ .ੀ ਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਵਿਚ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
bhutan does not have formal diplomatic ties with its northern neighbour, china, although exchanges of visits at various levels between the two have significantly increased in recent times.

ਚੀਨ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲਾ ਦੁਵੱਲੀ ਸਮਝੌਤਾ 1998 ਵਿਚ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਅਤੇ ਮਕਾਓ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਆਨਰੇਰੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
the first bilateral agreement between china and bhutan was signed in 1998 and bhutan has also set up honorary consulates in the special administrative regions of hong kong and macau.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੱਦਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ।
bhutan's border with china is largely not demarcated and thus disputed in some places.

ਲਗਭਗ 269 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
approximately 269 square kilometers remain under discussion between china and bhutan.

13 ਨਵੰਬਰ 2005 ਨੂੰ, ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
on 13 november 2005, chinese soldiers crossed into the disputed territories between china and bhutan, and began building roads and bridges.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਉਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਖੰਡੂ ਵਾਂਚੁਕ ਨੇ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਚੁੱਕਿਆ।
bhutanese foreign minister khandu wangchuk took up the matter with chinese authorities after the issue was raised in the bhutanese parliament.

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਦੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਕਿਨ ਗੈਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਹੱਲ ਲਈ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
in response, foreign ministry spokesman qin gang of the people's republic of china has said that the border remains in dispute and that the two sides are continuing to work for a peaceful and cordial resolution of the dispute.

ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ" ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
an indian intelligence officer has said that a chinese delegation in bhutan told the bhutanese that they were "overreacting".

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਅਖਬਾਰ ਕੁਨਸੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
the bhutanese newspaper kuensel has said that china might use the roads to further chinese claims along the border.

ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿਚ ਭਾਰਤ-ਭੂਟਾਨ ਦੋਸਤੀ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in february 2007 the indo-bhutan friendship treaty was substantially revised.

ਸੰਨ 1949 ਦੀ ਸੰਧੀ, ਆਰਟੀਕਲ 2 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the treaty of 1949, article 2 states "the government of india undertakes to exercise no interference in the internal administration of bhutan.

ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੈ।
on its part the government of bhutan agrees to be guided by the advice of the government of india in regard to its external relations."

ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਹੁਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਭੂਟਾਨ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੇਗੀ। .
the revised treaty now states "in keeping with the abiding ties of close friendship and cooperation between bhutan and india, the government of the kingdom of bhutan and the government of the republic of india shall cooperate closely with each other on issues relating to their national interests.

ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗੀ। ”
neither government shall allow the use of its territory for activities harmful to the national security and interest of the other."

ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ "ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ", ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਤੱਤ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵਰਜਨ ਵਿਚ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸੀ.
the revised treaty also includes this preamble "reaffirming their respect for each other's independence, sovereignty and territorial integrity", an element that was absent in the earlier version.

2007 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਭੂਟਾਨ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੰਧੀ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the indo-bhutan friendship treaty of 2007 clarifies bhutan's status as an independent and sovereign nation.

ਭੂਟਾਨ ਕਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
bhutan maintains formal diplomatic relations with several asian and european nations, canada, and brazil.

ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਦੇ ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
other countries, such as the united states and the united kingdom, have no formal diplomatic relations with bhutan, but maintain informal contact through their respective embassies in new delhi and bhutanese honorary consulate in washington dc.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਕੋਲ ਥਿੰਫੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਕੌਂਸਲ ਹੈ.
the united kingdom has an honorary consul resident in thimphu.

ਮਿਲਟਰੀ ਰਾਇਲ ਭੂਟਾਨ ਆਰਮੀ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਹੈ.
military the royal bhutan army is bhutan's military service.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਬਾਡੀਗਾਰਡ ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਭੂਟਾਨ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
it includes the royal bodyguard and the royal bhutan police.

ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਸਵੈਇੱਛਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਤੀ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਮਰ 18 ਹੈ.
membership is voluntary and the minimum age for recruitment is 18.

ਖੜ੍ਹੀ ਫੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 16,000 ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
the standing army numbers about 16,000 and is trained by the indian army.

ਇਸ ਦਾ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 13.7 ਮਿਲੀਅਨ 1.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਹੈ.
it has an annual budget of about us 13.7 million 1.8 percent of gdp .

ਭੂਮੀਗਤ ਭੂਮੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
being a landlocked country, bhutan has no navy.

ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਜਾਂ ਫੌਜ ਦੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਕੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it also has no air force or army aviation corps.

ਸੈਨਾ ਹਵਾਈ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
the army relies on the eastern air command of the indian air force for air assistance.

ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮਲਿੰਗੀ ਕੰਮ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ।
human rights homosexual acts are illegal in bhutan, as in many asian countries.

ਨਸਲੀ ਟਕਰਾਅ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਧਰਮ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਆਪਣੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਹਸ਼ਾਂਪਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ or ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ethnic conflict in the 1990s, bhutan expelled or forced to leave most of its ethnic lhotshampa population, one-fifth of the country's entire population, demanding conformity in religion, dress, and language.

ਲਹੋਸ਼ਮਪਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ and ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ।
lhotshampas were arrested and expelled from the country and their property was expropriated.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱllingਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
a harassment campaign escalating in the early 1990s ensued, and afterwards bhutanese security forces began expelling people.

ਯੂ.ਐਨ.ਐੱਚ.ਸੀ.ਆਰ. ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਬੀ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ 107,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੂਟਾਨੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 2008 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
according to the unhcr, more than 107,000 bhutanese refugees living in seven camps in eastern nepal have been documented as of 2008.

ਕੀ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਹਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਯੂ ਐਨ ਐਚ ਸੀ ਆਰ ਨੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ adequateੁਕਵੀਂ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
whether all inhabitants are in fact refugees is questionable because the unhcr did not check the initial inhabitants of the refugee camps adequately.

ਕੈਂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਨ, ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
the facilities inside the camp, which were reportedly better than in the surroundings, provided a strong motivation for nepalese to seek admittance.

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਹੁਣ ਕਨੇਡਾ, ਨਾਰਵੇ, ਯੂਕੇ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
after many years in refugee camps, many inhabitants are now moving to host nations such as canada, norway, the uk, australia, and the us as refugees.

ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ 2008 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2012 ਤੱਕ 60,773 ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the us has admitted 60,773 refugees from fiscal years 2008 through 2012.

ਨੇਪਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੇ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
the nepalese government does not permit citizenship for bhutanese refugees, so most of them have become stateless.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ id ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
careful scrutiny has been used to prevent their relatives from getting id cards and voting rights.

ਭੂਟਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
bhutan considers the political parties of these refugees illegal and terrorist in nature.

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਸਲੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
human rights groups initially claimed the government interfered with individual rights by requiring all citizens, including ethnic minority members, to wear the traditional dress of the ethnic majority in public places.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ, ਸਕੂਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।
the government strictly enforced the law in buddhist religious buildings, government offices, schools, official functions, and public ceremonies.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਭਾਜਨ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਵੀਹ ਜ਼ੋਂਗਖਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜ਼ੋਂਗਖਾਕ ਸ਼ਸ਼ੋਕਦੂ ਹੈ।
political divisions bhutan is divided into twenty dzongkhags districts , administered by a body called the dzongkhak tshokdu.

ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਿੱਧਾ ਜ਼ੋਂਗਖਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ.
in certain thromdes urban municipalities , a further municipal administration is directly subordinate to the dzongkhak administration.

ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਹਾਤੀ ਜੀਓਸ ਵਿਲੇਜ ਬਲਾਕ, ਜੀਓ ਸ਼ਸ਼ੋਕਦੇ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the vast majority of constituencies, rural geos village blocks are administered by bodies called the geo tshokde.

ਥ੍ਰੋਮਡਜ਼ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਿਟੀਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਥ੍ਰੋਂਪਨਜ਼ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਜ਼ੋਂਗਖਾਗ ਤਸ਼ੋਗਦੂ ਵਿਚ ਥ੍ਰੋਮਡ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
thromdes municipalities elect thrompons to lead administration, who in turn represent the thromde in the dzongkhag tshogdu.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਓਸ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹੈੱਡਮੈਨ ਨੂੰ ਗੈਪਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਾਈਸ-ਹੈਡਮੈਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਗਮਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ੋਂਗਖਕ ਸ਼ਸ਼ੋਕਦੂ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਓ ਸ਼ਸ਼ੋਕਦੇ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਵੀ.
likewise, geos elect headmen called gaps, vice-headmen called mangmis, who also sit on the dzongkhak tshokdu, as well as other members of the geo tshokde.

ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਚੀਵੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੂ-ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਹੈ।
the basis of electoral constituencies in bhutan is the chiwog, a subdivision of gewogs delineated by the election commission.

ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕੌਮੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
happiness bhutan has aimed for high gross national happiness.

ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਇਕ ਨਿਗਲਟ੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ.
economy bhutan's currency is the ngultrum, whose value is fixed to the indian rupee.

ਰੁਪਿਆ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the rupee is also accepted as legal tender in the country.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ, 2005 ਵਿਚ ਅੱਠ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ 2006 ਵਿਚ 14 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ.
though bhutan's economy is one of the world's smallest, it has grown rapidly in recent years, by eight percent in 2005 and 14 percent in 2006.

2007 ਵਿਚ, ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 22.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ.
in 2007, bhutan had the second-fastest-growing economy in the world, with an annual economic growth rate of 22.4 percent.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਾਲਾ ਹਾਈਡਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ.
this was mainly due to the commissioning of the gigantic tala hydroelectric power station.

2012 ਤੱਕ, ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ 2,420 ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ.
as of 2012, bhutan's per capita income was us 2,420.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੰਗਲਾਤ, ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
bhutan's economy is based on agriculture, forestry, tourism and the sale of hydroelectric power to india.

55.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੁੱਖ ਜੀਵਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
agriculture provides the main livelihood for 55.4 percent of the population.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
agrarian practices consist largely of subsistence farming and animal husbandry.

ਦਸਤਕਾਰੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕਲਾ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਾਟੇਜ ਉਦਯੋਗ ਹੈ.
handicrafts, particularly weaving and the manufacture of religious art for home altars, are a small cottage industry.

ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਪਹਾੜੀ ਤੱਕ ਵੱਖਰਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ infrastructureਾਂਚੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
a landscape that varies from hilly to ruggedly mountainous has made the building of roads and other infrastructure difficult and expensive.

ਇਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਆਪਣੀ ਉਪਜ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ ਹੈ.
this, and a lack of access to the sea, has meant that bhutan has not been able to benefit from significant trading of its produce.

ਭੂਟਾਨ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰੇਲਵੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿਚ ਹੋਏ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ.
bhutan has no railways, though indian railways plans to link southern bhutan to its vast network under an agreement signed in january 2005.

ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 2008 ਵਿਚ ਇਕ 'ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ' ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਟੈਕਸ ਦੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
bhutan and india signed a 'free trade' accord in 2008, which additionally allowed bhutanese imports and exports from third markets to transit india without tariffs.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ 1960 ਤੱਕ ਤਿੱਬਤ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਰਹੱਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
bhutan had trade relations with the tibet region until 1960, when it closed its border with china after an influx of refugees.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੈਕਟਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਟੇਜ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਦਯੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਮੈਂਟ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਫੇਰੂਲੋਯ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
the industrial sector is in a nascent stage, and though most production comes from cottage industry, larger industries are being encouraged and some industries such as cement, steel, and ferroalloy have been set up.

ਬਹੁਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੜਕ ਨਿਰਮਾਣ, ਭਾਰਤੀ ਠੇਕਾ ਲੇਬਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
most development projects, such as road construction, rely on indian contract labour.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ, ਮਿਰਚਾਂ, ਡੇਅਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯਾਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਗ cow ਉਤਪਾਦ, ਬੁੱਕਵੀਆਟ, ਜੌਂ, ਜੜ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਸੇਬ, ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਘੱਟ ਉੱਚਾਈ ਤੇ।
agricultural produce includes rice, chilies, dairy some yak, mostly cow products, buckwheat, barley, root crops, apples, and citrus and maize at lower elevations.

ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿੰਟ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਫਲ, ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਕੈਲਸੀਅਮ ਕਾਰਬਾਈਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
industries include cement, wood products, processed fruits, alcoholic beverages and calcium carbide.

ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨ ਟੈਕ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਵਾਧਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ.
bhutan has seen recent growth in the technology sector, in areas such as green tech and consumer internet e-commerce.

ਮਈ 2012 ਵਿਚ, ਥਿੰਫੂ ਟੈਕਪਾਰਕ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਬੀਆਈਟੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਟਾਰਟ ਅਪਸ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ.
in may 2012, thimphu techpark launched in the capital and incubates start-ups via the bhutan innovation and technology centre bitc .

ਸਾਲਾਨਾ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨਾਂ ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
incomes of over nu 100,000 per annum are taxed, but very few wage and salary earners qualify.

2003 ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।
bhutan's inflation rate was estimated at about three percent in 2003.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 5.855 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕੁਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 158 ਵੀਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
bhutan has a gross domestic product of around us 5.855 billion adjusted to purchasing power parity , making it the 158th-largest economy in the world.

ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨੀ ਪੀਪੀਪੀ ਲਗਭਗ 7,641 ਹੈ, 144 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ.
per capita income ppp is around 7,641, ranked 144th.

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਕੁੱਲ 407.1 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਖਰਚੇ 614 ਮਿਲੀਅਨ ਹਨ.
government revenues total 407.1 million, though expenditures amount to 614 million.

ਬਜਟ ਖਰਚੇ ਦਾ 25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
25 percent of the budget expenditure, however, is financed by india's ministry of external affairs.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਬਰਾਮਦ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ, ਇਲਾਇਚੀ, ਜਿਪਸਮ, ਲੱਕੜ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਸੀਮੈਂਟ, ਫਲ, ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ, ਕੁੱਲ ਮਿਲੀਅਨ 2000 ਐਸਟ.
bhutan's exports, principally electricity, cardamom, gypsum, timber, handicrafts, cement, fruit, precious stones and spices, total million 2000 est.

ਦਰਾਮਦ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਰਕਮ, ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ.
imports, however, amount to million, leading to a trade deficit.

ਆਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਲੁਬਰੀਕੈਂਟ, ਅਨਾਜ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਵਾਹਨ, ਫੈਬਰਿਕ ਅਤੇ ਚੌਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
main items imported include fuel and lubricants, grain, machinery, vehicles, fabrics and rice.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਭਾਈਵਾਲ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਸਮਾਨ ਦਾ 58.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
bhutan's main export partner is india, accounting for 58.6 percent of its export goods.

ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ 30.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 7.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੂਜੇ ਦੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਭਾਈਵਾਲ ਹਨ.
hong kong 30.1 percent and bangladesh 7.3 percent are the other two top export partners.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਬੰਦ ਹੈ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹੈ.
as its border with tibet is closed, trade between bhutan and china is now almost non-existent.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਆਯਾਤ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ 74 74..5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਜਪਾਨ 7..4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿਚ 3..2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
bhutan's import partners include india 74.5 percent , japan 7.4 percent and sweden 3.2 percent .

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 1985 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 55% ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2003 ਵਿੱਚ 33% ਰਹਿ ਗਿਆ।
agriculture the share of the agricultural sector in gdp declined from approximately 55% in 1985 to 33% in 2003.

2013 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭੂਟਾਨ 100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
in 2013 the government announced that bhutan will become the first country in the world with 100 percent organic farming.

ਭੂਟਾਨੀ ਲਾਲ ਚਾਵਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਯਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
bhutanese red rice is the country's most widely known agricultural export, enjoying a market in north america and europe.

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸੇਬ ਅਤੇ ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ.
bangladesh is the largest market of bhutanese apples and oranges.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟ੍ਰਾਉਟ ਅਤੇ ਕਾਰਪ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
fishing in bhutan is mainly centered on trout and carp.

ਉਦਯੋਗ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ 22% ਹੈ.
industry the industrial sector accounts of 22% of the economy.

ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਰੋਆਲੋਈ, ਸੀਮੈਂਟ, ਧਾਤ ਦੇ ਖੰਭੇ, ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਨੋਨਲਲਾਈ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਕੰਡਕਟਰ, ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨੇਟਡ ਪੀਅ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫਲ, ਕਾਰਪੇਟ, ​​ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the key manufacturing sectors in bhutan include production of ferroalloy, cement, metal poles, iron and nonalloy steel products, processed graphite, copper conductors, alcoholic and carbonated beverages, processed fruits, carpets, wood products and furniture.

ਮਾਈਨਿੰਗ ਭੂਟਾਨ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
mining bhutan has deposits of numerous minerals.

ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਕੋਲਾ, ਡੋਲੋਮਾਈਟ, ਜਿਪਸਮ ਅਤੇ ਚੂਨਾ ਪੱਥਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
commercial production includes coal, dolomite, gypsum, and limestone.

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬੇਰੀਲ, ਤਾਂਬਾ, ਗ੍ਰਾਫਾਈਟ, ਲੀਡ, ਮੀਕਾ, ਪਾਈਰਾਈਟ, ਟੀਨ, ਟੰਗਸਟਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ.
the country has proven reserves of beryl, copper, graphite, lead, mica, pyrite, tin, tungsten, and zinc.

energyਰਜਾ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਹੈ.
energy bhutan's largest export is hydroelectricity.

2015 ਤੱਕ, ਇਹ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ 5000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as of 2015, it generates 5,000 mw of hydropower from himalayan river valleys.

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ 30,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
the country has a potential to generate 30,000 mw of hydropower.

ਬਿਜਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
power is supplied to various states in india.

ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਨ.
future projects are being planned with bangladesh.

ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ।
hydropower has been the primary focus for the country's five-year plans.

2015 ਤੱਕ, ਟਾਲਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ 1,020 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ.
as of 2015, the tala hydroelectric power station is its largest power plant, with an installed capacity of 1,020 mw.

ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ, ਆਸਟਰੀਆ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਪਣਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
it has received assistance from india, austria and the asian development bank in developing hydroelectric projects.

ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਅਦਾਰੇ ਬੈਂਕ ਆਫ ਭੁਟਾਨ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਫੁੰਟਸ਼ੋਲਿੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਇਲ ਮੁਦਰਾ ਅਥਾਰਟੀ ਦੀ ਰਿਟੇਲ ਵਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਂਕ, ਜੋ ਥਿੰਫੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
financial sector the two main financial institutions are the bank of bhutan, which is based in the southern city of phuntsholing and is the retail wing of the royal monetary authority of bhutan, and the bhutan national bank, which is based in thimphu.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਰਾਇਲ ਸਿਕਉਰਿਟੀਜ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਮੁੱਖ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਹੈ.
the royal securities exchange of bhutan is the main stock exchange.

ਸਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਫੰਡ ਥਿੰਫੂ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the saarc development fund is based in thimphu.

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ 2014 ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਨੇ 133,480 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ.
tourism in 2014, bhutan received 133,480 international visitors.

ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 250 ਡਾਲਰ ਦੀ ਫੀਸ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
seeking to become a high value destination, it imposes a daily fee of us 250 on tourists that covers touring and hotel accommodation.

ਉਦਯੋਗ 21,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 1.8% ਬਣਦਾ ਹੈ.
the industry employs 21,000 people and accounts for 1.8% of gdp.

ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਕੋਲ 2012 ਤੋਂ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਠ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਥਾਨ ਹਨ।
the country currently has no unesco world heritage sites, but it has eight declared tentative sites for unesco inclusion since 2012.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰੁਕਗੈਲ ਜ਼ੋਂਗ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੁਇਨ, ਬੁਮਡਲਿੰਗ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ, ਅਸਥਾਈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਥਾਰਿਟੀ ਪੁਨਾਖਾ ਜ਼ੋਂਗ, ਵੈਂਗਡੁਏ ਫੋਡਰੰਗ ਜ਼ੋਂਗ, ਪਾਰੋ ਡਜ਼ੋਂਗ, ਟ੍ਰਾਂਗਸਾ ਜ਼ੋਂਗ ਅਤੇ ਡਗਾਨਾ ਡਜ਼ੋਂਗ, ਜਿਗਮੇ ਡੋਰਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਜੇਡੀਐਨਪੀ, ਰਾਇਲ ਮੈਨਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਆਰ ਆਰ ਐਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫਾਜੋ ਡਰੱਗਮ ਜ਼ਿਗਪੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਕਤੇਂਗ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਸੈੰਕਚੂਰੀ ਐਸ ਡਬਲਯੂ ਐਸ ਅਤੇ ਤਮਜ਼ਿੰਗ ਮੱਠ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ.
these sites include ancient ruin of drukgyel dzong, bumdeling wildlife sanctuary, dzongs the centre of temporal and religious authorities punakha dzong, wangdue phodrang dzong, paro dzong, trongsa dzong and dagana dzong , jigme dorji national park jdnp , royal manas national park rmnp , sacred sites associated with phajo drugom zhigpo and his descendants, sakteng wildlife sanctuary sws , and tamzhing monastery.

ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਾਈਟਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਯੂਨੈਸਕੋ ਟੈਂਪਰੇਟਿਵ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ.
bhutan also has numerous tourist sites that are not included in its unesco tentative list.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਤੱਤ ਹੈ, ਡਰੇਮੇਟਸੇ ਤੋਂ ਡਰੱਮਜ਼ ਦਾ ਮਾਸਕ ਡਾਂਸ, ਜੋ ਯੂਨੈਸਕੋ ਇੰਟੈਜਿਬਲ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਲਿਸਟ ਵਿਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ.
bhutan has one element, the mask dance of the drums from drametse, registered in the unesco intangible cultural heritage list.

ਭੂਟਾਨ ਪਹਾੜੀ ਐਡਵੈਂਚਰ ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਹਾਈਕਿੰਗ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bhutan is also well known for mountain adventure trekking and hiking.

ਝੋਮੋਲਹਾਰੀ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਟ੍ਰੈਕ, ਸਨੋਮਾਨ ਟ੍ਰੈਕ, ਮਾਸਾਗਾਂਗ ਟ੍ਰੈਕ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟ੍ਰੈਕ ਹਨ.
jhomolhari base camp trek, snowman trek, masagang trek are some of the popular treks in bhutan.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਏਅਰ ਪਾਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
transport air paro airport is the only international airport in bhutan.

ਟ੍ਰੈਸ਼ਿਗਾਂਗ ਵਿਚ ਯੋਂਗਫੁੱਲਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ ਜੋ 2010 ਵਿਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਹੋਇਆ ਹੈ.
yongphulla airport in trashigang is a small domestic airport that underwent upgrades through 2010.

ਯੋਂਗਫੁੱਲਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਜਨਵਰੀ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜਨਵਰੀ, 2015 ਤੱਕ, ਚੱਲ ਰਹੇ ਰਨਵੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਾਰਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬੰਦ ਰਿਹਾ।
yongphulla airport was scheduled for completion in january 2010 but as of january 2015, the airport remains closed due to ongoing runway repair.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਰੀਅਰ ਡ੍ਰੁਕ ਏਅਰ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਕਾਰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਜਕਾਰ ਬੁਮਥਾਂਗ ਜ਼ੋਂਗਖਾਗ ਅਤੇ ਜੈਲੇਫੂ ਸਰਪਾਂਗ ਜ਼ੋਂਗਖਗ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
national carrier druk air operates flights between paro airport and airports in jakar bumthang dzongkhag and gelephu sarpang dzongkhag on a weekly basis.

ਰੇਲਵੇ ਭੂਟਾਨ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰੇਲਵੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਸ਼ੀਮਾਰਾ ਅਤੇ ਟੋਰੀਬਰੀ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਡ ਗੇਜ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਵਿਚ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 11 ਮੀਲ-ਲੰਬਾਈ 1,676 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 5 ਫੁੱਟ 6 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਭੂਟਾਨ
rail bhutan has no railways, though it has entered into an agreement with india to link southern bhutan to india's vast network by constructing an 18 kilometres 11 mi -long 1,676 mm 5 ft 6 in broad gauge rail link between hashimara in west bengal and toribari in bhutan.

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਲੀ, ਭਰਨਾ ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਡਲਸਿੰਗਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the construction of the railway via through satali, bharna bari and dalsingpara by indian railways is being funded by india.

ਰੋਡ ਲੇਟ੍ਰਲ ਰੋਡ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਮੁ primaryਲਾ ਲਾਂਘਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਫੁਏਂਸ਼ੋਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤ੍ਰਾਸ਼ੀਗਾਂਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
road the lateral road is bhutan's primary corridor, connecting phuentsholing in the southwest to trashigang in the east.

ਵਿਚਕਾਰ, ਲੈਟਰਲ ਰੋਡ ਸਿੱਧੇ ਵਾਂਗਗਡੂ ਫੋਡਰੰਗ, ਟ੍ਰੋਂਗਾਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੀ ਹੈ.
in between, the lateral road runs directly through wangdue phodrang, trongsa and other population centres.

ਲੈਟਰਲ ਰੋਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਥਿੰਫੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਬਾਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਰੋ ਅਤੇ ਪੁਨਾਖਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਦੀ ਹੈ.
the lateral road also has spurs connecting to the capital thimphu and other major population centres such as paro and punakha.

ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੇਟ੍ਰਲ ਰੋਡ ਫੁੱਟਪਾਥ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
as with other roads in bhutan, the lateral road presents serious safety concerns due to pavement conditions, sheer drops, hairpin turns, weather and landslides.

ਸਾਲ 2014 ਤੋਂ, ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਚੌੜਾਉਣਾ ਇੱਕ ਤਰਜੀਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟ੍ਰੈਸ਼ੀਗਾਂਗ ਤੋਂ ਦੋਚੁਲਾ ਤੱਕ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਰਾਜਮਾਰਗ ਲਈ.ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ
since 2014, road widening has been a priority across bhutan, in particular for the north-east-west highway from trashigang to dochula.

ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 2017 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਸੜਕੀ ਯਾਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਏਗੀ.
the widening project is expected to be completed by the end of 2017 and will make road travel across the country substantially faster and more efficient.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਰੀ ਹਾਲਤ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰੇਗੀ.
in addition, it is projected that the improved road conditions will encourage more tourism in the more inaccessible eastern region of bhutan.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸੜਕ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਖਿਸਕਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਧੂੜ ਵਿਗਾੜ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੂਟਾਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹਨ.
currently, the road conditions appear to be deterring tourists from visiting bhutan due to the increased instances of road blocks, landslides and dust disruption caused by the widening project.

ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫਿਕਸ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ 770,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
demographics bhutan has a population of 770,000 people in 2015.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਉਮਰ .8 age..8 ਸਾਲ ਹੈ.
bhutan has a median age of 24.8 years.

ਇੱਥੇ ਹਰ 1000 maਰਤਾਂ ਤੋਂ 1,070 ਮਰਦ ਹਨ.
there are 1,070 males to every 1,000 females.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 59.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
the literacy rate in bhutan is 59.5 percent.

ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਭੂਟਾਨੀ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਗਾਲੋਪਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਚੋਪਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੱਛਮੀ ਭੁਟਾਨੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭੂਟਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ethnic groups bhutanese people primarily consist of the ngalops and sharchops, called the western bhutanese and eastern bhutanese respectively.

ਲਲੋਟਸ਼ੈਂਪਾ, ਭਾਵ "ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨੀਜ਼", ਬਹੁਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵੰਸ਼ਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਮੂਹ ਹੈ.
the lhotshampa, meaning "southerner bhutanese", are a heterogeneous group of mostly nepal ancestry.

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 1988 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 45% ਆਬਾਦੀ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ 1890 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਵਾਸ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਕੌੜੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ।
it was claimed they constituted 45% of the population in 1988 census, and include migrants from as early as the 1890s to as recent as the 1980s, who have fought a bitter war with bhutan over rights to abode, language, and dress.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਭੂਟਾਨ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਤੇ ਸਵੈਇੱਛਤ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ।
consequently, there has been mass emigration from bhutan both forced and voluntary resulting in hundreds of thousands of people left stateless in refugee camps of nepal.

ਨਗਾਲੋਪਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the ngalops primarily consist of bhutanese living in the western part of the country.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।
their culture is closely related to that of tibet.

ਸ਼ਾਰਚੌਪਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦ੍ਰੁਕਪਾ ਕਾਗਯੂ ਰੂਪ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿੰਗਮਾਪ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
much the same could be said of the sharchops the dominant group, who traditionally follow the nyingmapa rather than the official drukpa kagyu form of tibetan buddhism.

ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸੁਧਾਰੇ improvedਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰਜਾਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
in modern times, with improved transportation infrastructure, there has been much intermarriage between these groups.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਲਹੋਸ਼ਮਪਾਸ ਭੂਟਾਨੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਭੂਟਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਗਭਗ 108,000 ਲੋਹਸ਼ਾਮਪਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ।
in the early 1970s, intermarriage between the lhotshampas bhutanese and mainstream bhutanese society was encouraged by the government, but after the late 1980s, the bhutanese government forced about 108,000 lhotshampas from their homes, seized their land, and expelled them to refugee camps.

ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਥਿੰਫੂ, ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ.
cities and towns thimphu, the largest city and capital of bhutan.

ਡਾਂਫੂ, ਤਿਸਰੰਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ.
damphu, the administrative headquarters of tsirang district.

ਜੈਕਾਰ, ਬੁਮਥਾਂਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ ਅਤੇ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ.
jakar, the administrative headquarters of bumthang district and the place where buddhism entered bhutan.

ਮੋਂਗਰ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ.
mongar, the eastern commercial hub of the country.

ਪਾਰੋ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਸਾਈਟ.
paro, site of the international airport.

ਫੁਏਂਸ਼ੋਲਿੰਗ, ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ
phuentsholing, bhutan's commercial hub.

ਪੁਨਾਖਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ.
punakha, the old capital.

ਸਮਦਰੂਪ ਜੋਂਗਖੜ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਹਿਰ.
samdrup jongkhar, the southeastern town on the border with india.

ਟ੍ਰਾਸ਼ੀਗਾਂਗ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਟ੍ਰਾਸ਼ੀਗਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ.
trashigang, administrative headquarters of trashigang district, the most populous district in the country.

ਟਰੋਂਗਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਨ.
trongsa, in central bhutan, which has the largest and the most magnificent of all the dzongs in bhutan.

ਧਰਮ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਟਾਨੀਆਂ ਦੀ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਅਬਾਦੀ ਵਜਰਾਯਾਨਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਧਰਮ ਵੀ ਹੈ।
religion it is estimated that between two-thirds and three-quarters of the bhutanese population follow vajrayana buddhism, which is also the state religion.

ਲਗਭਗ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ.
about one-quarter to one-third are followers of hinduism.

ਦੂਸਰੇ ਧਰਮ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ.
other religions account for less than 1% of the population.

ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ frameworkਾਂਚਾ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਮ ਧਰਮ ਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਰਜਿਤ ਹੈ.
the current legal framework, in principle guarantees freedom of religion proselytism, however, is forbidden by a royal government decision and by judicial interpretation of the constitution.

7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ।
buddhism was introduced to bhutan in the 7th century ad.

ਤਿੱਬਤੀ ਰਾਜਾ ਗੈਂਪੋ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਬੁਮਥਾਂਗ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਪਾਰੋ ਘਾਟੀ ਵਿਚ ਪਾਰੋ ਨੇੜੇ ਕੀਚੂ ਲਖੰਗ ਵਿਖੇ ਦੋ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
tibetan king gampo reigned , a convert to buddhism, ordered the construction of two buddhist temples, at bumthang in central bhutan and at kyichu lhakhang near paro in the paro valley.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭੂਟਾਨੀ ਜ਼ੋਂਗਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ 53 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
languages the national language is bhutanese dzongkha , one of 53 languages in the tibetan language family.

ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੋਕੇ "ਧਰਮ ਭਾਸ਼ਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਤਿੱਬਤੀ ਵਰਗਾ ਹੈ.
the script, here called chhokey "dharma language" , is identical to classical tibetan.

ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ੋਂਗਖਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the schools english is the medium of instruction and dzongkha is taught as the national language.

ਐਥਨੋਲੋਜੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ 24 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹਨ, ਨੇਪਾਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ।
ethnologue lists 24 languages currently spoken in bhutan, all of them in the tibeto-burman family, except nepali, an indo-aryan language.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ।
until the 1980s, the government sponsored the teaching of nepali in schools in southern bhutan.

ਡ੍ਰਿਗਲਾਮ ਨਮਜ਼ਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ੋਂਗਖਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਨੇਪਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
with the adoption of driglam namzhag and its expansion into the idea of strengthening the role of dzongkha, nepali was dropped from the curriculum.

ਭੂਟਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ.
the languages of bhutan are still not well-characterized, and several have yet to be recorded in an in-depth academic grammar.

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਹੋਟਸ਼ੈਂਪਾ ਨੇਪਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 30% ਬਣਦਾ ਸੀ.
before the 1980s, the lhotshampa nepali-speaking community , mainly based in southern bhutan, constituted approximately 30% of the population.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਲਹੋਟਸ਼ਾਮਪਸ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜੂਦਾ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ.
however, after conducting the purge of lhotshaampas from this number might not accurately reflect the current population.

ਜ਼ੋਂਗਖਾ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਕਿਮੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ 25% ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
dzongkha is partially intelligible with sikkimese and spoken natively by 25% of the population.

ਸ਼ਸ਼ਾਂਗਲਾ, ਸ਼ਾਰਸ਼ੋਪ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤਿੱਬਤੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਭਾਸ਼ਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ.
tshangla, the language of the sharchop and the principal pre-tibetan language of bhutan, is spoken by a greater number of people.

ਇਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੱਬਤੋ-ਬਰਮਨ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it is not easily classified and may constitute an independent branch of tibeto-burman.

2006 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨੇਪਾਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 40% ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ.
nepali speakers constituted some 40% of the population as of 2006.

ਵੱਡੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਡਜ਼ਾਲਾ 11%, ਲਿਮਬੂ 10%, ਖੇੰਗ 8%, ਅਤੇ ਰਾਏ 8% ਹਨ.
the larger minority languages are dzala 11% , limbu 10% , kheng 8% , and rai 8% .

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਨਸਲੀ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 100% ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੀ.
there are no reliable sources for the ethnic or linguistic composition of bhutan, so these numbers do not add up to 100%.

ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਹਤ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਉਮਰ 62.2 ਸਾਲ 61 ਅਤੇ 61ਰਤਾਂ ਲਈ 64.5 ਹੈ।
health bhutan has a life expectancy of 62.2 years 61 for males and 64.5 for females according to the latest data from the world bank.

ਸਿੱਖਿਆ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਇਕ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਵਾਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ 11 ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਘਟਕ ਕਾਲਜ ਹਨ, ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
education bhutan has one decentralised university with eleven constituent colleges spread across the kingdom, the royal university of bhutan.

ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਸਰਵ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਿਤ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ.
the first five-year plan provided for a central education the form of a director of education appointed in an organised, modern school system with free and universal primary education.

1990 ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਭੂਟਾਨ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿਚ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਮਾਹਰ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਫਰਨੀਚਰ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਉਂਦੇ ਖਰਚਿਆਂ, ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਗਰਾਂਡਰੀ ਨੂੰ 7.13 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ. .
education programmes were given a boost in 1990 when the asian development bank see glossary granted a us 7.13 million loan for staff training and development, specialist services, equipment and furniture purchases, salaries and other recurrent costs, and facility rehabilitation and construction at royal bhutan polytechnic.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ.
culture and society bhutan has a rich and unique cultural heritage that has largely remained intact because of its isolation from the rest of the world until the mid-20th century.

ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ.
one of the main attractions for tourists is the country's culture and traditions.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਦੇ ਬੋਧੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਹੈ.
bhutanese tradition is deeply steeped in its buddhist heritage.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ.
hinduism is the second most dominant religion in bhutan, being most prevalent in the southern regions.

ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
the government is increasingly making efforts to preserve and sustain the current culture and traditions of the country.

ਇਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੇਰੋਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਕਾਰਨ, ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਂਗਰੀ-ਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
because of its largely unspoiled natural environment and cultural heritage, bhutan has been referred to as the last shangri-la.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਤੰਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ.
while bhutanese citizens are free to travel abroad, bhutan is viewed as inaccessible by many foreigners.

ਇਸ ਦੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੈ ਲਾਗਤ, ਜੋ ਕਿ ਸਖਤ ਬਜਟ 'ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਉੱਚ ਹੈ.
another reason for it being an unpopular destination is the cost, which is high for tourists on tighter budgets.

ਇੰਦਰਾਜ਼ ਭਾਰਤ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਟੂਰ ਆਪਰੇਟਰ ਨਾਲ ਸਾਈਨ ਅਪ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਲਗਭਗ 250 ਅਮਰੀਕੀ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਫੀਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯਾਤਰਾ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਖਰਚੇ.
entry is free for citizens of india, bangladesh, and the maldives, but all other foreigners are required to sign up with a bhutanese tour operator and pay around us 250 per day that they stay in the country, though this fee covers most travel, lodging and meal expenses.

ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ 37,482 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 25% ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ, ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਾਂ ਲਈ ਸਨ.
bhutan received 37,482 visitor arrivals in 2011, of which 25% were for meetings, incentives, conferencing, and exhibitions.

ਭੂਟਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ।
bhutan is the first nation in the world to ban smoking.

ਭੂਟਾਨ 2010 ਦੇ ਤੰਬਾਕੂ ਕੰਟਰੋਲ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਵੇਚਣਾ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਹਾ ਹੈ.
it has been illegal to smoke in public or sell tobacco, according to tobacco control act of bhutan 2010.

ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
violators are fined the equivalent of than two months' salary in bhutan.

ਭੂਟਾਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਘੋ ਹੈ, ਗੋਡੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲਾ ਚੋਗਾ ਕਮਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਬੈਲਟ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dress the national dress for bhutanese men is the gho, a knee-length robe tied at the waist by a cloth belt known as the kera.

womenਰਤਾਂ ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੀਰਾ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਕੋਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਦੋ ਬ੍ਰੋਚਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋ shouldਿਆਂ 'ਤੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਰ ਨਾਲ ਕਮਰ' ਤੇ ਬੱਝੀਆਂ ਹਨ.
women wear an ankle-length dress, the kira, which is clipped at the shoulders with two identical brooches called the koma and tied at the waist with kera.

ਕਿਰਾ ਦਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਇਕ ਲੰਬੇ-ਬਿੱਲੇ ਬਲਾouseਜ਼ ਹੈ, ਵਿੰਜੂ ਜੋ ਕਿਰਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an accompaniment to the kira is a long-sleeved blouse, the wonju which is worn underneath the kira.

ਇਕ ਲੰਮੀ ਬਾਂਹ ਵਾਲੀ ਜੈਕਟ ਵਰਗਾ ਕੱਪੜਾ, ਟੋਗੋ ਕੀਰਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a long-sleeved jacket-like garment, the toego is worn over the kira.

ਵਿੰਜੂ ਅਤੇ ਟੇਗੋ ਦੀਆਂ ਸਲੀਵਜ਼ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕਫਸ 'ਤੇ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the sleeves of the wonju and the tego are folded together at the cuffs, inside out.

ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਟੈਕਸਟ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੀ ਹੈ.
social status and class determine the texture, colours, and decorations that embellish the garments.

ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਕਾਰਫ਼, ਜੋ womenਰਤਾਂ ਲਈ ਲਾਲ ਰੰਗੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਰੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਕੱਬਨੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਕੇਤਕ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਟਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਗੀਰੂ ਸਮਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ.
differently coloured scarves, known as rachu for women red is the most common colour and kabney for men, are important indicators of social standing, as bhutan has traditionally been a feudal society.

ਗਹਿਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ womenਰਤਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠਾਂ ਦੌਰਾਨ.
jewellery is mostly worn by women, especially during religious festivals tsechus and public gatherings.

ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ, ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕੌਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਖਾਸਕਰ ਬਾਲਗ, ਰਿਵਾਜ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਰਸਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਨੇ.
to strengthen bhutan's identity as an independent country, bhutanese law requires all bhutanese government employees to wear the national dress at work and all citizens to wear the national dress while visiting schools and other government offices though many citizens, particularly adults, choose to wear the customary dress as formal attire.

bhutਾਂਚਾ ਭੂਟਾਨ ਦਾ architectਾਂਚਾ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ constructionੰਗਾਂ, ਪੱਥਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਦੁਆਲੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕੰਮ.
architecture bhutanese architecture remains distinctively traditional, employing rammed earth and wattle and daub construction methods, stone masonry, and intricate woodwork around windows and roofs.

ਰਵਾਇਤੀ architectਾਂਚਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੁੰ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ.
traditional architecture uses no nails or iron bars in construction.

ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੋਂਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
characteristic of the region is a type of castle fortress known as the dzong.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜ਼ਜ਼ੋਂਗ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.
since ancient times, the dzongs have served as the religious and secular administration centres for their respective districts.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਐਲ ਪਾਸੋ ਵਿਖੇ ਟੈਕਸਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਲਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ ਭੂਟਾਨੀ architectਾਂਚੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੇੜੇ ਦੇ ਹਿਲਟਨ ਗਾਰਡਨ ਇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਐਲ ਪਾਸੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹਨ.
the university of texas at el paso in the united states has adopted bhutanese architecture for its buildings on campus, as have the nearby hilton garden inn and other buildings in the city of el paso.

ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਰਵਾਇਤੀ, ਮੌਸਮੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹਨ.
public holidays bhutan has numerous public holidays, most of which centre around traditional, seasonal, secular and religious festivals.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਡੋਂਗਜ਼ੀ ਜਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਜੁਗਤੀ, ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ, ਚੰਦਰ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਜਾਂ ਮਾਰਚ, ਕਿੰਗ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ on, ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਤ 22 ਸਤੰਬਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ 17 ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ.
they include the dongzhi or winter solstice around 1 january, depending on the lunar calendar , lunar new year february or march , the king's birthday and the anniversary of his coronation, the official end of monsoon season 22 september , national day 17 december , and various buddhist and hindu celebrations.

ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਮਾਸਕ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਡਰਾਮੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ.
film industry music and dance masked dances and dance dramas are common traditional features at festivals, usually accompanied by traditional music.

colorfulਰਜਾਵਾਨ ਡਾਂਸਰ, ਰੰਗੀਨ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਬਣਤਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨੇ, ਨਾਇਕਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਮੌਤ ਦੇ ਸਿਰ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
energetic dancers, wearing colourful wooden or composition face masks and stylized costumes, depict heroes, demons, , death heads, animals, gods, and caricatures of common people.

ਡਾਂਸਰ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁ masਲੇ -ਾਂਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਧਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the dancers enjoy royal patronage, and preserve ancient folk and religious customs and perpetuate the ancient lore and art of mask-making.

ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਝੁੰਗਦਰਾ ਅਤੇ ਬੋਏਡਰਾ.
the music of bhutan can generally be divided into traditional and modern varieties traditional music comprises religious and folk genres, the latter including zhungdra and boedra.

ਆਧੁਨਿਕ ਕਠੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਕੀਬੋਰਡਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ 'ਤੇ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 1990 ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਰੂਪ ਹੈ.
the modern rigsar is played on a mix of traditional instruments and electronic keyboards, and dates back to the early 1990s it shows the influence of indian popular music, a hybrid form of traditional and western popular influences.

ਪਰਿਵਾਰਕ structureਾਂਚਾ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਵਿਰਾਸਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਦ ਰੇਖਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
family structure in bhutanese families, inheritance generally passes through the female rather than the male line.

ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੀਆਂ.
daughters will inherit their parents' house.

ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a man is expected to make his own way in the world and often moves to his wife's home.

ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ.
love marriages are common in urban areas, but the tradition of arranged marriages is still common in the villages.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਧਾਰਨ, ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਇਹ ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਸੇ ਸੰਪੰਨ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
although uncommon, polygamy is accepted, often being a device to keep property in a contained family unit rather than dispersing it.

ਪਿਛਲੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਗਮੇ ਸਿੰਗਿਆ ਵਾਂਚੱਕ, ਜਿਸ ਨੇ 2006 ਵਿਚ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ.
the previous king, jigme singye wangchuck, who abdicated in 2006, had four queens, all of whom are sisters.

ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਗਮੇ ਖੇਸਰ ਨਮਗੈਲ ਵੈਂਚਚੱਕ, 21 ਅਕਤੂਬਰ, 2011 ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਧੀ, ਜੇਤਸਨ ਪੇਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ.
the current king, jigme khesar namgyel wangchuck, wed jetsun pema, 21, a commoner and daughter of a pilot, on 13 october 2011.

ਰਸੋਈ ਚਾਵਲ ਲਾਲ ਚਾਵਲ, ਬਕਵੀਟ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਮੱਕੀ, ਭੂਟਾਨੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
cuisine rice red rice , buckwheat, and increasingly maize, are the staples of bhutanese cuisine.

ਸਥਾਨਕ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸੂਰ, ਬੀਫ, ਯਾਕ ਮੀਟ, ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਲੇਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the local diet also includes pork, beef, yak meat, chicken, and lamb.

ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸਾਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੀਟ ਦੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
soups and stews of meat and dried vegetables spiced with chilies and cheese are prepared.

ਏਮਾ ਦਾਤੀ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਮਿਰਚਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਬਣੀਆਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਕੌਮੀ ਪਕਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
ema datshi, made very spicy with cheese and chilies, might be called the national dish for its ubiquity and the pride that bhutanese have for it.

ਡੇਅਰੀ ਭੋਜਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯਾਕ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਪਨੀਰ, ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਪਨੀਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dairy foods, particularly butter and cheese from yaks and cows, are also popular, and indeed almost all milk is turned into butter and cheese.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਟਰ ਟੀ, ਬਲੈਕ ਟੀ, ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਆਰਾ ਚਾਵਲ ਦੀ ਵਾਈਨ ਅਤੇ ਬੀਅਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
popular beverages include butter tea, black tea, locally brewed ara rice wine , and beer.

ਭੂਟਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੰਬਾਕੂ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ।
bhutan is the first country in the world to have banned the sale of tobacco under its tobacco act of 2010.

ਖੇਡਾਂ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਹੈ.
sports bhutan's national and most popular sport is archery.

ਬਹੁਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
competitions are held regularly in most villages.

ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿਚ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ.
it differs from olympic standards in technical details such as the placement of the targets and atmosphere.

ਇੱਥੇ ਦੋ ਟੀਚੇ ਹਨ ਜੋ 100 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਟੀਮਾਂ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਸ਼ੂਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
there are two targets placed over 100 meters apart and teams shoot from one end of the field to the other.

ਟੀਮ ਦਾ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਤੀ ਗੇੜ ਵਿਚ ਦੋ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ.
each member of the team shoots two arrows per round.

ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਟਾਨਾਂ ਦੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਇਕ ਸਮਾਜਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਿੰਡ, ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
traditional bhutanese archery is a social event, and competitions are organized between villages, towns, and amateur teams.

ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
there is usually plenty of food and drink complete with singing and dancing.

ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
attempts to distract an opponent include standing around the target and making fun of the shooter's ability.

ਡਾਰਟਸ ਖੁਰੂ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਾਹਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਨਹੁੰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੇ ਭਾਰੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਡਾਰਟ 10 ਤੋਂ 20 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇਕ ਕਾਗਜ਼-ਅਕਾਰ ਦੇ ਟੀਚੇ' ਤੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
darts khuru is an equally popular outdoor team sport, in which heavy wooden darts pointed with a 10 cm nail are thrown at a paperback-sized target 10 to 20 meters away.

ਇਕ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡ ਡਿਗੋਰ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਟ ਪੁਟ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੁੱਟ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ.
another traditional sport is the digor, which resembles the shot put and horseshoe throwing.

ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਬਾਸਕਟਬਾਲ ਹੈ.
another popular sport is basketball.

2002 ਵਿਚ, ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਨੇ ਮੌਂਟੇਸਰਟ ਖੇਡਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੂਸਰਾ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿਚ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਮਾਂਟਸਰਟ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਸਨ.
in 2002, bhutan's national football team played montserrat, in what was billed as the other final the match took place on the same day brazil played germany in the world cup final, but at the time bhutan and montserrat were the world's two lowest ranked teams.

ਇਹ ਮੈਚ ਥਿੰਫੂ ਦੇ ਚਾਂਗਲੀਮਿਥਾਂਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
the match was held in thimphu's changlimithang national stadium, and bhutan won .

ਮੈਚ ਦੀ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਡੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਜੋਹਨ ਕ੍ਰਾਮਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
a documentary of the match was made by the dutch filmmaker johan kramer.

ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਜਿੱਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿਚ 1-0 ਨਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ 2-1 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ.
bhutan won its first two fifa world cup qualifying matches, beating sri lanka 1-0 in sri lanka and 2-1 in bhutan, taking the aggregate at .

ਭੂਟਾਨ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ.
cricket has also gained popularity in bhutan, particularly since the introduction of television channels from india.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਐਫੀਲੀਏਟ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the bhutan national cricket team is one of the most successful affiliate nations in the region.

ਭੂਟਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ-ਪੱਤਰ ਵੀ ਦੇਖੋ ਭੂਟਾਨ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਭੂਟਾਨ.gov.bt ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ "ਭੂਟਾਨ".
see also index of bhutan-related articles outline of bhutan notes references further reading external links bhutan.gov.bt official government web portal of bhutan "bhutan".

ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਬੁੱਕ.
the world factbook.

ਕੇਂਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀ
central intelligence agency.

ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਭੂਟਾਨ ਲਿੰਕ.
bhutan links at the national library of bhutan.

ਭੂਟਾਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਨਿ newsਜ਼.
bhutan profile, bbc news.

ਭੁਟਾਨ ਨੇ ਯੂਸੀਬੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪਬਸ.
bhutan from ucb libraries govpubs.

ਭੂਟਾਨ, ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼
bhutan, britannica entry.

ਭੂਟਾਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿuresਚਰਜ਼ ਤੋਂ ਭੂਟਾਨ ਲਈ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਕਾਸ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਭੂਟਾਨ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਡੀਐਮਓਜ਼ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਐਟਲਸ ਵਿਖੇ.
bhutan at dmoz wikimedia atlas of bhutan tourism council of bhutan key development forecasts for bhutan from international futures.

ਲਖਨ lakh ਲਖਨਾ 'ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
lucknow lakhna' is the largest and capital city of the indian state of uttar pradesh.

ਅਤੇ ਇਪੀਨਾਮਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਹੈ.
and is also the administrative headquarters of the eponymous district and division.

ਲਖਨ., ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
lucknow is the centre of the tenth most populous urban area of india of north india it is the second largest city after delhi, and is the largest city in uttar pradesh.

ਲਖਨ. ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਬਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੀਟ ਹੈ.
lucknow has always been known as a multicultural city that flourished as a north indian cultural and artistic hub, and the seat of power of nawabs in the 18th and 19th centuries.

ਇਹ ਸ਼ਾਸਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਣਜ, ਏਰੋਸਪੇਸ, ਵਿੱਤ, ਫਾਰਮਾਸਿicalsਟੀਕਲ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ.
it continues to be an important centre of governance, administration, education, commerce, aerospace, finance, pharmaceuticals, technology, design, culture, tourism, music and poetry.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 123 ਮੀਟਰ 404 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨਗਰ ਖੇਤਰ 2,528 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ' ਤੇ 976 ਵਰਗ ਮੀ.
the city stands at an elevation of approximately 123 metres 404 ft above sea level and the metropolitan area covers an area of 2,528 square kilometres 976 sq mi .

ਪੂਰਬ ਤੇ ਬਾਰਬੰਕੀ ਦੁਆਰਾ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉਨਾਓ ਦੁਆਰਾ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹਰਦੋਈ ਦੁਆਰਾ ਲਖਨ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਦੇ ਕੰoreੇ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ.
bounded on the east by barabanki, on the west by unnao, on the south by raebareli and in the north by sitapur and hardoi, lucknow sits on the northwestern shore of the gomti river.

ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
hindi is the main language of the city and urdu is also widely spoken.

ਲਖਨ. ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ.
lucknow is the centre of shia islam in india with the highest shia muslim population in india.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਵਧ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਫਿਰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਈ.
historically, the capital of awadh was controlled by the delhi sultanate which then came under mughal rule.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
it was later transferred to the nawabs of awadh.

1856 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਯਮ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ, 1857 ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
in 1856, the british east india company abolished local rule and took complete control of the city along with the rest of awadh and, in 1857, transferred it to the british raj.

ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਖਨ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
along with the rest of india, lucknow became independent from britain on 15 august 1947.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 17 ਵੇਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 17 ਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it has been listed the 17th fastest growing city in india and 74th in world.

ਲਖਨ,, ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈਰੀਟੇਜ ਆਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿਕੋਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ.
lucknow, along with agra and varanasi, is in the uttar pradesh heritage arc, a chain of survey triangulations created by the government of uttar pradesh to boost tourism in the state.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ "ਲਖਨ." ਸਥਾਨਕ ਉਚਾਰਨ "ਲਖਨੌ" ਦੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਹੈ.
etymology "lucknow" is the anglicised spelling of the local pronunciation "lakhnau".

ਇਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਰਮਾਇਣ ਦੇ ਨਾਇਕ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
according to one legend, the city is named after lakshmana, a hero of the ancient hindu epic ramayana.

ਦੰਤਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣਪੁਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲਿਟ.
the legend states that lakshmana had a palace or an estate in the area, which was called lakshmanapuri sanskrit €, lit.

ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ.
lakshmana's city .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦਲਿਤ ਲਹਿਰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਸ਼ਾਸਕ ਲਖਨ ਪਾਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਸਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
however the dalit movement believes that lakhan pasi, a dalit ruler, was the settler of the city and is named after him.

ਸਮਝੌਤਾ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਲਖਨਪੁਰ ਜਾਂ ਲਛਮਣਪੁਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਖਨ..
the settlement came to be known as lakhanpur or lachhmanpur by the 11th century, and later, lucknow.

ਇਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣਵਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ € ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ.
a similar theory states that the city was known as lakshmanavati sanskrit €, fortunate after lakshmana.

ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਲਖਨਾਵਤੀ, ਫਿਰ ਲਖਨੌਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਲਖਨੌ ਹੋ ਗਿਆ.
the name changed to lakhanavati, then lakhnauti and finally lakhnau.

ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਧਨ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
yet another theory states that the city's name is connected with lakshmi, the hindu goddess of wealth.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਨੌਤੀ, ਲਕਸ਼ਮਨਾਉਟ, ਲਖਸਨੌਤ, ਲਖਸਨੌ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਲਖਨੌ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ.
over time, the name changed to laksmanauti, laksmnaut, lakhsnaut, lakhsnau and, finally, lakhnau.

ਇਤਿਹਾਸ 1350 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਖਨ and ਅਤੇ ਅਵਧ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ, ਸ਼ਾਰਕੀ ਸਲਤਨਤ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ, ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਈਆਈਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ।
history from 1350 onwards, lucknow and parts of the awadh region were ruled by the delhi sultanate, sharqi sultanate, mughal empire, nawabs of awadh, the british east india company eic and the british raj.

ਲਖਨ, 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
lucknow was one of the major centres of the indian rebellion of 1857 and actively participated in india's independence movement, emerging as a strategically important north indian city.

1719 ਤਕ, ਅਵਧ ਦਾ ਸੁਬਾਹ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀ ਜੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
until 1719, the subah of awadh was a province of the mughal empire administered by a governor appointed by the emperor.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ ਸਾਹਸੀ ਸਆਦਤ ਖ਼ਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੁਰਹਾਨ-ਉਲ-ਮੁਲਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ 1722 ਵਿਚ ਅਵਧ ਦਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਖਨ faiz ਦੇ ਨੇੜੇ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਦਰਬਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
persian adventurer saadat khan, also known as burhan-ul-mulk, was appointed nizam of awadh in 1722 and established his court in faizabad, near lucknow.

44 1394 ਤੋਂ 78 147878 ਤਕ ਲਗਭਗ ਚੁਰਾਸੀ ਸਾਲ, ਅਵਧ ਜੌਨਪੁਰ ਦੀ ਸ਼ਾਰਕੀ ਸੁਲਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ.
for about eighty-four years from 1394 to 1478 , awadh was part of the sharqi sultanate of jaunpur.

ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1555 ਦੇ ਵਿਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ.
emperor humayun made it a part of the mughal empire around 1555.

ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਅਵਧ ਵਿਚ ਇਕ ਚੰਗੇ ਮਹਾਂਨਗਰ ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਇਦਾਦ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਮਾਛੀ ਭਵਨ ਬਣਾਇਆ.
emperor jahangir granted an estate in awadh to a favoured nobleman, sheikh abdul rahim, who later built machchi bhawan on this estate.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ, ਸ਼ੇਖਜਾਦਾਸ, ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ.
it later became the seat of power from where his descendants, the sheikhzadas, controlled the region.

ਲਖਨ of ਦੇ ਨਵਾਬ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਨੇ ਤੀਜੇ ਨਵਾਬ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਲਖਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਿਆ.
the nawabs of lucknow, in reality the nawabs of awadh, acquired the name after the reign of the third nawab when lucknow became their capital.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਵਾਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਕਲਾ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਨ.
the city became north india's cultural capital, and its nawabs, best remembered for their refined and extravagant lifestyles, were patrons of the arts.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਹੋਈ.
under their dominion, music and dance flourished, and construction of numerous monuments took place.

ਅੱਜ ਖੜ੍ਹੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਬਾਰਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ, ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ, ਅਤੇ ਰੁਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਨ।
of the monuments standing today, the bara imambara, the chota imambara, and the rumi darwaza are notable examples.

ਨਵਾਬ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਿੰਕ੍ਰੇਟਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜੋ ਗੰਗਾ-ਜਮਨੀ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
one of the nawab's enduring legacies is the region's syncretic culture that has come to be known as the ganga-jamuni tehzeeb.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਅਵਧ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
many independent kingdoms, such as awadh, were established as the mughal empire disintegrated.

ਤੀਜਾ ਨਵਾਬ ਸ਼ੁਜਾ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਆਰ. , ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਭਗੌੜੇ ਨਵਾਬ ਮੀਰ ਕਾਸੀਮ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੈ ਗਿਆ।
the third nawab, shuja-ud-daula r. , fell out with the british after aiding the fugitive nawab of bengal, mir qasim.

ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜ਼ੁਰਮਾਨੇ ਅਦਾ ਕਰਨੇ ਪਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
roundly defeated at the battle of buxar by the eic, he was forced to pay heavy penalties and surrender parts of his territory.

ਅਵਧ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਲਖਨ prom ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਚੌਥੇ ਨਵਾਬ ਅਸਫ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਨੇ 1775 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਦਰਬਾਰ ਫੈਜ਼ਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
awadh's capital, lucknow rose to prominence when asaf-ud-daula, the fourth nawab, shifted his court to the city from faizabad in 1775.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ 1773 ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਵਾਸੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ.
the british east india company appointed a resident ambassador in 1773 and by early 19th century gained control of more territory and authority in the state.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਅਵਧ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਝਿਜਕਦੇ ਸਨ.
they were, however, disinclined to capture awadh outright and come face to face with the maratha empire and the remnants of the mughal empire.

1798 ਵਿਚ, ਪੰਜਵੇਂ ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਰ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਿਆ.
in 1798, the fifth nawab wazir ali khan alienated both his people and the british, and was forced to abdicate.

ਤਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਆਦਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।
the british then helped saadat ali khan take the throne.

ਉਹ ਕਠਪੁਤਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1801 ਦੀ ਸੰਧੀ ਵਿਚ ਅਵਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਫੌਜ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ।
he became a puppet king, and in a treaty of 1801, yielded large part of awadh to the eic while also agreeing to disband his own troops in favour of a hugely expensive, british-controlled army.

ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੇ ਅਵਧ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ theੰਗ ਨਾਲ ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ 1819 ਤੱਕ ਨਾਮ ਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ.
this treaty effectively made the state of awadh a vassal of the eic, although it continued to be part of the mughal empire in name until 1819.

1801 ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਵਧ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘਟੇ ਰੇਟਾਂ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ ਖੋਦਿਆ।
the treaty of 1801 proved a beneficial arrangement for the eic as they gained access to awadh's vast treasuries, repeatedly digging into them for loans at reduced rates.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਵਧ ਦੀਆਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਲੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਫਰ ਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ.
in addition, the revenues from running awadh's armed forces brought them useful returns while the territory acted as a buffer state.

ਨਵਾਬ ਰਸਮੀ ਰਾਜੇ ਸਨ, ਸ਼ੌਂਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ.
the nawabs were ceremonial kings, busy with pomp and show.

ਉੱਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਵਧ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
by the mid-nineteenth century, however, the british had grown impatient with the arrangement and demanded direct control over awadh.

1856 ਵਿਚ ਈਆਈਸੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ, ਫਿਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।
in 1856 the eic first moved its troops to the border, then annexed the state for alleged maladministration.

ਅਵਧ ਨੂੰ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਰ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੈਂਸ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
awadh was placed under a chief commissioner sir henry lawrence.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਈ.ਆਈ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਕੈਲਕੱਤਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
wajid ali shah, the then nawab, was imprisoned then exiled by the eic to calcutta.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1857 ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ 14-ਸਾਲ ਦੇ ਬੇਟੇ ਬਿਰਜਿਸ ਕਾਦਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਂ ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਸੀ, ਦਾ ਤਾਜਪੱਤਾ ਸ਼ਾਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
in the subsequent indian rebellion of 1857, his 14-year-old son birjis qadra, whose mother was begum hazrat mahal, was crowned ruler.

ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਗੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
following the rebellion's defeat, begum hazrat mahal and other rebel leaders sought asylum in nepal.

ਇਸ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਰੋਹ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਈਆਈਸੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਵਧ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
during the rebellion also known as the first war of indian independence and the indian mutiny , the majority of the eic's troops were recruited from both the people and nobility of awadh.

ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਿਚ 18 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਗਏ।
the rebels seized control of the state, and it took the british 18 months to reconquer the region.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਲਖਨ in ਦੇ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਗਾਰਸਨ ਨੂੰ ਲਖਨ. ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਬਾਗੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ।
during that period, the garrison based at the residency in lucknow was besieged by rebel forces during the siege of lucknow.

ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰ ਹੈਨਰੀ ਹੈਵਲੌਕ ਅਤੇ ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਆਉਟਰਾਮ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਹੇਠ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰ ਕੋਲਿਨ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਕ ਹੋਰ ਤਾਕਤਵਰ ਫੋਰਸ ਆਈ.
the siege was relieved first by forces under the command of sir henry havelock and sir james outram, followed by a stronger force under sir colin campbell.

ਅੱਜ, ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਖੰਡਰ 1857 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲਖਨ's ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
today, the ruins of the residency and the shaheed smarak offer an insight into lucknow's role in the events of 1857.

ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਵਧ ਇੱਕ ਚੀਫ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ.
with the rebellion over, oudh returned to british governance under a chief commissioner.

1877 ਵਿਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ udhਧ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ 1902 ਵਿਚ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਵਧ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਅੰਕ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ ਇਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ.
in 1877 the offices of lieutenant-governor of the north-western provinces and chief commissioner of oudh were combined then in 1902, the title of chief commissioner was dropped with the formation of the united provinces of agra and oudh, although oudh still retained some marks of its former independence.

ਖਿਲਾਫ਼ ਲਹਿਰ ਦਾ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਅਧਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇੱਕਜੁੱਟ ਵਿਰੋਧ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
the khilafat movement had an active base of support in lucknow, creating united opposition to british rule.

ਸੰਨ १757575 ਤੋਂ udhਧ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1 1901 in ਵਿੱਚ, ਲਖਨ 26, ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ 4 formed of,049. ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
in 1901, after remaining the capital of oudh since 1775, lucknow, with a population of 264,049, was merged into the newly formed united provinces of agra and oudh.

1920 ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਸੀਟ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲਖਨ. ਆ ਗਈ।
in 1920 the provincial seat of government moved from allahabad to lucknow.

1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਖਨ. ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ।
upon indian independence in 1947, the united provinces were reorganised into the state of uttar pradesh, and lucknow remained its capital.

ਲਖਨ. ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪਲ ਦੇਖੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
lucknow witnessed some of the pivotal moments which changed the politics of the country forever .

ਸੰਨ 1916 ਦੇ ਕਿਸਨੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
one being the first meeting of the stalwarts mahatma gandhi, jawaharlal nehru & mohd ali jinnah during the congress session of 1916 lucknow pact was signed and moderates & extemists came together through the efforts of annie besant during this session only .

ਉਸ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅੰਬਿਕਾ ਚਰਨ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਜੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸੂਰਤ ਵਿਖੇ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਲਖਨ in ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਿਆ ਗਿਆ”।
the congress president for that session, ambica charan majumdar in his address said that "if the congress was buried at surat, it is reborn in lucknow in the garden of wajid ali shah".

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ, ਅਸ਼ਫਾਕੁੱਲਾਹ ਖਾਨ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਨਾਥ ਲਹਿਰੀ, ਰੋਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਕੋਰੀ ਘਟਨਾ ਲਖਨ in ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਕਬੂਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਕੋਰੀ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ।
also the famous kakori incident involving ram prasad bismil, ashfaqullah khan, rajendra nath lahiri, roshan singh and others followed by the kakori trial which captured the imagination of the country took place in lucknow.

ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਲਖਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜਦੀ ਹੈ.
culturally, lucknow has also had a tradition of courtesans, with popular culture distilling it in the avatar of the fictional umrao jaan.

ਭੂਗੋਲ ਅਤੇ ਮੌਸਮ, ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ, ਲਖਨ's ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਗੋਮਤੀ ਅਤੇ ਸੀਸ-ਗੋਮਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ.
geography and climate the gomti river, lucknow's chief geographical feature, meanders through the city and divides it into the trans-gomti and cis-gomti regions.

ਸਿੰਧ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਲੀਹਾਬਾਦ, ਕਾਕੋਰੀ, ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਗੰਜ, ਗੋਸਾਈਗੰਜ, ਚਿਨਹਤ ਅਤੇ ਇਟੌਂਜਾ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਾਲੇ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
situated in the middle of the indus-gangetic plain, the city is surrounded by rural towns and villages the orchard town of malihabad, kakori, mohanlal ganj, gosainganj, chinhat, and itaunja.

ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਬਾਰਬਾਂਕੀ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਉਨਾਓ, ਦੱਖਣ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸੀਤਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹਰਦੋਈ ਹੈ.
to the east lies barabanki, to the west unnao, to the south raebareli, while to the north lie the sitapur and hardoi.

ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਤੀਜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
lucknow city is located in a seismic zone iii.

ਲਖਨ. ਦਾ ਠੰਡਾ, ਸੁੱਕਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਦਾ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਸੁੱਕੇ, ਗਰਮ ਗਰਮੀ.
lucknow has a humid subtropical climate with cool, dry winters from mid-november to february and dry, hot summers from late march to june.

ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ 6ਸਤਨ 896.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 35.28 ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਬਾਰਸ਼ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
the rainy season is from july to mid-september, when the city gets an average rainfall of 896.2 millimetres 35.28 in from the south-west monsoon winds, and occasionally frontal rainfall will occur in january.

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 25 77 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 3 37 ਤੋਂ 7 45 ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in winter the maximum temperature is around 25 77 and the minimum is in the 3 37 to 7 45 range.

ਕੋਹਰਾ ਮੱਧ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੈ.
fog is quite common from mid-december to late january.

ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਲਖਨ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸ਼ਿਮਲਾ ਅਤੇ ਮਸੂਰੀ ਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ.
occasionally, lucknow experiences colder winter spells than places like shimla and mussoorie which are situated way high up in the himalayas.

ਅਸਧਾਰਨ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਠੰ. ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਲਖਨ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ 2 ਦਿਨ ਤਾਪਮਾਨ ਠੰ. ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰ point ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਰਿਹਾ.
in the extraordinary winter cold spell of , lucknow recorded temperatures below freezing point on 2 consecutive days and the minimum temperature hovered around freezing point for over a week.

ਗਰਮੀਆਂ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 40 104 ਤੋਂ 45 113 ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦਾ ਹੈ, theਸਤਨ ਉੱਚਾਈ 30 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
summers are very hot with temperatures rising into the 40 104 to 45 113 range, the average highs being in the high of 30s degree celsius .

ਲਖਨ ਵਿਚ ਕੁੱਲ forest.66 percent ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੰਗਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ averageਸਤ ਦੇ ਲਗਭਗ percent ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ.
flora and fauna lucknow has a total of only 4.66 percent of forest, which is much less than the state average of around 7 percent.

ਸ਼ੀਸ਼ਮ, hakੱਕ, ਮਹਾਂਮ, ਬਾਬਲ, ਨਿੰਮ, ਪੀਪਲ, ਅਸ਼ੋਕ, ਖਜੂਰ, ਅੰਬ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
shisham, dhak, mahuamm, babul, neem, peepal, ashok, khajur, mango and gular trees are all grown here.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮਲੀਹਾਬਾਦ ਅਤੇ ਲਖਨ district ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇਕ ਬਲਾਕ ਵਿਚ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਅੰਬਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦਸ਼ਹੇਰੀ, ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
different varieties of mangoes, especially dasheri, are grown in the malihabad adjacent to the city and a block of the lucknow district for export.

ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਹਨ ਕਣਕ, ਝੋਨਾ, ਗੰਨਾ, ਸਰ੍ਹੋਂ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੋਭੀ, ਗੋਭੀ, ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਬੈਂਗਣ।
the main crops are wheat, paddy, sugarcane, mustard, potatoes, and vegetables such as cauliflower, cabbage, tomato, and brinjals.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜਮੁਖੀ, ਗੁਲਾਬ ਅਤੇ ਮੈਰਿਗੋਲਡ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
similarly, sunflowers, roses, and marigolds are cultivated over a fairly extensive area.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਅਤੇ ਜੜੀ ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਬਾਂਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੂਸਾ ਬਾਗ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
many medicinal and herbal plants are also grown here while common indian monkeys are found in patches in and around city forests such as musa bagh.

ਲਖਨ z ਚਿੜੀਆਘਰ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1921 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the lucknow zoo, one of the oldest in the country, was established in 1921.

ਇਸ ਵਿਚ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਭੰਡਾਰ ਹੈ.
it houses a rich collection of animals from asia and other continents.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਬਾਗ਼ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੌਦੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ੋਨ ਹੈ.
the city also has a botanical garden, which is a zone of wide plant diversity.

ਇਸ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵੀ ਹੈ.
it also houses the uttar pradesh state museum.

ਇਸ ਵਿਚ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਈ. ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੁੱ ofੇ ਜੀਵਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤਕ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ mathੰਗ ਨਾਲ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ.
it has sculptural masterpieces dating back to the 3rd century ad, including intricately carved mathura sculptures ranging from dancing girls to scenes from the life of buddha.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਐਰੋਨੋਟਿਕਸ, ਮਸ਼ੀਨ ਟੂਲ, ਡਿਸਟਿਲਰੀ ਕੈਮੀਕਲ, ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਚਿਕਨ ਕroਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
economy the major industries in the lucknow urban agglomeration include aeronautics, machine tools, distillery chemicals, furniture and chikan embroidery.

ਜੀਡੀਪੀ ਦੁਆਰਾ ਲਖਨ. ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
lucknow is among the top cities of india by gdp.

ਲਖਨ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਅਰੀ ਵਿਕਾਸ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਲਕ ਗਰਿੱਡ, ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਐਂਡ ਐਰੋਮੈਟਿਕ ਪਲਾਂਟ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਂਡਲੂਮ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੂ.ਪੀ.
lucknow is also a major centre for research and development as home to the prominent r&d centres of the national milk grid of the national dairy development board, the central institute of medical and aromatic plants, the national handloom development corporation and u.p.

ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
export corporation.

ਐਸੋਚੈਮ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਪੈਟਰਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਲਖਨ's ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੇ ਖੇਤਰ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ranked sixth in a list of the ten fastest growing job-creating cities in india according to a study conducted by assocham placement pattern, lucknow's economy was formerly based on the tertiary sector and the majority of the workforce were employed as government servants.

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਦਾਰੇ ਥੋੜੇ ਹਨ.
large-scale industrial establishments are few compared to other north indian state capitals like new delhi.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਈਟੀ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਬਾਇਓ-ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ.
the economy is growing with contributions from the fields of it, manufacturing and processing and medical bio-technology.

ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਆਈਆਈ ਅਤੇ ਈਡੀਆਈਆਈ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
business-promoting institutions such as the cii and edii have set up their service centres in the city.

ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਆਈ ਟੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਧ ਰਿਹਾ ਆਈ ਟੀ ਹੱਬ ਹੈ.
lucknow is a growing it hub with software and it companies resident in the city.

ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼, ਗੋਮਤੀ ਨਗਰ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ.
tata consultancy services is one of the major companies with its campus in gomti nagar, which also is the second-largest such establishment in uttar pradesh.

ਐਚਸੀਐਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿਚ ਐਚਸੀਐਲ ਲਖਨ. ਕੈਂਪਸ ਵਿਚ 150 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
hcl technologies also started its training program with 150 candidates in april 2016 at hcl lucknow campus.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ.
there are many local open source technology companies.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸੋਨੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਰਿਟੇਲ ਸਮੇਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
the city is also home to a number of important national and state level headquarters for companies including sony corporation and reliance retail.

ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਚੱਕ ਗੰਜਰੀਆ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿਖੇ 100 ਏਕੜ 40 ਹੈਕਟੇਅਰ ਆਈ ਟੀ ਸਿਟੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਰਾਜ ਵਿਚ ਮੌਕੇ.
a sprawling 100 acres 40 ha it city costing 15 billion rupees is planned by the state government at the chak ganjaria farms site on the road to sultanpur and they have already approved special economic zone status for the project, which is expected to create thousands of job opportunities in the state.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਸਤਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਦਾ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ.
the city has enormous potential in the handicrafts sector and accounts for 60 percent of total exports from the state.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਵਸਤੂਆਂ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਦਸਤਕਾਰੀ, ਕਲਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਹੀਰੇ, ਗਹਿਣੇ, ਕੱਪੜਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦ, ਕੰਪਿ computersਟਰ, ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਉਤਪਾਦ, ਲਿਬਾਸ, ਪਿੱਤਲ ਉਤਪਾਦ, ਰੇਸ਼ਮ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਹਨ.
major export items are marble products, handicrafts, art pieces, gems, jewellery, textiles, electronics, software products, computers, hardware products, apparel, brass products, silk, leather goods, glass items and chemicals.

ਲਖਨ. ਨੇ ਸੈਕਟਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ, ਸੜਕਾਂ, ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੇਅ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ-ਨਿਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
lucknow has promoted public-private partnerships in a major way in sectors such as electricity supply, roads, expressways, and educational ventures.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੁਪਏ
to promote the textile industry in the city, the indian government has allocated rs.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਬਿਜ਼ਨਸ ਕਲੱਸਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ 200 ਕਰੋੜ 2000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ.
200 crore 2000 million rupees to set up a textile business cluster in the city.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੀਟ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਲਖਨ. ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
government and politics as the seat of the government of uttar pradesh, lucknow is the site of the uttar pradesh vidhan sabha, the allahabad high court and numerous government departments and agencies.

1 ਮਈ 1963 ਤੋਂ, ਲਖਨ. ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਕਮਾਂਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਸੀ।
since 1 may 1963, lucknow has been the headquarters of the central command of the indian army, before which it was the headquarters of eastern command.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮੋਹਨ ਲਾਲਗੰਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਬਖਸ਼ੀ ਕਾ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕਕੌਰੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਖੇਤਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
the city spans an area stretching from the mohanlalganj lok sabha constituency in the south to bakshi ka talab in the north and kakori in the east.

ਲਖਨ. ਅਰਬਨ ਏਗਲੋਮੇਰੇਸ਼ਨ ਐਲਯੂਏ ਵਿੱਚ ਲਖਨ. ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲਖਨ. ਛਾਉਣੀ ਲਖਨ of ਦੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ.
lucknow urban agglomeration lua includes lucknow municipal corporation and lucknow cantonment with executive power vested in the municipal commissioner of lucknow, who is an administrative officer.

ਨਿਗਮ ਵਿਚ ਵਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਟੀ ਮੇਅਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
the corporation comprises elected members corporators elected from the wards directly by the people with the city mayor as its head.

ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹਰੇਕ ਵਾਰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
an assistant municipal commissioner oversees each ward for administrative purposes.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਰਾਜ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।
the city elects members to the lok sabha as well as the uttar pradesh vidhan sabha state assembly .

2008 ਤਕ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 110 ਵਾਰਡ ਸਨ.
as of 2008, there were 110 wards in the city.

ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਿੰਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀਮਾਵਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਮਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ, ਅਮੀਨਾਬਾਦ ਅਤੇ ਚੌਕ ਏ ਮਿਡਲ ਜ਼ੋਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਸੀਮਿੰਟ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਜ਼ੋਨ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
morphologically, three clear demarcations exist the central business district, which is a fully built up area, comprises hazratganj, aminabad and chowk a middle zone surrounds the inner zone with cement houses while the outer zone consists of slums.

ਲਖਨ. ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਲਖਨ and ਅਤੇ ਮੋਹਨ ਲਾਲਗੰਜ ਅਤੇ ਨੌਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਹਨ।
lucknow has two lok sabha constituencies lucknow and mohanlalganj and nine vidhan sabha constituencies.

ਸਾਲ 2012 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਹਨ।
the chief minister of the state for the 2012 vidhan sabha is shri akhilesh yadav.

ਲਖਨ. ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
lucknow falls under the jurisdiction of a district collector, who is an ias officer.

ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
collectors are in charge of property records and revenue collection for the central government, and oversee the national elections held in the city.

ਕੁਲੈਕਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the collector is also responsible for maintaining law and order in the city.

ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਐਸਪੀ ਐਸ ਪੀ ਐਸ ਪੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਈ ਪੀ ਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
the police is headed by a senior superintendent of police ssp , who is an ips officer, and comes under the authority of the state home ministry.

ਕਈ ਪੁਲਿਸ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇਕ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਹੈ.
each of the several police circle is headed by a deputy suprintendent of police.

ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਲਖਨ. ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਖਨ. ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚੀਫ ਫਾਇਰ ਅਫਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਇੱਕ ਡਿਪਟੀ ਚੀਫ ਫਾਇਰ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
the traffic police is a semi-autonomous body under the lucknow police while the lucknow fire brigade department is headed by the chief fire officer, who is assisted by a deputy chief fire officers and divisional officers.

ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਏ.
former prime minister a.

ਬੀ. ਵਾਜਪਾਈ ਸਾਲ 2009 ਤੱਕ ਲਖਨ. ਦੇ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕੇ ਲਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਲਜੀ ਟੰਡਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
b. vajpayee was a member of parliament for the lucknow parliamentary constituency until 2009, when he was replaced by lalji tandon.

ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟੰਡਨ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਸੀ।
rajnath singh replaced tandon in the lok sabha elections of 2014.

ਨਾਗਰਿਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੇਲਵੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਲਖਨ in ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਕੰਪਾਉਂਡ ਵਿਚ ਹੈ।
the commission of railway safety of india, under the ministry of civil aviation, has its head office in the northeast railway compound in lucknow.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਲਖਨ. ਪੁਲਿਸ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹੇ ਡਰੋਨ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹਨ।
the lucknow police, a subsidiary of uttar pradesh police, keeps the citizens under watch through high-technology control rooms and all important streets and intersections are under surveillance with the help of drone cameras.

ਮੋਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਮਿਰਚਾਂ ਦੇ ਸਪਰੇਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mob controlling is carried out with the help of pepper spraying drones.

ਲਖਨ as ਦਾ ਮਾਡਰਨ ਪੁਲਿਸ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਸੀਆਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ 'ਡਾਇਲ 100' ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਜ ਭਰ ਤੋਂ 300 ਸੰਚਾਰ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ 200 ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਦੌੜਣ ਲਈ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਲਈ 300 ਸੰਚਾਰ ਅਫਸਰ ਹਨ।
the lucknow modern police control room abbreviated as mcr is india's biggest 'dial 100' service centre with 300 communication officers to receive distress calls from all over the state and 200 dispatch officers to rush for police help.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਪੁਲਿਸ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਵਜੋਂ ਬਿਲ ਹੈ.
it is billed as the india's most hi-tech police control room.

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ 'ਡਾਇਲ 100' ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਲਿਸ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੀਆਰਐਸ ਹੋਵੇਗੀ.
an integrated 'dial 100' control room building is also under construction which when completed will be the world's biggest modern police emergency response system pers .

ਲਖਨ. ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਫਤਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
lucknow also houses a branch office of national investigation agency which is responsible for combating terrorist activities in india.

ਇਹ ਨਕਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਬਿਹਾਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਝਾਰਖੰਡ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਦੇ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
it oversees five states of bihar, madhya pradesh, uttarakhand, jharkhand, chhattisgarh for naxal and terrorist activities.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰੋਡਜ਼ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਦਾ ਆਪਣਾ ਲਾਂਘਾ ਲਖਨ's ਦੇ ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ ਲਾਂਘਾ ਐਨ.ਐਚ.-24 ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ, ਐਨ.ਐਚ.-30 ਤੋਂ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਸਿਤਾਰਗੰਜ, ਐਨ.ਐਚ.-27 ਤੋਂ ਪੋਰਬੰਦਰ ਤੋਂ ਝਾਂਸੀ ਅਤੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਿਲਚਰ ਹੈ।
transport roads two major indian national highways have their intersection at lucknow's hazratganj intersection nh-24 to delhi, nh-30 to allahabad from sitarganj, nh-27 to porbandar via jhansi and silchar via gorakhpur.

ਜਨਤਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਕਈ modੰਗ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਕਸੀਆਂ, ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ, ਸਾਈਕਲ ਰਿਕਸ਼ਾ, ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ. ਨੀਵੀਂ ਫਲੋਰ ਬੱਸਾਂ ਬਿਨਾਂ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ.
multiple modes of public transport are available such as taxis, city buses, cycle rickshaws, auto rickshaws and compressed natural gas cng low floor buses with and without air conditioning.

ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਟੋ ਈਂਧਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
cng was introduced as an auto fuel to keep air pollution under control.

ਰੇਡੀਓ ਟੈਕਸੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
radio taxis are operated by several major companies.

ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਲਖਨ city's ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਟੇਟ ਰੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਯੂਪੀਐਸਆਰਟੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਯਾਤਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨਿਗਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਐਮਜੀ ਰੋਡ ਵਿਖੇ ਹੈ.
city buses lucknow city's bus service is operated by uttar pradesh state road transport corporation upsrtc , a public sector passenger road transport corporation headquartered in mg road.

ਇਸ ਕੋਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 30000 ਸੀਐਨਜੀ ਬੱਸਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 9,500 ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਫਲੀਟ ਹਨ।
it has 300 cng buses operating in the city out of an overall fleet of 9,500.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 35 ਰਸਤੇ ਹਨ.
there are around 35 routes in the city.

ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਟਰਮੀਨਲ ਗੁਦਾਮਬਾ, ਵਿਰਾਜਖੰਡ, ਆਲਮਬਾਗ, ਸਕੂਟਰ ਇੰਡੀਆ, ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਬਾਬੂ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਫੇਦਾਬਾਦ, ਪਾਸੀ ਕਿਲਾ, ਚਾਰਬਾਗ, ਅੰਧੇ ਕੀ ਚੌਕੀ ਅਤੇ ਬੁੱheੇਸ਼ਵਰ ਚੌਂਕ ਵਿਚ ਹਨ.
terminals for city buses are located in gudamba, virajkhand, alambagh, scooter india, institute of engineering and technology, babu banarasi das university, safedabad, pasi qila, charbagh, andhe ki chowki, and the budheshwar intersection.

ਗੋਮਤੀ ਨਗਰ, ਚਾਰਬਾਗ, ਅਮੌਸੀ ਅਤੇ ਡੁਬਗਾ ਵਿਚ ਚਾਰ ਬੱਸ ਡਿਪੂ ਹਨ.
there are four bus depots in gomti nagar, charbagh, amausi, and dubagga.

ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਬੱਸਾਂ ਆਲਮਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਅੰਤਰ ਰਾਜ-ਰਾਜ ਬੱਸ ਟਰਮਿਨਲ ਆਈਐਸਬੀਟੀ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਬੱਸ ਲਾਈਨਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
inter-state buses the major dr. bhimrao ambedkar inter-state bus terminal isbt in alambagh provides the main inter and intrastate bus lines in lucknow.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ 25 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
located on national highway 25, it provides adequate services to ongoing and incoming customers.

ਕੈਸਰਬਾਗ ਵਿਖੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਸ ਅੱਡਾ ਹੈ.
there is a smaller bus station at qaiserbagh.

ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਾਰਬਾਗ ਵਿਖੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੱਸ ਟਰਮੀਨਲ ਹੁਣ ਇਕ ਸਿਟੀ ਬੱਸ ਡਿਪੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the bus terminal formally operated at charbagh, in front of the main railway station, has now been re-established as a city bus depot.

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਯੂਪੀਐਸਆਰਟੀਸੀ ਨੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਲਿਆ ਹੈ।
this decision was taken by the state government and upsrtc to decongest traffic in the railway station area.

ਕਾਨਪੁਰ ਲਖਨ. ਰੋਡਵੇਜ਼ ਸਰਵਿਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
kanpur lucknow roadways service is a key service for daily commuters who travel back and forth to the city for business and educational purposes.

ਵੋਲਵੋ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ “ਰਾਇਲ ਕਰੂਜ਼ਰ” ਬੱਸਾਂ ਯੂਪੀਐਸਆਰਟੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਰ ਰਾਜ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
air conditioned "royal cruiser" buses manufactured by volvo are operated by upsrtc for inter state bus services.

ਅਲਾਹਾਬਾਦ, ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੈਪੁਰ, ਆਗਰਾ, ਦਿੱਲੀ, ਗੋਰਖਪੁਰ, ਯੂਪੀਐਸਆਰਟੀਸੀ ਇਨਟ੍ਰਸੈਟੇਟ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ.
main cities served by the upsrtc intrastate bus service are allahabad, varanasi, jaipur, agra, delhi, gorakhpur.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੈਪੁਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਗਵਾਲੀਅਰ, ਭਰਤਪੁਰ, ਸਿੰਗਰੌਲੀ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਗੁੜਗਾਓਂ, ਦੌਸਾ, ਅਜਮੇਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਅਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਹਨ।
the cities outside uttar pradesh that are covered by inter-state bus services are jaipur, new delhi, gwalior, bharatpur, singrauli, faridabad, gurgaon, dausa, ajmer, dehradun, and haridwar.

ਰੇਲਵੇ ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
railways lucknow is served by several railway stations in different parts of the city.

ਮੁੱਖ ਲੰਬੀ-ਦੂਰੀ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲਖਨ railway ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਚਾਰਬਾਗ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the main long-distance railway station is lucknow railway station located at charbagh.

ਇਸਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ structureਾਂਚਾ 1923 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੰਡਲ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it has an imposing structure built in 1923 and acts as the divisional headquarters of the northern railway division.

ਇਸਦਾ ਗੁਆਂ .ੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਲਖਨ jun ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ.
its neighbouring and second major long-distance railway station is lucknow junction railway station operated by the north eastern railway.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੰਮੂ, ਚੇਨਈ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਬੰਗਲੌਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਪੁਣੇ, ਇੰਦੌਰ, ਭੋਪਾਲ, ਝਾਂਸੀ, ਜਬਲਪੁਰ, ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ. ਜੈਪੁਰ ਅਤੇ ਸਿਵਾਨ.
the city is an important junction with links to all major cities of the state and country such as new delhi, mumbai, kolkata, chandigarh, amritsar, jammu, chennai, hyderabad, bangalore, ahmedabad, pune, indore, bhopal, jhansi, jabalpur, jaipur and siwan.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਲ ਚੌਦਾਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਲਖਨ city ਸ਼ਹਿਰ, ਡਾਲੀਗੰਜ ਅਤੇ ਮੋਹਿਬੁੱਲਾਪੁਰ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਵਾਲੇ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the city has a total of fourteen railway stations with meter gauge services originating at aishbagh and connecting to lucknow city, daliganj and mohibullapur.

ਮੋਹਿਬੁੱਲਾਪੁਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਅਤੇ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਰੇਲਵੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
except for mohibullapur, all stations are connected to broad gauge and metre gauge railways.

ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
all stations lie within the city limits and are well interconnected by bus services and other public road transport.

ਉਪਨਗਰੀਏ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਖਸ਼ੀ ਕਾ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਕਾਕੋਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
suburban stations include bakshi ka talab and kakori.

ਉਪਨਗਰ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1867 ਵਿਚ ਲਖਨ and ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the suburban railway was started in 1867 to cater for the needs of commuters travelling between lucknow and kanpur.

ਇਸ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਕਈ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਪਨਗਰ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ.
trains running on this service also stop at numerous stations at different locations in the city forming a suburban rail network.

ਹਵਾਈ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿੱਧੇ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਲਖਨ in ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਟਨਾ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਮੁੰਬਈ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਚੇਨਈ, ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਚੌਧਰੀ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
air transport direct air connections are available in lucknow to new delhi, patna, kolkata, mumbai, bangalore, ahmedabad, hyderabad, chennai, guwahati and other major cities via chaudhary charan singh international airport.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the airport has been ranked the second best in the world in small airport category.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ isੁਕਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ 50 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the airport is suitable for all-weather operations and provides parking facilities for up to 50 aircraft.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਜੈੱਟ ਏਅਰ, ਗੋਏਅਰ, ਇੰਡੀਗੋ, ਸਾ saudiਦੀ ਏਅਰਲਾਇੰਸ, ਫਲਾਈਡੁਬਾਈ, ਓਮਾਨ ਏਅਰ ਅਤੇ ਏਅਰ ਵਿਸਤਾਰਾ ਲਖਨ. ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
at present, air india, air india express, jet air, goair, indigo, saudi airlines, flydubai, oman air and air vistara operate domestic and international flights to and from lucknow.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਟਰਮੀਨਲ 1 ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਟਰਮੀਨਲ 2 ਦੇ ਨਾਲ, 1,187 ਏਕੜ 480 ਹੈਕਟੇਅਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ingਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬੋਇੰਗ 767 ਤੋਂ ਬੋਇੰਗ 747-400 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
covering 1,187 acres 480 ha , with terminal 1 for international flights and terminal 2 for domestic flights, the airport can handle boeing 767 to boeing 747-400 aircraft allowing significant passenger and cargo traffic.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਅਬੂ ਧਾਬੀ, ਦੁਬਈ, ਮਸਕਟ, ਰਿਆਦ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਬੈਂਕਾਕ, ਦੱਮਾਂ ਅਤੇ ਜੇਦਾਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
international destinations include abu dhabi, dubai, muscat, riyadh, singapore, bangkok, dammam and jeddah.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਏਅਰਬੱਸ ਏ 380 ਜੰਬੋ ਜੈੱਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਉਤਰ ਸਕਣਗੇ, ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਵੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ.
planned expansion of the airport will allow airbus a380 jumbo jets to land at the airport the airport authority of india is also planning to expand the international terminal to increase passenger traffic capacity.

ਰਨਵੇ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਹੈ.
there is also a plan for runway expansion.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ 10 ਵਾਂ-ਵਿਅਸਤ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਹੈ।
it is the 10th-busiest airport in india, busiest in uttar pradesh, and second-busiest in north india.

ਮੈਟਰੋ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਇਕ ਪੁੰਜ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ, ਲਖਨ. ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਮੋਨੋਰੇਲ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ, 2013 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਡੀਐਮਆਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
metro construction plans for a mass rapid transit system, the lucknow metro and monorail service were finalised in december 2013 by delhi metro rail dmrc .

ਮੈਟਰੋ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 5 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
collection of soil samples for metro construction began on 5 august 2009 and was completed in september the same year.

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੰਭਾਵਤ ਸੀ।
the report concluded that the soil condition was feasible for metro rail.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਬਜਟ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the decision to go ahead with the project was taken in the uttar pradesh state budget debate for .

ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
in february, chief minister akhilesh yadav gave approval to set up a metro rail system for the state capital.

ਇਹ ਦੋ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਮੁਨਿਸ਼ਪੁਲਿਆ ਨੂੰ ਸੀਸੀਐਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨੂੰ ਚਾਰਬਾਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਸੰਤ ਕੁੰਜ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
it is divided into two corridors with the north-south corridor connecting munshipulia to ccs international airport and the east-west corridor connecting charbagh railway station to vasant kunj.

ਇਹ ਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ onਾਂਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਸਾਧਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗਾ.
this will be the most expensive public transport system in the state, but will provide a rapid means of mass transport to decongest traffic on city roads.

ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮਾਰਚ, 17 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ.
construction of the first phase will be complete by march'17.

ਮੈਟਰੋ ਰੇਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁੱ objectਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਲਖਨ. ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਈਕਲ-ਦੋਸਤਾਨਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
the completion of metro rail project is the primary object of uttar pradesh government currently headed by the chief minister akhilesh yadav cycling lucknow is among the most bicycle-friendly cities in uttar pradesh.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਨੇੜੇ ਸਾਈਕਲ ਅਨੁਕੂਲ ਟਰੈਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
bike-friendly tracks have been established near the chief minister's residence in the city.

ਸਾ andੇ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਕਾਲੀਦਾਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ ਦੇ ਅਗਲੇ ਲਾ-ਮਾਰਟਿਨਿਅਰ ਕਾਲਜ ਰੋਡ' ਤੇ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਮਾਰਗ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ।
the four-and-a-half-kilometre track encompasses la-martiniere college road next to golf club on kalidas marg, where the chief minister resides, and vikramaditya marg, which houses the office of the ruling party.

ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਚਾਰ ਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਲੇਨ ਫੁੱਟਪਾਥ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ.
the dedicated four-metre-wide lane for cyclists is separate from the footpath and the main road.

ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਈਕਲ-ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਈਕਲ ਟਰੈਕਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ.
with amsterdam as the inspiration, new cycle tracks are to be constructed in the city to make it more cycle-friendly, with facilities like bike rental also in the works.

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਲਖਨ. ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਦਿ ਲਖਨ. ਸਾਈਕਲੋਥਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
in the year 2015, lucknow also hosted a national level cycling event called 'the lucknow cyclothon' in which professional and amateur cyclists took part.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅੰਡਰ-ਉਸਾਰੀ ਸਾਈਕਲ ਟਰੈਕ ਨੈਟਵਰਕ ਲਖਨ the ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਈਕਲ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
an under-construction cycle track network by the government of uttar pradesh is set to make lucknow the city with india's biggest cycle network.

ਜਨਸੰਖਿਅਕ ਲਖਨ ur ਅਰਬਨ ਐਗਰਲੋਮੇਰੇਸ਼ਨ ਐਲਯੂਏ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1981 ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 2.24 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
demographics the population of lucknow urban agglomeration lua rose above one million in 1981, while the 2001 census estimated it had risen to 2.24 million.

ਇਸ ਵਿਚ ਲਖਨ. ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 60,000 ਲੋਕ ਅਤੇ ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 2.18 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ 1991 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ 34.53% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।
this included about 60,000 people in the lucknow cantonment and 2.18 million in lucknow city, and represented an increase of 34.53% over the 1991 figure.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ, 2011 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅਬਾਦੀ 2,815,601 ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 1,470,133 ਆਦਮੀ ਅਤੇ 1,345,468 .ਰਤਾਂ ਸਨ।
as reported by the census of india, 2011, lucknow city had a population of 2,815,601, of which 1,470,133 were men and 1,345,468 women.

2001 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ 25.36% ਦਾ ਵਾਧਾ ਸੀ।
this was an increase of 25.36% compared to the 2001 figures.

1991 ਅਤੇ 2001 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 32.03% ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 1981 ਤੋਂ 1991 ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ 37.14% ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸੀ।
between 1991 and 2001, the population registered growth of 32.03%, significantly lower than the 37.14% which was registered between 1981 and 1991.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅੰਕੜੇ ਸਾਲ 2001 ਵਿਚ 1,443 ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,815 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the initial provisional data suggests a population density of 1,815 per km2 in 2011, compared to 1,443 in 2001.

ਕਿਉਂਕਿ ਲਖਨ. ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ ਸਿਰਫ 2,528 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 976 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 690 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।
as the total area covered by the lucknow district is only about 2,528 square kilometres 976 sq mi , the population density was much than the 690 persons per km2 recorded at the state level.

ਰਾਜ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਆਬਾਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 21.3% ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ 21ਸਤ 21.15% ਹੈ।
the scheduled caste population of the state represented 21.3% of the total population, a figure higher that the state average of 21.15%.

ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 36 36..37% ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ 63 63..3% ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ।
over 36.37% of the total population resides in rural areas and 63.3% in urban areas.

ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਇਹ ਉੱਚ ਅੰਕੜੇ ਸਨ, ਜਿਥੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਕੇਵਲ ਕੁਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 21% ਬਣਦੀ ਹੈ.
these were high figures when compared to the state as whole, where the urban population only constituted around 21% of the total population.

2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 888 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਲਖਨ city ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ 915 maਰਤਾਂ ਰਿਹਾ।
the sex ratio in lucknow city stood at 915 females per 1000 males in 2011, compared to the 2001 census figure of 888.

ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 2011 ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ nationalਸਤਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 940 ਹੈ.
the average national sex ratio in india is 940 according to the census 2011 directorate.

ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੁਲ ਸਾਖਰਤਾ ਪੱਧਰ 84 %.7272% ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ .3 56..3% ਸੀ।
the city has a total literacy level in 2011 of 84.72% compared to 56.3% for uttar pradesh as a whole.

2001 ਵਿਚ ਇਹੋ ਅੰਕੜੇ 75.98% ਅਤੇ 60.47% ਰਹੇ।
in 2001 these same figures stood at 75.98% and 60.47%.

ਲਖਨ city ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਸਾਹਿਤ ਆਬਾਦੀ ਕੁੱਲ 2,147,564 ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1,161,250 ਮਰਦ ਅਤੇ 986,314 femaleਰਤਾਂ ਸਨ।
in lucknow city the total literate population totalled 2,147,564 people of which 1,161,250 were male and 986,314 were female.

ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਰ ਰਾਜ ਦੀ 23ਸਤ 23.7% ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਲਖਨ in ਵਿੱਚ rateਰਤਾਂ ਦੀ ਦਰ ਸਿਰਫ 5.6% ਹੈ ਅਤੇ 1991 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
despite the fact that the overall work participation rate in the district 32.24% is higher than the state average 23.7% , the rate among females in lucknow is very low at only 5.6% and shows a decline from the 1991 figure of 5.9%.

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਲਖਨ's ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
architecture lucknow's buildings show different styles of architecture with the many iconic buildings built during british and mughal era.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹਨ।
more than half of these buildings lie in the old part of the city.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ “ਹੈਰੀਟੇਜ ਵਾਕ” ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
the uttar pradesh tourism department organises a "heritage walk" for tourists covering the popular monuments.

ਮੌਜੂਦਾ architectਾਂਚੇ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਮਾਮਬਾਰਾ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ structuresਾਂਚੇ ਜਿਵੇਂ ਬੰਦ ਬਗੀਚੇ, ਬਾਰਾਦਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹਨ.
among the extant architecture there are religious buildings such as imambaras, mosques, and other islamic shrines as well as secular structures such as enclosed gardens, baradaris, and palace complexes.

ਹੁਸੈਨਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ਜੋ 1784 ਵਿੱਚ ਲਖਨ of ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਨਵਾਬ, ਅਸਫ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
bara imambara in hussainabad is a colossal edifice built in 1784 by the then nawab of lucknow, asaf-ud-daula.

ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰੂ ਅਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ।
it was originally built to provide assistance to people affected by the deadly famine, which struck the whole of uttar pradesh in the same year.

ਇਹ ਲੱਕੜ, ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਲ ਹੈ.
it is the largest hall in asia without any external support from wood, iron or stone beams.

ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 22,000 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ.
the monument required approximately 22,000 labourers during construction.

ਨਵਾਬ ਅਸਫ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਆਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 60 ਫੁੱਟ 18 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਰੁਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ। 1784 ਵਿਚ, ਲਖਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
the 60 feet 18 m tall rumi darwaza, built by nawab asaf-ud-daula r. in 1784, served as the entrance to the city of lucknow.

ਇਸਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਗੇਟਵੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਨੋਪਲ ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it is also known as the turkish gateway, as it was erroneously thought to be identical to the gateway at constantinople.

ਇਮਾਰਤ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ.
the edifice provides the west entrance to the great imambara and is embellished with lavish decorations.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਲਖਨ of ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
styles of architectures from various cultures can be seen in the historical places of lucknow.

ਲਖਨ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਇੰਡੋ-ਸੇਰੇਸੈਨਿਕ ਰਿਵਾਈਵਲ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਇਮਾਰਤ ਅਤੇ ਚਾਰਬਾਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
the university of lucknow shows a huge inspiration from the european style while indo-saracenic revival architecture is prominently present in the uttar pradesh vidhan sabha building and charbagh railway station.

ਦਿਲਕੁਸ਼ਾ ਕੋਠੀ 1800 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਵਾਸੀ ਮੇਜਰ ਗੋਰ useਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬੈਰੋਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
dilkusha kothi is the remains of a palace constructed by the british resident major gore ouseley around 1800 and showcases an example of english baroque architecture.

ਇਹ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਲਈ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਲਾਜ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਰਿਜੋਰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ.
it served as a hunting lodge for the nawab of awadhs and as a summer resort.

ਛਤਰ ਮੰਜ਼ਿਲ, ਜੋ ਅਵਧ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਮਹਿਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਛੱਤਰੀ ਵਰਗੇ ਗੁੰਬਦ ਦੁਆਰਾ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਤਰ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ "ਛਤਰੀ" ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the chattar manzil, which served as the palace for the rulers of awadh and their wives is topped by an umbrella-like dome and so named on account of chattar being the hindi word for "umbrella".

ਚਤਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਉਲਟ ਨਵਾਬ ਸਆਦਤ ਅਲੀ ਖਾਨ i ਦੁਆਰਾ 1789 ਅਤੇ 1814 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ 'ਲਾਲ ਬਰਦਰੀ' ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ.
opposite chattar manzil stands the 'lal baradari' built by nawab saadat ali khan i between 1789 and 1814.

ਇਹ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਕ ਤਖਤ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ.
it functioned as a throne room at coronations for the royal courts.

ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਹੁਣ ਇਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਗਏ ਪੋਰਟਰੇਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਵਧ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਸਨ.
the building is now used as a museum and contains delicately executed portraits of men who played major roles in the administration of the kingdom of oudh.

ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਲਾ ਮਾਰਟਿਨਿਅਰ ਕਾਲਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
another example of mixed architectural styles is la martiniere college, which shows a fusion of indian and european ideas.

ਇਹ ਮੇਜਰ-ਜਨਰਲ ਕਲਾਉਡ ਮਾਰਟਿਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਲਯੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 13 ਸਤੰਬਰ 1800 ਨੂੰ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ.
it was built by major-general claude martin who was born in lyon and died in lucknow on 13 september 1800.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਕਾਂਸਟੈਂਟੀਆ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਮਾਰਤ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਗੁੰਬਦ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਲੱਕੜ ਦੇ ਸ਼ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
originally named "constantia", the ceilings of the building are domed with no wooden beams used for construction.

ਗੌਥਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਝਲਕੀਆਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
glimpses of gothic architecture can also be seen in the college building.

ਲਖਨ's ਦਾ ਆਸਾਫੀ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਵੌਲਟਡ ਹਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
lucknow's asafi imambara exhibits vaulted halls as its architectural speciality.

ਬਾਰਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ, ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਅਤੇ ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁਗਲਈ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਨਗੀਰੇ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾ ਮਾਰਟਿਨਅਰ ਕਾਲਜ ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ।
the bara imambara, chhota imambara and rumi darwaza stand in testament to the city's nawabi mixture of mughlai and turkish style of architecture while la martiniere college bears witness to the indo-european style.

ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਗੁੰਬਦਾਂ ਅਤੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਯਾਦਗਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
even the new buildings are fashioned using characteristic domes and pillars, and at night these illuminated monuments become the city's main attractions.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹਜ਼ਰਤਗੰਜ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ureਾਂਚੇ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
around hazratganj, the city's main market, there is a fusion of old and modern architecture.

ਇਸ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਹੋਏ ਥਾਣੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਲਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ -ੰਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਕੱਚੇ ਰਸਤੇ ਤਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਜ਼ਾਂ, ਹਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ craੰਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. , ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਯੁੱਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗਲੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
it has a multi-level parking lot in place of an old and dilapidated police station making way for extending the corridors into well-aligned pebbled pathways, adorned with piazzas, green areas and wrought-iron tall, beautifully crafted cast-iron lamp-posts, reminiscent of the victorian era, flank both sides of the street.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਲਖਨ. ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
culture in common with other metropolitan cities across india, lucknow is multicultural and home to people who use different dialects and languages.

ਲਖਨ to ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਰੀਤੀ ਰਿਵਾਜ ਅੱਜ ਕੱਲ ਜੀਵਿਤ ਕਥਾਵਾਂ ਬਣ ਗਏ ਹਨ. ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ. ਇਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਸਿੰਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
many of the cultural traits and customs peculiar to lucknow have become living legends today.the city's contemporary culture is the result of the amalgamation of the hindu and muslim rulers who ruled the place simultaneously.the credit for this goes to the secular and syncretic traditions of the nawabs of awadh, who took a keen interest in every walk of life, and encouraged these traditions to attain a rare degree of sophistication.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਖਨites ਆਪਣੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟ wayੰਗ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ. ਲਖਨ of ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਖਨites ਜਾਂ ਲਖਨਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
modern day lucknowites are known for their polite and polished way of speaking which is noticed by visitors.the residents of lucknow call themselves lucknowites or lakhnavi.

ਇਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੇ ਪਿਘਲਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਦੇ ਬਿਹਤਰ aੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿਚ ਝਲਕਦੀ ਹੈ।
e nearby it also represents the melting pot of globalization where the legacy of nawab 's culture continue to be reflected in the traditional vocabulary of the hindi language of the city along with better avenues for modernization present here.

ਰਵਾਇਤੀ ਆਉਟਫਿਟ ਲਖਨ. ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
traditional outfit lucknow is famous for its ghararas.

ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ women'sਰਤਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹੈ ਜੋ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
it is a traditional women's outfit that originated from the nawabs of awadh.

ਇਹ ਕੁੜਤਾ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਦੁਪੱਟਾ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ looseਿੱਲੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਹੈ.
it is a pair of loose trousers with pleats below the knee worn with a kurta shirt and a dupatta veil .

ਇਹ ਗੋਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਗੋਤਾ ਸਜਾਵਟੀ ਲੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕroਾਈ ਹੈ.
it is embroidered with zari and zardozi along with gota decorative lace on knee area .

ਇਹ ਪਹਿਰਾਵਾ 24 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਬਰਿਕ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੇਸ਼ਮ, ਬਰੋਕੇਡ ਅਤੇ ਕਾਮਖਵਾਬ.
this dress is made from over 24 metres of fabric, mostly silk, brocade and kamkhwab.

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁ officialਲੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤੀ ਆਮ ਬੋਲੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹੈ।
language and poetry although the city's primary official language is hindi, the most commonly spoken language is colloquial hindustani.

ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ.
indian english is also well understood and is widely used for business and administrative purposes, as a result of india's british heritage and commonwealth tradition, as well as globalisation.

ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਲਖਨi ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the urdu language is also a part of lucknowi culture and heritage.

ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is mostly used by wealthier families, the remaining members of the royal family as well as in urdu poetry and on public signs.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
the government has taken many innovative steps to promote urdu.

ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਅਵਧੀ ਨੇ ਲਖਨ's ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
awadhi, a dialect of the hindi dialect continuum, has played an important role in lucknow's history and is still used in the city's rural areas and by the urban population on the streets.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਲਖਨ. ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
historically, lucknow was considered one of the great centres of muslim culture.

ਦੋ ਕਵੀਆਂ, ਮੀਰ ਬੱਬਰ ਅਲੀ ਅਨੀਸ ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦਬੀਰ, ਮੁਸਲਿਮ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾਕਾਰ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਬੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਸਰਬਉੱਚ ਕੁਰਬਾਨੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਮਰਸੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਹਰਾਮ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
two poets, mir babar ali anis and mirza dabeer, became legendary exponents of a unique genre of muslim elegiacal poetry called marsiya centred on imam husain's supreme sacrifice in the battle of karbala, which is commemorated during the annual observance of muharram.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਗੋਰਖਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਖਨ of ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਆਇਆ।
the revolutionary ram prasad bismil, who was hanged by the british at gorakhpur jail, was largely influenced by the culture of lucknow and remembered its name in his poetry.

ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਕਸਬੇ ਕਾਕੋਰੀ, ਦਰਿਆਬਾਦ, ਫਤਿਹਪੁਰ, ਬਾਰਾਬੰਕੀ, ਰੁਦੌਲੀ, ਅਤੇ ਮਲੀਹਾਬਾਦ ਨੇ ਉਰਦੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਘੇ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਹਸੀਨ ਕਕੋਰਵੀ, ਮਜਾਜ਼, ਖੁਮਰ ਬਾਰਾਬੰਵਵੀ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
surrounding towns such as kakori, daryabad, fatehpur, barabanki, rudauli, and malihabad produced many eminent urdu poets and litterateurs including mohsin kakorvi, majaz, khumar barabankvi and josh malihabadi.

ਰਸੋਈ ਅਵਧ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ "ਨਵਾਬੀ" ਹੈ-ਸਟਾਈਲ ਪਕਵਾਨ.
cuisine the awadh region has its own distinct "nawabi"-style cuisine.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਬਿਰੀਆਨੀਸ, ਕਬਾਬ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the best-known dishes of this area consist of biryanis, kebabs and breads.

ਕਬਾਬ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਟਾਈਲ ਕਾਕੋਰੀ, ਗਾਲਾਵਤੀ, ਸ਼ਮੀ, ਬੋਤੀ, ਪੱਤਲੀਕੇ, ਘੁਤਵਾ ਅਤੇ ਸੇਖ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ.
kebabs are served in a variety of styles kakori, galawati , shami, boti, patili-ke, ghutwa and seekh are among the available varieties.

ਟੁੰਡੇ ਕੇ ਕਬਾਬ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਇੱਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਾਬਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰੋਤ ਹੈ.
the tunde ke kabab restaurant has operated for more than a century and is the most popular source of kebabs.

ਲਖਨ's ਦੇ ਕਬਾਬਾਂ ਦੀ ਸਾਖ ਸਿਰਫ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਟੋਰੇ ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the reputation of lucknow's kebabs is not limited to the local population and the dish attracts people not only from other cities but also from other countries.

ਲਖਨ. ਇਸ ਦੇ ਸੁਆਦੀ ਚਟਾਕ, ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ, ਕੁਲਫੀ, ਪਾਨ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
lucknow is also famous for its delicious chaats, street food, kulfi, paan and sweets.

ਨਾਹਾਰੀ, ਇਕ ਕਟੋਰੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
nahari, a dish prepared using mutton, is very popular among non-vegetarians.

ਸ਼ਰਮਲ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪਰਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਲਖਨ. ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
sheermal is a type of sweet bread paratha prepared only in lucknow.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਲਗਭਗ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਚ-ਅੰਤਲੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਬੇਕਰੀ, ਆਰਾਮ ਘਰ ਅਤੇ ਪੱਬ ਹਨ ਜੋ ਅਮੀਰ ਵਰਗ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
some restaurants in the city are around 100 years old there are also many high-end restaurants, bakeries, lounges and pubs which cater to the affluent class and foreign travellers.

ਤਿਉਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਸ, ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ, ਈਦ, ਹੋਲੀ, ਰਕਸ਼ਾ ਬੰਧਨ, ਵਿਜੈਦਾਸ਼ਮੀ ਵਰਗੇ ਆਮ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਧੂਮਧਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
festivals common indian festivals such as christmas, diwali, durga puja, eid, holi, raksha bandhan, vijayadashami are celebrated with great pomp and show in the city.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਿਉਹਾਰ ਜਾਂ ਜਲੂਸ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲਖਨ mah ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਲਖਨ festival ਉਤਸਵ ਹਰ ਸਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some of the other festivals or processions are as follows lucknow mahotsav lucknow festival is organised every year to showcase uttar pradesh art and culture and to promote tourism.

ਮਨੋਨੀਤ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਖਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕਲਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਲਿਆ.
with designated south asian tourism year, lucknow took the opportunity to promote the city's art, culture and tourism to national and international tourists.

ਪਹਿਲਾ ਲਖਨ festival ਉਤਸਵ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮੰਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ, ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਖਨ mah ਦਾ ਮਹਾਂਉਤਸਵ ਸਾਲਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the first lucknow festival was staged as a part of this promotion and ever since, with some exceptions, lucknow mahotsava has taken place annually.

ਲਖਨ. ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਸਾਹਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਲ 2013 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lucknow literature festival this is an annual literature festival held in the month of november every year since 2013.

ਲਖਨ. ਲਿਟਫੇਸਟ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਿਤ ਉਤਸਵ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
lucknow litfest is india's second largest literature festival featuring some of the greatest writers & thinkers from across the globe.

ਮੁਹਰਰਾਮ ਲਖਨ. ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਆ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
muharram lucknow is known as a seat of shia islam and the epitome of shia culture in india.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸਲਾਮੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮੁਹਰਾਮ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸ਼ੂਰਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 10 ਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪੋਤੇ ਇਮਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
muslims observe muharram, the first month of the islamic calendar and on ashura the 10th day of the month mourn the memory of imam husain, grandson of the islamic prophet, muhammad.

ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਮੁਹਰਾਮ ਦੇ ਜਲੂਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਵਧ ਨਵਾਬਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ।
muharram processions in lucknow have a special significance and began during the reign of the awadh nawabs.

ਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਰੀਹ, ਜਲੂਸ-ਏ-ਮਹਿੰਦੀ, ਆਲਮ-ਏ-ਆਸ਼ੂਰਾ ਅਤੇ ਚੂਪ ਤਾਜ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਜਲੂਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 1977 ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਤਕ ਅਜ਼ਾਦਾਰੀ ਦੇ ਜਲੂਸਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਉਣ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।
processions such as shahi zarih, jaloos-e-mehndi, alam-e-ashura and chup tazia had special significance for the shia community and were effected with great religious zeal and fervour until in 1977 the government of uttar pradesh banned public azadari processions.

ਅਗਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਤਾਲਕਟੋਰਾ ਕਰਬਲਾ, ਬਾਰਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਆਸੀਫੀ, ਛੋਟਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਹੁਸੈਨਾਬਾਦ, ਦਰਗਾਹ ਹਜ਼ਰਤ ਅੱਬਾਸ, ਸ਼ਾਹ ਨਜਾਫ ਅਤੇ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਘੁਫਰਾ ਮਾਨਾ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਜਾਂ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਜਲੂਸ ਅਤੇ ਇਕੱਠ ਹੋਏ.
for the following twenty years, processions and gatherings took place in private or community spaces including talkatora karbala, bara imambara imambara asifi , chota imambara imambara husainabad , dargah hazrat abbas, shah najaf and imambara ghufran ma'ab.

ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਹਟਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਰਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ 21 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਜਨਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਅਜ਼ਾਦਾਰੀ ਜਲੂਸ ਕੱ takingਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ ਸਨ।
the ban was partially lifted in 1997 and shias were successful in taking out the first azadari procession in january 1998 on the 21st of ramadan, the muslim fasting month.

ਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਨੌਂ ਸੌ ਵਿਚੋਂ ਨੌਂ ਜਲੂਸ ਕੱ stageਣ ਦਾ ​​ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
the shias are authorised to stage nine processions out of the nine hundred that are listed in the register of the shias.

ਚੂਪ ਤਾਜ਼ੀਆ ਇਹ ਜਲੂਸ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
chup tazia the procession originated in lucknow before spreading to other parts of south asia.

ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਵਾਬ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਸਾਹੂਕਤ ਯਾਰ ਜੰਗ ਨੇ ਬਹੁ ਬੇਗਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
dating back to the era of the nawabs, it was started by nawab ahmed ali khan sahukat yar jung a descendent of bahu begum.

ਇਹ ਲਖਨ. ਵਿਚ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਜ਼ਾਦਾਰੀ ਜਲੂਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੇ ਨੌਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ.
it has become one of the most important azadari processions in lucknow and one of the nine permitted by the government.

ਇਹ ਆਖਰੀ ਸੋਗ ਜਲੂਸ, ਤੀਜੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੱਠ ਅੱਠ ਵਜੇ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਕੱ andਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਅਲਮ ਦੇ ਝੰਡੇ, ਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਇਕ ਤਾਜ਼ੀਹ ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੀ ਨਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
this last mourning procession takes place on the morning of the 8th of rabi' al-awwal, the third muslim month and includes alam flags , zari and a ta'zieh an imitation of the mausolems of karbala .

ਇਹ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਇਮਾਮਬਾਰਾ ਨਾਜ਼ਿਮ ਸਾਹਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਟਾਨਾਾਲਾ ਤੋਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਕਰਬਲਾ ਕਾਜਮੇਨ ਵਿਖੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ, ਜਿਥੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਾਲਾ ਤਾਜ਼ੀਆ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it originates at the imambara nazim saheb in victoria street then moves in complete silence through patanala until it terminates at the karbala kazmain, where the colossal black ta'zieh is buried.

ਬੜਾ ਮੰਗਲ ਤਿਉਹਾਰ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਵਜੋਂ ਪੂਰਨ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਮੇਲਾ।
bada mangal festival is celebrated in month of may as a birthday of ancient hanuman temple known as purana mandir.in this festival,fair conducted by local public in whole city.

ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is celebrated at the name of hindu god lord hanuman.

ਨਾਚ, ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਰੂਪ ਕਥਕ ਨੇ ਲਖਨ. ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।
dance, drama and music the classical indian dance form kathak took shape in lucknow.

ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ, ਅਵਧ ਦਾ ਆਖਰੀ ਨਵਾਬ, ਕਥਕ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਜਨੂੰਨ ਚੈਂਪੀਅਨ ਸੀ.
wajid ali shah, the last nawab of awadh, was a great patron and a passionate champion of kathak.

ਲੱਛੂ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਚਨ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਰਾਜ ਅਤੇ ਬਿਰਜੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ.
lachhu maharaj, acchchan maharaj, shambhu maharaj, and birju maharaj have kept this tradition alive.

ਲਖਨ. ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਬੇਗਮ ਅਖਤਰ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ।
lucknow is also the home city of the eminent ghazal singer begum akhtar.

ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋerੀ, “ਏ ਮੁਹੱਬਤ ਤੇਰੇ ਅੰਜਾਮ ਪੇ ਰੋਨਾ ਆਇਆ” ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ।
a pioneer of the style, "ae mohabbat tere anjaam pe rona aaya" is one of her best known musical renditions.

ਲਖਨ at ਦੀ ਭੱਟਕੰਡੇ ਮਿ musicਜ਼ਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿ universityਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਭੱਟਖਾਂਡੇ ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਡਰਾਮੇਟਿਕ ਆਰਟਸ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਨਾਟਯ ਅਕੈਡਮੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੋਮਤੀ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
bhatkande music institute university at lucknow is named after the musician vishnu narayan bhatkhande bhartendu academy of dramatic arts bna , also known as bhartendu natya academy, is a theatre training institute situated at gomti nagar.

ਇਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
it is a deemed university and an autonomous organisation under the ministry of culture, government of uttar pradesh.

ਇਹ ਸੰਨ 1975 ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1977 ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਨਾਟਕ ਸਕੂਲ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
it was set up in 1975 by the sangeet natak akademy government of uttar pradesh , and became an independent drama school in 1977.

ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਟੀਏ, ​​ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਟੀਏਡਬਲਯੂ, ਦਰਪਣ, ਮੰਚਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੁਵਾ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਜੋਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
apart from government institutes, there are many private theatre groups including ipta, theatre arts workshop taw , darpan, manchkriti and the largest youth theatre group, josh.

ਇਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਥੀਏਟਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ.
this is a group for young people to experience theatre activities, workshops and training.

ਲਖਨ. ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਸ਼ਾਦ, ਤਲਤ ਮਹਿਮੂਦ, ਅਨੂਪ ਜਲੋਟਾ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸਹਿਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੌਪ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਸਤੀ ਸਰ ਕਲਿਫ ਰਿਚਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
lucknow is also the birthplace of musicians including naushad, talat mahmood, anup jalota, and baba sehgal as well as british pop celebrity sir cliff richard.

ਲਖਨ. ਚਿਕਨ ਲਖਨ ਕ embਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨਕਰੀ, ਜ਼ਾਰੀ, ਜ਼ਰਦੋਜ਼ੀ, ਕਮਦਾਨੀ, ਅਤੇ ਗੋਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ।
lucknow chikan lucknow is known for embroidery works including chikankari, zari, zardozi, kamdani, and gota making goldlace weaving .

ਚਿਕਨਕਰੀ ਇਕ ਕ embਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chikankari is a popular embroidery work well known all over india.

ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ 400 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਲਖਨ in ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅੱਜ ਹੁਨਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this 400-year-old art in its present form was developed in lucknow and it remains the only location where the skill is practised today.

ਚਿਕਨਕਰੀ 'ਸ਼ੈਡੋ ਵਰਕ' ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕroਾਈ ਹੈ ਜੋ ਸਫੈਦ ਧਾਗੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਿੱਟੇ ਸੂਰੇ ਕੱਪੜੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਧੀਆ ਮਸਲਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਫਨ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
chikankari constitutes 'shadow work' and is a very delicate and artistic hand embroidery done using white thread on fine white cotton cloth such as fine muslin or chiffon.

ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਮੁਗ਼ਾ ਰੇਸ਼ਮ ਕਈ ਵਾਰ ਚਿੱਟੇ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
yellowish muga silk is sometimes used in addition to the white thread.

ਇਹ ਕੰਮ ਕੈਪਸ, ਕੁਰਤੇ, ਸਾੜੀਆਂ, ਸਕਾਰਫਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਸਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the work is done on caps, kurtas, saris, scarfs, and other vestments.

ਚਿਕਨ ਉਦਯੋਗ, ਨਵਾਬਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਗਭਗ ਅਣਜਾਣ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਬਚਿਆ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the chikan industry, almost unknown under the nawabs, has not only survived but is flourishing.

ਲਗਭਗ 2500 ਉੱਦਮੀ ਸਥਾਨਕ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨ ਕ embਾਈ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਕਨ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
about 2,500 entrepreneurs are engaged in manufacturing chikan for sale in local, national and international markets with lucknow the largest exporter of chikan embroidered garments.

ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ, ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ, ਭਾਰਤੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਰਜਿਸਟਰੀ ਜੀਆਈਆਰ ਨੇ ਚਿਕਨਕਾਰੀ ਲਈ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤ ਜੀ.ਆਈ. ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਖਨ lucknow ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ.
as a sign of recognition, in december 2008, the indian geographical indication registry gir accorded geographical indication gi status for chikankari, recognising lucknow as the exclusive hub for its manufacture.

ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਲਖਨ lucknow ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਐਮਆਰਬੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਐਲਜੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ" ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
quality of life lucknow was ranked "india's second happiest city"in a survey conducted by imrb international and lg corporation, after only chandigarh.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
it fared better than other metropolitan cities in india including new delhi, bangalore and chennai.

ਲਖਨ ਖਾਣੇ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ.
lucknow was found to be better than other cities in areas such as food, transit and overall citizen satisfaction.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਲਖਨ ਵਿਚ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਲਖਨ,, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ managementਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਖਨ,, ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ hotelਫ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਲਖਨ,, ਸੈਂਟਰਲ ਡਰੱਗ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ toਟ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ toਫ ਟੋਸੀਕੋਲਾਜੀ ਰਿਸਰਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ includingਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। , ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ engineeringਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਡਾ. ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਜਾਰਜ ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
education lucknow is home to a number of prominent educational and research organisations including indian institute of information technology, lucknow, indian institute of management lucknow, institute of hotel management, lucknow, central drug research institute, indian institute of toxicology research, national botanical research institute, institute of engineering and technology, dr. ram manohar lohia national law university, sanjay gandhi postgraduate institute of medical sciences dr. ram manohar lohia institute of medical sciences and king george's medical university.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਖਨ of ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਰਐਮਐਲਐਨਐਲਯੂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
educational institutions in the city include seven universities including university of lucknow, a central university babasaheb bhimrao ambedkar university , a technical university uttar pradesh technical university , a national law university rmlnlu and a large number of polytechnics, engineering institutes and industrial training institutes.

ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਮੈਡੀਸਨਲ ਐਂਡ ਐਰੋਮੈਟਿਕ ਪਲਾਂਟ, ਸੈਂਟਰਲ ਫੂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਸੈਂਟਰਲ ਗਲਾਸ ਅਤੇ ਸੈਰਾਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ includeਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other research organisations in the state include the central institute of medicinal and aromatic plants, central food technological research institute, central glass and ceramic research institute.

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੂਲ ਲਖਨ located ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਉਂਟ ਕਾਰਮਲ ਕਾਲਜ, ਸਿਟੀ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਕੂਲ, ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਕੋਲਵਿਨ ਤਾਲੁਕਦਰਸ ਕਾਲਜ, ਸੈਂਟੇਨੀਅਲ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੇਂਟ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਕਾਲਜ, ਲੋਰੇਟੋ ਕਾਨਵੈਂਟ ਲਖਨ,, ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ ਕਾਨਵੈਂਟ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਾ, ਲਖਨ. ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਸਟੈਲਾ ਮਾਰਿਸ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ, ਸੇਠ ਐਮ.ਆਰ.
some of uttar pradesh's major schools are located in lucknow including mount carmel college, city montessori school, delhi public school, colvin taluqdars' college, centennial higher secondary school, st. francis' college, loreto convent lucknow, st. mary's convent inter college, kendriya vidyala, lucknow public school, stella maris inter college,seth m.r.

ਜੈਪੁਰਆ ਸਕੂਲ, ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ ਸਕੂਲ, ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ, ਐਮੀਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਸੇਂਟ ਐਗਨੇਸ, ਆਰਮੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਕਰਮਤ ਹੁਸੈਨ ਗਰਲਜ਼ ਕਾਲਜ, ਸਟੱਡੀ ਹਾਲ, ਅਮੀਰੁੱਦੌਲਾ ਇਸਲਾਮੀਆ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ, ਕ੍ਰਾਈਸਟ ਚਰਚ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਟੀ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਸਕੂਲ, ਦੀਆਂ 20 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਯੂਨੈਸਕੋ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
jaipuria school, cathedral school, modern school, amity international school, st. agnes, army public school, karamat husain girls college,study hall, amiruddaula islamia degree college,christ church college, delhi public school city montessori school, with over 20 branches spread throughout the city is the only school in the world to have been awarded a unesco prize for peace education.

ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਕੋਲ 40000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹੈ।
cms also holds a guinness world record for being the largest school in the world with over 40000 pupil.

ਸਕੂਲ ਨਿਰੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਆਈਸੀਐਸਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ.
the school consistently ranks among the top icse schools of india.

ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਬੀਐਸਈ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ ਸਕੂਲ, ਸੈਂਟਰਲ ਅਕੈਡਮੀ, ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਆਦਿ।
there are also famous cbse schools in lucknow such as rani laxmi bai school, central academy, delhi public school etc.

ਲ ਮਾਰਟਿਨਿਅਰ ਲਖਨ., 1845 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
la martiniere lucknow, founded in 1845, is the only school in the world to have been awarded a battle honour.

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਨਾਮਵਰ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
it is one of the oldest and most reputed schools in india, often ranked among the top 10 schools in the country.

ਲਖਨ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਡ ਕਾਲਜ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ ਹੈ।
lucknow also has a sports college named guru gobind singh sports college.

ਲਖਨ of ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵੱਕਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀ.ਜੀ. ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਲਜ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
the prestigious national p. g. college, affiliated to the university of lucknow is ranked as the second best college imparting formal education in the country by the national assessment and accreditation council.

ਕਵੀ, ਸੰਵਾਦ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਕੇ ਪੀ ਸਕਸੈਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਸੁਰੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਫਰਵਰੀ 1954 ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪਹਾਰੀ ਸਨਿਆਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਡੀਆ ਲਖਨ known ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ. ਸਾਨਿਆਲ ਪਰਿਵਾਰ.
media lucknow has had an influence on the hindi film industry as the birthplace of poet, dialogue writer and script writer k. p. saxena, suresh chandra shukla born 10 february 1954 along with veteran bollywood and bengali film actor pahari sanyal, who came from the city's well known sanyal family.

ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਲਖਨ. ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਜੁਨੂਨ, ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦਾ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਅਤੇ ਗਮਨ, ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਖਿਲਾੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
several movies have used lucknow as their backdrop including shashi kapoor's junoon, muzaffar ali's umrao jaan and gaman, satyajit ray's shatranj ke khiladi.

ਇਸਮਾਈਲ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪੀ.ਏ.ਏ.
ismail merchant's shakespeare wallah, and paa.

ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗਦਰ ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ ਲਖਨ. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਪੂਲ, ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੂਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਮੇਤ ਤਨੂ ਵੇਡਜ਼ ਮੈਨੂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ।
in the movie gadar ek prem katha lucknow was used to depict pakistan, with locations including lal pul, the taj hotel and the rumi darwaza used in tanu weds manu.

ਲੇਡੀਜ਼ ਬਨਾਮ ਰਿਕੀ ਬਹਿਲ, ਬੁਲੇਟ ਰਾਜਾ, ਇਸ਼ਕਜ਼ਾਦੇ ਯ ਰਬ ਅਤੇ ਦਬੰਗ 2 ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲਖਨ in ਜਾਂ ਆਸ ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
some parts of ladies vs ricky bahl, bullett raja, ishaqzaade ya rab and dabangg 2 were shot in lucknow or at other sites nearby.

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦਾਵਤ-ਏ-ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਅਭਿਨੈ, ਆਦਿਤਿਆ ਰਾਏ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪਰਿਣੀਤੀ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੀਵੀ ਨਾਟਕ ਬਾਵਰੇ, ਲਾਈਫ ਓਕੇ ਚੈਨਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।
a major section of the bollywood movie, daawat-e-ishq starring aditya roy kapur and parineeti chopra was shot in the city as was baawre, an indian tv drama, airing on the life ok channel.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਦੋ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the government has announced to develop two film cities in lucknow.

ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਅਖਬਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿ uਜ਼ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰ ਉਜਾਲਾ, ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਦੈਨਿਕ ਭਾਸਕਰ ਸਮੇਤ newsਨਲਾਈਨ ਨਿ newsਜ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
here are some newspaper companies working and give online news services to the news readers including amar ujala, dainik jagran and dainik bhaskar.

ਪਾਇਨੀਅਰ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਲਖਨ in ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ 1865 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਹੈ.
the pioneer newspaper, headquartered in lucknow and started in 1865, is the second oldest english language newspaper in india still in production.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਲਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਮਨੀਕੋਂਡਾ ਚਲਾਪਤੀ ਰਾau ਸਨ।
the country's first prime minister jawaharlal nehru founded the national herald in the city prior to world war ii with manikonda chalapathi rau as its editor.

ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੰਨ 1938 ਤੋਂ ਲਖਨ in ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ.
one of the earliest all india radio stations has been operational in lucknow since 1938.

ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਸੰਚਾਰ 2000 ਵਿੱਚ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ।
fm radio transmission started in lucknow in 2000.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਐਫਐਮ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ ਰੇਡੀਓ ਸਿਟੀ 91.1 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਰੈਡ ਐਫਐਮ 93.5 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਰੇਡੀਓ ਮਿਰਚੀ 98.3 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਏਆਈਆਰ ਐਫਐਮ ਰੇਨਬੋ 100.7 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਬੁਖਾਰ 104 ਐਫਐਮ 104.0 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਨੀ 105.6 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਏਆਈਆਰ ਐਫਐਮ ਵਿਵਿਧ ਭਾਰਤੀ 101.6 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਸੀ ਐਮ ਐਸ ਐਫ ਐਮ 90.4 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਮਿਰਚੀ ਲਵ 107.2 ਐੱਫ. ਬੀਬੀਡੀਯੂ ਐਫਐਮ 90.8 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼ ਬਾਬੂ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੌਡਬੈਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ.
the city has the following fm radio stations radio city 91.1 mhz red fm 93.5 mhz radio mirchi 98.3 mhz air fm rainbow 100.7 mhz fever 104 fm 104.0 mhz gyan vani 105.6 mhz educational air fm vividh bharti 101.6 mhz cms fm 90.4 mhz educational mirchi love 107.2 fm bbdu fm 90.8 mhz babu banarsi das university broadcast station the city has broadband internet connectivity and video conferencing facilities.

ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਫ, ਬੀਐਸਐਨਐਲ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਜਿਓ, ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈਲ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨ, ਟਾਟਾ ਕਮਿ communਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, ਏਅਰਸੈਲ, ਵੋਡਾਫੋਨ, ਅਨਨੋਰ, ਆਈਡੀਆ, ਟਿਕੋਨਾ, ਹੈਥਵੇ ਅਤੇ ਐਸਟੀਪੀਆਈ.
major companies such as sify, bsnl, reliance jio, bharti airtel, reliance communications, tata communications, aircel, vodafone, uninor, idea, tikona, hathway, and stpi.

ਮਾਈ ਲਖਨ my ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਈਡ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਹੈ ਜੋ ਲਖਨ. ਦੇ ਸਰਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੁਆਰਾ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ "ਲਖਨ of ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ" ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
my lucknow my pride is a mobile app launched by the administration of lucknow circa december 2015 in efforts to preserve "the cultural heritage of lucknow" and to encourage tourism.

ਸਪੋਰਟਸ ਲਖਨ. ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਹੈ।
sports lucknow is the headquarter for the badminton association of india.

ਗੋਮਤੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਇਹ 1934 ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1936 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਆਯੋਜਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
located in gomti nagar, it was formed in 1934 and has been holding national-level tournaments in india since 1936.

ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਖਿਡਾਰੀ ਲਖਨ in ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
junior level badminton players receive their training in lucknow after which they are sent to bangalore.

ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲਖਨ. ਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
for decades lucknow hosted the prestigious sheesh mahal cricket tournament.

ਅੱਜ ਕ੍ਰਿਕੇਟ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁਟਬਾਲ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ, ਗੋਲਫ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
today cricket, association football, badminton, golf and hockey are among the most popular sports in the city.

ਸਈਦ ਮੋਦੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ.
syed modi grand prix is an international badminton competition held here.

ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ.
with a good record in modern sports, the city has produced several national and world-class sporting personalities.

ਲਖਨ sports ਸਪੋਰਟਸ ਹੋਸਟਲ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਕੈਫ, ਪਿਯੂਸ਼ ਚਾਵਲਾ, ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ, ਸੁਰੇਸ਼ ਰੈਨਾ, ਗਿਆਨਿੰਦਰ ਪਾਂਡੇ, ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਆਰ ਪੀ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
lucknow sports hostel has produced international-level cricketers such as mohammad kaif, piyush chawla, anurag singh, suresh raina, gyanendra pandey, praveen kumar and r. p. singh.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਡ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਓਲੰਪੀਅਨ ਕੇ ਡੀ ਸਿੰਘ, ਜਾਮਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ, ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਤੇ ਗੌਸ ਮੁਹੰਮਦ, ਟੈਨਿਸ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਵਿੰਬਲਡਨ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਬਣੇ ਹਨ।
other notable sports personalities include hockey olympians k. d. singh, jaman lal sharma, mohammed shahid and ghaus mohammad, the tennis player who became the first indian to reach the quarter finals at wimbledon.

ਲਖਨ. ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਲਖਨ. ਰੇਸ ਕੋਰਸ 70.22 ਏਕੜ 28.42 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਕੋਰਸ ਦਾ 3.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2.0 ਮੀਲ ਲੰਬਾ ਰੇਸ ਟ੍ਰੈਕ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ.
the lucknow race course in lucknow cantonment is spread over 70.22 acres 28.42 ha the course's 3.2 kilometres 2.0 mi long race track is the longest in india.

ਮੁੱਖ ਸਪੋਰਟਸ ਹੱਬ ਕੇ ਡੀ ਸਿੰਘ ਬਾਬੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਅਤੇ ਇਨਡੋਰ ਗੇਮਜ਼ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵੀ ਹੈ.
the main sports hub is the k. d. singh babu stadium, which also has a world-class swimming pool and indoor games complex.

ਦੂਸਰੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹਨ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਸਟ੍ਰੋਟਰਫ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਡਾ. ਅਖਿਲੇਸ਼ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਬਾਬੂ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਯੂ ਪੀ ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਕੈਡਮੀ, ਚਾਰਬਾਗ, ਮਹਾਨਗਰ, ਚੌਕ ਅਤੇ ਇੰਟੈਗਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇੜੇ ਸਪੋਰਟਸ ਕਾਲਜ.
the other stadiums are dhyan chand astroturf stadium, mohammed shahid synthetic hockey stadium, dr. akhilesh das gupta stadium at northern india engineering college, babu banarsi das up badminton academy, charbagh, mahanagar, chowk and the sports college near the integral university.

ਲਖਨ golf ਗੋਲਫ ਕਲੱਬ, ਲਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗ੍ਰੀਨਜ਼ 'ਤੇ, ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੋਲਫ ਕੋਰਸ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਤੇ ਅਕੈਡਮੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਗੋਮਤੀ ਨਗਰ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚ 2017 ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ. .
the lucknow golf club, on the sprawling greens of la college, is a well-known golf course while an international-level cricket stadium and academy project in the city is under construction in gomti nagar and is expected to host its first international match in 2017.

ਸ਼ਹਿਰ-ਅਧਾਰਤ ਕਲੱਬ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ ਲਖਨ development ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਹਨ.
city-based clubs parks and recreation the city has parks and recreation areas managed by the lucknow development authority.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਕਰੈਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਪਿਕਨਿਕ ਏਰੀਆ, ਬੇਗਮ ਹਜ਼ਰਤ ਮਹਿਲ ਪਾਰਕ, ​​ਗੌਤਮ ਬੁੱ parkਾ ਪਾਰਕ, ​​ਕੈਸਰ ਬਾਗ, ਰੁਮੀ ਪਾਰਕ, ​​ਨਿੰਬੂ ਪਾਰਕ, ​​ਸਰਦਾਰ ਬੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਪਾਰਕ, ​​ਡ੍ਰੀਮ ਵੈਲੀ ਰਿਜੋਰਟ, ਸਵਰਨ ਜੈਯੰਤੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿਹਾਰ ਪਾਰਕ, ​​ਡਾ. ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਾਰਕ, ​​ਅੰਬੇਦਕਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਤੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਮਿਸ਼ਰਾ ਪਾਰਕ, ​​ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਰਕ.
these include kukrail reserve forest and the surrounding picnic area, begum hazrat mahal park, gautam buddha park, qaisar bagh, rumi park, nimbu park, sardar ballabh bhai patel park, dream valley resort, swarn jayanti smriti vihar park, dr. ram manohar lohia park, the ambedkar memorial and janeshwar mishra park, the largest park in asia.

ਇਹ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਹਰਿਆਲੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਝੀਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਗਿੰਗ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it boasts of lush greenery, a man-made lake, india's longest cycling and jogging track and a variety of flora.

ਲੰਡਨ ਆਈ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਪਾਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੇਰਿਸ ਵ੍ਹੀਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਸਰਬੋਤਮ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ.
plan is also to set up a giant ferris wheel inside the park on the lines of london eye, which would provide a panoramic view of the city.

ਲਖਨ. ਦੇ ਸਿਸਟਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਖਨ ਦੇ 2 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ, ਕਨੇਡਾ ਨਾਲ ਭੈਣ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।
sister cities of lucknow lucknow has sister city relationship with 2 cities namely brisbane, australia and montreal, canada.

ਸੰਬੰਧ ਨੇ ਵਪਾਰਕ, ​​ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਪਸੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ.
the relation has enabled exchange for developing commercial, cultural, sporting and other mutually beneficial exchanges.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਵਿਅਕਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਖਨ in ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੁੜਵੇਂ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਪੂਰਨੋ ਚੰਦਰ ਮੂਕਰਜੀ 1883.
notable individuals list of historical places see also list of shopping malls in lucknow list of tallest buildings in lucknow list of cities in india by population list of million-plus urban agglomerations in india list of twin towns and sister cities in india references further reading poorno chunder mookherji 1883 .

ਚਿਕਿਤਸਕ ਲਖਨ..
the pictorial lucknow.

ਮੁਖਰਜੀ.
mookherji.

ਵੀਨਾ ਤਲਵਾਰ ਓਲਡੇਨਬਰਗ 1984.
veena talwar oldenburg 1984 .

ਮੇਕਿੰਗ ਆਫ ਕਲੋਨੀਅਲ ਲਖਨ.,.
the making of colonial lucknow, .

ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
princeton university press.

isbn 978-0-691-06590-8.
isbn 978-0-691-06590-8.

ਵੀਓਲੇਟ ਗ੍ਰੈਫ 13 ਨਵੰਬਰ 1997.
violette graff 13 november 1997 .

ਲਖਨ. ਯਾਦਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ.
lucknow memories of a city.

ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
oxford university press.

isbn 978-0-19-563790-8.
isbn 978-0-19-563790-8.

ਅਮਰੇਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ 1998.
amaresh misra 1998 .

ਲਖਨ,, ਅੱਗ ਦੀ ਗ੍ਰੇਸ ਦਿ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਇਸ ਦੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ.
lucknow, fire of grace the story of its renaissance, revolution and the aftermath.

ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨ ਪਬਲੀਸ਼ਰਜ਼ ਇੰਡੀਆ.
harpercollins publishers india.

isbn 978-81-7223-288-7.
isbn 978-81-7223-288-7.

ਰੋਜ਼ੀ ਲੈਵਲਿਨ-ਜੋਨਸ ਰਵੀ ਕਪੂਰ 2003.
rosie llewellyn-jones ravi kapoor 2003 .

ਲਖਨ., ਤਦ ਅਤੇ ਹੁਣ।
lucknow, then and now.

ਮਾਰਗ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼.
marg publications.

isbn 978-81-85026-61-9.
isbn 978-81-85026-61-9.

ਰੋਜ਼ੀ ਲੇਲੇਵਿਨ-ਜੋਨਜ਼ 2006.
rosie llewellyn-jones 2006 .

ਲਖਨ. ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਸ਼ਹਿਰ।
lucknow city of illusion.

ਪ੍ਰੀਸਟਲ ਵਰਲੈਗ.
prestel verlag.

isbn 978-3-7913-3130-0.
isbn 978-3-7913-3130-0.

ਸ਼ਮੀਮ ਏ. ਆਰਜ਼ੂ 2014.
shamim a. aarzoo 2014 .

ਲਖਨ. ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
discovering lucknow.

ਲਖਨ. ਸੁਸਾਇਟੀ.
lucknow society.

ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-81-928747-0-8.
isbn 978-81-928747-0-8.

asin 8192874702.
asin 8192874702.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿੱਕੀੋਵਾਇਜ ਤੋਂ ਲਖਨ lucknow ਯਾਤਰਾ ਗਾਈਡ "ਲਖਨ in ਇਨ ਟੂ ਡੂ ਡੂ ਲਖਨ" ", ਤ੍ਰਿਪੋਟੋ ਨੇ ਲਖਨ lucknow ਦੀ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼ੈਡ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦਿ 2 ਨਵੰਬਰ 2014 ਲਖਨ lucknow ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਦਿ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼, 25 ਫਰਵਰੀ 1990 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ .ਇਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਡ ਹੈ ਭਾਰਤ ਲਈ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਡੋਮੇਨ ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ.
external links lucknow travel guide from wikivoyage "things to do in lucknow", tripoto, retrieved 2 november 2014 lucknow at dmoz official site of lucknow the india of the nawabs, the new york times, published 25 february 1990 .in is the internet country code top-level domain cctld for india.

ਇਸ ਡੋਮੇਨ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਆਈਆਈਐਨਐਕਸਆਈ, ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟਰਨੈਟ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the domain is operated by inregistry under the authority of nixi, the national internet exchange of india.

inregistry ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
inregistry was appointed by the government of india.

2005 ਤੱਕ, .in ਡੋਮੇਨ ਲਈ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ .in ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਸੀਮਤ ਦੂਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
as of 2005, liberalised policies for the .in domain allow unlimited second-level registrations under .in.

ਪੁਰਾਣੇ structਾਂਚੇ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਸੀਮਿਤ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ .ਜਿਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੈ .co.in ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੈਂਕਾਂ, ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਲਈ .ਫਰਮ.ਨਿਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਭਾਈਵਾਲੀ, ਸੰਪਰਕ ਲਈ. ਦਫਤਰ, ਇਕੱਲੇ ਮਲਕੀਅਤ .net.in ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ .org.in ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ .gen.in ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਮ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਰਤੋਂ ਲਈ .ind.in ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਛੇ ਜ਼ੋਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਣ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ .ac.in ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ .edu.in ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ .res.in ਭਾਰਤੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ .ernet.in ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ .gov.in ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ .mil.in ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ .in ਡੋਮੇਨ ਲਈ, 1992 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ 7000 ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
unlimited registrations under the previously structured existing zones are also allowed .in available to anyone used by companies, individuals, and organisations in india .co.in originally for banks, registered companies, and trademarks .firm.in originally for shops, partnerships, liaison offices, sole proprietorships .net.in originally for internet service providers .org.in originally for non-profit organisations .gen.in originally for general miscellaneous use .ind.in originally for individuals six zones are reserved for use by qualified institutions in india .ac.in academic institutions .edu.in educational institutions .res.in indian research institutes .ernet.in older, for both educational and research institutes .gov.in indian government .mil.in indian military before the introduction of liberalised registration policies for the .in domain, only 7000 names had been registered between 1992 and 2004.

ਮਾਰਚ 2010 ਤਕ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ 610,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, 60% ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ.
as of march 2010, the number had increased to over 610,000 domain names, with 60% of registrations coming from india, and the rest from overseas.

ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਤਕ, ਗਿਣਤੀ 10 ਲੱਖ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਸੀ.
by october 2011, the number had surpassed 1 million domain names.

ਮਾਰਚ, 2016 ਤੱਕ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 20 ਲੱਖ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ.
as of march 2016 the number has more than doubled to over 2 million domain names.

ਡੋਮੇਨ .nic.in ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਫੋਰਮੈਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ .nic.in ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਡੋਮੇਨ ਹਨ.
the domain .nic.in is reserved for india's national informatics centre, but in practice most indian government agencies have domains ending in .nic.in.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 22 ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
internationalised domain names and country codes india plans to introduce internationalised domain names, that is domain names in 22 local languages used in india.

ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪੰਦਰਾਂ ਨਵੇਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣਗੇ.
these internationalised domain names will be used together with fifteen new top domains for india.

ਇਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਹਨ.
these top domains are .

ਦੇਵਨਾਗਰੀ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਈ.
devanagari , became available with the following zones .

ਤਾਮਿਲ, 2015 ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
tamil , available as of 2015.

ਬਾਕੀ ਅਜੇ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ.
the rest are yet not available as of october 2016 .

ਬੰਗਾਲੀ.
bengali .

ਗੁਜਰਾਤੀ
gujarati .

ਤੇਲਗੂ
telugu .

ਉਰਦੂ 2016 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹੋਰ ਡੋਮੇਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
urdu in 2016 an application for eight further domains were accepted.

ਉਹ ਅਜੇ ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ.
they are not yet available as of october 2016 .

ਕੰਨੜ.
"kannada".

ਅਸਾਮੀ.
assamese .

ਕਸ਼ਮੀਰੀ.
kashmiri .

‚ਮਲਿਆਲਮ.
‚ malayalam .

ਓਡੀਆ
odia .

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ.
sanskrit .

ਸੰਤਾਲੀ.
santali .

ਸਿੰਧੀ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਡ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਡੋਮੇਨ ਹਵਾਲੇ, ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਵੀ ਵੇਖੋ iana whois ਜਾਣਕਾਰੀ .in ਰਜਿਸਟਰੀ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ .in ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਆਈਆਰ ਰਿਸਟਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੋਂ .in ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਜਿਸਟਰਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਨੈਟਿਕ ਐਲਫਾਬੈਟ ਆਈਪੀਏ ਹੈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤਕ ਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਕ੍ਰਮ
sindhi see also country code top-level domain references external links and references iana whois information whois information from the .in registry india's official .in domain name registry policies from the inregistry website list of accredited registrars for .in the international phonetic alphabet ipa is an alphabetic system of phonetic notation based primarily on the latin alphabet.

ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਤਮਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ​​ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was devised by the international phonetic association as a standardized representation of the sounds of spoken language.

ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਭਾਸ਼ਣ-ਭਾਸ਼ਾ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਗਾਇਕਾਂ, ਅਦਾਕਾਰਾਂ, ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਸ਼ਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the ipa is used by lexicographers, foreign language students and teachers, linguists, speech-language pathologists, singers, actors, constructed language creators, and translators.

ਆਈਪੀਏ ਸਿਰਫ ਬੋਲੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫੋਨ, ਫੋਨਮੇਸ, ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ.
the ipa is designed to represent only those qualities of speech that are part of oral language phones, phonemes, intonation, and the separation of words and syllables.

ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਅਤਿਰਿਕਤ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੰਦ ਪੀਸਣਾ, ਲਿਸਪਿੰਗ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਲੈਫਟ ਲਿਫ ਅਤੇ ਕਲੈਫਟ ਤਾਲੂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ, ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਤਮਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ, ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
to represent additional qualities of speech, such as tooth gnashing, lisping, and sounds made with a cleft lip and cleft palate, an extended set of symbols, the extensions to the international phonetic alphabet, may be used.

ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੋ ਮੁ basicਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਦੇ ਇਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤੱਤ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
ipa symbols are composed of one or more elements of two basic types, letters and diacritics.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅੱਖਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈਪੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਦੁਆਰਾ, ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਸਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, the sound of the english letter may be transcribed in ipa with a single letter, , or with a letter plus diacritics, , depending on how precise one wishes to be.

ਅਕਸਰ, ਸਲੈਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂ ਫੋਨਮਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਂ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
often, slashes are used to signal broad or phonemic transcription thus, is less specific than, and could refer to, either or , depending on the context and language.

ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਹਟਾਏ ਜਾਂ ਸੋਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
occasionally letters or diacritics are added, removed, or modified by the international phonetic association.

2005 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਈਪੀਏ ਵਿੱਚ 107 ਅੱਖਰ, 52 ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ.
as of the most recent change in 2005, there are 107 letters, 52 diacritics, and four prosodic marks in the ipa.

ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਆਈਪੀਏ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਹੇਠਾਂ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਅਤੇ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
these are shown in the current ipa chart, posted below in this article and at the website of the ipa.

ਇਤਿਹਾਸ 1886 ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਲ ਪਾਸੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਨੇ 1897 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
history in 1886, a group of french and british language teachers, led by the french linguist paul passy, formed what would come to be known from 1897 onwards as the international phonetic association in french, internationale .

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਅੱਖ਼ਰਜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਰੋਮੀ ਅੱਖਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਕ ਸਪੈਲਿੰਗ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
their original alphabet was based on a spelling reform for english known as the romic alphabet, but in order to make it usable for other languages, the values of the symbols were allowed to vary from language to language.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ੂ ਜੁੱਤੀ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰਾਫ ਨਾਲ.
for example, the sound the sh in shoe was originally represented with the letter in english, but with the digraph in french.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1888 ਵਿੱਚ, ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਸਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
however, in 1888, the alphabet was revised so as to be uniform across languages, thus providing the base for all future revisions.

ਆਈਪੀਏ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਓਟੋ ਜੇਸਪਰਸਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲ ਪਾਸੀ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the idea of making the ipa was first suggested by otto jespersen in a letter to paul passy.

ਇਸ ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਜੌਨ ਐਲੀਸ, ਹੈਨਰੀ ਸਵੀਟ, ਡੈਨੀਅਲ ਜੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਪੈਸੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was developed by alexander john ellis, henry sweet, daniel jones, and passy.

ਇਸ ਦੇ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਪੀਏ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕੀਤੇ ਹਨ.
since its creation, the ipa has undergone a number of revisions.

1900 ਅਤੇ 1932 ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1989 ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੀਲ ਸੰਮੇਲਨ ਤਕ ਆਈਪੀਏ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ.
after major revisions and expansions in 1900 and 1932, the ipa remained unchanged until the international phonetic association kiel convention in 1989.

1993 ਵਿਚ ਮੱਧ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜਨ ਅਤੇ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਸਖ਼ਤੀ ਲਈ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਨਾਲ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸੋਧ ਹੋਈ.
a minor revision took place in 1993 with the addition of four letters for mid central vowels and the removal of letters for voiceless implosives.

ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਮਈ 2005 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਬਿentalਜੈਂਟਲ ਫਲੈਪ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the alphabet was last revised in may 2005 with the addition of a letter for a labiodental flap.

ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਣ ਅਤੇ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਪੀਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਟਾਈਪਫੇਸ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
apart from the addition and removal of symbols, changes to the ipa have consisted largely in renaming symbols and categories and in modifying typefaces.

ਸਪੀਚ ਪੈਥੋਲੋਜੀ ਲਈ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਤਮਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ 1990 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1994 ਵਿਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲੀਨੀਕਲ ਧੁਨੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
extensions to the international phonetic alphabet for speech pathology were created in 1990 and officially adopted by the international clinical phonetics and linguistics association in 1994.

ਵਰਣਨ ਆਈਪੀਏ ਦਾ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤ ਹਰੇਕ ਵੱਖਰੇ ਧੁਨੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇਕ ਪੱਤਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜੇ ਆਵਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ.
description the general principle of the ipa is to provide one letter for each distinctive sound speech segment , although this practice is not followed if the sound itself is complex.

ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਧੁਨੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ, ਜਾਂ ਇਕੋ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this means that it does not normally use combinations of letters to represent single sounds, the way english does with , and , or single letters to represent multiple sounds the way represents or in english.

ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਸਖਤ" ਅਤੇ "ਨਰਮ" ਜਾਂ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ.
there are no letters that have context-dependent sound values, as do "hard" and "soft" or in several european languages.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਆਈਪੀਏ ਕੋਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ, ਇੱਕ ਜਾਇਦਾਦ ਜੋ "ਚੋਣ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
finally, the ipa does not usually have separate letters for two sounds if no known language makes a distinction between them, a property known as "selectiveness".

ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਵਿਚ, 107 ਅੱਖਰ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, 31 ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 19 ਵਾਧੂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੁਪ੍ਰੋਸੇਗਮੈਂਟਲ ਗੁਣਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੰਬਾਈ, ਧੁਨ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
among the symbols of the ipa, 107 letters represent consonants and vowels, 31 diacritics are used to modify these, and 19 additional signs indicate suprasegmental qualities such as length, tone, stress, and intonation.

ਇਹ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਚਾਰਟ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਾਰਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚਾਰਟ ਹੈ ਜੋ ਆਈ ਪੀਏ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
these are organized into a chart the chart displayed here is the official chart as posted at the website of the ipa.

ਪੱਤਰ ਦੇ ਫਾਰਮ ਆਈਪੀਏ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮੇਲਣਾ ਹੈ.
letter forms the letters chosen for the ipa are meant to harmonize with the latin alphabet.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
for this reason, most letters are either latin or greek, or modifications thereof.

ਕੁਝ ਅੱਖਰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟੀ ਗਲੋਟਲ ਸਟਾਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਕਾਬੂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਲੋਸਟ੍ਰੋਫ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
some letters are neither for example, the letter denoting the glottal stop, , has the form of a dotless question mark, and derives originally from an apostrophe.

ਕੁਝ ਅੱਖਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਵਾਜ ਵਾਲੇ ਫੈਰਨੀਜਲ ਫਰਿਕਟਿਵ ਦੇ, ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਅਰਬੀ ਲਿਖਤ ਦੇ ਹੋਰ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
a few letters, such as that of the voiced pharyngeal fricative, , were inspired by other writing systems in this case, the arabic letter .

ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ.
despite its preference for harmonizing with the latin script, the international phonetic association has occasionally admitted other letters.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, 1989 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਆਈਪੀਏ ਪੱਤਰ,,, ਅਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ, ਜਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
for example, before 1989, the ipa letters for click consonants were , , , and , all of which were derived either from existing ipa letters, or from latin and greek letters.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਵਾਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਤਰ ਖੋਸੀਆਨਿਸਟਾਂ ਜਾਂ ਬੈਂਟੂਵਾਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਚਿੰਨ੍ਹ,,, ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਏ ਕੀਲ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
however, except for , none of these letters were widely used among khoisanists or bantuists, and as a result they were replaced by the more widespread symbols , , , , and at the ipa kiel convention in 1989.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਈਪੀਏ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹਨ, ਲੇਟਰ ਫਾਰਮ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
although the ipa diacritics are fully featural, there is little systemicity in the letter forms.

ਇੱਕ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਭਾਵ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਝੁਕਣ ਵਾਲੀ ਪੂਛ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹੁੱਕ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ", ਪਰ ਹੋਰ ਸੂਡੋ-ਫੀਚਰਲ ਤੱਤ ਅਸ਼ਾਂਤ ਉਤਪੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਜੋਗ ਕਾਰਨ ਹਨ.
a retroflex articulation is consistently indicated with a right-swinging tail, as in , and implosion by a top hook, “ , but other pseudo-featural elements are due to haphazard derivation and coincidence.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਨਾਸਕ ਵਿਅੰਜਨ ਪਰੰਤੂ uvular n ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ.
for example, all nasal consonants but uvular are based on the form n .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਮਾਨਤਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀ.ਐੱਨ ਅਤੇ ਐਨ.ਜੀ. ਦੇ ਲਿਗਚਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇਕ ਅਨੌਖੀ ਨਕਲ ਹੈ.
however, the similarity between and is a historical accident, and are derived from ligatures of gn and ng, and is an ad hoc imitation of .

ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਅੱਖਰ ਸਧਾਰਣ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ 180 ਡਿਗਰੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਸੇਫਮ੍ਰਤਵੀ।
some of the new letters were ordinary latin letters turned 180 degrees, such as turned a c e f h m r t v w y .

ਇਹ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਕੈਨੀਕਲ ਟਾਈਪਸੈਟਿੰਗ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਈ ਪੀਏ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
this was easily done in the era of mechanical typesetting, and had the advantage of not requiring the casting of special type for ipa symbols.

ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਪੂਰੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਆਈ ਪੀਏ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ.
capital letters full capital letters are not used as ipa symbols.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਆਰਚੀਫੋਨਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਫੋਨੈਮਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are, however, often used for archiphonemes and for natural classes of phonemes that is, as wildcards .

ਅਜਿਹੀ ਵਰਤੋਂ ਆਈਪੀਏ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
such usage is not part of the ipa or even standardized, and may be ambiguous between authors, but it is commonly used in conjunction with the ipa.

ਐਕਸਟਾਪਾ ਚਾਰਟ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਈਲਡਕਾਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the extipa chart, for example, uses one or two wildcards in its illustrations.

ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਵਾਇਸ ਕੁਆਲਟੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਵੀ ਮੁ areਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਈ ਵਾਰ ਆਈ ਪੀਏ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ.
capital letters are also basic to the voice quality symbols sometimes used in conjunction with the ipa.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ, ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਵਰ ਲਈ ਵੀ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹਨ.
as wildcards, c for consonant and v for vowel are ubiquitous.

ਹੋਰ ਆਮ ਪੂੰਜੀ-ਪੱਤਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਟੋਨ ਲਈ ਟੀ, ​​ਨਾਸਕ ਲਈ ਐੱਨ, ਫਰਿਕਟਿਵ ਲਈ ਐਫ ਵੀ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਫਰਿਕੇਟਿਵ ਲਈ ਐੱਸ ਅਤੇ ਜ਼ੋਨ ਵਾਈਸਡ ਫਰਿਕੇਟਿਵ ਲਈ, ਜੀ ਗਲਾਈਡ ਲਈ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਤਰਲ ਤਰਲ ਲਈ ਪੀ, ਪਲੋਸਾਈਵ ਸਟਾਪ ਲਈ ਟੀ ਵੀ ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਸਟਾਪ ਲਈ ਅਤੇ ਡੀ ਅਵਾਜ਼ ਲਈ ਡੀ ਹਨ. ਸਟਾਪ, ਐਸ ਸਿਬੀਲੈਂਟ ਲਈ, ਐਲ ਲਈ ਤਰਲ ਜਾਂ ਆਰ ਦੇ ਲਈ ਆਰ ਅਤੇ ਐਲ ਲਈ ਪਾਸੇ, ਜਾਂ ਕਲਿਕ ਲਈ, ਏ ਘੱਟ ਸਵਰ ਲਈ, ਯੂ, ਗੋਲ ਸਵਰ ਲਈ ਅਤੇ ਬੀ, ਡੀ, ਜੇ ਜਾਂ, ਕੇ, ਕਿ,, ਐਚ ਲੈਬਿਅਲ, ਐਲਵੋਲਰ, ਪੋਸਟ-ਐਲਵੋਲਰ ਜਾਂ ਪਲਟਲ, ਵੇਲਰ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਫੈਰਨੀਜਲ ਅਤੇ ਗਲੋਟਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਐਕਸ.
other common capital-letter symbols are t for tone , n for nasal , f for fricative also s for voiceless fricative and z for voiced fricative , g for glide or for semivowel liquid , p for plosive stop also t for voiceless stop and d for voiced stop , s for sibilant , l for liquid or r for rhotic and l for lateral , or for click , a for low vowel , u for rounded vowel and b, d, j or , k, q, , h for labial , alveolar , post-alveolar or palatal , velar , uvular , pharyngeal and glottal , respectively, and x for anything.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੈਂਡਰਿਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਵ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਐਟੋਨਿਕ ਸਵਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ € ਵਿਅੰਜਨ-ਸਵਰ-ਨਾਸਿਕ ਅੱਖਰ ਤੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱstਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for example, the possible syllable shapes of mandarin can be abstracted as ranging from v atonic vowel to € consonant-vowel-nasal syllable with tone .

ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਆਈਪੀਏ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਨਾਲ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
the letters can be modified with ipa diacritics, for e.g.

ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਵਿਸਫੋਟਕ ਲਈ, ਜਾਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ, ਨਾਸਿਕ ਸਵਰ ਲਈ, ਅਵਾਜ ਵਾਲੇ ਸਿੱਬਲੈਂਟ ਲਈ, ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਨਾਸਕ ਲਈ, ਜਾਂ ਪੀ ਐੱਫ ਐਫਿਕਰੇਟ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ.
for ejective , for implosive , or for prenasalized consonant , for nasal vowel , for voiced sibilant , for voiceless nasal , or pf for affricate and for dental consonant .

ਸਪੀਚ ਪੈਥੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਪਟਡ ਜਦੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਲਵੋਲਰ, ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵੇਲਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in speech pathology, they may represent indeterminate sounds, and superscripted when weakly articulated a weak indeterminate alveolar, a weak indeterminate velar, etc.

ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਆਰਕੀਫੋਨਮਿਕ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਸਵਰ ਸੈੱਟ ਆਈਯੂ ਅਤੇ ਡੀ ਲਈ ਹਾਂ ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਾਈਡਰ ਦੇ ਭੜਕ ਉੱਠੇ ਮੱਧ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਹੈ.
typical examples of archiphonemic use of capital letters are i for the turkish harmonic vowel set i y u and d for the conflated flapped middle consonant of american english writer and rider.

ਵੀ, ਐੱਫ ਅਤੇ ਸੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਕੁਆਲਟੀ ਸਿੰਬਲ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 'ਆਵਾਜ਼', 'ਫਾਲਸੈਟੋ' ਅਤੇ 'ਕ੍ਰਿਕ' ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
v, f and c have different meanings as voice quality symbols, where they stand for 'voice', 'falsetto' and 'creak'.

ਉਹ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰੇਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੱractਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਆਈ ਪੀਏ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
they may take diacritics that indicate what kind of voice quality an utterance has, and may be used to extract a suprasegmental feature that occurs on all susceptible segments in a stretch of ipa.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਕਾਟਸ ਗੈਲਿਕ 'ਬਿੱਲੀ' ਅਤੇ 'ਬਿੱਲੀਆਂ' ਇਸਲੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸੁਪਰਰੇਸਮੈਂਟਲ ਲੈਬਲਾਈਜੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੱract ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for instance, the transcription of scots gaelic 'cat' and 'cats' islay dialect can be made more economical by extracting the suprasegmental labialization of the words and .

ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਤਮਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਗ਼ੈਰ-ਲੈਟਿਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ.
typography and iconicity the international phonetic alphabet is based on the latin alphabet, using as few non-latin forms as possible.

ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਆਈਪੀਏ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਧੁਨੀ ਮੁੱਲ "ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਰਤੋਂ" ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ.
the association created the ipa so that the sound values of most consonant letters taken from the latin alphabet would correspond to "international usage".

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਖਰ,,, ਸਖਤ, ਗੈਰ-ਚੁੱਪ, ਬੇਲੋੜੀ,,,, ਬੇ-ਰੁਕਾਵਟ, ਅਵਾਜਹੀਣ, ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ, ਅਤੇ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਸਵਰ ਅੱਖਰ,,,, ਲੰਬੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਲ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਸਵਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਆਦਿ.
hence, the letters , , , hard , non-silent , unaspirated , , , , unaspirated , voiceless , unaspirated , , , and have the values used in english and the vowel letters from the latin alphabet , , , , correspond to the long sound values of latin is like the vowel in machine, is as in rule, etc.

ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
other letters may differ from english, but are used with these values in other european languages, such as , , and .

ਇਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ-ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਕਰੈਸੀ ਫਾਰਮ, ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਅਤੇ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this inventory was extended by using small-capital and cursive forms, diacritics and rotation.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਲਏ ਗਏ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਧੁਨੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
there are also several symbols derived or taken from the greek alphabet, though the sound values may differ.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸਵਰ ਹੈ, ਪਰ ਆਈ ਪੀ ਏ ਵਿਚ ਇਕੋ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ.
for example, is a vowel in greek, but an only indirectly related consonant in the ipa.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ, ਆਈਪੀਏ, ਲਈ,,,,,, ਅਤੇ, ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਗਲਾਈਫ ਆਕਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਏਨਕੋਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯੂਨਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਲਈ ਅਤੇ.
for most of these, subtly different glyph shapes have been devised for the ipa, namely , , , , , , and , which are encoded in unicode separately from their parent greek letters, though one of them is not, while greek and are generally used for and .

ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਲਾਤੀਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਧੁਨੀ ਮੁੱਲਾਂ ਅਕਸਰ ਮੂਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the sound values of modified latin letters can often be derived from those of the original letters.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਹੇਠਾਂ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਹੁੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਖਰ retroflex ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੂੰਜੀ ਅੱਖਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
for example, letters with a rightward-facing hook at the bottom represent retroflex consonants and small capital letters usually represent uvular consonants.

ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੋਧ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੋਧ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਜ਼ਿਅਲ ਸਪੀਚ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੰਬੰਧ ਜੋ ਉਹ ਹੋਂਗੂਲ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
apart from the fact that certain kinds of modification to the shape of a letter generally correspond to certain kinds of modification to the sound represented, there is no way to deduce the sound represented by a symbol from its shape as for example in visible speech nor even any systematic relation between signs and the sounds they represent as in hangul .

ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
beyond the letters themselves, there are a variety of secondary symbols which aid in transcription.

ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸੋਧਿਆ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਮੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
diacritic marks can be combined with ipa letters to transcribe modified phonetic values or secondary articulations.

ਸੁਪਰੇਸੈਗਮੈਂਟਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਟੋਨ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਹਨ.
there are also special symbols for suprasegmental features such as stress and tone that are often employed.

ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਆਈ.ਪੀ.ਏ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਸ ਨੂੰ ਸੈੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਮੇਤ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮੇ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਜੋ ਲੇਖਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ .
types of transcription there are two principal types of brackets used to set off ipa transcriptions are used with phonetic notations, possibly including details of the pronunciation that may not be used for distinguishing words in the language being transcribed, but which the author nonetheless wishes to document.

ਫੋਨਮਿਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
are used for phonemic notations, which note only features that are distinctive in the language, without any extraneous detail.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿੰਨ ਅਤੇ ਸਪਿਨ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੱਖਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਚਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਤਰ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹੋਣਗੇ, ਇਹ ਅੰਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
for example, while the sounds of pin and spin are pronounced slightly differently in english and this difference would be meaningful in some languages , the difference is not meaningful in english.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫ਼ੋਨਮਲੀ ਸ਼ਬਦ ਇਕੋ ਫੋਨਮੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ.
thus phonemically the words are and , with the same phoneme.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਐਲੋਫੋਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੁਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
however, to capture the difference between them the allophones of , they can be transcribed phonetically as and .

ਦੂਸਰੇ ਸੰਮੇਲਨ ਘੱਟ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਡਬਲ ਸਲੈਸ਼ ..., ਪਾਈਪਾਂ ..., ਡਬਲ ਪਾਈਪ ..., ਜਾਂ ਬ੍ਰੇਸਿਸ ... ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰੀਵ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਫੋਨਮੇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਖਰਾ.
other conventions are less commonly seen double slashes ... , pipes ... , double pipes ... , or braces ... may be used around a word to denote its underlying structure, more abstract even than that of phonemes.

ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਲਈ ਰੂਪ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇਖੋ.
see morphophonology for examples.

ਡਬਲ ਵਰਗ ਬਰੈਕਟ ... ਵਾਧੂ-ਸਟੀਕ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
double square brackets ... are used for extra-precise transcription.

ਉਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਦਾ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ipa ਮੁੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
they indicate that a letter has its cardinal ipa value.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਘੱਟ ਫਰੰਟ ਸਵਰ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਮੁੱਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੱਟ ਕੇਂਦਰੀ ਜੋ "ਇੱਕ" ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for example, is a low front vowel, rather than the perhaps slightly different value such as low central that " a " may be used to transcribe in a particular language.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਸੌਖੀ ਸੁਵਿਧਾ ਲਈ e ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ.
thus two vowels transcribed for easy legibility as e and may be clarified as actually being and may be more precisely .

ਐਂਗਲ ਬ੍ਰੈਕਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਖਰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਅਸਲ thਰਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਨਾ-ਲਾਤੀਨੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਸਹੀ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਖਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਆਵਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉਹ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
angle brackets are used to clarify that the letters represent the original orthography of the language, or sometimes an exact transliteration of a non-latin script, not the ipa or, within the ipa, that the letters themselves are indicated, not the sound values that they carry.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਵੇਖਿਆ ਜਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਏ ਪੱਤਰ ਦੀ ਈਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
for example, and would be seen for those words, which do not contain the ee sound of the ipa letter .

ਇਟਾਲਿਕਸ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਸ਼ਬਦ ਪਿੰਨ ਵਜੋਂ ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਪਰ ਸਪਿਨ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੱਖਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਗਰਾਫਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
italics are perhaps more commonly used for this purpose when full words are being written as pin, spin above , but may not be sufficiently clear for individual letters and digraphs.

ਬਰੇਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
braces are used for prosodic notation.

ਉਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਨੇਟਿਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਲਈ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਵੇਖੋ.
see extensions to the international phonetic alphabet for examples in that system.

ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਭਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
parentheses are used for indistinguishable utterances.

ਉਹ ਚੁੱਪ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਲਈ ਵੀ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸੰਭਾਵਤ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਚਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਵਿਰਾਮ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ....
they are also seen for silent articulation mouthing , where the expected phonetic transcription is derived from lip-reading, and with periods to indicate silent pauses, for example ... .

ਦੋਹਰੀ ਬਰੈਕਟ ਸੰਕੇਤ ਜਾਂ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2 ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ.
double parentheses indicate obscured or unintelligible sound, as in 2 syll.

ਜ syl.
or syll.

, ਦੋ ਸੁਣਨਯੋਗ ਪਰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਅੱਖਰ.
, two audible but unidentifiable syllables.

ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਫਾਰਮ ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਨੋਟਸ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿੰਟਰ ਵਿਚ ਫੋਂਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਪੀਏ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਈਪੀਏ ਹੱਥ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
handwritten forms ipa letters have handwritten forms designed for use in manuscripts and when taking field notes they are occasionally seen in publications when the printer did not have fonts that supported ipa, and the ipa was therefore filled in by hand.

ਆਈਪੀਏ ਚਾਰਟ ਨੂੰ ਸੋਧਣਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਤਮਕ ਵਰਣਮਾਲਾ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
modifying the ipa chart the international phonetic alphabet is occasionally modified by the association.

ਹਰੇਕ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚਾਰਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਸਧਾਰਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
after each modification, the association provides an updated simplified presentation of the alphabet in the form of a chart.

ਆਈਪੀਏ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੇਖੋ.
see history of the ipa.

ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਆਈ ਪੀਏ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ.
not all aspects of the alphabet can be accommodated in a chart of the size published by the ipa.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਐਲਵੀਓਲੋ-ਪੈਲਟਲ ਅਤੇ ਐਪੀਗਲੋਟਟਲ ਵਿਅੰਜਨ, ਸਥਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵਿਅੰਜਨ ਚਾਰਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਹੋਰ ਕਾਲਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਰੀਟ੍ਰੋਫਲੇਕਸ ਅਤੇ ਪਲੈਟਲ ਕਾਲਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਫੈਰਨੀਅਲ ਅਤੇ ਗਲੋਟਲ ਕਾਲਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਫਲੈਪ ਲਈ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਕਤਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ "ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ" ਦੇ ਕੈਚੈਲ ਬਲਾਕ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
the alveolo-palatal and epiglottal consonants, for example, are not included in the consonant chart for reasons of space rather than of theory two additional columns would be required, one between the retroflex and palatal columns and the other between the pharyngeal and glottal columns , and the lateral flap would require an additional row for that single consonant, so they are listed instead under the catchall block of "other symbols".

ਅਣਗਿਣਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਟੋਨ ਲੈਟਰਸ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪੇਜ ਤੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਲੇਖਾ ਲਾਉਣਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the indefinitely large number of tone letters would make a full accounting impractical even on a larger page, and only a few examples are shown.

ਵਰਣਮਾਲਾ ਜਾਂ ਚਾਰਟ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਜਰਨਲ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ.
the procedure for modifying the alphabet or the chart is to propose the change in the journal of the ipa.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2011 ਕੇਂਦਰੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ' ਤੇ.
see, for example, august 2008 on a low central vowel and august 2011 on central approximants.

ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੇਠਲੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰ' ਤੇ ਅਗਸਤ 2009 ਵਿਚ ਜਰਨਲ ਦੇ ਉਸੀ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
reactions to the proposal may be published in the same or subsequent issues of the journal as in august 2009 on the low central vowel .

ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਚੋਣ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਅਗਲੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵੋਟ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a formal proposal is then put to the council of the ipa which is elected by the membership for further discussion and a formal vote.

ਕੇਵਲ ਵਰਣਮਾਲਾ ਜਾਂ ਚਾਰਟ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਈਪੀਏ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
only changes to the alphabet or chart that have been approved by the council can be considered part of the official ipa.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਮੇਤ, ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪਭੋਗਤਾ, ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਾਂ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ "ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ" ਦੇਖੋ, ਜੋ ਕਿ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nonetheless, many users of the alphabet, including the leadership of the association itself, make personal changes or additions in their own practice, either for convenience in working on a particular language see "illustrations of the ipa" for individual languages in the handbook, which for example may use for , or because they object to some aspect of the official version.

ਵਰਤੋਂ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਈਪੀਏ ਭਾਸ਼ਣ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਲਈ 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਉਪਸੰਗ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ.
usage although the ipa offers over 160 symbols for transcribing speech, only a relatively small subset of these will be used to transcribe any one language.

ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ.
it is possible to transcribe speech with various levels of precision.

ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a precise phonetic transcription, in which sounds are described in a great deal of detail, is known as a narrow transcription.

ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਜੋ ਇਸ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a coarser transcription which ignores some of this detail is called a broad transcription.

ਦੋਵੇਂ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਗ ਬਰੈਕਟ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹਨ.
both are relative terms, and both are generally enclosed in square brackets.

ਬ੍ਰੌਡ ਧੁਨੀਆਤਮਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੱਥ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ areੁਕਵੇਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਫ਼ੋਨਮਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕੋਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਲਿਪੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹਨ. ਭਾਸ਼ਾ.
broad phonetic transcriptions may restrict themselves to easily heard details, or only to details that are relevant to the discussion at hand, and may differ little if at all from phonemic transcriptions, but they make no theoretical claim that all the distinctions transcribed are necessarily meaningful in the language.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਗਲਤ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਚਾਰਨਾਂ ਦਾ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸਹੀ ਵੇਰਵਾ ਹੈ.
for example, the english word little may be transcribed broadly using the ipa as , and this broad imprecise transcription is a more or less accurate description of many pronunciations.

ਇੱਕ ਸੰਕੁਚਿਤ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ, ਕੌਕਨੀ, ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਯੂ.ਐੱਸ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਦਵੰਦਵਾਦੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a narrower transcription may focus on individual or dialectical details in general american, in cockney, or in southern us english.

ਫੋਨਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਸਰਲ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਹੈ.
it is customary to use simpler letters, without many diacritics, in phonemic transcriptions.

ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲੇਖਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਟਾਈਪਸੈੱਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the choice of ipa letters may reflect the theoretical claims of the author, or merely be a convenience for typesetting.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸਵਰ ਜਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਵਰ ਦਾ ਜੋੜ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦ ਪੀਕ ਦੇ ਸਵਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
for instance, in english, either the vowel of pick or the vowel of peak may be transcribed as for the pairs or , and neither is identical to the vowel of the french word pique which is also generally transcribed .

ਭਾਵ, ਸਲੈਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰਣ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੋਨੇਟਿਕ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
that is, letters between slashes do not have absolute values, something true of broader phonetic approximations as well.

ਇੱਕ ਤੰਗ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ,,.
a narrow transcription may, however, be used to distinguish them , , .

ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਈਪੀਏ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕੀਵਾਦੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਗਲਤੀ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਅਜੀਬੋ ਗਰੀਬਤਾ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਕਸਰ ਅਮਰੀਕੀਵਾਦੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ.
linguists although ipa is popular for transcription by linguists, american linguists often alternate use of the ipa with americanist phonetic notation or use the ipa together with some nonstandard symbols, for reasons including reducing the error rate on reading handwritten transcriptions or avoiding perceived awkwardness of ipa in some situations.

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹੀ ਅਭਿਆਸ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਾਰਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the exact practice may vary somewhat between languages and even individual researchers, so authors are generally encouraged to include a chart or other explanation of their choices.

ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
language study some language study programs use the ipa to teach pronunciation.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for example, in russia and earlier in the soviet union and mainland china, textbooks for children and adults for studying english and french consistently use the ipa.

ਤਾਈਵਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਕੇਨੀਅਨ ਅਤੇ ਨੌਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਆਈਪੀਏ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਰੂਪ ਹੈ.
english teachers and textbooks in taiwan tend to use the kenyon and knott system, a slight typographical variant of the ipa.

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੋਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਆਕਸਫੋਰਡ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲਰਨਰਜ਼ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਐਡਵਾਂਸਡ ਲਰਨਰ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ, ਹੁਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਨੇਟਿਕ ਅੱਖ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
dictionaries english many british dictionaries, including the oxford english dictionary and some learner's dictionaries such as the oxford advanced learner's dictionary and the cambridge advanced learner's dictionary, now use the international phonetic alphabet to represent the pronunciation of words.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੰਡ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ-ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
however, most american and some british volumes use one of a variety of pronunciation respelling systems, intended to be more comfortable for readers of english.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਰਿਯਮ-ਵੈਬਸਟਰ ਆਈਪੀਏ ਅਤੇ ਆਈਪੀਏ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਲਿਖੀਆਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਮਨ ਦੇ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਸਿਰਫ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for example, the respelling systems in many american dictionaries such as merriam-webster use for ipa and for ipa , reflecting common representations of those sounds in written english, using only letters of the english roman alphabet and variations of them.

ਆਈਪੀਏ ਵਿੱਚ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਤੁ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in ipa, represents the sound of the french as in tu , and represents the pair of sounds in grasshopper.

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਆਈਪੀਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹਨ.
other languages the ipa is also not universal among dictionaries in languages other than english.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਫੋਨਮਿਕ ਆਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਕੋਸ਼ ਅਕਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਉਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
monolingual dictionaries of languages with generally phonemic orthographies generally do not bother with indicating the pronunciation of most words, and tend to use respelling systems for words with unexpected pronunciations.

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਲਈ ਇਬਰਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
dictionaries produced in israel use the ipa rarely and sometimes use the hebrew alphabet for transcription of foreign words.

ਮੋਨੋਲਿੰਗੁਅਲ ਹਿਬਰੂ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਪੈਲਿੰਗ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਉਚਾਰਨ ਸਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇਵ-ਸ਼ੋਸ਼ਨ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਸਾਹ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਾਮਟਜ਼ ਕੈਟਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
monolingual hebrew dictionaries use pronunciation respelling for words with unusual spelling for example, the even-shoshan dictionary respells as because this word uses kamatz katan.

ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕਲੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਉਚਿੱਤ ਸਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸੇਰਗੇਈ ਓਜੇਗੋਵ ਦਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸ਼ਬਦ ਪਿੰਸ-ਨੇਜ਼ ਲਈ ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਸਕੇ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ.
bilingual dictionaries that translate from foreign languages into russian usually employ the ipa, but monolingual russian dictionaries occasionally use pronunciation respelling for foreign words for example, sergey ozhegov's dictionary adds in brackets for the french word pince-nez to indicate that the does not iotate the .

ਆਈਪੀਏ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਪਵਾਦ ਹਨ.
the ipa is more common in bilingual dictionaries, but there are exceptions here too.

ਮਾਸ-ਮਾਰਕੇਟ ਦੋ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਚੈੱਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਿਰਫ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਚੈੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ.
mass-market bilingual czech dictionaries, for instance, tend to use the ipa only for sounds not found in the czech language.

ਸਟੈਂਡਰਡ thਰਥੋਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਵੇਰੀਐਂਟ ਆਈ ਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਫਰੀਕਾ ਅੱਖਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕਈ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹਉਸਾ, ਫੂਲਾ, ਅਕਾਨ, ਗਬੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੰਡਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਲਿੰਗਾਲਾ, ਆਦਿ.
standard orthographies and case variants ipa letters have been incorporated into the alphabets of various languages, notably via the africa alphabet in many sub-saharan languages such as hausa, fula, akan, gbe languages, manding languages, lingala, etc.

ਇਸ ਨਾਲ ਪੂੰਜੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
this has created the need for capital variants.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਉੱਤਰੀ ਟੋਗੋ ਦੇ ਕੋਲ,,,,, ਹੈ.
for example, of northern togo has , , , , , .

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਨ, ਪਰ ਆਈਪੀਏ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੈਟਿਨ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
these, and others, are supported by unicode, but appear in latin ranges other than the ipa extensions.

ਆਈਪੀਏ ਵਿਚ ਹੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the ipa itself, however, only lower-case letters are used.

ਆਈਪੀਏ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਦੇ 1949 ਐਡੀਸ਼ਨ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਹੀ ਨਾਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਹਾਲ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the 1949 edition of the ipa handbook indicated that an asterisk may be prefixed to indicate that a word is a proper name, but this convention has not been included in recent editions.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ ਆਈ ਪੀ ਏ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
classical singing ipa has widespread use among classical singers for preparation, especially among english-speaking singers who are expected to sing in a variety of foreign languages.

ਓਪੇਰਾ ਲਿਬਰੇਟੋਜ਼ ਆਈਪੀਏ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਿਕੋ ਕੈਸਟਲ ਦੀਆਂ ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਤਿਮੋਥਿਉਸ ਚੀਕ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਿੰਗਿੰਗ ਇਨ ਚੈਕ।
opera librettos are authoritatively transcribed in ipa, such as nico castel's volumes and timothy cheek's book singing in czech.

ਓਪੇਰਾ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਆਈਪੀਏ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਸਾਈਟ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਥੀਸੌਰਸ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਓਪੇਰਾ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀਟੀ ਦੇ ਲੈਕਸੀਕਲ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ 150,000 ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
opera singers' ability to read ipa was used by the site visual thesaurus, which employed several opera singers "to make recordings for the 150,000 words and phrases in vt's lexical database.

... ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤਾਕਤ ਲਈ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਗਿਆਨ. "
...for their vocal stamina, attention to the details of enunciation, and most of all, knowledge of ipa."

ਪੱਤਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ, ਗੈਰ-ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਸਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
letters the international phonetic association organizes the letters of the ipa into three categories pulmonic consonants, non-pulmonic consonants, and vowels.

ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਟੈਨਿ andਸ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਗਲੋਟਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈਬਅਲ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
pulmonic consonant letters are arranged singly or in pairs of voiceless tenuis and voiced sounds, with these then grouped in columns from front labial sounds on the left to back glottal sounds on the right.

ਆਈਪੀਏ ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ, ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦੋ ਕਾਲਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, 'ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ' ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨਾਲ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਸਕਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਖੇਪ ਬੰਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਬਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਲਾਂ ਅਤੇ ਟੂਟੀਆਂ ਨੂੰ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫਰਿਸ਼ਟੀਵੇਟਸ ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਸਪੇਸ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਛੱਡ ਕੇ.
in official publications by the ipa, two columns are omitted to save space, with the letters listed among 'other symbols', and with the remaining consonants arranged in rows from full closure occlusives stops and nasals , to brief closure vibrants trills and taps , to partial closure fricatives and minimal closure approximants , again with a row left out to save space.

ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ, ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸਾਰੇ ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਪਲਮਨਿਕ-ਵਿਅੰਜਨ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਾਈਬ੍ਰੈਂਟਸ ਅਤੇ ਲੈਟਰਲਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਤਾਰਾਂ ਸਧਾਰਣ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਦੇ ਆਮ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਵੀ. ਕਿ ਕਈ ਚਿੱਠੀਆਂ ਡਬਲ ਡਿ dutyਟੀ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਪਾਂ ਅਤੇ ਫਰਿਕਟਿਵਜ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਫਰਿਕਟਿਵ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਦੋਵਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
in the table below, a slightly different arrangement is made all pulmonic consonants are included in the pulmonic-consonant table, and the vibrants and laterals are separated out so that the rows reflect the common lenition pathway of stop fricative approximant, as well as the fact that several letters pull double duty as both fricative and approximant affricates may be created by joining stops and fricatives from adjacent cells.

ਸ਼ੈਡਿਡ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
shaded cells are judged to be implausible.

ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਬੇਰੋਕ ਅਤੇ ਗੋਲ ਸਵਰ ਵਿਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਜੋੜੀ ਵੀ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ, ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
vowel letters are also grouped in unrounded and rounded vowel these pairs also arranged from front on the left to back on the right, and from maximal closure at top to minimal closure at bottom.

ਚਾਰਟ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਕੱ .ੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੱਧ ਦੇ ਕੁਝ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ 'ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ' ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
no vowel letters are omitted from the chart, though in the past some of the mid central vowels were listed among the 'other symbols'.

ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਇਕ ਨੰਬਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇ, ਅਤੇ, ਜਾਂ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਵਰਗੇ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ.
each character is assigned a number, to prevent confusion between similar letters such as and , and , or and in such situations as the printing of manuscripts.

ਧੁਨੀ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the categories of sounds are assigned different ranges of numbers.

ਵਿਅੰਜਨ ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਇਕ ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ ਜੋ ਗਲੋਟਿਸ ਨੂੰ ਵੋਕਲ ਕੋਰਡਾਂ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਦੇ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾ ਬਾਹਰ ਕੱ byਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
consonants pulmonic consonants a pulmonic consonant is a consonant made by obstructing the glottis the space between the vocal cords or oral cavity the mouth and either simultaneously or subsequently letting out air from the lungs.

ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਅੰਜਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
pulmonic consonants make up the majority of consonants in the ipa, as well as in human language.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਅੰਜਨ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
all consonants in the english language fall into this category.

ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਟੇਬਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅੰਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਅੰਗਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ designੰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅੰਜਨ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਲਮ ਜੋ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਕਿ ਵੋਕਲ ਟ੍ਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਵਿਅੰਜਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the pulmonic consonant table, which includes most consonants, is arranged in rows that designate manner of articulation, meaning how the consonant is produced, and columns that designate place of articulation, meaning where in the vocal tract the consonant is produced.

ਮੁੱਖ ਚਾਰਟ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਇਕੋ ਇਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ.
the main chart includes only consonants with a single place of articulation.

ਨੋਟ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਕੁਝ ਅੱਖਰ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਅੱਖਰ ਸਾਹ-ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
notes in rows where some letters appear in pairs the obstruents , the letter to the right represents a voiced consonant except breathy-voiced .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ.
however, cannot be voiced, and the voicing of is ambiguous.

ਦੂਜੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੋਰਾਂਟਸ, ਇਕੋ ਅੱਖਰ ਇਕ ਅਵਾਜ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in the other rows the sonorants , the single letter represents a voiced consonant.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਲਈ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਪੱਤਰ ਹੈ ਪਰ ਫਰਿਕਟਿਵਜ਼, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੰਦਾਂ, ਐਲਵੋਲਰ ਜਾਂ ਪੋਸਟ-ਐਲਵੋਲਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਦੇ.
although there is a single letter for the coronal places of articulation for all consonants but fricatives, when dealing with a particular language, the letters may be treated as specifically dental, alveolar, or post-alveolar, as appropriate for that language, without diacritics.

ਸ਼ੇਡ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੰਭਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
shaded areas indicate articulations judged to be impossible.

ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਵਾਜ ਦਿੱਤੇ ਫਰਿੱਜ ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the letters represent either voiced fricatives or approximants.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗਲੋਟਲ, ਫਰਿਕੇਟਿਵ ਜਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹਨ.
in many languages, such as english, and are not actually glottal, fricatives, or approximants.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਇ, ਉਹ ਨੰਗੇ ਫੋਨ ਹਨ.
rather, they are bare phonation.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੀਭ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਰਿਕਟੇਟਿਵ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ.
it is primarily the shape of the tongue rather than its position that distinguishes the fricatives , , and .

ਕੁਝ ਸੂਚੀਬੱਧ ਫੋਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫੋਨਮੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
some listed phones are not known to exist as phonemes in any language.

ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਵਿਅੰਗਿਤ ਵਿਅੰਜਨ ਸਹਿ-ਕਲਾਤਮਕ ਵਿਅੰਜਨ ਉਹ ਧੁਨੀ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
affricates and co-articulated consonants co-articulated consonants are sounds that involve two simultaneous places of articulation are pronounced using two parts of the vocal tract .

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਿਚ, "ਗੋ" ਇਕ ਕੋਆਰਟਿਕੁਲੇਟਡ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜੀਭ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in english, the in "went" is a coarticulated consonant, being pronounced by rounding the lips and raising the back of the tongue.

ਸਮਾਨ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਨ ਅਤੇ.
similar sounds are and .

ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਏ ਠਹਿਰਾਓ ਸਟਾਪ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਟਾਈ ਟਾਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
affricates and doubly articulated stops are represented by two letters joined by a tie bar, either above or below the letters.

ਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ligatures ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਹੁਣ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ligatures ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ affricates ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ.
the six most common affricates are optionally represented by ligatures, though this is no longer official ipa usage, because a great number of ligatures would be required to represent all affricates this way.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਲਈ ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਸੰਕੇਤ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੁਹਾਂਸਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪੈਰਲਲ.
alternatively, a superscript notation for a consonant release is sometimes used to transcribe affricates, for example for , paralleling .

ਪੈਲੈਟਲ ਪਲਾਜ਼ਿਵਜ਼ ਲਈ ਪੱਤਰ c ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹੂਲਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
the letters for the palatal plosives c and are often used as a convenience for and ’ or similar affricates, even in official ipa publications, so they must be interpreted with care.

ਨੋਟ ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਏਰੀਅਲ ਯੂਨੀਕੋਡ ਐਮਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਉਜ਼ਰਾਂ 'ਤੇ, ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਗਲਤ formedੰਗ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਕ੍ਰਮ ਇਸ ਫੋਂਟ,,,,,,,,, ਵਿਚ ਬੱਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਿਹਤਰ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ.
note on browsers that use arial unicode ms to display ipa characters, the following incorrectly formed sequences may look better due to a bug in that font , , , , , , , , , .

ਨੂੰ "ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
is described as a "simultaneous and ".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ.
however, this analysis is disputed.

ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਲਈ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਪਲਟਾਲ-ਵੇਲਰ ਫਰਿੱਕ ਦੇਖੋ.
see voiceless palatal-velar fricative for discussion.

ਕਈ ਟਾਈ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ.
multiple tie bars can be used or .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੇ ਇੱਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਗਣੀ ਕਲਾਤਮਕ ਸਟਾਪ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦੁਗਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਟਾਪ ਗੈਰ-ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗੈਰ-ਪਲਮਨਿਕ ਵਿਅੰਜਨ ਉਹ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਏਅਰਫਲੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
for instance, if a prenasalized stop is transcribed , and a doubly articulated stop , then a prenasalized doubly articulated stop would be non-pulmonic consonants non-pulmonic consonants are sounds whose airflow is not dependent on the lungs.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਖੋਇਸਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਿਕਸ, ਸਿੰਧੀ, ਸਰਾਇਕੀ, ਸਵਾਹਿਲੀ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਵਿਸਫੋਟਕ ਅਤੇ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
these include clicks found in the khoisan languages of africa , implosives found in languages such as sindhi, saraiki, swahili and vietnamese , and ejectives found in many amerindian and caucasian languages .

ਨੋਟਸ ਕਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ' ਸਾਥੀ 'ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਲਿਕ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਰੀਲਿਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
notes clicks have traditionally been described as double articulation of a forward 'release' and a rear 'accompaniment', with the click letters representing only the release.

ਇਸਲਈ, ਸਾਰੇ ਕਲਿਕਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ‚,‚, ‚,‚, ‚, ਆਦਿ, ਜਾਂ,,‹,,,,.
therefore, all clicks require two letters for proper notation ‚, ‚, ‚, ‚, ‚, etc., or , , ‹, , , .

ਜਦੋਂ ਖਾਰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
when the dorsal articulation is omitted, a may usually be assumed.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ 'ਸੰਗਤ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਲਿਕਾਂ ਦੁਗਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਏਅਰਸਟ੍ਰੀਮ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ.
however, recent research disputes the concept of 'accompaniment' and the idea that clicks are doubly articulated, with the rear occlusion instead simply being part of the airstream mechanims.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਲਿਕ ਲੈਟਰ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਲਿੱਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੇਲਰ-ਗਰੱਭਾਸ਼ਯ ਦਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰ ਕਲਿਕ of, ‚, ਆਦਿ
in these approaches, the click letter represents both articulations, with the different letters representing different click 'types', there is no velar-uvular distinction, and the accompanying letter represents the manner, phonation, or airstream contour of the click ‚, ‚, etc.

ਅਵਾਜ਼ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰੇਰਕ,,, ਲਈ ਪੱਤਰ ਹੁਣ ਆਈਪੀਏ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
letters for the voiceless implosives , , , , are no longer supported by the ipa, though they remain in unicode.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਈਪੀਏ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੌਇਸਡ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੌਇਲੈੱਸ ਡਾਇਰਾਇਕ, ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
instead, the ipa typically uses the voiced equivalent with a voiceless diacritic , , etc..

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਈਪੀਏ ਦੁਆਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਵਿਸਫੋਟਕ ਲਈ ਇੱਕ ਪੱਤਰ, ਇੱਕ ਆਈਪੀਏ ਨੰਬਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
although not confirmed as contrastive in any language, and therefore not explicitly recognized by the ipa, a letter for the retroflex implosive, , has been assigned an ipa number.

ਇਜੈਕਟਿਵ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ ਅਕਸਰ ਗਲੋਟਲਾਈਜ਼ਡ ਪਰ ਪਲਮਨਿਕ ਸੋਨੋਰੈਂਟਸ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ,,, ਵਿਚ ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਗਲੋਟਟਲ ਸਟਾਪ ਲਈ ਖੜਦਾ ਹੈ.
the ejective diacritic often stands in for a superscript glottal stop in glottalized but pulmonic sonorants, such as , , , .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਕੀ,,,.
these may also be transcribed as creaky , , , .

ਸਵਰਾਂ ਆਈਪੀਏ ਇੱਕ ਸਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
vowels the ipa defines a vowel as a sound which occurs at a syllable center.

ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਚਾਰਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਈ ਪੀਏ ਦੇ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
below is a chart depicting the vowels of the ipa.

ਆਈਪੀਏ ਜੀਭ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਰਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the ipa maps the vowels according to the position of the tongue.

ਚਾਰਟ ਦੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਧੁਰਾ ਸਵਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੁਆਰਾ ਮੈਪ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the vertical axis of the chart is mapped by vowel height.

ਜੀਭ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਰ ਤਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ ਉਭਾਰੇ ਸਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਨ.
vowels pronounced with the tongue lowered are at the bottom, and vowels pronounced with the tongue raised are at the top.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਿਤਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਸਵਰ ਤਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਭ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਘੱਟ ਹੈ.
for example, the first vowel in father is at the bottom because the tongue is lowered in this position.

ਹਾਲਾਂਕਿ, "ਮਿਲੋ" ਵਿੱਚ ਸਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਵਾਜ਼ ਮੂੰਹ ਦੀ ਛੱਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
however, the vowel in "meet" is at the top because the sound is said with the tongue raised to the roof of the mouth.

ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਚ, ਚਾਰਟ ਦਾ ਖਿਤਿਜੀ ਧੁਰਾ ਸਵਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in a similar fashion, the horizontal axis of the chart is determined by vowel backness.

ਜੀਭ ਨਾਲ ਸਵਰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਧੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, "ਮਿਲੇ" ਵਿਚਲੇ ਸਵਰ ਚਾਰਟ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਪਰ "ਵਿਚ" ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸੱਜਾ.
vowels with the tongue moved towards the front of the mouth such as , the vowel in "met" are to the left in the chart, while those in which it is moved to the back such as , the vowel in "but" are placed to the right in the chart.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਵਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸੱਜਾ ਇਕ ਗੋਲ ਸਵਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦਾ ਬੇਕਾਬੂ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in places where vowels are paired, the right represents a rounded vowel in which the lips are rounded while the left is its unrounded counterpart.

ਡਿਫਥੋਂਗਜ਼ ਡਿਫਥੋਂਗਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਗੈਰ-ਸਿਲੇਬਿਕ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਂ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਓਨ- ਜਾਂ ਆਫ-ਗਲਾਈਡ ਲਈ, ਸੁਪਰਕ੍ਰਿਪਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਂ.
diphthongs diphthongs are typically specified with a non-syllabic diacritic, as in or , or with a superscript for the on- or off-glide, as in or .

ਕਈ ਵਾਰ ਟਾਈ ਟਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਫਥੋਂਗ ਇਕ ਆਨ-ਗਲਾਈਡ, ਇਕ offਫ-ਗਲਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ.
sometimes a tie bar is used, especially if it is difficult to tell if the diphthong is characterized by an on-glide, an off-glide or is variable .

ਨੋਟ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਸਵਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਖੁੱਲੇ ਸਵਰਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਖੁੱਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
notes officially represents a front vowel, but there is little distinction between front and central open vowels, and is frequently used for an open central vowel.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਡਿਸਐਬਿuationਗੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁੱਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਰੀਕ੍ਰੇਸ਼ਨ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਜਾਂ ਸੈਂਟਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਾਂ ਵਿੱਚ.
however, if disambiguation is required, the retraction diacritic or the centralized diacritic may be added to indicate an open central vowel, as in or .

ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਨੋਟੇਸ਼ਨ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
diacritics and prosodic notation diacritics are used for phonetic detail.

ਉਹ ਪੱਤਰ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਉਚਾਰਣ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਵੇਰਵਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਆਈ ਪੀ ਏ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
they are added to ipa letters to indicate a modification or specification of that letter's normal pronunciation.

ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਬਣਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਆਈਪੀਏ ਪੱਤਰ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਦੇ ਤੱਤ ਬੇਸ ਲੈਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
by being made superscript, any ipa letter may function as a diacritic, conferring elements of its articulation to the base letter.

ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ ਸੈਕੰਡਰੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵੇਖੋ.
see secondary articulation for a list of superscript ipa letters supported by unicode.

ਉਹ ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਅੱਖਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਆਈ ਪੀਏ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਿਕ ਰਿਲੀਜ਼, ਐਫਿਕਰੇਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਪ੍ਰੀਨੈਸਲਾਈਜ਼ਡ, ਸਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀ, ਗਲੋਟਾਲਾਈਜ਼ਡ, ਦੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ, ਓ ਡਿਫਥੌਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
those superscript letters listed below are specifically provided for by the ipa others include t with fricative release , s with affricate onset , prenasalized , b with breathy voice , glottalized , s with a flavor of , o with diphthongization , compressed .

ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਧੁਨੀ ਦੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ-ਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
superscript diacritics placed after a letter are ambiguous between simultaneous modification of the sound and phonetic detail at the end of the sound.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਲੈਬਲਾਈਜ਼ਡ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਲੈਬਲਾਈਜ਼ਡ ਰੀਲੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ.
for example, labialized may mean either simultaneous and or else with a labialized release.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਕ ਪੱਤਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੁਪਰਸਕ੍ਰਿਪਟ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਗਲੋਟਟਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਗਲੋਟਾਲਾਈਜ਼ਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਇਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
superscript diacritics placed before a letter, on the other hand, normally indicate a modification of the onset of the sound glottalized , with a glottal onset .

ਨੋਟਸ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੇਖੋ.
notes a with aspirated voiced consonants, the aspiration is usually also voiced voiced aspirated but see aspirated voiced .

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਾਧਾਰਣ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨਾਲੋਂ ਸਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ.
many linguists prefer one of the diacritics dedicated to breathy voice over simple aspiration, such as .

ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਡਾਇਕਾਰਟਿਕ ਨੂੰ ਸੋਨੋਰੈਂਟਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ.
some linguists restrict this diacritic to sonorants, and transcribe obstruents as .

b ਓਵਰਸਟ੍ਰਕ ਟਿਲਡ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਜਿਥੇ ਇਹ ਟਾਈਪੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
b the overstruck tilde is not recommended where it would be typographically unclear.

ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿਚ ਨਾਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੂਰਵ-ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it is also deprecated in unicode, with precomposed letters preferred.

ਉਪਲਬਧ ਸੰਜੋਗਾਂ ਲਈ ਫੈਰਨੀਜੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇਖੋ.
see pharyngealization for available combinations.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖੇ ਸਬਡੀਆਕ੍ਰੇਟਿਕ ਡਾਇਰਾਇਟਿਕਸ ਨੂੰ ਇਕ ਉਤਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਕ ਅੱਖਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਵਾਜ਼.
subdiacritics diacritics normally placed below a letter may be moved above a letter to avoid conflict with a descender, as in voiceless .

ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ.
the raising and lowering diacritics have optional forms , that avoid descenders.

ਗਲੋਟੀਸ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਤੌਰ ਤੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the state of the glottis can be finely transcribed with diacritics.

ਇੱਕ ਬੰਦ ਗਲੋਟੀਸ ਫੋਨੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਅਲਵੋਲਰ ਪਲੋਸਾਈਵਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਾਧੂ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਆਈਪੀਏ ਨੂੰ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
a series of alveolar plosives ranging from an open to a closed glottis phonation are additional diacritics are provided by the extensions to the ipa for speech pathology.

ਸੁਪਰੀਸੇਗਮੈਂਟਲ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਸਵਰਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਸੋਡੀ, ਟੋਨ, ਲੰਬਾਈ, ਅਤੇ ਤਣਾਅ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅੱਖਰ, ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਤੱਤ, ਤੀਬਰਤਾ, ​​ਤੱਤ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸੰਜੋਗ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਤਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ.
suprasegmentals these symbols describe the features of a language above the level of individual consonants and vowels, such as prosody, tone, length, and stress, which often operate on syllables, words, or phrases that is, elements such as the intensity, pitch, and gemination of the sounds of a language, as well as the rhythm and intonation of speech.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
although most of these symbols indicate distinctions that are phonemic at the word level, symbols also exist for intonation on a level greater than that of the word.

ਸਧਾਰਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਈਪੀਏ ਚਾਰਟ ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਈਪੀਏ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਲਿਗਚਰਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
various ligatures of tone letters are used in the ipa handbook despite not being found on the simplified official ipa chart.

ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਟੋਨ ਡਾਇਰਾਇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਟੋਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਟੋਨ ਦੇ ਵਧੀਆ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਆਈਪੀਏ ਫੋਂਟ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
finer distinctions of tone may be indicated by combining the tone diacritics and tone letters shown above, though not all ipa fonts support this.

ਚਾਰ ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਜੋ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਨ ਉੱਚ ਮਿਡ ਰਾਈਜਿੰਗ, ਘੱਟ ਰਾਇਜਿੰਗ, ਉੱਚ ਡਿੱਗਣਾ, ਅਤੇ ਘੱਟ ਅੱਧ ਡਿੱਗਣਾ,.
the four additional rising and falling tones supported by diacritics are high mid rising , , low rising , , high falling , , and low mid falling , .

ਯਾਨੀ, ਟੋਨ ਡਾਇਆਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਰਜਿਸਟਰ ਟਨਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਉੱਚ, ਮੱਧ, ਨੀਵੇਂ ਭਰ ਦੇ ਕੰਟੋਰ ਟਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
that is, tone diacritics only support contour tones across three levels high, mid, low , despite supporting five levels for register tones.

ਹੋਰ ਸਮਾਲਟ ਟੋਨਾਂ ਲਈ, ਟੋਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਆਦਿ.
for other contour tones, tone letters must be used , , etc.

ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪੀਕਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਪਿੰਗ ਟੋਨਾਂ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਟੋਨ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ, ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਸਧਾਰਣ ਪੀਕਿੰਗ di ​​ਅਤੇ ਡਿੱਪਿੰਗ ਸੰਜੋਗ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
for more complex peaking and dipping tones, though it is theoretically possible to combine the three tone diacritics in any permutation, in practice only generic peaking ˆ and dipping combinations are used.

ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ, ਟੋਨ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋੜ ਹੈ,,, ਆਦਿ.
for finer detail, tone letters are again required , , , , etc.

ਟੋਨ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਅਤੇ ਟੋਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਸਿਰਫ ਲਗਭਗ ਹੈ.
the correspondence between tone diacritics and tone letters is therefore only approximate.

ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਭਰਦੇ ਜਾਂ ਡਿੱਗਦੇ ਧੁਨਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਈਪੀਏ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਆਮ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ rising ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ, ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਆਈਪੀਏ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ - ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਧੜਿਆਂ ਲਈ, ਕਹੋ ਅਤੇ.
a work-around for diacritics sometimes seen when a language has more than one rising or falling tone, and the author wishes to avoid the poorly legible diacritics , , , but does not wish to completely abandon the ipa, is to restrict generic rising and falling ‚ to the higher-pitched of the rising and falling tones, say and , and to use the old retired ipa subscript diacritics — and for the lower-pitched rising and falling tones, say and .

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜਾਂ ਛੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੁਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮੱਧ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉੱਚ-ਅੱਧ ਗੈਰ-ਮਿਆਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਮੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when a language has four or six level tones, the two mid tones are sometimes transcribed as high-mid non-standard and low-mid .

ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਿਲੇਬਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰ ਬਰੇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a stress mark typically appears before the stressed syllable, and thus marks the syllable break as well as stress.

ਜਿਥੇ ਸਿਲੇਬਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਕ ਮਿਲਾਵਟ ਵਿਅੰਜਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ
where the syllable onset is a geminate consonant, e.g.

ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਚ, ਵਿਅੰਜਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੰਜਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ.
in italian, the consonant is commonly split by the stress mark, which means that the length sign is not used for gemination.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ.
thus not , , or .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਸਵਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸੇ ਸਿਲੇਬਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ.
however, occasionally the stress mark is placed immediately before the stressed vowel, after any syllable onset or .

ਅਜਿਹੀਆਂ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿਲੇਬਲਡ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
in such transcriptions, the stress mark does not function as a mark of the syllable boundary.

ਟੋਨ ਅੱਖਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਅੱਖਰ-ਜੋੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ, ਜਾਂ ਧੁਨੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਬਦ ਟੋਨ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
tone letters generally appear after each syllable, for a language with syllable tone , or after the phonological word, for a language with word tone .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਐਡ-ਹੱਕ ਟੋਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜੋ ਤਨਾਅ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,.
however, in older versions of the ipa, ad hoc tone marks were placed before the syllable, the same position as used to mark stress, and this convention is still sometimes seen , .

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਡਿਗਰੀ ਆਈਪੀਏ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਵਾਧੂ ਡਿਗਰੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਦੁਗਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
comparative degree ipa diacritics may be doubled to indicate an extra degree of the feature indicated.

ਇਹ ਇਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਧੂ-ਉੱਚ ਅਤੇ ਵਾਧੂ-ਨੀਵੀਂ ਧੁਨ from ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੁੱਗਣੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਟੋਨ ਦੀ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਬਰੇਕ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਮਾਮੂਲੀ ਬਰੇਕ ਵਜੋਂ ਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਆਈਪੀਏ.
this is a productive process, but apart from extra-high and extra-low tones ‹, being marked by doubled high- and low-tone diacritics, and the major prosodic break being marked as a double minor break , it is not specifically regulated by the ipa.

ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਡਬਲ ਸਲੈਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਵਾਧੂ ਮੋਰਫੋ-ਫ਼ੋਨਮਿਕ, ਡਬਲ ਵਰਗ ਵਰਗ ਬਰੈਕਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਡਬਲ ਬਰੈਕਟ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਮਝਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ.
note that transcription marks are similar double slashes indicate extra morpho -phonemic, double square brackets especially precise, and double parentheses especially unintelligible.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਤਣਾਅ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
for example, the stress mark may be doubled to indicate an extra degree of stress such prosodic stress in english.

ਫਰੈਂਚ ਵਿਚ ਇਕ ਉਦਾਹਰਣ, ਹਰੇਕ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਇਕਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਧਾਰਣ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਤਣਾਅ ਲਈ ਇਕੋ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਬਰੇਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕਸਾਰਤਾਵਾਦੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਤਣਾਅ ਲਈ ਇਕ ਡਬਲ ਤਣਾਅ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਐਂਟਰਜ਼ ਮੋਨਯੂਰ, ਮੈਡਮ.
an example in french, with a single stress mark for normal prosodic stress at the end of each prosodic unit marked as a minor prosodic break , and a double stress mark for contrastive emphatic stress entrez monsieur, madame.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਗਣੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਜੇ ਤਣਾਅ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
similarly, a doubled secondary stress mark is commonly used for tertiary stress.

ਲੰਬਾਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ shhh!
length is commonly extended by repeating the length mark, as in english shhh!

, ਜਾਂ ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਵੇਰੀ ਦੇ 'ਖੂਨ', ਵੀਰੇ 'ਕਿਨਾਰੇ', ਵੀਰੇ 'ਰੋਲ' ਲੀਨਾ 'ਸ਼ੀਟ', ਲੀਨਾ 'ਕਸਬੇ', ਲੀਨਾ 'ਕਸਬੇ' ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੰਬਾਈ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਵਾਧੂ-ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਅੱਧੇ-ਲੰਬੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ, ਪਰ ਐਸਟੋਨੀਆਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਿਰਫ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਹੈ.
, or for "overlong" segments in estonian vere 'blood ', veere 'edge ', veere 'roll ' lina 'sheet', linna 'town ', linna 'town ' normally additional degrees of length are handled by the extra-short or half-long diacritics, but in the estonian examples, the first two cases are analyzed as simply short and long.

ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਦੂਜੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਬਡਗਾ "ਮੂੰਹ", "ਚੂੜੀ" ਅਤੇ "ਫਸਲਾਂ" ਵਿਚ ਰੋਟੀਟੀ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
occasionally other diacritics are doubled rhoticity in badaga "mouth", "bangle", and "crop".

ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ.
aspiration, for example contrasting korean mild aspiration with strong aspiration .

ਨਸਬੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਲਾਂਟਲਾ ਚਿਨਾਨਟੇਕ ਬਨਾਮ.
nasalization, as in palantla chinantec vs .

ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਨਾਮ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਉਦੇਸ਼, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ, ਉਦਾਹਰਣ
weak vs strong ejectives, , especially lowered, e.g.

ਜਾਂ, ਜੇ ਰਜਿਸਟਰ ਦੇ ਕੁਝ ਉਚਾਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਫਰਿਕਟਿਵ ਵਜੋਂ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
or , if the former symbol does not display properly for as a weak fricative in some pronunciations of register.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸ੍ਵਰ 'ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
especially retracted at least on a vowel , e.g.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੋਂਟ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਕ ਵਿਅੰਜਨ' ਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਸ.ਆਈ.ਪੀ.ਏ. ਤੋਂ ਅਲਵੋਲਰ ਜਾਂ ਐਲਵੋਲਰਾਈਜ਼ਡ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੂਸਰੀ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. .
, though, depending on the font, on a consonant this could be confused with alveolar or alveolarized notation from the extipa, though such an issue can be easily avoided by placing the second diacritic to the right of the letter , rather than below the first diacritic.

ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਅਵਾਜ ਦਾ ਵਾਧੂ-ਕ੍ਰਿਕੀ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਫੋਨਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the transcription of strident and harsh voice as extra-creaky may be motivated by the similarities of these phonations.

ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮਾਨਕੀਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇਕ ਵਾਰ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਧੁਨੀ ਲਈ ਇਕ 'ਤੇ ਸੈਟਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
obsolete and nonstandard symbols the ipa once had parallel symbols from alternative proposals, but in most cases eventually settled on one for each sound.

ਅਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the rejected symbols are now considered obsolete.

ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸਵਰ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ.
an example is the vowel letter , rejected in favor of .

ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਾਲੇ ਐਫੀਰੀਕੇਟਸ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪੱਤਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਈ ਟਾਈਜ਼ ਜਾਂ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
letters for affricates and sounds with inherent secondary articulation have also been mostly rejected, with the idea that such features should be indicated with tie bars or diacritics for is one.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੁਰਲੱਭ ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ, ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in addition, the rare voiceless implosives, , have been dropped and are now usually written .

ਕਲਿਕ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਸਮੂਹ,,,, ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ as,, ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਬਰੈਕਟ ਜਾਂ, ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਸੋਡਿਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਆਈਪੀਏ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਉਹ ਆਈਪੀਏ ਬਰੈਕਟ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
a retired set of click letters, , , , is still sometimes seen, as the official pipe letters €, , may cause problems with legibility, especially when used with brackets or , the letter , or the prosodic marks , for this reason, some publications which use the current ipa pipe letters disallow ipa brackets .

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਗੈਰ- ipa ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਈਪੀਏ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
individual non-ipa letters may find their way into publications that otherwise use the standard ipa.

ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕੇਟਸ ਲਈ ਆਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀਵਾਦੀ ਲਾਂਬਡਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਇਸ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ.
this is especially common with affricates, such as the americanist barred lambda for or for .

ਕੁਝ ਲੇਖਕ ਟਾਈ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਟਾਈ ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਉਲਝਣ ਭਾਵ
some authors find the tie bars displeasing but the lack of tie bars confusing i.e.

ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਖੰਡਿਤ ਫੋਨਮੇ ਲਈ ਇਕ ਅੱਖਰ ਰੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ.
for as distinct from , while others simply prefer to have one letter for each segmental phoneme in a language.

ਟੋਨਲ ਫੋਨਮੇਸ ਲਈ ਅੰਕ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਨੰਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਚੀਨੀ ਦੇ ਚਾਰ ਟੋਨ.
digits for tonal phonemes that have conventional numbers in a local tradition, such as the four tones of standard chinese.

ਇਹ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਖੰਡ ਅਕਸਰ ਖੰਡਿਤ ਫੋਨਮੇਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this may be more convenient for comparison between languages and dialects than a phonetic transcription because tones often vary more than segmental phonemes do.

ਟੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਲਈ ਅੰਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਨਕੀਕਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ
digits for tone levels, though the lack of standardization can cause confusion with e.g.

"1" ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਧੁਨ ਲਈ, ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਟੋਨ ਲਈ.
"1" for high tone in some languages but for low tone in others .

ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਈਪੀਏ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਆਈਕੋਨਿਕ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੀਟਰੋਫਲੇਕਸ ਅਤੇ.
iconic extensions of standard ipa letters that can be readily understood, such as retroflex and .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਆਈਪੀਏ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਟਾਈਪਰਾਇਟਰ ਬਦਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂੰਜੀ, ਈ, ਯੂ, ਓ.
in addition, there are typewriter substitutions for when ipa support is not available, such as capital , e, u, o, for .

ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਜ਼ "ਆਈਪੀਏ ਦੀਆਂ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ", ਅਕਸਰ "ਐਕਸਆਈਪੀਏਪੀਏ" ਵਜੋਂ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ "ਐਕਸਟੈਂਡਡ ਆਈਪੀਏ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਸਹੀ disੰਗ ਨਾਲ ਬੇਤੁੱਕੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਕਰਨਾ ਸੀ.
extensions the "extensions to the ipa", often abbreviated as "extipa" and sometimes called "extended ipa", are symbols whose original purpose was to accurately transcribe disordered speech.

1989 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕੀਲ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਕੱ ​​.ਿਆ, ਜੋ 1980 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੀਆਰਡੀਐਸ ਫੋਨੇਟਿਕ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਦੇ ਡਿਸਆਰਡਰਡ ਸਪੀਚ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਨ।
at the international phonetic association kiel convention in 1989, a group of linguists drew up the initial extensions, which were based on the previous work of the prds phonetic representation of disordered speech group in the early 1980s.

ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫੇਰ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1994 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਸੀਪੀਐਲਏ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ.
the extensions were first published in 1990, then modified, and published again in 1994 in the journal of the international phonetic association, when they were officially adopted by the icpla.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਅਸੰਗਤ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਝੁਕਾਉਣਾ, ਦੰਦ ਕਰੀਚਣਾ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ.
while the original purpose was to transcribe disordered speech, linguists have used the extensions to designate a number of unique sounds within standard communication, such as hushing, gnashing teeth, and smacking lips.

ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਸਿਕ ਆਵਾਜ਼.
the extensions have also been used to record certain peculiarities in an individual's voice, such as nasalized voicing.

ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਜਣਾ.
the extensions to the ipa do not include symbols used for voice quality voice quality symbols , such as whispering.

ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਸੇ ਆਈਪੀਏ ਚਾਰਟ ਤੇ ਬਾਕੀ ਖਾਲੀ ਸੈੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ.
segments without letters the remaining blank cells on the ipa chart can be filled without too much difficulty if the need arises.

ਰਿਟ੍ਰੋਫਲੇਕਸ ਲੇਟ੍ਰਲ ਫਲੈਪ, ਅਵਾਜ ਰਹਿਤ ਲੈਟਰਲ ਫਰਿਸ਼ਟਿਵਜ, ਐਪੀਗਲੋਟਟਲ ਟ੍ਰਿਲ ਅਤੇ ਲੈਬਿਓਨੈਂਟਲ ਪਲੌਸਾਈਵਜ਼ ਲਈ ਕੁਝ ਐਡਹੌਕ ਅੱਖਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ.
some ad hoc letters have appeared in the literature for the retroflex lateral flap, the voiceless lateral fricatives, the epiglottal trill, and the labiodental plosives.

ਪੀਡੀਐਫ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਲੇਟੀ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵੇਖੋ.
see the grey letters in the pdf chart.

ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਬਾਕੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
diacritics can supply much of the remainder.

ਜੇ ਇੱਕ ਧੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਤਾਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ 'ਕਿਲ੍ਹੇ' ਵੇਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
if a sound cannot be transcribed, an asterisk may be used, either as a letter or as a diacritic as in sometimes seen for the korean 'fortis' velar .

ਵਿਅੰਜਨ, ਮੂਲ ਸਮੂਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਸਮਾਨ ਧੁਨੀ ਮੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
consonants representations of consonant sounds outside of the core set are created by adding diacritics to letters with similar sound values.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਿਲੀਬੀਅਲ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੀਚੇ ਹੋਏ ਫਰਿਸ਼ਟੀਵੇਟਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the spanish bilabial and dental approximants are commonly written as lowered fricatives, and respectively.

ਇਸੇ ਤਰਾਂ, ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ ਫਰਿਸ਼ਟੀਵੇਟਿਜ ਨੂੰ ਉਭਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਲਗਭਗ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ,.
similarly, voiced lateral fricatives would be written as raised lateral approximants, .

ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬੰਦਾ ਵਿਚ ਬਿਲੀਬਿਅਲ ਫਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਲੈਬਿentalਡੈਂਟਲ ਫਲੈਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
a few languages such as banda have a bilabial flap as the preferred allophone of what is elsewhere a labiodental flap.

ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਬਿentalਜੈਂਟਲ ਫਲੈਪ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕ, ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ.
it has been suggested that this be written with the labiodental flap letter and the advanced diacritic, .

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਲੈਬਿਓਡੈਂਟਲ ਟ੍ਰਿਲ ਉੱਤੇ ਬਿਲਾਬੀਅਲ ਟ੍ਰਿਲ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਿਖਿਆ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਲੈਬਿਓਡੀਂਟਲ ਰੁਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਐਡਹਾਕ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ.
similarly, a labiodental trill would be written bilabial trill and the dental sign , and labiodental stops rather than with the ad hoc letters sometimes found in the literature.

ਹੋਰ ਟੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ-ਛੋਟਾ ਪਲਾਸਿਵ ਜਾਂ ਲੈਟਰਲਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ
other taps can be written as extra-short plosives or laterals, e.g.

, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
, though in some cases the diacritic would need to be written below the letter.

ਇਕ ਰੇਟ੍ਰੋਫਲੇਕਸ ਟ੍ਰਿਲ ਨੂੰ ਇਕ ਰਿਟਰੈਕਟਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈਟ੍ਰੋਫਲੇਕਸ ਫਰਿਸ਼ਟੀਵੇਟਸ ਕਈ ਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a retroflex trill can be written as a retracted , just as retroflex fricatives sometimes are.

ਬਾਕੀ ਵਿਅੰਜਨ, ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਆਦਿ.
the remaining consonants, the uvular laterals etc.

ਅਤੇ ਪੈਲੇਟਲ ਟ੍ਰਿਲ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਸੰਭਵ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲੋਫੋਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
and the palatal trill, while not strictly impossible, are very difficult to pronounce and are unlikely to occur even as allophones in the world's languages.

ਸ੍ਵਰ ਸਵਰ ਉਭਰਨ, ਘਟਾਉਣ, ਫਰੰਟਿੰਗ, ਬੈਕਿੰਗ, ਸੈਂਟਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਮਿਡ ਸੈਂਟਰਿੰਗ ਲਈ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨਯੋਗ ਹਨ.
vowels the vowels are similarly manageable by using diacritics for raising, lowering, fronting, backing, centering, and mid-centering.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਅੱਧ-ਕੇਂਦ੍ਰਤ, ਅਤੇ ਗੋਲ ਗੋਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
for example, the unrounded equivalent of can be transcribed as mid-centered , and the rounded equivalent of as raised or lowered .

ਸਹੀ ਮੱਧ ਸਵਰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰਿਤ ਅਤੇ ਜਾਂ, ਘੱਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
true mid vowels are lowered or raised , while centered and or, less commonly, are near-close and open central vowels, respectively.

ਸਿਰਫ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਰ ਜੋ ਇਸ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਗੋਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਡਾਇਕਰੈਕਟਿਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਤੇ ਜਾਂ ਅਤੇ.
the only known vowels that cannot be represented in this scheme are vowels with unexpected roundedness, which would require a dedicated diacritic, such as and or and .

ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਮ ਇੱਕ ਆਈ ਪੀ ਏ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਕਸਰ ਉਸ ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਤੀਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਧੁਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਰਥਪੂਰਨ ਵਰਣਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਮਿਡ ਫਰੰਟ ਗੋਲ ਗੋਲ' ਜਾਂ ' ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ ਵੇਲਰ ਸਟਾਪ 'ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ.
symbol names an ipa symbol is often distinguished from the sound it is intended to represent, since there is not necessarily a one-to-one correspondence between letter and sound in broad transcription, making articulatory descriptions such as 'mid front rounded vowel' or 'voiced velar stop' unreliable.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੋਨੇਟਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਹਰੇਕ ਲਈ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਆਮ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
while the handbook of the international phonetic association states that no official names exist for its symbols, it admits the presence of one or two common names for each.

ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਮਿਆਰ ਵਿਚ ਗੈਰ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ.
the symbols also have nonce names in the unicode standard.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਆਈਪੀਏ ਨਾਮ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
in some cases, the unicode names and the ipa names do not agree.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਆਈਪੀਏ "ਐਪਸਿਲਨ" ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਇਸ ਨੂੰ "ਛੋਟਾ ਪੱਤਰ ਖੁੱਲਾ ਈ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ.
for example, ipa calls "epsilon", but unicode calls it "small letter open e".

ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਣ-ਸੋਧੇ ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the traditional names of the latin and greek letters are usually used for unmodified letters.

ਉਹ ਅੱਖਰ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਕਈਂ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਦਿੱਖ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
letters which are not directly derived from these alphabets, such as , may have a variety of names, sometimes based on the appearance of the symbol or on the sound that it represents.

ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਕੁਝ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਆਈਪੀਏ ਵਿੱਚ ਲਾਤੀਨੀ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
in unicode, some of the letters of greek origin have latin forms for use in ipa the others use the letters from the greek section.

ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਲਈ, ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ.
for diacritics, there are two methods of naming.

ਰਵਾਇਤੀ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਲਈ, ਆਈਪੀਏ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਤੀਬਰ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਡਾਇਕਰਟਿਕ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ.
for traditional diacritics, the ipa notes the name in a well known language for example, is acute, based on the name of the diacritic in english and french.

ਗੈਰ-ਰਵਾਇਤੀ ਡਾਇਕਰਟਿਕਸ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਪੁਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
non-traditional diacritics are often named after objects they resemble, so is called bridge.

ਪੂਲਮ ਅਤੇ ਲਾਡੂਸੌ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਕਈਂ ਵੱਖਰੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਡ, ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ- ipa ਧੁਨੀਆਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ.
pullum and ladusaw list a variety of names in use for ipa symbols, both current and retired, in addition to names of many other non-ipa phonetic symbols.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਕੋਡ ਕਨਸੋਰਟੀਅਮ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਨੀਕੋਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਕੀਤੀ.
their collection is extensive enough that the unicode consortium used it in the development of unicode.

ਫੋਂਟ ਆਈ ਪੀਏ ਫੋਂਟ ਸਹਾਇਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਈ ਫੋਂਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਿ roman ਰੋਮਨ ਵਰਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ.
fonts ipa font support is increasing, and is now included in several fonts such as the times new roman versions that come with various recent computer operating systems.

ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ.
diacritics are not always properly rendered, however.

ਆਈਪੀਏ ਫੋਂਟ ਜੋ ਮੁਫਤ lyਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਂਟਿਅਮ, ਐਸਆਈਐਲ ਦੇ ਕਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੈਰਿਸ ਐਸਆਈਐਲ, ਅਤੇ ਡੌਲੋਸ ਐਸਆਈਐਲ, ਦੇਜਾਵੂ ਸੈਨਜ਼, ਅਤੇ ਟਾਈਟਸ ਸਾਈਬਰਬਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਲ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਟਾਈਪਫੇਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿੱਲ ਪਬਲੀਸ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੂਸੀਡਾ ਸੈਨਸ ਯੂਨੀਕੋਡ ਅਤੇ ਏਰੀਅਲ ਯੂਨੀਕੋਡ ਐਮਐਸ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ.
ipa fonts that are freely available online include gentium, several from the sil such as charis sil, and doulos sil , dejavu sans, and titus cyberbit, which are all freely available as well as commercial typefaces such as brill, available from brill publishers, and lucida sans unicode and arial unicode ms, shipping with various microsoft products.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these all include several ranges of characters in addition to the ipa.

ਆਧੁਨਿਕ ਵੈਬ ਬ੍ਰਾsersਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕਨਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਫੋਂਟ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ.
modern web browsers generally do not need any configuration to display these symbols, provided that a font capable of doing so is available to the operating system.

ਏਐਸਸੀਆਈਆਈ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਲਿਪੀ ਅੰਤਰਨ ਕਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ascii ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਮੈਪ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ascii and keyboard transliterations several systems have been developed that map the ipa symbols to ascii characters.

ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਸ਼ਾਨਬੌਮ, ਅਰਪਬੇਟ, ਸੈਮਪਾ ਅਤੇ ਐਕਸ-ਸਾਂਪਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
notable systems include kirshenbaum, arpabet, sampa, and x-sampa.

ਆਨ-ਲਾਈਨ ਟੈਕਸਟ ਵਿਚ ਮੈਪਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਇਨਪੁਟ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਈ.ਪੀ.ਏ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ keੁਕਵੀਂ ਕੀਜਿੰਗ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਆਉਟ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ.
the usage of mapping systems in on-line text has to some extent been adopted in the context input methods, allowing convenient keying of ipa characters that would be otherwise unavailable on standard keyboard layouts.

ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਇਨਪੁਟ ipਨਲਾਈਨ ਆਈਪੀਏ ਕੀਬੋਰਡ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਈਪੀਏ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
computer input using on-screen keyboard online ipa keyboard utilities are available and they cover the complete range of ipa symbols and diacritics.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੋਨੇਟਿਕ ਅੱਖ਼ਰ ਅੱਖਰ ਚਾਰਟ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਫਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਭਾਸ਼ਾ ਆਈਪੀਏ ਲੈਬ i2speak.com ਮੁਫਤ smartਨਲਾਈਨ ਸਮਾਰਟ ਆਈਪੀਏ ਕੀਬੋਰਡ ਬਟਨ ਇੰਪੁੱਟ ਸਿਸਟਮ ਅਲਟਰਾਸਾਉਂਡ ਅਤੇ ਆਈਪੀਏ ਚਾਰਟਸ ਅਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਐਮਆਰਆਈ ਵੀਡੀਓ ਜਰਮਨ 14 ਮਾਰਚ 1879 18 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਇੱਕ ਜਰਮਨ-ਜੰਮੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੀ.
see also notes references further reading external links official website international phonetic alphabet chart with sounds linguistics ipa lab with chart and audio files i2speak.com free online smart ipa keyboard button input system ultrasound and mri videos of production of the sounds of the ipa charts albert einstein german 14 march 1879 18 april 1955 was a german-born theoretical physicist.

ਉਸਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ.
he developed the theory of relativity, one of the two pillars of modern physics alongside quantum mechanics .

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫਲਸਫੇ ਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
einstein's work is also known for its influence on the philosophy of science.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਫਾਰਮੂਲੇ ਈ ਐਮਸੀ 2 ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮੀਕਰਣ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
einstein is best known in popular culture for his equivalence formula e mc2 which has been dubbed "the world's most famous equation" .

ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, "ਕੁਆਂਟਮ ਥਿ .ਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਦਮ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 1921 ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
he received the 1921 nobel prize in physics "for his services to theoretical physics, and especially for his discovery of the law of the photoelectric effect", a pivotal step in the evolution of quantum theory.

ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਨਿtonਟਨਅਨ ਮਕੈਨਿਕ ਹੁਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਫੀਲਡ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
near the beginning of his career, einstein thought that newtonian mechanics was no longer enough to reconcile the laws of classical mechanics with the laws of the electromagnetic field.

ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ.
this led him to develop his special theory of relativity.

ਪਰ, ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂਤਾ ਖੇਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1916 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗਰੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ 'ਤੇ ਇਕ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
he realized, however, that the principle of relativity could also be extended to gravitational fields, and with his subsequent theory of gravitation in 1916, he published a paper on general relativity.

ਉਸਨੇ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਕਣ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ ਅਣੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਆਇਆ.
he continued to deal with problems of statistical mechanics and quantum theory, which led to his explanations of particle theory and the motion of molecules.

ਉਸਨੇ ਚਾਨਣ ਦੀਆਂ ਥਰਮਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਫ਼ੋਟੋਨ ਥਿ .ਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦੇ ਸਨ.
he also investigated the thermal properties of light which laid the foundation of the photon theory of light.

1917 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ modelਾਂਚੇ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਈ ਸਾਧਾਰਣ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ.
in 1917, einstein applied the general theory of relativity to model the large-scale structure of the universe.

ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਡੌਲਫ ਹਿਟਲਰ 1933 ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਯਹੂਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਜਰਮਨੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਅਕੈਡਮੀ sciਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
he was visiting the united states when adolf hitler came to power in 1933 and, being jewish, did not go back to germany, where he had been a professor at the berlin academy of sciences.

ਉਹ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਿਆ, 1940 ਵਿਚ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਿਆ.
he settled in the united states, becoming an american citizen in 1940.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ ਉੱਤੇ, ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੰਬਾਂ" ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ।
on the eve of world war ii, he endorsed a letter to president franklin d. roosevelt alerting him to the potential development of "extremely powerful bombs of a new type" and recommending that the u.s. begin similar research.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਣ ਗਿਆ.
this eventually led to what would become the manhattan project.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਲੱਭੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਫਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
einstein supported defending the allied forces, but generally denounced the idea of using the newly discovered nuclear fission as a weapon.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ ਨਾਲ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
later, with the british philosopher bertrand russell, einstein signed the manifesto, which highlighted the danger of nuclear weapons.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ 1955 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ, ਨਿ j ਜਰਸੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
einstein was affiliated with the institute for advanced study in princeton, new jersey, until his death in 1955.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ।
einstein published more than 300 scientific papers along with over 150 non-scientific works.

5 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਲੱਖਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
on 5 december 2014, universities and archives announced the release of einstein's papers, comprising more than 30,000 unique documents.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੇ ਸ਼ਬਦ "ਆਈਨਸਟਾਈਨ" ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤੀਭਾ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
einstein's intellectual achievements and originality have made the word "einstein" synonymous with "genius".

ਜੀਵਨੀ ਮੁੱlyਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਜਨਮ 14 ਮਾਰਚ 1879 ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਉਲਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
biography early life and education albert einstein was born in ulm, in the kingdom of in the german empire, on 14 march 1879.

ਉਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹਰਮਨ ਆਇਨਸਟਾਈਨ, ਇੱਕ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਪੌਲਿਨ ਕੋਚ ਸਨ.
his parents were hermann einstein, a salesman and engineer, and pauline koch.

1880 ਵਿਚ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਚਾਚੇ ਜਾਕੋਬ ਨੇ ਏਲੇਕਟਰੋਟੈਕਨੀਸ਼ ਫਾਬਰਿਕ ਜੇ. ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਐਂਡ ਸਿਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਇਕ ਸਿੱਧੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in 1880, the family moved to munich, where einstein's father and his uncle jakob founded elektrotechnische fabrik j. einstein & cie, a company that manufactured electrical equipment based on direct current.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਗੈਰ-ਅਵਸਰਵਾਦੀ ਅਸ਼ਕੇਨਾਜ਼ੀ ਯਹੂਦੀ ਸਨ ਅਤੇ ਅਲਬਰਟ ਨੇ ਮਯੂਨਿਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ.
the einsteins were non-observant ashkenazi jews, and albert attended a catholic elementary school in munich from the age of 5 for three years.

8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਲੂਟਪੋਲਡ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਹੁਣ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
at the age of 8, he was transferred to the luitpold gymnasium now known as the albert einstein gymnasium , where he received advanced primary and secondary school education until he left the german empire seven years later.

1894 ਵਿਚ, ਹਰਮਨ ਅਤੇ ਜੈਕੋਬ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਬੋਲੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਮੌਜੂਦਾ ਡੀਸੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਬਦਲਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ac ਮਾਨਕ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ.
in 1894, hermann and jakob's company lost a bid to supply the city of munich with electrical lighting because they lacked the capital to convert their equipment from the direct current dc standard to the more efficient alternating current ac standard.

ਘਾਟੇ ਨੇ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਫੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
the loss forced the sale of the munich factory.

ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਪਰਿਵਾਰ ਇਟਲੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਾਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਾਵੀਆ ਚਲੇ ਗਏ.
in search of business, the einstein family moved to italy, first to milan and a few months later to pavia.

ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਵੀਆ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਲੂਟਪੋਲਡ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮ੍ਯੂਨਿਚ ਵਿਚ ਰਹੇ.
when the family moved to pavia, einstein stayed in munich to finish his studies at the luitpold gymnasium.

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ reੰਗ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
his father intended for him to pursue electrical engineering, but einstein clashed with authorities and resented the school's regimen and teaching method.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਖਤ ਰੋਟਿੰਗ ਸਿੱਖਣ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਗਈ ਸੀ.
he later wrote that the spirit of learning and creative thought was lost in strict rote learning.

ਦਸੰਬਰ 1894 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਪੈਵੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇਟਲੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਨੋਟ ਵਰਤ ਕੇ ਜਾਣ ਦਿਓ.
at the end of december 1894, he travelled to italy to join his family in pavia, convincing the school to let him go by using a doctor's note.

ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ "ਇੱਕ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਈਥਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਉੱਤੇ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ।
during his time in italy he wrote a short essay with the title "on the investigation of the state of the ether in a magnetic field".

1895 ਵਿਚ, 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਸਵਿੱਸ ਫੈਡਰਲ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਲਈ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਟੈਕਨੀਸ਼ੇ ਹੋਸ਼ਚੂਲ, ਈ.ਟੀ.ਐਚ. ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੀ.
in 1895, at the age of 16, einstein sat the entrance examinations for the swiss federal polytechnic in later the technische hochschule, eth .

ਉਹ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਆਮ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਮਿਆਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗ੍ਰੇਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
he failed to reach the required standard in the general part of the examination, but obtained exceptional grades in physics and mathematics.

ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਆਰਾਓ ਵਿਖੇ ਅਰਗੋਵੀਅਨ ਕੈਂਟੋਨਲ ਸਕੂਲ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।
on the advice of the principal of the polytechnic, he attended the argovian cantonal school gymnasium in aarau, switzerland, in to complete his secondary schooling.

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੋਸਟ ਵਿਨਟੇਲਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਨਟੇਲਰ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ.
while lodging with the family of professor jost winteler, he fell in love with winteler's daughter, marie.

ਐਲਬਰਟ ਦੀ ਭੈਣ ਮਾਜਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿੰਟੇਲਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੌਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ.
albert's sister maja later married winteler's son paul.

ਜਨਵਰੀ 1896 ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸੈਨਿਕ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਰਮਨ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ.
in january 1896, with his father's approval, einstein renounced his citizenship in the german kingdom of to avoid military service.

ਸਤੰਬਰ 1896 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਵਿਸ ਮਟੂਰਾ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਚੰਗੇ ਗ੍ਰੇਡਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਖਰ ਗ੍ਰੇਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
in september 1896, he passed the swiss matura with mostly good grades, including a top grade of 6 in physics and mathematical subjects, on a scale of .

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਰਫ 17, ਉਸਨੇ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਨ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ.
though only 17, he enrolled in the four-year mathematics and physics teaching diploma program at the polytechnic.

ਮੈਰੀ ਵਿਨਟਲਰ ਇਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਓਲਸਬਰਗ ਚਲੀ ਗਈ.
marie winteler moved to olsberg, switzerland, for a teaching post.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਮਲੇਵਾ ਵੀ ਉਸੇ ਸਾਲ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ।
einstein's future wife, mileva , also enrolled at the polytechnic that year.

ਉਹ ਅਧਿਆਪਨ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਦੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕਲੀ womanਰਤ ਸੀ।
she was the only woman among the six students in the mathematics and physics section of the teaching diploma course.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਰੋਮਾਂਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਧੂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਵੱਧ ਰਹੀ ਰੁਚੀ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ.
over the next few years, einstein and 's friendship developed into romance, and they read books together on extra-curricular physics in which einstein was taking an increasing interest.

1900 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ ਟੀਚਿੰਗ ਡਿਪਲੋਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਥਿ theoryਰੀ ਆਫ਼ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿਚ ਮਾੜੇ ਗ੍ਰੇਡ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ.
in 1900, einstein was awarded the polytechnic teaching diploma, but failed the examination with a poor grade in the mathematics component, theory of functions.

ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ 1905 ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਨੂਸ ਮੀਰਾਬਿਲਿਸ ਪੇਪਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।
there have been claims that collaborated with einstein on his 1905 papers, known as the annus mirabilis papers, but historians of physics who have studied the issue find no evidence that she made any substantive contributions.

ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬੱਚੇ 1987 ਵਿਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੱਤਰ-ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ “ਲੈਜ਼ਰਲ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 1902 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਨੋਵੀ ਸਾਡ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।
marriages and children the discovery and publication in 1987 of an early correspondence between einstein and revealed that they had had a daughter, called "lieserl" in their letters, born in early 1902 in novi sad where was staying with her parents.

ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
returned to switzerland without the child, whose real name and fate are unknown.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ.
einstein probably never saw his daughter.

ਸਤੰਬਰ 1903 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਰੀ ਬੁਖਾਰ ਕਾਰਨ ਗੋਦ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
the contents of his letter to in september 1903 suggest that the girl was either adopted or died of scarlet fever in infancy.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1903 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ.
einstein and married in january 1903.

ਮਈ 1904 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੇਟਾ ਹੰਸ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਜਨਮ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਬਰਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
in may 1904, their first son, hans albert einstein, was born in bern, switzerland.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪੁੱਤਰ ਐਡੁਆਰਡੀ ਜੁਲਾਈ 1910 ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
their second son, eduard, was born in in july 1910.

ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਰਲਿਨ ਚਲੇ ਗਏ।
in april they moved to berlin.

ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਬੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਖਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਐਲਸਾ ਸੀ.
after a few months his wife returned to with their sons, after learning that einstein's chief romantic attraction was his first and second cousin elsa.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 14 ਫਰਵਰੀ 1919 ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹੇ।
they divorced on 14 february 1919, having lived apart for five years.

ਐਡੁਆਰਡ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੇਟਿਟ ਲਈ "ਟੇਟੇ" ਕਿਹਾ ਸੀ, ਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਰਾਬੀ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੀਜੋਫਰੀਨੀਆ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ.
eduard, whom his father called "tete" for petit , had a breakdown at about age 20 and was diagnosed with schizophrenia.

ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਈਂ ਪਲਾਂ ਲਈ ਪਨਾਹ ਲਈ ਵੀ ਵਚਨਬੱਧ ਰਿਹਾ, ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਰਿਹਾ.
his mother cared for him and he was also committed to asylums for several periods, finally being committed permanently after her death.

2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਿਆਰ, ਮੈਰੀ ਵਿੰਟੇਲਰ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀਆਂ ਅਤਿ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
in letters revealed in 2015, einstein wrote to his early love, marie winteler, about his marriage and his still-strong feelings for marie.

1910 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਹਰ ਇਕ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ” ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ।
in 1910 he wrote to her that "i think of you in heartfelt love every spare minute and am so unhappy as only a man can be" while his wife was pregnant with their second child.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਮੈਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਸੰਬੰਧੀ "ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤੇ ਪਿਆਰ" ਅਤੇ "ਗੁਆਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ.
einstein spoke about a "misguided love" and a "missed life" regarding his love for marie.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 1912 ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਿਜੀ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1919 ਵਿੱਚ ਐਲਸਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।
einstein married elsa in 1919, after having had a personal relationship with her since 1912.

ਉਹ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਸੀ.
she was a first cousin maternally and a second cousin paternally.

1933 ਵਿਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ।
in 1933, they emigrated to the united states.

1935 ਵਿਚ, ਐਲਸਾ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਸੰਬਰ 1936 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
in 1935, elsa einstein was diagnosed with heart and kidney problems she died in december 1936.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਲ ਬੇਸੋ, ਪਾਲ ਏਰਨਫੈਸਟ, ਮਾਰਸਲ ਗ੍ਰਾਸਮੈਨ, ਪਲੇਸ਼, ਮੌਰਿਸ ਸੋਲੋਵਾਈਨ, ਅਤੇ ਸਟੀਫਨ ਵਾਈਜ਼ ਸਨ.
friends among einsteins well-known friends, were michele besso, paul ehrenfest, marcel grossmann, plesch, maurice solovine, and stephen wise.

ਪੇਟੈਂਟ ਦਫਤਰ 1900 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ.
patent office after graduating in 1900, einstein spent almost two frustrating years searching for a teaching post.

ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 1901 ਵਿਚ ਸਵਿਸ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
he acquired swiss citizenship in february 1901, but was not conscripted for medical reasons.

ਮਾਰਸੇਲ ਗ੍ਰਾਸਮੈਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਬਰਨ ਵਿਚ ਫੈਡਰਲ ਦਫਤਰ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਪੇਟੈਂਟ ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ, ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆਕਾਰ ਪੱਧਰ iii ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
with the help of marcel grossmann's father, he secured a job in bern at the federal office for intellectual property, the patent office, as an assistant examiner level iii.

ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਲਈ ਪੇਟੈਂਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਜਰੀ ਸੌਰਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੀਕਨਿਕਲ ਟਾਈਪਰਾਈਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
he evaluated patent applications for a variety of devices including a gravel sorter and an electromechanical typewriter.

1903 ਵਿਚ, ਸਵਿਸ ਪੇਟੈਂਟ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਪਦਵੀ ਸਥਾਈ ਹੋ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ੀਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ.
in 1903, his position at the swiss patent office became permanent, although he was passed over for promotion until he "fully mastered machine technology".

ਪੇਟੈਂਟ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਸਮਕਾਲੀਕਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਦੋ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿੱਟੇ ਤੇ ਲਿਆਇਆ. ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਬੰਧ.
much of his work at the patent office related to questions about transmission of electric signals and electrical-mechanical synchronization of time, two technical problems that show up conspicuously in the thought experiments that eventually led einstein to his radical conclusions about the nature of light and the fundamental connection between space and time.

ਬਰਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 1902 ਵਿਚ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਖ਼ੁਦ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿਚ "ਓਲੰਪੀਆ ਅਕੈਡਮੀ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ.
with a few friends he had met in bern, einstein started a small discussion group in 1902, self-mockingly named "the olympia academy", which met regularly to discuss science and philosophy.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਹੈਨਰੀ, ਅਰਨਸਟ ਮੈਕ ਅਤੇ ਡੇਵਿਡ ਹਿumeਮ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ.
their readings included the works of henri , ernst mach, and david hume, which influenced his scientific and philosophical outlook.

ਪਹਿਲੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੇਪਰ 1900 ਵਿਚ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਕਾਗਜ਼ "ਫੋਲਜਰੰਗਜੇਨ ਓਸ ਡੇਨ" "ਕੈਪੀਲੈਰਿਟੀ ਫੈਨੋਮੇਨੀਆ ਤੋਂ ਸਿੱਟਾ" ਅਨਾਲੇਨ ਡਰ ਫਿਜ਼ਿਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
first scientific papers in 1900, einstein's paper "folgerungen aus den " "conclusions from the capillarity phenomena" was published in the journal annalen der physik.

30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1905 ਨੂੰ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਥੀਸਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਲਫਰੇਡ ਕਲੀਨਰ, ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਪ੍ਰੋ-ਫੋਰਮਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
on 30 april 1905, einstein completed his thesis, with alfred kleiner, professor of experimental physics, serving as pro-forma advisor.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ, "ਅਣੂ ਆਯਾਮਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਿਰਣਾ" ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
as a result, einstein was awarded a phd by the university of , with his dissertation entitled, "a new determination of molecular dimensions."

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਐਨਸ ਮੀਰਾਬਿਲਿਸ ਚਮਤਕਾਰ ਸਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਗਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ, ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਬ੍ਰਾianਨਿਆ ਦੀ ਗਤੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ, ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਵਿਸ਼ਵ, 26 ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ.
that same year, which has been called einstein's annus mirabilis miracle year , he published four groundbreaking papers, on the photoelectric effect, brownian motion, special relativity, and the equivalence of mass and energy, which were to bring him to the notice of the academic world, at the age of 26.

ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਰੀਅਰ 1908 ਦੁਆਰਾ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
academic career by 1908, he was recognized as a leading scientist and was appointed lecturer at the university of bern.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨੇਮਿਕਸ ਅਤੇ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਸਿਧਾਂਤ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਲਫ੍ਰੈਡ ਕਲੀਨਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਚ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ.
the following year, after giving a lecture on electrodynamics and the relativity principle at the university of , alfred kleiner recommended him to the faculty for a newly created professorship in theoretical physics.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ 1909 ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
einstein was appointed associate professor in 1909.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਪ੍ਰੈਲ 1911 ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਗ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਚਾਰਲਸ-ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਸਟ੍ਰੋ-ਹੰਗਰੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਆਸਟ੍ਰੀਆ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ.
einstein became a full professor at the german charles-ferdinand university in prague in april 1911, accepting austrian citizenship in the austro-hungarian empire to do so.

ਪ੍ਰਾਗ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 11 ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਚਨਾ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਘੋਲ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸਨ.
during his prague stay, he wrote 11 scientific works, five of them on radiation mathematics and on the quantum theory of solids.

ਜੁਲਾਈ 1912 ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਲਮਾ ਮਾਸਟਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ.
in july 1912, he returned to his alma mater in .

1912 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1914 ਤੱਕ, ਉਹ ਈਟੀਐਚ ਜ਼ੁਰੀਕ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਸਿਖਾਇਆ.
from 1912 until 1914, he was professor of theoretical physics at the eth zurich, where he taught analytical mechanics and thermodynamics.

ਉਸਨੇ ਕਨਟਿumਮ ਮਕੈਨਿਕਸ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਅਣੂ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਮਾਰਸੇਲ ਗ੍ਰਾਸਮੈਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
he also studied continuum mechanics, the molecular theory of heat, and the problem of gravitation, on which he worked with mathematician and friend marcel grossmann.

1914 ਵਿਚ, ਉਹ ਕੈਸਰ ਵਿਲਹੈਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਹੰਬੋਲਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਿਆ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ.
in 1914, he returned to the german empire after being appointed director of the kaiser wilhelm institute for physics and a professor at the humboldt university of berlin, but freed from most teaching obligations.

ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰੂਸੀਅਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ 1916 ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
he soon became a member of the prussian academy of sciences, and in 1916 was appointed president of the german physical society .

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 1911 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਧਾਰਣ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ, ਇਕ ਹੋਰ ਤਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਝੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
based on calculations einstein made in 1911, about his new theory of general relativity, light from another star should be bent by the sun's gravity.

1919 ਵਿਚ, ਇਸ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਰ ਆਰਥਰ ਐਡਿੰਗਟਨ ਦੁਆਰਾ 29 ਮਈ 1919 ਦੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 1919, that prediction was confirmed by sir arthur eddington during the solar eclipse of 29 may 1919.

ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਵਿਸ਼ਵ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ।
those observations were published in the international media, making einstein world famous.

7 ਨਵੰਬਰ 1919 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਖਬਾਰ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਇਕ ਬੈਨਰ ਸਿਰਲੇਖ ਛਾਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ "ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਇਨ ਸਾਇੰਸ ਨਿ the ਥਿoryਰੀ ਆਫ਼ ਬ੍ਰਹਿਮਸ ਨਿtonਟਨਅਨ ਆਈਡੀਆਜ਼ ਓਵਰਥਰੋਨ"।
on 7 november 1919, the leading british newspaper the times printed a banner headline that read "revolution in science new theory of the universe newtonian ideas overthrown".

1920 ਵਿਚ, ਉਹ ਰਾਇਲ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1920, he became a foreign member of the royal netherlands academy of arts and sciences.

1922 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਫੋਟੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ "ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1921 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ".
in 1922, he was awarded the 1921 nobel prize in physics "for his services to theoretical physics, and especially for his discovery of the law of the photoelectric effect".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਧਾਰਣ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਬਲਕਿ ਕੇਵਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਟੋਨਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1924 ਤੱਕ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਐਸ ਐਨ ਬੋਸ ਦੁਆਰਾ ਪਲੈਂਕ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਖੋਜ.
while the general theory of relativity was still considered somewhat controversial, the citation also does not treat the cited work as an explanation but merely as a discovery of the law, as the idea of photons was considered outlandish and did not receive universal acceptance until the 1924 derivation of the planck spectrum by s. n. bose.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ 1921 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਫੋਰਮੈਮਆਰਐਸ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
einstein was elected a foreign member of the royal society formemrs in 1921.

ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਤੋਂ 1925 ਵਿੱਚ ਕੋਪਲੀ ਮੈਡਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
he also received the copley medal from the royal society in 1925.

ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1921 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿ yorkਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮੇਅਰ ਜੌਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਹੈਲਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਏ.
travels abroad einstein visited new york city for the first time on 2 april 1921, where he received an official welcome by mayor john francis hylan, followed by three weeks of lectures and receptions.

ਉਹ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਕਈ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਚ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾ houseਸ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੇ ਗਿਆ।
he went on to deliver several lectures at columbia university and princeton university, and in washington he accompanied representatives of the national academy of science on a visit to the white house.

ਯੂਰਪ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ ਉਹ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸਕਾਉਂਟ ਹਲਡਾਣੇ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਨਾਮਵਰ ਵਿਗਿਆਨਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਵਿਖੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ।
on his return to europe he was the guest of the british statesman and philosopher viscount haldane in london, where he met several renowned scientific, intellectual and political figures, and delivered a lecture at king's college london.

ਜੁਲਾਈ 1921 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਕ ਲੇਖ, “ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ” ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲੈਕਸਿਸ ਡੀ ਟੋਕੇਵਿਲ, ਜਿਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛਾਪੇ ਸਨ 1835.
he also published an essay, "my first impression of the u.s.a.," in july 1921, in which he tried briefly to describe some characteristics of americans, much as had alexis de tocqueville, who published his own impressions in democracy in america 1835 .

ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ "ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਰ ਨੂੰ ਜੋ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨੰਦਮਈ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵੱਈਆ ਹੈ.
for some of his observations, einstein was clearly surprised "what strikes a visitor is the joyous, positive attitude to life .

ਅਮਰੀਕਨ ਦੋਸਤਾਨਾ, ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੈ. ”
the american is friendly, self-confident, optimistic, and without envy."

1922 ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਲਸਤੀਨ ਲੈ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸਿਲੋਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ.
in 1922, his travels took him to asia and later to palestine, as part of a six-month excursion and speaking tour, as he visited singapore, ceylon and japan, where he gave a series of lectures to thousands of japanese.

ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਪੈਲੇਸ ਵਿਖੇ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਏ.
after his first public lecture, he met the emperor and empress at the imperial palace, where thousands came to watch.

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਨਿਮਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
in a letter to his sons, he described his impression of the japanese as being modest, intelligent, considerate, and having a true feel for art.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਦਸੰਬਰ 1922 ਵਿੱਚ ਸਟਾਕਹੋਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ.
because of einstein's travels to the far east, he was unable to personally accept the nobel prize for physics at the stockholm award ceremony in december 1922.

ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਦਾਅਵਤ ਭਾਸ਼ਣ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ.
in his place, the banquet speech was held by a german diplomat, who praised einstein not only as a scientist but also as an international peacemaker and activist.

ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ 12 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਯਾਤਰਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ.
on his return voyage, he visited palestine for 12 days in what would become his only visit to that region.

ਉਸਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਰ ਹਰਬਰਟ ਸੈਮੂਅਲ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਤੋਪ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
he was greeted as if he were a head of state, rather than a physicist, which included a cannon salute upon arriving at the home of the british high commissioner, sir herbert samuel.

ਇਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੂਫਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਅਤੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ.
during one reception, the building was stormed by people who wanted to see and hear him.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ।
in einstein's talk to the audience, he expressed happiness that the jewish people were beginning to be recognized as a force in the world.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ
travel to the u.s.

ਦਸੰਬਰ 1930 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ofਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਦੌਰੇ ਵਜੋਂ ਸੀ.
in december 1930, einstein visited america for the second time, originally intended as a two-month working visit as a research fellow at the california institute of technology.

ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਮਰੀਕਾ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ.
after the national attention he received during his first trip to the u.s., he and his arrangers aimed to protect his privacy.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੜਕਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ.
although swamped with telegrams and invitations to receive awards or speak publicly, he declined them all.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਾਈਨਾਟਾਉਨ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨਾਲ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਓਪੇਰਾ ਵਿਖੇ ਕਾਰਮੇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕੀਤਾ। .
after arriving in new york city, einstein was taken to various places and events, including chinatown, a lunch with the editors of the new york times, and a performance of carmen at the metropolitan opera, where he was cheered by the audience on his arrival.

ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਅਰ ਜਿੰਮੀ ਵਾਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ "ਮਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਰਾਜਾ" ਦੱਸਿਆ.
during the days following, he was given the keys to the city by mayor jimmy walker and met the president of columbia university, who described einstein as "the ruling monarch of the mind."

ਨਿ newਯਾਰਕ ਦੇ ਰਿਵਰਸਾਈਡ ਚਰਚ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਹੈਰੀ ਇਮਰਸਨ ਫੌਸਡਿਕ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਚਰਚ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਅਕਾਰ ਦਾ ਬੁੱਤ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਚਰਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
harry emerson fosdick, pastor at new york's riverside church, gave einstein a tour of the church and showed him a full-size statue that the church made of einstein, standing at the entrance.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਹਨੂੱਕਾ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੈਡੀਸਨ ਸਕੁਆਇਰ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ 15,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ.
also during his stay in new york, he joined a crowd of 15,000 people at madison square garden during a hanukkah celebration.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕੈਲਟੈਕ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, ਰਾਬਰਟ ਏ. ਮਿਲਿਕਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ.
einstein next traveled to california, where he met caltech president and nobel laureate, robert a. millikan.

ਮਿਲਿਕਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤੀ "ਅਜੀਬ" ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਿਲਿਕਨ "ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾ ਸੀ," ਜਿਥੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ ਸੀ.
his friendship with millikan was "awkward", as millikan "had a penchant for patriotic militarism," where einstein was a pronounced pacifist.

ਕੈਲਟੇਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਦੌਰਾਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਸਰ ਚੰਗੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
during an address to caltech's students, einstein noted that science was often inclined to do more harm than good.

ਲੜਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਅਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ.
this aversion to war also led einstein to befriend author upton sinclair and film star charlie chaplin, both noted for their pacifism.

ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਕਾਰਲ ਲੈਮਲੇ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦਾ ਦੌਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੈਪਲਿਨ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ.
carl laemmle, head of universal studios, gave einstein a tour of his studio and introduced him to chaplin.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਝਟਕਾ ਸੀ, ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਐਲਸਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ.
they had an instant rapport, with chaplin inviting einstein and his wife, elsa, to his home for dinner.

ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਕੋਮਲ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਛੁਪਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਦੀ "ਅਸਾਧਾਰਣ ਬੌਧਿਕ "ਰਜਾ" ਆਉਂਦੀ ਸੀ.
chaplin said einstein's outward persona, calm and gentle, seemed to conceal a "highly emotional temperament," from which came his "extraordinary intellectual energy."

ਚੈਪਲਿਨ ਵੀ ਐਲਸਾ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ.
chaplin also remembers elsa telling him about the time einstein conceived his theory of relativity.

ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ.
during breakfast one morning, he seemed lost in thought and ignored his food.

ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ.
she asked him if something was bothering him.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਨੋ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
he sat down at his piano and started playing.

ਉਹ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਅਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਉਪਰੋਂ ਆਪਣੀ ਸਟੱਡੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਐਲਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਲਿਆਇਆ.
he continued playing and writing notes for half an hour, then went upstairs to his study, where he remained for two weeks, with elsa bringing up his food.

ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਾਲੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ੀਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ.
at the end of the two weeks, he came downstairs with two sheets of paper bearing his theory.

ਚੈਪਲਿਨ ਦੀ ਫਿਲਮ, ਸਿਟੀ ਲਾਈਟਸ, ਦਾ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਐਲਸਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
chaplin's film, city lights, was to premiere a few days later in hollywood, and chaplin invited einstein and elsa to join him as his special guests.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਜੀਵਨੀ ਲੇਖਕ ਵਾਲਟਰ ਈਜਾਕਸਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ" ਦੱਸਿਆ.
walter isaacson, einstein's biographer, described this as "one of the most memorable scenes in the new era of celebrity."

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਚੈਪਲਿਨ ਇੱਕਠੇ ਹੋਏ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਐਲਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, "ਬੀਮਿੰਗ."
einstein and chaplin arrived together, in black tie, with elsa joining them, "beaming."

ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ।
the audience applauded as they entered the theater.

ਚੈਪਲਿਨ ਬਰਨਲਿਨ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ "ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੇ ਛੋਟੇ ਫਲੈਟ" ਅਤੇ ਪਿਆਨੋ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਧਾਂਤ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
chaplin visited einstein at his home on a later trip to berlin, and recalled his "modest little flat" and the piano at which he had begun writing his theory.

ਚੈਪਲਿਨ ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਹ "ਨਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ."
chaplin speculated that it was "possibly used as kindling wood by the nazis."

1933 ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ
1933 emigration to the u.s.

ਫਰਵਰੀ 1933 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਫੇਰੀ ਸਮੇਂ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਚਾਂਸਲਰ, ਐਡੋਲਫ ਹਿਟਲਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾਜ਼ੀੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਜਰਮਨੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ.
in february 1933 while on a visit to the united states, einstein knew he could not return to germany with the rise to power of the nazis under germany's new chancellor, adolf hitler.

1933 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਪਾਸਦਾਨੇਨਾ ਵਿਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਸ਼ਿਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
while at american universities in early 1933, he undertook his third two-month visiting professorship at the california institute of technology in pasadena.

ਉਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਐਲਸਾ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਉੱਤੇ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਬੇੜੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।
he and his wife elsa returned to belgium by ship in march, and during the trip they learned that their cottage was raided by the nazis and his personal sailboat confiscated.

28 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਐਂਟਵਰਪ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਰਮਨ ਦੇ ਕੌਂਸਲੇਟ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲਈ, ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਰਮਨ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦਿਆਂ।
upon landing in antwerp on 28 march, he immediately went to the german consulate and turned in his passport, formally renouncing his german citizenship.

ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਨੂੰ ਹਿਟਲਰ ਯੂਥ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
a few years later, the nazis sold his boat and turned his cottage into a hitler youth camp.

ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 1933 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਰਮਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ' ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਸਨ।
refugee status in april 1933, einstein discovered that the new german government had passed laws barring jews from holding any official positions, including teaching at universities.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗੈਰਾਲਡ ਹੋਲਟਨ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ, "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਣਨਯੋਗ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ", ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਹੂਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜਿਥੇ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।
historian gerald holton describes how, with "virtually no audible protest being raised by their colleagues," thousands of jewish scientists were suddenly forced to give up their university positions and their names were removed from the rolls of institutions where they were employed.

ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜੋ ਜਰਮਨ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਯੂਨੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਜ਼ੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾਜ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਜੋਸੇਫ ਗੋਏਬਲਜ਼ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, "ਯਹੂਦੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵਤਾ ਮਰ ਗਈ ਹੈ।"
a month later, einstein's works were among those targeted by the german student union in the nazi book burnings, with nazi propaganda minister joseph goebbels proclaiming, "jewish intellectualism is dead."

ਇਕ ਜਰਮਨ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਸ਼ਬਦ “ਅਜੇ ਫਾਂਸੀ ਨਹੀਂ ਲਟਕਿਆ” ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ 5000 ਦੀ ਇਨਾਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
one german magazine included him in a list of enemies of the german regime with the phrase, "not yet hanged", offering a 5,000 bounty on his head.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਮੈਕਸ ਮੋਰ ਬਰਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “…
in a subsequent letter to physicist and friend max born, who had already emigrated from germany to england, einstein wrote, "...

ਮੈਨੂੰ ਇਕਬਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਅਤੇ ਕਾਇਰਤਾ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਇਕ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ. ”
i must confess that the degree of their brutality and cowardice came as something of a surprise."

ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੁਸਤਕ ਸਾੜਣ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ "ਸਵੈਚਾਲਤ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਰੋਸ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜੋ "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਿਆਨਵਾਨਤਾ" ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਤੇ" ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ, ਬੌਧਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ. "
after moving to the u.s., he described the book burnings as a "spontaneous emotional outburst" by those who "shun popular enlightenment," and "more than anything else in the world, fear the influence of men of intellectual independence."

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਹੁਣ ਸਥਾਈ ਘਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਸੀ.
einstein was now without a permanent home, unsure where he would live and work, and equally worried about the fate of countless other scientists still in germany.

ਉਸਨੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੇ ਡੀ ਹਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਰਿਹਾ.
he rented a house in de haan, belgium, where he lived for a few months.

ਜੁਲਾਈ 1933 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਓਲੀਵਰ ਲੋਕਰ-ਲੈਂਪਸਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ.
in late july 1933, he went to england for about six weeks at the personal invitation of british naval officer commander oliver locker-lampson, who had become friends with einstein in the preceding years.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਲਾਕਰ-ਲੈਂਪਸਨ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦੀ ਇਕਾਂਤ ਵਾਲੀ ਝੌਂਪੜੀ ਤੇ ਦੋ ਸਹਾਇਕ ਉਸਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸਨ, ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ.
to protect einstein, locker-lampson had two assistants watch over him at his secluded cottage outside london, with the press publishing a photo of them guarding einstein.

ਲਾਕਰ-ਲੈਂਪਸਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੰਸਟਨ ਚਰਚਿਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, usਸਟਨ ਚੈਂਬਰਲੇਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੋਇਡ ਜਾਰਜ.
locker-lampson took einstein to meet winston churchill at his home, and later, austen chamberlain and former prime minister lloyd george.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਯਹੂਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ।
einstein asked them to help bring jewish scientists out of germany.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਾਰਟਿਨ ਗਿਲਬਰਟ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਰਚਿਲ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਫਰੈਡਰਿਕ ਲਿੰਡੇਮੈਨ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਭੇਜਿਆ।
british historian martin gilbert notes that churchill responded immediately, and sent his friend, physicist frederick lindemann to germany to seek out jewish scientists and place them in british universities.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਲ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ “ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਪਦੰਡ” ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਲਾਇਸ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
churchill later observed that as a result of germany having driven the jews out, they had lowered their "technical standards" and put the allies' technology ahead of theirs.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਤੰਬਰ 1933 ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਜਰਮਨ-ਯਹੂਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।
einstein later contacted leaders of other nations, including turkey's prime minister, , to whom he wrote in september 1933 requesting placement of unemployed german-jewish scientists.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਯਹੂਦੀ ਤੁਰਕੀ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ "1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਚਾਏ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ."
as a result of einstein's letter, jewish invitees to turkey eventually totaled over "1,000 saved individuals."

ਲਾਕਰ-ਲੈਂਪਸਨ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਵੀ ਸੌਂਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਸੰਕਟ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
locker-lampson also submitted a bill to parliament to extend british citizenship to einstein, during which period einstein made a number of public appearances describing the crisis brewing in europe.

ਬਿੱਲ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਦੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ।
the bill failed to become law, however, and einstein then accepted an earlier offer from the princeton institute for advanced study, in the u.s., to become a resident scholar.

ਅਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਵਿਖੇ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਵਿਦਵਾਨ ਅਕਤੂਬਰ 1933 ਵਿਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਵਿਖੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪਨਾਹ ਬਣਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
resident scholar at the institute for advanced study in october 1933 einstein returned to the u.s. and took up a position at the institute for advanced study, noted for having become a refuge for scientists fleeing nazi germany.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ, ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਅਤੇ ਯੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਕੋਈ ਯਹੂਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਹੂਦੀ ਕੋਟੇ ਜੋ 1940 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ.
at the time, most american universities, including harvard, princeton and yale, had minimal or no jewish faculty or students, as a result of their jewish quota which lasted until the late 1940s.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
einstein was still undecided on his future.

ਉਸ ਕੋਲ ਕ੍ਰਿਸਚ ਚਰਚ, ਆਕਸਫੋਰਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਸਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਮਈ 1931 ਅਤੇ ਜੂਨ 1933 ਦਰਮਿਆਨ ਤਿੰਨ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ 1935 ਵਿਚ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ.
he had offers from several european universities, including christ church, oxford where he stayed for three short periods between may 1931 and june 1933 and was offered a 5 year studentship, but in 1935 he arrived at the decision to remain permanently in the united states and apply for citizenship.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧ 1955 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ.
einstein's affiliation with the institute for advanced study would last until his death in 1955.

ਉਹ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਇੰਸਟੀਚਿ atਟ ਵਿਚ ਜੌਨ ਵਨ ਨਿumanਮਨ ਅਤੇ ਕਰਟ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨੇੜਲੀ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ.
he was one of the four first selected two of the others being john von neumann and kurt at the new institute, where he soon developed a close friendship with .

ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਨਗੇ.
the two would take long walks together discussing their work.

ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਕ ਬਰੂਰੀਆ ਕੌਫਮੈਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਗਈ.
bruria kaufman, his assistant, later became a physicist.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਫੀਲਡ ਥਿ developਰੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਫਿਜਿਕਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਦੋਨੋਂ ਅਸਫਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
during this period, einstein tried to develop a unified field theory and to refute the accepted interpretation of quantum physics, both unsuccessfully.

ਦੂਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 1939 ਵਿਚ, ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਚਲ ਰਹੀ ਨਾਜ਼ੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
world war ii and the manhattan project in 1939, a group of hungarian scientists that included physicist attempted to alert washington to ongoing nazi atomic bomb research.

ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਛੋਟ ਸਨ.
the group's warnings were discounted.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡਵਰਡ ਟੇਲਰ ਅਤੇ ਯੁਜਿਨ ਵਿਗਨਰ, ਦੇ ਨਾਲ, "ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਕਿ ਜਰਮਨ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹਿਟਲਰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ. "
einstein and , along with other refugees such as edward teller and eugene wigner, "regarded it as their responsibility to alert americans to the possibility that german scientists might win the race to build an atomic bomb, and to warn that hitler would be more than willing to resort to such a weapon."

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 1939 ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਗਨੇਰ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤਵਾਦੀ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਮੰਨਿਆ.
to make certain the u.s. was aware of the danger, in july 1939, a few months before the beginning of world war ii in europe, and wigner visited einstein to explain the possibility of atomic bombs, which einstein, a pacifist, said he had never considered.

ਉਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
he was asked to lend his support by writing a letter, with , to president roosevelt, recommending the u.s. pay attention and engage in its own nuclear weapons research.

ਇਹ ਪੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਨੇ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਦਲੀਲਪੂਰਨ ਪ੍ਰੇਰਣਾ"।
the letter is believed to be "arguably the key stimulus for the u.s. adoption of serious investigations into nuclear weapons on the eve of the u.s. entry into world war ii".

ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾ houseਸ ਦੇ ਓਵਲ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਰਾਜਦੂਤ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਲਜੀਅਨ ਰਾਇਲ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਨ ਰਾਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
in addition to the letter, einstein used his connections with the belgian royal family and the belgian queen mother to get access with a personal envoy to the white house's oval office.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਹਿਟਲਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।
president roosevelt could not take the risk of allowing hitler to possess atomic bombs first.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਯੂਐਸ ਬੰਬ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ "ਦੌੜ" ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਮੈਨਹੱਟਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੇ "ਅਥਾਹ ਪਦਾਰਥ, ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰੋਤਾਂ" ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਰਿਹਾ.
as a result of einstein's letter and his meetings with roosevelt, the u.s. entered the "race" to develop the bomb, drawing on its "immense material, financial, and scientific resources" to initiate the manhattan project.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਇਕਲੌਤਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਰਿਹਾ ਜਿਸਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 6 ਅਤੇ 9 ਅਗਸਤ, 1945 ਨੂੰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
the u.s. became the only country to successfully develop nuclear weapons during world war ii and also remains the only country to have used them in combat, against hiroshima and nagasaki on august 6 and 9, 1945, respectively, towards the end of the war.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਲਈ, "ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ ... ਉਸਨੇ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀ ਟਾਕਰੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।"
for einstein, "war was a disease ... he called for resistance to war."

ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਿਆ।
by signing the letter to roosevelt, he went against his pacifist principles.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1954 ਵਿਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ, ਲਿਨਸ ਪਾਲਿੰਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੂਜ਼ਵੇਲਟ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇਕ ਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ ਜੋ ਜਰਮਨ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ… “ਯੂਐਸ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਆਈਨਸਟਾਈਨ 1940 ਵਿਚ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
in 1954, a year before his death, einstein said to his old friend, linus pauling, "i made one great mistake in my i signed the letter to president roosevelt recommending that atom bombs be made but there was some danger that the germans would make them ..." u.s. citizenship einstein became an american citizen in 1940.

ਨਿ prince ਜਰਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿਖੇ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ.
not long after settling into his career at the institute for advanced study in princeton, new jersey , he expressed his appreciation of the meritocracy in american culture when compared to europe.

ਉਸਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਗੈਰ, "ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ", ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਹੋਣ ਲਈ, ਉਹ ਇੱਕ ਗੁਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁ earlyਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he recognized the "right of individuals to say and think what they pleased", without social barriers, and as a result, individuals were encouraged, he said, to be more creative, a trait he valued from his own early education.

ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਇੱਕ ਭਾਵੁਕ, ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾਵਾਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਅਡਵਾਂਸਮੈਂਟ colਫ ਕਲਰਡ ਪੀਪਲ ਐਨਏਏਸੀਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।
personal life supporter of civil rights einstein was a passionate, committed antiracist and joined national association for the advancement of colored people naacp in princeton, where he campaigned for the civil rights of african americans.

ਉਸਨੇ ਨਸਲਵਾਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ "ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਬਿਮਾਰੀ" ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"
he considered racism america's "worst disease," seeing it as "handed down from one generation to the next."

ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਡਬਲਯੂਈਬੀ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ
as part of his involvement, he corresponded with civil rights activist w. e. b.

ਡੂ ਬੋਇਸ ਅਤੇ 1951 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਤਰਫ਼ੋਂ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ.
du bois and was prepared to testify on his behalf during his trial in 1951.

ਜਦੋਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਡੂ ਬੋਇਸ ਲਈ ਚਰਿੱਤਰ ਗਵਾਹ ਹੋਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੱਜ ਨੇ ਕੇਸ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ.
when einstein offered to be a character witness for du bois, the judge decided to drop the case.

1946 ਵਿਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੀ ਲਿੰਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਈ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲਾ ਕਾਲਾ ਹੈ।
in 1946 einstein visited lincoln university in pennsylvania, an historically black college.

ਉਸ ਨੂੰ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
he was awarded an honorary degree.

ਲਿੰਕਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਫਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਲੈਨਗਸਟਨ ਹਿugਜ ਅਤੇ ਥੁਰਗੁਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
lincoln was the first university in the united states to grant college degrees to african americans alumni include langston hughes and thurgood marshall.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਨਸਲਵਾਦ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।"
einstein gave a speech about racism in america, adding, "i do not intend to be quiet about it."

ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਟਿitionਸ਼ਨ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
a resident of princeton recalls that einstein had once paid the college tuition for a black student.

ਕਾਲੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਲਵੇਸਟਰ ਜੇਮਜ਼ ਗੇਟਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।
black physicist sylvester james gates states that einstein had been one of his early science heroes, later finding out about einstein's support for civil rights.

ਜ਼ੀਯਨਿਸਟ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ ਦੀ ਇਬਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਮੋਹਰੀ ਆਗੂ ਸੀ, ਜੋ 1925 ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਗਵਰਨਰਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ.
assisting zionist causes einstein was a figurehead leader in helping establish the hebrew university of jerusalem, which opened in 1925, and was among its first board of governors.

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1921 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਯੋਨਿਸਟ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਚੈਮ ਵੇਜਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ.
earlier, in 1921, he was asked by the biochemist and president of the world zionist organization, chaim weizmann, to help raise funds for the planned university.

ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਸੌਂਪੇ।
he also submitted various suggestions as to its initial programs.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
among those, he advised first creating an institute of agriculture in order to settle the undeveloped land.

ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿ andਟ ਅਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੇ ਇਕ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੁਆਰਾ ਮਲੇਰੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਬੁਰਾਈ" ਕਿਹਾ, ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
that should be followed, he suggested, by a chemical institute and an institute of microbiology, to fight the various ongoing epidemics such as malaria, which he called an "evil" that was undermining a third of the country's development.

ਓਰੀਐਂਟਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਲਈ, ਇਬਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
establishing an oriental studies institute, to include language courses given in both hebrew and arabic, for scientific exploration of the country and its historical monuments, was also important.

ਚੈਮ ਵੇਜਮਾਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ.
chaim weizmann later became israel's first president.

ਨਵੰਬਰ 1952 ਵਿਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਈਜ਼ਰੀਅਲ ਕਾਰਲੇਬੈਚ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਬੇਨ-ਗੁਰਿਅਨ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਸਮੀ ਅਹੁਦਾ ਸੀ।
upon his death while in office in november 1952 and at the urging of ezriel carlebach, prime minister david ben-gurion offered einstein the position of president of israel, a mostly ceremonial post.

ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਅੱਬਾ ਈਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ "ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ"।
the offer was presented by israel's ambassador in washington, abba eban, who explained that the offer "embodies the deepest respect which the jewish people can repose in any of its sons".

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ" ਸੀ, ਅਤੇ "ਇਕਦਮ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ" ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ.
einstein declined, and wrote in his response that he was "deeply moved", and "at once saddened and ashamed" that he could not accept it.

ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕਦਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ "ਜੇ ਮੈਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੁੰਦਾ.
love of music einstein developed an appreciation for music at an early age, and later wrote "if i were not a physicist, i would probably be a musician.

ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ.
i often think in music.

ਮੈਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ.
i live my daydreams in music.

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ...
i see my life in terms of music...

ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ”
i get most joy in life out of music."

ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਨੋ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਇਲਨ ਸਿੱਖੇ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਬਲਕਿ ਉਸਨੂੰ ਜਰਮਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਕੀਤੀ.
his mother played the piano reasonably well and wanted her son to learn the violin, not only to instill in him a love of music but also to help him assimilate into german culture.

ਕੰਡਕਟਰ ਲਿਓਨ ਬੋਟਸਟੀਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਸਦਾ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲਿਆ.
according to conductor leon botstein, einstein is said to have begun playing when he was 5, although he did not enjoy it at that age.

ਜਦੋਂ ਉਹ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਦੇ ਵਾਇਲਨ ਸੋਨਾਟਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ" ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
when he turned 13, he discovered the violin sonatas of mozart, whereupon "einstein fell in love" with mozart's music and studied music more willingly.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਕਦੇ ਵੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ" ਖੇਡਣਾ ਸਿਖਾਇਆ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਪਿਆਰ ਇੱਕ ਡਿ dutyਟੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ."
he taught himself to play without "ever practicing systematically", he said, deciding that "love is a better teacher than a sense of duty."

17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਰੌ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਬੀਥੋਵੈਨ ਦੀ ਵਾਇਲਨ ਸੋਨਾਟਸ ਖੇਡਿਆ, ਪ੍ਰੀਖਿਆਕਰਤਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਖੇਡ "ਕਮਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 'ਮਹਾਨ ਸਮਝ' ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਸੀ."
at age 17, he was heard by a school examiner in aarau as he played beethoven's violin sonatas, the examiner stating afterward that his playing was "remarkable and revealing of 'great insight'."

ਬੋਟਸਟੀਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਨੇ ਕੀ ਮਾਰਿਆ, ਕੀ ਉਹ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ "ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗੁਣ ਜੋ ਸੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੈ.
what struck the examiner, writes botstein, was that einstein "displayed a deep love of the music, a quality that was and remains in short supply.

ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਇਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਅਰਥ ਹਨ. "
music possessed an unusual meaning for this student."

ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
music took on a pivotal and permanent role in einstein's life from that period on.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਚੈਂਬਰ ਸੰਗੀਤ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਕੁ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨਿੱਜੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ.
although the idea of becoming a professional musician himself was not on his mind at any time, among those with whom einstein played chamber music were a few professionals, and he performed for private audiences and friends.

ਬਰਨ, ਅਤੇ ਬਰਲਿਨ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਚੈਂਬਰ ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੇਟੇ ਸਮੇਤ ਕਈਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ.
chamber music had also become a regular part of his social life while living in bern, , and berlin, where he played with max planck and his son, among others.

ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ਼ਲਤ moੰਗ ਨਾਲ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕੈਟਾਲਾਗ ਦੇ 1937 ਐਡੀਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਡੀਸ਼ਨ ਐਲਫਰੇਡ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ.
he is sometimes erroneously credited as the editor of the 1937 edition of the catalogue of mozart's work that edition was prepared by alfred einstein, who may have been a distant relation.

1931 ਵਿਚ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ technologyਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਖੋਜ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਚ ਜ਼ੋਏਲਨਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ੈਲਨਰ ਕੁਆਰਟੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬੀਥੋਵੈਨ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ.
in 1931, while engaged in research at the california institute of technology, he visited the zoellner family conservatory in los angeles, where he played some of beethoven and mozart's works with members of the zoellner quartet.

ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਦੋਂ ਜੂਲੀਅਰਡ ਕੁਆਰਟੇਟ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਾਇਲਨ ਵਜਾਇਆ, ਅਤੇ ਚੌਂਕ "ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ."
near the end of his life, when the young juilliard quartet visited him in princeton, he played his violin with them, and the quartet was "impressed by einstein's level of coordination and intonation."

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਕਿਉਂ ਸਮਾਜਵਾਦ?" ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।
political and religious views einstein's political view was in favor of socialism and critical of capitalism, which he detailed in his essays such as "why socialism?".

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਣਿਤ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਸਬੰਧਤ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਰਾਇ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
einstein offered and was called on to give judgments and opinions on matters often unrelated to theoretical physics or mathematics.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਲੋਬਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ theਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗੀ।
he strongly advocated the idea of a democratic global government that would check the power of nation-states in the framework of a world federation.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਬਾਰੇ ਅਸਲ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿ .ਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ.
einstein spoke of his religious outlook in a wide array of original writings and interviews.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਾਰੂਕ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਦੇ ਪੰਥਵਾਦੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ।
einstein stated that he believed in the pantheistic god of baruch spinoza.

ਉਹ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ.
he did not believe in a personal god who concerns himself with fates and actions of human beings, a view which he described as .

ਉਸਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ", ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਵਾਦੀ, ਜਾਂ "ਡੂੰਘੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ" ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
he clarified however that, "i am not an atheist", preferring to call himself an agnostic, or a "deeply religious nonbeliever."

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਨਹੀਂ।
when asked if he believed in an afterlife, einstein replied, "no.

ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਿੰਦਗੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ. "
and one life is enough for me."

ਮੌਤ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਨੂੰ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ aortic ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਫਟਣ ਕਾਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ 1948 ਵਿੱਚ ਰੁਡੌਲਫ਼ ਨਿਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਰਜਰੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
death on 17 april 1955, einstein experienced internal bleeding caused by the rupture of an abdominal aortic aneurysm, which had previously been reinforced surgically by rudolph nissen in 1948.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਖਰੜਾ ਲਿਆ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇਜਰਾਇਲ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰ. ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਿੱਖ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ.
he took the draft of a speech he was preparing for a television appearance commemorating the state of israel's seventh anniversary with him to the hospital, but he did not live long enough to complete it.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
einstein refused surgery, saying "i want to go when i want.

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਕਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਕਰਨਾ ਸੁਗੰਧ ਹੈ.
it is tasteless to prolong life artificially.

ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ.
i have done my share, it is time to go.

ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ। ”
i will do it elegantly."

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਵੇਰੇ 76 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਅੰਤ ਤਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
he died in princeton hospital early the next morning at the age of 76, having continued to work until near the end.

ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪੈਥੋਲੋਜਿਸਟ, ਥੌਮਸ ਸੋਲਟਜ਼ ਹਾਰਵੇ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਿurਰੋਸਾਇੰਸ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸਮਝਦਾਰ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
during the autopsy, the pathologist of princeton hospital, thomas stoltz harvey, removed einstein's brain for preservation without the permission of his family, in the hope that the neuroscience of the future would be able to discover what made einstein so intelligent.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਸਥਾਨ ਤੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ.
einstein's remains were cremated and his ashes were scattered at an undisclosed location.

ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ 13 ਦਸੰਬਰ, 1965 ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਬਰਟ ਓਪਨਹੀਮਰ ਨੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛਾਪ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ “ਉਹ ਲਗਭਗ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਬਗੈਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ…
in a memorial lecture delivered on december 13, 1965 at unesco headquarters, nuclear physicist robert oppenheimer summarized his impression of einstein as a person "he was almost wholly without sophistication and wholly without worldliness ...

ਬਚਪਨ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੱਦੀ ਜ਼ਿੱਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ. "
there was always with him a wonderful purity at once childlike and profoundly stubborn."

ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੈਰੀਅਰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ.
scientific career throughout his life, einstein published hundreds of books and articles.

ਉਸਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਰਚੇ ਅਤੇ 150 ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ।
he published more than 300 scientific papers and 150 non-scientific ones.

ਆਪਣੇ 1965 ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਓਪਨਹੀਮਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਮੁ earlyਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ "ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਆਦਮੀ ਹੈ।"
in his 1965 lecture, oppenheimer noted that einstein's early writings were riddled with errors which had already delayed their publication for almost ten years "a man whose errors can take that long to correct is quite a man."

5 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਲੱਖਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
on 5 december 2014, universities and archives announced the release of einstein's papers, comprising more than 30,000 unique documents.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀਆਂ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੇ ਸ਼ਬਦ "ਆਈਨਸਟਾਈਨ" ਨੂੰ "ਪ੍ਰਤੀਭਾ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
einstein's intellectual achievements and originality have made the word "einstein" synonymous with "genius".

ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਕੜੇ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫਰਿੱਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
in addition to the work he did by himself he also collaborated with other scientists on additional projects including the statistics, the einstein refrigerator and others.

1905 ਐਨਸ ਮੀਰਾਬਿਲਿਸ ਪੇਪਰਸ ਐਨੂਸ ਮੀਰਾਬਿਲਿਸ ਪੇਪਰਸ ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਚਾਰ ਲੇਖ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿ ,ਰੀ, ਬ੍ਰਾianਨੀਅਨ ਮੋਸ਼ਨ, ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤ, ਅਤੇ ਈ ਐਮਸੀ 2 ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਐਨਾਲੇਨ ਡੇਰ ਫਿਜ਼ਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਰਨਲ ਵਿਚ 1905 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1905 annus mirabilis papers the annus mirabilis papers are four articles pertaining to the photoelectric effect which gave rise to quantum theory , brownian motion, the special theory of relativity, and e mc2 that einstein published in the annalen der physik scientific journal in 1905.

ਇਹ ਚਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ.
these four works contributed substantially to the foundation of modern physics and changed views on space, time, and matter.

ਚਾਰ ਪੇਪਰ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਪਰ 1900 ਵਿਚ ਐਨਾਲੇਨ ਡੇਰ ਫਿਜ਼ਿਕ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ 'ਤੇ ਸੀ.
the four papers are thermodynamic fluctuations and statistical physics einstein's first paper submitted in 1900 to annalen der physik was on capillary attraction.

ਇਹ 1901 ਵਿੱਚ "ਫੋਲਜਰੰਗਗੇਨ usਸ ਡੇਨ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ "ਕੈਪੀਰੇਲਿਟੀ ਵਰਤਾਰੇ ਤੋਂ ਸਿੱਟਾ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it was published in 1901 with the title "folgerungen aus den ", which translates as "conclusions from the capillarity phenomena".

ਦੋ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਜੋ ਉਸਨੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
two papers he published in thermodynamics attempted to interpret atomic phenomena from a statistical point of view.

ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਬ੍ਰਾ brownਨਿਅਨ ਗਤੀ ਬਾਰੇ 1905 ਦੇ ਪੇਪਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾianਲੀਅਨ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਣੂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
these papers were the foundation for the 1905 paper on brownian motion, which showed that brownian movement can be construed as firm evidence that molecules exist.

1903 ਅਤੇ 1904 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫੈਲਾਉਣ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਤੇ ਸੀਮਤ ਪਰਮਾਣੂ ਅਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ.
his research in 1903 and 1904 was mainly concerned with the effect of finite atomic size on diffusion phenomena.

ਆਮ ਸਿਧਾਂਤ ਉਸਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ.
general principles he articulated the principle of relativity.

ਇਸਨੂੰ ਹਰਮਨ ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਤੇ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮਕਰਣ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ.
this was understood by hermann minkowski to be a generalization of rotational invariance from space to space-time.

ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਐਡੀਏਬੈਟਿਕ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ.
other principles postulated by einstein and later vindicated are the principle of equivalence and the principle of adiabatic invariance of the quantum number.

ਥਿ .ਰੀ ਆਫ਼ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ "ਜ਼ੂਰ ਏਲਕਟਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਬੀਵੇਗਟਰ" "ਮੂਵਿੰਗ ਬਾਡੀਜ਼ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ" 30 ਜੂਨ 1905 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
theory of relativity and e einstein's "zur elektrodynamik bewegter " "on the electrodynamics of moving bodies" was received on 30 june 1905 and published 26 september of that same year.

ਇਹ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਦੇ ਮੈਕਸਵੈਲ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਕੈਨਿਕਸ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੇਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it reconciles maxwell's equations for electricity and magnetism with the laws of mechanics, by introducing major changes to mechanics close to the speed of light.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧਤਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ.
this later became known as einstein's special theory of relativity.

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਚੋੜਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਫਰੇਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕ ਦੇ ਫਰੇਮ ਵਿਚ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
consequences of this include the frame of a moving body appearing to slow down and contract in the direction of motion when measured in the frame of the observer.

ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਾਨ ਵਿਚਾਰ ਹੈ.
this paper also argued that the idea of a luminiferous of the leading theoretical entities in physics at the superfluous.

ਬਰਾਬਰੀ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਈ ਐਮਸੀ 2 ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
in his paper on equivalence, einstein produced e mc2 from his special relativity equations.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ 1905 ਦਾ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
einstein's 1905 work on relativity remained controversial for many years, but was accepted by leading physicists, starting with max planck.

ਫੋਟੋਨ ਅਤੇ energyਰਜਾ ਕੁਆਂਟਾ ਇਕ 1905 ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਥਾਨਕ ਕਣ ਕੁਆਂਟਾ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
photons and energy quanta in a 1905 paper, einstein postulated that light itself consists of localized particles quanta .

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਹਲਕਾ ਕੁਆਂਟਟ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਅਤੇ ਨੀਲਸ ਬੋਹਰ ਸਮੇਤ.
einstein's light quanta were nearly universally rejected by all physicists, including max planck and niels bohr.

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ 1919 ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਰੌਬਰਟ ਮਿਲਿਕਨ ਦੇ ਫੋਟੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਮਪਟਨ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ.
this idea only became universally accepted in 1919, with robert millikan's detailed experiments on the photoelectric effect, and with the measurement of compton scattering.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ f ਦੀ ਹਰ ਲਹਿਰ photਰਜਾ hf ਦੇ ਨਾਲ ਫੋਟੌਨਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ h ਪਲੈਂਕ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
einstein concluded that each wave of frequency f is associated with a collection of photons with energy hf each, where h is planck's constant.

ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਣਾਂ ਦਾ ਤਰੰਗ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ.
he does not say much more, because he is not sure how the particles are related to the wave.

ਪਰ ਉਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਨਤੀਜਿਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੇਗਾ.
but he does suggest that this idea would explain certain experimental results, notably the photoelectric effect.

1907 ਵਿਚ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨਮੂਨਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਜਾਤੀ ਦੇ structureਾਂਚੇ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਕ ਸੁਤੰਤਰ ਹਾਰਮੋਨਿਕ cਸਿਲੇਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
quantized atomic vibrations in 1907, einstein proposed a model of matter where each atom in a lattice structure is an independent harmonic oscillator.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਮਾੱਡਲ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਪਰਮਾਣੂ ਹਰੇਕ cਸਿਲੇਟਰ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਦੂਰੀ ਵਾਲੀ ਕੁਆਂਟਾਈਜ਼ਡ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ .ੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the einstein model, each atom oscillates series of equally spaced quantized states for each oscillator.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ ਕਿ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
einstein was aware that getting the frequency of the actual oscillations would be different, but he nevertheless proposed this theory because it was a particularly clear demonstration that quantum mechanics could solve the specific heat problem in classical mechanics.

ਪੀਟਰ ਦੇਬੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੀ.
peter debye refined this model.

ਐਡੀਏਬੈਟਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ-ਐਂਗਲ ਵੇਰੀਏਬਲਸ 1910 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ.
adiabatic principle and action-angle variables throughout the 1910s, quantum mechanics expanded in scope to cover many different systems.

ਅਰਨੈਸਟ ਰਦਰਫ਼ਰਡ ਦੁਆਰਾ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿਾਂ ਵਾਂਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਨੀਲਸ ਬੋਹਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਪੈਨਕ ਦੁਆਰਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਹੀ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨੀਕਲ ਪੋਸਟੂਲੇਟਸ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਗਤੀ, ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ-ਸਾਰਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਗੇ. .
after ernest rutherford discovered the nucleus and proposed that electrons orbit like planets, niels bohr was able to show that the same quantum mechanical postulates introduced by planck and developed by einstein would explain the discrete motion of electrons in atoms, and the periodic table of the elements.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵਿਲਹੈਲਮ ਵਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ 1898 ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
einstein contributed to these developments by linking them with the 1898 arguments wilhelm wien had made.

ਵਿਏਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਥਰਮਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਐਡੀਏਬੈਟਿਕ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨ, ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਾਪਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਲੈਕਬੱਡੀ ਕਰਵ ਨੂੰ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
wien had shown that the hypothesis of adiabatic invariance of a thermal equilibrium state allows all the blackbody curves at different temperature to be derived from one another by a simple shifting process.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ 1911 ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹੀ ਐਡੀਏਬੈਟਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਕੈਨੀਕਲ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਜੋ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਦੀਬੈਟਿਕ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
einstein noted in 1911 that the same adiabatic principle shows that the quantity which is quantized in any mechanical motion must be an adiabatic invariant.

ਅਰਨੋਲਡ ਸੋਮਰਫੈਲਡ ਨੇ ਇਸ ਅਦੀਬੈਟਿਕ ਹਮਲਾਵਰ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਕੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ.
arnold sommerfeld identified this adiabatic invariant as the action variable of classical mechanics.

ਦਵੈਤ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੇਟੈਂਟ ਦਫਤਰ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨਰ ਸੈਕਿੰਡ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ 1906 ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਅਕਾਦਮੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਸੀ.
duality although the patent office promoted einstein to technical examiner second class in 1906, he had not given up on academia.

1908 ਵਿਚ, ਉਹ ਬਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟਡਜ਼ੈਂਟ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1908, he became a privatdozent at the university of bern.

"ਡਾਇ ਐਂਟਵਿਕਲੰਗ ਅਨਸਰਰ ਅੰਸਚੌਂਗਨ ਦਾਸ ਵੇਸਨ ਅੰਡ ਡਾਈ ਕੌਨਸਟੀਚਿ derਸ਼ਨ ਡੇਰ ਸਟਰਹਲੰਗ" ​​"ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ", ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 1909 ਦੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੈਕਸ ਪਲੈਂਕ ਦੀ energyਰਜਾ ਕੁਆਂਟਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਪਲ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ, ਬਿੰਦੂ ਵਰਗੇ ਕਣਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in " die entwicklung unserer anschauungen das wesen und die konstitution der strahlung" "the development of our views on the composition and essence of radiation" , on the quantization of light, and in an earlier 1909 paper, einstein showed that max planck's energy quanta must have well-defined momenta and act in some respects as independent, point-like particles.

ਇਸ ਪੇਪਰ ਨੇ ਫੋਟੋਨ ਸੰਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਮ ਫੋਟੋਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਿਲਬਰਟ ਐਨ ਲੂਵਿਸ ਦੁਆਰਾ 1926 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ।
this paper introduced the photon concept although the name photon was introduced later by gilbert n. lewis in 1926 and inspired the notion of duality in quantum mechanics.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਸ ਦਵੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ, ਏਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
einstein saw this duality in radiation as concrete evidence for his conviction that physics needed a new, unified foundation.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਇਸਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਤਰਲ ਵਿਚ ਘਣਤਾ ਦੀਆਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
theory of critical opalescence einstein returned to the problem of thermodynamic fluctuations, giving a treatment of the density variations in a fluid at its critical point.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਣਤਾ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੂੰ ਘਣਤਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਮੁਫਤ energyਰਜਾ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ordinarily the density fluctuations are controlled by the second derivative of the free energy with respect to the density.

ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ, ਇਹ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਜ਼ੀਰੋ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
at the critical point, this derivative is zero, leading to large fluctuations.

ਘਣਤਾ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਰਲ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਚਿੱਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the effect of density fluctuations is that light of all wavelengths is scattered, making the fluid look milky white.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਰੇਲੇਹ ਖਿੰਡਾਉਣ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਨੀਲਾ ਕਿਉਂ ਹੈ.
einstein relates this to rayleigh scattering, which is what happens when the fluctuation size is much smaller than the wavelength, and which explains why the sky is blue.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਘਣਤਾ ਦੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਰੇਲੀਅਗ ਖਿੰਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
einstein quantitatively derived critical opalescence from a treatment of density fluctuations, and demonstrated how both the effect and rayleigh scattering originate from the atomistic constitution of matter.

ਜ਼ੀਰੋ-ਪੁਆਇੰਟ energyਰਜਾ 1911 ਤੋਂ 1913 ਤੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਏ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਪਲੈਂਕ ਨੇ ਆਪਣੇ 1900 ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ "ਦੂਜੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ" ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ-ਪੁਆਇੰਟ energyਰਜਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
zero-point energy in a series of works completed from 1911 to 1913, planck reformulated his 1900 quantum theory and introduced the idea of zero-point energy in his "second quantum theory."

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕ ਓੱਟੋ ਸਟਰਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ.
soon, this idea attracted the attention of einstein and his assistant otto stern.

ਘੁੰਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾਇਟੋਮਿਕ ਅਣੂਆਂ ਦੀ zeroਰਜਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ੀਰੋ-ਪੁਆਇੰਟ energyਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਗੈਸ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਖਾਸ ਗਰਮੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ.
assuming the energy of rotating diatomic molecules contains zero-point energy, they then compared the theoretical specific heat of hydrogen gas with the experimental data.

ਨੰਬਰ ਵਧੀਆ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the numbers matched nicely.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ੀਰੋ-ਪੁਆਇੰਟ energyਰਜਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
however, after publishing the findings, they promptly withdrew their support, because they no longer had confidence in the correctness of the idea of zero-point energy.

ਜਨਰਲ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜਨਰਲ ਰੀਲੇਟੀਵਿਟੀ ਜੀ ਆਰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ 1907 ਅਤੇ 1915 ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
general relativity and the equivalence principle general relativity gr is a theory of gravitation that was developed by einstein between 1907 and 1915.

ਆਮ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਗੁਰੂਘਰ ਖਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
according to general relativity, the observed gravitational attraction between masses results from the warping of space and time by those masses.

ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਆਧੁਨਿਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ.
general relativity has developed into an essential tool in modern astrophysics.

ਇਹ ਬਲੈਕ ਹੋਲਜ਼, ਸਪੇਸ ਦੇ ਉਹ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮਝ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੈ ਕਿ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੀ.
it provides the foundation for the current understanding of black holes, regions of space where gravitational attraction is so strong that not even light can escape.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ਾਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਲਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜੋ ਮੁੱ fromਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
as einstein later said, the reason for the development of general relativity was that the preference of inertial motions within special relativity was unsatisfactory, while a theory which from the outset prefers no state of motion even accelerated ones should appear more satisfactory.

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, 1907 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਹੇਠ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇਕ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।
consequently, in 1907 he published an article on acceleration under special relativity.

ਉਸ ਲੇਖ ਵਿਚ "ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਿੱਟੇ ਕੱ draੇ ਗਏ ਸਿੱਕਾ" ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੁਫਤ ਪਤਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਅਜ਼ਾਦ-ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
in that article titled "on the relativity principle and the conclusions drawn from it", he argued that free fall is really inertial motion, and that for a free-falling observer the rules of special relativity must apply.

ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this argument is called the equivalence principle.

ਉਸੇ ਲੇਖ ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵੀ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮ ਡੀਲਲੇਸ਼ਨ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਰੈਡ ਸ਼ਿਫਟ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਘਨ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ.
in the same article, einstein also predicted the phenomena of gravitational time dilation, gravitational red shift and deflection of light.

ਸੰਨ 1911 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ “ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ” ਤੇ 1907 ਦੇ ਲੇਖ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਵਿਘਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
in 1911, einstein published another article "on the influence of gravitation on the propagation of light" expanding on the 1907 article, in which he estimated the amount of deflection of light by massive bodies.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
thus, the theoretical prediction of general relativity can for the first time be tested experimentally.

ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ 1916 ਵਿਚ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪੁਲਾੜ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵਕਰਾਂ ਵਿਚ ਲਹਿਰਾਂ ਜੋ ਤਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, energyਰਜਾ ਨੂੰ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਲਿਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
gravitational waves in 1916, einstein predicted gravitational waves, ripples in the curvature of spacetime which propagate as waves, traveling outward from the source, transporting energy as gravitational radiation.

ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਇਸਦੇ ਲੋਰੇਂਟਜ਼ ਇਨਵਰਾਰਿਟੀ ਕਾਰਨ ਸਧਾਰਣ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੀ ਸੀਮਤ ਗਤੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ.
the existence of gravitational waves is possible under general relativity due to its lorentz invariance which brings the concept of a finite speed of propagation of the physical interactions of gravity with it.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵਜ਼ ਨਿvਟੋਨਿਅਨ ਥਿ .ਰੀ ਵਿਚ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਪਰਸਪਰ ਅਨੰਤ ਰਫਤਾਰ ਤੇ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
by contrast, gravitational waves cannot exist in the newtonian theory of gravitation, which postulates that the physical interactions of gravity propagate at infinite speed.

ਪਹਿਲੀ, ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ ਦੀ ਪਛਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨੇੜਿਓਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਇਕ ਜੋੜੀ, ਪੀਐਸਆਰ ਬੀ 1913 16 ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਆਈ.
the first, indirect, detection of gravitational waves came in the 1970s through observation of a pair of closely orbiting neutron stars, psr b1913 16.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ bਰਭੂਮੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀ ਨਿਘਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂਤਾ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਰਹੇ ਸਨ.
the explanation of the decay in their orbital period was that they were emitting gravitational waves.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 11 ਫਰਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਐਲਆਈਜੀਓ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੜਤਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ.
einstein's prediction was confirmed on 11 february 2016, when researchers at ligo published the first observation of gravitational waves, on earth, exactly one hundred years after the prediction.

ਹੋਲ ਦਲੀਲ ਅਤੇ ਐਂਟਵਰਫ ਸਿਧਾਂਤ ਸਧਾਰਣ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਥਿ inਰੀ ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਇਨਵਰਸੈਂਸ ਬਾਰੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ.
hole argument and entwurf theory while developing general relativity, einstein became confused about the gauge invariance in the theory.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਲੀਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ toਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਸਿਧਾਂਤ ਅਸੰਭਵ ਹੈ.
he formulated an argument that led him to conclude that a general relativistic field theory is impossible.

ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਟੈਂਸਰ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਿਰਫ ਸਧਾਰਣ ਰੇਖਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣਗੇ.
he gave up looking for fully generally covariant tensor equations, and searched for equations that would be invariant under general linear transformations only.

ਜੂਨ 1913 ਵਿਚ, ਐਂਟਵਰਫ "ਡਰਾਫਟ" ਸਿਧਾਂਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ.
in june 1913, the entwurf "draft" theory was the result of these investigations.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਥਿ theoryਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਸੀ, ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਵਾਧੂ ਗੇਜ ਫਿਕਸਿੰਗ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਕ ਗਤੀ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
as its name suggests, it was a sketch of a theory, less elegant and more difficult than general relativity, with the equations of motion supplemented by additional gauge fixing conditions.

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੋਰੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1915 ਵਿਚ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after more than two years of intensive work, einstein realized that the hole argument was mistaken and abandoned the theory in november 1915.

ਸਰੀਰਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨ 1917 ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ toਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਆਮ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ.
physical cosmology in 1917, einstein applied the general theory of relativity to the structure of the universe as a whole.

ਉਸਨੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਜਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ.
he discovered that the general field equations predicted a universe that was dynamic, either contracting or expanding.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਲਈ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਬਦ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰ, ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ.
as observational evidence for a dynamic universe was not known at the time, einstein introduced a new term, the cosmological constant, to the field equations, in order to allow the theory to predict a static universe.

ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਖੇਤਰ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੀ ਸਮਝ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੰਦ ਕਰਵ ਦੇ ਸਥਿਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ.
the modified field equations predicted a static universe of closed curvature, in accordance with einstein's understanding of mach's principle in these years.

ਇਹ ਮਾਡਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਵਰਲਡ ਜਾਂ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਥਿਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this model became known as the einstein world or einstein's static universe.

ਸੰਨ 1929 ਵਿਚ ਐਡਵਿਨ ਹਬਲ ਦੁਆਰਾ ਨੀਬੂਏ ਦੀ ਮੰਦੀ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸਥਿਰ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਦੋ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਮਾਡਲਾਂ, ਫਰੀਡਮੈਨ-ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ 1931 ਅਤੇ 1932 ਦੇ ਸਿਟਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
following the discovery of the recession of the nebulae by edwin hubble in 1929, einstein abandoned his static model of the universe, and proposed two dynamic models of the cosmos, the friedmann-einstein universe of 1931 and the sitter universe of 1932.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ "ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ" ਸੀ।
in each of these models, einstein discarded the cosmological constant, claiming that it was "in any case theoretically unsatisfactory".

ਕਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਜੀਵਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਸੰਬੰਧੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ" ਕਿਹਾ।
in many einstein biographies, it is claimed that einstein referred to the cosmological constant in later years as his "biggest blunder".

ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰੀਓ ਲਿਵਿਓ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾਅਵੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਜਤਾਇਆ ਹੈ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the astrophysicist mario livio has recently cast doubt on this claim, suggesting that it may be exaggerated.

2013 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਆਇਰਿਸ਼ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੋਰਮੈਕ ਓ'ਰੈਅਰਥਾਘਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨੀਲਬੀ ਦੇ ਮੰਦਵਾੜੇ ਬਾਰੇ ਹੱਬਲ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਸਥਿਰ-ਰਾਜ ਮਾਡਲ ਮੰਨਿਆ.
in late 2013, a team led by the irish physicist cormac o'raifeartaigh discovered evidence that, shortly after learning of hubble's observations of the recession of the nebulae, einstein considered a steady-state model of the universe.

ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਖਰੜੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ 1931 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਇਕ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਰਚਨਾ ਕਾਰਨ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਘਣਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ.
in a hitherto overlooked manuscript, apparently written in early 1931, einstein explored a model of the expanding universe in which the density of matter remains constant due to a continuous creation of matter, a process he associated with the cosmological constant.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸਮੀਕਰਨ 1 ਦੇ ਹੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਜੋ ਹੱਬਲ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਣਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ" ... "ਜੇ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ ਬੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀਅਮ, ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਕਣ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਰਹਿਣਗੇ.
as he stated in the paper, "in what follows, i would like to draw attention to a solution to equation 1 that can account for hubbel's facts, and in which the density is constant over time" ... "if one considers a physically bounded volume, particles of matter will be continually leaving it.

ਘਣਤਾ ਨਿਰੰਤਰ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕਣਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. "
for the density to remain constant, new particles of matter must be continually formed in the volume from space."

ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਹੋਇਲ, ਬੌਂਦੀ ਅਤੇ ਗੋਲਡ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਲਾਏ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਥਿਰ-ਰਾਜ ਮਾਡਲ ਮੰਨਿਆ ਸੀ.
it thus appears that einstein considered a steady-state model of the expanding universe many years before hoyle, bondi and gold.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਥਿਰ-ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖਾਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
however, einstein's steady-state model contained a fundamental flaw and he quickly abandoned the idea.

ਆਧੁਨਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿ .ਰੀ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਕੁਆਂਟਮ ਥਿ .ਰੀ ਅਤੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੱਬ "ਪਾਸਿਓਂ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਰਿਹਾ."
modern quantum theory einstein was displeased with quantum theory and quantum mechanics a theory he had helped create , despite its acceptance by other physicists, stating that god "is not playing at dice."

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ 76 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ.
einstein continued to maintain his disbelief in the theory, and attempted unsuccessfully to disprove it until he died at the age of 76.

1917 ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਫਿਜ਼ੀਕਲਿਸ਼ੇ ਜ਼ੀਟਸਫਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਲਰ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
in 1917, at the height of his work on relativity, einstein published an article in physikalische zeitschrift that proposed the possibility of stimulated emission, the physical process that makes possible the maser and the laser.

ਇਸ ਲੇਖ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੇਵਲ ਪਲੈਂਕ ਦੇ ਵਿਤਰਣ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣਗੇ ਜੇ ਐਨ ਫੋਟੋਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ modeੰਗ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
this article showed that the statistics of absorption and emission of light would only be consistent with planck's distribution law if the emission of light into a mode with n photons would be enhanced statistically compared to the emission of light into an empty mode.

ਇਹ ਪੇਪਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪੇਪਰ ਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਲ ਕਾਨੂੰਨ ਸਨ.
this paper was enormously influential in the later development of quantum mechanics, because it was the first paper to show that the statistics of atomic transitions had simple laws.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਲੂਯਿਸ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
einstein discovered louis de broglie's work, and supported his ideas, which were received skeptically at first.

ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੇਪਰ ਵਿਚ, ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਡੀ ਬਰੋਗਲੀ ਵੇਵ ਲਈ ਵੇਵ ਸਮੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦਾ ਸਮੀਕਰਨ ਦੱਸਿਆ ਸੀ.
in another major paper from this era, einstein gave a wave equation for de broglie waves, which einstein suggested was the equation of mechanics.

ਇਹ ਪੇਪਰ 1926 ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇਗਾ। ਅੰਕੜੇ 1924 ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਿਣਨ ਵਾਲੇ onੰਗ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਭਾਰਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬੋਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਮਾਡਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗੈਸ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
this paper would inspire 's work of 1926. statistics in 1924, einstein received a description of a statistical model from indian physicist satyendra nath bose, based on a counting method that assumed that light could be understood as a gas of indistinguishable particles.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੋਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮਾਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਣਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੋਸ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਜ਼ੀਸ਼ਟ੍ਰਾਫਟ ਫਿਜ਼ਿਕ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ।
einstein noted that bose's statistics applied to some atoms as well as to the proposed light particles, and submitted his translation of bose's paper to the zeitschrift physik.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਇਸ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੰਘਣੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਭਾਗ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
einstein also published his own articles describing the model and its implications, among them the condensate phenomenon that some particulates should appear at very low temperatures.

ਇਹ 1995 ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਕੰਨਡੇਨਟ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਏਰਿਕ ਐਲੀਸਿਨ ਕੋਰਨੇਲ ਅਤੇ ਕਾਰਲ ਵਿਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲਡਰ ਵਿਖੇ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਲਟਰਾ ਕੂਲਿੰਗ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was not until 1995 that the first such condensate was produced experimentally by eric allin cornell and carl wieman using ultra-cooling equipment built at the laboratory at the university of colorado at boulder.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਬੋਸੌਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
statistics are now used to describe the behaviors of any assembly of bosons.

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਕੈਚਜ਼ ਲੀਡੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਰਕਾਈਵ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
einstein's sketches for this project may be seen in the einstein archive in the library of the leiden university.

relaਰਜਾ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੂਡੋਡੇਂਸਰ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਪੇਸ ਟਾਈਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਅਤ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ.
energy momentum pseudotensor general relativity includes a dynamical spacetime, so it is difficult to see how to identify the conserved energy and momentum.

ਨੋਥਰ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ੍ਰੇਜੀਅਨ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਦੇ ਚਲਾਨ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਆਮ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੇਜ ਸਮਮਿਤੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
noether's theorem allows these quantities to be determined from a lagrangian with translation invariance, but general covariance makes translation invariance into something of a gauge symmetry.

ਨੋਥਰ ਦੇ ਪੂਰਵਲੇਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਗਤੀ ਇਸ ਕਾਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲ ਟੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ.
the energy and momentum derived within general relativity by noether's presecriptions do not make a real tensor for this reason.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਦੀ ਚੋਣ ਦੁਆਰਾ ਮਿਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
einstein argued that this is true for fundamental reasons, because the gravitational field could be made to vanish by a choice of coordinates.

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਸਮਾਜਕ energyਰਜਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸੀਯੂਡੋਟੈਂਸਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰੂਤਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ distributionਰਜਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵੰਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਸੀ.
he maintained that the non-covariant energy momentum pseudotensor was in fact the best description of the energy momentum distribution in a gravitational field.

ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਲੇਵ ਲੈਂਡੌ ਅਤੇ ਈਵਜਨੀ ਲਿਫਸ਼ਿਟਜ਼, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਿਆਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
this approach has been echoed by lev landau and evgeny lifshitz, and others, and has become standard.

1915 ਵਿਚ ਅਰਵਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਡੋਡੈਂਸਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the use of non-covariant objects like pseudotensors was heavily criticized in 1917 by erwin and others.

ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਫੀਲਡ ਥਿ .ਰੀ ਜਨਰਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਕਾਈ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ.
unified field theory following his research on general relativity, einstein entered into a series of attempts to generalize his geometric theory of gravitation to include electromagnetism as another aspect of a single entity.

1950 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖ ਵਿਚ "ਗ੍ਰੈਵੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਸਿਧਾਂਤ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਆਪਣੀ "ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਫੀਲਡ ਥਿ .ਰੀ" ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ.
in 1950, he described his "unified field theory" in a scientific american article entitled "on the generalized theory of gravitation".

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਯਤਨ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ.
although he continued to be lauded for his work, einstein became increasingly isolated in his research, and his efforts were ultimately unsuccessful.

ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ.
in his pursuit of a unification of the fundamental forces, einstein ignored some mainstream developments in physics, most notably the strong and weak nuclear forces, which were not well understood until many years after his death.

ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਏਕੀਕਰਣ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਪਹੁੰਚਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ.
mainstream physics, in turn, largely ignored einstein's approaches to unification.

ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂਤਾ ਨਾਲ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਖਾਸ ਸਤਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਖੇਤਰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੁਆਂਟਮ-ਮਕੈਨੀਕਲ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਭਰਦੇ ਹਨ.
einstein's dream of unifying other laws of physics with gravity motivates modern quests for a theory of everything and in particular string theory, where geometrical fields emerge in a unified quantum-mechanical setting.

ਵਰਮਹੋਲਸ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਵਰਮਹੋਲ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
wormholes einstein collaborated with others to produce a model of a wormhole.

ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਗੁਰੂਘਰ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਮੁ elementਲੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪੇਪਰ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ "ਕੀ ਗ੍ਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਫੀਲਡ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ?"
his motivation was to model elementary particles with charge as a solution of gravitational field equations, in line with the program outlined in the paper "do gravitational fields play an important role in the constitution of the elementary particles?".

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਲਾਂ ਨੇ ਦੋ ਪੈਚਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਵਾਰਜ਼ਸ਼ਾਈਲਡ ਬਲੈਕ ਹੋਲਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਅਤੇ ਚਿਪਕਾਇਆ.
these solutions cut and pasted schwarzschild black holes to make a bridge between two patches.

ਜੇ ਇਕ ਕੀੜੇ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
if one end of a wormhole was positively charged, the other end would be negatively charged.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਐਂਟੀਪਾਰਟਿਕਲਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
these properties led einstein to believe that pairs of particles and antiparticles could be described in this way.

ਥਿ theoryਰੀ ਸਪਿਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਐਂਟੀਸਾਈਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਐਫੀਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟੋਰਸਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
theory in order to incorporate spinning point particles into general relativity, the affine connection needed to be generalized to include an antisymmetric part, called the torsion.

ਇਹ ਸੋਧ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਕਾਰਟਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this modification was made by einstein and cartan in the 1920s.

ਗਤੀ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਸਮੀਕਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਪੇਸ ਕਰਵ, ਜੀਓਡਸਿਕ ਸਮੀਕਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
equations of motion the theory of general relativity has a fundamental einstein equations which describe how space curves, the geodesic equation which describes how particles move may be derived from the einstein equations.

ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਧਾਰਣ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਸਮੀਕਰਣ ਗੈਰ-ਲੀਨੀਅਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੁੱਧ ਗੁਰੂਤਾ ਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ energyਰਜਾ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ.
since the equations of general relativity are non-linear, a lump of energy made out of pure gravitational fields, like a black hole, would move on a trajectory which is determined by the einstein equations themselves, not by a new law.

ਇਸ ਲਈ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਕੋ ਇਕ ਹੱਲ ਦਾ ਰਾਹ, ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਮ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ ਤੋਂ ਜੀਓਡਸਿਕ ਬਣਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰੇਗਾ.
so einstein proposed that the path of a singular solution, like a black hole, would be determined to be a geodesic from general relativity itself.

ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਇਨਸਟਾਈਨ, ਇਨਫੈਲਡ ਅਤੇ ਹੋਫਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਬਿੰਦੂ ਵਰਗੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੋਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ, ਅਤੇ ਰਾਏ ਕੇਰ ਦੁਆਰਾ ਸਪਿਨਿੰਗ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
this was established by einstein, infeld, and hoffmann for pointlike objects without angular momentum, and by roy kerr for spinning objects.

ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਹੋਰ ਪੜਤਾਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਅਸਫਲ ਅਤੇ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
other investigations einstein conducted other investigations that were unsuccessful and abandoned.

ਇਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਸੁਪਰਕੰਡਕਟਿਵਿਟੀ, ਗਰੈਵੀਟੇਸ਼ਨਲ ਵੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
these pertain to force, superconductivity, gravitational waves, and other research.

ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲਿਓਪੋਲਡ ਇਨਫੈਲਡ, ਨਾਥਨ ਰੋਜ਼ਨ, ਪੀਟਰ ਬਰਗਮੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸ਼ਾਟ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਨ.
collaboration with other scientists in addition to longtime collaborators leopold infeld, nathan rosen, peter bergmann and others, einstein also had some one-shot collaborations with various scientists.

ਹਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਡੀ ਹਾਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਚੁੰਬਕੀਕਰਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸਪਿਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
haas experiment einstein and de haas demonstrated that magnetization is due to the motion of electrons, nowadays known to be the spin.

ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਟੋਰਸਨ ਪੈਂਡੂਲਮ 'ਤੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਗਨੇਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ.
in order to show this, they reversed the magnetization in an iron bar suspended on a torsion pendulum.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਬਾਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਦੀ ਐਂਗੁਲਰ ਰਫਤਾਰ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
they confirmed that this leads the bar to rotate, because the electron's angular momentum changes as the magnetization changes.

ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਐਂਗੁਅਲ ਰਫ਼ਤਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗਤੀ ਚੁੰਬਕੀਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
this experiment needed to be sensitive, because the angular momentum associated with electrons is small, but it definitively established that electron motion of some kind is responsible for magnetization.

ਗੈਸ ਮਾਡਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਅਰਵਿਨ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਾਕਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗੈਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
gas model einstein suggested to erwin that he might be able to reproduce the statistics of a gas by considering a box.

ਤਦ ਇੱਕ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਕਣ ਦੀ ਹਰੇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਕੁਆਂਟਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਹਾਰਮੋਨਿਕ cਸਿਲੇਟਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
then to each possible quantum motion of a particle in a box associate an independent harmonic oscillator.

ਇਨ੍ਹਾਂ cਸਿਲੇਟਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੱ eachਣ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਨੰਬਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਵੇਗਾ.
quantizing these oscillators, each level will have an integer occupation number, which will be the number of particles in it.

ਇਹ ਰੂਪਾਂਤਰ ਦੂਜੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this formulation is a form of second quantization, but it predates modern quantum mechanics.

ਅਰਵਿਨ ਨੇ ਅਰਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਆਦਰਸ਼ ਗੈਸ ਦੇ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ.
erwin applied this to derive the thermodynamic properties of a semiclassical ideal gas.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
urged einstein to add his name as co-author, although einstein declined the invitation.

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫਰਿੱਜ 1926 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਹਿ-ਕਾ in ਕੱ 19ੀ ਅਤੇ 1930 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਫਰਿੱਜ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ.
einstein refrigerator in 1926, einstein and his former student co-invented and in 1930, patented the einstein refrigerator.

ਇਹ ਸੋਖਣ ਵਾਲਾ ਫਰਿੱਜ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਪੁੱਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ.
this absorption refrigerator was then revolutionary for having no moving parts and using only heat as an input.

11 ਨਵੰਬਰ 1930 ਨੂੰ, ਯੂ ਐਸ ਪੇਟੈਂਟ 1,781,541 ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਰਿੱਜ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 11 november 1930, u.s. patent 1,781,541 was awarded to einstein and for the refrigerator.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾ immediately ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟੈਂਟਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਅਦਾ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਕਸ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
their invention was not immediately put into commercial production, and the most promising of their patents were acquired by the swedish company electrolux.

ਬੋਹਰ ਬਨਾਮ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਬਹਿਸ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਨੀਲਸ ਬੋਹਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੀ ਜੋ ਇਸਦੇ ਦੋ ਬਾਨੀ ਸਨ।
bohr versus einstein the debates were a series of public disputes about quantum mechanics between einstein and niels bohr who were two of its founders.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਾਰਨ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
their debates are remembered because of their importance to the philosophy of science.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਗੀਆਂ.
their debates would influence later interpretations of quantum mechanics.

ਪੈਰਾਡੌਕਸ 1935 ਵਿਚ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਗਈ.
paradox in 1935, einstein returned to the question of quantum mechanics.

ਉਸਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਫਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਾਪ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ.
he considered how a measurement on one of two entangled particles would affect the other.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਗਤੀ ਦੇ, ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਕਣ ਉੱਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਾਥੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he noted, along with his collaborators, that by performing different measurements on the distant particle, either of position or momentum, different properties of the entangled partner could be discovered without disturbing it in any way.

ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ toਣ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਇਕ ਧਾਰਣਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਕਣ ਵਿਚ ਇਹ ਗੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਨ.
he then used a hypothesis of local realism to conclude that the other particle had these properties already determined.

ਉਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਗਤੀ ਦੇ ਮਾਪ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਗਤੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
the principle he proposed is that if it is possible to determine what the answer to a position or momentum measurement would be, without in any way disturbing the particle, then the particle actually has values of position or momentum.

ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਪ੍ਰਤੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਕੱ. ਦਿੱਤਾ.
this principle distilled the essence of einstein's objection to quantum mechanics.

ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਲਤ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ 1982 ਦੇ ਆਸਪੈਕਟ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਬੈੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮੇਜ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ 1964 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
as a physical principle, it was shown to be incorrect when the aspect experiment of 1982 confirmed bell's theorem, which had been promulgated in 1964.

ਗੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਰਾਸਤ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਐਲਸਾ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਮਤਰੇਈ ਧੀਆਂ ਮਾਰਗੋਟ ਅਤੇ ਇਲਸੇ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ.
non-scientific legacy while traveling, einstein wrote daily to his wife elsa and adopted stepdaughters margot and ilse.

ਇਹ ਪੱਤਰ ਹਿਬਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
the letters were included in the papers bequeathed to the hebrew university.

ਮਾਰਗੋਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1986 ਵਿਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ ਹੋਵੇ।
margot einstein permitted the personal letters to be made available to the public, but requested that it not be done until twenty years after her death she died in 1986 .

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਪਲੰਬਰ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਲੰਬਰ ਐਂਡ ਸਟੀਮਫਿਟਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
einstein had expressed his interest in the profession of plumber and was made an honorary member of the plumbers and steamfitters union.

ਇਬਰਾਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ ਦੀ ਬਾਰਬਰਾ ਵੌਲਫ਼ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 1912 ਅਤੇ 1955 ਦੇ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 3,500 ਪੰਨੇ ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
barbara wolff, of the hebrew university's albert einstein archives, told the bbc that there are about 3,500 pages of private correspondence written between 1912 and 1955.

ਰੋਜਰ ਰਿਚਮੈਨ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਕੋਰਬਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
corbis, successor to the roger richman agency, licenses the use of his name and associated imagery, as agent for the university.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਨਿ new ਯਾਰਕਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ "ਦਿ ਟਾਕ ਆਫ਼ ਟਾ townਨ" ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਛਾਪ ਛਾਪੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ. "ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ".
in popular culture in the period before world war ii, the new yorker published a vignette in their "the talk of the town" feature saying that einstein was so well known in america that he would be stopped on the street by people wanting him to explain "that theory".

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਿਆ.
he finally figured out a way to handle the incessant inquiries.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ "ਮਾਫ ਕਰੋ, ਮਾਫ ਕਰੋ!
he told his inquirers "pardon me, sorry!

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ”
always i am mistaken for professor einstein."

ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲ, ਫਿਲਮਾਂ, ਨਾਟਕ, ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
einstein has been the subject of or inspiration for many novels, films, plays, and works of music.

ਉਹ ਪਾਗਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਦਿਮਾਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਮਾਡਲ ਹੈ ਉਸਦਾ ਭਾਵਪੂਰਤ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਨਕਲ ਅਤੇ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
he is a favorite model for depictions of mad scientists and absent-minded professors his expressive face and distinctive hairstyle have been widely copied and exaggerated.

ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਗੋਲਡਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਇਨਸਟਾਈਨ "ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਾਕਾਰ ਹੋਇਆ" ਸੀ.
time magazine's frederic golden wrote that einstein was "a cartoonist's dream come true".

ਐਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ ਅਤੇ 1922 ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ "ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਫੋਟੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ" ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ 1921 ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
awards and honors einstein received numerous awards and honors and in 1922 he was awarded the 1921 nobel prize in physics "for his services to theoretical physics, and especially for his discovery of the law of the photoelectric effect."

1921 ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਨੇ ਐਲਫ੍ਰੇਟ ਨੋਬਲ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ 1921 ਦੇ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 1922 ਵਿਚ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
none of the nominations in 1921 met the criteria set by alfred nobel, so the 1921 prize was carried forward and awarded to einstein in 1922.

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
publications the following publications by einstein are referenced in this article.

ਅਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ.
a more complete list of his publications may be found at list of scientific publications by albert einstein.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਡੀ.ਐੱਮ.ਓ.ਜ਼ ਵਰਕਸ ਵਿਖੇ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਵਿਖੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਲਬਰਟ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਬਰੀਵੋਕਸ ਸਰਵਜਨਕ ਡੋਮੇਨ ਆਡੀਓਬੁੱਕਸ ਆਇਨਸਟਾਈਨ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਧਰਮ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਹੋਲੋਕਾਸਟ, ਅਤੇ ਫਿਲਾਸਫੀ ਸ਼ੈਪਲ ਮੈਨੂਸਕ੍ਰਿਪਟ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਐੱਫ.ਬੀ.ਆਈ. ਤੇ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਨੋਬਲਪ੍ਰਾਈਜ਼.ਆਰ.ਆਰ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ 'ਤੇ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਵਰਲਡ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਇਤਿਹਾਸ.ਟਮ.ਆਈ.ਟੀ. ਓਪਨਕੋਰਸਵੇਅਰ ਐਸ.ਟੀ.ਐੱਸ .042 ਜੇ 8.225 ਜੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਓਪਨਹੀਮਰ, ਫੀਨਮੈਨ ਫਿਜ਼ਿਕਸ' ਤੇ ਵੇਅਬੈਕ ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ 8 ਜੂਨ 2011 ਦਾ ਮੁਫਤ ਅਧਿਐਨ ਕੋਰਸ ਆਰਕਾਈਵ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਆਰਕਾਈਵਜ਼ onlineਨਲਾਈਨ 80,000 ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਐਮਐਸਐਨਬੀਸੀ, 19 ਮਾਰਚ 2012 ਆਈਨਸਟਾਈਨ 'ਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.s ਬ੍ਰਾਂਡਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਵਰਲਡ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ "ਡਿਜੀਟਲ ਆਈਨਸਟਾਈਨ" ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਕਾਗਜ਼ ਇੱਕ ਸੇਫਟੀ ਰੀਜ਼ਰਵ ਇੱਕ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਲਾਗੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲੇਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਚਮੜੀ.
see also notes references further reading external links albert einstein at dmoz works by albert einstein at project gutenberg works by or about albert einstein at internet archive works by albert einstein at librivox public domain audiobooks einstein's personal correspondence religion, politics, the holocaust, and philosophy shapell manuscript foundation fbi file on albert einstein einstein and his love of music, physics world albert einstein on nobelprize.org albert einstein, videos on history.com mit opencourseware sts.042j 8.225j einstein, oppenheimer, feynman physics in the 20th century at the wayback machine archived 8 june 2011 free study course that explores the changing roles of physics and physicists during the 20th century albert einstein archives online 80,000 documents msnbc, 19 march 2012 einstein's declaration of intention for american citizenship on the world digital library albert einstein collection at brandeis university the collected papers of albert einstein "digital einstein" at princeton university a safety razor is a shaving implement with a protective device positioned between the edge of the blade and the skin.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਮੁ purposeਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੱਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਨਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਜਾਇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ.
the initial purpose of these protective devices was to reduce the level of skill needed for injury-free shaving, thereby reducing the reliance on professional barbers.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1880 ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੇਟੈਂਟ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁ contempਲੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕੌਂਫਿਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਰੇਜ਼ਰ ਲਈ ਇਕ ਸਿਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਇਕ ਹੈਂਡਲ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹਟਾਉਣ ਯੋਗ ਬਲੇਡ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਟੈਂਟ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the term was first used in a patent issued in 1880, for a razor in the basic contemporary configuration with a handle attached at right angles to a head in which a removable blade is placed although this form predated the patent .

ਪਲਾਸਟਿਕ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਰੇਜ਼ਰ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਲੇਡ ਅਟੈਚਮੈਂਟਸ ਅੱਜਕੱਲ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਹਨ.
plastic disposable razors and razors with replaceable blade attachments are in common use today.

ਰੇਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਤ ਕੋਨੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
razors commonly include one to five cutting edges, but sometimes up to seven edges.

ਇਤਿਹਾਸ ਅਰੰਭਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇਕ ਰੇਜ਼ਰ ਦਾ ਮੁ formਲਾ ਰੂਪ, "ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਬਲੇਡ ਜਿਸਦਾ ਹੈਂਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਮ ਨਲ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਹੈ", ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਲਿਅਮ ਐਸ. ਹੇਨਸਨ ਦੁਆਰਾ 1847 ਵਿਚ ਇਕ ਪੇਟੈਂਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
history early designs the basic form of a razor, "the cutting blade of which is at right angles with the handle, and resembles somewhat the form of a common hoe", was first described in a patent application in 1847 by william s. henson.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਕੰਘੀ ਟੁੱਥ ਗਾਰਡ ਜਾਂ ਰਖਵਾਲਾ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਹੋਇ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਧੇ ਰੇਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
this also covered a "comb tooth guard or protector" which could be attached both to the hoe form and to a conventional straight razor.

“ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵਰਤੋਂ “ਸੇਫਟੀ-ਰੇਜ਼ਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸੁਧਾਰਾਂ” ਲਈ ਇਕ ਪੇਟੈਂਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਮਈ 1880 ਵਿਚ ਬਰੁਕਲਿਨ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਦੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਅਤੇ toਟੋ ਕੈਂਪੇ ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first attested use of the term "safety razor" is in a patent application for "new and useful improvements in safety-razors", filed in may 1880 by fredrik and otto kampfe of brooklyn, new york, and issued the following month.

ਪਲੇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਹੈਨਸਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈਂਡਲ ਤੋਂ ਬਲੇਡ ਨੂੰ ਇੰਟਰਪੋਸ ਕਰਕੇ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, “ਇਕ ਖਾਲੀ ਧਾਤੂ ਬਲੇਡ ਧਾਰਕ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਰਜੀਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਟਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈਂਡਲ ਅਤੇ ਇਕ ਫਲੈਟ ਪਲੇਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਲੇਡ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਚਿਪਕਿਆ ਕੈਚ, ਪਲੇਟ ਨੇ ਕਿਹਾ. ਇਸਦੇ ਹੇਠਲੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਦੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਪਲੇਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, “ਚਮੜੀ' ਤੇ ਪਲੇਟ ਦਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੀਮਾ ਕਰਨਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੰਦ ਜਾਂ ਸਲਾਖਾਂ ਕਾਫ਼ੀ yieldੁਕਵੀਂ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ. "ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਰੇਜ਼ਰ."
this differed from the henson design in distancing the blade from the handle by interposing, "a hollow metallic blade-holder having a preferably removable handle and a flat plate in front, to which the blade is attached by clips and a pivoted catch, said plate having bars or teeth at its lower edge, and the lower plate having an opening, for the purpose set forth", which is, to "insure a smooth bearing for the plate upon the skin, while the teeth or bars will yield sufficiently to allow the razor to sever the hair without danger of cutting the skin."

ਕੈਂਪੇ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਨੇ 1880 ਦੇ ਪੇਟੈਂਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਰੇਜ਼ਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੇਟੈਂਟਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ.
the kampfe brothers produced razors under their own name following the 1880 patent and improved the design in a series of subsequent patents.

ਇਹ ਮਾਡਲਾਂ "ਸਟਾਰ ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ" ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
these models were manufactured under the "star safety razor" brand.

ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾation ਇੱਕ ਸੁਰੱਿਖਆ ਰੇਜ਼ਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਡਬਲ-एज-ਬਲੇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕਿੰਗ ਕੈਂਪ ਜਿਲੇਟ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 1904 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a third pivotal innovation was a safety razor using a disposable double-edge blade that king camp gillette submitted a patent application for in 1901 and was granted in 1904.

ਜਿਲੇਟ ਦੀ ਕਾvention ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਡਬਲ-एज-ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁੱਲ 3.5 ਮਿਲੀਅਨ ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ 32 ਮਿਲੀਅਨ ਬਲੇਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਉਹ.
the success of gillette's invention was largely a result of his having been awarded a contract to supply the american troops in world war i with double-edge safety razors as part of their standard field kits delivering a total of 3.5 million razors and 32 million blades for them .

ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ.
the returning soldiers were permitted to keep that part of their equipment and therefore easily retained their new shaving habits.

ਬਦਲੇ ਬਲੇਡਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੇ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵੱਲ ਜਿਲੇਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ.
the subsequent consumer demand for replacement blades put the shaving industry on course toward its present form with gillette as a dominant force.

ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਬਲੇਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲੇਡਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਸੌਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
prior to the introduction of the disposable blade, users of safety razors still needed to strop and hone the edges of their blades.

ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨਾਈ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
these are not trivial skills honing frequently being left to a professional and remained a barrier to the ubiquitous adopting of the be your own barber ideal.

ਸਿੰਗਲ-ਏਜਰੀ ਰੇਜ਼ਰ ਪਹਿਲੇ ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰਸ ਨੇ ਸਿੰਗਲ-ਐਜਡ ਬਲੇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਸਿੱਧਾ ਰੇਜ਼ਰ ਦਾ 4 ਸੈਮੀ. ਲੰਬਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ.
single-edge razors the first safety razors used a single-edge blade that was essentially a 4 cm long segment of a straight razor.

ਇਸ “ਪਾੜਾ” ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਬਲੇਡ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1878 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪੇਟੈਂਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲ-ਐਜਡ ਬਲੇਡ ਲਈ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
a flat blade that could be used alternately with this "wedge" was first illustrated in a patent issued in 1878, serving as a close prototype for the single-edge blade in its present form.

ਨਵੇਂ ਸਿੰਗਲ-एज-ਰੇਜ਼ਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਡਬਲ-एज-ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ-ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
new single-edge razors were developed and used side-by-side with double-edge razors for decades.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸਦੀ "ਐਵਰ-ਰੈਡੀ" ਲੜੀ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ "ਰਤਨ" ਮਾਡਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰਤਨ ਕਟਲਰੀ ਕੰਪਨੀ ਸਨ.
the largest manufacturers were the american safety razor company with its "ever-ready" series, and the gem cutlery company with its "gem" models.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੰਗਲ-ਏਜਡ ਰੇਜ਼ਰ ਹੁਣ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
although single-edge razors are no longer in production they are readily available.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਲੇਡ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
blades for them are still being manufactured both for shaving and technical purposes.

ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੰਗਲ-ਏਜਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ "ਇੰਜੈਕਟਰ" ਰੇਜ਼ਰ ਹੈ ਜੋ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕ ਰੇਜ਼ਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
a second popular single-edge design is the "injector" razor developed and placed on the market by schick razors in the 1920s.

ਇਹ ਇਕ ਇੰਜੈਕਟਰ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕੀਤੇ ਤੰਗ ਬਲੇਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਰੇਜ਼ਰ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
this uses narrow blades stored in an injector device with which they are inserted directly into the razor.

ਇੰਜੈਕਟਰ ਬਲੇਡ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਚ, ਮਿਆਰੀ ਸਿੰਗਲ-ਏਜਡ ਅਤੇ ਡਬਲ-एज ਬਲੇਡ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਆਇਤਾਕਾਰ आयाਮ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the injector blade was the first to depart from the rectangular dimensions shared by the wedge, standard single-edge, and double-edge blades.

ਇੰਜੈਕਸ਼ਨਰ, ਖੁਦ, ਪਹਿਲਾ ਉਪਕਰਣ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਬਲੇਡਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਸੀ.
the injector, itself, was also the first device intended to reduce the risk of injury from handling blades.

1947 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਿਲੈੱਟ ਬਲੇਡ ਡਿਸਪੈਂਸਰ ਦਾ ਉਹੀ ਮਕਸਦ ਸੀ.
the gillette blade dispenser released in 1947 had the same purpose.

ਤੰਗ ਇੰਜੈਕਟਰ ਬਲੇਡ, ਅਤੇ ਇੰਜੈਕਟਰ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਕਾਰਤੂਸ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ.
the narrow injector blade, as well as the form of the injector razor, also strongly influenced the corresponding details of the subsequently developed cartridge razors.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਰੇਜ਼ਰ ਬਲੇਡ ਕਾਰਬਨ ਸਟੀਲ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ.
until the 1960s, razor blades were made of carbon steel.

ਇਹ ਗੜਬੜ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਸਨ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਨਾ ਜਾਣ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਬਲੇਡ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਦਲਣ ਦਿੰਦੇ.
these were prone to rusting unless carefully dried and often left users to change blades frequently.

1965 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਸਵੋਰਡ ਨੇ ਸਟੇਨਲੈਸ ਸਟੀਲ ਦੇ ਬਣੇ ਬਲੇਡ ਵੇਚਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਜੰਗਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋਣ ਤਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ.
in 1965, the british company wilkinson sword began to sell blades made of stainless steel, which did not rust and could be used until blunt.

ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ.
wilkinson quickly captured u.s., british and european markets.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਅਮਰੀਕੀ ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ, ਜਿਲੇਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੀਲ ਬਲੇਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਗਿਆ.
as a result, american safety razor, gillette and schick were driven to produce stainless steel blades to compete.

ਅੱਜ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰੇਜ਼ਰ ਬਲੇਡ ਸਟੀਲ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਰਬਨ ਸਟੀਲ ਬਲੇਡ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਸੀਮਤ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
today, almost all razor blades are stainless steel although carbon steel blades remain in limited production for lower income markets.

ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਲੇਟ ਨੇ ਸਟੇਨਲੈੱਸ ਬਲੇਡਾਂ 'ਤੇ ਪੇਟੈਂਟ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ' ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕੰਪਨੀ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਾਲ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਬਲੇਡ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
because gillette held a patent on stainless blades but had not acted on it, the company was accused of exploiting customers by forcing them to buy the rust-prone blade.

1970 ਵਿਚ ਰੇਜ਼ਰ ਬਲੇਡਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਨਾਲ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਵਿਲਕਿੰਸਨ ਨੇ ਆਪਣਾ "ਬਾਂਡਡ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਸਿਸਟਮ" ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਪੋਲੀਮਰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕਾਰਤੂਸ ਵਿਚ ਇਕੋ ਬਲੇਡ ਜੋੜਿਆ.
the risk of injury from handling razor blades was further reduced in 1970 when wilkinson released its "bonded shaving system", which embedded a single blade in a disposable polymer plastic cartridge.

ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭੜਕੀਟ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਛੇ ਬਲੇਡਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਤੂਸ ਬਲੇਡ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਵੀ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਹੈਂਡਲ ਸਨ.
a flurry of competing models soon followed with everything from one to six blades, with many cartridge blade razors also having disposable handles.

ਕਾਰਟ੍ਰਿਜ ਬਲੇਡ ਰੇਜ਼ਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੇਜ਼ਰ.
cartridge blade razors are sometimes considered to be a generic category of their own and not a variety of safety razor.

ਸਿੰਗਲ-ਐਜ-ਕਾਰਟ੍ਰਿਜ ਬਲੇਡ ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਕ ਇੰਜੈਕਟਰ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ingੰਗ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਉਚਿੱਤਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the similarities between single-edge cartridge blade razors and the classic injector razor do, however, provide equal justification for treating both categories contiguously.

1974 ਵਿਚ ਬਿਕ ਨੇ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਰੇਜ਼ਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in 1974 bic introduced the disposable razor.

ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਬਲੇਡ ਨਾਲ ਰੇਜ਼ਰ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਾਰਾ ਰੇਜ਼ਰ ਡਿਸਪੋਸੇਜਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
instead of being a razor with a disposable blade, the entire razor was manufactured to be disposable.

ਜਿਲੇਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਗੁੱਡ ਨਿ newsਜ਼ ਡਿਸਪੋਸੇਬਲ ਰੇਜ਼ਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ 1976 ਵਿੱਚ ਬਿਕ ਡਿਸਪੋਸੇਬਲ ਨੂੰ ਉਸ ਮਾਰਕੀਟ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਐਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
gillette's response was the good news disposable razor which was launched on the us market in 1976 before the bic disposable was made available on that market.

ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜੈਲੇਟ ਨੇ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਐਲੋ ਸਟ੍ਰਿਪ ਜੋੜਨ ਲਈ ਗੁੱਡ ਨਿ .ਜ਼ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੁੱਡ ਨਿ plusਜ਼ ਪਲੱਸ.
shortly thereafter, gillette modified the good news construction to add an aloe strip above the razor, resulting in the good news plus.

ਐਲੋ ਪੱਟੀ ਦਾ ਮੁੱ benefitਲਾ ਲਾਭ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ.
the purported benefit of the aloe strip is to ease any discomfort felt on the face while shaving.

ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਦੇ ਬੌਂਡਡ ਕਾਰਤੂਸ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿਲੇਟ ਨੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬਲੇਡ ਟ੍ਰੈਕ ii ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in direct response to wilkinson's bonded cartridge, during the following year gillette introduced the twin-blade trac ii.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਿਸਰਚ ਨੇ ਹਿਸਟਰੇਸਿਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਦੋਹਾਂ ਬਲੇਡਾਂ ਦੀ ਇਕੋ ਬਲੇਡ ਨਾਲੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸ਼ੇਵ ਦੇਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
they claimed that research showed the tandem action of the two blades to give a closer shave than a single blade, because of a hysteresis effect.

ਪਹਿਲੇ ਬਲੇਡ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ follicle ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦੂਸਰਾ ਬਲੇਡ ਅੱਗੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ.
in addition to the cutting action of the first blade, it also pulls the hair out of the follicle into which it does not fully retract before the second blade cuts it further.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤਕ ਅਮਲੀ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the extent to which this is of practical consequence has, however, been questioned.

ਹਾਲੀਆ ਬਦਲਾਅ ਜਿਲੇਟ ਨੇ 1998 ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਟ੍ਰਿਪਲ-ਬਲੇਡ ਕਾਰਟ੍ਰਿਜ ਰੇਜ਼ਰ, ਮਚ 3 ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੈਂਸਰ ਕਾਰਟ੍ਰਿਜ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਬਲੇਡ ਜੋੜ ਕੇ ਸੈਂਸਰ 3 ਵਿਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ.
recent changes gillette introduced the first triple-blade cartridge razor, the mach3, in 1998, and later upgraded the sensor cartridge to the sensor3 by adding a third blade.

ਸਕਿਕ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਨੇ ਮਾਛ 3 ਨੂੰ ਕੁਆਟਰੋ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ-ਬਲੇਡ ਕਾਰਟ੍ਰਿਜ ਰੇਜ਼ਰ.
schick wilkinson responded to the mach3 with the quattro, the first four-blade cartridge razor.

ਇਹ ਕਾationsਾਂ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ੇਵ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
these innovations are marketed with the message that they help consumers achieve the best shave as easily as possible.

ਮਲਟੀਪਲ-ਬਲੇਡ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉੱਚ ਮੁਨਾਫਾ ਮਾਰਜਿਨ ਹੈ.
another impetus for the sale of multiple-blade cartridges is that they have high profit margins.

ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਵਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਪਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕੀ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
with manufacturers frequently updating their shaving systems, consumers can become locked into buying their proprietary cartridges, for as long as the manufacturer continues to make them.

1998 ਵਿਚ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਮੈਕ 3 ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਲੇਟ ਦੀ ਬਲੇਡ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਿਚ 50% ਦਾ ਵਾਧਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਰਿਪੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵਧਿਆ.
subsequent to introducing the higher-priced mach3 in 1998, gillette's blade sales realized a 50% increase, and profits increased in an otherwise mature market.

ਇੱਕ ਕਾਰਤੂਸ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਬਲੇਡਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨੂੰ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the marketing of increasing numbers of blades in a cartridge has been parodied since the 1970s.

1975 ਵਿਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿਚ ਟ੍ਰਿਪਲ ਟ੍ਰੈਕਸ ਰੇਜ਼ਰ ਲਈ ਇਕ ਪੈਰੋਡੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੇਜ਼ਰ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦੋ-ਬਲੇਡ ਕਾਰਤੂਸ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the debut episode of saturday night live in 1975 included a parody advertisement for the triple trac razor, shortly after the first two-blade cartridge for men's razors was advertised.

ਐਮਏਡੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ "ਟ੍ਰੈਕ 76" ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਹੈਂਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ.
mad magazine announced the "trac 76", arranged as a chain of cartridges with a handle on each end.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਲੇਟ ਸ਼ੋਅ ਨੇ 16 ਬਲੇਡਾਂ ਅਤੇ 75 ਲੁਬਰੀਕੇਟ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਜਿਲੇਟ 3000" ਛੱਡਿਆ, ਜਦੋਂ ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪਹੁੰਚਿਆ - "ਪਹਿਲਾ ਬਲੇਡ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ...".
in the early 1990s, the australian late show skitted a "gillette 3000" with 16 blades and 75 lubricating strips as arrived at by working in conjunction with the help of nasa scientists - "the first blade distracts the hair...".

2004 ਵਿੱਚ, ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ "ਫੱਕ ਸਭ ਕੁਝ, ਅਸੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਪੰਜ ਬਲੇਡ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜ-ਬਲੇਡ ਕਾਰਤੂਸ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
in 2004, a satirical article in the onion entitled "fuck everything, we're doing five blades" predicted the release of five-blade cartridges, two years before their commercial introduction.

ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਡੋਰਕੋ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਛੇ ਬਲੇਡ ਕਾਰਤੂਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ.
south korean manufacturer dorco released their own six-blade cartridge in 2012.

ਜਿਲੇਟ ਨੇ ਮੈਕ 3 ਐਮ 3 ਪਾਵਰ, ਐਮ 3 ਪਾਵਰ ਨਾਈਟ੍ਰੋ ਅਤੇ ਫਿusionਜ਼ਨ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪਾਵਰ ਅਤੇ ਫਿusionਜ਼ਨ ਪਾਵਰ ਫੈਂਟਮ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਸੰਚਾਲਿਤ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ.
gillette has also produced powered variants of the mach3 m3power, m3power nitro and fusion fusion power and fusion power phantom razors.

ਇਹ ਰੇਜ਼ਰ ਇਕੋ ਏਏਏ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਰੇਜ਼ਰ ਵਿਚ ਕੰਬਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
these razors accept a single aaa battery which is used to produce vibration in the razor this action was purported to raise hair up and away from the skin prior to being cut.

ਇਹ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ "ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਅਤੇ ਗਲਤ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
these claims were ruled in an american court as "unsubstantiated and inaccurate".

ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਡਬਲ ਐਜ ਰੇਜ਼ਰ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦੀ ਬਚਤ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇ ਲਈ, ਘੱਟ ਜਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ.
previously considered old fashioned, double edge razors have regained popularity in recent years due to long term cost savings, and for some, less irritating shaves.

ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਸਟੋਰ ਚੇਨ, ਆਰਟ ਆਫ਼ ਸ਼ੇਵਿੰਗ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੇਫਟੀ ਡੀਈ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ 2009 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ 1000 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧੀ ਹੈ.
specialty store chain, the art of shaving, has stated sales of safety de razors have increased 1,000 percent from 2009 to 2014.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਮੁੱally ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਨਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਓਪਨ-ਬਲੇਡ ਸਿੱਧੇ ਰੇਜ਼ਰ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
design safety razors originally had an edge protected by a comb patterned on various types of protective guards that had been affixed to open-blade straight razors during the preceding decades.

ਪਰਿਵਰਤਨ ਡਬਲ-ਐਜਡ ਰੇਜ਼ਰ ਡਬਲ-ਏਜ ਡੀਈ ਸੇਫਟੀ ਰੇਜ਼ਰ ਮਲਕੀਅਤ ਕਾਰਤੂਸ ਰੇਜ਼ਰ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਕਲਪ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ "ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਬਲੇਡ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਨਮੂਨੇ" ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ.
variants double-edged razors double-edge de safety razors remain a popular alternative to proprietary cartridge razors, and usually offer significantly lower total cost of ownership since they are not marketed under the "razor and blades business model".

ਡੀਈ ਰੇਜ਼ਰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡਾ, ਚੀਨ, ਮਿਸਰ, ਜਰਮਨੀ, ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
de razors are still designed and produced in many countries including canada, china, egypt, germany, india, japan, thailand, united kingdom, and the united states.

ਬਿਹਤਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਐਡਵਿਨ ਜੱਗਰ, ਫੇਦਰ, ਆਈਕਨ, ਲਾਰਡ, ਮਰਕੁਰ, ਪਾਰਕਰ, ਸ਼ੇਵਕ੍ਰਾਫਟ, ਵੈਨ ਡੇਰ ਹੇਗਨ, ਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਲਕਿਨਸਨ ਸਵੋਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਰੇਜ਼ਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹੋਰ ਮਾਰਕਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
better known manufacturers include edwin jagger, feather, ikon, lord, merkur, , parker, shavecraft, van der hagen, weishi and wilkinson sword, with several of them producing razors that are marketed under other brands.

ਇਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਕਸਰ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਮਾੱਡਲ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੇਜ਼ਰ-ਸਿਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੰਗਾਂ, ਲੰਬਾਈ, ਟੈਕਸਟ, ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਅਤੇ ਹੈਂਡਲ ਦੇ ਭਾਰ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
often different models of razors within a brand share the same razor-head designs, differing primarily in the color, length, texture, material s , and weight of the handles.

ਥ੍ਰੀ-ਪੀਸ ਰੇਜ਼ਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂਡਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਸਟਮ ਜਾਂ ਉੱਚ-ਅੰਤ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੈਂਡਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
three-piece razors generally have interchangeable handles, and some companies specialize in manufacturing custom or high-end replacement handles.

ਰੇਜ਼ਰ ਹੈਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਧੀ ਸੇਫਟੀ ਬਾਰ ਐਸਬੀ, ਓਪਨ ਕੰਘੀ ਓਸੀ ਟੂਥਡ ਬਾਰ, ਐਡਜਸਟਰੇਬਲ ਰੇਜ਼ਰ, ਅਤੇ ਸਲੈਂਟ ਬਾਰ ਰੇਜ਼ਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
variations in razor head designs include straight safety bar sb , open comb oc toothed bar, adjustable razors, and slant bar razors.

ਸਲੈਂਟ ਬਾਰ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਲੇਡ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਵਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਕ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਕੰਮ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਖ਼ਤ ਕੱਟਣ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ.
the slant bar was a common design in germany in which the blade is slightly angled and curved along its length to make for a slicing action and a more rigid cutting edge.

ਡਬਲ-ਏਜਡ ਰੇਜ਼ਰ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਰਤੂਸ ਰੇਜ਼ਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁ primaryਲੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡੀ ਰੇਜ਼ਰ ਸਿਰ ਹਮਲਾਵਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਹਮਲਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਲੇਡ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a primary functional difference between double-edge razors and modern cartridge razors is that de razor heads come in a wide array of aggression levels where aggression is commonly defined as being less protective from the blade .

ਹਵਾਲੇ .ac, ਸੇਂਟ ਹੇਲੇਨਾ, ਅਸੈਂਸੇਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਸਟਨ ਡਾ ਕੂਨਹਾ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਟਰੀ ਕੋਡ ਟਾਪ-ਲੈਵਲ ਡੋਮੇਨ ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਹੈ.
references .ac is the internet country code top-level domain cctld for saint helena, ascension and tristan da cunha.

ਇਹ ਐਨ.ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੰਪਿ bureauਟਰ ਬਿ bureauਰੋ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਹੈ.
it is administered by nic.ac, a subsidiary of the internet computer bureau based in the united kingdom.

ਇਸ ਡੋਮੇਨ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹਰੇਕ ਲਈ ਖੁੱਲੀ ਹੈ.
registration for this domain is open to anyone.

ਰਜਿਸਟਰੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the registry accepts registrations of internationalized domain names.

.ac ਨੂੰ ਕੁਝ ਡੋਮੇਨ-ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਆਚੇਨ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪਲੇਟ ਡਿਜ਼ਾਈਨ "ਏਸੀ" ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
.ac is marketed by some domain-brokers as a domain for the city of aachen in germany, using the analogy to the automotive license plate designation "ac" for the city.

"ਅਕਾਦਮਿਕ" ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ .ac ç ਦੂਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਕੋਡ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਅਧੀਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ .ac ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ. ਸਵਨਾਹ, ਜਾਰਜੀਆ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੌਲਰ ਰੈਲਸਟਨ ਕਾਲਜ ਐਡਿਨਬਰਗ, ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦ ਫੈਥ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਈਬਲ ਕਾਲਜ, ਬੈਂਕਾਕ ਵਿੱਚ ਮਾਈਡੋਲ ਆਕਸਫੋਰਡ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਰਿਸਰਚ ਯੂਨਿਟ ਮੋਰੂ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਇਨਫੋਰਮ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਫੋਕਸ ਧਾਰਮਿਕ ਧਾਰਮਿਕ ਹਰਕਤਾਂ, ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ ਇਕਨੌਮਿਕਸ ਨਿ newਕੈਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਅਧਾਰਤ, institutionਨਲਾਈਨ ਸੰਸਥਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਨਿ newਕੈਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਨਿ .ਕੈਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ .ac ਡੋਮੇਨ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ .ac.uk ਵੈੱਬਪੇਜਾਂ ਤੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
use as an abbreviation for "academic" due to its similarity to the .ac € second-level domain that exists under some country code top-level domains, some educational institutions also register under the .ac top-level domain the university of kurdistan - hawler ralston college in savannah, georgia, united states the faith mission bible college in edinburgh, scotland the mahidol oxford tropical medicine research unit moru in bangkok, thailand inform information network focus on religious movements , based at the london school of economics newcastle university, an online institution unconnected with newcastle university in the united kingdom and the university of newcastle, australia several leading british universities have registered their .ac domain and use this to redirect to their .ac.uk webpages.

ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ http www.oxford.ac ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਤੋਂ ht www.manford.ac ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲੀਡਜ਼ ਤੋਂ ht www.leeds.ac ਤੋਂ http www.leeds.edu ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪਲੇਸਹੋਲਡਰ url, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
examples include university of oxford from http www.oxford.ac university of manchester from http www.manchester.ac university of leeds from http www.leeds.ac through http www.leeds.edu , a placeholder url.

http://www.hull.ac ਤੋਂ http: // www.bath.ac ਤੋਂ ਹਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਬਾਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਵਰਤੋਂ 10 ਦਸੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ, ਡਕੈਤ ਬੇ ਨੇ .ac ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ.
university of bath from http www.bath.ac university of hull from http www.hull.ac notable uses on 10 december 2013, the pirate bay switched to an .ac domain.

.uk .sh ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ".ac ਲਈ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਰਿਕਾਰਡ" ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also .uk .sh references external links "delegation record for .ac".

2011-05-01.
2011-05-01.

2013-05-23 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ.
retrieved 2013-05-23.

.ac ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰੀ .us ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੰਟਰੀ ਕੋਡ ਦਾ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਡੋਮੇਨ ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਹੈ.
.ac domain name registry .us is the internet country code top-level domain cctld for the united states.

ਇਹ 1985 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was established in 1985.

.us ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰੈਂਟ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਸਟੇਟ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਵਸਨੀਕ, ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ, ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਸਤੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ.
registrants of .us domains must be united states citizens, residents, or organizations, or a foreign entity with a presence in the united states.

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਨੇ .us ਦੀ ਬਜਾਏ .com, .net, .org ਅਤੇ ਹੋਰ gtlds ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ .us ਡੋਮੇਨ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਕਲਪ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
most registrants in the country have registered for .com, .net, .org and other gtlds, instead of .us, which has primarily been used by state and local governments despite any entity having the option of registering a .us domain.

ਇਤਿਹਾਸ 15 ਫਰਵਰੀ, 1985 ਨੂੰ, .us ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
history on february 15, 1985, .us was created as the internet's first cctld.

ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾ southernਥੋਰਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਐਸਸੀ ਵਿਖੇ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿ isਟ ਆਈਐਸਆਈ ਦਾ ਜੋਨ ਪੋਸਟਲ ਸੀ.
its original administrator was jon postel of the information sciences institute isi at the university of southern california usc .

ਉਸਨੇ ਇਕ ਉਪਸਬੰਧ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਈ ਐਸ ਆਈ ਅਤੇ ਯੂ ਐਸ ਸੀ ਨੇ ਐਸ ਆਰ ਆਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤੋਂ ਸੀ .ਯੂ ਅਤੇ ਜੀ ਟੀ ਐਲ ਡੀ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨੈਟਵਰਕ ਸੋਲਯੂਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ .us ਅਤੇ ਜੀ ਟੀ ਐਲ ਡੀ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਇੰਸ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ. .
he administered .us under a subcontract that the isi and usc had from sri international which held the .us and the gtld contract with the united states department of defense and later network solutions which held the .us and the gtld contract with the national science foundation .

ਪੋਸਟਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਐਨ ਕੂਪਰ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1992 ਵਿਚ .us ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਐਫਸੀ 1386 ਵਜੋਂ ਕੋਡਿਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਜੂਨ ਵਿਚ ਆਰਐਫਸੀ 1480 ਵਿਚ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ.
postel and his colleague ann cooper codified the .us cctld's policies in december 1992 as rfc 1386 and revised them the following june in rfc 1480.

ਰਜਿਸਟਰੈਂਟ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਜੱਥੇਬੰਦਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਜਾਂ ਵੱਧ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ.
registrants could only register third-level domains or higher in a geographic and organizational hierarchy.

ਜੂਨ 1993 ਤੋਂ ਜੂਨ 1997 ਤਕ, ਪੋਸਟੇਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਉਪ-ਡੋਮੇਨ .us ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ.
from june 1993 to june 1997, postel delegated the vast majority of the geographic subdomains under .us to various public and private entities.

.us ਰਜਿਸਟਰੈਂਟ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ੋਨ ਲਈ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਮੈਨੇਜਰ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਿੱਧੇ .us ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ.
.us registrants could register with the delegated manager for the specific zone they wished to register in, but not directly with the .us administrator.

ਜੁਲਾਈ 1997 ਵਿੱਚ, ਪੋਸਟਲ ਨੇ ਇੱਕ "50 500 ਨਿਯਮ" ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨੂੰ 500 ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 50 ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in july 1997, postel instituted a "50 500 rule" that limited each delegated manager to 500 localities maximum, 50 in a given state.

1 ਅਕਤੂਬਰ, 1998 ਨੂੰ, ਐਨਐਸਐਫ ਨੇ .us ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਐਨਟੀਆਈਏ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ.
on october 1, 1998, the nsf transferred oversight of the .us domain to the national telecommunications and information administration ntia of the united states department of commerce.

ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਪੋਸਟੇਲ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਡੋਮੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਐਸਆਈ ਨਾਲ ਛੱਡ ਗਿਆ.
postel died that month, leaving his domain administration responsibilities with isi.

ਦਸੰਬਰ 2000 ਵਿਚ, ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੈਟਵਰਕ ਸੋਲਯੂਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਵੇਰੀਜਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ.
in december 2000, these responsibilities were transferred to network solutions, which had recently been acquired by verisign.

26 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ, ਨਿustਸਟਾਰ ਨੂੰ .us ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
on october 26, 2001, neustar was awarded the contract to administer .us.

24 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2002 ਨੂੰ, .us ਅਧੀਨ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰੀ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਏ.
on april 24, 2002, second-level domains under .us became available for registration.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ .us ਡੋਮੇਨ ਹੈਕ, ਆਈਸੀਓ.ਯੂਸ, ਨੂੰ 3 ਮਈ, 2002 ਨੂੰ ਸਬਡੋਮੇਨ ਡੀਲ.ਆਈਸੀਓ.ਯੂਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
one of the first .us domain hacks, icio.us, was registered on may 3, 2002, for the creation of the subdomain del.icio.us.

ਸਥਾਨ-ਅਧਾਰਤ ਨਾਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਅੱਤਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਿarਸਟਾਰ ਅੰਡਰਗਲਾਈਜਡ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਡਿਫਾਲਟ ਡੈਲੀਗੇਟ ਬਣ ਗਿਆ.
a moratorium was placed on additional delegations of locality-based namespaces, and neustar became the default delegate for undelegated localities.

ਨਿustਸਟਾਰ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਐਨਟੀਆਈਏ ਦੁਆਰਾ 2007 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ 2014 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
neustar's contract was renewed by the national telecommunications and information administration ntia in 2007 and most recently in 2014.

ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਖੇਤਰ .us ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮ-ਖੇਤਰ ਲੜੀ ਤਹਿਤ ਸੰਗਠਿਤ ਹੈ.
locality namespace the .us cctld is historically organized under a complex locality namespace hierarchy.

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰੀ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ 2002 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, .us ਨੂੰ ਸਿਰਫ "ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ ਦੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਚੌਥੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
until second-level registrations were introduced in 2002, .us permitted only fourth-level domain registrations of the form " organization-name .

ਇਲਾਕਾ
locality .

state .us ", ਸਰਕਾਰੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.
state .us", with some exceptions for government entities.

ਸਥਾਨਕ-ਅਧਾਰਤ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਬਾਕੀ ਦੇ .us ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਵਿੱਚ.
registrants of locality-based domains must meet the same criteria as in the rest of the .us cctld.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ.
though the locality namespace is most commonly used for government entities, it is also open to registrations by private businesses and individuals.

2002 ਤੋਂ, ਦੂਜੀ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਨਾਮਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ .org ਅਤੇ ਹੋਰ ਟੀ.ਐਲ.ਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ.
since 2002, second-level domain registrations have eclipsed those in the locality namespace, and many local governments have transitioned to .org and other tlds.

.us ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਕ-ਅਧਾਰਤ ਜ਼ੋਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਬਲਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਡੈਲੀਗੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many locality-based zones of .us are delegated to various public and private entities known as delegated managers.

ਇਹਨਾਂ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੋਮੇਨ ਨਿustਸਟਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਡੈਲੀਗੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਰ ਦੁਆਰਾ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
domains in these zones are registered through the delegated manager, rather than through neustar.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਤੋਂ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਨਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਜੇ ਕੋਈ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਤੌਰ' ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
as the delegated managers are expected to receive requests directly from registrants, few if any domain name registrars serve this space, possibly contributing to its lower visibility and utilization.

ਆਰਐਫਸੀ 1480 ਸਥਾਨਕ ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਡਲ ਲਈ ਤਰਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਕ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਟਕੀ growੰਗ ਨਾਲ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਉਪ-ਵੰਡ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ.
rfc 1480 describes the rationale for the locality namespace's deep hierarchy and local delegation, which has proven unappealing to companies that operate nationally or globally one concern is that things will continue to grow dramatically, and this will require more subdivision of the domain name management.

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਐਸ ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਵੇ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਾਧੇ ਲਈ ਕਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
maybe the plan for the us domain is overkill on growth planning, but there has never been overplanning for growth yet.

31 ਅਕਤੂਬਰ, 2013 ਤੱਕ, ਸਥਾਨਕ ਨਾਮ ਖੇਤਰ ਅਧੀਨ 12,979 ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 3,653 ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਗਭਗ 1,300 ਡੈਲੀਗੇਟਿਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 9,326 ਨਿਉਸਟਾਰ ਦੁਆਰਾ ਡੀ ਫੈਕਟੋ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਨ.
as of october 31, 2013, 12,979 domains were registered under the locality namespace, of which 3,653 were managed by about 1,300 delegated managers while 9,326 were managed by neustar as the de facto manager.

2013 ਦੇ 539 ਡੈਲੀਗੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ 282 ਰਾਜ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 98 ਨਿੱਜੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਅਤੇ 85 ਵਪਾਰਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਸਨ।
according to a 2013 survey of 539 delegated managers, 282 were state or local government agencies, while 98 were private individuals and 85 were commercial internet service providers.

ਤਕਰੀਬਨ 90% ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
nearly 90% of the respondents offer domain registrations for free.

ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੋ-ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ-ਪੱਧਰ ਡੋਮੇਨ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰੇਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ, ਸੰਘੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ.
states and territories a two-letter second-level domain is formally reserved for each u.s. state, federal territory, and the district of columbia.

ਹਰ ਡੋਮੇਨ ਇੱਕ ਯੂ ਐਸ ਪੀ ਸੰਖੇਪ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
each domain corresponds to a usps abbreviation.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, .ny.us ਨਿ new ਯਾਰਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ .va.us ਵਰਜੀਨੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ.
for example, .ny.us is reserved for websites affiliated with new york, while .va.us is for those affiliated with virginia.

ਦੂਜੇ ਪੱਧਰੀ ਡੋਮੇਨ ਵੀ ਪੰਜ ਯੂਐਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ .ਆਸ ਅਮਰੀਕਨ ਸਮੋਆ ਲਈ, ਗੁਆਮ ਲਈ .gu.us, ਉੱਤਰੀ ਮਾਰੀਆਨਾ ਟਾਪੂ ਲਈ .mp.us, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਲਈ .pr.us, ਅਤੇ .vi.us ਲਈ. ਯੂਐਸ ਵਰਜਿਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼.
second-level domains are also reserved for five u.s. territories .as.us for american samoa, .gu.us for guam, .mp.us for the northern mariana islands, .pr.us for puerto rico, and .vi.us for the u.s. virgin islands.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਡੋਮੇਨ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਈਐਸਓ 3166-1 ਐਲਫ਼ਾ -2, .as, .gu, .mp, .pr, ਅਤੇ .vi ਹਨ.
however, these domains go unused because each territory has its own cctld per iso 3166-1 alpha-2 respectively, .as, .gu, .mp, .pr, and .vi.

ਇੱਕ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤੀਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a state's main government portal is usually found at the third-level domain state.

ਸਟੇਟ .us, ਜੋ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ.
state .us, which is reserved for this purpose.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਰਾਜ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ .gov ਡੋਮੇਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ਦੋਵਾਂ http www.ca.gov ਅਤੇ http www.state.ca.us ਦੋਵਾਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ '' '' '' '' '' '' 'ਤੇ www.mass.gov ਸਥਿਤ ਹੈ. .state.ma.us.
however, some state administrations prefer .gov domains for example, california's government portal is located at both http www.ca.gov and http www.state.ca.us , while massachusetts' is located at www.mass.gov instead of http www.state.ma.us .

ਰਾਜ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੈਲ-ਆ namesਟ ਕੀਤੇ ਨਾਮ ਵੀ .us ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੂੰ http ਓਹੀਓ.gov ਅਤੇ http ਓਹੀਓ.ਯੂਸ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
fully spelled-out names of states are also reserved under .us, so the state of ohio's website can be found at http ohio.gov and http ohio.us , with http www.state.oh.us serving as a redirect.

ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੀਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਰਾਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
other than for state governments, no third-level domain registrations are permitted under state or territory second-level domains.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ ਜੋ ਯੂਐੱਸ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ .gov ਉਦਾਹਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ www.fs.fed.us ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਜੰਗਲਾਤ ਸੇਵਾ isa.us ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ www.imcc.isa.us ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੰਪੈਕਟ ਕਮਿਸ਼ਨ nsn.us ਨੇਟਿਵ ਸਵਰਨ ਗਵਰਨਰ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਜੋ ਕਿ -nsn.gov ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਦਾਹਰਣ www.mohegan.nsn.us ਮੋਹੇਗਨ ਇੰਡੀਅਨ ਟ੍ਰਾਈਬ ਡੀਨੀ. ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੰਡੇ ਕੌਮੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ www.otan.dni.us ਸਥਾਨਕ ਡੋਮੇਨ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੋਮੇਨ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ.
a few additional names are reserved at the second level for government agencies that are not subordinate to a state government fed.us for agencies of the u.s. federal government which in practice generally use .gov example www.fs.fed.us united states forest service isa.us for interstate authorities created by interstate compacts example www.imcc.isa.us interstate mining compact commission nsn.us for native sovereign nations which may also use -nsn.gov example www.mohegan.nsn.us mohegan indian tribe dni.us for distributed national institutes example www.otan.dni.us locality domains a large number of third-level domains are reserved for localities within states.

ਇਸ ਨਾਮ-ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਰੇਕ ਚੌਥੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ "ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
each fourth-level domain registration under this namespace follows the format " organization-name .

ਇਲਾਕਾ
locality .

state .us ", ਜਿਥੇ ਰਾਜ ਇਕ ਰਾਜ ਦਾ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਡਾਕ ਸੰਖੇਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਇੱਕ ਹਾਇਫਨੇਟਿਡ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਜ਼ਿਪ ਕੋਡ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਐਟਲਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
state .us", where state is a state's two-letter postal abbreviation and locality is a hyphenated name that corresponds to a zip code or appears in a well-known atlas.

ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਾyਂਟੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ci.
two values of organization-name are formally reserved across the entire locality namespace for city and county governments ci.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਸਿਟੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ www.ci.davenport.ia.us ਡੇਵੇਨਪੋਰਟ, ਆਇਓਵਾ ਕੋ. ਇਲਾਕਾ
state .us for city governments example www.ci.davenport.ia.us davenport, iowa co. locality .

ਸਟੇਟ .us ਕਾਉਂਟੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ. co.adams.id.us ਐਡਮਜ਼ ਕਾ .ਂਟੀ, ਆਇਡਹੋ ਡੀਲਗੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਰ ਅਕਸਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਧੂ ਨਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
state .us for county governments example co.adams.id.us adams county, idaho delegated managers often reserve additional names for different kinds of local governments borough.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਬੋਰੋ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ www.borough.shippensburg.pa.us ਸਿਪਨਸਬਰਗ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਸ਼ਹਿਰ.
state .us for borough governments example www.borough.shippensburg.pa.us shippensburg, pennsylvania city.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਸਿਟੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ www.city.cleveland.oh.us ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਕਾਉਂਟੀ.
state .us for city governments example www.city.cleveland.oh.us cleveland, ohio county.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਕਾ .ਂਟੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.co.rockingham.nh.us ਰੋਕਿੰਗਮ ਕਾਉਂਟੀ, ਨਿ h ਹੈਂਪਸ਼ਾਇਰ ਪੈਰਿਸ਼.
state .us for county governments example www.co.rockingham.nh.us rockingham county, new hampshire parish.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਪੈਰੀਸ਼ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾ ਵਰਤੇ ਕਸਬੇ ਲਈ.
state .us for parish governments unused town.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਕਸਬੇ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ ਟਾ.ਨ .vvd.mel.fl.us ਵਿਂਦਰਮੇਰੇ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਟਾਪ.
state .us for town governments example town.windermere.fl.us windermere, florida twp.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਜਾਂ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ.
state .us or township.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ twp.russell.oh.us ਰਸਲ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ, ਜਿਓਗਾ ਕਾਉਂਟੀ, ਓਹੀਓ, www.township.stroud.pa.us ਸਟਰੌਡ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ, ਮੋਨਰੋ ਕਾਉਂਟੀ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਵਿਲੀ.
state .us for township governments examples twp.russell.oh.us russell township, geauga county, ohio , www.township.stroud.pa.us stroud township, monroe county, pennsylvania vil.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਰਾਜ .us ਜਾਂ ਪਿੰਡ.
state .us or village.

ਇਲਾਕਾ
locality .

ਸਟੇਟ .us ਗ੍ਰਾਮ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ vil.stockbridge.mi.us ਸਟਾਕਬ੍ਰਿਜ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ, www.village.fairport.ny.us ਫੇਅਰਪੋਰਟ, ਨਿ new ਯਾਰਕ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਲਈ ਡੈਲੀਗੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਲੱਭ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਸਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸਿੱਧੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
state .us for village governments examples vil.stockbridge.mi.us stockbridge, michigan , www.village.fairport.ny.us fairport, new york in some cases, a local government that serves as the delegated manager for its own locality may locate its website directly under the locality , omitting the organization-name .

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬਰਨਸਵਿਕ ਸਿਟੀ, ਓਹੀਓ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ www.ci.brunswick.oh.us ਦੀ ਬਜਾਏ www.brunswick.oh.us 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ, ਹੈਮਿਲਟਨ ਕਾਉਂਟੀ, ਓਹੀਓ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ www.twp.delhi.oh.us ਦੀ ਬਜਾਏ delhi.oh.us.
for example, the website of the city of brunswick, ohio, is located at www.brunswick.oh.us rather than www.ci.brunswick.oh.us, and the website of delhi township, hamilton county, ohio, is located at delhi.oh.us instead of www.twp.delhi.oh.us.

ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚੌਥੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਜ਼ੂਕੀਸ.ਸਾਂਟਾ-monica.ca.us ਸੇਂਟ ਜੋਸੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ owen.sj.ca.us ਦੇ ਸੈਂਟਾ ਮੋਨਿਕਾ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ. ਸਿੱਧੇ ਰਾਜ ਦੇ .us ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਕਈ ਉਚਿੱਤ ਨਾਮ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ ਰਾਜ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ .ਸਟੇਟ.
private organizations and individuals may register fourth-level domains parallel to these government domains, for example zuckys.santa-monica.ca.us a restaurant in santa monica, california owen.sj.ca.us a family in san jose, california affinity namespaces directly beneath the state .us zone, several affinity namespaces are reserved for specific purposes state state government agencies organization-name .state.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.gov.state.ak.us ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ .dst.
state .us example www.gov.state.ak.us governor of alaska dst government agencies in administrative districts organization-name .dst.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.mcwd.dst.ca.us ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੌਗ ਕੌਂਸਲਾਂ, ਭਾਵ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਕਾਉਂਟੀ ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ .cog.
state .us example www.mcwd.dst.ca.us a water district in california cog councils of governments, that is, federations of cities or counties organization-name .cog.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.texoma.cog.tx.us ਟੈਕਸੋਮਾ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ ਗਵਰਨੈਂਸਜ਼ k12 ਪਬਲਿਕ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਜ਼ਿਲਾ-ਨਾਮ .ਕੇ 12.
state .us example www.texoma.cog.tx.us texoma council of governments k12 public elementary and or secondary unified school districts district-name .k12.

ਸਟੇਟ .us, ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ .ਕੇ 12.
state .us , or individual schools school-name .k12.

ਸਟੇਟ .us ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ sfusd.k12.ca.us ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, www.pctc.k12.oh.us ਪਾਇਨੀਅਰ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ.ਕੇ 12 ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ .pvt.k12.
state .us examples sfusd.k12.ca.us san francisco unified school district , www.pctc.k12.oh.us pioneer career and technology center pvt.k12 private elementary or secondary schools school-name .pvt.k12.

ਸਟੇਟ .us ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ.
state .us or school-name .

diocese- ਨਾਮ .pvt.k12.
diocese-name .pvt.k12.

ਸਟੇਟ .ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ www.hfma.pvt.k12.oh.us ਫਾਇਰਲੈਂਡਜ਼ ਮੋਂਟੇਸਰੀ ਅਕੈਡਮੀ, ਸਟਾਰ-ਮਾਰਗਰੇਟ- ਯੌਰਕ.ਕੰਡ.ਪੀ.ਵੀ.ਟੀ .12.oh.us ਓਹੀਓ ਸੀਸੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਿਨਸਿਨਾਟੀ ਆਰਚਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੇ -12 ਸਕੂਲ ਹੈ. -ਨਾਮ .cc.
state .us examples www.hfma.pvt.k12.oh.us firelands montessori academy , st-margaret-york.cnd.pvt.k12.oh.us a private k-12 school in the cincinnati archdiocese in ohio cc community colleges school-name .cc.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.clackmas.cc.or.us ਕਲਾਕਮਾਸ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਕਾਲਜ tec ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਕੂਲ ਸਕੂਲ-ਨਾਮ .tec.
state .us example www.clackamas.cc.or.us clackamas community college tec technical and vocational schools school-name .tec.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.atc.tec.mn.us ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਂਡ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਕਾਲਜ, ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ-ਨਾਮ .ਲੀਬ.
state .us example www.atc.tec.mn.us alexandria technical and community college lib public libraries library-name .lib.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.ccpl.lib.oh.us ਕਲਾਰਕ ਕਾਉਂਟੀ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮਸ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ-ਨਾਮ .mus.
state .us example www.ccpl.lib.oh.us clark county public library mus museums museum-name .mus.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਣ www.tcha.mus.in.us ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਜਨਰਲ ਸਵਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਲੱਬਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਜੋ ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਸੰਗਠਨ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ.
state .us example www.tcha.mus.in.us a local historical museum gen general independent entities clubs or other groups not fitting into the above categories organization-name .gen.

ਸਟੇਟ .us ਉਦਾਹਰਨਾਂ www.mrc.gen.mn.us ਮਿਨੀਸੋਟਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕੀਨ ਰੇਡੀਓ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, www.ns.gen.tx.us ਟੈਕਸਾਸ ਰੀਜਨਲ ਹੋਸਟਮਾਸਟਰ, .tx.us ਡੈਲੀਗੇਟਿਡ ਮੈਨੇਜਰ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਨਾਮ ਜੁੜੇ ਨਾਮ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ.
state .us examples www.mrc.gen.mn.us an amateur radio association in minnesota , www.ns.gen.tx.us texas regional hostmaster, the .tx.us delegated manager some of these affinity namespaces have been supplanted by more convenient sponsored top-level domains.

ਪਹਿਲੀ ਐਸਟੀਐਲਡੀ, .ਮਿuseਜ਼ਿਅਮ, .mus ਨੇਮਸਪੇਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਵਿਚ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਈ.
the first stld, .museum, became available in october 2001 as an alternative to the .mus namespace.

ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਤੋਂ, .edu ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਡੋਮੇਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਕਾਲਜਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਜੀ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ .cc ਜਾਂ .tec ਸੰਬੰਧਤਾ ਨਾਮ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
since april 2003, the .edu top-level domain has been available as an alternative for community colleges, technical and vocational schools, and other tertiary educational institutions that might have previously used the .cc or .tec affinity namespaces.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਂਟਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਕੈਂਟਟਕੀ ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ .k12.ky.us ਨਾਮ ਸਥਾਨ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘੱਟ ਰਸਮੀ ਡੋਮੇਨ kyschools.us ਦੇ ਉਪ-ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
although the kentucky department of education operates the .k12.ky.us namespace for kentucky school districts, most districts instead use subdomains of the less formal domain kyschools.us, which the department operates in a similar manner.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਗੈਲੇਟਿਨ ਕਾਉਂਟੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੈਬਸਾਈਟ www.gallatin.k12.ky.us ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਦੁਕਾਹ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਪੈਡੁਕਾਹ.ਕੈਸਕੂਲ.ਸ. ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਕਕ੍ਰੈਕਨ ਕਾਉਂਟੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਐਮ ਸੀ ਕੈਰਾਕੈਨ.ਕੈਸਕੂਲ.ਯੂਸ ਨੂੰ www ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ. mccrackencountyschools.net.
for example, gallatin county schools have a website at www.gallatin.k12.ky.us, while paducah public schools are located at paducah.kyschools.us and the mccracken county public schools use mccracken.kyschools.us as a redirect to www.mccrackencountyschools.net.

kids.us 2002 pl 107-317 ਦੇ ਡਾਟ ਕਿਡਜ਼ ਅਮਲ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਐਕਟ ਨੇ ਇੱਕ .kids.us ਦੂਜੇ ਪੱਧਰੀ ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
kids.us the dot kids implementation and efficiency act of 2002 pl 107-317 established a .kids.us second-level domain.

ਆਮ ਜਨਤਾ .kids.us ਅਧੀਨ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮਗਰੀ ਲਈ ਤੀਸਰੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਖਤ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ privacyਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਸਮੀਖਿਆ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the general public could register third-level domains under .kids.us for educational content that met strict requirements, including conformance to the children's online privacy protection act and adherence to children's advertising review unit standards.

ਵੈਬ ਪੇਜਾਂ ਨੂੰ .kids.us ਨਾਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
webpages were prohibited from linking outside the .kids.us namespace.

27 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ, ਘੱਟ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਿarਸਟਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਐਨਟੀਆਈਏ ਨੇ .kids.us ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
on july 27, 2012, in response to declining usage and a petition by neustar the previous year, the ntia suspended .kids.us registrations.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ, .kids.us ਦੇ ਤਹਿਤ 651 ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਛੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਸਰਗਰਮ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ.
by that time, 651 domains were registered under .kids.us, and only six registrants were operating active websites.

.us ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ .us ਗਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, .us ਡੋਮੇਨ ਸਿਰਫ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਯੋਗ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕੋਈ ਵੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨਾਗਰਿਕ ਜਾਂ ਨਿਵਾਸੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਇਕਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਗਠਨ ਜਾਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਸਤੀ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਾਲ. ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿustਸਟਾਰ ਅਕਸਰ ਰਜਿਸਟਰੈਂਟ ਜਾਣਕਾਰੀ 'ਤੇ "ਸਪਾਟ ਚੈਕ" ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ.
restrictions on use of .us domains under .us nexus requirements, .us domains may be registered only by the following qualified entities any united states citizen or resident, any united states entity, such as organizations or corporations, any foreign entity or organization with a bona fide presence in the united states to ensure that these requirements are met, neustar frequently conducts "spot checks" on registrant information.

ਅਗਿਆਤ ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, 2005 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ .us ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰੈਂਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰੀਕਰਣ ਨੂੰ ਗੁਮਨਾਮ ਅਗਾਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਪਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਨਤਕ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
to prevent anonymous registrations that do not meet these requirements, in 2005 the national telecommunications and information administration ruled that registrants of .us domains may not secure private domain name registration via anonymizing proxies, and that their contact information must be made public.

ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੁੱਲ ਦੇ ਪੂਰੀ ਸੰਪਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
registrants are required to provide complete contact information without omissions.

ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਾਧੂ ਲੋੜਾਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
under the locality namespace, delegated managers may impose additional requirements.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਟੈਕਸਾਸ ਰੀਜਨਲ ਹੋਸਟਮਾਸਟਰ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਲਿੰਗ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
for example, the texas regional hostmaster restricts each of its delegated localities to organizations that have a mailing address in that locality.

ਕੰਟਰੀ ਕੋਡ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਹਵਾਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ .us ਡੋਮੇਨ ਰਜਿਸਟਰੀ. ਯੂ ਐਸ ਸਥਾਨਕਤ ਡੋਮੇਨ - ਚੌਕੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ .us ਸਥਾਨਕ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਕੀ ਪੰਨਾ.
see also country code top-level domain references external links .us domain registry .us locality domains - a wiki page showing instructions for registering a fourth-level .us locality domain name.

iana .us whois ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਤੇ ਦਾ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ .us ਡੋਮੇਨ ਸਪੇਸ ustld ਗਠਜੋੜ ਲੋੜਾਂ - .us ਡੋਮੇਨ ਆਰਐਫਸੀ 1480 ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ. ਯੂ.ਐੱਸ ਡੋਮੇਨ ਜੂਨ 1993 ਮਾਰਚ 2, 2000 ਨੂੰ ਵੇਅਬੈਕ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਅਕਾਇਵ ਕੀਤਾ.
iana .us whois information domain names management of internet names and addresses .us domain space ustld nexus requirements - requirements for registrants of .us domains rfc 1480 the us domain june 1993 archived march 2, 2000, at the wayback machine.

.cz ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਡ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦਾ ਡੋਮੇਨ ਸੀਸੀਟੀਐਲਡੀ ਹੈ.
.cz is the country code top-level domain cctld for the czech republic.

ਇਹ cz.nic ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is administered by cz.nic.

ਰਜਿਸਟਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
registrations must be ordered via accredited domain name registrars.

1993 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਬਕਾ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਨੇ ਡੋਮੇਨ .cs ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
before the split in 1993, former czechoslovakia used domain .cs.

ਅਧਿਕਤਮ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਦੀ ਲੰਬਾਈ length 63 ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਹਾਈਫਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ -.
the maximum domain name length permitted is 63 characters, which may only be alphanumeric or the hyphen - .

ਹਾਈਫਨਜ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਪਾਤਰ ਨਾ ਹੋਣ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ.
hyphens are restricted in that they may not be the first or last character, neither may they appear consecutively.

2013 ਤੱਕ, ਇੱਥੇ ਛੇ ਡੋਮੇਨ ਹਨ ਜੋ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 63 ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
as of 2013, there are six domains which use the maximum of 63 characters.

ਇਤਿਹਾਸ .cz ਡੋਮੇਨ, ਜਨਵਰੀ 1993 ਵਿੱਚ ਚੈਕੋਸਲੋਵਾਕੀਆ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
history the .cz domain came into effect in january 1993, following the dissolution of czechoslovakia.

2009 ਵਿੱਚ, ਨਵਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ .eu ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੂਜੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਕਰਿਟਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
in 2009, new european union legislation came into effect, allowing the use of diacritics in second-level domains under the .eu domain only.

ਚੈੱਕ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਡੋਮੇਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਜਰਮਨਜ਼ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਖਰੀਦਿਆ, ਤੀਜੇ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨਾਲ.
czech customers were among the most interested in the new domains, only germans bought more, with the french in third.

cz.nic ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ .cz ਡੋਮੇਨ, ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ.
the .cz domain, operated by the cz.nic association, continued to only offer standard characters, citing insufficient demand and lower accessibility from abroad as reasons behind their decision.

2011 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 850,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ .cz ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
over 850,000 internet sites had been registered as .cz by the end of 2011.

2012 ਵਿਚ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ.
in 2012, the number exceeded one million.

ਚੈਕ ਗਣਰਾਜ ਇਸ ਲਈ 12 ਵੇਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਸਯੁੰਕਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੋਟੀ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਡੋਮੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਐਕਟਿਵ ਡੋਮੇਨ ਨਾਮ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਨ.
the czech republic was therefore the 12th european union member state with a top-level domain to top a million active domain names.

2011 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੀ ਜੇਡ ਐਨ ਐਨ ਆਈ ਸੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ, 58% ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਗਠਨਾਂ ਕੋਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 42% ਸੀ.
at the end of 2011, cz.nic reported that ownership of all domains, 58% were by individuals, whereas those held by organisations accounted for a minority of 42%.

ਡੋਮੇਨ ਪ੍ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬਰਨੋ ਅਤੇ ਆਸਟਰਵਾ ਸਨ.
domains were most popular in prague, followed by brno and ostrava.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ iana .cz whois ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਲੋਵੀਓ ਸਲੋਵਿਕ ਸ਼ਬਦ "ਸਲੋਵੋ" ਤੋਂ ਮਾਰਕ ਦੁਆਰਾ 1999 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਨਿਰਮਾਣ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ.
references external links iana .cz whois information slovio from the slavic word "slovo" is a constructed language begun in 1999 by mark .

ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਗੈਰ-ਸਲੈਵ ਲਈ ਵੀ ਸਿੱਖਣੀ ਆਸਾਨ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜੋ ਕਿ ਲਾਤੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ।
claims that the language should be relatively easy for non-slavs to learn as well, as an alternative to languages such as esperanto which are based more on latin root words.

ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿਕਲਪਿਕ ਅੱਖਰ ਵਿਆਕਰਣ ਸਲੋਵੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਸਧਾਰਣ ਵਿਆਕਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਵਿਆਕਰਣ ਨੂੰ ਸਲਾਵ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
alphabet optional characters grammar slovio has a relatively simple grammar based on a mix of esperanto grammar with slavic elements.

ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤਿਕਥਨੀ ਅਤੇ ਅਗੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
just like in natural slavic languages, new words can be formed with a variety of suffixes and prefixes.

ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ.
most words are identified by their endings, such as adjectives, adverbs, and verbs.

ਅੰਕਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ-ਅੰਸ਼ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
numerals fractions can be made by adding -tink to a numeral.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਡਿਵਾਟਿੰਕ 1 2, ਟ੍ਰਾਈਟਿੰਕ 1 3, ਟ੍ਰਾਈ ਪਾਈਟਿੰਕ 3 5 ਆਰਜੀਨਲ ਨੰਬਰ-ਅੰਕ ਨੂੰ ਅੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
dvatink 1 2, tritink 1 3, tri piattink 3 5 ordinal numbers can be made by adding -ju to a numeral.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਡਿੰਜੂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡਵਾਜੂ ਦੂਜਾ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਇਕ ਅੰਕ ਵਿਚ -ugolik ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
dinju first, dvaju second the names of shapes can also be made by adding -ugolik to a numeral.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਤ੍ਰਿਯੋਗੋਲਿਕ ਤਿਕੋਣ, cxtirugolik ਵਰਗ ਚਤੁਰਭੁਜ ਸਰਵਨਾਉਸ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਉੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਵਚਨ ਉੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਰਵਨਾਮ.
triugolik triangle, cxtirugolik square rectangle pronouns the 3rd person singular high class pronoun to describes people or high animals with an unknown gender.

ਸਵੋਈ ਇਕ ਜੈਨੇਟਿਵ ਸਰਵਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ, ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ, ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ, ਆਪਣਾ, ਆਦਿ".
svoi is a genitive pronoun that means "my own, your own, his own, their own, etc.".

ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਇਕਵਚਨ ਘੱਟ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਰਵਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਡਾਇਟਿਵ ਨਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the accusative of the 3rd person singular low class pronoun can optionally be written nam, and the dative nas.

ਵੈਮਜ਼ ਉਸੇ inੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ ਲਈ ਵੈਸ.
vams functions in the same manner, optionally vam for the accusative and vas for the dative.

ਨਾਮ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਅੰਤ ਜਾਂ ਘਣਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
nouns nouns have no special endings or declensions.

nouns ਨੂੰ ਬਹੁਵਚਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
nouns can however be made plural, indicate subject or object, or describe direction.

ਨਾਮ ਨੂੰ -s ਜੋੜ ਕੇ ਬਹੁਵਚਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਸਾਬਕਾ.
nouns can be made plural by adding -s. ex.

ਓਕੇਨੋ ਵਿੰਡੋ - ਓਕੇਨੋ ਵਿੰਡੋਜ਼.
okno window - oknos windows .

ਜੇ ਨਾਮ ਇਕ ਜਾਂ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ.
if the noun ends in a or a consonant, you add -is.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਡੋਮ ਹਾ houseਸ ਡੋਮਿਸ ਹਾ .ਸ.
dom house domis houses .

ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਸੰਜੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ.
this suffix can optionally be left out if the noun dealt with is clearly a plural.

ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਕ ਨਾਂਵ ਨੂੰ ਜੈਨੇਟਿਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪਿਛੇਤਰ - u f ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
optionally, to make a noun genitive, the suffix - u f is added.

ਜੇ ਨਾਮ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - i fs.
if the noun is plural, then it becomes - i fs.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਤਜਵੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨਾਮ ਬਦਲੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ.
nouns are not changed if a preposition precedes them.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ -ਜੂ.
adjectives adjectives normally end in -ju.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

dobrju ਚੰਗਾ, ਵੇਲਜੂ ਵੱਡਾ, ਸਿਲਜੂ ਮਜ਼ਬੂਤ.
dobrju good , velju big , silaju strong .

ਜੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਈਆਈਏ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਵ ਫਿਰ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
if the word ends in ia or ie then it replaces it.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਗਲੈਕਟੀਆ ਗਲੈਕਸੀ - ਗੈਲਕਟਜੂ ਗੈਲੈਟਿਕਲ, ਮੂਰੀ ਸਮੁੰਦਰ - ਮੋਰਜੂ ਸਮੁੰਦਰੀ.
galaktia galaxy - galaktju galatical , morie sea - morju marine .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਜੇ ਸਕ-ਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ.
adjectives can also end in - e sk if pronunciation with -ju would be difficult to pronounce or if it is unclear whether it is an adjective or adverb.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
if an adjective is slight, then add -just to the adjective.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਜ਼ੈਕਸੋਲਟਜ ਪੀਲਾ - ਜ਼ੈਕਸੋਲਟਜ ਪੀਲਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੀਲਾ.
zxoltju yellow - zxoltjust yellowish, slightly yellow .

ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ “-ਸ਼” ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
this suffix is somewhat equivalent to english "-ish".

ਅਗੇਤਰ- ਮਲ-ਜਾਂ ਸਲੈਬ- ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ inੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the prefixes mal- or slab- can also be used in the same manner.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਸਲੇਬਲਬੇਜ ਚਿੱਟਾ.
slabbelju whitish .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਅਗੇਤਰ ਬੇਜ਼- ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
opposites of adjectives can be formed with the prefix bez-.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

bezdobrju ਗਲਤ ਓਪਸਜੂ ਖਤਰਨਾਕ - ਬੇਜ਼ੋਪਾਸਜੂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ.
bezdobrju bad opasju dangerous - bezopasju safe .

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਲੱਸ ਜਾਂ ਬੋਲਕਸ ਜਾਂ ਐਡ-ਜੂਸੈਕਸ ਨਾਲ ਜੋੜੋ.
comparatives and superlatives to make an adjective more, precede it with plus or bolsx or add -jusx.

ਸਾਬਕਾ ਪਲੱਸ ਵੇਲਜੁ, ਬੋਲਕਸ ਵੈਲਜੁ, ਵੈਲਜਕਸ ਵੱਡੇ ਮਲੋਡਜੂ ਯੁਵਾ - ਪਲੱਸ ਮੋਲਡਜੂ ਛੋਟਾ ਟਾਇ ਐੱਸ ਕ੍ਰਾਸਜੈਕਸ ਐਕਸ ਐਕਸੀਐਮ ਜਾ.
ex plus velju, bolsx velju, veljusx bigger mlodju young - plus mlodju younger ti es krasjusx cxem ja.

ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ.
you are more beautiful than i .

ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਨੈਕਸ ਜਾਂ ਘਟਾਓ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰੋ.
to make it less, precede it with mensx or minus.

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਘੱਟ ਘੱਟ ਵੇਲਜੂ.
ex mensz velju, minus velju less big .

ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਕਸ ਜਾਂ ਨਾਈ- ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਓ.
to make it the most, precede it with maks or nai-.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਮੈਕਸ ਵੇਲਜੁ, ਨਾਈਵੇਲਜੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਕਸ ਮੋਲਡੋਜੂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ.
maks velju, naivelju the biggest maks mlodju the youngest .

ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਨ ਜਾਂ ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਓ.
to make it the least, precede it with min or naimensx.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਮਿਨ ਵੇਲਜੁ, ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਵੈਲਜੂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਿਨ ਮਲੋਡਜੁ, ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਐਮਲਡਜੂ ਘੱਟੋ ਜਵਾਨ.
min velju, naimensx velju the least big the smallest min mlodju, naimensx mlodju the least young .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਗੀਦਾਰ.
adjective participles.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਗੀਦਾਰ-ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਅਨੁਸੂਕਾ, ਵਰਤਮਾਨ ਲਈ -ਤਸਜੂ, ਅਤੀਤ ਲਈ -ਲਸਜੂ, ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪੈਸਿਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਗੀਦਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਲਈ ਟੀਜੂ, ਅਤੀਤ ਲਈ ਐਲਜੂ
to make adjective participles, either the active adjective participles -bsju for future, -tsju for present, -lsju for past, or the passive adjective participles -bju for future, tju for present, lju for past.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਿਰਿਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make an adjective an active verb, add -juvit to the root.

ਇਸ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ -t ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the -t can be changed to change its tense.

ਡੋਬਰਜੁਵਿਟ ਬਣਾਉਣਾ ਬਿਹਤਰ ਸੁਧਾਰ, ਵਜ਼ਨਜਵੀਟ ਵੱਡਾ ਬਣਾਉਣਾ.
dobrjuvit make better improve , veljuvit enlarge make bigger .

ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪੈਸਿਵ ਕ੍ਰਿਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it a passive verb, add -juvsit to the root.

dobrjuvsit ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
dobrjuvsit become better improve oneself , veljuvsit grow up become bigger .

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ.
adjectives do not have a plural form.

ਕਿਰਿਆ ਸਲੋਵੀਓ ਦੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
verbs slovio verbs can have various endings.

ਅਨੌਖੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਵਿਟ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ ਜੇ ਜੜ ਇਕ ਓ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, -ਜਦ ਇਹ ਵਿਅੰਜਨ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ -t ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ - ਜੇ ਇਹ ਇਕ, ਈ, ਆਈ, ਜਾਂ ਯੂ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
to create the infinitive and present, add -vit if the root ends in an o, -it if it ends in a consonant, and -t and optionally -vit if it ends in a, e, i, or u.

ਦੂਸਰੇ ਸੰਜੋਗਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫਿਨਟਿਵ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ -ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
other conjugations can be derived from the infinitive by replacing -t with the ending which corresponds to whichever tense is needed.

ਇਸਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲਈ -b, ਪਿਛਲੇ ਲਈ -l, ਅਤੇ -lbi ਸ਼ਰਤ ਤੇ, ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਲਈ -j ਨਾਲ ਬਦਲੋ.
replace it with -b for future, -l for past, and -lbi conditional, and -j for imperative.

ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਪਵਾਦ ਇਹ ਹਨ, ਮੋਜ਼ੈਕਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, hce ਡੌਲਜੈਕਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡੌਲਜ਼ਕਬੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the exceptions to this rule are es to be , mozx can , hce want dolzx have to , and dolzxbi should .

ਈਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੌਜ਼ੈਕਸ, ਡੌਲਜੈਕਸ, ਅਤੇ ਡੋਲਜ਼ਕਬੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਚਸੀ ਸਿਰਫ ਹੌਟ ਹੌਟ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੈ.
es is replaced by the other helping verbs to change its tense, mozx, dolzx, and dolzxbi are preceded by the helping verbs to change tense, and hce is simply a variant of hotit want .

ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਇਹ ਹੈ, ਬਿਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਸੀ.
the helping verbs are bu will do will be , es does is , bil did has done was , and bi would have done would have been .

ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੀ ਅਵਧੀ ਜਾਂ ਦੁਹਰਾਓ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਰੂਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਪਿਛੇਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ -va- ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make the verb show duration or repetition, add -va- between the root and the tense suffix.

ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
this affix is somewhat like english "used to" in past tense.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਜਾ cxudovil ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ - ਜਾ cxudovavil ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ.
ja cxudovil i wondered - ja cxudovavil i used to wonder .

ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ, ਅਗੇਤਰ ਜੋੜੋ.
to make it show completion, add the prefix zu-.

ਇਕ ਨਾਂਵ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆ ਬਣਾਉਣਾ ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ - nie, -ie, - ਇਕ ਸੀਆਈਏ, ਜਾਂ -ਬਾ.
to make a verb into a noun which is the action or activity of the verb, add - e nie, -ie, - a cia, or -ba.

ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ "-ment" ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
these suffixes are used similarly to english "-ment".

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਵੇਖਣ ਲਈ ਵਿਡਿਟ - ਵਿਡਨੀ, ਵਿਡਿਟੀ ਦੇਖਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ razvit - ਰੇਜ਼ਵੀਟੀ, ਰੇਜ਼ਵੀਨੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ, ਸਲਾਈਜ਼ਕਸੀਟ ਟੂ ਸਰਵਿਸ, ਸਲੋਜ਼ੈਕਸਬਾ ਸਰਵਿਸ.
vidit to see - videnie, viditie seeing vision razvit to develop - razvitie, razvenie development , sluzxit to serve , sluzxba service .

ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਮੋਜੈਕਸਜੂ ਜਾਂ -ਮਜੂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make the verb an adjective with possibility, add -mozxju or -mju.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

vidit ਦੇਖੋ - vidimozxju ਜ vidimju ਦਿਸਦਾ ਹੈ, mozg-cxistit brainwash mozg-cxistimju brainwashable.
vidit see - vidimozxju or vidimju visible , mozg-cxistit brainwash mozg-cxistimju brainwashable .

ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਮੋਜੈਕਸੂਓ ਜਾਂ -ਮੂਓ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it an adverb with possibility, add -mozxuo or -muo.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

vidimozxuo ਜ vidimuo ਦਿੱਖ.
vidimozxuo or vidimuo visibly .

ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਮੋਜੈਕਸੋਸਟ ਜਾਂ -ਮਾਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it a noun with possibility, add -mozxost or -most.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

vidimozxost ਜਾਂ vidimost ਦਿੱਖ.
vidimozxost or vidimost visibility .

ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
these suffixes are similar to english "-able".

ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਨਜ਼ੱਕਜੂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it an adjective with necessity, add -nuzxju.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

vidit see - vidinuzxju ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
vidit see - vidinuzxju which needs to be seen .

ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ -nuzxuo.
to make it an adverb with necessity, add -nuzxuo.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ vidinuzxuo.
vidinuzxuo with a need to be seen .

ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਨਜ਼ੈਕਸੋਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it a noun with necessity, add -nuzxost.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

vidinuzxost ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.
vidinuzxost the need to be seen need to see something .

ਇਹ ਪਿਛੇਤਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ "ਹੋਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ".
these suffixes are similar to english "needs to be".

ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ -ਡੋਲਜੈਕਸਜੂ.
to make it an adjective with obligation, add -dolzxju.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

vidit see - vididolzxju ਜੋ ਵੇਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
vidit see - vididolzxju which must be seen .

ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਡੋਲਜੈਕਸੂਓ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it an adverb with obligation, add -dolzxuo.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ vididolzxuo.
vididolzxuo with obligation to be seen .

ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, -ਡੋਲਜੈਕਸੋਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ.
to make it a noun with necessity, add -dolzxost.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਵੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ vididolzxost.
vididolzxost the obligation to be seen .

adwords adferences ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ -ਯੂਓ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
adverbs adverbs normally end in -uo.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

dobruo ਨਾਲ ਨਾਲ, bistruo ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ.
dobruo well , bistruo quickly .

ਉਹ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ - ਜੇ ਸਕ-ਜੇ-ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ.
they can also end in - e sk if pronunciation with -uo is difficult or it is unclear whether it is an adverb or adjective.

ਐਡਵੋਟਜ਼ ਦੇ ਉਲਟ ਬੇਜ਼- ਅਗੇਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ.
opposites of adverbs can be formed with the prefix bez-.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

opasuo ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ, bezopasuo ਸੁਰੱਖਿਅਤ .ੰਗ ਨਾਲ.
opasuo dangerously , bezopasuo safely .

ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੁਪਰਲੇਟਿਵਜ਼ ਇੱਕ ਐਡਵਰਵ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਲੱਸ ਜਾਂ ਬੋਲਕਸ ਜਾਂ ਐਡ -ਯੂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਬਣਾਓ.
comparatives and superlatives to make an adverb more, precede it with plus or bolsx or add -ue.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਪਲੱਸ ਬਿਸਟਰੂ, ਬੋਲਸ ਬਿਸਟ੍ਰੂ, ਬਿਸਟਰੂ ਤੇਜ਼ ਪਲੱਸ ਡੋਬਰੂ, ਬੋਲਕਸ ਡੋਬਰੂ, ਡੌਬ੍ਰੂ ਬਿਹਤਰ.
plus bistruo, bolsx bistruo, bistrue quicker plus dobruo, bolsx dobruo, dobrue better .

ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਨੈਕਸ ਜਾਂ ਘਟਾਓ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰੋ.
to make it less, precede it with mensx or minus.

ਐਕਸ ਮੈਨਸਟ ਬਿਸਤ੍ਰੋ, ਮਾਈਨਸ ਬਿਸਟਰੂ ਘੱਟ ਤੇਜ਼ ਹੌਲੀ ਮੇਨੈਕਸ ਡੂਬਰੂ, ਮਾਈਨਸ ਡੂਬਰੂ ਘੱਟ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ.
ex mensx bistruo, minus bistruo less quick slower mensx dobruo, minus dobruo less well .

ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਕਸ ਜਾਂ ਨਾਈ- ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਓ.
to make it the most, precede it with maks or nai-.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਮੈਕਸ ਬਿਸਰੂਓ, ਨਾਇਬਿਸਟਰੂ ਤੇਜ਼ ਮੈਕਸ ਡੂਬਰੂ, ਨਾਇਡਬਰੂ ਵਧੀਆ.
maks bistruo, naibistruo the quickest maks dobruo, naidobruo the best .

ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਨ ਜਾਂ ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਓ.
to make it the least, precede it with min or naimensx.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਮਿਨ ਵੇਲਜੁ, ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਵੈਲਜੂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮਿਨ ਮੋਲਡਜੂ, ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਮੱਲਡਜੂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮਿਨ ਡੋਬਰੂ, ਨਾਈਮੈਂਕਸ ਡੋਬਰੂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ.
min velju, naimensx velju the least big the smallest min mlodju, naimensx mlodju the least young min dobruo, naimensx dobruo the least well .

ਵਰਡ ਆਰਡਰ ਸਲੋਵੀਓ ਲਈ ਸਧਾਰਣ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕ੍ਰਮ "ਵਿਸ਼ਾ, ਕਿਰਿਆ, ਵਸਤੂ" ਹੈ.
word order the usual word order for slovio is "subject, verb, object".

ਸਾਬਕਾ.
ex.

ਮਲੋਡਿਕ ਲੂਬੀਲ ਮਲੋਡਿਕਾ.
mlodic lubil mlodica.

ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
boy loved girl .

ਜੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਆਬਜੈਕਟ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੈ, - uf ਆਬਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
if the subject and object are to be switched, - u f is added to the object.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

"ਮਲੋਡਿਕਾਫ ਲੂਬੀਲ ਮਲੋਡਿਕ."
"mlodicaf lubil mlodic."

ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ.
boy loved girl .

ਜੇ ਆਬਜੈਕਟ ਬਹੁਵਚਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ - i fs.
if the object is plural, the ending is changed to - i fs.

ਇਹ ਅੰਤ ਪੀਟਰ ਸਾਈਡਜ ਸਟੂਲ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this ending can also emphasize direction peter sidijt na stul.

ਪੀਟਰ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ.
peter is sitting on a chair.

ਸਟਟਰੂਫ ਵਿਖੇ ਪੀਟਰ ਸਿਡਜਿਟ.
peter sidijt na stuluf.

ਪੀਟਰ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ.
peter is sitting down on a chair.

ਦਿਸ਼ਾ ਪੀਟਰ idijt v sxkol.
direction peter idijt v sxkol.

ਪੀਟਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ.
peter is walking inside school.

ਪੀਟਰ ਇਜੈਜਿਟ ਇਨ ਐਕਸਗੋਲਫ.
peter idijt v sxkoluf.

ਪੀਟਰ ਸਕੂਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
peter is walking towards school.

ਦਿਸ਼ਾ.
direction.

ਪਤਰਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ.
peter idijt na gora.

ਪਤਰਸ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
peter is walking on a mountain.

ਪੀਟਰ ਨੇ ਜਿਰਾਫ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ.
peter idijt na goraf.

ਪਤਰਸ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
peter is going onto a mountain.

ਦਿਸ਼ਾ ਪੀਟਰ sberijt gribis v les.
direction peter sberijt gribis v les.

ਪੀਟਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮਸ਼ਰੂਮਜ਼ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ.
peter is picking mushrooms in a forest.

ਪੀਟਰ ਬੂ idit sberit gribis v lesuf.
peter bu idit sberit gribis v lesuf.

ਪੀਟਰ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਰੂਮ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਵੇਗਾ.
peter will go to pick mushrooms into a forest.

ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਂਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ.
direction adjectives usually come before the noun, but can also come after.

ਸਾਬਕਾ.
ex.

dobrju mlodic mlodic dobrju ਚੰਗਾ ਮੁੰਡਾ।
dobrju mlodic mlodic dobrju good boy .

ਨਮੂਨਾ ਦਾ ਪਾਠ ਮਾਰਕ 16.1 - 8 ਲਾਤੀਨੀ ਸਬਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਰੀਆ ਮੈਗਡੇਲੀਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ, ਜੈਕੂਬੋਈ ਅਤੇ ਸਲੋਮਾਵੋਈ ਦੀ ਮੰਮੀ ਨੇ ਪਿਕੈਂਟਿਸ ਖਰੀਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ.
sample text mark 16.1 - 8 latin posle sabat koncil, maria magdalena i maria, jakubvoi i salomavoi mama, kupili pikantis, abi mozxili jeg namazat.

ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖਮੀ, ਓਮ ਪਹਿਲੇ ਡੈੱਨ ਸੀਮੇਡਨੁਫ਼, ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਪੇਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਗਰਾਫੂਫ ਵਾਂਗ ਚਲੇ ਗਏ.
i velm ranuo, om pervju den siemdenuf, posle sunce visxil, oni idili ko grobuf.

ਮੈਂ ਓਨੀ ਸਕਜ਼ਾਲੀ ਡਰੱਗ ਡਰੱਗਫ, "ਕੋਟੂ ਬੂ ਓਟਿਸਕਿਟ ਟੋਟ ਕਾਮੇਨ ਪ੍ਰੇਡ ਵੋਡ ਗਰਬੁਫ ਡੱਲਾ ਨਾਮ?"
i oni skazali drug druguf, "kto bu ottiskit tot kamen pred vhod grobuf dla nams?".

ਦੇਖੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੱਥਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ - ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਸੀ.
pogledits, oni vidili zxe kamen bil ottiskilju - to bil velm velju kamen.

ਛਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੱਛਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ.
vstupits vo grobuf oni vidili mlodju muzx, siditsju na pravju storon, odevilju vo belju toga, i oni bili trevogilju.

onif skazal ਤੇ, “ne bu trevogju.
on onif skazal, " ne bu trevogju.

ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਸਰਤ ਦੇ ਯਿਸੂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲਿਆ ਸੀ।
vi iskate jesus iz nazaret, ktor bil ukrestilju.

ne es tugde ਤੇ ਵਿਸਕਿਲ ਤੇ.
on visxil on ne es tugde.

ਦੇਖੋ ਬਾਜੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ.
vidijte mesto gde jeg kladili.

ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਅਤੇ ਪਤਰਸ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਗਲੀਲਿਫ਼ ਜਾਵੇਗਾ.
idijte i skazajte jeg priverzxnikis i peter zxe on bu idit pred vams vo galileaf.

ਤਮਗੜੇ ਅਸੀਂ ਮੈਂ ਬੁਈਦਿੱਤ, ਵਾਕ ਸਕਜ਼ਲ ਤੇ ਟੇਕ. "
tamgde vi jeg bu naidit, takak on vams skazal."

ਮੈਂ ਓਨੀ ਆਈਜੋਡਿਲੀ ਆਈ ਓਟਬੇਗਿਲੀ ਓਟ ਗਰਬ ਆਈਬੋ ਓਨੀ ਬਿਲੀ ਬਿਲੀ ਹਵਤੀਲਜੂ ਓਟ ਟ੍ਰੈਪੇਟਨੀ ਆਈ ਯੂਡੀਵ, ਆਈ ਓਨੀ ਸਕਜ਼ਾਲੀ ਨਿਸਕਟੋ ਨਿਕਤੋਫ, ਆਈਬੋ ਓਨੀ ਬੋਯਾਲੀ.
i oni izhodili i otbegili ot grob ibo oni bili hvatilju ot trepetenie i udiv, i oni skazali nisxto niktof, ibo oni boiali.

ਸਿਰਿਲਿਕ ਹੈ ,,,, ਹੈ.
cyrillic ‚ , , , , ‚.

ਸਰੋਤ ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ 22 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲੇਖ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
sources this article was translated from the equivalent article on the german wikipedia on 22 january 2011.

ਜਰਮਨ ਟਿਲਮਨ ਬਰਜਰ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾ on ਕੱ .ਣ ਤੇ.
german tilman berger vom erfinden slawischer sprachen.

ਓਕੋਕਾ ਯੂ ਏ ਆਰ ਐਸ ਜੀ ਵਿਚ.
in okuka u. a. hrsg.

ਜਰਮਨੋ-ਸਲੈਵਿਸਟੀਚੇ.
germano-slavistische .

65 ਵੇਂ ਦਿਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਪੀਟਰ ਰੇਦਰ
festschrift peter rehder zum 65.

ਜਨਮਦਿਨ
geburtstag.

ਸਾਗਨੇਰ, 2004, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 3-87690-874-4, ਵਰਲਡ ofਫ ਸਲੇਵਸ 21.
sagner, 2004, isbn 3-87690-874-4, die welt der slaven 21 .

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਜਰਮਨ ਕੋਰਨੇਲੀਆ ਮੈਨੇਵਿਟਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ.
german cornelia mannewitz sprachplanung im internet.

ਦਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਲੋਵੀਓ.
das projekt slovio.

ਫਾਈਡਲਰ ਵਿੱਚ, ਸਬਾਈਨ ਐਡੀ.
in fiedler, sabine hg.

ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ.
esperanto und andere sprachen im vergleich.

18 ਵੇਂ
der 18.

ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰ interling ਈਂਟਰਲਯੂਸਟਿਕਸ ਈ. ਵੀ., 21.
jahrestagung der gesellschaft interlinguistik e. v., 21.

- 23.
- 23.

ਨਵੰਬਰ, 2008, ਬਰਲਿਨ ਵਿੱਚ.
nov. 2008, in berlin.

ਪੰਨਾ 157 - 164 ਜਰਮਨ ਟਿਲਮਨ ਬਰਜਰ, ਪੈਨਸਲਾਵਿਜ਼ਮ ਐਂਡ ਇੰਟਰਨੈਟ, 2009, ਪੀ.ਪੀ.
s. 157 - 164 german tilman berger, panslavismus und internet, 2009, pp.

, ਪੀ. 33.
.5 33.

ਕੈਥਰੀਨ ਬਾਰਬਰ, "ਓਲਡ ਚਰਚ ਸਲਾਵੋਨਿਕ ਅਤੇ 'ਸਲੈਵਿਕ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ".
katherine barber, "old church slavonic and the 'slavic identity'".

ਚੈਪਲ ਹਿੱਲ ਵਿਖੇ ਨੌਰਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ.
university of north carolina at chapel hill.

ਪੋਲਿਸ਼ ਲੰਗਮੇਕਰ.ਕਾੱਮ http www.ahistoria.pl? s ਸਲੋਵੀਓ ਐਂਡ ਐਕਸ 13 & y 15 ਸਲੋਵਾਕ 2 2005 ਸਲੋਵਾਕ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 6 ਸਲੋਵਾਕ ਐਕਸਟਰੈਪਲੱਸ, ਅਕਤੂਬਰ 2004 ਸਲੋਵਾਕੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 8 ਜਰਮਨ ਟਿਲਮਨ ਬਰਜਰ, ਪੋਟੇਮਕਿਨ ਇਮ ਨੈਟਜ਼ 2009.
polish langmaker.com http www.ahistoria.pl ?s slovio&x 13&y 15 slovak 2 2005 slovak magazine 6 slovak extraplus, october 2004 slovak magazine 8 german tilman berger, potemkin im netz 2009.

ਐਫ 5, 20 62, 07.06.
f5, 20 62 ,07.06.

.06.10, ਪੀ. 22., ਮਾਰਕ.
.06.10, p. 22. , mark.

"ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ - ਸਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸਲੇਵਿਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਭਾਸ਼ਾ."
"slavic language - simplified universal international and interslavic planned language."

ਐਨ ਪੀ, 24 ਅਕਤੂਬਰ 2010.
n.p., 24 oct. 2010.

ਵੈੱਬ.
web.

30 ਮਾਰਚ.
30 mar.

2015. http ਸਲੋਵੀਓ.ਕਾੱਮ.
2015. http slovio.com .

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਇੰਟਰਸਲੇਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਨ ਸਲੈਵਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਜ਼ੋਨਲ ਨਿਰਮਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸਲੋਵੀਓ ਓਮਨੀਗਲੋਟ ਵਿਖੇ ਸਲੋਵੋ ਵਿਚ ਸਲਾਮ ਬੋਲੋ - ਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਬੰਗਾਲੀ 24 ਮਾਰਚ 1929 ਨੂੰ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 3 ਮਈ 2003 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ.
see also interslavic language pan-slavic language zonal constructed languages external links slovio at omniglot say hello in slovio - a short documentary about the language official website mohit sen bengali born on 24 march 1929, in calcutta, and died in hyderabad on 3 may 2003 was a well-known communist intellectual.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਸੀ।
he was general secretary of the united communist party of india at the time of his death.

ਮੁ lifeਲੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀਕਰਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮੋ ਸਮਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ.
early life and education sen was born into a progressive and westernised brahmo samaj family.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਸਟਿਸ ਅਮਰੇਂਦਰ ਨਾਥ ਸੇਨ, ਕਲਕੱਤਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸੇਨ ਸਿਨਹਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨ੍ਰਿਤਕ ਸੀ.
his father, justice amarendra nath sen, was a judge of the calcutta high court and his mother, mrinalini sen sinha , was an eminent dancer.

ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਬਰਮਾ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਸਨ.
his paternal grandfather was an advocate general of burma.

ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਮੇਜਰ ਐਨ.ਪੀ.
his maternal grandfather was major n.p.

ਸਿਨਹਾ, ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚਾਚੇ, ਲਾਰਡ ਸਤਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਂਨੋ ਸਿਨਹਾ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਪਾਲ ਸਨ।
sinha, a member of the indian medical service and his mother's elder uncle was lord satyendra prasanno sinha, the first indian governor of bihar.

ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਤਰਫ ਉਹ ਅਜੋਕੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੀਰਭੂਮ ਵਿੱਚ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ।
on his mother's side he came from the zamindari family of raipur in birbhum, a district in present-day west bengal.

ਉਸਦੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਭਰਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼.
he had five other brothers, the eldest of whom was sh.

ਪ੍ਰਤਾਪ ਚੰਦਰ ਸੇਨ, ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਕਮਰਾ ਕਮਿ remainingਨਿਸਟ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਫਰਮ ਵਿਚ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
pratap chandra sen, a student of history at presidency college, calcutta, who rose to a high position in a mercantile firm in calcutta in spite of remaining a closet communist.

ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁ educationਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰੈਸੀਡੈਂਸੀ ਕਾਲਜ, ਕਲਕੱਤਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਸੋਭਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।
mohit sen had his early education at the presidency college, calcutta, where he was a student of professor susobhan sarkar.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ.
later he studied at the university of cambridge, uk.

1948 ਵਿਚ, ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿਚ, ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਵਿਚ, ਉਹ 'ਉਮੀਦਵਾਰ-ਮੈਂਬਰ' ਵਜੋਂ ਕਮਿ theਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸੀਪੀਆਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
in communist movement while in cambridge, in 1948, he joined the communist party of india cpi as a 'candidate-member'.

ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਨਜਾ ਅਯੈਂਗਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1950 ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਗਿਆ.
also in cambridge he met and married vanaja iyengar, who became an eminent mathematician later, in 1950.

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜੋੜਾ ਚੀਨ ਦੇ ਪੀਪਲਜ਼ ਰੀਪਬਲਿਕ ਚਲੇ ਗਏ।
after marriage the couple moved to the people's republic of china.

ਸੇਨ 1950 ਅਤੇ 1953 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚਾਈਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਸਕੂਲ ਗਿਆ ਸੀ.
sen went to the china international communist school in beijing between 1950 and 1953.

ਆਪਣੀ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾ houseਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
after his return to india, mohit sen worked in the cpi central office in new delhi and also for its publishing house during .

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇ.
later he became party organiser and teacher in andhra pradesh.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ.
political life mohit sen arrived in india during a period when india had won her independence.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ‘ਅਰਧ-ਬਸਤੀ’ ਸੀ।
the appraisal of the cpi at that time was that the country had not really got freedom, but was still a 'semi-colony' of britain.

1955 ਵਿਚ ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੁਲਗਿਨਿਨ ਅਤੇ ਨਿਕਿਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦ, ਸਹੀ theੰਗ ਨਾਲ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਸਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਸਾਲ 1955 ਤਕ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਿਵਸ ਸਮਾਰੋਹ ....
the following words of jawaharlal nehru, who was then prime minister, to visiting soviet leaders nikolai bulganin and nikita khrushchev in 1955, aptly summarises the cpi's position then until this year 1955 the communist party was saying that indian people were not independent they even opposed our national day celebrations....

ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਹੀ ਲਾਈਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਪਏ ਸਨ।
they also said that when they were in doubt about the right line of action, they had to get directions from the soviet union.

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਗਏ, ਇਹ ਪਾਸਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ.
early in , some principal leaders of the communist party went to moscow secretly, that is without passports.

ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਤੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਸਨ।
they came back and said that they had got directions from mr. joseph stalin.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ.
at least this is what they said.

ਤਦ ਰੱਖੀ ਗਈ ਲਾਈਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਰੋਧ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਛੋਟਾ ਬੀਮਾ.
the line then laid down was one of full opposition to the government and, where possible, petty insurrections.

ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਖੜੇ ਸਨ।
mohit sen stood for collaboration with congress for fighting against imperialist forces.

ਜਦੋਂ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਮਿ partyਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸੇਨ ਐਸ ਪੀ ਡਾਂਗੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸੀਪੀਆਈ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
when the cpi split, and gave rise to a new party, the communist party of india, sen remained with the original cpi, under chairmanship of s.a. dange, which was following nationalist line.

ਉਹ 1966 ਵਿਚ ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਦੇ ਕੌਮੀ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ ਅਤੇ 1971 ਵਿਚ ਪਾਰਟੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ।
he became a national council member of cpi in 1966 and was elected to party central executive committee in 1971.

ਸੇਨ ਨੇ 1978 ਵਿਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਚੋਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਕਰ ਲਏ ਸਨ।
sen parted ways with the cpi, following its anti-congress stand, in 1978, following indira gandhi's emergency and subsequent failure in the election.

1985 ਵਿਚ ਸੇਨ ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ 1988 ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤਾਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਬਣੀ, ਸੇਨ ਇਸ ਦਾ ਜਨਰਲ ਸੱਕਤਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਕ 15 ਸਾਲ ਰਿਹਾ।
in 1985, sen joined the indian communist party and when it merged with the all india communist party in 1988 to become united communist party of india, sen became its general secretary, a post he held for 15 years till his death.

ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਵਣਜਾ ਅਯੰਗਰ, ਇੱਕ ਗਣਿਤ, ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, 74, ਸੇਨ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਈ hadਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
he was married to vanaja iyengar, a mathematician, padma shri awardee and founder vice chancellor of sri padmavati mahila visvavidyalayam and at the time of his death, sen, 74, was a widower and had no children.

ਲੇਖਕ ਸੇਨ ਇਕ ਉੱਘੇ ਲੇਖਕ ਸਨ ਜਿਸਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਪੇਖਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਮਾਓਵਾਦ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਨਕਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਿ communਨਿਸਟਾਂ, ਅਤੇ ਏ ਟਰੈਵਲਰ ਐਂਡ ਦਿ ਰੋਡ ਏ ਜਰਨੀ ਆਫ ਐਨ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ.
writer sen was a prolific writer credited to him are following books revolution in india problems and perspectives glimpses of the history of the communist movement in india maoism and chinese revolution congress and socialism naxalites and the communists, and a traveller and the road a journey of an indian communist.

ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਡ ਯਾਤਰਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਚ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਏ ਟ੍ਰੈਵਲਰ ਐਂਡ ਰੋਡ ਏ ਜਰਨੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
a traveller and the road a journey of an indian communist he published his autobiography a traveller and the road a journey of an indian communist in march 2003, few months before his death.

ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਸੇਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਲਿਆਇਆ.
the book brought out sen's evolution as an independent leftist thinker.

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਏਰਿਕ ਹੋਬਸਬੌਮ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ “ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਦੀ ਨਿਰਣੇ ਨਾਲ।
eric hobsbawm, the historian, had opined about the book that " it is a most remarkable book, written with unremitting passion and love, with acute observation of those who gave their lives to the case, but with sceptical judgment.

ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸੁਤੰਤਰ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। "
in my view no more illuminating first-hand book on the history of indian communism has been written, nor is likely to be india was lucky to enter independence with people as honest, as selfless, and as devoted to service of the people as he."

ਨੋਟ ਬਾਹਰੀ ਸੰਬੰਧ ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਮੋਹਨੀ ਏ ਮੈਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਨੂੰ ਦਿ ਹਿੰਦੂ, ਚੇਨਈ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਹਾ.
notes external links satchidanda mohany a man called mohit sen an obituary in the hindu, chennai.

ਕੰਵਲਪ੍ਰੀਤ ਇੱਕ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ - ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਰੋਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ ਸੰਡੇ ਟ੍ਰਿਬਿ ,ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬਲਾੱਗ ਵਿੱਚ 16 ਮਾਰਚ 1992 ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਮੋਹਿਤ ਸੇਨ ਮਾਈਕਲ ਪਰਥਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੋਟਰਜ਼ ਬਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਲਾਹ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਹੈ।
kanwalpreet the memoirs of a communist a review of a traveller and the road the journey of an indian communist appearing in the sunday tribune, chandigarh blog on mohit sen michael perham born 16 march 1992 is an english sailor and adventurer from potters bar.

2007 ਵਿਚ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਹ ਸੇਬ ਕਲੋਵਰ ਦੁਆਰਾ 2003 ਵਿਚ ਦਰਜ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
in 2007 at the age of 14 he became the youngest person in the world to successfully sail across the atlantic ocean single-handedly, beating the record set in 2003 by british sailor seb clover.

2009 ਵਿਚ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ.
in 2009 at the age of 17 he became the youngest person to sail around the world solo.

ਪਰਥਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਜ਼ੈਕ ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ 17 ਸਾਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ।
perham's second record surpassed that of zac sunderland, an older 17-year-old american, set only six weeks earlier.

ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪਰਹੈਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਚਾਂਸਲਰਸ ਸਕੂਲ, ਰਾਜ ਵਿਆਪਕ ਨੀਂਹ ਸਕੂਲ, ਹਰਟਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਬਰੁਕਮੰਸ ਪਾਰਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
education perham was educated at chancellor's school, a state comprehensive foundation school, in the village of brookmans park in hertfordshire.

ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ 2007 ਵਿਚ, ਪਰੀਮ ਇਕਲੌਤਾ ਹੋ ਕੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜਿਬ੍ਰਾਲਟਰ ਅਤੇ ਐਂਟੀਗੁਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 28 ਫੁੱਟ 8 ਮੀਟਰ ਦੇ ਚੀਕੀ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਕੇਪ ਵਰਡੇ ਵਿਚ ਰਿਪੇਅਰ ਸਟਾਪ ਨਾਲ ਟੋਪਿਆ. 18 ਨਵੰਬਰ 2006 ਅਤੇ 3 ਜਨਵਰੀ 2007.
life and career in 2007, perham became the youngest person in the world to successfully sail across the atlantic ocean single-handedly, when he helmed the 28 foot 8 metres cheeky monkey between gibraltar and antigua with repair stops in the canary islands and cape verde between 18 november 2006 and 3 january 2007.

ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 3500-ਮੀਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 14 00 gmt ਵਜੇ ਐਂਟੀਗੁਆ ਵਿੱਚ ਨੈਲਸਨ ਦੇ ਡੌਕਯਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗਿਆ.
that voyage ended when he sailed into nelson's dockyard in antigua at 14 00 gmt after a 3500-mile voyage.

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ.
his father crossed the atlantic at the same time in a separate boat.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਹਮ 14 ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ 293 ਦਿਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਕੋਇਸ ਤੋਂ ਆਈਲ wਫ ਵਿਟ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਿਟਨ ਸੇਬ ਕਲੋਵਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਲ 2002 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2003 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, 15 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 362 ਦਿਨ.
at the time, perham was 14 years and 293 days old and he took the guinness world record from young briton seb clover from cowes on the isle of wight, who had crossed the atlantic in late 2002 to early 2003, at the age of 15 years and 362 days.

ਗਲੋਬਲ ਪਰਸਪਰਬੰਧਨ 15 ਨਵੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ, ਪੇਰ੍ਹਮ ਨੇ ਪੋਰਟਸਮਾ openਥ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਗਨਹਾਰਫ ਕਵੀਜ਼ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇਕੱਲੇ ਗੈਰ-ਸਟਾਪ ਚੱਕਰਵਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਚਾਰਟਰਡ ਓਪਨ 50 ਯਾਟ, ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ.
global circumnavigation on 15 november 2008, perham began his solo non-stop circumnavigation around the world from gunwharf quays in portsmouth, england, in his chartered open 50 yacht, totallymoney.com named after the principal sponsors .

ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਪਿਆ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲਈ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ.
he had to sell the vessel he used on his previous record attempt to raise money for the new record attempt.

ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਾ fourੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 40,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the journey was planned to take four and a half months and to cover some 40,000 km.

ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 27 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ.
in fact he completed it on 27 august 2009.

ਪਰਹਮ 16 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 16 ਮਾਰਚ 2009 ਨੂੰ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇਕੱਲੇ ਦੌਰ ਦਾ ਮਲਾਹ ਬਣਾਇਆ.
perham was 16 when he began the journey, and turned 17 on 16 march 2009, while crossing the indian ocean making him the youngest solo round-the-world sailor.

ਜੇ ਪਰਹੈਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ "ਗੈਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਰਹਿਤ" ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
if perham's trip had gone wholly to plan, he would have been competing for the "unassisted non-stop" record, which is a different record than the assisted sailing record.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਟੋਪਾਇਲਟ ਨਾਲ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਲਿਜ਼ਬਨ ਅਤੇ ਕੈਨਰੀ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਟਾਪ ਕੇਪ ਟਾ ,ਨ, ਹੋਬਾਰਟ ਅਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ.
however, multiple problems with the autopilot required that repairs be made in lengthy stopovers in lisbon and the canary islands then further stops were made in cape town, hobart and auckland.

ਮਾਰਚ 2009 ਤਕ ਪਰਹੈਮ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਰਾਹ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ.
by march 2009 perham had decided to aim for the record of the youngest solo circumnavigation, though he continued to make a continuous passage without use of his engine.

ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਖਤ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਥਮ ਨੂੰ ਕੇਪ ਹੌਰਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ.
the decision to accept assistance along the way, along with harsh winter conditions, led perham to elect to transit the panama canal rather than sail around cape horn.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੈਸਾ ਬਚਾਓ ਚਿਲਡਰਨ ਅਤੇ ਟੱਲ ਜਹਾਜ਼ ਯੂਥ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ.
money raised from the voyage was to be donated to save the children and the tall ships youth trust.

ਪਰਹੈਮ ਨੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਜ਼ੈਕ ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2009 ਵਿੱਚ 17 ਸਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਫਰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
perham took the record from zac sunderland, an american who completed his journey in july 2009 at the age of 17 years, 7 months.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ.
however, sunderland's record was not recognized by guinness.

ਪਰਥਮ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਫਰਵਰੀ २०० in ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੇਪ ਟਾeਨ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਇਕ ਜਪਾਨੀ ਮਲਾਹ ਮਾਈਨੋਰੂ ਸੈਤੋ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਇਕੱਲੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ.
perham and sunderland met unexpectedly in cape town, south africa, in february 2009, along with minoru saito, a japanese sailor who is the oldest person to circumnavigate the world solo.

ਫਿਰ ਛੋਟੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
the record was then challenged by younger sailors.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਜੈਸਿਕਾ ਵਾਟਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਈਕਲ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰੁਕਣ ਵੇਲੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਨੇ 15 ਮਈ, 2010 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
jessica watson from australia whom michael met when he stopped in australia has done a solo non-stop voyage, completed 15 may 2010.

ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਦੋਸਤ ਹਨ.
they are near friends.

ਏਬੀ ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ ਯੂਐਸਏ ਦੀ ਭੈਣ ਤੋਂ ਜ਼ੈਕ ਸੁੰਦਰਲੈਂਡ ਲਈ 23 ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਪਰਹਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ.
abby sunderland from the usa sister to zac sunderland departed on 23 january 2010, on a journey similar to perham's.

ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰੇਸ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਰੁਕਣਾ ਪਿਆ - ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ.
she used a race boat, planned non-stop, but had to make stops for repairs - however, after a demasting it was announced that she would be giving up her attempt.

ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ 16 ਸਾਲਾ ਲੌਰਾ ਡੈਕਰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰੁਕਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇਕੱਲੇ-ਇਕ-ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮਲਾਹ ਬਣ ਗਈ.
the 16-year-old laura dekker from the netherlands became the youngest solo-round-the-world sailor, albeit with planned stops.

ਉਹ 21 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਸੈਂਟ ਮਾਰਟਿਨ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਈ.
she finished in sint maarten on 21 january 2012.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਹੈਮ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੇਲਿੰਗ ਦਿ ਡ੍ਰੀਮ ਹੈ, 18 ਮਾਰਚ 2010 ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 0-593-06598-0 ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ.
perham has subsequently written a book about the journey, called sailing the dream, released 18 march 2010 isbn 0-593-06598-0 .

ਘਰ ਪਰਤਣ ਪਰੇਮ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 27 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 09 47 30' ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ.
homecoming perham officially crossed the finishing line at 09 47 30 local time on 27 august 2009.

ਉਸ ਨੂੰ ਐਚਐਮਐਸ ਮਰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਗਾਰਡ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼, ਇੱਕ ਰਾਇਲ ਨੇਵਲ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਫਲੋਟਿਲਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ.
he was escorted across the line by hms mersey a royal navy guard ship , a royal naval helicopter and a flotilla of small boats, mostly carrying people from the press and media.

ਪੇਰਹੈਮ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ 29 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਪੋਰਟਸਮਾouthਥ ਦੇ ਗਨਹਾਰਫ ਕਿਜ ਵਿਖੇ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਗਲੋਬ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਟੋਨੀ ਬੁਲੀਮੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ.
perham's official homecoming reception and press conference was at gunwharf quays in portsmouth on 29 august 2009, where he was met by friends, family and globe yachtsman tony bullimore.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ 'ਤੇ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਪਰਹੈਮ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਗਿੰਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ.
shortly after landing back on shore, perham was handed his framed guinness world record certificate.

ਡੌਨ ਮੈਕਿੰਟੀਅਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਬਾ challengesਂਟੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਮਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪਰੇਮ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖੁੱਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨਲ ਏਡਜ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਬਰਾਂਟੀ ਦੁਆਰਾ ਬਗ਼ਾਵਤ ਤੋਂ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੁਆਰਾ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1798 ਵਿਚ.
following challenges perham planned to take part in a challenge called the bounty boat expedition, led by don mcintyre, sailing a very small open boat without any navigational aids at all in the path of the small boat sailed by the crew from the mutiny on the bounty in 1798.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 28 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ ਪਰਹੈਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ.
however, on 28 march 2010 perham announced on his website that because of medical problems following a recent operation he wouldn't be fit enough to participate in the expedition.

ਪਰਹੈਮ ਨੇ ਸਿਡਨੀ ਟੂ ਹੋਬਾਰਟ ਯਾਟ ਰੇਸ 2011 ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਸਿਕਾ ਵਾਟਸਨ ਨੂੰ ਕਪਤਾਨ ਬਣਾਇਆ।
perham took part in the sydney to hobart yacht race 2011 as a crew member with jessica watson as skipper.

2012 ਵਿੱਚ ਪਰਹੈਮ ਇੱਕ ਕੈਂਪਰ ਵੈਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਿਆ.
in 2012 perham drove around the world in a camper van.

ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਤੋਂ, ਪੂਰਬੀ ਰੂਸ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੱਕ ਲੈ ਗਈ.
this journey took his from the uk, east through russia, and all the way down through asia to singapore.

ਫੇਰ ਉਸਨੇ ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਐਂਕਰੇਜ ਤੋਂ ਨਿ york ਯਾਰਕ ਤੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਭਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ.
he then drove across australia and new zealand before the final leg of his journey from anchorage in alaska to new york.

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ www.mikeperham.co.uk - ਮਾਈਕਲ ਪਰਥਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਸਾਈਟ - ਮਾਈਕਲ ਪਰਹੈਮ ਦਾ ਰਾ theਂਡ ਦਿ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰਿਪ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ.
see also list of youth solo sailing circumnavigations references external links www.mikeperham.co.uk - michael perham's official website around world official site - michael perham's round the world trip official website.

- ਮਾਈਕਲ ਪਰਥਮ ਦਾ ਬਲਾੱਗ.
- michael perham's blog.

ਗਿੰਨੀ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਪੋਡਕਾਸਟ ਇੰਟਰਵਿ ਕ੍ਰੈਗ ਗਲੇਂਡੇ mp3, 25 ਸਤੰਬਰ 2007. ਐਕਸੈਸ ਕੀਤਾ 17 ਨਵੰਬਰ 2008 ਪੀਓਆਈ 66.com 'ਤੇ ਮਾਈਕਲ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸੈਟਲੈਟਿਕ ਕ੍ਰਾਸਿੰਗ ਰੂਟ. ਡਾ. ਸਟੀਫਨੋ ਬਾਕੋਨੀ ਇੱਕ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਲੇਖਕ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਇਨੀਅਰਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੀ.
guinness world records podcast interview with craig glenday mp3 , 25 september 2007. accessed 17 november 2008 michael's transatlantic crossing route at poi66.com dr. stefano bakonyi was a hungarian writer, consultant, and pioneering engineer.

ਬਕੋਨੀ ਬੁਡਾਪੇਸਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਾਮੂਲੀ .ੰਗਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ.
bakonyi was born near budapest into a family of modest means.

ਕਲਾਸਿਕ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ.
after completing the classic gymnasium, he studied chemistry as a student worker.

1914 ਅਤੇ 1918 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ.
between 1914 and 1918, he served in the hungarian army.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਕ੍ਰੈਨਿਓ-ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ.
he suffered a serious cranio-cerebral injury during this time.

ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਜਰਮਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਵਧੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ.
after recovering, he worked for an extended period in german industry as well as in english speaking countries.

ਉਹ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਹਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ.
he became a consultant and remained in this specialization when he later went into business on his own.

ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ.
he remained active in this profession for the remainder of his life.

ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਬਾਕੋਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਜ਼ੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਬੋਰਦਿਹੇਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
during world war ii, the bakonyi family lived in bordighera, a city occupied by nazi forces.

ਸਟੀਫਨੋ ਬਕੋਨੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਐਸਪਰੈਂਟਿਸਟ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਇਕ ਆਈਡਿਸਟ, ਇਕ ਓਕਸੀਡੇਂਟਲਿਸਟ, ਅਤੇ ਇਕ ਇੰਟਰਵੀuਲਿਸਟ.
stefano bakonyi became involved in the international language movement, first as an esperantist and later, in turn, as an idist, an occidentalist, and an interlinguist.

ਉਸਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ interlinguaਰਨਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀਵਿਲਿਏਸ਼ਨ ਈ ਲੈਂਗੁਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੀ।
among his publications was a book about interlingua and the history of universal language titled civilization e lingua universal.

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਲੂਸਰਨ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਬੇਕੋਨੀ ਪ੍ਰੋ ਲਿingਗੁਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
a month before his death, he founded the foundation bakonyi pro lingua universal in lucerne switzerland to underwrite interlingua publications.

ਸੰਦਰਭ ਬਾਕੋਨੀ, ਸਟੀਫਨੋ, ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗੁਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਐਸੇਯੋ ਇਤਿਹਾਸਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ.
references bakonyi, stephano, civilisation e lingua universal essayo historico-cultural e linguistic.

ਲੂਸਰਨ ਹਿugਗੋ ਫਿਸ਼ਰ, 1978.
luzern hugo fischer, 1978.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਬਾਕੋਨੀ, ਸਟੈਫਨੋ, ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗੁਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲ.
external links bakonyi, stefano, civilization e lingua universal.

ਐਕਸੈਸ 3 ਫਰਵਰੀ, 2007.
accessed february 3, 2007.

ਫਿਸ਼ਰ, ਹਿugਗੋ, ਲੇ ਵਿਟਾ ਈ ਓਬਰਾਸ ਡੀ ਸਟੀਫਨੋ ਬਾਕੋਨੀ ਦਿ ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਵਰਕਸ ਆਫ ਸਟੇਫਨੋ ਬਕੋਨੀ.
fischer, hugo, le vita e obras de stefano bakonyi the life and works of stefano bakonyi .

ਐਕਸੈਸ 3 ਫਰਵਰੀ, 2007.
accessed february 3, 2007.

ਯੂਨੀਅਨ ਮੁੰਡਿਆਲ ਪ੍ਰੋ ਇੰਟਰਲਿੰਗੁਆ ਦੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਬਕੋਨਿ ਪ੍ਰੋ ਪ੍ਰੋ ਲੈਂਗੁਆ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਲਾਰਜ ਹੈਡ੍ਰੋਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਐਲਐਚਸੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਣ ਟੱਕਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਹੂਲਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿੰਗਲ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ.
website of foundation bakonyi pro lingua universal website of union mundial pro interlingua the large hadron collider lhc is the world's largest and most powerful particle collider, most complex experimental facility ever built, and the largest single machine in the world.

ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਗਠਨ ਫੌਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਖੋਜ ਸੀਈਆਰਨ ਦੁਆਰਾ 1998 ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
it was built by the european organization for nuclear research cern between 1998 and 2008 in collaboration with over 10,000 scientists and engineers from over 100 countries, as well as hundreds of universities and laboratories.

ਇਹ ਇਕ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚ 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17 ਮੀਲ ਦੀ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਹੈ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜਿਨੇਵਾ ਨੇੜੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜਿੰਨੀ ਡੂੰਘੀ 175 ਮੀਟਰ 574 ਫੁੱਟ ਹੈ.
it lies in a tunnel 27 kilometres 17 mi in circumference, as deep as 175 metres 574 ft beneath the border near geneva, switzerland.

ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ ਚਲਾਉਣ 30 ਮਾਰਚ 2010 ਤੋਂ 13 ਫਰਵਰੀ 2013 ਤੱਕ 3.5 ਟੀਰੇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਵੋਲਟਸ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਤੀਰ 7 ਟੀਵੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ energyਰਜਾ 'ਤੇ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਟੱਕਰ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ, ਪ੍ਰਤੀ ਟੀਮ 8 ਟੀਵੀ ਕੁੱਲ 4 ਟੀਵੀ ਤੱਕ ਵੱਧ ਗਈ. 2012 ਤੋਂ
its first research run took place from 30 march 2010 to 13 february 2013 at an initial energy of 3.5 teraelectronvolts tev per beam 7 tev total , almost 4 times more than the previous world record for a collider, rising to 4 tev per beam 8 tev total from 2012.

13 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਐਲਐਚਸੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੌੜ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਪਗ੍ਰੇਡਾਂ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
on 13 february 2013 the lhc's first run officially ended, and it was shut down for planned upgrades.

5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤੇ ਟੱਕਰ ਵਿੱਚ 'ਟੈਸਟ' ਟੱਕਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, 20 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ 6.5 ਟੀਵੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ 13 ਟੀਵੀ ਕੁਲ, ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ.
'test' collisions restarted in the upgraded collider on 5 april 2015, reaching 6.5 tev per beam on 20 may 2015 13 tev total, the current world record .

ਇਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਖੋਜ ਸੰਚਾਲਨ 'ਤੇ 3 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
its second research run commenced on schedule, on 3 june 2015.

ਐਲਐਚਸੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਣ ਭੌਤਿਕੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਅਤੇ ਸੁਪਰਸਮੈਟ੍ਰਿਕ ਥਿoriesਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹੋਰ ਅਣਸੁਲਝੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. .
the aim of the lhc is to allow physicists to test the predictions of different theories of particle physics, including measuring the properties of the higgs boson and searching for the large family of new particles predicted by supersymmetric theories, as well as other unsolved questions of physics.

ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਚਾਰ ਕ੍ਰਾਸਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੱਤ ਡਿਟੈਕਟਰ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the collider has four crossing points, around which are positioned seven detectors, each designed for certain kinds of research.

ਐਲਐਚਸੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਬੀਮ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਲੀਡ ਨਿ nucਕਲੀ ਦੇ ਬੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the lhc primarily collides proton beams, but it can also use beams of lead nuclei.

ਟੱਕਰ ਸਾਲ 2013 ਅਤੇ 2016 ਵਿਚ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਟੱਕਰ 2010, 2011, 2013 ਅਤੇ 2015 ਵਿਚ ਹੋਈ ਸੀ.
collisions were performed for short periods in 2013 and 2016, and collisions took place in 2010, 2011, 2013, and 2015.

ਐਲਐਚਸੀ ਦਾ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਹੈ.
the lhc's computing grid is a world record holder.

ਪਹਿਲੇ ਟੱਕਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਅੰਕੜੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੇਟਬਾਈਟਸ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰਿੱਡ ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਬੁਨਿਆਦੀ byਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2012 ਵਿੱਚ 35 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 140 ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਲਡਵਾਈਡ ਐਲਐਚਸੀ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿ compਟਿਡ ਕੰਪਿ ,ਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 36 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
data from collisions was produced at an unprecedented rate for the time of first collisions, tens of petabytes per year, a major challenge at the time, to be analysed by a grid-based computer network infrastructure connecting 140 computing centres in 35 countries by 2012 the worldwide lhc computing grid was also the world's largest distributed computing grid, comprising over 170 computing facilities in a worldwide network across 36 countries.

ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਹੈਡ੍ਰੌਨ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਲ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਕੁਆਰਕ ਦੇ ਬਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਅਣੂ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
background the term hadron refers to composite particles composed of quarks held together by the strong force as atoms and molecules are held together by the electromagnetic force .

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈਡਰਨ ਬੇਰੀਓਨ, ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿ neutਟ੍ਰੋਨ ਹੈਡਰਨ ਵਿਚ ਪਿਆਨ ਅਤੇ ਕਾਓਨ ਵਰਗੇ ਮੈਸਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ 1940 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ.
the best-known hadrons are the baryons, protons and neutrons hadrons also include mesons such as the pion and kaon, which were discovered during cosmic ray experiments in the late 1940s and early 1950s.

ਇੱਕ ਟੱਕਰ ਇੱਕ ਕਣ ਦੇ ਐਕਸਲੇਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਾਂ ਦੇ ਦੋ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸ਼ਤੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
a collider is a type of a particle accelerator with two directed beams of particles.

ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸੰਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਤੀਆਤਮਕ enerਰਜਾ ਲਈ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
in particle physics, colliders are used as a research tool they accelerate particles to very high kinetic energies and let them impact other particles.

ਇਹਨਾਂ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਆਤਮਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ structureਾਂਚਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
analysis of the byproducts of these collisions gives scientists good evidence of the structure of the subatomic world and the laws of nature governing it.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
many of these byproducts are produced only by high-energy collisions, and they decay after very short periods of time.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹਨ.
thus many of them are hard or nearly impossible to study in other ways.

ਉਦੇਸ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਲਐਚਸੀ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗੀ, ਮੁੱ theਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ structureਾਂਚੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁਆਂਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਆਮ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
purpose physicists hope that the lhc will help answer some of the fundamental open questions in physics, concerning the basic laws governing the interactions and forces among the elementary objects, the deep structure of space and time, and in particular the interrelation between quantum mechanics and general relativity, where current theories and knowledge are unclear or break down altogether.

ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕਣ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੰਕੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਹਿਗਜ਼ਲੈਸ ਮਾੱਡਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ.
data is also needed from high-energy particle experiments to suggest which versions of current scientific models are more likely to be correct in particular to choose between the standard model and higgsless models and to validate their predictions and allow further theoretical development.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾੱਡਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ tev levelਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਭਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
many theorists expect new physics beyond the standard model to emerge at the tev energy level, as the standard model appears to be unsatisfactory.

ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਐਲਐਚਸੀ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਿਗਜ਼ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਵਾਇਕ ਸਮਮਿਤੀ ਤੋੜ ਕੇ ਮੁ elementਲੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ?
issues possibly to be explored by lhc collisions include are the masses of elementary particles actually generated by the higgs mechanism via electroweak symmetry breaking?

ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਨਕਾਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ ਕਿ ਕੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਹਿਗलेस ਰਹਿਤ ਬਦਲ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
it was expected that the collider experiments will either demonstrate or rule out the existence of the elusive higgs boson, thereby allowing physicists to consider whether the standard model or its higgsless alternatives are more likely to be correct.

ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕਣ ਪਾਇਆ ਜੋ ਕਿ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਵਿਚ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਜ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ.
the experiments found a particle that appears to be the higgs boson, strong evidence that the standard model has the correct mechanism of giving mass to the elementary particles.

ਕੀ ਸੁਪਰਸਮੈਮਟਰੀ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਸਮਮਿਤੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ, ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸੁਪਰਸਮੈਮਟ੍ਰਿਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ?
is supersymmetry, an extension of the standard model and symmetry, realized in nature, implying that all known particles have supersymmetric partners?

ਕੀ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਅਯਾਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਰਿੰਗ ਥਿ ?ਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਾਡਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
are there extra dimensions, as predicted by various models based on string theory, and can we detect them?

ਹਨੇਰੇ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਪੁੰਜ-ofਰਜਾ ਦਾ 27% ਬਣਦੀ ਹੈ?
what is the nature of the dark matter that appears to account for 27% of the mass-energy of the universe?

ਹੋਰ ਖੁੱਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕਣ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਲੱਗ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਵਾਇਕ ਫੋਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
other open questions that may be explored using high-energy particle collisions it is already known that electromagnetism and the weak nuclear force are different manifestations of a single force called the electroweak force.

ਐਲਐਚਸੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਵਾਇਕ ਫੋਰਸ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਇਕ ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਫੋਰਸ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰੈਂਡ ਯੂਨੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਥਿ .ਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the lhc may clarify whether the electroweak force and the strong nuclear force are similarly just different manifestations of one universal unified force, as predicted by various grand unification theories.

ਚੌਥਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਇੰਨੇ ਹੁਕਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਹਨ?
why is the fourth fundamental force gravity so many orders of magnitude weaker than the other three fundamental forces?

ਹਾਇਰਾਰਕੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਵੇਖੋ.
see also hierarchy problem.

ਕੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੀ ਕਵਾਕ ਦੇ ਸੁਆਦ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਵਾਧੂ ਸਰੋਤ ਹਨ?
are there additional sources of quark flavour mixing, beyond those already present within the standard model?

ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਐਂਟੀਮੈਟਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਮਮਿਤੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਲੰਘਣਾ ਕਿਉਂ ਹਨ?
why are there apparent violations of the symmetry between matter and antimatter?

ਸੀ ਪੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵੀ ਦੇਖੋ.
see also cp violation.

ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁ earlyਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਸਤੂਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ?
what are the nature and properties of plasma, thought to have existed in the early universe and in certain compact and strange astronomical objects today?

ਇਸਦੀ ਪੜਤਾਲ ਭਾਰੀ ਆਇਨ ਟੱਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਏਲੀਸ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੀਐਮਐਸ, ਅਟਲਾਸ ਅਤੇ ਐਲਐਚਸੀਬੀ ਵਿੱਚ.
this will be investigated by heavy ion collisions, mainly in alice, but also in cms, atlas and lhcb.

2010 ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, 2012 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰੀ-ਆਯਨ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰ ਵਿਚ ਜੈੱਟ ਬੁਝਾਉਣ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
first observed in 2010, findings published in 2012 confirmed the phenomenon of jet quenching in heavy-ion collisions.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ lhc ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਵਾਲਾ ਕਣ ਐਕਸਲੇਟਰ ਹੈ.
design the lhc is the world's largest and highest-energy particle accelerator.

ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸਰਕੂਲਰ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚ, 27 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 17 ਮੀਲ ਦੀ ਘੇਰੇ ਨਾਲ, 50 ਤੋਂ 175 ਮੀਟਰ 164 ਤੋਂ 574 ਫੁੱਟ ਭੂਮੀਗਤ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ 'ਤੇ ਹੈ.
the collider is contained in a circular tunnel, with a circumference of 27 kilometres 17 mi , at a depth ranging from 50 to 175 metres 164 to 574 ft underground.

3.3 ਮੀਟਰ 12 ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਕੰਕਰੀਟ-ਲਾਈਨ ਸੁਰੰਗ, ਜੋ 1983 ਅਤੇ 1988 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਕੋਲਾਈਡਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
the 3.8-metre 12 ft wide concrete-lined tunnel, constructed between 1983 and 1988, was formerly used to house the large collider.

ਇਹ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it crosses the border between switzerland and france at four points, with most of it in france.

ਸਤਹ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਪ੍ਰੈਸਟਰ, ਹਵਾਦਾਰੀ ਉਪਕਰਣ, ਨਿਯੰਤਰਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਸ਼ਨ ਪੌਦੇ.
surface buildings hold ancillary equipment such as compressors, ventilation equipment, control electronics and refrigeration plants.

ਟੱਕਰ ਵਾਲੇ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਬੀਮਲਾਈਨਜ ਜਾਂ ਸ਼ਤੀਰ ਦੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਹਨ ਜੋ ਚਾਰ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਤੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਿੰਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the collider tunnel contains two adjacent parallel beamlines or beam pipes that intersect at four points, each containing a beam, which travel in opposite directions around the ring.

ਕੁਝ 1,232 ਡੀਪੋਲ ਮੈਗਨੇਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰੀ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸ਼ਤੀਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਤਰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਧੂ 392 ਚਤੁਰਭੁਜ ਚੁੰਬਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਤੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਤੀਰੀਆਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕਸੁਰਤਾ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਚੌਥਾਈ ਮੈਗਨੇਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. .
some 1,232 dipole magnets keep the beams on their circular path see image , while an additional 392 quadrupole magnets are used to keep the beams focused, with stronger quadrupole magnets close to the intersection points in order to maximize the chances of interaction where the two beams cross.

ਉੱਚ ਬਹੁ-ਪੱਧਰੀ ਆਰਡਰ ਦੇ ਮੈਗਨੇਟ ਫੀਲਡ ਦੀ ਰੇਖਾਤਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
magnets of higher multipole orders are used to correct smaller imperfections in the field geometry.

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲਗਭਗ 10,000 ਸੁਪਰ ਕੰਡਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਿਪੋਲ ਚੁੰਬਕ 27 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੇ ਹਨ.
in total, about 10,000 superconducting magnets are installed, with the dipole magnets having a mass of over 27 tonnes.

ਲਗਭਗ 96 ਟਨ ਸੁਪਰਫਲਾਈਡ ਹਿਲਿਅਮ -4 ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ .ੱਕੇ ਨੋਬੀਅਮ-ਟਾਈਟੈਨਿਅਮ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚੁੰਬਕ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਤਾਪਮਾਨ 1.9 ਕੇ .25 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਲਐਚਸੀ ਤਰਲ ਹੀਲੀਅਮ ਤਾਪਮਾਨ' ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
approximately 96 tonnes of superfluid helium-4 is needed to keep the magnets, made of copper-clad niobium-titanium, at their operating temperature of 1.9 k .25 , making the lhc the largest cryogenic facility in the world at liquid helium temperature.

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੋਟੋਨ 6.5 ਟੀਵੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ energyਰਜਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਨ 450 ਜੀਵੀ ਤੋਂ 6.5 ਟੀਵੀ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਡੀਪੋਲ ਮੈਗਨੇਟ ਦਾ ਖੇਤਰ 0.54 ਤੋਂ 7.7 ਟੈੱਸਲਸ ਟੀ ਵਿਚ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ.
when running at the current energy record of 6.5 tev per proton, once or twice a day, as the protons are accelerated from 450 gev to 6.5 tev, the field of the superconducting dipole magnets will be increased from 0.54 to 7.7 teslas t .

ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਦੀ 6ਰਜਾ 6.5 ਟੀਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਲ 13 ਟੇਵੀ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦੀ energyਰਜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ.
the protons each have an energy of 6.5 tev, giving a total collision energy of 13 tev.

ਇਸ energyਰਜਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 6,930 ਦਾ ਲੋਰੇਂਟਜ਼ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 0.999999990 c, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 3.1 ਐਮਐਸ 11 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੰਟਾ ਚਾਨਣ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਚਲਦਾ ਹੈ.
at this energy the protons have a lorentz factor of about 6,930 and move at about 0.999999990 c, or about 3.1 m s 11 km h slower than the speed of light c .

ਇਕ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਰਿੰਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਤਕਰੀਬਨ 11,000 ਇਨਕਲਾਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕਿੰਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 90 ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਈਕਰੋਸਕਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
it takes less than 90 microseconds for a proton to travel once around the main ring a speed of about 11,000 revolutions per second.

ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਤੀਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਇਕਠੇ ਹੋਏ, 2,808 ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਸਮੂਹ ਵਿਚ 115 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਬੀਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ 25 ਨੈਨੋ ਸੈਕਿੰਡ ਐੱਨ. 40 ਮੈਗਾਹਰਟਜ਼
rather than having continuous beams, the protons are bunched together, into up to 2,808 bunches, with 115 billion protons in each bunch so that interactions between the two beams take place at discrete intervals, mainly 25 nanoseconds ns apart, providing a bunch collision rate of 40 mhz.

ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
it was operated with fewer bunches in the first years.

ਐਲਐਚਸੀ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਚਮਕ 1034 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ.
the design luminosity of the lhc is 1034 , which was first reached in june 2016.

ਮੁੱਖ ਐਕਸਲੇਟਰ ਵਿਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਣ ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ successਰਜਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
prior to being injected into the main accelerator, the particles are prepared by a series of systems that successively increase their energy.

ਪਹਿਲਾ ਸਿਸਟਮ ਲੀਨੀਅਰ ਕਣ ਐਕਸੀਲੇਟਰ ਲਿੰਕ 2 ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 50-ਮੀ.ਵੀ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਬੂਸਟਰ ਪੀਐਸਬੀ ਨੂੰ ਫੀਡ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the first system is the linear particle accelerator linac 2 generating 50-mev protons, which feeds the proton synchrotron booster psb .

ਉਥੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ 1.4 ਗੀਵ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਪੀਐਸ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 26 ਜੀਵੀ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there the protons are accelerated to 1.4 gev and injected into the proton synchrotron ps , where they are accelerated to 26 gev.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਐਸ ਪੀ ਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ energyਰਜਾ ਨੂੰ 450 ਜੀਵੀ ਵਿੱਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਕੇ ਲਗਾਉਣ.
finally the super proton synchrotron sps is used to further increase their energy to 450 gev before they are at last injected over a period of several minutes into the main ring.

ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਜੂਠੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, 20 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ peakਰਜਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 5 ਤੋਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਕਰਾਅ ਚਾਰ ਚੌਰਾਹੇ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
here the proton bunches are accumulated, accelerated over a period of 20 minutes to their peak energy, and finally circulated for 5 to 24 hours while collisions occur at the four intersection points.

ਐਲਐਚਸੀ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੱਕਰਾਂ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
the lhc physics programme is mainly based on collisions.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛੋਟੇ ਚੱਲਣ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਭਾਰੀ-ਆਯਨ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
however, shorter running periods, typically one month per year, with heavy-ion collisions are included in the programme.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਲਕੇ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੇਸਲਾਈਨ ਸਕੀਮ ਲੀਡ ਆਇਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਇਨ ਕੋਲੀਡਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੇਖੋ.
while lighter ions are considered as well, the baseline scheme deals with lead ions see a large ion collider experiment .

ਲੀਡ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਨੀਅਰ ਐਕਸਲੇਟਰ ਲਿੰਕ 3 ਦੁਆਰਾ ਐਕਸਰਲੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਅ ਐਨਰਜੀ ਆਇਨ ਰਿੰਗ ਲੇਅਰ ਨੂੰ ਆਇਨ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਕੂਲਰ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the lead ions are first accelerated by the linear accelerator linac 3, and the low energy ion ring leir is used as an ion storage and cooler unit.

ਫਿਰ ਐਲਐਚਸੀ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਐਸ ਅਤੇ ਐਸਪੀਐਸ ਦੁਆਰਾ ਆਇਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 2.3 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿ nucਕਲੀਅਨ ਜਾਂ 522 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਇਨ ਦੀ reachedਰਜਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਿਲੇਟਿਸਟਿਕ ਹੈਵੀ ਆਇਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚੀ giesਰਜਾ ਤੋਂ ਉੱਚੀ.
the ions are then further accelerated by the ps and sps before being injected into lhc ring, where they reached an energy of 2.3 tev per nucleon or 522 tev per ion , higher than the energies reached by the relativistic heavy ion collider.

ਹੈਵੀ-ਆਯਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
the aim of the heavy-ion programme is to investigate plasma, which existed in the early universe.

ਐਲ.ਐਚ.ਸੀ. ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਵਾਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਵੱਡੇ ਕੈਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਐਲ.ਐਚ.ਸੀ. ਤੇ ਡਿਟੈਕਟਰ ਸੱਤ ਡਿਟੈਕਟਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ.
detectors seven detectors have been constructed at the lhc, located underground in large caverns excavated at the lhc's intersection points.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ, ਐਟਲਾਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਮੂਨ ਸੋਲਨੋਇਡ ਸੀ ਐਮ ਐਸ, ਵੱਡੇ, ਆਮ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਕਣ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹਨ.
two of them, the atlas experiment and the compact muon solenoid cms , are large, general purpose particle detectors.

ਐਲਿਸ ਅਤੇ ਐਲਐਚਸੀਬੀ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ, ਟੋਟੇਮ, ਮੋਈਡਲ ਅਤੇ ਐਲਐਚਸੀਐਫ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੋਜ ਲਈ ਹਨ.
alice and lhcb have more specific roles and the last three, totem, moedal and lhcf, are very much smaller and are for very specialized research.

ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਸੰਖੇਪ ਹੈ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਐਲਐਚਸੀ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਲਐਚਸੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ, ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਭਗ 15 ਪੇਟਬਾਈਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥ੍ਰੂਪੁਟ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ. .
the bbc's summary of the main detectors is computing and analysis facilities data produced by lhc, as well as lhc-related simulation, was estimated at approximately 15 petabytes per year max throughput while running not stated - a major challenge in its own right at the time.

ਐਲਐਚਸੀ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਨੂੰ ਐਲਐਚਸੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ.
the lhc computing grid was constructed as part of the lhc design, to handle the massive amounts of data expected for its collisions.

ਇਹ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਗਰਿੱਡ ਅਧਾਰਤ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੈਟਵਰਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ofਾਂਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ 2012 ਵਿਚ 35 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ 170 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ 140 ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ 2012 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਸੀ.
it is an international collaborative project that consists of a grid-based computer network infrastructure initially connecting 140 computing centres in 35 countries over 170 in 36 countries as of 2012 .

ਇਹ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੁਆਰਾ ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੀਈਆਰਐਨ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕ ਕੇਬਲ ਲਿੰਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
it was designed by cern to handle the significant volume of data produced by lhc experiments, incorporating both private fibre optic cable links and existing high-speed portions of the public internet to enable data transfer from cern to academic institutions around the world.

ਓਪਨ ਸਾਇੰਸ ਗਰਿੱਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਬੁਨਿਆਦੀ asਾਂਚੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਲਐਚਸੀ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਦਖਲਯੋਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ.
the open science grid is used as the primary infrastructure in the united states, and also as part of an interoperable federation with the lhc computing grid.

ਐੱਲ.ਐੱਚ.ਸੀ. ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਕੈਲੀਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਵੰਡੇ ਗਏ ਕੰਪਿ compਟਿੰਗ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ lhc ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the distributed computing project lhc home was started to support the construction and calibration of the lhc.

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ boinc ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੈਕ os x, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਜਾਂ ਲੀਨਕਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਦੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਮ ਪਾਈਪਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਗੇ.
the project uses the boinc platform, enabling anybody with an internet connection and a computer running mac os x, windows or linux, to use their computer's idle time to simulate how particles will travel in the beam pipes.

ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ ਕਿ ਅੰਗੂਠੀ ਦੇ ਸ਼ਤੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ "orਰਬਿਟ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੈਲੀਬਰੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
with this information, the scientists are able to determine how the magnets should be calibrated to gain the most stable "orbit" of the beams in the ring.

ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸਿੱਧੇ ਟੈਸਟ 4 ਥੀਓਰੀ ਵਿੱਚ ਗਈ ਜੋ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਡੇਟਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in august 2011, a second application went live test4theory which performs simulations against which to compare actual test data, to determine confidence levels of the results.

2012 ਦੁਆਰਾ 6 ਕੁਆਡਰੀਲੀਅਨ 6 ਐਕਸ 1015 ਐੱਲ.ਐੱਚ.ਸੀ. ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਲਐਚਸੀ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦਾ ਡਾਟਾ ਲਗਭਗ 25 ਪੇਟਬਾਈਟ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਲਐਚਸੀ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ 2012 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਗਰਿੱਡ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ. 36 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿਚ 170 ਕੰਪਿutingਟਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ.
by 2012 data from over 6 quadrillion 6 x 1015 lhc proton-proton collisions had been analysed, lhc collision data was being produced at approximately 25 petabytes per year, and the lhc computing grid had become the world's largest computing grid as of 2012 , comprising over 170 computing facilities in a worldwide network across 36 countries.

ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਐਲਐਚਸੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ 19 ਸਤੰਬਰ 2008 ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ 2009 ਤੱਕ 14 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਚੁੰਬਕ ਬੁਝਾਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸਨੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਪਰਕੁੰਡਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਖਲਾਅ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ. ਪਾਈਪ
operational history the lhc first went live on 10 september 2008, but initial testing was delayed for 14 months from 19 september 2008 to 20 november 2009, following a magnet quench incident that caused extensive damage to over 50 superconducting magnets, their mountings, and the vacuum pipe.

ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਦੇ ਦੋ ਵਿਰੋਧੀ ਕਣ ਸ਼ਤੀਰ ਨੂੰ 4 ਟੇਰਾਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਵੋਲਟਸ 4 ਟੀਵੀ ਜਾਂ 0.64 ਮਾਈਕ੍ਰੋਜੂਲਸ, ਜਾਂ ਲੀਡ ਨਿ nucਕਲੀ 574 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿ nucਕਲੀਅਸ, ਜਾਂ 2.76 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿ nucਕਲੀਅਨ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ.
during its first run the lhc collided two opposing particle beams of either protons at up to 4 teraelectronvolts 4 tev or 0.64 microjoules , or lead nuclei 574 tev per nucleus, or 2.76 tev per nucleon .

ਇਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਦੌੜਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ ਹਿਗਸ ਬੋਸਨ, ਕਈ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਕਣ ਹਡਰੋਨਜ਼ ਜਿਵੇਂ 3 ਪੀ ਬੈਟੋਨੀਅਮ ਰਾਜ, ਇੱਕ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਬੀਐਸ ਮੇਸਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਰੀਖਣ ਨੂੰ ਬੀਐਸ 0 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ., ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਪਰਸਮੈਟਰੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ.
its first run discoveries included a particle thought to be the long sought higgs boson, several composite particles hadrons like the 3p bottomonium state, the first creation of a plasma, and the first observations of the very rare decay of the bs meson into two muons bs0 ˆ’ , which challenged the validity of existing models of supersymmetry.

ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਐਲਐਚਸੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਚੁੰਬਕ ਅਤੇ ਸ਼ਤੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ energyਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
construction operational challenges the size of the lhc constitutes an exceptional engineering challenge with unique operational issues on account of the amount of energy stored in the magnets and the beams.

ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਚੁੰਬਕ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ energyਰਜਾ 10 ਜੀ.ਜੇ. 2,400 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਟੀ.ਐਨ.ਟੀ. ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਬੀਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਕੁਲ energyਰਜਾ 724 ਐਮਜੇ 173 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਟੀ.ਐਨ.ਟੀ.
while operating, the total energy stored in the magnets is 10 gj 2,400 kilograms of tnt and the total energy carried by the two beams reaches 724 mj 173 kilograms of tnt .

ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਦਸ-ਮਿਲੀਅਨ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਘਾਟਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਬੀਮ ਡੰਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 362 ਐਮਜੇ 87 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਟੀ.ਐਨ.ਟੀ.
loss of only one ten-millionth part of the beam is sufficient to quench a superconducting magnet, while each of the two beam dumps must absorb 362 mj 87 kilograms of tnt .

ਇਹ giesਰਜਾ ਮਾਮੂਲੀ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮੂਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ 2,808 ਗੰchesਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, 1. ਪ੍ਰਤੀ ਸਮੂਹ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰੋਟੋਨ, ਬੀਮ ਪਾਈਪਾਂ ਵਿੱਚ 1. ਗ੍ਰਾਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਨਾਜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇਗਾ. ਵਧੀਆ ਰੇਤ ਦੀ.
these energies are carried by very little matter under nominal operating conditions 2,808 bunches per beam, 1. protons per bunch , the beam pipes contain 1. gram of hydrogen, which, in standard conditions for temperature and pressure, would fill the volume of one grain of fine sand.

ਲਗਭਗ .5 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਜਟ ਨਾਲ ਲਾਗਤ.
cost with a budget of .5 billion approx.

ਜੂਨ 2010 ਤੱਕ 9bn ਜਾਂ .19bn, lhc ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
9bn or .19bn as of june 2010 , the lhc is one of the most expensive scientific instruments ever built.

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੁਲ ਲਾਗਤ ਲਗਭਗ 4.6 ਬਿਲੀਅਨ ਸਵਿਸ ਫ੍ਰੈਂਕ ਐਸਐਫਆਰ ਦੇ ਆਰਡਰ ਦੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
the total cost of the project is expected to be of the order of 4.6bn swiss francs sfr approx.

4.4bn, .1bn, ਜਾਂ .8bn ਜਨਵਰੀ 2010 ਤੋਂ ਐਕਸਲੇਟਰ ਅਤੇ 1.16bn ਐਸਐਫਆਰ ਲਗਭਗ.
4.4bn, .1bn, or .8bn as of jan 2010 for the accelerator and 1.16bn sfr approx.

1.1bn, .8bn, ਜਾਂ .7bn ਜਨਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਐਨ. ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ.
1.1bn, .8bn, or .7bn as of jan 2010 for the cern contribution to the experiments.

ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ 1995 ਵਿੱਚ ਐਸਐਫਆਰ 2.6bn ਦੇ ਬਜਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਐਸਐਫਆਰ 210 ਐਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the construction of lhc was approved in 1995 with a budget of sfr 2.6bn, with another sfr 210m towards the experiments.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਐਕਸਰਲੇਟਰ ਲਈ 2001 ਵਿੱਚ ਐਸਐਫਆਰ 480 ਐਮ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਐਸਐਫਆਰ 50 ਐਮ ਨੇ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, 2005 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਤੱਕ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
however, cost overruns, estimated in a major review in 2001 at around sfr 480m for the accelerator, and sfr 50m for the experiments, along with a reduction in cern's budget, pushed the completion date from 2005 to april 2007.

ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ ਲਾਗਤ ਵਾਧੇ ਦੇ ਐਸਐਫਆਰ 180 ਐਮ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ.
the superconducting magnets were responsible for sfr 180m of the cost increase.

ਕੌਮਪੈਕਟ ਮਿ soਨ ਸੋਲਨੋਇਡ ਲਈ ਭੂਮੀਗਤ ਗੁਫਾ ਬਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਵੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਨਾਕਾਫ਼ੀ designedੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੈਸਟਿੰਗ 2007 ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕ ਬੁਝਾਉਣ ਅਤੇ ਤਰਲ ਹਿੱਲੀਅਮ ਦੇ ਬਚਣ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਨੁਕਸਾਨ ਉਦਘਾਟਨੀ ਪਰੀਖਿਆ, 2008 ਨਿਰਮਾਣ ਦੁਰਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ.
there were also further costs and delays due to engineering difficulties encountered while building the underground cavern for the compact muon solenoid, and also due to magnet supports which were insufficiently strongly designed and failed their initial testing 2007 and damage from a magnet quench and liquid helium escape inaugural testing, 2008 see construction accidents and delays .

ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘੱਟ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਐਲਐਚਸੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਲ 2009 ਦੇ 10 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਵਾਦ ਨੂੰ 2008 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਕ੍ਰਮਵਾਰ, 2012 ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਕਣ ਲੱਭਿਆ.
due to lower electricity costs during the summer, the lhc normally does not operate over the winter months, although exceptions over the 2009 10 and 2012 2013 winters were made to make up for the 2008 start-up delays and to improve precision of measurements of the new particle discovered in 2012, respectively.

ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਦੇਰੀ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਨੂੰ, ਪਰੇਰਾ ਲੈਜਸ, ਇਕ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ, ਜਦੋਂ ਐਲਐਚਸੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਵਿਚਗੇਅਰ ਜੋ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ.
construction accidents and delays on 25 october 2005, pereira lages, a technician, was killed in the lhc when a switchgear that was being transported fell on top of him.

27 ਮਾਰਚ 2007 ਨੂੰ, ਫਰਮੀਲਾਬ ਅਤੇ ਕੇ ਕੇ ਕੇ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਚੁੰਬਕ ਸਹਾਇਤਾ, ਐੱਲ.ਐੱਚ.ਸੀ. ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤ੍ਰਿਪਲੇਟ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇਕ ਚੌਥਾਈ ਚੁੰਬਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਬਾਅ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਟੁੱਟ ਗਿਆ.
on 27 march 2007 a cryogenic magnet support designed and provided by fermilab and kek broke during an initial pressure test involving one of the lhc's inner triplet focusing quadrupole magnet assemblies.

ਕੋਈ ਜ਼ਖਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
no one was injured.

ਫਰਮੀਲਾਬ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਿਅਰ ਓਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਧਾਰਣ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਗੁਆ ਲਿਆ".
fermilab director pier oddone stated "in this case we are dumbfounded that we missed some very simple balance of forces".

ਇਹ ਨੁਕਸ ਅਸਲ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਿਹਾ.
this fault had been present in the original design, and remained during four engineering reviews over the following years.

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਇੰਸੂਲੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਪਤਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਸ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਬਾਅ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਹੀਂ ਸੀ.
analysis revealed that its design, made as thin as possible for better insulation, was not strong enough to withstand the forces generated during pressure testing.

ਵੇਰਵਾ ਫਰਮੀਲਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸੀਈਆਰਐਨ ਸਹਿਮਤ ਹੈ.
details are available in a statement from fermilab, with which cern is in agreement.

ਟੁੱਟੇ ਚੁੰਬਕ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਚ.ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅੱਠ ਸਮਾਨ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਨਵੰਬਰ 2007 ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ.
repairing the broken magnet and reinforcing the eight identical assemblies used by lhc delayed the startup date, then planned for november 2007.

19 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਨੁਕਸਦਾਰ ਬਿਜਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਗਰਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕ ਦੀ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਯੋਗਤਾ ਗਰਮ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਫੀਲਡ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ.
on 19 september 2008, during initial testing, a faulty electrical connection led to a magnet quench the sudden loss of a superconducting magnet's superconducting ability due to warming or electric field effects .

ਠੰ toਾ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇ ਟਨ ਸੁਪਰਕੂਲਡ ਤਰਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ 10 ਟਨ ਦੇ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵੈਕਿ .ਮ ਟਿ ofਬ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਕਾਰਨ 2008 ਦੇ ਮਾਝੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 14 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ.
six tonnes of supercooled liquid to cool the , with sufficient force to break 10-ton magnets nearby from their mountings, and caused considerable damage and contamination of the vacuum tube see 2008 quench incident repairs and safety checks caused a delay of around 14 months.

ਜੁਲਾਈ, 2009 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੈੱਕਯੁਮ ਲੀਕ ਪਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਅੱਧ ਨਵੰਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
two vacuum leaks were found in july 2009, and the start of operations was further postponed to mid-november 2009.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੇਠਲੀ ਚੁੰਬਕੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੌੜਾਂ 2010 ਤੋਂ 2012 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ, ਐਲਐਚਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ operatingਰਜਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ enerਰਜਾਾਂ ਤੇ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਨ ਤੇ ਸਿਰਫ 2 x 4 ਟੀਵੀ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ 2 x 6.5 ਟੀਵੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਚਲਾਓ, 2 x 7 tev ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ belowਰਜਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ.
initial lower magnet currents in both of its runs 2010 to 2012 and 2015 , the lhc was initially run at energies below its planned operating energy, and ramped up to just 2 x 4 tev energy on its first run and 2 x 6.5 tev on its second run, below the design energy of 2 x 7 tev.

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਗੁਆਏ ਬਗੈਰ ਸ਼ਾਮਲ ਉੱਚੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਚੁੰਬਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਧਾਰਾਵਾਂ ਉੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨ energyਰਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ.
this is because massive superconducting magnets require considerable magnet training to handle the high currents involved without losing their superconducting ability, and the high currents are necessary to allow a high proton energy.

"ਸਿਖਲਾਈ" ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਝਾਰਤ ਜਾਂ ਮਿੰਟ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਹੇਠਲੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the "training" process involves repeatedly running the magnets with lower currents to provoke any quenches or minute movements that may result.

ਇਹ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ operatingਪਰੇਟਿੰਗ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.9 k ਦੇ ਨੇੜੇ ਠੰ toਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਜ਼ੀਰੋ ਦੇ ਨੇੜੇ.
it also takes time to cool down magnets to their operating temperature of around 1.9 k close to absolute zero .

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੁੰਬਕ “ਪਲੰਘਰ” ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸੀਈਆਰਐਨ ਮੀਡੀਆ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਛੋਟੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ “ਬਾਹਰ ਹਿਲਾਉਣ” ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ.
over time the magnet "beds in" and ceases to quench at these lesser currents and can handle the full design current without quenching cern media describe the magnets as "shaking out" the unavoidable tiny manufacturing imperfections in their crystals and positions that had initially impaired their ability to handle their planned currents.

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੁੰਬਕ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬੁਝਾਈ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the magnets over time and with training, gradually become able to handle their full planned currents without quenching.

ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਟੈਸਟ 2008 ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਤੀਰ ਨੂੰ 10 ਸਤੰਬਰ, 2008 ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਘੁੰਮਾਇਆ ਗਿਆ.
inaugural tests 2008 the first beam was circulated through the collider on the morning of 10 september 2008.

ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਐੱਨ. ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੱ firedਿਆ.
cern successfully fired the protons around the tunnel in stages, three kilometres at a time.

ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਐਕਸਲੇਟਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ 10 28 ਵਜੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ.
the particles were fired in a clockwise direction into the accelerator and successfully steered around it at 10 28 local time.

ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਟੈਸਟ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਬਿੰਦੂ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੇ ਝਪਕਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੋਨਜ਼ ਨੇ ਟੱਕਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ.
the lhc successfully completed its major test after a series of trial runs, two white dots flashed on a computer screen showing the protons travelled the full length of the collider.

ਇਸਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਰਕਟ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ.
it took less than one hour to guide the stream of particles around its inaugural circuit.

ਸੀਈਆਰਐਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਐਂਟੀਲੋਕਵਾਈਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਤੀਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕਸ ਵਿਚ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡੇ one ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਪੂਰਾ ਸਰਕਟ 14 59 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
cern next successfully sent a beam of protons in an anticlockwise direction, taking slightly longer at one and a half hours due to a problem with the cryogenics, with the full circuit being completed at 14 59.

ਬੁਝਾਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ 19 ਸਤੰਬਰ 2008 ਨੂੰ, ਸੈਕਟਰ 3 ਅਤੇ 4 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100 ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੁੰਬਕ ਬੁਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਬਿਜਲਈ ਨੁਕਸ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ ਛੇ ਟਨ ਤਰਲ ਹਿਲਿਅਮ ਮੈਗਨੇਟ ਦੇ ਕ੍ਰਾਇਓਜੇਨਿਕ ਕੂਲੰਟ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
quench incident on 19 september 2008, a magnet quench occurred in about 100 bending magnets in sectors 3 and 4, where an electrical fault led to a loss of approximately six tonnes of liquid helium the magnets' cryogenic coolant , which was vented into the tunnel.

ਬਚਣ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਪਰ ਕੰਡਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਵੈਕਿumਮ ਪਾਈਪ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਕਿumਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵੀ ਗੁੰਮ ਗਈਆਂ.
the escaping vapour expanded with explosive force, damaging over 50 superconducting magnets and their mountings, and contaminating the vacuum pipe, which also lost vacuum conditions.

ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਸੀਈਆਰਐਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਕਾਰਨ ਦੋ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਖਰਾਬ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਠੰ downਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ. ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਮਹੀਨੇ.
shortly after the incident cern reported that the most likely cause of the problem was a faulty electrical connection between two magnets, and that due to the time needed to warm up the affected sectors and then cool them back down to operating temperature it would take at least two months to fix.

ਸੀਈਆਰਐਨ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 15 ਅਤੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਤਕਨੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਮੁ analysisਲੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ 5 ਦਸੰਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ.
cern released an interim technical report and preliminary analysis of the incident on 15 and 16 october 2008 respectively, and a more detailed report on 5 december 2008.

ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਗਲਤੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ.
the analysis of the incident by cern confirmed that an electrical fault had indeed been the cause.

ਨੁਕਸਦਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਆਰਕ ਜਾਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੁਪਰਕੂਲਡ ਹਿੱਲੀਅਮ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅਤੇ ਵੈਕਿumਮ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੂਲੈਂਟ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣ ਗਿਆ. ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ 100 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਧਦਾ ਹੈ.
the faulty electrical connection had led correctly to a failsafe power abort of the electrical systems powering the superconducting magnets, but had also caused an electric arc or discharge which damaged the integrity of the supercooled helium's enclosure and vacuum insulation, causing the coolant's temperature and pressure to rapidly rise beyond the ability of the safety systems to contain it, and leading to a temperature rise of about 100 degrees celsius in some of the affected magnets.

ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਿਟੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਬਿਜਲੀ ਸ਼ੋਰ ਨੇ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਗਰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ.
energy stored in the superconducting magnets and electrical noise induced in other quench detectors also played a role in the rapid heating.

ਲਗਭਗ ਦੋ ਟਨ ਤਰਲ ਹਿੱਲਿਅਮ ਵਿਸਫੋਟਕ escapedੰਗ ਨਾਲ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਡਿਟੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਟਾਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਟਨ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਤੇ ਲੀਕ ਹੋਏ.
around two tonnes of liquid helium escaped explosively before detectors triggered an emergency stop, and a further four tonnes leaked at lower pressure in the aftermath.

ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਕੁਲ 53 ਚੁੰਬਕ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੰਦ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਬਦਲੀ ਗਈ ਸੀ.
a total of 53 magnets were damaged in the incident and were repaired or replaced during the winter shutdown.

ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਬਾਰੇ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੂਸੀਓ ਰੋਸੀ ਦੁਆਰਾ 22 ਫਰਵਰੀ 2010 ਦੇ ਸੁਪਰਕੰਡਕਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
this accident was thoroughly discussed in a 22 february 2010 superconductor science and technology article by cern physicist lucio rossi.

ਐਲ.ਐਚ.ਸੀ. ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸਤੰਬਰ 2008 ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 900 ਜੀ.ਵੀ. ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ-ਪੁੰਜ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ "ਸਧਾਰਣ" ਉੱਚ-collਰਜਾ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਐਲ.ਐਚ.ਸੀ. ਦੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ. 2008 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 10 ਟੀ.ਵੀ.
in the original timeline of the lhc commissioning, the first "modest" high-energy collisions at a centre-of-mass energy of 900 gev were expected to take place before the end of september 2008, and the lhc was expected to be operating at 10 tev by the end of 2008.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਪਰੋਕਤ ਜ਼ਿਕਰ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ, ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਵੰਬਰ, 2009 ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ.
however, due to the delay caused by the above-mentioned incident, the collider was not operational until november 2009.

ਦੇਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਐਲਐਚਸੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2008 ਨੂੰ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੇ 20 ਮੈਂਬਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਸੀਈਆਰਐਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ.
despite the delay, lhc was officially inaugurated on 21 october 2008, in the presence of political leaders, science ministers from cern's 20 member states, cern officials, and members of the worldwide scientific community.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 2009 ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੁਲਾਈ 2009 ਵਿਚ ਪਛਾਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋ ਹੋਰ ਵੈਕਿumਮ ਲੀਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ' ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ.
most of 2009 was spent on repairs and reviews from the damage caused by the quench incident, along with two further vacuum leaks identified in july 2009 which pushed the start of operations to november of that year.

ਚਲਾਓ 1 ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਨ 20 ਨਵੰਬਰ 2009 ਨੂੰ, ਘੱਟ-beਰਜਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ 1.18 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਤੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਦੇ ਕਣ ਐਕਸਰਲੇਟਰ ਬਣ ਗਿਆ. , ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਤੀਰ ਤੇਵਤ੍ਰੋਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ 0.98 ਟੀਵੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
run 1 first operational run on 20 november 2009, low-energy beams circulated in the tunnel for the first time since the incident, and shortly after, on 30 november, the lhc achieved 1.18 tev per beam to become the world's highest-energy particle accelerator, beating the tevatron's previous record of 0.98 tev per beam held for eight years.

2010 ਦੇ ਅਰੰਭ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ te. te ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ giesਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ raਲੱਪੀ ਵੇਖੀ ਗਈ ਅਤੇ 30 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ, ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਬੀਮ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇ ਕੇ ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਦੀ ਟੱਕਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। 7 ਟੀ.ਵੀ.
the early part of 2010 saw the continued ramp-up of beam in energies and early physics experiments towards 3.5 tev per beam and on 30 march 2010, lhc set a new record for high-energy collisions by colliding proton beams at a combined energy level of 7 tev.

ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਸ ਦਿਨ ਤੀਸਰੀ ਸੀ, ਦੋ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ "ਸੁੱਟਿਆ" ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਬੀਮ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਲਗਾਉਣੇ ਪਏ.
the attempt was the third that day, after two unsuccessful attempts in which the protons had to be "dumped" from the collider and new beams had to be injected.

ਇਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਖੋਜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਹੋਈ.
this also marked the start of the main research programme.

ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਰਨ 4 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਈ.
the first proton run ended on 4 november 2010.

ਲੀਡ ਆਇਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਨ 8 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 6 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਲੀਸ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਬਿੱਗ ਬੈਂਗ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
a run with lead ions started on 8 november 2010, and ended on 6 december 2010, allowing the alice experiment to study matter under extreme conditions similar to those shortly after the big bang.

ਸੀਈਆਰਐਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਕਿ ਐਲਐਚਸੀ 2012 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗੀ, 2011 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਰੇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਮ energyਰਜਾ ਨੂੰ 3.5 ਤੋਂ 4 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗੀ.
cern originally planned that the lhc would run through to the end of 2012, with a short break at the end of 2011 to allow for an increase in beam energy from 3.5 to 4 tev per beam.

ਸਾਲ 2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਐਲਐਚਸੀ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 2015 ਤਕ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ 7 ਟੀ ਵੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਬੀਮ energyਰਜਾ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
at the end of 2012 the lhc was planned to get shut down until around 2015 to allow upgrade to a planned beam energy of 7 tev per beam.

2012 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਦੀ ਜੁਲਾਈ 2012 ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਬੰਦ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ 2013 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਧੂ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ.
in late 2012, in light of the july 2012 discovery of the higgs boson, the shutdown was postponed for some weeks into early 2013, to allow additional data to be obtained prior to shutdown.

ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰੋ ਐਲਐਚਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 2-ਸਾਲ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਲਈ 13 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 14 ਟੀਵੀ ਵਿਖੇ ਐਲਐਚਸੀ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਐਕਸਰਲੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਪ੍ਰੋਟਨ ਸਿੰਕਰੋਟ੍ਰੋਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ. ਇਸਦੀ ਹਵਾਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਨ ਤੋਂ ਉੱਚ-lingਰਜਾ ਦੀ ਟੱਕਰ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜ ਵਾਲੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਕੈਬਲਿੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ.
upgrade the lhc was shut down on 13 february 2013 for its 2-year upgrade, which would touch on many aspects of the lhc enabling collisions at 14 tev, enhancing its detectors and pre-accelerators the proton synchrotron and super proton synchrotron , as well as replacing its ventilation system and 100 km of cabling impaired by high-energy collisions from its first run.

ਅਪਗ੍ਰੇਡਡ ਟ੍ਰਾਈਡਾਈਡਰ ਨੇ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਬੂਸਟਰ 2 ਜੂਨ 2014 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਮੈਗਨੇਟਸ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਦੇ ਗੇੜ ਕਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਮ ਆਪਸੀ 18 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ lhc ਸੁਪਰਮੈਗਨੈੱਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, 1.9 ਕੇ .25 ਦੇ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ.
the upgraded collider began its long start-up and testing process in june 2014, with the proton synchrotron booster starting on 2 june 2014, the final interconnection between magnets completing and the proton synchrotron circulating particles on 18 june 2014, and the first section of the main lhc supermagnet system reaching operating temperature of 1.9 k .25 , a few days later.

ਸੁਪਰਕੰਡੈਕਟਿੰਗ ਮੈਗਨੇਟ ਦੀ "ਸਿਖਲਾਈ" ਦੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੂਜੀ ਰਨ ਨੂੰ 6.5 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਤੀਰ ਦੀ ਘੱਟ withਰਜਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ 11,000 ਐਂਪਾਇਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ.
due to the slow progress with "training" the superconducting magnets, it was decided to start the second run with a lower energy of 6.5 tev per beam, corresponding to a current of 11,000 amperes.

ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਗਨੈਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ 9 ਦਸੰਬਰ 2014 ਤਕ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਚੁੰਬਕ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮਾਰਚ 2015 ਵਿਚ ਖਤਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first of the main lhc magnets were reported to have been successfully trained by 9 december 2014, while training the other magnet sectors was finished in march 2015.

5 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ 2 ਦੂਜੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਨ ਚਲਾਓ, ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਜੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 7 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ 14 ਟੀਵੀ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ handleੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
run 2 second operational run on 5 april 2015, the lhc restarted after a two-year break, during which the electrical connectors between the bending magnets were upgraded to safely handle the current required for 7 tev per beam 14 tev .

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਝੁਕਣ ਵਾਲੇ ਚੁੰਬਕ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 6.5 ਟੀਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬੀਮ 13 ਟੀਵੀ ਕੁੱਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 2015 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ energyਰਜਾ ਬਣ ਗਈ.
however, the bending magnets were only trained to handle up to 6.5 tev per beam 13 tev total , which became the operating energy for 2015 to 2017.

aprilਰਜਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
the energy was first reached 10 april 2015.

ਅਪਗ੍ਰੇਡ 13 ਟੀਵੀ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ energyਰਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਵਿਚ ਸਿੱਟੇ ਗਏ.
the upgrades culminated in colliding protons together with a combined energy of 13 tev.

3 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ, ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ offlineਫਲਾਈਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
on 3 june 2015 the lhc started delivering physics data after almost two years offline.

ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਟੱਕਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨ ਲੀਡ ਆਇਨਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਤੇ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ, ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ.
in the following months it was used for proton-proton collisions, in november the machine switched to collisions of lead ions, in december the usual winter shutdown started.

2016 ਵਿੱਚ, ਮਸ਼ੀਨ ਚਾਲਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਟੱਕਰ ਲਈ ਚਮਕ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ.
in 2016, the machine operators focused on increasing the luminosity for proton-proton collisions.

ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 26 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਟੱਕਰ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ 40% ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ.
the design value was first reached 26 june, and further improvements increased the collision rate to 40% above the design value.

2016 ਵਿੱਚ ਟੱਕਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਰਨ 1 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ - ਪ੍ਰਤੀ ਟੱਕਰ ਇੱਕ ਉੱਚ energyਰਜਾ ਤੇ.
the total number of collisions in 2016 exceeded the number from run 1 - at a higher energy per collision.

ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਲੀਡ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋ ਗਈ.
the proton-proton run was followed by four weeks of proton-lead collisions.

ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਖੋਜ ਦਾ ਮੁ initialਲਾ ਕੇਂਦਰ ਹਿਗਸ ਬੋਸਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਹੋਂਦ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਉੱਚ ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕੁਦਰਤ.
timeline of operations findings and discoveries an initial focus of research was to investigate the possible existence of the higgs boson, a key part of the standard model of physics which is predicted by theory but had not yet been observed before due to its high mass and elusive nature.

ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ, ਜੇ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਸਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਐਲਐਚਸੀ ਹਰ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਿਗਸ ਬੋਸਨ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਹਿਗਸ ਬੋਸੌਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤੀ.
cern scientists estimated that, if the standard model were correct, the lhc would produce several higgs bosons every minute, allowing physicists to finally confirm or disprove the higgs bosons existence.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਸੁਪਰਸਾਈਮੈਟ੍ਰਿਕ ਕਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਕਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਭਵ ਅਣਜਾਣ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ.
in addition, the lhc allowed the search for supersymmetric particles and other hypothetical particles as possible unknown areas of physics.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾੱਡਲ ਦੇ ਕੁਝ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਵਾਧੂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰੀ ਡਬਲਯੂ 'ਅਤੇ ਜ਼ੈੱਡ' ਗੇਜ ਬੋਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਐਲਐਚਸੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some extensions of the standard model predict additional particles, such as the heavy w' and z' gauge bosons, which are also estimated to be within reach of the lhc to discover.

ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਅੰਕੜੇ ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚ, 284 ਟਕਰਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਐਲਿਸ ਡਿਟੈਕਟਰ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਨ, ਨੂੰ 15 ਦਸੰਬਰ 2009 ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
first run data taken the first physics results from the lhc, involving 284 collisions which took place in the alice detector, were reported on 15 december 2009.

ਫਰਮੀਲਾਬ ਦੇ ਟੇਵਾਟ੍ਰੋਨ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੇ atਰਜਾਾਂ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਫਰਵਰੀ 2010 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸੀਐਮਐਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੱਧ-ਅਨੁਮਾਨਤ ਚਾਰਜਡ-ਹੈਡਰਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
the results of the first collisions at energies higher than fermilab's tevatron collisions were published by the cms collaboration in early february 2010, yielding greater-than-predicted charged-hadron production.

ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਲਐਚਸੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੇ ਪ੍ਰੋਟੋਨ-ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਮੁ resultsਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
after the first year of data collection, the lhc experimental collaborations started to release their preliminary results concerning searches for new physics beyond the standard model in proton-proton collisions.

2010 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ.
no evidence of new particles was detected in the 2010 data.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾੱਡਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਸਪੇਸ 'ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵਾਧੂ ਮਾਪ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲਾਂ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੁਪਰਸਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਦੇ ਸੀਮਿਤ ਸੰਸਕਰਣਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ.
as a result, bounds were set on the allowed parameter space of various extensions of the standard model, such as models with large extra dimensions, constrained versions of the minimal supersymmetric standard model, and others.

24 ਮਈ, 2011 ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਐਲਐਚਸੀ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਹੋਲਜ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਲੇ ਘੁਰਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਮਾਮਲਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
on 24 may 2011, it was reported that plasma the densest matter thought to exist besides black holes had been created in the lhc.

ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਗਸਤ, 2011 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਰੇਨੋਬਲ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ, ਜੋ 2011 ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
between july and august 2011, results of searches for the higgs boson and for exotic particles, based on the data collected during the first half of the 2011 run, were presented in conferences in grenoble and mumbai.

ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿਗਜ਼ ਸਿਗਨਲ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਐਟਲਾਸ ਅਤੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. 95% ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਸੀ.ਐਲ.ਐੱਸ. ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪੁੰਜ ਖੇਤਰ 145 ਅਤੇ 466 ਜੀ ਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ.
in the latter conference it was reported that, despite hints of a higgs signal in earlier data, atlas and cms exclude with 95% confidence level using the cls method the existence of a higgs boson with the properties predicted by the standard model over most of the mass region between 145 and 466 gev.

ਨਵੇਂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਸਪੇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਸੁਪਰਸਮੈਟ੍ਰਿਕ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the searches for new particles did not yield signals either, allowing to further constrain the parameter space of various extensions of the standard model, including its supersymmetric extensions.

13 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ, ਸੀਈਆਰਐਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾਡਲ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ, ਜੇ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਰੇਵ ਗੇਵ ਲਈ ਪੁੰਜ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਹੈ.
on 13 december 2011, cern reported that the standard model higgs boson, if it exists, is most likely to have a mass constrained to the range gev.

ਦੋਵਾਂ ਸੀਐਮਐਸ ਅਤੇ ਐਟਲਾਸ ਡਿਟੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਜੀਵੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰਤਾ ਦੀ ਸਿਖਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਜਾਂ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
both the cms and atlas detectors have also shown intensity peaks in the gev range, consistent with either background noise or the observation of the higgs boson.

22 ਦਸੰਬਰ, 2011 ਨੂੰ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਨਵਾਂ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਕਣ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, 3 ਪੀ ਬਟਨੋਨੀਅਮ ਰਾਜ.
on 22 december 2011, it was reported that a new composite particle had been observed, the 3p bottomonium state.

4 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ, ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਅਤੇ ਅਟਲਾਸ ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਜੀ.ਵੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਪੁੰਜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਸਨ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਹਰੇਕ ਦੇ 5 ਸਿਗਮਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਨਾਲ.
on 4 july 2012, both the cms and atlas teams announced the discovery of a boson in the mass region around gev, with a statistical significance at the level of 5 sigma each.

ਇਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਰਸਮੀ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this meets the formal level required to announce a new particle.

ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਿਗਸ ਬੋਸਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸੁਚੇਤ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
the observed properties were consistent with the higgs boson, but scientists were cautious as to whether it is formally identified as actually being the higgs boson, pending further analysis.

8 ਨਵੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ, ਐਲਐਚਸੀਬੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰਸਮੈਟਰੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ "ਸੁਨਹਿਰੀ" ਟੈਸਟ ਵਜੋਂ ਵੇਖੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਐਸ ਮੇਸਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨੂੰ ਬੀਐਸ 0 łĺ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ.
on 8 november 2012, the lhcb team reported on an experiment seen as a "golden" test of supersymmetry theories in physics, by measuring the very rare decay of the bs meson into two muons bs0 ˆ’ .

ਨਤੀਜੇ, ਜਿਹੜੇ ਸੁਪਰਸਮੈਮਟਰੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੈਰ-ਸੁਪਰਸਮੀਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾੱਡਲ ਦੁਆਰਾ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਪਰਸਮੈਮੈਟਰੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਕੁਝ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਫੈਸਲੇ ਘੱਟ ਆਮ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁਪਰਸਮੈਟਰੀ ਥਿ ofਰੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
the results, which match those predicted by the non-supersymmetrical standard model rather than the predictions of many branches of supersymmetry, show the decays are less common than some forms of supersymmetry predict, though could still match the predictions of other versions of supersymmetry theory.

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਤੀਜੇ ਪਰਮਾਣ ਦੀ ਘਾਟ ਵਜੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਇਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 3.5 ਸਿਗਮਾ ਪੱਧਰ' ਤੇ.
the results as initially drafted are stated to be short of proof but at a relatively high 3.5 sigma level of significance.

ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੀਐਮਐਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
the result was later confirmed by the cms collaboration.

ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ, ਐਲਐਚਸੀਬੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਬੀ ਮੈਸਨ ਦੇ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕੋਣੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਮਾੱਡਲ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਵਿਜੀਵਤਾ ਨਾਲ 4.5 ਸਿਗਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਿਸ਼ਚਤਤਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ 5 ਸਿਗਮਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਖੋਜ.
in august 2013 the lhcb team revealed an anomaly in the angular distribution of b meson decay products which could not be predicted by the standard model this anomaly had a statistical certainty of 4.5 sigma, just short of the 5 sigma needed to be officially recognized as a discovery.

ਇਹ ਅਣਜਾਣ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ੈਡ ਬੋਸਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
it is unknown what the cause of this anomaly would be, although the z' boson has been suggested as a possible candidate.

19 ਨਵੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਐਲਐਚਸੀਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਦੋ ਨਵੇਂ ਭਾਰੀ ਸਬਟੋਮਿਕ ਕਣਾਂ, łĺ ਬੀ ਅਤੇ. ਬੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ.
on 19 november 2014, the lhcb experiment announced the discovery of two new heavy subatomic particles, ˆ’ b and ˆ’ b.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੇਰੀਓਨ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਤਲ, ਇੱਕ ਹੇਠਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਕੜਕ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹਨ.
both of them are baryons that are composed of one bottom, one down, and one strange quark.

ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਇਲੈਵਨ ਬੇਰੀਓਨ ਦੇ ਉਤੇਜਿਤ ਰਾਜ ਹਨ.
they are excited states of the bottom xi baryon.

ਐਲਐਚਸੀਬੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਰਨ 1 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈਡਰਨ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਂਟਾਵੇਰਕ ਜਾਂ ਟੈਟਰਾਕੁਆਇਰਸ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ.
the lhcb collaboration has observed multiple exotic hadrons, possibly pentaquarks or tetraquarks, in the run 1 data.

4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਨੂੰ, ਸਹਿਯੋਗ ਨੇ 13.9 ਸਿਗਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਟੇਟਰਕੁਆਰਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜ਼ੈੱਡ 4430 ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ.
on 4 april 2014, the collaboration confirmed the existence of the tetraquark candidate z 4430 with a significance of over 13.9 sigma.

13 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ, ਲਾਂਬਡਾ ਬੈਰੀਓਂਸ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਟਾਕਾਰਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਨ.
on 13 july 2015, results consistent with pentaquark states in the decay of bottom lambda baryons b were reported.

28 ਜੂਨ 2016 ਨੂੰ, ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਨੇ ਚਾਰ ਟੈਟਰਾਕੁਆਰਕ ਵਰਗੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਅਤੇ ਮੈਸੋਨ ਵਿਚ ਫੁੱਟਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਐਕਸ 4274, ਐਕਸ 4500 ਅਤੇ ਐਕਸ 4700 ਅਤੇ ਐਕਸ 4140 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on 28 june 2016, the collaboration announced four tetraquark-like particles decaying into a j and a meson, only one of which was well established before x 4274 , x 4500 and x 4700 and x 4140 .

ਦਸੰਬਰ, 2016 ਵਿੱਚ, ਐਟਲਾਸ ਨੇ ਡਬਲਯੂ ਬੋਸਨ ਪੁੰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਪ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਟੇਵਾਟ੍ਰੋਨ ਵਿਖੇ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ.
in december 2016, atlas presented a measurement of the w boson mass, rearching the precision of analyses done at the tevatron.

ਦੂਜੀ ਰਨ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਈਪੀਐਸ-ਐਚਈਪੀ 2015, ਸਹਿਯੋਗ ਨੇ ਉੱਚ ਟੱਕਰ energyਰਜਾ ਤੇ ਕਈ ਕਣਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨ ਮਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
second run 2015 onward at the conference eps-hep 2015 in july, the collaborations presented first cross-section measurements of several particles at the higher collision energy.

15 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ, ਐਟਲਾਸ ਅਤੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੇ ਹਿਗਜ਼ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੁਪਰਸਮੈਟਰੀ ਸੁਜ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ 13 ਟੀ ਵੀ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਐਕਸੋਟਿਕਸ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮੁੱ preਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ.
on 15 december 2015, the atlas and cms experiments both reported a number of preliminary results for higgs physics, supersymmetry susy searches and exotics searches using 13 tev proton collision data.

ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਦੋ-ਫੋਟੋਨ ਇਨਵਾਇਰੇਟ ਪੁੰਜ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 750 ਜੀਵੀ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਵਾਧੂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਅਗਸਤ 2016 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਕਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
both experiments saw a moderate excess around 750 gev in the two-photon invariant mass spectrum, but the experiments did not confirm the existence of the hypothetical particle in an august 2016 report.

ਯੋਜਨਾਬੱਧ "ਉੱਚ-ਚਮਕਦਾਰ" ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟਦੇ ਹੋਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਪਕਰਣ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਕੁੰਜੀ ਨਤੀਜੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਨੁਪਾਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
planned "high-luminosity" upgrade after some years of running, any particle physics experiment typically begins to suffer from diminishing returns as the key results reachable by the device begin to be completed, later years of operation discover proportionately less than earlier years.

ਇੱਕ ਆਮ ਨਤੀਜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ energyਰਜਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ.
a common outcome is to upgrade the devices involved, typically in energy, in luminosity, or in terms of improved detectors.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 2017 ਜਾਂ 2018 ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਉਚਿਤ 14 ਟੀ ਵੀ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ energyਰਜਾ ਵਿਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਐਲਐਚਸੀ ਦਾ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਈ ਲਾਈਮੋਨੋਸਿਟੀ ਐਲਐਚਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ 2022 ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
as well as the planned increase to its intended 14 tev collision energy in 2017 or 2018, a luminosity upgrade of the lhc, called the high luminosity lhc, has also been proposed, to be made after 2022.

lhc ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਉੱਚਿਤ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਬੀਮ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ
the optimal path for the lhc luminosity upgrade includes an increase in the beam current i.e.

ਬੀਮ ਵਿਚਲੇ ਕਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਉੱਚ-ਚਮਕਦਾਰ ਸੰਵਾਦ ਖੇਤਰਾਂ, ਐਟਲਾਸ ਅਤੇ ਸੀ.ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਵਿਚ ਸੋਧ.
the number of particles in the beams and the modification of the two high-luminosity interaction regions, atlas and cms.

ਇਹਨਾਂ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਬੀਮ ਦੀ theਰਜਾ ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਕਿ ਉਹ ਐਲਐਚਸੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨੂੰ ਵੀ 1 ਟੀਵੀ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
to achieve these increases, the energy of the beams at the point that they are injected into the lhc should also be increased to 1 tev.

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੀ-ਇੰਜੈਕਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਸੁਪਰ ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਸਿੰਕ੍ਰੋਟ੍ਰੋਨ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਣਗੀਆਂ.
this will require an upgrade of the full pre-injector system, the needed changes in the super proton synchrotron being the most expensive.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਐਲਐਚਸੀ ਐਕਸੀਲੇਟਰ ਰਿਸਰਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਐਲਏਆਰਪੀ, ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖੋਜ ਯਤਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
currently the collaborative research effort of lhc accelerator research program, larp, is conducting research into how to achieve these goals.

ਕਣ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਰਡ ਹੈਡ੍ਰੋਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਇਹ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਣ ਟਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਆਮਤ ਦਿਵਸ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੂਖਮ ਬਲੈਕ ਹੋਲਜ਼ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਪਣਿਕ ਕਣਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
safety of particle collisions the experiments at the large hadron collider sparked fears that the particle collisions might produce doomsday phenomena, involving the production of stable microscopic black holes or the creation of hypothetical particles called strangelets.

ਦੋ ਸੀ.ਆਰ.ਐੱਨ.ਐੱਨ. ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਕ ਸਿੱਟਾ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੀਰਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਮਤ ਹੈ.
two cern-commissioned safety reviews examined these concerns and concluded that the experiments at the lhc present no danger and that there is no reason for concern, a conclusion expressly endorsed by the american physical society.

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐਲਐਚਸੀ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਟੱਕਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਸਿੱਟੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਅਤਿ-ਉੱਚ-energyਰਜਾ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਿਰਨਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ inਰਜਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਟੱਕਰ.
the reports also noted that the physical conditions and collision events that exist in the lhc and similar experiments occur naturally and routinely in the universe without hazardous consequences, including ultra-high-energy cosmic rays observed to impact earth with energies far higher than those in any man-made collider.

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਲਾਰਜ ਹੈਡ੍ਰੋਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨ ਮੀਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
popular culture the large hadron collider gained a considerable amount of attention from outside the scientific community and its progress is followed by most popular science media.

ਐਲਐਚਸੀ ਨੇ ਨਾਵਲ, ਟੀ ਵੀ ਸੀਰੀਜ਼, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਸਮੇਤ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ.
the lhc has also inspired works of fiction including novels, tv series, video games and films.

ਸੀਈਆਰਐਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਕਾਲਪਾਈਨ ਦੀ "ਲਾਰਜ ਹੈਡਰਨ ਰੈਪ" ਨੇ ਯੂਟਿ .ਬ ਦੇ 7 ਮਿਲੀਅਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ.
cern employee katherine mcalpine's "large hadron rap" surpassed 7 million youtube views.

ਬੈਂਡ ਲੈਸ ਹੌਰਬਿਲਸ ਸੇਨੇਨੇਟਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੀਆਂ byਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the band les horribles cernettes was founded by women from cern.

ਨਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਐਲ.ਐਚ.ਸੀ. ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਰੰਭਕ ਹੋਣ.
the name was chosen so to have the same initials as the lhc.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚੈਨਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ gਖੇ ਫਿਕਸਜ਼, ਸੀਜ਼ਨ 2 2010, ਐਪੀਸੋਡ 6 "ਐਟਮ ਸਮੈਸ਼ਰ" ਵਿੱਚ 2008 ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਪਰਕੋਲਾਈਡਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਅਖੀਰਲੇ ਸੁਪਰ ਕੰਡਕਟਿੰਗ ਚੁੰਬਕ ਭਾਗ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
national geographic channel's world's toughest fixes, season 2 2010 , episode 6 "atom smasher" features the replacement of the last superconducting magnet section in the repair of the supercollider after the 2008 quench incident.

ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੁਪਰਕੋਲਾਈਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਦੀ ਅਸਲ ਫੁਟੇਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the episode includes actual footage from the repair facility to the inside of the supercollider, and explanations of the function, engineering, and purpose of the lhc.

ਲਾਰਜ ਹੈਡ੍ਰੋਨ ਕੋਲਾਈਡਰ 2012 ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਫਿਲਮ ਡਿਕੈ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫਿਲਮ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the large hadron collider was the focus of the 2012 student film decay, with the movie being filmed on location in cern's maintenance tunnels.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਣ ਬੁਖਾਰ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੋ ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਸੰਕਲਪਿਕ frameworkਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the feature documentary particle fever follows the experimental physicists at cern who run the experiments, as well as the theoretical physicists who attempt to provide a conceptual framework for the lhc's results.

ਇਸ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੌਕ ਫੈਸਟ ਜਿੱਤਿਆ.
it won the sheffield international doc fest in 2013.

ਕਲਪਨਾ, ਡੈਨ ਬ੍ਰਾ .ਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਨਾਵਲ ਏਂਜਲਸ ਐਂਡ ਡੈਮੰਸ, ਐੱਲ.ਐੱਚ.ਸੀ. ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਐਂਟੀਮੈਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਟੀਕਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
fiction the novel angels & demons, by dan brown, involves antimatter created at the lhc to be used in a weapon against the vatican.

ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਸੀਈਆਰਐਨ ਨੇ ਇੱਕ "ਤੱਥ ਜਾਂ ਗਲਪ" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ?
in response, cern published a "fact or fiction?"

ਪੰਨਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਲਐਚਸੀ, ਸੀਈਆਰਐਨ, ਅਤੇ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਚਿੱਤਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
page discussing the accuracy of the book's portrayal of the lhc, cern, and particle physics in general.

ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਨੇ ਐਲਐਚਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ 'ਤੇ ਸਾਈਟ' ਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਰੋਨ ਹਾਵਰਡ, ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਈਆਰਐਨ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹਨ.
the movie version of the book has footage filmed on-site at one of the experiments at the lhc the director, ron howard, met with cern experts in an effort to make the science in the story more accurate.

ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਨਾਵਲ ਮੰਗਾ ਐਨੀਮੇ-ਸੀਰੀਜ਼ "ਸਟੀਨਜ਼ ਗੇਟ" ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਰੋਧੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ sern ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੀ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਹੈ.
in the visual novel manga anime-series "steins gate", the primary antagonist controls a global research organization called sern, the name of which is a deliberate misspelling of cern.

ਲੜੀ ਵਿਚ sern ਇਕ ਕਣ ਐਕਸਲੇਟਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਛੋਟੇ ਬਲੈਕ ਹੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the series sern designs a particle accelerator and uses the miniature black holes created from experiments to master time travel and take over the world.

ਰੌਬਰਟ ਜੇ ਸਾਏਅਰ ਦਾ ਨਾਵਲ ਫਲੈਸ਼ ਫਾਰਵਰਡ, ਐਲਐਚਸੀ ਵਿਖੇ ਹਿਗਜ਼ ਬੋਸਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the novel flashforward, by robert j. sawyer, involves the search for the higgs boson at the lhc.

ਸੀ.ਈ.ਆਰ.ਐੱਨ. ਨੇ ਸਾਇਅਰ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਟੀ.ਵੀ.
cern published a "science and fiction" page interviewing sawyer and physicists about the book and the tv series based on it.

ਕੰਪੈਕਟ ਲਾਈਨਅਰ ਕੋਲਾਈਡਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੀਨੀਅਰ ਕੋਲੀਡਰ ਕਣ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਗਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕਣ ਬੁਖਾਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈਡਰਨ ਕੋਲਾਈਡਰ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸੀਈਆਰਐਨ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਵੈੱਬਪੇਜ ਸੀਈਆਰਐਨ ਕੁਰੀਅਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਐਲਐਚਸੀ ਪੋਰਟਲ ਵੈਬ ਪੋਰਟਲ ਲਿੰਡਨ ਇਵਾਨਜ਼ ਅਤੇ ਫਿਲਿਪ ਬ੍ਰਾਇੰਟ ਐਡੀਜ਼ 2008 ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ.
see also compact linear collider international linear collider list of accelerators in particle physics particle fever very large hadron collider references external links official website overview of the lhc at cern's public webpage cern courier magazine lhc portal web portal lyndon evans and philip bryant eds 2008 .

"ਐਲਐਚਸੀ ਮਸ਼ੀਨ".
"lhc machine".

ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਰਨਲ.
journal of instrumentation.

3 8 ਐਸ08001.
3 8 s08001.

ਬਿਬਕੋਡ 2008jinst ... 3s8001e.
bibcode 2008jinst...3s8001e.

doi 10.1088 1748-0221 3 08 ਐਸ08001.
doi 10.1088 1748-0221 3 08 s08001.

ਐਲਐਚਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਛੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ 2008 ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼.
full documentation for design and construction of the lhc and its six detectors 2008 .

ਵੀਡੀਓ ਸੀਈਆਰਐਨ, ਐਲਐਚਸੀ ਯੂਟਿ onਬ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਐਲਐਚਸੀ ਵਿਖੇ ਪੈਟਾਬਾਈਟਸ".
video cern, how lhc works on youtube "petabytes at the lhc".

ਸੱਠ ਪ੍ਰਤੀਕ.
sixty symbols.

ਬ੍ਰੈਡੀ ਹਾਰਨ ਨਾਟਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਈ.
brady haran for the university of nottingham.

ਟੱਕਰ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ modeੰਗ ਵਿੱਚ ਐਲਐਚਸੀ ਦਾ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਜੂਨ 2015 ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅੱਠ ਚੀਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡਾ ਹੈਡਰਨ ਕੋਲੀਡਰ energyਰਜਾ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਹੇਕਸਮੇਥੈਲੀਨੇਡੀਅਮਾਈਨ h2n ch2 6nh2 ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਾਲਾ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ.
animation of lhc in collision production mode june 2015 news eight things to know as the large hadron collider breaks energy records hexamethylenediamine is the organic compound with the formula h2n ch2 6nh2.

ਅਣੂ ਇਕ ਡਾਇਮਾਈਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਹੈਕਸਾਥੀਥੀਨ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਚੇਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਮੀਨੇ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the molecule is a diamine, consisting of a hexamethylene hydrocarbon chain terminated with amine functional groups.

ਕੁਝ ਵਪਾਰਕ ਨਮੂਨਿਆਂ ਲਈ ਰੰਗਹੀਣ ਠੋਸ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਅਮੀਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਈਪਰੀਡਾਈਨ ਵਰਗੀ ਹੈ.
the colorless solid yellowish for some commercial samples has a strong amine odor, similar to piperidine.

ਸਾਲਾਨਾ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
about 1 billion kilograms are produced annually.

ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਹੈਕਸਾਮੇਥੀਲੇਨੇਡੀਅਮਾਈਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥਿਓਡੋਰ ਕਰਟੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
synthesis hexamethylenediamine was first reported by theodor curtius.

ਇਹ ਐਡੀਪੋਨੀਟਰਾਇਲ ਐਨਸੀ ਸੀਐਚ 2 4 ਸੀਐਨ 4 ਐਚ 2 ਐਚ 2 ਐਨ ਸੀਐਚ 2 6 ਐਨਐਚ 2 ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨਨੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਈਡਰੋਜਨਨ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਐਡੀਪੋਨੀਟਰਾਇਲ ਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਨਾਲ ਪੇਤਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਬਾਲਟ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਾਸ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ.
it is produced by the hydrogenation of adiponitrile nc ch2 4cn 4 h2 h2n ch2 6nh2 the hydrogenation is conducted on molten adiponitrile diluted with ammonia, typical catalysts being based on cobalt and iron.

ਝਾੜ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਾਈਡ ਉਤਪਾਦ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨੇਟਿਡ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
the yield is good, but commercially significant side products are generated by virtue of reactivity of partially hydrogenated intermediates.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ 1,2-diaminocyclohexane, hexamethyleneimine, ਅਤੇ triamine bis hexamethylenetriamine ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these other products include 1,2-diaminocyclohexane, hexamethyleneimine, and the triamine bis hexamethylenetriamine .

ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰੈਨੀ ਨਿਕਲ ਨੂੰ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਅਤੇ ਐਡੀਪੋਨੀਟਰਾਇਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੋਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈਕਸਾਮੇਥੀਲੇਨੇਡੀਅਮਾਈਨ ਨਾਲ ਪੇਤਲੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
an alternative process uses raney nickel as the catalyst and adiponitrile that is diluted with hexamethylenediamine itself as the solvent .

ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਮੋਨੀਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this process operates without ammonia and at lower pressure and temperature.

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਸ ਹੈਕਸਾਏਥੈਲੀਨੇਡੀਅਮਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੌਲੀਮਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਦੋਭਾਸ਼ੀ .ਾਂਚੇ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਂਦੀ ਹੈ.
applications hexamethylenediamine is used almost exclusively for the production of polymers, an application that takes advantage of its bifunctional structure.

ਡਾਇਮੀਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾਈਲੋਨ 66 ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੁਆਰਾ ਐਡੀਪਿਕ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਸੰਘਣੇਪਣ ਦੁਆਰਾ ਖਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the great majority of the diamine is consumed by the production of nylon 66 via condensation with adipic acid.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੈਕਸਾਥੀਲੀਨ ਡੀਸੋਸਾਈਨੇਟ ਐਚਡੀਆਈ ਇਸ ਡਾਇਮੀਨ ਤੋਂ ਪੋਲੀਉਰੇਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋਨੋਮ ਫੀਡਸਟੌਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
otherwise hexamethylene diisocyanate hdi is generated from this diamine as a monomer feedstock in the production of polyurethane.

ਡਾਇਮਾਈਨ, ਈਪੌਕਸੀ ਰੇਜ਼ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਸ ਲਿੰਕਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the diamine also serves as a cross-linking agent in epoxy resins.

ਸੇਫਟੀ ਹੇਕਸਮੇਥੀਲੇਨੇਡੀਅਮਾਈਨ 79ਸਤਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ld50 792-1127 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ.
safety hexamethylenediamine is moderately toxic, with ld50 of 792-1127 mg kg.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਾਇਨਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਜਲਣ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਜਲਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
nonetheless, like other basic amines, it can cause serious burns and severe irritation.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੱਟਾਂ 4 ਜਨਵਰੀ 2007 ਨੂੰ ਬਿਲਿੰਗੈਮ ਯੂਕੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀਲ ਸੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਏਐਸਐਫ ਸਾਈਟ ਤੇ ਹੋਏ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 37 ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੀ।
such injuries were observed in the accident at the basf site in seal sands, near billingham uk on 4 january, 2007 in which 37 persons were injured, one of them seriously.

ਸਥਿਰਤਾ hexamethylenediamine ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ ਪਰ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ.
stability hexamethylenediamine is stable in air but combustible.

ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਆਕਸੀਡੈਂਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it is incompatible with strong oxidants.

ਹਵਾਲੇ ਮੀਥੇਨ ਯੂਐਸ ਜਾਂ ਯੂਕੇ ਰਸਾਇਣਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ ਜੋ ਕੈਮੀਕਲ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸੀਐਚ 4 ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
references methane us or uk is a chemical compound with the chemical formula ch4 one atom of carbon and four atoms of hydrogen .

ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੂਹ 14 ਹਾਈਡ੍ਰਾਇਡ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਘੱਟ ਅਲਕਾਨ ਹੈ , ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਹੈ.
it is a group 14 hydride and the simplest alkane, and is the main constituent of natural gas.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਬਹੁਤਾਤ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਾਲਣ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਆਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਗੈਸਿਵ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the relative abundance of methane on earth makes it an attractive fuel, though capturing and storing it poses challenges due to its gaseous state under normal conditions for temperature and pressure.

ਕੁਦਰਤੀ ਮਿਥੇਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
natural methane is found both below ground and under the sea floor.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਤਹ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਮੀਥੇਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when it reaches the surface and the atmosphere, it is known as atmospheric methane.

1750 ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਮੀਥੇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 150% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਗਰੀਨਹਾhouseਸ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ ofੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਲ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਦਾ 20% ਬਣਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੈ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ.
the earth's atmospheric methane concentration has increased by about 150% since 1750, and it accounts for 20% of the total radiative forcing from all of the long-lived and globally mixed greenhouse gases these gases don't include water vapor which is by far the largest component of the greenhouse effect .

ਇਤਿਹਾਸ ਨਵੰਬਰ 1776 ਵਿਚ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਟਾਪੂ ਮੈਗੀਗੀਅਰ ਝੀਲ ਦੇ ਦਲਦਲ ਵਿਚ, ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਇਟਲੀ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲੇਸੈਂਡਰੋ ਵੋਲਟਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ.
history in november 1776, methane was first scientifically identified by italian physicist alessandro volta in the marshes of lake maggiore straddling italy and switzerland.

ਵੋਲਟਾ ਨੂੰ “ਭੜਕਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ” ਬਾਰੇ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਕਾਗਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
volta was inspired to search for the substance after reading a paper written by benjamin franklin about "flammable air".

ਵੋਲਟਾ ਨੇ ਮਾਰਸ਼ ਤੋਂ ਉਠ ਰਹੀ ਗੈਸ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੰਨ 1778 ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧ ਗੈਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
volta collected the gas rising from the marsh, and by 1778 had isolated the pure gas.

ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
he also demonstrated that the gas could be ignited with an electric spark.

"ਮੀਥੇਨ" ਨਾਮ 1866 ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਗਸਤ ਵਿਲਹੈਲ ਵਾਨ ਹੋਫਮੈਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the name "methane" was coined in 1866 by the german chemist august wilhelm von hofmann.

ਨਾਮ ਮੀਥੇਨੌਲ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the name was derived from methanol.

ਗੁਣ ਅਤੇ ਬੌਡਿੰਗ ਮਿਥੇਨ ਚਾਰ ਬਰਾਬਰ ਬਾਂਡਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਟੈਟ੍ਰਹੇਡ੍ਰਲ ਅਣੂ ਹੈ.
properties and bonding methane is a tetrahedral molecule with four equivalent bonds.

ਇਸਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ structureਾਂਚੇ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬੰਧਨਿੰਗ ਅਣੂ bitਰਬਿਟਲ ਐਮਓ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੀ ਅਤੇ ਐਚ ਉੱਤੇ ਵੈਲੇਨਸ bitਰਬਿਟ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ moਰਜਾ ਐਮਓ ਕਾਰਬਨ ਉੱਤੇ 2 ਸੈ bਰਬਿਟ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ 1s bitਰਬਿਟਸ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਪੜਾਅ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨਾਲ ਚਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂ 'ਤੇ.
its electronic structure is described by four bonding molecular orbitals mos resulting from the overlap of the valence orbitals on c and h. the lowest energy mo is the result of the overlap of the 2s orbital on carbon with the in-phase combination of the 1s orbitals on the four hydrogen atoms.

ਇਸ energyਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ mos ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਪਤਿਤ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉੱਤੇ 1s bitਰਬਿਟਲ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਲੀਨੀਅਰ ਸੰਜੋਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਤੇ 2p bitਰਬਿਟ ਦੇ ਓਵਰਲੈਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
above this energy level is a triply degenerate set of mos that involve overlap of the 2p orbitals on carbon with various linear combinations of the 1s orbitals on hydrogen.

ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ "ਥ੍ਰੀ-ਓਵਰ-ਵਨ" ਬੌਂਡਿੰਗ ਸਕੀਮ ਫੋਟੋਆਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
the resulting "three-over-one" bonding scheme is consistent with photoelectron spectroscopic measurements.

ਕਮਰੇ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਨਕ ਦਬਾਅ 'ਤੇ, ਮੀਥੇਨ ਇੱਕ ਰੰਗਹੀਣ, ਗੰਧਹੀਣ ਗੈਸ ਹੈ.
at room temperature and standard pressure, methane is a colorless, odorless gas.

ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਬਦਬੂ ਇਕ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਜੋੜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੋਰਟ-ਬੂਟਿਲਥੀਓਲ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਇਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ.
the familiar smell of natural gas as used in homes is achieved by the addition of an odorant, usually blends containing tert-butylthiol, as a safety measure.

ਇਕ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਮਿਥੇਨ ਦਾ .8 ਦਾ ਉਬਲਦਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
methane has a boiling point of .8 at a pressure of one atmosphere.

ਇੱਕ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਹੈ, 5 ਉੱਤੇ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ.
as a gas it is flammable over a range of concentrations 5.

ਸਟੈਂਡਰਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚ%.
% in air at standard pressure.

ਸਾਲਿਡ ਮੀਥੇਨ ਕਈ ਸੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
solid methane exists in several modifications.

ਇਸ ਵੇਲੇ ਨੌਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
presently nine are known.

ਸਧਾਰਣ ਦਬਾਅ 'ਤੇ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਠੰingਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੀਥੇਨ i ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
cooling methane at normal pressure results in the formation of methane i.

ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਕਿ cubਬਿਕ ਸਿਸਟਮ ਸਪੇਸ ਸਮੂਹ fm3m ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this substance crystallizes in the cubic system space group fm3m .

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਮਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੀਥੇਨ i, ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ
the positions of the hydrogen atoms are not fixed in methane i, i.e.

ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਅਣੂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮ ਸਕਦੇ ਹਨ.
methane molecules may rotate freely.

ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਹੈ.
therefore, it is a plastic crystal.

ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਮੁ chemicalਲੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ: ਬਲਨ, ਭਾਫ ਸਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣਾ ਅਤੇ ਹੈਲੋਜੀਨੇਸ਼ਨ.
chemical reactions the primary chemical reactions of methane are combustion, steam reforming to syngas, and halogenation.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੀਥੇਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in general, methane reactions are difficult to control.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮੀਥੇਨੋਲ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ wayੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ.
partial oxidation to methanol, for example, is challenging because the reaction typically progresses all the way to carbon dioxide and water even with an insufficient supply of oxygen.

ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਮਿਥੇਨ ਮੋਨੋ ਆਕਸੀਜਨਜ ਮੀਥੇਨ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨੋਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ.
the enzyme methane monooxygenase produces methanol from methane, but cannot be used for industrial-scale reactions.

ਐਸਿਡ-ਬੇਸ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੋਰ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੀਥੇਨ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
acid-base reactions like other hydrocarbons, methane is a very weak acid.

ਡੀਐਮਐਸਓ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ pka 56 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ.
its pka in dmso is estimated to be 56.

ਇਸ ਨੂੰ ਘੋਲ ਵਿਚ ਵਿਗਾੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਮੈਥੀਲੀਥੀਅਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it cannot be deprotonated in solution, but the conjugate base with methyllithium is known.

ਮੀਥੇਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਇਨਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਗੈਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਅਸਥਿਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਜੋਂ.
a variety of positive ions derived from methane have been observed, mostly as unstable species in low-pressure gas mixtures.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨੀਅਮ ਜਾਂ ਮਿਥਾਈਲ ਕੇਟੇਸ਼ਨ ਸੀਐਚ 3, ਮੀਥੇਨ ਕੇਸ਼ਨ ਸੀਐਚ 4, ਅਤੇ ਮੀਥੇਨੀਅਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਈਡ ਮਿਥੇਨ ਸੀਐਚ 5 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
these include methenium or methyl cation ch 3, methane cation ch 4, and methanium or protonated methane ch 5.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦਾ ਪਤਾ ਬਾਹਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
some of these have been detected in outer space.

ਮਿਥੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਸੂਪਰੇਸੀਡਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਥੇਨ ਤੋਂ ਪਤਲੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
methanium can also be produced as diluted solutions from methane with superacids.

ਉੱਚ ਚਾਰਜ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਐਚ 2 6 ਅਤੇ ਸੀਐਚ 3 7, ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
cations with higher charge, such as ch2 6 and ch3 7, have been studied theoretically and conjectured to be stable.

ਇਸਦੇ ਬਾਂਡਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਤਪ੍ਰੇਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੇਠਲੇ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਅਲਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਡ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
despite the strength of its bonds, there is intense interest in catalysts that facilitate bond activation in methane and other lower numbered alkanes .

ਬਲਨ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਗਰਮੀ 55.5 ਐਮਜੇ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਹੈ.
combustion methane's heat of combustion is 55.5 mj kg.

ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਬਲਨ ਇਕ ਮਲਟੀਪਲ ਕਦਮ ਹੈ.
combustion of methane is a multiple step reaction.

ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਮੀਕਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਇਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਤੀਜਾ ch4 2 o2 co2 2 h2o k j mol ਮਾਨਕ ਹਾਲਤਾਂ ਤੇ ch4 m ch3 hm ch4 o2 ch3 ho2 ch4 ho2 ch3 2 oh ch4 oh ch3 h2o o2 ho oh ch4 o ch3 oh ch3 o2 ch2o oh ch2o o cho oh ch2o oh cho h2o ch2o h cho h2 cho o co oh cho oh co h2o cho h co h2 h2 oh oh h2 oh h2o co oh co2 hh oh m h2o mhh h2 mh o2 m h2 mh ਸਪੀਸੀਜ਼ ਐਮ ਇਕ enerਰਜਾਵਾਨ ਤੀਸਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ energyਰਜਾ ਇਕ ਅਣੂ ਟੱਕਰ ਦੌਰਾਨ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the following equations are part of the process, with the net result being ch4 2 o2 co2 2 h2o k j mol at standard conditions ch4 m ch3 h m ch4 o2 ch3 ho2 ch4 ho2 ch3 2 oh ch4 oh ch3 h2o o2 h o oh ch4 o ch3 oh ch3 o2 ch2o oh ch2o o cho oh ch2o oh cho h2o ch2o h cho h2 cho o co oh cho oh co h2o cho h co h2 h2 o h oh h2 oh h h2o co oh co2 h h oh m h2o m h h m h2 m h o2 m ho2 m the species m signifies an energetic third body, from which energy is transferred during a molecular collision.

ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ ਐਚਸੀਓ ਜਾਂ ਐਚ 2 ਸੀਓ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ 7 ਹੈ.
formaldehyde hcho or h 2co is an early intermediate reaction 7 .

ਫਾਰਮੇਲਡੀਹਾਈਡ ਦਾ ਆਕਸੀਕਰਨ ਫਾਰਮੀਲ ਰੈਡੀਕਲ ਐਚਸੀਓ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਸੀਓ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ 11, 12 ਅਤੇ 13 ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
oxidation of formaldehyde gives the formyl radical hco reactions , which then give carbon monoxide co reactions 11, 12 & 13 .

ਕੋਈ ਵੀ ਨਤੀਜੇ h2 h2o ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਚੋਲਗੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ 14, 15 ਨੂੰ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
any resulting h2 oxidizes to h2o or other intermediates reaction 14, 15 .

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੀਓ ਆਕਸੀਕਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੀਓ 2 ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ 16 ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
finally, the co oxidizes, forming co2 reaction 16 .

ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ, energyਰਜਾ ਵਾਪਸ ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the final stages reactions , energy is transferred back to other third bodies.

ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਗਤੀ ਬਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹੈ.
the overall speed of reaction is a function of the concentration of the various entities during the combustion process.

ਤਾਪਮਾਨ ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਰੈਡੀਕਲ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੀ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਬਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ.
the higher the temperature, the greater the concentration of radical species and the more rapid the combustion process.

ਹੈਲੋਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ appropriateੁਕਵੀਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮੀਥੇਨ ਹੈਲੋਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਸ 2 ਯੂਵੀ 2 ਸੀਐਚ 4 ਐਚਐਕਸ ਐਕਸ 2 ਸੀਐਚ 3 ਐਕਸ, ਜਿੱਥੇ ਐਕਸ ਇਕ ਹੈਲੋਜਨ ਫਲੋਰਾਈਨ ਐੱਫ, ਕਲੋਰੀਨ ਕਲ, ਬ੍ਰੋਮਾਈਨ ਬ੍ਰ, ਜਾਂ ਆਇਓਡੀਨ i ਹੈ.
reactions with halogens given appropriate conditions, methane reacts with halogens as follows x2 uv 2 ch4 hx x2 ch3x where x is a halogen fluorine f , chlorine cl , bromine br , or iodine i .

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਰੈਡੀਕਲ ਹੈਲੋਜੀਨੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this mechanism for this process is called free radical halogenation.

ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੈਡੀਕਲ ਇਨਕਿਵੇਟਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it is initiated with uv light or some other radical initiator.

ਐਲੀਮੈਂਟਲ ਕਲੋਰੀਨ ਤੋਂ ਇਕ ਕਲੋਰੀਨ ਪਰਮਾਣੂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਥੇਨ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਐਟਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਲੋਰਾਈਡ ਬਣਦਾ ਹੈ.
a chlorine atom is generated from elemental chlorine, which abstracts a hydrogen atom from methane, resulting in the formation of hydrogen chloride.

ਮਿਥਾਇਲ ਰੈਡੀਕਲ, ਮਿਥਾਇਲ ਕਲੋਰਾਈਡ ch3cl ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲੋਰੀਨ ਪਰਮਾਣੂ ਦੇਣ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਕਲੋਰੀਨ ਅਣੂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the resulting methyl radical, , can combine with another chlorine molecule to give methyl chloride ch3cl and a chlorine atom.

ਇਹ ਕਲੋਰੀਨ ਪਰਮਾਣੂ ਫਿਰ ਕਲੋਰੀਨੇਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਿਥੇਨ ਜਾਂ ਮਿਥਾਈਲ ਕਲੋਰਾਈਡ ਅਣੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
this chlorine atom can then react with another methane or methyl chloride molecule, repeating the chlorination cycle.

ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲੋਰੀਨ ਤੋਂ ਮਿਥੇਨ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਡਿਚਲੋਰੀਮੇਥੇਨ ਸੀਐਚ 2 ਸੀਐਲ 2, ਕਲੋਰੋਫਾਰਮ ਸੀਐਚਸੀਐਲ 3, ਅਤੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਬਨ ਟੈਟਰਾਕਲੋਰਾਇਡ ਸੀਸੀਐਲ 4 ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
similar reactions can produce dichloromethane ch2cl2 , chloroform chcl3 , and, ultimately, carbon tetrachloride ccl4 , depending upon reaction conditions and the chlorine to methane ratio.

ਵਰਤੋਂ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਫਰਿੱਜ ਤਰਲ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ, ਜਾਂ ਐਲ ਐਨ ਜੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
uses methane is used in industrial chemical processes and may be transported as a refrigerated liquid liquefied natural gas, or lng .

ਜਦੋਂ ਕਿ ਠੰ gasੇ ਗੈਸ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਘਣਤਾ ਕਾਰਨ ਇਕ ਫਰਿੱਜ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਲੀਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਗੈਸ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਹਲਕਾ ਹੈ.
while leaks from a refrigerated liquid container are initially heavier than air due to the increased density of the cold gas, the gas at ambient temperature is lighter than air.

ਗੈਸ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵੰਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੀਥੇਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gas pipelines distribute large amounts of natural gas, of which methane is the principal component.

ਫਿ metਲ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਓਵਨ, ਘਰਾਂ, ਵਾਟਰ ਹੀਟਰਾਂ, ਭੱਠਿਆਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਟਰਬਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
fuel methane is used as a fuel for ovens, homes, water heaters, kilns, automobiles, turbines, and other things.

ਇਹ ਅੱਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਬਲਦਾ ਹੈ.
it combusts with oxygen to create fire.

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੀਥੇਨ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨ ਜਾਂ ਭਾਫ ਜਨਰੇਟਰ ਵਿਚ ਬਾਲਣ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਕੇ.
natural gas methane is important for electricity generation by burning it as a fuel in a gas turbine or steam generator.

ਹੋਰ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਬਾਲਣਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਮੀਥੇਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਰਮੀ ਦੀ ਹਰੇਕ ਇਕਾਈ ਲਈ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
compared to other hydrocarbon fuels, methane produces less carbon dioxide for each unit of heat released.

ਲਗਭਗ 891 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਤੇ, ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਬਲਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਬਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ 161 ਜੀ ਮੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਣਸ਼ੀਲ 891 ਕੇਜੇ ਮੋਲ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 12.0 ਜੀ ਮੋਲ ਕਾਰਬਨ ਹੈ ਜੋ ਮਿਥੇਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਹੈ. , ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਸ ਯੂਨਿਟ 55.7 ਕੇਜੇ ਜੀ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
at about 891 kj mol, methane's heat of combustion is lower than any other hydrocarbon but the ratio of the heat of combustion 891 kj mol to the molecular mass 16.0 g mol, of which 12.0 g mol is carbon shows that methane, being the simplest hydrocarbon, produces more heat per mass unit 55.7 kj g than other complex hydrocarbons.

ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ, ਮੀਥੇਨ ਘਰੇਲੂ ਹੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in many cities, methane is piped into homes for domestic heating and cooking.

ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿ cubਬਿਕ ਮੀਟਰ 39 ਮੈਗਾਜੋਲ ਜਾਂ standardਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿ standardਬਿਕ ਫੁੱਟ ਦਾ 1000 ਬੀਟੀਯੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in this context it is usually known as natural gas, which is considered to have an energy content of 39 megajoules per cubic meter, or 1,000 btu per standard cubic foot.

ਕੰਪਰੈੱਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਦੇ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਜੈਵਿਕ ਇੰਧਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ.
methane in the form of compressed natural gas is used as a vehicle fuel and is claimed to be more environmentally friendly than other fossil fuels such as gasoline petrol and diesel.

ਇੱਕ ਵਾਹਨ ਬਾਲਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਮੀਥੇਨ ਸਟੋਰੇਜ ਦੇ ਸੋਧਣ methodsੰਗਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
research into adsorption methods of methane storage for use as an automotive fuel has been conducted.

ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਐਲ ਐਨ ਜੀ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਥੇਨ, ਸੀਐਚ 4 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਟੋਰੇਜ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਲਈ ਤਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.
liquefied natural gas liquefied natural gas lng is natural gas predominantly methane, ch4 that has been converted to liquid form for ease of storage or transport.

ਵੱਖਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਗੈਸੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1 600 ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ.
liquefied natural gas takes up about 1 600th the volume of natural gas in the gaseous state.

ਇਹ ਗੰਧਹੀਨ, ਰੰਗਹੀਣ, ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਖਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ.
it is odorless, colorless, non-toxic and non-corrosive.

ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਫ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗੈਸਿਅਮ ਅਵਸਥਾ, ਜਮਾਉਣ ਅਤੇ ਧੁੰਦਲਾਪਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
hazards include flammability after vaporization into a gaseous state, freezing, and asphyxia.

ਤਰਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੂੜ, ਐਸਿਡ ਗੈਸਾਂ, ਹੀਲੀਅਮ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the liquefaction process involves removal of certain components, such as dust, acid gases, helium, water, and heavy hydrocarbons, which could cause difficulty downstream.

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲਗਭਗ 25 ਕੇਪੀਏ ਜਾਂ 3.6 ਪੀਐਸਈ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਰਲ ਵਿੱਚ ਸੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਠੰਡਾ ਕਰਕੇ.
the natural gas is then condensed into a liquid at close to atmospheric pressure maximum transport pressure set at around 25 kpa or 3.6 psi by cooling it to approximately .

ਐਲ ਐਨ ਜੀ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਕਮੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਐਲ ਐਨ ਜੀ ਦੀ ensਰਜਾ ਘਣਤਾ ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਨਾਲੋਂ 2.4 ਗੁਣਾ ਜਾਂ ਡੀਜ਼ਲ ਬਾਲਣ ਨਾਲੋਂ 60% ਵੱਧ ਹੋਵੇ.
lng achieves a higher reduction in volume than compressed natural gas cng so that the energy density of lng is 2.4 times greater than that of cng or 60% that of diesel fuel.

ਇਹ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ transportੋਣ ਲਈ ਐਲ ਐਨ ਜੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹਨ.
this makes lng cost efficient to transport over long distances where pipelines do not exist.

ਇਸਦੀ .ੋਆ designedੁਆਈ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਕ੍ਰਾਇਓਜੈਨਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਐਲ.ਐੱਨ.ਜੀ ਕੈਰੀਅਰ ਜਾਂ ਕ੍ਰਾਇਓਜੈਨਿਕ ਰੋਡ ਟੈਂਕਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
specially designed cryogenic sea vessels lng carriers or cryogenic road tankers are used for its transport.

ਐਲਐਨਜੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
lng, when it is not highly refined for special uses, is principally used for transporting natural gas to markets, where it is regasified and distributed as pipeline natural gas.

ਇਹ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਹੈ.
it is also beginning to be used in lng-fueled road vehicles.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਟਰੱਕ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇਲ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ.
for example, trucks in commercial operation have been achieving payback periods of approximately four years on the higher initial investment required in lng equipment on the trucks and lng infrastructure to support fueling.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਪ੍ਰੈਸਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ.
however, it remains more common to design vehicles to use compressed natural gas.

2002 ਤੱਕ, ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਐਲ.ਐਨ.ਜੀ. ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗੇ ਕ੍ਰਿਓਜੈਨਿਕ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਵਪਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
as of 2002, the relatively higher cost of lng production and the need to store lng in more expensive cryogenic tanks had slowed widespread commercial use.

ਤਰਲ ਮਿਥੇਨ ਰਾਕੇਟ ਬਾਲਣ ਇੱਕ ਉੱਚ ਸੁਧਾਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤਰਲ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
liquid methane rocket fuel in a highly refined form, liquid methane is used as a rocket fuel.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੀ ਉਤਪਾਦਕ ਮੀਥੇਨ ਇੰਜਣ bਰਬਿਟਲ ਸਪੇਸਫਲਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
though methane has been investigated for decades, no production methane engines have yet been used on orbital spaceflights.

ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਕੇਰੋਸੀਨ ਉੱਤੇ ਰਾਕੇਟ ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਾਉਣ, ਬੂਸਟਰਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਲਾਭ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਖਬਰ ਹੈ.
methane is reported to offer the advantage over kerosene of depositing less carbon on the internal parts of rocket motors, reducing the difficulty of re-use of boosters.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਤਰਲ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਸੀ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
since the 1990s, a number of russian rockets using liquid methane have been proposed.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਇੰਜਨ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਆਰ ਡੀ -195 ਸੀ, ਆਰਡੀ -191 ਦਾ ਇੱਕ ਮੀਥੇਨ ਐਲਐਕਸ ਐਕਸ ਰੂਪ.
one 1990s russian engine proposal was the rd-192, a methane lox variant of the rd-191.

2005 ਵਿਚ, ਯੂ ਐਸ ਕੰਪਨੀਆਂ, bitਰਬਿਟੇਕ ਅਤੇ ਐਕਸ.ਸੀ.ਓ.ਆਰ. ਏਰੋਸਪੇਸ ਨੇ ਸੀਈਵੀ ਚੰਦਰ ਵਾਪਸੀ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਵਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ 2007 ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਤਰਲ ਆਕਸੀਜਨ ਤਰਲ ਮੀਥੇਨ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣ ਅਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ 7,500 ਪੌਂਡ-ਫੋਰਸ 33 ਕੇ ਐਨ-ਟਰੱਸਟ ਇੰਜਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ, ਸੀਈਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੀ. ਰੱਦ.
in 2005, us companies, orbitech and xcor aerospace, developed a demonstration liquid oxygen liquid methane rocket engine and a larger 7,500 pounds-force 33 kn -thrust engine in 2007 for potential use as the cev lunar return engine, before the cev program was later cancelled.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪੁਲਾੜ ਕੰਪਨੀ ਸਪੇਸਐਕਸ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਮੀਥੇਨ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੈਪਟਰ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
more recently the american private space company spacex announced in 2012 an initiative to develop liquid methane rocket engines, including initially, the very large raptor rocket engine.

ਰੈਪਟਰ ਨੂੰ 4 4.3 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਵੈੱਕਯੁਮ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਆਈਐਸਪੀ ਅਤੇ 1२1 ਸੈਕਿੰਡ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਆਈਐਸਪੀ ਦੇ ਨਾਲ 4.4 ਮੇਗਨੀਵਟਸਨ 1,000,000 ਐਲਬੀਐਫ ਥ੍ਰਸਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਲੈਵਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
raptor is being designed to produce 4.4 meganewtons 1,000,000 lbf of thrust with a vacuum specific impulse isp of 363 seconds and a sea-level isp of 321 seconds, and began component-level testing in 2014.

ਫਰਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ, ਰੈਪਟਰ ਇੰਜਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਪੂਰੀ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਸਟੇਜਡ ਬਲਨ ਚੱਕਰ ਚੱਕਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਨੋ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਪੈਲੈਂਟ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ.
in february 2014, the raptor engine design was shown to be of the highly efficient and theoretically more reliable full-flow staged combustion cycle type, where both propellant and completely in the gas phase before they enter the combustion chamber.

2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਲੇ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਸਟੈਂਡਾਂ ਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਨਾ ਤਾਂ ਇੰਜਣ ਨੇ ਵਿਕਾਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਉਡਾਣ ਵਾਹਨ ਤੇ ਉਡਾਣ ਭਰੀ.
prior to 2014, only two full-flow rocket engines had ever progressed sufficiently to be tested on test stands, but neither engine completed development or flew on a flight vehicle.

2016 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਕਾਸ ਰੈਪਟਰ ਇੰਜਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
in 2016, a development raptor engine was tested.

ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਵਿਚ, ਚੀਨੀ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਠੇਕੇਦਾਰ, ਚਾਈਨਾ ਏਰੋਸਪੇਸ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਵੇਂ ਐਲਓਐਕਸ ਮੀਥੇਨ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਇਗਨੀਸ਼ਨ ਟੈਸਟ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
in october 2013, the china aerospace science and technology corporation, a state-owned contractor for the chinese space program, announced that it had completed a first ignition test on a new lox methane rocket engine.

ਕੋਈ ਇੰਜਣ ਅਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
no engine size was provided.

ਸਤੰਬਰ 2014 ਵਿਚ, ਇਕ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੀਥੇਨ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣ' ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਵਿਚ ਸਨ.
in september 2014, another american private space publicly announced that they were into their third year of development work on a large methane rocket engine.

ਨਵਾਂ ਇੰਜਣ, ਬਲਿ engine ਇੰਜਣ 4, ਜਾਂ ਬੀਈ -4, 2,400 ਕਿੱਲੋਵਟਨ 550,000 ਐਲਬੀਐਫ ਥ੍ਰਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the new engine, the blue engine 4, or be-4, has been designed to produce 2,400 kilonewtons 550,000 lbf of thrust.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬਲੂ ਓਰਿਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕੀਅਤ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਲਾਂਚ ਅਲਾਇੰਸ ਯੂਐਲਏ ਇੰਜਣ ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਏਗੀ ਜੋ 2014 ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਟਲਸ ਵੀ. ਯੂਐਲਏ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੈ. ਨਵੇਂ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ 2019 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ.
while initially planned to be used exclusively on a blue origin proprietary launch vehicle, it will now be used on a new united launch alliance ula engine on a new launch vehicle that is a successor to the atlas v. ula indicated in 2014 that they will make the maiden flight of the new launch vehicle no earlier than 2019.

ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਇਕ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਤਹ' ਤੇ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮੰਗਲ ਜਾਂ ਟਾਈਟਨ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ.
one advantage of methane is that it is abundant in many parts of the solar system and it could potentially be harvested on the surface of another solar-system body in particular, using methane production from local materials found on mars or titan , providing fuel for a return journey.

2013 ਤਕ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮਾਰਫੀਅਸ ਨੇ 5,000 ਪੌਂਡ-ਫੋਰਸ 22 ਕੇ ਐਨ ਥ੍ਰਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੀਸਟਾਰਟ ਲੌਕਸ ਮੀਥੇਨ ਰਾਕੇਟ ਇੰਜਣ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੈਂਡਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਨਸਪੇਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ 1ੁਕਵਾਂ 321 ਸੈਕਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ.
by 2013, nasa's project morpheus had developed a small restartable lox methane rocket engine with 5,000 pounds-force 22 kn thrust and a specific impulse of 321 seconds suitable for inspace applications including landers.

ਛੋਟੇ ਲੋਕਸ ਮੀਥੇਨ ਥ੍ਰਸਟਰ ਪਾoundsਂਡ-ਫੋਰਸ ਐਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਰਸੀਐਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ developedੁਕਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
small lox methane thrusters pounds-force n were also developed suitable for use in a reaction control system rcs .

ਸਪੇਸ ਨਿwsਜ਼ ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਸੀ ਐਨ ਈ ਐਸ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਲਾਂਚ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਇਕ ਐਲਓਐਕਸ ਮੀਥੇਨ ਇੰਜਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 2026 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਡਾਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ.
spacenews is reporting in early 2015 that the french space agency cnes is working with germany and a few other governments and will propose a lox methane engine on a reusable launch vehicle by mid-2015, with flight testing unlikely before approximately 2026.

ਰਸਾਇਣਕ ਫੀਡਸਟੌਕ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਉਪਯੋਗੀ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਰਲ ਸੰਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਵਿਹਾਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
chemical feedstock although there is great interest in converting methane into useful or more easily liquefied compounds, the only practical processes are relatively unselective.

ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਮੀਥੇਨ ਭਾਫ ਸੁਧਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਥੈਸਿਸ ਗੈਸ, ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the chemical industry, methane is converted to synthesis gas, a mixture of carbon monoxide and hydrogen, by steam reforming.

endਰਜਾ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਵਾਲੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿਕਲ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੀਐਚ 4 ਐਚ 2 ਓ ਸੀਓ 3 ਐਚ 2 ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਸਾਇਣ ਹਵਾ ਤੋਂ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਹੈਬਰ-ਬੋਸ਼ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਘਟਾ ਕੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ, ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ
this endergonic process requiring energy utilizes nickel catalysts and requires high temperatures, around ch4 h2o co 3 h2 related chemistries are exploited in the haber-bosch synthesis of ammonia from air, which is reduced with natural gas to a mixture of carbon dioxide, water, and ammonia.

ਕਲੋਰੀਓਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ-ਰੈਡੀਕਲ ਕਲੋਰੀਨੇਸਨ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੀਥੇਨੌਲ ਇਕ ਵਧੇਰੇ ਖਾਸ ਪੂਰਵ-ਪੂਰਵਕ ਹੈ.
methane is also subjected to free-radical chlorination in the production of chloromethanes, although methanol is a more typical precursor.

ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਕ ਫੀਡਸਟੌਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਮਿਥੇਨ ਦੇ ਆਕਸੀਡਿਵ ਜੋੜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਮੀਥੇਨ ਵਿੱਚ ਮਿਥੇਨ ਦਾ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਆਕਸੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਮਿਥੇਨਸੈਲਫੋਨਿਕ ਐਸਿਡ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਫਰ ਟ੍ਰਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ.
other commercially viable processes that use methane as a chemical feedstock include, the catalytic oxidation of methane into methanol based on the oxidative coupling of methane, and the direct reaction of methane with sulfur trioxide to produce methanesulfonic acid.

ਉਤਪਾਦਨ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਰਸਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਿਥੇਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਮੀਥੇਨੋਜੀਨੇਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
production biological routes naturally occurring methane is mainly produced by microbial methanogenesis.

ਇਹ ਮਲਟੀਸਟੈਪ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੂਖਮ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ energyਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
this multistep process is used by microorganisms as an energy source.

ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ co2 8 h 8 ch4 2 h2o ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਆਖਰੀ ਕਦਮ ਐਂਜ਼ਾਈਮ ਕੋਐਨਜ਼ਾਈਮ-ਬੀ ਸਲਫੋਇਥਾਈਲਥੀਓਟ੍ਰਾਂਸਫਰੇਸ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the net reaction is co2 8 h 8 ch4 2 h2o the final step in the process is catalyzed by the enzyme coenzyme-b sulfoethylthiotransferase.

ਮਿਥੇਨੋਜੈਨੀਸਿਸ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੈਂਡਫਿਲ, ਗੁੰਦਦਾਰ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰਦੇ ਹਨ.
methanogenesis is a form of anaerobic respiration used by organisms that occupy landfill, ruminants e.g., cattle , and the guts of termites.

ਇਹ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਜੇ ਪੌਦੇ ਮਿਥੇਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਹਨ.
it is uncertain if plants are a source of methane emissions.

ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਾਰਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਮੀਥੇਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ .ੰਗ ਹਨ.
industrial routes there are many technological methane production methods.

ਜੈਵਿਕ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸਨਅਤੀ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮਾਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਬਾਇਓ ਗੈਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
methane created from biomass in industrial plants via biological route is called biogas.

ਮੀਥੇਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ੰਗ ਹੈ ਸਬੈਟੀਅਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨੇਟਿਡ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ.
a more synthetic method to produce methane is hydrogenating carbon dioxide through the sabatier process.

ਮਿਥੇਨ ਫਿਸ਼ਰ-ਟ੍ਰੋਪਸਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨਨੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇਕ ਸਾਈਡ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿਥੇਨ ਨਾਲੋਂ ਲੰਬੇ ਚੇਨ ਅਣੂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.
methane is also a side product of the hydrogenation of carbon monoxide in the fischer-tropsch process which is practiced on a large scale to produce longer chain molecules than methane.

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਲੇ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਗ੍ਰੇਟ ਪਲੇਨਜ਼ ਸਿੰਨਫਿelsਲਜ਼ ਪਲਾਂਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 1984 ਵਿਚ ਬੂਲਹ, ਉੱਤਰੀ ਡਕੋਟਾ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇਠਲੇ ਗ੍ਰੇਡ ਲਿਗਨਾਈਟ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਵਜੋਂ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰੋਤ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਲਈ transportੋਆ toਖਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ hardਖਾ ਹੈ ਵਜ਼ਨ, ਸੁਆਹ ਦੀ ਸਮਗਰੀ, ਘੱਟ ਕੈਲੋਰੀਫਿਕ ਵੈਲਯੂ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ सहज ਬਲਣ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾ.
example of large scale coal-to-methane- gasification is the great plains synfuels plant, started in 1984 in beulah, north dakota as a way to develop abundant local resources of low grade lignite, a resource which is otherwise very hard to transport for its weight, ash content, low calorific value and propensity to spontaneous combustion during storage and transport.

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਥੇਨ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ ਖਾਸ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2016 ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
methane as natural gas has been so abundant that synthetic production of it has been limited to special cases and as of 2016 covers only minor fraction of the methane used.

ਪਾਵਰ ਟੂ ਮੀਥੇਨ ਪਾਵਰ ਟੂ ਮੀਥੇਨ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਹੈ ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸਬੈਟੀਅਰ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
power to methane power to methane is a technology which uses electrical power to produce hydrogen from water by electrolysis and uses the sabatier reaction to combine hydrogen with carbon dioxide to produce methane.

2016 ਤੱਕ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਕਾਸ ਅਧੀਨ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ.
as of 2016 this is mostly under development and not in large scale use.

ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤਰਾਅ ਚੜਾਅ ਵਾਲੇ ਹਵਾ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਐਰੇ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਵਧੇਰੇ ਅਤੇ ਆਫ-ਪੀਕ ਪਾਵਰ ਲਈ ਬਫਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
theoretically, the process could be used as a buffer for excess and off-peak power generated by highly fluctuating wind generators and solar arrays.

ਪਾਵਰ ਦੀ ਮਿਥੇਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 49-65% ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਪਾਵਰ-ਮਿਥੇਨ-ਪਾਵਰ ਚੱਕਰ% ਹੈ.
the conversion efficiency of power to methane is 49-65% and full power-methane-power cycle is %.

ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਮਿਥੇਨ ਸੋਡੀ ਚੂਨਾ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਐਸੀਟਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਿਕਾਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
laboratory synthesis methane can be produced by the destructive distillation of acetic acid in the presence of soda lime or similar.

ਐਸੀਟਿਕ ਐਸਿਡ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਸਜਾਵਟੀ ਹੈ.
acetic acid is decarboxylated in this process.

ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਅਲਮੀਨੀਅਮ ਕਾਰਬਾਈਡ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਐਸਿਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
methane can be prepared from aluminium carbide by reaction with water or strong acids.

ਇਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾ powderਡਰ ਨਾਲ ਮਿਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਦੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫੈਰਸ ਕਲੋਰਾਈਡ ਨੂੰ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is also made by reducing a solution of methanol and concentrated hydrochloric acid with iron powder, giving water and ferrous chloride as byproducts.

ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨਾਂ' ਤੇ ਇਕ ਸੰਭਾਵਤ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਪੈਲੰਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ' ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਰੋਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ.
on mars methane has been proposed as a possible rocket propellant on future mars missions due in part to the possibility of synthesizing it on the planet via in situ resource utilization.

ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕੱਚੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਾਰਟੀਅਨ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਬੈਟਿਅਰ ਮੀਥੇਨੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਇਕ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿਚ ਇਕ ਉਲਟਾ ਵਾਟਰ ਗੈਸ ਸ਼ਿਫਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
an adaptation of the sabatier methanation reaction may be used via a mixed catalyst bed and a reverse water gas shift in a single reactor to produce methane from the raw materials available on mars, utilizing water from the martian subsoil and carbon dioxide in the martian atmosphere.

ਮੀਥੇਨ ਇਕ ਗ਼ੈਰ-ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਪੈਰਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ, ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਜੈਤੂਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
methane could also be produced by a non-biological process called serpentinization involving water, carbon dioxide, and the mineral olivine, which is known to be common on mars.

1750 ਅਤੇ 1778 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਐਲਸੀਸੈਂਡਰੋ ਵੋਲਟਾ ਦੁਆਰਾ ਮੈਗੀਗੀਰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਮਾਰਸ਼ ਗੈਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
occurrence methane was discovered and isolated by alessandro volta between 1776 and 1778 when studying marsh gas from lake maggiore.

ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ 87% ਵਾਲੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ.
it is the major component of natural gas, about 87% by volume.

ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕੱractionਣਾ ਹੈ, ਕੋਲਾ ਸੀਮ ਗੈਸ ਕੱractionਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕੋਲਾ ਬੈੱਡ ਮਿਥੇਨ ਕੱ seeਣ, ਇੱਕ ਕੋਲਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਕੱ forਣ ਦਾ ਇੱਕ methodੰਗ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਲਾ ਬਿਸਤਰਾ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਹੈ ਗੈਰ-ਖਣਨਯੋਗ ਕੋਲਾ ਸੀਮ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨਾ.
the major source of methane is extraction from geological deposits known as natural gas fields, with coal seam gas extraction becoming a major source see coal bed methane extraction, a method for extracting methane from a coal deposit, while enhanced coal bed methane recovery is a method of recovering methane from non-mineable coal seams .

ਇਹ ਹੋਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਈਂਧਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is associated with other hydrocarbon fuels, and sometimes accompanied by helium and nitrogen.

ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ decਹਿਣ ਦੁਆਰਾ ਮੀਥੇਨ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
methane is produced at shallow levels low pressure by anaerobic decay of organic matter and reworked methane from deep under the earth's surface.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲੋਂ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਦੱਬਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in general, the sediments that generate natural gas are buried deeper and at higher temperatures than those that contain oil.

ਮਿਥੇਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਬਲਕ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਐਲ ਐਨ ਜੀ ਕੈਰੀਅਰ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਟਰੱਕ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਜਾਉਂਦੇ ਹਨ.
methane is generally transported in bulk by pipeline in its natural gas form, or lng carriers in its liquefied form few countries transport it by truck.

ਵਿਕਲਪਕ ਸਰੋਤਾਂ ਗੈਸ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੀਥੇਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵਿਕਲਪਕ ਤਰੀਕਾ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਖਾਦ, ਖਾਦ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੰਦਗੀ, ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਦਾ ਠੋਸ ਕੂੜਾ-ਕਰਕਟ ਸਮੇਤ ਲੈਂਡਫਿਲਾਂ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਯੋਗ ਫੀਡਸਟਾਕ, ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਧੀਨ ਪੈਦਾ ਬਾਇਓਗੈਸ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
alternative sources apart from gas fields, an alternative method of obtaining methane is via biogas generated by the fermentation of organic matter including manure, wastewater sludge, municipal solid waste including landfills , or any other biodegradable feedstock, under anaerobic conditions.

ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤ ਪੌਦੇ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
rice fields also generate large amounts of methane during plant growth.

ਮਿਥੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਵਰਗੇ ਸੰਜੋਗ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ.
methane hydrates clathrates ice-like combinations of methane and water on the sea floor, found in vast quantities are a potential future source of methane.

ਕੈਟਲ ਬੈਲਚ ਮਿਥੇਨ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਿਥੇਨ ਨਿਕਾਸ ਦਾ 16% ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
cattle belch methane accounts for 16% of the world's annual methane emissions to the atmosphere.

ਇਕ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਸੈਕਟਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਮੁਰਗਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਿਥੇਨ ਦਾ 37% ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
one study reported that the livestock sector in general primarily cattle, chickens, and pigs produces 37% of all human-induced methane.

ਮੁ researchਲੀ ਖੋਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜਾਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਰੋਮੂਨਾਂ ਵਿਚ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
early research has found a number of medical treatments and dietary adjustments that help slightly limit the production of methane in ruminants.

ਇੱਕ 2009 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਤੇ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ 51% ਗਰੀਨਹਾhouseਸ ਗੈਸ ਨਿਕਾਸ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ, ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਮਾਸ, ਡੇਅਰੀ, ਅਤੇ ਉਪ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ transportationੋਆ .ੁਆਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਨ।
a 2009 study found that at a conservative estimate, at least 51% of global greenhouse gas emissions were attributable to the life cycle and supply chain of livestock products, meaning all meat, dairy, and by-products, and their transportation.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ 2013 ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਿਥੇਨ ਦਾ 44 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਨਿਕਾਸ ਵਿੱਚ 14.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।
more recently, a 2013 study estimated that livestock accounted for 44 percent of human-induced methane and 14.5 percent of human-induced greenhouse gas emissions.

ਪਸ਼ੂ ਧਨ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ gasਰਜਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਣ ਲਈ ਗੈਸ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ.
many efforts are underway to reduce livestock methane production and trap the gas to use as energy.

ਕਰੰਟ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਪਾਲੀਓਕਲੀਮੇਟੋਲੋਜੀ ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਡਾਇਨੋਸੌਰਸ ਤੋਂ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ.
paleoclimatology research published in current biology suggests that flatulence from dinosaurs may have warmed the earth.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਮਿਥੇਨ ਮਿਥੇਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਥੇਨੋਜਨਿਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਦੁਆਰਾ.
atmospheric methane methane is created near the earth's surface, primarily by microorganisms by the process of methanogenesis.

ਇਹ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਰਬੋਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is carried into the stratosphere by rising air in the tropics.

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਬੇਕਾਬੂ ਬਿਲਡ-ਅਪ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਿੰਗਲ ਆਕਸੀਜਨ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਫ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ ਰੈਡੀਕਲ ਨਾਲ.
uncontrolled build-up of methane in the atmosphere is naturally checked although human influence can upset this natural regulation by methane's reaction with hydroxyl radicals formed from singlet oxygen atoms and with water vapor.

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
it has a net lifetime of about 10 years, and is primarily removed by conversion to carbon dioxide and water.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਫਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਛਾਲੇ ਵਿਚ ਮਿਥੇਨ ਕਲੈਥਰੇਟਸ ਵਿਚ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪਰ ਅਣਜਾਣ ਮਾਤਰਾ ਹੈ.
in addition, there is a large but unknown amount of methane in methane clathrates in the ocean floors as well as the earth's crust.

2010 ਵਿੱਚ, ਆਰਕਟਿਕ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਪੱਧਰ 1850 ਐਨਐਮੋਲ ਮੌਲ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ 400,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਸੀ.
in 2010, methane levels in the arctic were measured at 1850 nmol mol, a level over twice as high as at any time in the 400,000 years prior to the industrial revolution.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਮੀਥੇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਗਲੇਸ਼ੀਅਨ ਪੀਰੀਅਡਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ 300 ਅਤੇ 400 ਐਨਐਮੋਲ ਮੋਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿੱਘੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 600 ਅਤੇ 700 ਨਮੋਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
historically, methane concentrations in the world's atmosphere have ranged between 300 and 400 nmol mol during glacial periods commonly known as ice ages, and between 600 and 700 nmol mol during the warm interglacial periods.

ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਗਰ ਆਰਕਟਿਕ ਮਿਥੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ ਹਨ.
recent research suggests that the earth's oceans are a potentially important new source of arctic methane.

ਮਿਥੇਨ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਗੈਸ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਸੰਭਾਵਨਾ 34 ਦੀ 100 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀਓ 2 ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਹੈ, ਅਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿਚ 72.
methane is an important greenhouse gas with a global warming potential of 34 compared to co2 over a 100-year period, and 72 over a 20-year period.

1750 ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਮੀਥੇਨ ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 150% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜੀਵਿਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਗਰੀਨਹਾhouseਸ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱ ofੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੁਲ ਰੇਡੀਏਟਿਵ ਦਾ 20% ਬਣਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੈਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੈ ਗ੍ਰੀਨਹਾਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ.
the earth's atmospheric methane concentration has increased by about 150% since 1750, and it accounts for 20% of the total radiative forcing from all of the long-lived and globally mixed greenhouse gases these gases don't include water vapor which is by far the largest component of the greenhouse effect .

ਕਲੈਥਰੇਟਸ ਮਿਥੇਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਬਰਫ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਠੋਸ ਰੂਪ ਬਣਦਾ ਹੈ.
clathrates methane is essentially insoluble in water, but it can be trapped in ice forming a similar solid.

ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਲੈਥਰੇਟ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੰਡਾਰ ਵੱਡੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
significant deposits of methane clathrate have been found under sediments on the ocean floors of earth at large depths.

ਪਰਮਾਫ੍ਰੌਸਟ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਕਲੈਥਰੇਟਸ ਤੋਂ ਆਰਕਟਿਕ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨਤ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ.
arctic methane release from permafrost and methane clathrates is an expected consequence and further cause of global warming.

ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਐਨਾਇਰੋਬਿਕ ਆਕਸੀਕਰਨ ਇੱਥੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦਾ ਇਕ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੀਥੇਨ ਆਕਸੀਕਰਨ ਨੂੰ ਨਾਈਟ੍ਰਾਈਟ ਦੇ ਨਾਲ ਆਕਸੀਡੈਂਟ, ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਅਨੈਰੋਬਿਕ ਆਕਸੀਕਰਨ ਵਜੋਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
anaerobic oxidation of methane there is a group of bacteria that drive methane oxidation with nitrite as the oxidant, the anaerobic oxidation of methane.

ਸੇਫਟੀ ਮਿਥੇਨ ਗੈਰ-ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਿਸਫੋਟਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
safety methane is nontoxic, yet it is extremely flammable and may form explosive mixtures with air.

ਮਿਥੇਨ ਆਕਸੀਡਾਈਜ਼ਰਜ਼, ਹੈਲੋਜਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੈਲੋਜਨ ਵਾਲੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਹਿੰਸਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
methane is violently reactive with oxidizers, halogen, and some halogen-containing compounds.

ਮੀਥੇਨ ਵੀ ਇਕ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਬੰਦ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿਚ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
methane is also an asphyxiant and may displace oxygen in an enclosed space.

ਐਫੀਫੈਕਸਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਤਵੱਜੋ ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 16% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ 21% ਤੋਂ 16% ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
asphyxia may result if the oxygen concentration is reduced to below about 16% by displacement, as most people can tolerate a reduction from 21% to 16% without ill effects.

ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਜਿਸ 'ਤੇ ਦਮ ਘੁੱਟਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਦੇ ਜਾਂ ਵਿਸਫੋਟਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਿਚ% ਗਾੜ੍ਹਾਪਣ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ.
the concentration of methane at which asphyxiation risk becomes significant is much higher than the % concentration in a flammable or explosive mixture.

ਮੀਥੇਨ offਫ-ਗੈਸ ਲੈਂਡਫਿੱਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
methane off-gas can penetrate the interiors of buildings near landfills and expose occupants to significant levels of methane.

ਕੁਝ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੈਸ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਤਹਿਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰਿਕਵਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੀਤਾ ਹੈ.
some buildings have specially engineered recovery systems below their basements to actively capture this gas and vent it away from the building.

ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਧਮਾਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਾਤਕ ਮਾਈਨਿੰਗ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
methane gas explosions are responsible for many deadly mining disasters.

ਇੱਕ ਮਿਥੇਨ ਗੈਸ ਧਮਾਕਾ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2010 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਪਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਖਾ ਕੋਇਲਾ ਖਾਣ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 25 ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
a methane gas explosion was the cause of the upper big branch coal mine disaster in west virginia on april 5, 2010, killing 25.

ਐਕਸਟਰੈਸਟਰੈਸਟਿਅਲ ਮਿਥੇਨ ਮਿਥੇਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੱਡੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
extraterrestrial methane methane has been detected or is believed to exist on all planets of the solar system and most of the larger moons.

ਮੰਗਲ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਪਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਐਬਿਓਟਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
with the possible exception of mars, it is believed to have come from abiotic processes.

ਬੁਧ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਟਰੇਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
mercury the tenuous atmosphere contains trace amounts of methane.

ਵੀਨਸ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 37 ਮੀਲ ਤੱਕ ਸਤਹ ਤੱਕ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਾਇਨੀਅਰ ਵੀਨਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿutਟਰਲ ਮਾਸ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਤਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 10 ਐਨਮੋਲ ਮੋਲ ਮਿਥੇਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
venus the atmosphere contains a large amount of methane from 60 km 37 mi to the surface according to data collected by the pioneer venus large probe neutral mass spectrometer moon traces are outgassed from the surface mars the martian atmosphere contains 10 nmol mol methane.

ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the source of methane on mars has not been determined.

ਤਾਜ਼ਾ ਖੋਜ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੀਥੇਨ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ, ਨੁਕਸ ਰੇਖਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੀਥੇਨੋਜੈਨਜ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਧੂੜ ਦੇ ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦਾ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਯੂਵੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
recent research suggests that methane may come from volcanoes, fault lines, or methanogens, that it may be a byproduct of electrical discharges from dust devils and dust storms, or that it may be the result of uv radiation.

ਜਨਵਰੀ २०० in ਵਿੱਚ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਅਕਸਰ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਤਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
in january 2009, nasa scientists announced that they had discovered that the planet often vents methane into the atmosphere in specific areas, leading some to speculate this may be a sign of biological activity below the surface.

ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਰਸਡਬਲਯੂਆਰਐਫ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸਰਕੁਲੇਸ਼ਨ ਮਾਡਲ ਐਮਜੀਸੀਐਮ ਲਈ ਮੌਸਮ ਖੋਜ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਮਾੱਡਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਥੇਨ ਪਲੈਮ ਸਰੋਤ ਦਸਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮੰਗਲ ਰੋਵਰਾਂ ਦੀ ਰੋਵਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ.
studies of a weather research and forecasting model for mars marswrf and related mars general circulation model mgcm suggests that methane plume sources may be located within tens of kilometers, which is within the roving capabilities of future mars rovers.

ਕਿuriਰੋਸਿਟੀ ਰੋਵਰ, ਜੋ ਕਿ ਅਗਸਤ 2012 ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੀਥੇਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਆਈਸੋਟੋਪੋਲੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਮਿਸ਼ਨ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਖਮ ਮਾਰਸ਼ਾਈਅਨ ਜੀਵਨ ਮੀਥੇਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਰੋਵਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਸਤਹ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the curiosity rover, which landed on mars in august 2012, can distinguish between different isotopologues of methane but even if the mission determines that microscopic martian life is the source of the methane, it probably resides far below the surface, beyond the rover's reach.

ਮੰਗਲ ਐਸ ਏ ਐਮ ਸਾਧਨ 'ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ, ਮੌਸਮੀ ਜਾਂ ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਸਰੋਤ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਰਾਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
curiosity's sample analysis at mars sam instrument is capable of tracking the presence of methane over time to determine if it is constant, variable, seasonal, or random, providing further clues about its source.

ਟਿableਨੇਬਲ ਲੇਜ਼ਰ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਮੀਟਰ ਟੀਐਲਐਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਮਾਪਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਾਈਟ 'ਤੇ 5 ਪੀਪੀਬੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਿਥੇਨ ਹੈ.
the first measurements with the tunable laser spectrometer tls indicated that there is less than 5 ppb of methane at the landing site.

ਮਾਰਸ ਟਰੇਸ ਗੈਸ ਮਿਸ਼ਨ bitਰਬਿਟਰ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਮਿਥੇਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਾਰਮੈਲਡੀਹਾਈਡ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨੋਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ.
the mars trace gas mission orbiter planned for launch in 2016 would further study mars' methane and its decomposition products such as formaldehyde and methanol.

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ meansੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਪ.
alternatively, these compounds may instead be replenished by volcanic or other geological means, such as serpentinization.

19 ਜੁਲਾਈ, 2013 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਗੈਲ ਕ੍ਰੈਟਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜਿਥੇ ਕਿਉਰਿਓਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, “ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਥੇਨ” ਯਾਨੀ ਕਿ “2.7 ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਬ ਮੀਥੇਨ” ਲੱਭਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
on july 19, 2013, nasa scientists reported finding "not much methane" i.e., "an upper limit of 2.7 parts per billion of methane" around the gale crater where the curiosity rover landed in august 2012.

19 ਸਤੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ, ਕਿuriਰੋਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਮਾਪਾਂ ਤੋਂ, ਨਾਸਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 0 ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਮਿਥੇਨ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ.
on september 19, 2013, from further measurements by curiosity, nasa scientists reported no detection of atmospheric methane with a value of 0.

.67 ਪੀਪੀਬੀਵੀ ਸਿਰਫ 1.3 ਪੀਪੀਬੀਵੀ 95% ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਇਕ ਉਪਰਲੀ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ .ਿਆ ਕਿ ਮੰਗਲ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੀਥੇਨੋਜਨਿਕ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ.
.67 ppbv corresponding to an upper limit of only 1.3 ppbv 95% confidence limit , and as a result, concluded that the probability of current methanogenic microbial activity on mars is reduced.

16 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ, ਨਾਸਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿuriਰਿਓਸਿਟੀ ਰੋਵਰ ਨੇ ਮਾਰਟੀਅਨ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਿਥੇਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਟੈਨਫੋਲਡ ਸਪਾਈਕ", ਜਿਸਦਾ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਨਕਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਲੱਭਿਆ.
on 16 december 2014, nasa reported the curiosity rover detected a "tenfold spike", likely localized, in the amount of methane in the martian atmosphere.

"20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਵਾਰ" ਲਏ ਗਏ ਨਮੂਨੇ ਮਾਪਾਂ ਨੇ 2013 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2014 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, aਸਤਨ "ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਬ ਮੀਥੇਨ ਦੇ 7 ਹਿੱਸੇ."
sample measurements taken "a dozen times over 20 months" showed increases in late 2013 and early 2014, averaging "7 parts of methane per billion in the atmosphere."

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਪੱਧਰ ਦਾ aਸਤਨ ਇਕ-ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ .ਸਤਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ.
before and after that, readings averaged around one-tenth that level.

ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ 4500 2000 ਪੀਪੀਐਮ ਮੀਥੇਨੀਐਨਸਲੇਡਸ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ 1.7% ਮੀਥੇਨ ਆਈਪੇਟਸ ਟਾਇਟਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ 1.6% ਮੀਥੇਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਥੇਨ ਝੀਲਾਂ ਸਤਹ ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ.
saturn the atmosphere contains 4500 2000 ppm methaneenceladus the atmosphere contains 1.7% methane iapetus titan the atmosphere contains 1.6% methane and thousands of methane lakes have been detected on the surface.

ਉੱਪਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਏਸੀਟੀਲੀਨ ਸਮੇਤ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਣੂਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜੋ आणविक ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in the upper atmosphere, methane is converted into more complex molecules including acetylene, a process that also produces molecular hydrogen.

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਏਸੀਟੀਲੀਨ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੀਥੇਨ ਵਿਚ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there is evidence that acetylene and hydrogen are recycled into methane near the surface.

ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੀਥੇਨੋਜਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਣਜਾਣ ਰੂਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
this suggests the presence either of an exotic catalyst, possibly an unknown form of methanogenic life.

ਮੀਥੇਨ ਸ਼ਾਵਰ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ.
methane showers, probably prompted by changing seasons, have also been observed.

24 ਅਕਤੂਬਰ, 2014 ਨੂੰ, ਟਾਈਟਨ 'ਤੇ ਮਿਥੇਨ ਪੋਲਰ ਬੱਦਲਾਂ' ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
on october 24, 2014, methane was found in polar clouds on titan.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ 2.3% ਮਿਥੇਨੀ ਏਰੀਅਲ ਮੀਥੇਨ ਏਰੀਅਲ ਦੀ ਸਤਹ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਿਰਾਂਡਾ ਓਬੇਰਨ ਓਬੇਰਨ ਦੀ ਲਗਭਗ 20% ਸਤਹ ਬਰਫ਼ ਮੀਥੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਬਨ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਮਿਸ਼ਰਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ ਟਾਈਟਾਨਿਆ ਦੀ 20% ਟਾਈਟਨੀਆ ਸਤਹ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਮੀਥੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅੰਬਰਿਅਲ ਮਿਥੇਨ ਅੰਬਰਿਅਲ ਦੀ ਸਤਹ ਬਰਫ ਨੇਪਚਿ .ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ 1.5%% ਮਿਥੇਨ ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਟ੍ਰਾਈਟਨ ਇੱਕ ਸਤਹ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
uranus the atmosphere contains 2.3% methaneariel methane is believed to be a constituent of ariel's surface ice miranda oberon about 20% of oberon's surface ice is composed of methane-related carbon nitrogen compounds titania about 20% of titania's surface ice is composed of methane-related organic compounds umbriel methane is a constituent of umbriel's surface ice neptune the atmosphere contains 1.5 0.5% methanetriton triton has a tenuous nitrogen atmosphere with small amounts of methane near the surface.

ਪਲੂਟੋ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਪਲੂਟੋ ਸਪੈਕਟ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਥੇਨ ਚੈਰਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਥਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮੀਥੇਨ ਚੈਰਨ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ ਐਰਿਸ ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਲਾਈਟ ਤੋਂ ਮੀਥੇਨ ਆਈਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈਲੀ ਦੇ ਕਾਮੇਟ ਕਾਮੇਟ ਹਾਈਕਟਾਟੇਕ ਟਰੇਸਟਰੀਅਲ ਨਿਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਐਥੇਨ ਅਤੇ ਮਿਥੇਨ ਮਿਲੇ ਐਕਸਟਰਸੋਲਰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਐਕਸਟਰਸੋਲਰ ਗ੍ਰਹਿ ਐਚਡੀ 189733 ਬੀ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰਹਿ' ਤੇ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ ਹੈ.
pluto spectroscopic analysis of pluto's surface reveals it to contain traces of methanecharon methane is believed present on charon, but it is not completely confirmed eris infrared light from the object revealed the presence of methane ice halley's comet comet hyakutake terrestrial observations found ethane and methane in the comet extrasolar planets methane was detected on extrasolar planet hd 189733b this is the first detection of an organic compound on a planet outside the solar system.

ਇਸ ਦਾ ਮੁੱ unknown ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 700 ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋਆਕਸਾਈਡ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਗੇ.
its origin is unknown, since the planet's high temperature 700 would normally favor the formation of carbon monoxide instead.

ਖੋਜ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਐਕਸੋਪਲਾਨੇਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਾਸ ਕੱ meਣ ਵਾਲੇ ਮੀਟੋਰੋਇਡਜ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਾਰਬਨ ਗੈਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੀਥੇਨ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐਕਸੋਪਲੇਨੇਟਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਨ.
research indicates that meteoroids slamming against exoplanet atmospheres could add hydrocarbon gases such as methane, making the exoplanets look as though they are inhabited by life, even if they are not.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਬੱਦਲ ਐਮ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ.
interstellar clouds the atmospheres of m-type stars.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਥੇਨ ਦੀ ਵੀਡਿਓ ਟੇਬਲ ਵਿਡੀਓਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਨਾਟਿੰਘਨ ਮੀਥੇਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨੇਮਿਕਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਮੀਕਲ ਸੇਫਟੀ ਕਾਰਡ 0291 ਮਿਥੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਜ਼ ਕੈਟਾਲੈਟਿਕ ਨੂੰ ਮਥੇਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਇਨਿੰਗ ਲੂਗੀ ਅਲੋਇਸੀਓ ਗੈਲਵਾਨੀ ਲਾਤੀਨੀ ਐਲੋਸੀਅਸ ਗੈਲਵਾਨਸ 9 ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਮੀਥੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੇਟਜ਼ 1737 4 ਦਸੰਬਰ 1798 ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਵੈਦ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
see also notes references external links methane at the periodic table of videos university of nottingham methane thermodynamics international chemical safety card 0291 methane hydrates catalytic conversion of methane to more useful chemicals and fuels cdc handbook for methane control in mining luigi aloisio galvani latin aloysius galvanus 9 september 1737 4 december 1798 was an italian physician, physicist, biologist and philosopher, who discovered animal electricity.

ਉਹ ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕਸ ਦੇ ਮੋerੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
he is recognized as the pioneer of bioelectromagnetics.

1780 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਮਰੇ ਹੋਏ ਡੱਡੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in 1780, he discovered that the muscles of dead frogs' legs twitched when struck by an electrical spark.

ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਟੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਝਲਕ ਸੀ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਰਗੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this was one of the first forays into the study of bioelectricity, a field that still studies the electrical patterns and signals from tissues such as the nerves and muscles.

ਮੁ lifeਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੂਗੀ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਡੈੱਨਿਕੋ ਅਤੇ ਬਾਰਬਾਰਾ ਫੋਸ਼ੀ, ਪੌਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬੋਲੋਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
early life luigi galvani was born to domenico and barbara foschi, in bologna, papal state.

ਡੋਮੇਨਿਕੋ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਰਬਰਾ ਉਸ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਸੀ.
domenico was a goldsmith and barbara was his fourth wife.

ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੁਲੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਕ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਸਨ.
his family was not aristocratic, but they could afford to send at least one of their sons to study at a university.

ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਚਰਚ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਆ.
at first galvani wished to enter the church.

ਇਸ ਲਈ ਉਹ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਕ ਓਰਟੇਰੀਓ ਦੇਈ ਪਦ੍ਰੀ ਫਿਲਪਿਨੀ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ.
so he joined a religious institution, oratorio dei padri filippini, at 15 years old.

ਉਸਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੱਖਣਾ ਸੁੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ।
he planned to take religious vows, but his parents persuaded him not to do so.

1755 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਗਾਲਵਾਨੀ ਬੋਲੋਗਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਆਰਟਸ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ.
around 1755, galvani entered the faculty of the arts of the university of bologna.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਮੈਡੀਸਨ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਚਾਰ ਸਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ "ਕਿਤਾਬਚਾ" ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ.
galvani attended the medicine course, which lasted four years, and was characterized by its "bookish" teaching.

ਟੈਕਸਟ ਜੋ ਇਸ ਕੋਰਸ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਸਨ, ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਟਸ, ਗਾਲੇਨ ਅਤੇ ਅਵਿਸੇਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸਨ.
texts that dominated this course were by hippocrates, galen, and avicenna.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕ ਹੋਰ ਸਰਜਰੀ ਸੀ.
another discipline galvani learned alongside medicine was surgery.

ਉਸਨੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ.
he learned the theory and the practice.

ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਸਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੈਲਵਾਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
this part of his biography is typically overlooked, but it helped with his experiments with animals and helped familiarize galvani with the manipulation of a living body.

1759 ਵਿਚ, ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ.
in 1759, galvani graduated with degrees in medicine and philosophy.

ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ.
he applied for a position as a lecturer at the university.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ 21 ਜੂਨ 1761 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥੀਸਿਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ.
part of this process required him to defend his thesis on 21 june 1761.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ, 1762 ਵਿਚ, ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਸਥਾਈ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
in the following year, 1762, he became a permanent anatomist of the university and was appointed honorary lecturer of surgery.

ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਲੂਸੀਆ ਗਾਲੀਆਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਸਮਾਨੋ ਗਾਲੀਆਜ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ.
that same year he married lucia galeazzi, daughter of one of his professors, gusmano galeazzi.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਗਾਲੀਆਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
galvani moved into the galeazzi house and helped with his father-in-law's research.

ਜਦੋਂ 1775 ਵਿਚ ਗਾਲੀਆਜ਼ੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਗੈਲਵਾਨੀ ਨੂੰ ਗੈਲੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
when galeazzi died in 1775, galvani was appointed professor and lecturer in galeazzi's place.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1776 ਵਿਚ ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅਪੌਇੰਟਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
galvani moved from the position of lecturer of surgery to theoretical anatomy and obtained an appointment at the academy of sciences in 1776.

ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਭੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
his new appointment consisted of the practical teaching of anatomy, which was conducted by human dissection and the use of the famous anatomical waxes.

ਅਕਾਦਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੇ "ਬੈਨੇਡੇਕਟਾਈਨ ਮੈਂਬਰ" ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸਨ।
as a "benedectine member" of the academy of sciences, galvani had specific responsibilities.

ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਗੈਲਵਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਕੀਤਾ.
his main responsibility was to present at least one research paper every year at the academy, which galvani did until his death.

ਇਕ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਕਾਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ.
there was a periodical publication that collected a selection of the memoirs presented at the institution and was sent around to main scientific academies and institutions around the world.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਉਦੋਂ ਇੰਨਾ ਹੌਲੀ ਸੀ, ਕਈ ਵਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ 'ਤੇ ਬਹਿਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ.
however, since publication then was so slow, sometimes there were debates on priority of the topics used.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਹਿਸ ਐਂਟੋਨੀਓ ਸਕਾਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਈ.
one of these debates occurred with antonio scarpa.

ਇਸ ਬਹਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਲਵਾਨੀ ਨੇ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਮੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
this debate caused galvani to give up the field of research on which he had presented for four years in a row the hearing of birds, quadrupeds, and humans.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਜੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ.
galvani had announced all of the findings in his talks, but had yet to publish them.

ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਸਕਾਰਪਾ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੇ ਜਨਤਕ ਨਿਬੰਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ.
it is suspected that scarpa attended galvani's public dissertation and claimed some of galvani's discoveries without crediting him.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਫਿਰ "ਮੈਡੀਕਲ ਬਿਜਲੀ" ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
galvani then began taking an interest in the field of "medical electricity."

ਇਹ ਖੇਤਰ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਉਭਰਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
this field emerged in the middle of the 18th century, following the electrical researches and the discovery of the effects of electricity on the human body.

ਬਾਇਓਲੈਕਟ੍ਰਿਕਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਾਲਵਾਨੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਮੇਜ ਤੇ ਇੱਕ ਡੱਡੂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਡੱਡੂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
the beginning of galvani's experiments with bioelectricity has a popular legend which says that galvani was slowly skinning a frog at a table where he had been conducting experiments with static electricity by rubbing frog skin.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਟਲ ਸਕੇਲਪੈਲ ਨਾਲ ਡੱਡੂ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਰਵ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਚਾਰਜ ਲਿਆ ਸੀ.
galvani's assistant touched an exposed sciatic nerve of the frog with a metal scalpel that had picked up a charge.

ਉਸੇ ਪਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਡੱਡੂ ਦੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਹੈ.
at that moment, they saw sparks and the dead frog's leg kicked as if in life.

ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੇ ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੜਤਾਲਕਰਤਾ ਬਣਾਇਆ.
the observation made galvani the first investigator to appreciate the relationship between electricity and animation or life.

ਇਸ ਖੋਜ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸਮਝ ਦਾ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਤਰਲ ਆਇਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਬਿਜਲੀ energyਰਜਾ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਹਵਾ ਜਾਂ ਤਰਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਗੁਬਾਰੀਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚ.
this finding provided the basis for the new understanding that the impetus behind muscle movement was electrical energy carried by a liquid ions , and not air or fluid as in earlier balloonist theories.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਬਿਜਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
galvani coined the term animal electricity to describe the force that activated the muscles of his specimens.

ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਮੰਨਿਆ ਜੋ ਕਿ ਤੰਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
along with contemporaries, he regarded their activation as being generated by an electrical fluid that is carried to the muscles by the nerves.

ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਗਾਲਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਹਾਣੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅਲੇਸੈਂਡ੍ਰੋ ਵੋਲਟਾ ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ ਗੈਲਵਨੀਵਾਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the phenomenon was dubbed galvanism, after galvani, on the suggestion of his peer and sometime intellectual adversary alessandro volta.

ਗੈਲਵਾਨੀ ਨੂੰ ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਸਹੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
galvani is properly credited with the discovery of bioelectricity.

ਅੱਜ, ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗਲੈਵਨਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਫਿਜੀਓਲੋਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੈਲਵਨੀਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
today, the study of galvanic effects in biology is called electrophysiology, the term galvanism being used only in historical contexts.

ਪਾਵੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗਾਲਵਾਨੀ ਬਨਾਮ ਵੋਲਟਾ ਵੋਲਟਾ ਪਹਿਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਜਾਂਚਿਆ।
galvani vs. volta volta, a professor of experimental physics in the university of pavia, was among the first scientists who repeated and checked experiments.

ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਪਸ਼ੂ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ.
at first, he embraced animal electricity.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਚਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਕੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
however, he started to doubt that the conductions were caused by a specific electricity intrinsic to animal's legs or other body part.

ਵੋਲਟਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁੰਗੜਨ ਧਾਤ ਦੀ ਕੇਬਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਗਾਲਵਾਨੀ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿਚ ਤੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
volta believed that the contractions depended on the metal cable galvani used to connect nerves and muscles in his experiments.

ਵੋਲਟਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਜਲਦੀ ਬੈਟਰੀ ਦੀ ਕਾ to ਕੱ .ੀ.
volta's investigations led shortly to the invention of an early battery.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਇਸਦੇ ਪੇਡ ਵਿਚਲੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
galvani believed that the animal electricity came from the muscle in its pelvis.

ਵੋਲਟਾ, ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਇਕ ਸਰੀਰਕ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਡੱਡੂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਇਕ ਧਾਤੁ ਬਿਜਲੀ.
volta, in opposition, reasoned that the animal electricity was a physical phenomenon caused by rubbing frog skin and not a metallic electricity.

ਹਰ ਸੈੱਲ ਵਿਚ ਇਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਤ ਜੈਵਿਕ ਬਿਜਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ ਕੈਮੀਕਲ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
every cell has a cell potential biological electricity has the same chemical underpinnings as the current between electrochemical cells, and thus can be duplicated outside the body.

ਵੋਲਟਾ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਸਹੀ ਸੀ।
volta's intuition was correct.

ਵੋਲਟਾ ਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤਰਲ" ਬਾਰੇ ਸਿੱਟੇ' ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ, ਪਰ ਦੋ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੋਲਟਾ ਨੇ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਲਈ "ਗੈਲਵੈਨਿਜ਼ਮ" ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ.
volta, essentially, objected to conclusions about "animal electric fluid", but the two scientists disagreed respectfully and volta coined the term "galvanism" for a direct current of electricity produced by chemical action.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਕਾਰਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਬਹਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੋਲਟਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਬੈਟਰੀ ਬਣਾਈ.
thus, owing to an argument between the two in regard to the source or cause of the electricity, volta built the first battery in order to specifically disprove his associate's theory.

ਵੋਲਟਾ ਦਾ therefore ਇਸ ਲਈ ਵੋਲਟਾਈਕ ਦੇ ileੇਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
volta's € became known therefore as a voltaic pile.

ਵੋਲਟਾ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਲਵਾਨੀ ਨੇ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਰਵੱਈਏ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1790 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲੂਸੀਆ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
after the controversy with volta, galvani kept a low profile partly because of his attitude towards the controversy, and partly because his health and spirits had declined, especially after the death of his wife, lucia, in 1790.

ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਲਵਾਨੀ ਵੋਲਟਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜੇ ਜਿਓਵਨੀ ਅਲਦਿਨੀ 'ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਚਾਅਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ.
since galvani was reluctant to intervene in the controversy with volta, he trusted his nephew, giovanni aldini, to act as the main defender of the theory of animal electricity.

ਬੋਲੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੋਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
landmarks in bologna home in bologna has been preserved and can be seen in the central.

ਸਮਾਰਕ
monument.

ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਚੌਕ ਵਿਚ, ਬੋਲੋਗਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੀਟ, ਆਰਚੀਗਨੈਸੀਓ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡੱਡੂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨੂੰ ਮਾਰਬਲ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ.
in the square dedicated to him, facing the palace of the archiginnasio, the ancient seat of the university of bologna, a big marble statue has been erected to the scientist while observing one of his famous frog experiments.

ਲਿਸੋ ਗਿੰਨਾਸੀਓ ਲੁਗੀ ਗਾਲਵਾਨੀ.
liceo ginnasio luigi galvani.

ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਲਿਸਿਓ ਦਾ ਨਾਂ 1860 ਵਿਚ ਲੂਗੀ ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this famous secondary school liceo dating back to 1860 was named after luigi galvani.

ਵਿਲੀਅਮ ਫੌਕਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਗਾਲਵਾਨੀ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ.
religious beliefs galvani, according to william fox, was nature courageous and religious.

ਜੀਨ-ਲੂਯਿਸ-ਮਾਰਕ ਅਲੀਬਰਟ ਨੇ ਗਾਲਵਾਨੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਾਵਿਧਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਭਿੰਨ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
jean-louis-marc alibert said of galvani that he never ended his lessons exhorting his hearers and leading them back to the idea of that eternal providence, which develops, conserves, and circulates life among so many diverse beings.

ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਗੈਲਵਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ.
death and legacy galvani actively investigated animal electricity until the end of his life.

ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਉੱਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1797 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲਾਇੰਟ ਰਾਜ ਸੀਸਲਪੀਨ ਰੀਪਬਲਿਕ ਨੂੰ ਹਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਣੀ ਪਈ।
the cisalpine republic, a french client state founded in 1797 after the french occupation of northern italy, required every university professor to swear loyalty to the new authority.

ਗਾਲਵਾਨੀ, ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਤੋਂ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
galvani, who disagreed with the social and political confusion, refused to swear loyalty, along with other colleagues.

ਇਸ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਅਥਾਰਟੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਖੋਹ ਲਈ.
this led to the new authority depriving him of all his academic and public positions, which took every financial support away.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ 4 ਦਸੰਬਰ 1798 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਵਿੱਚ, ਬੋਲੋਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
galvani died in bologna, in his house, depressed and in poverty, on 4 december 1798.

ਗੈਲਵਾਨੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਗੈਲਵਾਨੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਰੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਸਾਤੀ ਦਿਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਭੂਤ ਕਹਾਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਾਵਲ ਫ੍ਰੈਂਕਨਸਟਾਈਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੇਖ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ.
galvani's legacy includes galvani's report of his investigations were mentioned specifically by mary shelley as part of the summer reading list leading up to an ad hoc ghost story contest on a rainy day in switzerland and the resultant novel frankenstein and its reanimated construct.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫ੍ਰੈਂਕਨਸਟਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪੁਨਰ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ.
however, there is no direct mention of electrical reanimation in frankenstein.

ਗਾਲਵਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਜਾਨਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਗੈਲਵਨੀਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਗੈਲਵਨੀਕ ਸੈੱਲ, ਗੈਲਵਾਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਗੈਲਵੈਨਿਕ ਖੋਰ, ਗੈਲਵੋਨੋਮੀਟਰ, ਗੈਲਵਨੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਗੈਲਵੈਨਿਕ ਚਮੜੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ.
galvani's name also survives as a verb in everyday language galvanize as well as in more specialized terms galvanic cell, galvani potential, galvanic corrosion, the galvanometer, galvanization, and galvanic skin response.

ਚੰਦਰਮਾ 'ਤੇ ਕਰੈਟਰ ਗਲਵਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the crater galvani on the moon is named after him.

ਚਿਮਿਕਾ ਇਟਾਲੀਆ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਕੈਮਿਸਟਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the chimica italiana awards a medal to recognize the work of foreign electrochemists.

ਆਰ ਐਂਡ ਡੀ ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਕੰਪਨੀ ਗਾਲਵਾਨੀ ਬਾਇਓਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਵਰਕਸ ਡੀ ਵੀਰਬਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਟੈਟਿਸ, 1791 ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
r&d bioelectronics company galvani bioelectronics is named after him works de viribus electricitatis, 1791.

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹਿਸਟਰੀ theਫ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਜ਼ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਸੀਆਈਐਸ, ਦਿ ਬੋਲੋਗਨ ਰੈਫਰੈਂਸਜ਼ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ ਚਿਸ਼ੋਲਮ, ਹਿghਜ, ਵਿਖੇ ਗੈਲਾਟਾਈਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
the international centre for the history of universities and science cis , di bologna references external links the dictionary definition of galvanize at wiktionary chisholm, hugh, ed.

1911.
1911 .

"ਗਾਲਵਾਨੀ, ਲੂਗੀ".
"galvani, luigi".

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਾ 11 ਵੀਂ ਐਡੀ.
britannica 11th ed.

ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
cambridge university press.

ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਲੂਗੀ ਗਾਲਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੀਡੀਆ ਹੂਪੋ ਉਪੂਪਾ ਐਪੀਸ ਇਕ ਰੰਗੀਨ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਪਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ "ਤਾਜ" ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ.
media related to luigi galvani at wikimedia commons the hoopoe upupa epops is a colourful bird found across afro-eurasia, notable for its distinctive "crown" of feathers.

ਉਪੂਪੀਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ.
it is the only extant species in the family upupidae.

ਇਕ ਅੰਦਰਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਸੇਂਟ ਹੇਲੇਨਾ ਹੂਪੋ, ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੂਪੋ ਦੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਨਸਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਚੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
one insular species, the saint helena hoopoe, is extinct, and the madagascar subspecies of the hoopoe is sometimes elevated to a full species.

ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉਪੂਪਾ ਅਤੇ ਐਪੀਪਸ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹੂਪੋਈ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਨਾਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਮ, ਓਨੋਮੈਟੋਪੀਇਕ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
taxonomy and systematics upupa and epops are respectively the latin and ancient greek names for the hoopoe both, like the english name, are onomatopoeic forms which imitate the cry of the bird.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੋ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in ancient egypt the species was known under two names.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਇਦ 'db3.w' ਅਤੇ ਜਾਂ 'db3.t' 'ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ.
the earliest most probably having been 'db3.w' and or 'db3.t' ' lit.

ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਦੀ ਨਸਬੰਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ''.
the one who blocks up its nesthole' '.

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਛੇਤੀ ਐਗ.
therefore also the early eg.

ਸ਼ਬਦ 'ਡੀਬੀ 3 .ਟੀ' ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋਏ ਮਿਸਰੀ ਡੈਮੋਟਿਕ 'ਟੀਬੀ', ਕੋਪਟਿਕ 'ਟੂਓਬ' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਰਬੀ 'ਅਲ-ਟਿ'ਬ' ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਅਡੋਬ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੁੰਡਰੀ ਇੱਟ '' ਲਿਟ.
word 'db 3 .t' from which late egyptian demotic 'tby', coptic 'toobe' and subsequently arabic ' al- tube' and french and english 'adobe' are derived meaning sundried brick' 'lit.

'ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ' ਅਕਸਰ 'ਹੂਪੋਈ-ਹਾਇਰੋਗਲਾਈਫ' ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਫੋਨੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
'the one that blocks up a wall ' was often written with the the 'hoopoe'-hieroglyph, here used as a phonogram.

ਸਰ ਏ.ਐੱਚ.ਗਾਰਡੀਨਰ, 'ਮਿਸਰੀ ਵਿਆਕਰਣ', ਹੋਂਪੋ ਦਾ ਸਿਗਨਲਿਸਟ ਜੀ 22 ਹਾਇਰੋਜੀਫ, ਫੋਨੋਗ੍ਰਾਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖੋ.
see sir a.h.gardiner, 'egyptian grammar', signlist g22 hierogyph of hoopoe, used as phonogram .

ਅਤੇ ਸੀ.ਐਫ.
and cf.

http www.
http www.

ਦਿਆਨਬੂਜਾ ਦਾ ਬਲਾੱਗ ਅਫਰੀਕਾ.
dianabuja's blog africa.

ਮਿਡਲ ਈਸਟ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਈਬੋਨੀ ਅਤੇ ਅਡੋਬ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਬਚੇ-ਕਿਸ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ, 1 ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਨਾਮ-ਨਿ kingdom ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਟੈਕਸਟ- ਦਾ ਨਾਮ 'ਕੇਕੇਪੀ.ਟੀ' ਪ੍ਰੋਬਲ ਸੀ.
the middle east, agriculture, history and culture ebony and adobe modern words that survive from ancient egypt -what, how and why, 1 the youngest name -dating from new kingdom to late demotic texts- was 'kkp.t' probl.

'ਕੂਕੌਪਤ', ਇਹ ਨਾਮ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਇਬਰਾਨੀ 'ਡੂਚੀਫੈਟ' ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
'koukoupat' , this name akin to biblical hebrew 'douchiphat', which word is apparently not formed from any ancient egyptian root.

drs.
drs.

ਕਾਰਲਸ ਵੋਲਟਰਮੈਨ, ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੂਪੋਈ ਨੂੰ ਕਲਾਡ ਕੋਰਸੀਫੋਰਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਫਿਸ਼ਰ, ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰੋਲਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
carles wolterman, egyptologist the hoopoe was classified in the clade coraciiformes, which also includes kingfishers, bee-eaters, and rollers.

ਹੂਪਈ ਅਤੇ ਲੱਕੜੂਪੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਲਾ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਟੈਪਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝਾ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਭਾਅ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ.
a close relationship between the hoopoe and the woodhoopoes is also supported by the shared and unique nature of their stapes.

ਸਿਬਲੀ-ਆਹਲਕੁਇਸਟ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿਚ, ਹੂਪੋ ਨੂੰ ਕੋਰਸੀਫੋਰਮਜ਼ ਤੋਂ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਆਰਡਰ, ਉਪਪਿਫੋਰਮਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
in the sibley-ahlquist taxonomy, the hoopoe is separated from the coraciiformes as a separate order, the upupiformes.

ਕੁਝ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੂਡਹੋਪੂਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪ ਅਪਿਫੋਰਮਜ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
some authorities place the woodhoopoes in the upupiformes as well.

ਹੁਣ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੂਪੋਈ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੂਪੋ, ਸਿੰਗਬਿੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬੂਸਰੋਟੀਫੋਰਮਜ਼ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ.
now the consenus is that both hoopoe and the wood hoopoes, along with the hornbills are placed in bucerotiformes.

ਹੂਪੋਜ਼ ਦਾ ਜੈਵਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਹੁਤ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਸੀਲ ਕੁਆਰਟਰਨਰੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ.
the fossil record of the hoopoes is very incomplete, with the earliest fossil coming from the quaternary.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਜੈਵਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਜੈਵਿਸ਼ਲ ਦੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੂਟੇ ਮਾਇਓਸੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ ਅਲੋਪ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਮੇਸੈਲਰੀਰਿਸੋਰੀਡੀ, ਜੋ ਈਓਸੀਨ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
the fossil record of their relatives is older, with fossil woodhoopoes dating back to the miocene and those of an extinct related family, the messelirrisoridae, dating from the eocene.

ਇਹ ਇਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਉਪਚਾਰ ਕੁਝ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
it is the only extant member of its family, although some treatments consider some of the subspecies as separate species.

ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਨ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯੂ. ਈ. ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀ ਅਫਰੀਕੀ ਰੂਪ ਯੂ. ਈ. ਅਫਰੀਕਾ
several authors have separated the madagascan subspecies u. e. marginata as a separate species, and also the resident african form u. e. africana.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅੰਤਰ, ਯੂ. ਈ. ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਬਾਲਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਯੂ.ਈ. ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਹਨ.
the morphological differences between the most commonly split subspecies, u. e. marginata, and the other subspecies are minor, and only u. e. marginata has distinctly different vocalisations.

ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸੇਂਟ ਹੇਲੇਨਾ ਹੂਪੋ, ਯੂ. ਐਨਟਾਇਓਸ, ਸੇਂਟ ਹੇਲੇਨਾ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ.
one accepted separate species, the saint helena hoopoe, u. antaios, lived on the island of st helena but became extinct in the 16th century, presumably due to introduced species.

ਜੀਨਸ ਉਪੂਪਾ ਨੂੰ ਲੀਨੇਅਸ ਨੇ 1758 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਸਟਮਾ ਨੈਟੂਰੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ.
the genus upupa was created by linnaeus in his systema naturae in 1758.

ਇਸ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਲੰਬੇ ਕਰਵਡ ਬਿੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ. ਯੂ. ਏਰੀਮਿਟਾ ਹੁਣ ਗੇਰੋਂਟਿਕਸ ਏਰੀਮਿਟਾ, ਉੱਤਰੀ ਗੰਜਾਬ ਆਈਬਿਸ ਯੂ. ਪਾਈਰਹੋਕੋਰੇਕਸ, ਹੁਣ ਪਿਰੀਰਕੋਕੋਰਕਸ ਪਾਈਰਹੋਕੋਰੇਕਸ, ਲਾਲ-ਬਿਲਡ ਚੂਸ ਯੂ ਪਰਾਡਸੀਆ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਡਾ ਹੂਪੋ-ਲਾਰਕ ਵੀ ਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਉਪੂਪਾ ਅਲਾਉਡਿਪਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਜੀਨਸ ਦਾ ਸਦੱਸ.
it then included three other species with long curved bills u. eremita now geronticus eremita , the northern bald ibis u. pyrrhocorax now pyrrhocorax pyrrhocorax , the red-billed chough u. paradisea formerly, the greater hoopoe-lark was also considered to also be a member of this genus as upupa alaudipes .

ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹੂਪੋ ਦੇ ਨੌਂ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟਿਨ ਦੁਆਰਾ 2001 ਦੀਆਂ ਬਰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਦਿ ਵਰਡਜ਼ ਦੀ ਹੈਂਡਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
subspecies nine subspecies of hoopoe are recognised by kristin in the 2001 handbook of the birds of the world .

ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੱਮ ਵਿਚ ਰੰਗ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they vary mostly in size and the depth of colour in the plumage.

ਦੋ ਹੋਰ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਯੂ. ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਨਾਬਾਲਗ ਅਤੇ ਯੂ. ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਓਰੀਐਂਟਲਿਸ.
two further subspecies have been proposed, u. e. minor in south africa and u. e. orientalis in north western india.

ਵੇਰਵਾ ਹੂਪਿਓ ਇੱਕ ਦਰਮਿਆਨੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਪੰਛੀ ਹੈ, 9 ਸੈ.
description the hoopoe is a medium-sized bird, cm 9.

.6 ਲੰਬੇ ਵਿੱਚ, ਖੰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਮੀ ਦੇ ਨਾਲ.
.6 in long, with a cm in wingspan.

ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ g 1 ਹੈ.
it weighs g 1.

.1 ਆਜ਼.
.1 oz .

ਸਪੀਸੀਜ਼ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ, ਇਕ ਲੰਬੇ, ਪਤਲੇ ਟੇਪਰਿੰਗ ਬਿੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਫੈਨ ਬੇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਹੈ.
the species is highly distinctive, with a long, thin tapering bill that is black with a fawn base.

ਸਿਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘੋਖ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਬਿਲ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the strengthened musculature of the head allows the bill to be opened when probing inside the soil.

ਹੂਪੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਗੋਲ ਖੰਭ ਹਨ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਉਡਾਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਹਨ.
the hoopoe has broad and rounded wings capable of strong flight these are larger in the northern migratory subspecies.

ਹੂਪੋ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨਡਿ flightਲਿਟਿੰਗ ਉਡਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਿਤਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰੇਕ ਬੀਟ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜਾਂ ਧੜਕਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅੱਧ 'ਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the hoopoe has a characteristic undulating flight, which is like that of a giant butterfly, caused by the wings half closing at the end of each beat or short sequence of beats.

ਬਾਲਗ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਮੁਰਗਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਲਈ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ.
adults may begin their moult after the breeding season and continue after they have migrated for the winter.

ਕਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰਿਸਾਈਲੈਬਿਕ ਓਪ-ਓਪ-ਓਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋ ਅਤੇ ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਵੀ ਆਮ ਹਨ.
the call is typically a trisyllabic oop-oop-oop, which may give rise to its english and scientific names, although two and four syllables are also common.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਛੀ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕ੍ਰਿਸਟਡ.
an alternative explanation of the english and scientific names is that they are derived from the french name for the bird, , which means crested.

ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ, ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਕੋਇਲ ਕੁਕੂਲਸ ਸਤੋਰੈਟਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਕੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਨੋਟ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the himalayas, the calls can be confused with that of the himalayan cuckoo cuculus saturatus , although the cuckoo typically produces four notes.

ਦੂਜੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਪਿੰਗ ਕਰੋਕਸ, ਜਦੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਾਇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
other calls include rasping croaks, when alarmed, and hisses.

byਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੇਈ ਨੋਟ ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ.
females produce a wheezy note during courtship feeding by the male.

ਦੋਵੇਂ ਲਿੰਗ, ਜਦੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਚਾਰਰਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਸੀਅਨ ਜੈ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੀ ਚੀਕ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ.
both sexes, when disturbed, call a rough charrrrrr, strongly reminiscent of the warning cry of the eurasian jay.

ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗ ਇੱਕ ਆਮ ਸਵਿਫਟ tiiii ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ.
the food begging call of the nestlings is similar to that of a common swift tiiii.

ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਹੂਪੋ ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
distribution and habitat the hoopoe is widespread in europe, asia, and north africa, sub-saharan africa and madagascar.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੰਛੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
most european and north asian birds migrate to the tropics in winter.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਅਫਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਗੰਦੇ ਹਨ.
in contrast, the african populations are sedentary all year.

ਅਲਾਸਕਾ ਯੂ. ਈ. ਵਿਚ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ ਹੈ. ਸਤੁਰਤਾ ਉਥੇ ਯੂਕਨ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ 1975 ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the species has been a vagrant in alaska u. e. saturata was recorded there in 1975 in the yukon delta.

ਹੂਪੋਜ਼ ਆਪਣੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੀਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਨਸਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਗਰਮੀਆਂ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾੜੀ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ 1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਰਕੇ. ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ.
hoopoes have been known to breed north of their european range, and in southern england during warm, dry summers that provide plenty of grasshoppers and similar insects, although as of the early 1980s northern european populations were reported to be in the decline, possibly due to changes in climate.

ਹੂਪੋ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਜਾਂ ਹਲਕੇ ਬਨਸਪਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜਰੂਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਜਾਂ ਇੱਥੋ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਆਲ੍ਹਣੀਆਂ, ਖੁਰਲੀ, ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਬੁਰਜ ਜਿਹੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰੇ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਸਤਹਾਂ.
the hoopoe has two basic requirements of its habitat bare or lightly vegetated ground on which to forage and vertical surfaces with cavities such as trees, cliffs or even walls, nestboxes, haystacks, and abandoned burrows in which to nest.

ਇਹ ਲੋੜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੂਪੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੀਥਲੈਂਡ, ਲੱਕੜ ਵਾਲੇ ਸਟੈਪਸ, ਸਵਾਨੇਸ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ.
these requirements can be provided in a wide range of ecosystems, and as a consequence the hoopoe inhabits a wide range of habitats such as heathland, wooded steppes, savannas and grasslands, as well as forest glades.

ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਸੰਘਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the madagascar subspecies also makes use of more dense primary forest.

ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਬਗੀਚਿਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੂਪੋ ਆਮ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੇਤ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟ ਰਹੇ ਹਨ.
the modification of natural habitats by humans for various agricultural purposes has led to hoopoes becoming common in olive groves, orchards, vineyards, parkland and farmland, although they are less common and are declining in intensively farmed areas.

ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
hunting is of concern in southern europe and asia.

ਹੂਪੋ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਲੋਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮੀ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
hoopoes make seasonal movements in response to rain in some regions such as in ceylon and in the western ghats.

ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਛੀ ਉੱਚੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ.
birds have been seen at high altitudes during migration across the himalayas.

ਇਕ ਪਹਿਲੀ ਮਾ eveਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਮੁਹਿੰਮ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 6,400 ਮੀਟਰ 21,000 ਫੁੱਟ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
one was recorded at about 6,400 m 21,000 ft by the first mount everest expedition.

ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹੂਪੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਪੂਛ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ.
behaviour and ecology in what was long thought to be a defensive posture, hoopoes sunbathe by spreading out their wings and tail low against the ground and tilting their head up they often fold their wings and preen halfway through.

ਉਹ ਧੂੜ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਨਹਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਮਜ਼ਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ.
they also enjoy taking dust and sand baths.

ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਹੂਪੋਈ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੋਟੇ ਸਰੂਪ, ਡੱਡੂ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜ ਅਤੇ ਉਗ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
diet and feeding the diet of the hoopoe is mostly composed of insects, although small reptiles, frogs and plant matter such as seeds and berries are sometimes taken as well.

ਇਹ ਇਕਾਂਤ ਚਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ' ਤੇ ਫੀਡ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it is a solitary forager which typically feeds on the ground.

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਗੋਲ ਖੰਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੁੱਖੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ.
more rarely they will feed in the air, where their strong and rounded wings make them fast and manoeuvrable, in pursuit of numerous swarming insects.

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਣਾਈ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
more commonly their foraging style is to stride over relatively open ground and periodically pause to probe the ground with the full length of their bill.

ਕੀਟ ਦੇ ਲਾਰਵੇ, ਪਪੀਏ ਅਤੇ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਦਾ ਪਤਾ ਬਿਲ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੱ strongੇ ਜਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱugੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
insect larvae, pupae and mole crickets are detected by the bill and either extracted or dug out with the strong feet.

ਹੂਪੋ ਸਤਹ 'ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵੀ ਖਾਣਗੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ilesੇਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਲੀਵਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੱਕ ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਬਿੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰਨਗੇ.
hoopoes will also feed on insects on the surface, probe into piles of leaves, and even use the bill to lever large stones and flake off bark.

ਆਮ ਖੁਰਾਕ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਟਿੱਡੀਆਂ, ਬੀਟਲ, ਇਅਰਵਿਗਸ, ਸਿਕਾਡਾਸ, ਕੀੜੀ ਸ਼ੇਰ, ਬੱਗ ਅਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
common diet items include crickets, locusts, beetles, earwigs, cicadas, ant lions, bugs and ants.

ਇਹ 10 ਤੋਂ 150 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ.
these can range from 10 to 150 mm in length, with a preferred prey size of around mm.

ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪੱਥਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਹਿੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
larger prey items are beaten against the ground or a preferred stone to kill them and remove indigestible body parts such as wings and legs.

ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਹੂਪੋਜ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੋੜਾ ਬਾਂਡ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀਜ਼ਨ, ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
breeding hoopoes are monogamous, although the pair bond apparently only lasts for a single season, and territorial.

ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ਫੋਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the male calls frequently to advertise his ownership of the territory.

ਵਿਰੋਧੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ lesਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿੱਛਾ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੇਰਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
chases and fights between rival males and sometimes females are common and can be brutal.

ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਕੂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੀ ਕਦੀ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
birds will try to stab rivals with their bills, and individuals are occasionally blinded in fights.

ਆਲ੍ਹਣਾ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਜਾਂ ਕੰਧ ਦੇ ਇੱਕ ਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਤੰਗ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the nest is in a hole in a tree or wall, and has a narrow entrance.

ਇਹ ਅਨਲਿਯਕਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਕ੍ਰੈਪਸ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
it may be unlined, or various scraps may be collected.

ਇਕੱਲੇ femaleਰਤ ਅੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the female alone is responsible for incubating the eggs.

ਕਲਚ ਦਾ ਆਕਾਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਪੰਛੀ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਿਥਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
clutch size varies with location northern hemisphere birds lay more eggs than those in the southern hemisphere, and birds at higher latitudes have larger clutches than those closer to the equator.

ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਲਚ ਦਾ ਆਕਾਰ 12 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪ ਉਪਰਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ.
in central and northern europe and asia the clutch size is around 12, whereas it is around four in the tropics and seven in the subtropics.

ਜਦੋਂ ਅੰਡੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗੋਲ ਅਤੇ ਦੁਧ ਨੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਗੰਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the eggs are round and milky blue when laid, but quickly discolour in the increasingly dirty nest.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ 4.5 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ.
they weigh 4.5 grams.

ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪਕੜ ਸੰਭਵ ਹੈ.
a replacement clutch is possible.

ਹੂਪੋਜ਼ ਨੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
hoopoes have well-developed anti-predator defences in the nest.

ਇਨਕਿubਬਟਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰੂਡਿੰਗ ਮਾਦਾ ਦੀ ਯੂਰੋਪਾਈਜੀਲ ਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਬਦਬੂਦਾਰ ਤਰਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀਆਂ ਗਲੈਂਡ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the uropygial gland of the incubating and brooding female is quickly modified to produce a foul-smelling liquid, and the glands of nestlings do so as well.

ਇਹ ਛਪਾਕੀ ਪਲੱਪ ਵਿੱਚ ਰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
these secretions are rubbed into the plumage.

ਇਹ ਪਾਚਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੜਨ ਵਾਲੇ ਮੀਟ ਦੀ ਬਦਬੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਐਂਟੀਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the secretion, which smells like rotting meat, is thought to help deter predators, as well as deter parasites and possibly act as an antibacterial agent.

ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ સ્ત્રਵੀਆਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the secretions stop soon before the young leave the nest.

ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ, ਆਲ੍ਹਣੇ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਮਲ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣਗੇ.
from the age of six days, nestlings can also direct streams of faeces at intruders, and will hiss at them in a snake-like fashion.

ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਿੱਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਕ ਵਿੰਗ ਨਾਲ ਹੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the young also strike with their bill or with one wing.

ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਆਦ 15 ਤੋਂ 18 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਨਰ ਮਾਦਾ ਨੂੰ ਖੁਆਉਂਦਾ ਹੈ.
the incubation period for the species is between 15 and 18 days, during which time the male feeds the female.

ਪਹਿਲੇ ਅੰਡੇ ਦੇ ਪੱਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਚੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
incubation begins as soon as the first egg is laid, so the chicks are born asynchronously.

ਚੂਚੇ ਨੀਵੇਂ ਖੰਭਾਂ ਦੇ coveringੱਕਣ ਨਾਲ ਉਛਲਦੇ ਹਨ.
the chicks hatch with a covering of downy feathers.

ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਤਕ, ਖੰਭਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਉਭਰਨਗੀਆਂ ਜੋ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਬਣ ਜਾਣਗੇ.
by around day three to five, feather quills emerge which will become the adult feathers.

ਚੂਚੇ femaleਰਤ ਦੁਆਰਾ 9 ਅਤੇ 14 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the chicks are brooded by the female for between 9 and 14 days.

ਮਾਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਰਦ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the female later joins the male in the task of bringing food.

ਨੌਜਵਾਨ 26 ਤੋਂ 29 ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.
the young fledge in 26 to 29 days and remain with the parents for about a week more.

ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੂਪੋਏ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਲੂਸ ਕੀੜੇ ਦਾ ਪੱਪੀ, ਇੱਕ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜੰਗਲ ਕੀੜੇ।
relationship with humans the diet of the hoopoe includes many species considered by humans to be pests, such as the pupae of the processionary moth, a damaging forest pest.

ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
for this reason the species is afforded protection under the law in many countries.

ਹੂਪੋਜ਼ ਵੱਖਰੇ ਪੰਛੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ.
hoopoes are distinctive birds and have made a cultural impact over much of their range.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਕਬਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ"।
they were considered sacred in ancient egypt, and were "depicted on the walls of tombs and temples".

ਪੁਰਾਣੇ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ, ਹੂਪੋ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕੋਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈਕਨੋਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਅਤੇ ਵਾਰਸ ਸੀ.
at the old kingdom, the hoopoe was used in the iconography as a symbolic code to indicate the child was the heir and successor of his father.

ਮਿਨੋਆਨ ਕ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
they achieved a similar standing in minoan crete.

ਤੌਰਾਤ ਵਿਚ, ਲੇਵੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 11 ਵਿਚ ਹੂਪੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਘ੍ਰਿਣਾਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.
in the torah, leviticus 11 , hoopoes were listed among the animals that are detestable and should not be eaten.

ਉਹ ਬਿਵਸਥਾ ਸਾਰ 14 18 ਵਿਚ ਕੋਸ਼ਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ.
they are also listed in deuteronomy 14 18 as not kosher.

ਹੂਪੋ ਕੁਰਆਨ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ "ਹੁਦੁਦ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਾ ਅਲ-ਨਮਲ 27 ਵਿਚ "ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹੂਪੋ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ?
hoopoes also appear in the quran and is known as the "hudhud", in surah al-naml 27 "and he solomon sought among the birds and said how is it that i see not the hoopoe, or is he among the absent?

20 ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ।
20 i verily will punish him with hard punishment or i verily will slay him, or he verily shall bring me a plain excuse.

21 ਪਰ ਉਹ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਬਾ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ”
21 but he was not long in coming, and he said i have found out a thing that thou apprehendest not, and i come unto thee from sheba with sure tidings."

ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਹੂਪੂ ਨੇ ਮੂਸਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਾਲ ਓਗ ਦੁਆਰਾ ਕੁਚਲਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ।
islamic literature also states that a hoopoe saved moses and the children of israel from being crushed by the giant og after crossing the red sea.

ਹੂਪੋਜ਼ ਨੂੰ ਪਰਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਨੇਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
hoopoes were seen as a symbol of virtue in persia.

ਹੂਪੋ ਫਾਰਸੀ ਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਦੀ ਪੰਛੀ “ਮਨਤੀਕ ਅਲ-ਟਾਇਰ” ਵਿਚ ਅਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਪੰਛੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੂਪੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਮਰਘ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
a hoopoe was a leader of the birds in the persian book of poems the conference of the birds "mantiq al-tayr" by attar and when the birds seek a king, the hoopoe points out that the simurgh was the king of the birds.

ਹੂਪੋ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਰ, ਅਤੇ ਸਕੈਂਡੈਨਾਵੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੇ ਬੰਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
hoopoes were thought of as thieves across much of europe, and harbingers of war in scandinavia.

ਇਸਤੋਨੀਅਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਹੂਪੋਜ਼ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ.
in estonian tradition, hoopoes are strongly connected with death and the underworld their song is believed to foreshadow death for many people or cattle.

ਹੂਪੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਾਮੇਡੀ ਦਿ ਬਰਡਜ਼ ਅਰਿਸਟੋਫਨੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ.
the hoopoe is the king of the birds in the ancient greek comedy the birds by aristophanes.

ਓਵੀਡ ਦੇ ਮੈਟਾਮੌਰਫੋਜ਼, ਕਿਤਾਬ 6 ਵਿਚ, ਕਿੰਗ ਟੈਰੇਸ ਆਫ਼ ਥਰੇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰੋਸਨ ਦੀ ਭੈਣ ਫਿਲੋਮੇਲਾ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਕੱ out ਦਿੱਤੀ।
in ovid's metamorphoses, book 6, king tereus of thrace rapes philomela, his wife procne's sister, and cuts out her tongue.

ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਪ੍ਰੋਕਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਇਟਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
in revenge, procne kills their son itys and serves him as a stew to his father.

ਜਦੋਂ ਟੈਰੀਅਸ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਲੀ ਤੇ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਲੋਮੀਲਾ ਇਕ ਨਾਈਟਿੰਗਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
when tereus sees the boy's head, which is served on a platter, he grabs a sword but just as he attempts to kill the sisters, they are turned into into a swallow and philomela into a nightingale.

ਟੈਰੀਅਸ ਖ਼ੁਦ ਏਪੀਸਾਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਡ੍ਰਾਈਡਨ ਦੁਆਰਾ ਲਾੱਪਿੰਗ ਅਤੇ ਲਾੱਪੀਵਿੰਸਕੇ ਲੇਪੀਵਿੰਜ ਦੁਆਰਾ ਜੌਨ ਗਾਵਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਕਨਫੈਸਿਓ ਅਮੈਂਟਿਸ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਾਂ ਏ. ਕਲੀਨ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ.
tereus himself is turned into an epops 6.674 , translated as lapwing by dryden and lappewincke lappewinge by john gower in his confessio amantis, or hoopoe in a.s. kline's translation.

ਪੰਛੀ ਦੀ ਚੀਕ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰੁਤਬਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲੰਮੀ, ਤਿੱਖੀ ਚੁੰਝ ਉਸ ਦੇ ਹਿੰਸਕ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ.
the bird's crest indicates his royal status, and his long, sharp beak is a symbol of his violent nature.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉੱਤਰੀ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ.
english translators and poets probably had the northern lapwing in mind, considering its crest.

ਹੂਪੋਈ ਨੂੰ ਮਈ 2008 ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ 60 ਵੀਂ ਵਰੇਗੰ. ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ-ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੁਲਬੁਲ ਨੂੰ ਪਛਾੜਦਿਆਂ 155,000 ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 2008 ਵਿਚ ਇਸਰਾਈਲ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਛੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the hoopoe was chosen as the national bird of israel in may 2008 in conjunction with the country's 60th anniversary, following a national survey of 155,000 citizens, outpolling the white-spectacled bulbul.

ਹੂਪੋਹ ਜੋਹਨਸਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਲੋਗੋ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ.
the hoopoe appears on the logo of the university of johannesburg and is the official mascot of the university's sports.

ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਆਰਮਸਟੇਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਚਟਨ ਦੀਆਂ ਮਿ municipalਂਸਪੈਲਟੀਆਂ ਕੋਲ ਇਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ ਵਿਚ ਇਕ ਹੂਪੂ ਹੈ.
the municipalities of armstedt and brechten, germany, have a hoopoe in its coat of arms.

ਮੋਰੱਕੋ ਵਿਚ, ਹੂਪੋਜ਼ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਬਜਾਰਾਂ ਵਿਚ ਚਿਕਿਤਸਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
in morocco, hoopoes are traded live and as medicinal products in the markets, primarily in herbalist shops.

ਇਹ ਵਪਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰਾ ਤਿੰਨ ਸੀਜੀਆਈ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹੂਪੋ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ "ਟਾਇਟੀਫਾਇਰਸ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਬੀਬੀਸੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ 'ਚ ਨਾਈਟ ਗਾਰਡਨ' ਚ ਇੱਕ ਗਾਣੇ ਵੱਜਦੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ .... ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਹੂਪੋ- ਐਟਲਾਂਸ ਆਫ ਸਾ southernਥਰੀਅਨ ਅਫਰੀਕੀ ਬਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ.
this trade is unregulated and a potential threat to local populations three cgi enhanced hoopoes, together with other birds collectively named "the tittifers", are often shown whistling a song in the bbc children's television series in the night garden.... references external links hoopoe- species text in the atlas of southern african birds.

ਜਵੀਅਰ ਬਲਾਸਕੋ-ਜੁਮੇਟਾ ਅਤੇ ਗਰਡ-ਮਾਈਕਲ ਹੇਨਜ਼ੇ ਹੂਪੋ ਦੁਆਰਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਬਰਡ ਕਲੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ, ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀਡੀਐਫ 5.3 ਐਮ ਬੀ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਸੈਕਸ. ""
ageing and sexing pdf 5.3 mb by javier blasco-zumeta & gerd-michael heinze hoopoe videos, photos & sounds on the internet bird collection " ".

ਕੋਲੀਅਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼.
collier's new encyclopedia.

1921
1921 .

"ਹੂਪੋ"
"hoopoe".

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਮਰੀਕਾ.
encyclopedia americana.

1920.
1920.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਟਿਕ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਓਡੀਸੀ ਯੂਨਾਨੀ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਹੋਮਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
the odyssey greek , pronounced in classical attic is one of two major ancient greek epic poems attributed to homer.

ਇਹ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ, ਇਲੀਅਡ ਦੀ ਇਕ ਅਗਲੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੰਮ ਜੋ ਹੋਮਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
it is, in part, a sequel to the iliad, the other work ascribed to homer.

ਓਡੀਸੀ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਕੈਨਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਲਿਆਡ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ.
the odyssey is fundamental to the modern western canon, and is the second-oldest extant work of western literature the iliad is the oldest.

ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਡੀਸੀ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਚੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਆਇਨੋਨੀਆ, ਐਨਾਟੋਲੀਆ ਦੇ ਯੂਨਾਨੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ.
scholars believe the odyssey was composed near the end of the 8th century bc, somewhere in ionia, the greek coastal region of anatolia.

ਕਵਿਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨਾਇਕ ਓਡੀਸੀਅਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੋਮਨ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਿਸਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਥਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੌਏ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੇ ਘਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ.
the poem mainly focuses on the greek hero odysseus known as ulysses in roman myths , king of ithaca, and his journey home after the fall of troy.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਟ੍ਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥਕਾ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਦਸ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ.
it takes odysseus ten years to reach ithaca after the ten-year trojan war.

ਉਸਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੇਨੇਲੋਪ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਿਚ ਪੈਨੇਲੋਪ ਦੇ ਹੱਥ ਲੜਨ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਮਨੇਸਟਰਸ ਗ੍ਰੀਕ é ਜਾਂ ਪਰੋਸੀ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in his absence, it is assumed odysseus has died, and his wife penelope and son telemachus must deal with a group of unruly suitors, the mnesteres greek ‚ or proci, who compete for penelope's hand in marriage.

ਓਡੀਸੀ ਨੂੰ ਹੋਮਿਕ ਯੂਨਾਨ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the odyssey continues to be read in the homeric greek and translated into modern languages around the world.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਕਵਿਤਾ ਇਕ ਏਇਡੌਸ ਮਹਾਂਕਾਲ ਦੇ ਕਵੀ ਗਾਇਕ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ ਰਸਮੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲੋਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ.
many scholars believe the original poem was composed in an oral tradition by an aoidos epic poet singer , perhaps a rhapsode professional performer , and was more likely intended to be heard than read.

ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਖਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਕੰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਬਹਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ.
the details of the ancient oral performance and the story's conversion to a written work inspire continual debate among scholars.

ਓਡੀਸੀ ਏਇਲਿਕ ਯੂਨਾਨੀ, ਆਇਯੋਨਿਕ ਗ੍ਰੀਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਏਮਲਗਮ ਦੀ ਕਾਵਿ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਚ 12,110 ਲਾਈਨ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾੱਮ ਦੀਆਂ ਹਨ।
the odyssey was written in a poetic dialect of literary amalgam of aeolic greek, ionic greek, and other ancient greek comprises 12,110 lines of dactylic hexameter.

ਟੈਕਸਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਇਸ ਦੇ ਗੈਰ-ਲੀਨੀਅਰ ਪਲਾਟ, ਅਤੇ fightingਰਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਨ.
among the most noteworthy elements of the text are its non-linear plot, and the influence on events of choices made by women and slaves, besides the actions of fighting men.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ, ਓਡੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਇਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਆਇਆ ਹੈ.
in the english language as well as many others, the word odyssey has come to refer to an epic voyage.

ਓਡੀਸੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀਕੁਅਲ, ਦਿ ਟੈਲੀਗਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਮਰ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the odyssey has a lost sequel, the telegony, which was not written by homer.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਸਪਾਰਟਾ ਦੇ ਸਿਨੇਥਨ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
it was usually attributed in antiquity to cinaethon of sparta.

ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਟੈਲੀਗਨੀ ਨੂੰ ਮੂਸੇਅਸ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਯੁਗਾਮੋਨ ਜਾਂ ਸਾਇਰੇਨ ਦੇ ਯੁਗਾਮੋਨ ਸਾਈਕਲ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ.
in one source, the telegony was said to have been stolen from musaeus by either eugamon or eugammon of cyrene see cyclic poets .

ਸੰਖੇਪ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਓਡੀਸੀ ਦਸ ਸਾਲਾ ਟ੍ਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਲਿਆਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਜੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਰਤੀ ਹੈ.
synopsis exposition the odyssey begins ten years after the end of the ten-year trojan war the subject of the iliad , and odysseus has still not returned home from the war.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਲਗਭਗ 20 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥਕਾ ਟਾਪੂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਪੇਨੇਲੋਪ ਅਤੇ 108 ਬੇਮਿਸਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, "ਸੂਇਟਰਜ਼" ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੇਨੇਲੋਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣਾ ਹੈ , ਹਰ ਵੇਲੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ.
odysseus' son telemachus is about 20 years old and is sharing his absent father's house on the island of ithaca with his mother penelope and a crowd of 108 boisterous young men, "the suitors", whose aim is to persuade penelope to marry one of them, all the while reveling in odysseus' palace and eating up his wealth.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਾ ਐਥੀਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜ਼ੀਅਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਪੋਸੇਡਨ ਮਾਉਂਟ ਓਲੰਪਸ ਤੋਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਰਿਹਾ।
odysseus' protectress, the goddess athena, requests to zeus, king of the gods, to finally allow odysseus to return home when odysseus' enemy, the god of the sea poseidon, is absent from mount olympus.

ਫਿਰ, ਟੈਂਪੀਅਨ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਮੇਨਟੇਜ਼, ਉਹ ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਗਈ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਭਾਲਣ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰੇ.
then, disguised as a taphian chieftain named mentes, she visits telemachus to urge him to search for news of his father.

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸੂਟਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲਈ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਰਡ ਫੇਮੀਅਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਿਰਤਾਂਤਕਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he offers her hospitality they observe the suitors dining rowdily while the bard phemius performs a narrative poem for them.

ਪੇਨੇਲੋਪ ਫੈਮੀਅਸ ਦੇ ਥੀਮ, "ਟ੍ਰਾਏ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ" ਵੱਲ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਟੈਲੀਮਾਚਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ.
penelope objects to phemius' theme, the "return from troy", because it reminds her of her missing husband, but telemachus rebuts her objections, asserting his role as head of the household.

ਉਸ ਰਾਤ ਐਥੇਨਾ, ਜੋ ਟੇਲੀਮੈੱਕਸ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਕ ਜਹਾਜ਼ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਹੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦਾ ਚਾਲਕ ਦਲ ਬਣਾਇਆ.
that night athena, disguised as telemachus, finds a ship and crew for the true prince.

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਨੇ ਇਥਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਟਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the next morning, telemachus calls an assembly of citizens of ithaca to discuss what should be done with the suitors.

ਅਥੇਨਾ ਦੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਕੇ, ਉਹ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਨੇਸਟੋਰ ਦੇ ਘਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਟ੍ਰੌਈ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਪੂਜਾਯੋਗ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਾਇਲਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਹੈ.
accompanied by athena now disguised as mentor , he departs for the greek mainland and the household of nestor, most venerable of the greek warriors at troy, now at home in pylos.

ਉੱਥੋਂ, ਟੇਲੇਮੈਕਸ ਨੇਸਟੋਰ ਦੇ ਬੇਟੇ, ਪੀਸੀਸਟਰੈਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪਾਰਟਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮੇਲਨੇਸ ਅਤੇ ਹੈਲਨ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕੁਝ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ - ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੈਲਨ ਅਪ੍ਰੋਡਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰਾਏ ਭੇਜਿਆ, ਮੀਨੇਲਾਸ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਟਰੋਜਨ ਹਾਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਨ.
from there, telemachus rides overland, accompanied by nestor's son, peisistratus, to sparta, where he finds menelaus and helen, who have somewhat reconciled - while helen laments her fit of lust brought on by aphrodite that sent her to troy with paris, menelaus recounts how she betrayed the greeks by attempting to imitate the voices of the soldiers' wives while they were inside the trojan horse.

ਟੇਲੇਮੈਕਸ ਹੈਲਨ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਤਰਸਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਟ੍ਰਾਏ ਲਈ ਲੜਨ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਲੇਡੀਅਮ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਉਸਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਬਾਰੇ ਵੀ. ਟ੍ਰਾਏ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸੀ.
telemachus also hears from helen, who is the first to recognize him, that she pities him because odysseus was not there for him in his childhood because he went to troy to fight for her and also about his exploit of stealing the palladium, or the luck of troy, where she was the only one to recognize him.

ਮੀਨੇਲੌਸ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਕਾਮਰੇਡ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੱਥ 'ਤੇ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਟ੍ਰਾਏ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸਨ, ਪਰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਜੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ.
menelaus, meanwhile, also praises odysseus as an irreproachable comrade and friend, lamenting the fact that they were not only unable to return together from troy but that odysseus is yet to return.

ਹੈਲਨ ਅਤੇ ਮੇਨੇਲੌਸ ਦੋਵੇਂ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪਾਰਟਾ ਪਰਤੇ ਸਨ.
both helen and menelaus also say that they returned to sparta after a long voyage by way of egypt.

ਉਥੇ, ਫਾਰੋਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਮਿਨੀਲਾਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰੋਟੀਅਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ, ਅਪਰਾਧ ਕੈਲਿਪਸੋ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਸੀ.
there, on the island of pharos, menelaus encountered the old sea-god proteus, who told him that odysseus was a captive of the nymph calypso.

ਇਤਫਾਕਨ ਨਾਲ, ਟੇਲੇਮੈਕਸ ਮਾਈਲੇਨੇਸ ਦੇ ਭਰਾ ਅਗਾਮੇਮਨਨ, ਮਾਈਸੀਨੇ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਏ ਵਿਖੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕਲੇਮਨੇਨੇਸਟਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਏਗੀਸਤੁਸ ਦੁਆਰਾ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
incidentally, telemachus learns the fate of menelaus' brother agamemnon, king of mycenae and leader of the greeks at troy he was murdered on his return home by his wife clytemnestra and her lover aegisthus.

ਕਹਾਣੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਚੁੰਨੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਘਰ ਪਰਤਿਆ.
the story briefly shifts to the suitors, who have only just now realized that telemachus is gone angry, they formulate a plan to ambush his ship and kill him as he sails back home.

ਪੇਨੇਲੋਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
penelope overhears their plot and worries for her son's safety.

ਫੈਸੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਣਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਗ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
escape to the phaeacians the second part tells the story of odysseus.

ਕੈਲੀਪਸੋ ਦੇ ਟਾਪੂ ਓਗੀਗੀਆ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਪਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਉਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਹੈ.
after he has spent seven years in captivity on ogygia, the island of calypso, she falls deeply in love with him, even though he has consistently spurned her advances.

ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦਾ, ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੇਵਤਾ ਹਰਮੇਸ ਦੁਆਰਾ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਐਥੇਨਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
she is persuaded to release him by odysseus' great-grandfather, the messenger god hermes, who has been sent by zeus in response to athena's plea.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਇਕ ਬੇੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਲੀਪਸੋ ਦੁਆਰਾ ਕੱਪੜੇ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
odysseus builds a raft and is given clothing, food, and drink by calypso.

ਜਦੋਂ ਪੋਸੀਡਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੇੜਾ ਗਰਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁੱਰਖਿਆ ਇਨੋ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਰਦੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਫੈਸੀਅਨਾਂ ਦੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ੈਰੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਤੇ ਤੈਰਦਾ ਹੈ.
when poseidon learns that odysseus has escaped, he wrecks the raft, but, helped by a veil given by the sea nymph ino, odysseus swims ashore on scherie, the island of the phaeacians.

ਨੰਗਾ ਅਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ileੇਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
naked and exhausted, he hides in a pile of leaves and falls asleep.

ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ, ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਜਾਗਦਿਆਂ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਉਜਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਥੀਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰoreੇ ਗਿਆ ਸੀ.
the next morning, awakened by the laughter of girls, he sees the young nausicaa, who has gone to the seashore with her maids to wash clothes after athena told her in a dream to do so.

ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he appeals to her for help.

ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਅਰੇਟੇ ਅਤੇ ਅਲਸੀਨਸ ਜਾਂ ਅਲਕਿਨਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
she encourages him to seek the hospitality of her parents, arete and alcinous or alkinous .

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ.
odysseus is welcomed and is not at first asked for his name.

ਉਹ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੈਂਟਾਥਲਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਗਾਇਕ ਡੇਮੋਡੋਕਸ ਨੂੰ ਦੋ ਕਥਾਵਾਚਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ.
he remains for several days, takes part in a pentathlon, and hears the blind singer demodocus perform two narrative poems.

ਪਹਿਲੀ, ਟ੍ਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਘਟਨਾ ਹੈ, "ਕੁਆਰਰਲ ਆਫ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਐਕਿਲੇਸ", ਦੂਜਾ ਦੋ ਓਲੰਪੀਅਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਰੇਸ ਅਤੇ ਐਫਰੋਡਾਈਟ ਵਿਚਾਲੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ.
the first is an otherwise obscure incident of the trojan war, the "quarrel of odysseus and achilles" the second is the amusing tale of a love affair between two olympian gods, ares and aphrodite.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਡੈਮੋਡੋਕਸ ਨੂੰ ਟਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਥੀਮ ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਅਤੇ ਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਸ, ਜੋ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿਹਾ.
finally, odysseus asks demodocus to return to the trojan war theme and tell of the trojan horse, a stratagem in which odysseus had played a leading role.

ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਕੜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
unable to hide his emotion as he relives this episode, odysseus at last reveals his identity.

ਫਿਰ ਉਹ ਟ੍ਰਾਏ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ.
he then begins to tell the story of his return from troy.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਸ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋੜਾ ਸਿਕੋਨਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਸਮਾਰੋਸ' ਤੇ ਇਕ ਅਸਫਲ ਡਾਕੂ ਛਾਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਦੁਆਰਾ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
odysseus' account of his adventures after a failed piratical raid on ismaros in the land of the cicones, he and his twelve ships were driven off course by storms.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਸਤ ਕਮਲਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਡੀਸੀਅਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਕੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
they visited the lethargic lotus-eaters who gave his men their fruit which would have caused them to forget their homecoming had odysseus not dragged them back to the ship by force.

ਫਿਰ, ਉਹ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਅੰਡਰਬੇਲਿਜ ਉੱਤੇ ਸਾਈਕਲੋਪਸ ਪੌਲੀਫੇਮਸ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਹੋ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਏ।
then, they entered the cave of the cyclops polyphemus on the underbellies of sheep, escaping by blinding him with a wooden stake.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸੀ, ਅਤੇ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਪੋਸੀਡਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
while they were escaping, however, odysseus foolishly told polyphemus his identity, and polyphemus told his father, poseidon, that odysseus had blinded him.

ਫਿਰ ਪੋਸੀਡਨ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਘਰ ਪਰਤ ਜਾਵੇਗਾ.
poseidon then cursed odysseus to wander the sea for ten years, during which he would lose all his crew and return home through the aid of others.

ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਮਲਾ ਹਯੋਲਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਸੀ ਜੋ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
after the escape, odysseus and his crew stayed with aeolus, a king endowed by the gods with the winds.

ਉਸਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਮੜੇ ਦਾ ਬੈਗ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੋਹਫਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ.
he gave odysseus a leather bag containing all the winds, except the west wind, a gift that should have ensured a safe return home.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਥਕਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਲਾਲਚੀ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਬੇਵਕੂਫੀ ਨਾਲ ਬੈਗ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਹੈ.
just as ithaca came into sight, the greedy sailors naively opened the bag while odysseus slept, thinking it contained gold.

ਸਾਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਉੱਡ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਆਏ ਤੂਫਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਏ ਸਨ.
all of the winds flew out and the resulting storm drove the ships back the way they had come.

ਅਯੋਲਸ ਨਾਲ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੈਨੀਬਲਲਿਸਟਿਕ ਲੇਸਟਰੀਗਿਓਨੀਅਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
after unsuccessfully pleading with aeolus to help them again, they re-embarked and encountered the cannibalistic laestrygonians.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੇਸਟਰਿਗੋਨਿਅਨਜ਼ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
all of odysseus' ships except his own entered the harbor of the laestrygonians' island and were immediately destroyed.

ਉਹ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਦੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸਰਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ.
he sailed on and visited the witch-goddess circe.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਧੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਵਾਈਨ ਪਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
she turned half of his men into swine after feeding them cheese and wine.

ਹਰਮੇਸ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਸਿਰਸ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਮੋਲੀ ਨਾਮਕ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਸ ਦੇ ਜਾਦੂ ਪ੍ਰਤੀ ਟਾਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
hermes warned odysseus about circe and gave odysseus a drug called moly which gave him resistance to circe's magic.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਹੁਣ-ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਸਿਰਸ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ.
odysseus forced the now-powerless circe to change his men back to their human form.

ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਰਹੇ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਣਾ ਪੀਤਾ.
they remained with her on the island for one year, while they feasted and drank.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਈਰਸ ਦੀਆਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
finally, guided by circe's instructions, odysseus and his crew crossed the ocean and reached a harbor at the western edge of the world, where odysseus sacrificed to the dead.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅਮਲੇ ਨੇ ਸਾਈਰਸ ਛੱਡ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਪਨੋਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਚਾਲਕ ਦਲ ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੱਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅਮਲੇ ਨੇ ਸਾਈਰਸ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
he first encountered the spirit of elpenor, a crewman who had gotten drunk and fallen from a roof to his death, which had gone unnoticed by others, before odysseus and the rest of his crew had left circe.

ਐਲਪੈਨਰ ਦੇ ਭੂਤ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
elpenor's ghost told odysseus to bury his body, which odysseus promised to do.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਫਿਰ ਪਾਇਸੀਡਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਹ ਲਈ ਨਬੀ ਟਾਇਰਸੀਆਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
odysseus then summoned the spirit of the prophet tiresias for advice on how to appease poseidon upon his return home.

ਅੱਗੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸੋਗ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ.
next odysseus met the spirit of his own mother, who had died of grief during his long absence.

ਉਸ ਕੋਲੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ, ਸੂਟਰਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦੁਆਰਾ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
from her, he got his first news of his own household, threatened by the greed of the suitors.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ womenਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ.
finally, he met the spirits of famous men and women.

ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਅਗਾਮੇਮਨਨ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਕਤਲ ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਚਿਲਸ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨਾਲ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਮੁਰਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਨੇਕੁਆ ਵੀ ਵੇਖੋ.
notably, he encountered the spirit of agamemnon, of whose murder he now learned, and achilles, who told him about the woes of the land of the dead for odysseus' encounter with the dead, see also nekuia .

ਸਾਈਰਸ ਟਾਪੂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪੜਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ.
returning to circe's island, they were advised by her on the remaining stages of the journey.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਈਰਨਜ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਮਨਮੋਹਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਘ ਰਹੇ ਮਲਾਹ ਪੱਥਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਲਈ.
they skirted the land of the sirens, who sang an enchanting song that normally caused passing sailors to steer toward the rocks, only to hit them and sink.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਮੱਖੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਸਤੂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ.
all of the sailors had their ears plugged up with beeswax, except for odysseus, who was tied to the mast as he wanted to hear the song.

ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਖੁਦ ਡੁੱਬਣਾ ਹੀ ਬਣਾਏਗੀ.
he told his sailors not to untie him as it would only make him want to drown himself.

ਫਿਰ ਉਹ ਛੇ-ਮੁਖੀਆ ਰਾਖਸ਼ ਸਕਾਈਲਾ ਅਤੇ ਵਰਲਪੂਲ ਚੈਰੀਬਡਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਈਲਾ ਨੇ ਛੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ.
they then passed between the six-headed monster scylla and the whirlpool charybdis, narrowly avoiding death, even though scylla snatched up six men.

ਅੱਗੇ, ਉਹ ਥ੍ਰੀਨਾਸੀਆ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ.
next, they landed on the island of thrinacia.

ਜ਼ੀਅਸ ਨੇ ਤੂਫਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਸੀ.
zeus caused a storm which prevented them leaving.

ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਟਾਇਰਸੀਅਸ ਅਤੇ ਸਿਰਸ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਆ ਸੀ।
while odysseus was away praying, his men ignored the warnings of tiresias and circe and hunted the sacred cattle of the sun god helios as their food had run short.

ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜ਼ੀਅਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ।
the sun god insisted that zeus punish the men for this sacrilege.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਰਬੀਡਿਸ ਵੱਲ ਭੱਜੇ ਗਏ ਸਨ.
they suffered a shipwreck as they were driven towards charybdis.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਡੁੱਬ ਗਏ ਸਨ ਉਹ ਚਰੈਬਡਿਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ.
all but odysseus were drowned he clung to a fig tree above charybdis.

ਓਗੀਗੀਆ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ ਨੂੰ ਧੋਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਕੈਲੀਪਸੋ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਬੋਰ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ' ਤੇ ਫਸਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੀਅਸ ਦੁਆਰਾ, ਹਰਮੇਸ ਦੁਆਰਾ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
washed ashore on the island of ogygia, he was compelled to remain there as calypso's lover, bored, homesick and trapped on her small island, until she was ordered by zeus, via hermes, to release odysseus.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਣ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ.
odysseus did not realise how long it would take to get home to his family.

ਇਥਕਾ ਪਰਤੋ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੈਸੀਅਨ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਲ ਮਲਾਹ ਹਨ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹਨ.
return to ithaca having listened with rapt attention to his story, the phaeacians, who are skilled mariners, agree to help odysseus get home.

ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਥਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਲੁਕੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੇ.
they deliver him at night, while he is fast asleep, to a hidden harbour on ithaca.

ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਕ ਗੁਲਾਮ, ਸਵਾਰਹੇ ਯੂਮਿumaਸ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭ ਗਿਆ.
he finds his way to the hut of one of his own slaves, the swineherd eumaeus.

ਐਥੀਨਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਭਟਕਦੇ ਭਿਖਾਰੀ ਵਜੋਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੇਖ ਸਕੇ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ.
athena disguises odysseus as a wandering beggar so he can see how things stand in his household.

ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਟਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਟ੍ਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਮਿਸਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਨ ਉਹ ਥੀਸਪ੍ਰੋਟੀਆ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਇਥਕਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
after dinner, he tells the farm laborers a fictitious tale of himself he was born in crete, had led a party of cretans to fight alongside other greeks in the trojan war, and had then spent seven years at the court of the king of egypt finally he had been shipwrecked in thesprotia and crossed from there to ithaca.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਟੈਲੀਮਾਚਸ ਸਪਾਰਟਾ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਸੂਟਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਭੱਜਿਆ.
meanwhile, telemachus sails home from sparta, evading an ambush set by the suitors.

ਉਹ ਇਥਕਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਤੇ ਉਤਰਿਆ ਅਤੇ ਯੂਮਿusਸ ਦੀ ਝੌਂਪੜੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
he disembarks on the coast of ithaca and makes for eumaeus's hut.

ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਟੈਲੀਮੈਕਸ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਯੂਮਿusਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਈਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
father and son meet odysseus identifies himself to telemachus but still not to eumaeus , and they decide that the suitors must be killed.

ਟੈਲੀਮਾਚਸ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
telemachus goes home first.

ਯੂਮਿusਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਭਿਖਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦਾ.
accompanied by eumaeus, odysseus returns to his own house, still pretending to be a beggar.

ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕਤੂਰੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਨਾ ਉਤਸਾਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when odysseus' dog who was a puppy before he left saw him, he becomes so excited that he dies.

ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੂਈਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਇਕ ਐਂਟੀਨੌਸ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਤਿਅੰਤ ਭਗਤ ਆਦਮੀ ਦੁਆਰਾ.
he is ridiculed by the suitors in his own home, especially by one extremely impertinent man named antinous.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਪੇਨੇਲੋਪ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਕ੍ਰੀਟ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ.
odysseus meets penelope and tests her intentions by saying he once met odysseus in crete.

ਨੇੜਿਓਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਥਿਸਪ੍ਰੋਟੀਆ ਵਿਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ.
closely questioned, he adds that he had recently been in thesprotia and had learned something there of odysseus's recent wanderings.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਘਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਯੂਰੀਸੀਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਦਾਗ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋ ਰਹੀ ਹੈ.
odysseus's identity is discovered by the housekeeper, eurycleia, when she recognizes an old scar as she is washing his feet.

ਯੂਰੀਸੀਲੀਆ ਪੇਨੇਲੋਪ ਨੂੰ ਭਿਖਾਰੀ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਐਥੀਨਾ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੇਨੇਲੋਪ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ.
eurycleia tries to tell penelope about the beggar's true identity, but athena makes sure that penelope cannot hear her.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਫਿਰ ਯੂਰੀਸੀਲੀਆ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
odysseus then swears eurycleia to secrecy.

ਸੂਟਰਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਐਥੀਨਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਪੇਨੇਲੋਪ ਸੂਟਟਰਾਂ ਨੂੰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਕਮਾਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ.
slaying of the suitors the next day, at athena's prompting, penelope maneuvers the suitors into competing for her hand with an archery competition using odysseus' bow.

ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਿਹੜਾ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਦਰਜਨ ਕੁਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the man who can string the bow and shoot it through a dozen axe heads would win.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਖੁਦ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਇੰਨਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ ਕਿ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਤਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਜਨ ਕੁਹਾੜੀ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
odysseus takes part in the competition himself he alone is strong enough to string the bow and shoot it through the dozen axe heads, making him the winner.

ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਟੀਨਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
he then throws off his rags and kills antinous with his next arrow.

ਫਿਰ, ਐਥੀਨਾ, ਓਡੀਸੀਅਸ, ਟੇਲੀਮੈਕਸ, ਯੂਮਿusਸ ਅਤੇ ਫਿਲੋਟੀਅਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਸੂਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਕੀ ਤੀਰ ਵਰਤ ਕੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਰਛੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ.
then, with the help of athena, odysseus, telemachus, eumaeus, and philoteus the cowherd kill the rest of the suitors, first using the rest of the arrows and then by swords and spears once both sides have armed themselves.

ਇਕ ਵਾਰ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੀ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਰੀਸੀਆ ਨੇ ਪੇਨੇਲੋਪ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਦੇਣ, ਸੂਈਟਰਜ਼ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਮੇਲਾਨਥੀਅਸ ਦਾ ਵਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਦਸਲੂਕੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸੂਟਰ ਨੂੰ ਬਸਤ੍ਰ.
once the battle is won, odysseus and telemachus also hang twelve of their household maids whom eurycleia identifies as guilty of betraying penelope, having sex with the suitors, or both they mutilate and kill the goatherd melanthius, who had mocked and abused odysseus and also brought weapons and armor to the suitors.

ਹੁਣ, ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਨੇਲੋਪ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ.
now, at last, odysseus identifies himself to penelope.

ਉਹ ਝਿਜਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਜੈਤੂਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
she is hesitant but recognizes him when he mentions that he made their bed from an olive tree still rooted to the ground.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਓਡੀਸੀ ਦਾ ਮੁੱਕਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਇੱਕ ਰਕਮ ਬਣਦੇ ਹਨ.
many modern and ancient scholars take this to be the original ending of the odyssey, and the rest to be an interpolation.

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਅਤੇ ਟੇਲੀਮੈਕਸ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਤਾ ਲਾਰਟੇਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ, ਜੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਉਸ ਬਾਗ ਦਾ ਸਹੀ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਲਾਰਟੇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
the next day he and telemachus visit the country farm of his old father laertes, who likewise accepts his identity only when odysseus correctly describes the orchard that laertes had previously given him.

ਇਥਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਸੜਕ 'ਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਸੂਟਰਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ.
the citizens of ithaca have followed odysseus on the road, planning to avenge the killing of the suitors, their sons.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਹੁਣ ਇਥਕਾ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਇਟਰਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
their leader points out that odysseus has now caused the deaths of two generations of the men of ithaca his sailors, not one of whom survived and the suitors, whom he has now executed albeit rightly .

ਐਥੀਨਾ ਇਕ "ਡੀਈਏ" ਸਾਬਕਾ ਮਕੈਨੀ ਵਜੋਂ ਦਖਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.
athena intervenes as a "dea" ex machina, as it were, and persuades both sides to give up the vendetta.

ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਥਕਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਓਡੀਸੀ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ.
after this, ithaca is at peace once more, concluding the odyssey.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਯੂਨਾਨੀ ਵਿਚ ਮੁਸੀਬਤ ਹੈ, ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਦੇਣਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਅਕਸਰ ਉਸ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
character of odysseus odysseus' name means "trouble" in greek, referring to both the giving and receiving of is often the case in his wanderings.

ਇਸ ਦੀ ਮੁ earlyਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸੂਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਉਹ ਦਾਗ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯੂਰੀਸੀਲੀਆ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਓਡੀਸੀਅਸ ਡੋਰ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
an early example of this is the boar hunt that gave odysseus the scar by which eurycleia recognizes him odysseus is injured by the boar and responds by killing it.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉਸਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ "ਚਲਾਕ ਬੁੱਧੀ" ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਕਾਉਂਸਲ ਵਿਚ ਜ਼ੀਅਸ ਦਾ ਪੀਅਰ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
odysseus' heroic trait is his , or "cunning intelligence" he is often described as the "peer of zeus in counsel".

ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਅਕਸਰ ਉਸਦੇ ਭੇਸ ਅਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
this intelligence is most often manifested by his use of disguise and deceptive speech.

ਉਸ ਦੇ ਭੇਸ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਈਕਲੋਪਸ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਨਾਮ é, "ਕੋਈ ਨਹੀਂ" ਹੈ, ਫਿਰ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬਣਾ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ.
his disguises take forms both physical altering his appearance and verbal, such as telling the cyclops polyphemus that his name is ‚, "nobody", then escaping after blinding polyphemus.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੀਕ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੋਈ ਵੀ" ਉਸਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੂਸਰੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ, ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਹਾਨ ਜ਼ਿusਸ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੀ ਗਈ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ" ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਪੋਸੀਡਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ".
when asked by other cyclopes why he is screaming, polyphemus replies that "nobody" is hurting him, so the others assume that "if alone as you are none uses violence on you, why, there is no avoiding the sickness sent by great zeus so you had better pray to your father, the lord poseidon".

ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨੁਕਸ ਜੋ ਓਡੀਸੀਅਸ ਖੇਡਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਹੁਬਰੀ ਦੀ ਹੈ.
the most evident flaw that odysseus sports is that of his arrogance and his pride, or hubris.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ "ਗ੍ਰੇਟ ਓਡੀਸੀਅਸ" ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ.
as he sails away from the island of the cyclopes, he shouts his name and boasts that nobody can defeat the "great odysseus".

ਸਾਈਕਲੋਪਸ ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਲ ਇਕ ਪਹਾੜ ਦਾ ਅੱਧ ਅੱਧ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪੋਸੀਡਨ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
the cyclops then throws the top half of a mountain at him and prays to his father, poseidon, saying that odysseus has blinded him.

ਇਹ ਪੋਸੀਡਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
this enrages poseidon, causing the god to thwart odysseus' homecoming for a very long time.

ructureਾਂਚਾ ਓਡੀਸੀ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਇਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
structure the odyssey was written in dactylic hexameter.

ਓਡੀਸੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਮੀਡੀਅਾ ਰੈਜ਼ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ-ਕਹਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ.
the odyssey opens in medias res, in the middle of the overall story, with prior events described through flashbacks or storytelling.

ਇਹ ਉਪਕਰਣ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਨੀਡ ਵਿਚ ਵਰਜਿਲ, ਓਸ ਵਿਚ ਡੀ ਅਤੇ ਐਲ ਰੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ ਨੇ ਦਿ ਰੇਪ ਆਫ਼ ਲੌਕ ਵਿਚ.
this device is also used by later authors of literary epics, such as virgil in the aeneid, de in os and alexander pope in the rape of the lock.

ਪਹਿਲੇ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਟੇਲੀਮਾਚਸ ਦੁਆਰਾ ਘਰ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਐਥੀਨਾ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਗੁੰਮ ਗਏ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ.
in the first episodes, we trace telemachus' efforts to assert control of the household, and then, at athena's advice, to search for news of his long-lost father.

ਫਿਰ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਓਡੀਸੀਅਸ ਸੁੰਦਰ ਨਿੰਫ ਕੈਲੀਪਸੋ ਦਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਬਿਤਾਏ ਹਨ.
then the scene shifts odysseus has been a captive of the beautiful nymph calypso, with whom he has spent seven of his ten lost years.

ਉਸਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਥੇਨਾ ਦੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਦੁਆਰਾ ਹਰਮੇਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਬੇੜਾਅ ਉਸ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪੋਸੀਡਨ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
released by the intercession of his patroness athena, through the aid of hermes, he departs, but his raft is destroyed by his divine enemy poseidon, who is angry because odysseus blinded his son, polyphemus.

ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਫੈਸੀਅਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ੇਰੀ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਉਜ਼ੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
when odysseus washes up on scherie, home to the phaeacians, he is assisted by the young nausicaa and is treated hospitably.

ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਟ੍ਰਾਏ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੈਸੀਅਨਾਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
in return, he satisfies the phaeacians' curiosity, telling them, and the reader, of all his adventures since departing from troy.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਫਾਸੀਅਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਥਕਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਈਰਡ ਯੂਮਿusਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਟੇਲੀਮਾਚਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਵਾਪਸ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸੂਇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਤਨੀ ਪੇਨੇਲੋਪ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the shipbuilding phaeacians then loan him a ship to return to ithaca, where he is aided by the swineherd eumaeus, meets telemachus, regains his household, kills the suitors, and is reunited with his faithful wife, penelope.

ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨੂੰ 24 ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
all ancient and nearly all modern editions and translations of the odyssey are divided into 24 books.

ਇਹ ਵਿਭਾਜਨ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ.
this division is convenient but it may not be original.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੀਅਨ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
many scholars believe it was developed by alexandrian editors of the 3rd century bc.

ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਰ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਟੈਲੀਮੈੱਕਸ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਲੀਮੇਚੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in the classical period, moreover, several of the books individually and in groups were given their own titles the first four books, focusing on telemachus, are commonly known as the telemachy.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਕਿਤਾਬ 9, ਜਿਸਦਾ ਚੱਕਰਵਾਣ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ, ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਈਕਲੋਪੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
odysseus' narrative, book 9, featuring his encounter with the cyclops polyphemus, is traditionally called the cyclopeia.

ਕਿਤਾਬ 11, ਭਾਗ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਨੂੰ ਨੇਕੁਆ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
book 11, the section describing his meeting with the spirits of the dead is known as the nekuia.

ਕਿਤਾਬਾਂ 9 ਤੋਂ 12 ਵਿਚ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੇ ਫਾਸੀਅਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪੋਲੋਜੀ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
books 9 through 12, wherein odysseus recalls his adventures for his phaeacian hosts, are collectively referred to as the apologoi odysseus' "stories".

ਕਿਤਾਬ 22, ਜਿਸ ਵਿਚ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੈਨਸਟਰੋਫੋਨੀਆ "ਸੂਟਰਜ਼ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ" ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
book 22, wherein odysseus kills all the suitors, has been given the title mnesterophonia "slaughter of the suitors".

ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟੁਕੜੇ ਟੇਲੀਗਨੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ "ਵਿਕਲਪਿਕ ਅੰਤ" ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
this concludes the greek epic cycle, though fragments remain of the "alternative ending" of sorts known as the telegony.

ਇਹ ਟੈਲੀਗਨੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਓਡੀਸੀ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ 548 ਲਾਈਨਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਤਾਬ 24 ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this telegony aside, the last 548 lines of the odyssey, corresponding to book 24, are believed by many scholars to have been added by a slightly later poet.

ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਕਈ ਹਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬ 24 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਪਰਾਧੀ ਸੰਪਾਦਕ ਪਿਛਲੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ.
several passages in earlier books seem to be setting up the events of book 24, so if it were indeed a later addition, the offending editor would seem to have changed earlier text as well.

ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਲੇਖਕਤਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵੇਖੋ ਹੋਮਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ.
for more about varying views on the origin, authorship and unity of the poem see homeric scholarship.

ਓਡੀਸੀ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਰਤੀਬ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪੈਲੋਪਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਇਯੋਨਿਨ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
geography of the odyssey the events in the main sequence of the odyssey excluding odysseus' embedded narrative of his wanderings take place in the peloponnese and in what are now called the ionian islands.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਦੇਸ਼, ਇਥਕਾ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਹੀ ਟਾਪੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਥੈਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
there are difficulties in the apparently simple identification of ithaca, the homeland of odysseus, which may or may not be the same island that is now called ithake.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਭਟਕਣ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਸੀਅਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਾਸੀਅਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਕੀਰੀਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਵਧੇਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੇ ਭੂਗੋਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੋਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸਮਾਰੋਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਇਥਕਾ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਸਲ ਹਨ.
the wanderings of odysseus as told to the phaeacians, and the location of the phaeacians' own island of scheria, pose more fundamental problems, if geography is to be applied scholars, both ancient and modern, are divided as to whether or not any of the places visited by odysseus after ismaros and before his return to ithaca are real.

ਓਡੀਸੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਬੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖੇ ਹਨ.
influences on the odyssey scholars have seen strong influences from near eastern mythology and literature in the odyssey.

ਮਾਰਟਿਨ ਵੈਸਟ ਨੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੋਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.
martin west has noted substantial parallels between the epic of gilgamesh and the odyssey.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ' ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
both odysseus and gilgamesh are known for traveling to the ends of the earth, and on their journeys go to the land of the dead.

ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਦੇਵੀ ਸਿਰਸ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਿਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ-ਦੇਵਤਾ ਹੇਲੀਓਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ.
on his voyage to the underworld, odysseus follows instructions given to him by circe, a goddess who is the daughter of the sun-god helios.

ਉਸਦਾ ਟਾਪੂ, ਆਇਆਆ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਨੇੜਲੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਹਨ.
her island, aeaea, is located at the edges of the world and seems to have close associations with the sun.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਵਾਂਗ, ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮੁਰਦਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਮਦਦਗਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਸਿਡੂਰੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰ byੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ.
like odysseus, gilgamesh gets directions on how to reach the land of the dead from a divine helper in this case, the goddess siduri, who, like circe, dwells by the sea at the ends of the earth.

ਉਸਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਗਿਲਗਮੇਸ਼ ਮਾtਂਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਸੁਰੰਗ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਸਿਦੂਰੀ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ.
her home is also associated with the sun gilgamesh reaches siduri's house by passing through a tunnel underneath mt.

ਮਾਸ਼ੂ, ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ, ਜਿੱਥੋਂ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
mashu, the high mountain from which the sun comes into the sky.

ਪੱਛਮ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਓਡੀਸੀ ਉੱਤੇ ਗਿਲਗਮੇਸ਼ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ.
west argues that the similarity of odysseus' and gilgamesh's journeys to the edges of the earth are the result of the influence of the gilgamesh epic upon the odyssey.

ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1914 ਵਿਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਓਥੀਓਨੀਓ ਹਾਬਲ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਲੱਭਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ.
the cyclops' origins have also been surmised by paleontologist othenio abel in 1914, to be the results of ancient greeks finding an elephant skull.

ਮੱਥੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਾਸਕ ਲੰਘਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੈਂਤ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਸਾਕਟ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹਾਥੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ.
the enormous nasal passage in the middle of the forehead could have looked like the eye socket of a giant, to those who had never seen a living elephant.

ਥੀਮਸ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਹੋਰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
themes homecoming an important factor to consider about odysseus' homecoming is the hint at potential endings to the epic by using other characters as parallels for his journey.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਅਗਾਮੀਮੋਨ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਬਨਾਮ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਹੈ.
for instance, one example is that of agamemnon's homecoming versus odysseus' homecoming.

ਅਗਾਮੇਨਨੋਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਕਲੇਮਨੇਨੇਸਟਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਐਗੀਿਸਥਸ ਨੇ ਅਗਾਮੇਨਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.
upon agamemnon's return, his wife, clytemnestra, and her lover, aegisthus, kill agamemnon.

ਅਗਾਮੇਮਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ oਰੇਸਟੀਜ਼, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਐਜੀਸਟੁਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ.
agamemnon's son, orestes, out of vengeance for his father's death, kills aegisthus.

ਇਹ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਸੂਈਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਏਜੀਸਤਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਰੇਸਟੀਸ ਨੂੰ ਟੈਲੀਮਾਚਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this parallel compares the death of the suitors to the death of aegisthus and sets orestes up as an example for telemachus.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਕਲਾਈਮੇਨੇਸਟਰਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੇਨੇਲੋਪ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਸ ਵਿਚ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ.
also, because odysseus knows about clytemnestra's betrayal, odysseus returns home in disguise in order to test the loyalty of his own wife, penelope.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਅਗਾਮੇਨਨ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪੇਨੇਲੋਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ.
later, agamemnon praises penelope for not killing odysseus.

ਇਹ ਪੇਨੇਲੋਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਵਾਪਸੀ ਹੈ.
it is because of penelope that odysseus has fame and a successful homecoming.

ਇਹ ਸਫਲ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਅਚੀਲਜ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਮੇਮਨਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਫਲ ਵਾਪਸੀ ਹੋਈ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ.
this successful homecoming is unlike achilles, who has fame but is dead, and agamemnon, who had an unsuccessful homecoming resulting in his death.

ਭਟਕਦੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਹਸਾਂ ਦਾ ਕਵੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
wandering only two of odysseus's adventures are described by the poet.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਹਸ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ ਹਨ.
the rest of odysseus' adventures are recounted by odysseus himself.

ਕਵੀ ਨੇ ਜੋ ਦੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਉਹ ਹੈ ਕੈਲਿਪਸੋ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਫਾਸੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ.
the two scenes that the poet describes are odysseus on calypso's island and odysseus' encounter with the phaeacians.

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਤੱਕ ਛੁਪੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ.
these scenes are told by the poet to represent an important transition in odysseus' journey being concealed to returning home.

ਕੈਲੀਪਸੋ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਛੁਪਾਉਣ ਵਾਲਾ" ਜਾਂ "ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਛੁਪਾਉਂਦਾ ਹੈ", ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
calypso's name means "concealer" or "one who conceals," and that is exactly what she does with odysseus.

ਕੈਲੀਪਸੋ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਲੁਕੋ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ.
calypso keeps odysseus concealed from the world and unable to return home.

ਕੈਲੀਪਸੋ ਟਾਪੂ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਵੀ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ "ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕਾਫਲਾ" ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
after leaving calypso's island, the poet describes odysseus' encounters with the who "convoy without hurt to all men" represents his transition from not returning home to returning home.

ਨਾਲ ਹੀ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੱਬ ਵਰਗੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ.
also, during odysseus' journey, he encounters many god-like or beings that are close to the gods.

ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ ਕਿ ਓਡੀਸੀਅਸ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ.
these encounters are useful in understanding that odysseus is in a world beyond man and that influences the fact he cannot return home.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਈਸੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਐਲਸੀਨਸ, ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਯੂਰੀਮੀਡਨ ਅਤੇ ਪੋਸੀਡਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ।
these beings that are close to the gods include the phaeacians who lived near cyclopes, whose king, alcinous, is the great-grandson of the king of the giants, eurymedon, and the grandson of poseidon.

ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਰਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪੋਲੀਫੇਮਸ ਹਨ ਜੋ ਪੋਸੀਡਨ ਗੌਡ ਓਸ਼ਨਜ਼ ਦਾ ਚੱਕਰਵਾਤਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜਾਦੂਗਰ ਧੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਕੈਲੀਪਸੋ ਜੋ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੈਸਟਰਗਿਓਨੀਅਨ ਜੋ ਨੈਨੀਬਲਿਸਟਿਕ ਦੈਂਤ ਹਨ.
some of the other characters that odysseus encounters are polyphemus who is the cyclops son of poseidon god of oceans, circe who is the sorceress daughter of the sun that turns men into animals, calypso who is a goddess, and the laestrygonians who are cannibalistic giants.

ਗੈਸਟ-ਦੋਸਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਮਹਿਮਾਨ-ਦੋਸਤੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ.
guest-friendship throughout the course of the epic, odysseus encounters several examples of guest-friendship which provide examples of how hosts should and should not act.

ਚੰਗੀ ਮਹਿਮਾਨ-ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਫਾਸੀਅਨਾਂ ਦੀ ਹੈ.
one example of good guest-friendship is that of the phaeacians.

ਫਾਸੀਅਨ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਖੁਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ ਘਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
the phaeacians feed odysseus, give him a place to sleep, and give him a safe voyage home, which are all things a good host should do.

ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੁਝ ਭੈੜੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਇਆ.
he also encounters some bad hosts.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ ਦਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ "ਤੋਹਫ਼ਾ" ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਖਾਵੇਗਾ.
for instance, the cyclops's "gift" to odysseus was that he would eat him last.

ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ.
he was not a very good host.

ਇਕ ਹੋਰ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਜੋ ਮਹਿਮਾਨ-ਦੋਸਤੀ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੈਲਿਪਸੋ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟਾਪੂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣ ਦਿੱਤਾ.
another host that was not well versed in guest-friendship was calypso, who did not allow odysseus to leave her island.

ਮਹਿਮਾਨ-ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਸੱਤਾ ਉਦਾਰਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ.
another important factor to guest-friendship is that kingship implies generosity.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is assumed that a king has the means to be a generous host and is more generous with his own property.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਓਡੀਸੀਅਸ, ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਐਂਟੀਨੌਸ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਂਟੀਨੁਸ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this is best seen when odysseus, disguised as a beggar, begs antinous, one of the suitors, for food and antinous denies his request.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਐਂਟੀਨਸ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
odysseus essentially says that while antinous may look like a king, he is far from a king since he is not generous.

ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਥੀਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.
testing another theme throughout the odyssey is testing.

ਇਹ ਦੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
this occurs in two distinct ways.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ.
odysseus tests the loyalty of others and others test odysseus' identity.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪਰਤਦਾ ਹੈ.
an example of odysseus testing the loyalties of others is when he returns home.

ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਵਜੋਂ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਸਨੇ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
instead of immediately revealing his identity, he arrives disguised as a beggar and then proceeds to determine who in his house has remained loyal to him and who has helped the suitors.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਤਰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੈ.
after odysseus reveals his true identity, the characters test odysseus' identity to see if he really is who he says he is.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪੇਨੇਲੋਪ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਰਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਬੈੱਡ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਏਗੀ.
for instance, penelope tests odysseus' identity by saying that she will move the bed into the other room for him.

ਇਹ ਇਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਜੀਵਿਤ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ, ਇਹ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਅਸਲ ਓਡੀਸੀਅਸ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
this is a difficult task since it is made out of a living tree that would require being cut down, a fact that only the real odysseus would know, thus proving his identity.

ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ.
for more information on the progression of testing type scenes, read more below.

ਓਮੇਨਸ ਓਮੇਨ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਹੋਰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ.
omens omens occur frequently throughout the odyssey, as well as many other epics.

ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ਗਨ ਅਕਸਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
within the odyssey, omens frequently involve birds.

ਇਹ ਨੋਟ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਗਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is important to note who receives the omens and what these omens mean to the characters and to the epic as a whole.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪੰਛੀ ਸ਼ਗਨ ਨੂੰ ਟੈਲੀਮਾਚਸ, ਪੇਨੇਲੋਪ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਤੇ ਸੂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
for instance, bird omens are shown to telemachus, penelope, odysseus, and the suitors.

ਟੈਲੀਮੈਕਸ ਅਤੇ ਪੇਨੇਲੋਪ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਛਿੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਗਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
telemachus and penelope receive their omens as well in the form of words, sneezes, and dreams.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਇਕਲੌਤਾ ਚਰਿੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਗਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਗਰਜ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
however, odysseus is the only character that receives thunder or lightning as an omen.

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜ਼ੀusਸ ਦੁਆਰਾ ਆਈ.
this is important to note because the thunder came from zeus, the king of the gods.

ਜ਼ੀਅਸ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this direct relationship between zeus and odysseus represents the kingship of odysseus.

ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਲੱਭਣ ਦੇ ਸੀਨ ਟਾਈਪ ਕਰੋ ਸੀਨਜ਼ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਸੀਨ ਉਦੋਂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਹੋਰ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ.
type scenes in homer's odyssey finding scenes finding scenes occur in the odyssey when a character discovers another character within the epic.

ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੱਭਣੇ ਅੱਗੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਿਰਦਾਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ.
finding scenes proceed as followed the character encounters or finds another character.

ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਪਾਤਰ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the encountered character is identified and described.

ਪਾਤਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਏ ਗਏ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the character approaches and then converses with the found character.

ਇਹ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੇਲੀਮੈੱਕਸ ਅਤੇ ਪਿਸਿਸਟ੍ਰੈਟਸ ਮਿਨੇਲਾਸ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੈਲੀਪਸੋ ਬੀਚ 'ਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸੂਈਟਰ ਐਂਫਿਮਡਨ ਹੇਡਜ਼ ਵਿਚ ਅਗਾਮੇਨਨ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ.
these finding scenes can be identified several times throughout the epic including when telemachus and pisistratus find menelaus when calypso finds odysseus on the beach, and when the suitor amphimedon finds agamemnon in hades.

ਓਮੇਨਸ ਓਮੇਨ ਓਡੀਸੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ.
omens omens are another example of a type scene in the odyssey.

ਸ਼ਗਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੀਨ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਸ਼ਗਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਆਖਿਆ ਹਨ.
two important parts of an omen type scene are the recognition of the omen and then the interpretation.

ਓਡੀਸੀ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸ਼ਗਨ ਹਨ.
in the odyssey specifically, there are several omens involving birds.

ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਪਵਾਦ.
all of the bird the exception of the first one in the large birds attacking smaller bird.

ਹਰ ਸ਼ਗਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ ਇਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
accompanying each omen is a wish this wish can be either explicitly stated or implicitly implied.

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਟੇਲੇਮੈਕਸ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਪੇਨੇਲੋਪ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਟੇਲੇਮੈਕਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ.
for example, telemachus wishes for vengeance and for odysseus to be home, penelope wishes for odysseus' return, and the suitors wish for the death of telemachus.

ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸ਼ਗਨ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਆਵਰਤੀ ਥੀਮ ਹਨ.
the omens seen in the odyssey are also a recurring theme throughout the epic.

ਟੈਸਟਿੰਗ ਜਦਕਿ ਟੈਸਟਿੰਗ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਇਕ ਥੀਮ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
testing while testing is a theme with the epic, it also has a very specific type scene that accompanies it as well.

ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ.
throughout the epic, the testing of others follows a typical pattern.

ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਓਡੀਸੀਅਸ ਹੈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this pattern is odysseus is hesitant to question the loyalties of others.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਫਿਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ.
odysseus then tests the loyalties of others by questioning them.

ਪਾਤਰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
the characters reply to odysseus' questions.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ.
odysseus proceeds to reveal his identity.

ਪਾਤਰ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the characters test odysseus' identity.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਰਲਾਪ ਜਾਂ ਅਨੰਦ.
there is a rise of emotions associated with odysseus' recognition, usually lament or joy.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਪਾਤਰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ.
finally, the reconciled characters work together.

ਗੈਸਟ-ਫ੍ਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਗਿਸਟ-ਫ੍ਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਓਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥੀਮ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
guest-friendship guest-friendship is also a theme in the odyssey, but it too follows a very specific pattern.

ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਮਦ ਅਤੇ ਸੁਆਗਤ ਹੈ.
this pattern is the arrival and the reception of the guest.

ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਨਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਤਾਜ਼ੇ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ.
bathing or providing fresh clothes to the guest.

ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
providing food and drink to the guest.

ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
questions may be asked of the guest and entertainment should be provided by the host.

ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੋਵੇਂ ਰਾਤ ਲਈ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the guest should be given a place to sleep and both the guest and host retire for the night.

ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯਾਤਰਾ ਘਰ ਅਤੇ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the guest and host exchange gifts, the guest is granted a safe journey home and departs.

ਮਹਿਮਾਨ-ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਥ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹਿਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
another important factor of guest-friendship is not keeping the guest longer than they wish and also promising their safety while they are a guest within the host's home.

ਓਡੀਸੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤਾਰੀਖਾਂ 2008 ਵਿੱਚ, ਰੌਕਫੈਲਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮਾਰਸੇਲੋ ਓ. ਮੈਗਨਾਸਕੋ ਅਤੇ ਕਾਂਸਟੰਟੀਨੋ ਬਾਈਕੌਜਿਸ ਨੇ ਟ੍ਰੋਜਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਪਾਠ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਾਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।
possible dates of the odyssey in 2008, scientists marcelo o. magnasco and constantino baikouzis at rockefeller university used clues in the text and astronomical data to attempt to pinpoint the time of odysseus' return from his journey after the trojan war.

ਪਹਿਲਾ ਸੁਰਾਗ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਈਥਕਾ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸੀ.
the first clue is odysseus' sighting of venus just before dawn as he arrives on ithaca.

ਦੂਜਾ ਸੂਟਰਾਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਇਕ ਰਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਹੈ.
the second is a new moon on the night before the massacre of the suitors.

ਅੰਤਮ ਸੁਰਾਗ ਕੁੱਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਇਥਕਾ ਦੇ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗਣਾ ਜਦੋਂ ਪੇਨੇਲੋਪ ਦੇ ਸੂਟਰ ਆਪਣੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਬੈਠਦੇ ਹਨ.
the final clue is a total eclipse, falling over ithaca around noon when penelope's suitors sit down for their noon meal.

ਦਰਸ਼ਕ ਥੀਓਕਲੀਮੇਨਸ ਸੂਇਟਰਜ਼ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸ਼ੁੱਭ ਹਨੇਰਾ ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
the seer theoclymenus approaches the suitors and foretells their death, saying, "the sun has been obliterated from the sky, and an unlucky darkness invades the world."

ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਗ੍ਰਹਿਣ' ਸਿਰਫ ਥਿਓਕਲੀਮੇਨਸ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਇਟਰਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਗਲ ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ.
the problem with this is that the 'eclipse' is only seen by theoclymenus, and the suitors toss him out, calling him mad.

ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਥੀਓਕਲੀਮੇਨਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ.
no one else sees the sky darken, and it is therefore not actually described as an eclipse within the story, merely a vision by theoclymenus.

ਡਾਕਟਰ ਬੇਕੌਜਿਸ ਅਤੇ ਮੈਗਨਾਸਕੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ "ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇਹ ਸਦੀ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਇਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ."
doctors baikouzis and magnasco state that " t he odds that purely fictional references to these phenomena so hard to satisfy simultaneously would coincide by accident with the only eclipse of the century are minute."

ਉਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱ thatਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਹਵਾਲੇ "" ਕੋਹੇਰਿ ", ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਕਿ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤਾਰੇ ਨੇ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 1178 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ odਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤਾਰੀਖ ਦੱਸਿਆ ਹੈ.
they conclude that these three astronomical references "'cohere', in the sense that the astronomical phenomena pinpoint the date of 16 april 1178 bce" as the most likely date of odysseus' return.

ਇਹ ਡੇਟਿੰਗ 1110 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰਾਏ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਟ੍ਰਾਏ viia ਦੇ ਲਗਭਗ 1190 ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
this dating places the destruction of troy, ten years before, to 1188 bc, which is close to the archaeologically dated destruction of troy viia circa 1190 bc.

ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਇਥਕਾ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਡੇਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 2012 ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਮਾਰਿਨੋਪੌਲੋਸ ਏਟ ਅਲ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
a second dating of the odysseus' return to ithaca was proposed in 2012 from papamarinopoulos et al.

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1207 ਬੀ.ਸੀ.
the team of researchers proposed that the annular solar eclipse of 30 october 1207 b.c.

ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਥਿਓਕਲੀਮੇਨਸ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
is the one that was referred by theoclymenus.

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਮਰਿਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤਣ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ.
the researchers proposed a different approach and explanation of the same homeric details, especially regarding the translation and interpretation of the passage referring the eclipse.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪੂਰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਿਚ ਲੰਬੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਪੌਦੇ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਨਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਪਤਝੜ ਉਪਰੋਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਸ ਆਈ. ਦਿਨ.
also, their analysis of the and the description long nights, plants, animals and habits and the astronomical data guiding constellations and venus in the east horizon , constitute from their point of view, an autumn return of odysseus to ithaca five days before the above characterized day.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਕਸਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਤਯਾਰ ਨਾਟਕ ਯੂਰਿਪਾਈਡਸ ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਕਲੋਪਸ, ਇਕ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਮਰੋੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿੱਸਾ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ.
cultural impact cyclops by euripides, the only extant satyr play, retells the respective episode with a humorous twist.

ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ, ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਮੋਸੇਟਾ ਦੇ ਲੂਸੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਓਡੀਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰਕੂਲਸ ਦੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਲਪਨਾ.
true story, written by lucian of samosata in the 2nd century ad, is a satire on the odyssey and on ancient travel tales, describing a journey sailing westward, beyond the pillars of hercules and to the moon, the first known text that could be called science fiction.

merugud uilix maicc leirtis "uਲਿਡਿਸਜ਼ ਦੇ ਭਟਕਣ 'ਤੇ, laertes ਦਾ ਪੁੱਤਰ" ਇੱਕ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ad ਦੇ ​​ਖਰੜੇ ਵਿਚ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੁਰਾਣਾ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੂਲ' ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
merugud uilix maicc leirtis "on the wandering of ulysses, son of laertes" is an eccentric old irish version of the material the work exists in a 12th-century ad manuscript that linguists believe is based on an 8th-century original.

ਡਾਂਟੇ ਅਲੀਗੀਏਰੀ ਨੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਨੂੰ ਇਨਫਰਨੋ ਦੇ ਕੈਨਟੋ xxvi ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅੰਤ ਜੋੜਿਆ ਹੈ.
dante alighieri has odysseus append a new ending to the odyssey in canto xxvi of the inferno.

ਇਲ ਰੀਤੋਰਨੋ ਡੀ ਓਲਿਸ ਇਨ ਪੈਟਰੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1640 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕਲਾਡਰੋ ਮੋਨਟੇਵਰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਓਪੇਰਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
il ritorno d'ulisse in patria, first performed in 1640, is an opera by claudio monteverdi based on the second half of homer's odyssey.

ਜੇਮਜ਼ ਜੋਇਸ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਵਲ ਯੂਲਿਸਸ 1922 ਦੇ ਹਰ ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਇਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥੀਮ, ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਹੈ.
every episode of james joyce's modernist novel ulysses 1922 has an assigned theme, technique, and correspondences between its characters and those of homer's odyssey.

ਅਜ਼ਰਾ ਪਾਉਂਡ ਦੀ ਕੈਂਟੋਸ 1917 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਨਟੋਟ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੀ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਦੋਨੋ ਹੈ.
the first canto of ezra pound's the cantos 1917 is both a translation and a retelling of odysseus' journey to the underworld.

ਨਿਕੋਸ ਕਾਜਾਂਤਜ਼ਕੀਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਏ ਮਾਡਰਨ ਸੀਕੁਅਲ 1938 ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
nikos kazantzakis aspires to continue the poem and explore more modern concerns in the odyssey a modern sequel 1938 .

ਰੌਬਰਟ ਗ੍ਰੇਵਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੋਮਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਖੋਜ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
homer's daughter by robert graves is a novel imagining how the version we have might have been invented out of older tales.

ਜਪਾਨੀ-ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਨੀਮੀ ਯੂਲੀਸਿਸ 31 1981 ਪੁਰਾਣੀ ਸੈਟਿੰਗ ਨੂੰ 31 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਪੇਸ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the japanese-french anime ulysses 31 1981 updates the ancient setting into a 31st-century space opera.

ਓਮੇਰਸ 1991, ਡੇਰੇਕ ਵਾਲਕੋਟ ਦੀ ਇਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਓਡੀਸੀ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਟਾਪੂ ਸੇਂਟ ਲੂਸ਼ਿਯਾ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
omeros 1991 , an epic poem by derek walcott, is in part a retelling of the odyssey, set on the caribbean island of st. lucia.

ਓਡੀਸੀ 1997, ਐਂਡਰੈ ਕੌਂਚਲੋਵਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫਿਲਮ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੈ.
the odyssey 1997 , a made-for-tv movie directed by andrei konchalovsky, is a slightly abbreviated version of the epic.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਡੈਨੀਅਲ ਵਾਲਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਇੱਕ ਮਿਥਿਕ ਪ੍ਰੋਪਰੈਸ਼ਨਜ਼ 1998 ਦਾ ਨਾਵਲ, ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਨੂੰ ਅਮੈਰੀਕਨ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ apਾਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਓਡੀਸੀਅਸ ਅਪੋਲੋਜੀ ਬੁੱਕਜ਼ 9-12 ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ.
similarly, daniel wallace's big fish a novel of mythic proportions 1998 adapts the epic to the american south, while also incorporating tall tales into its first-person narrative much as odysseus does in the apologoi books 9-12 .

ਕੋਨ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਦੀ 2000 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ ਓ ਬ੍ਰਦਰ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ?
the coen brothers' 2000 film o brother, where art thou?

ਹੌਲੇ ਹੋਮਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
is loosely based on homer's poem.

ਜ਼ੈਕਰੀ ਮੇਸਨ ਦੀ ਦਿ ਲੌਸਟ ਬੁੱਕਸ theਫ ਓਡੀਸੀ 2007 ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇਟਲੋ ਕੈਲਵਿਨੋ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਵਿੱਚ ਹੋਮਰ ਦੇ ਅਸਲ ਪਲਾਟ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
zachary mason's the lost books of the odyssey 2007 is a series of short stories that rework homer's original plot in a contemporary style reminiscent of italo calvino.

ਥੀਓ ਐਂਜਲੋਪੌਲੋਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ 'ਯੂਲੀਸਜ਼ ਗਾਜ਼ 1995' ਵਿਚ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਸੈੱਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਬਾਲਕਨ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ.
the film ulysses' gaze 1995 directed by theo angelopoulos has many of the elements of the odyssey set against the backdrop of the most recent and previous balkan wars.

ਐਲਫ੍ਰੈਡ, ਲਾਰਡ ਟੈਨਿਸਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ "ਯੂਲੀਸਿਸ" ਇਕ ਬੁੱ agedੇ ਯੂਲੀਸ ਦੁਆਰਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹੈ.
the poem "ulysses" by alfred, lord tennyson is narrated by an aged ulysses who is determined to continue to live life to the fullest.

1978 ਅਤੇ 1979 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਰਮਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਟੋਨੀ ਮੁੰਜ਼ਲਿੰਗਰ ਨੇ ਇਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਲੜੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨਟਰਵੇਗਜ਼ ਮੀਟ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦਾ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ “ਜਾਰਨੀਅੰਗ ਵਿਦ ਓਡੀਸੀਅਸ”, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੀ ਟੀਮ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ odਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। .
between 1978 and 1979, german director tony munzlinger made a documentary series called unterwegs mit odysseus roughly translated "journeying with odysseus" , in which a film team sails across the mediterranean sea trying to find traces of odysseus in the modern-day settings of the odyssey.

ਕ੍ਰੀਮ ਦਾ 1967 ਦਾ ਗਾਣਾ "ਟੇਲਜ਼ ਆਫ਼ ਬਰੇਵ ਯੂਲੀਸਿਸ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਇਰਨ.
cream's 1967 song "tales of brave ulysses" is based on the encounters that odysseus had on his way back, such as the sirens.

ਸਟੀਲੀ ਡੈਨ ਦਾ 1977 ਦਾ ਐਲਬਮ ਏਜਾ ਦਾ ਗਾਣਾ "ਹੋਮ ਐਟ ਲਾਸਟ" ਓਡੀਸੀਅਸ ਦੇ ਘਰ ਪਰਤਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
steely dan's 1977 song "home at last" on the album aja is based loosely on odysseus' efforts to return home.

ਇਸ ਵਿਚ ਬੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, “ਖੈਰ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਸਟ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਕੀ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੋਵੇ?
it includes lyrics such as, "well, the danger on the rocks is surely past still i remain tied to the mast could it be that i have found my home at last?

ਘਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ. "
home at last."

ਸਿੰਫਨੀ ਐਕਸ ਦਾ ਗਾਣਾ ਦਿ ਓਡੀਸੀ ਦਿ ਓਡੀਸੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ.
symphony x's song the odyssey is based on the odyssey.

ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਟਵੁੱਡ ਦੀ 2005 ਦੀ ਨਾਵਲ “ਦਿ ਪੇਨੇਲੋਪੀਅਡ” ਪੇਨੇਲੋਪ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦ ਓਡੀਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਡੰਬਕਾਰੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।
margaret atwood's 2005 novella the penelopiad is an ironic rewriting of the odyssey from penelope's perspective.

ਰਿਕ ਰਿਓਰਡਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੀਰੋਜ਼ ਆਫ ਓਲੰਪਸ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the heroes of olympus, by rick riordan, is based entirely off of greek mythology and includes many aspects and characters from the odyssey.

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਇਹ ਹੋਮਰਜ਼ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਸੂਚੀ ਹੈ.
english translations this is a partial list of translations into english of homer's odyssey.

ਜਾਰਜ ਚੈਪਮੈਨ, 1616 ਦੋਹੇ ਥੌਮਸ ਹੋਬਜ਼, 1675 ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ, ਆਈਮਬਿਕ ਪੇਂਟੀਸੋਰ ਜੋੜੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਐਡੀਸ਼ਨ ਗੁਟੇਨਬਰਗ.ਆਰ. ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਉਪਰ, 1791 ਕੋਰੀ ਆਇਤ ਪੇਰੀ ਕੀਨਲਾਈਡ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਆੱਨਟਨ ਲੇਸਰ ਦੁਆਰਾ ਪੜੀ ਗਈ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਸੀਡੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 9626345314, 1995 ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
george chapman, 1616 couplets thomas hobbes, 1675 alexander pope, iambic pentameter couplets project gutenberg edition gutenberg.org william cowper, 1791 blank verse an audio cd recording abridged by perry keenlyside and read by anton lesser is available isbn 9626345314 , 1995.

ਸੈਮੂਅਲ ਹੈਨਰੀ ਬੁੱਚਰ ਅਤੇ ਐਂਡਰਿ lang ਲੰਗ, 1879 ਗਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿਲੀਅਮ ਕੁਲਨ ਬ੍ਰਾਇਅੰਟ, 1871 ਖਾਲੀ ਆਇਤ ਮੌਰਡੌਂਟ ਰੋਜਰ ਬਰਨਾਰਡ, 1876 ਖਾਲੀ ਪਦ ਵਿਲੀਅਮ ਮੌਰਿਸ, 1887 ਸੈਮੂਅਲ ਬਟਲਰ, 1898 ਵਾਰਤਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਐਡੀਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪਰਸੀਅਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਓ .1.1 ਪੈਡ੍ਰਿਕ ਕੋਲਮ, 1918 ਜਾਰਕ ਈ. ਡਿੰਮੋਕ, 1919 ਲੋਏਬ ਕਲਾਸੀਕਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-674-99561-9 ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਕੀਤੀ ਗਈ.
samuel henry butcher and andrew lang, 1879 prose project gutenberg edition william cullen bryant, 1871 blank verse mordaunt roger barnard, 1876 blank verse william morris, 1887 samuel butler, 1898 prose project gutenberg edition or perseus project od.1.1 padraic colum, 1918 prose , bartleby.com a. t. murray revised by george e. dimock , 1919 loeb classical library isbn 0-674-99561-9 .

ਇੱਥੇ availableਨਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
available online here.

ਜਾਰਜ ਹਰਬਰਟ ਪਾਮਰ, 1921, ਗਦ.
george herbert palmer, 1921, prose.

ਨੌਰਮਨ ਡੀਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਸੀਡੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-4025-2325-4, 1989 ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
an audio cd recording read by norman deitz is available isbn 1-4025-2325-4 , 1989.

ਟੀਈ ਸ਼ਾ ਟੀਈ ਲਾਰੈਂਸ, 1932 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1 85326 025 8 ਡਬਲਯੂਐਚਡੀ ਰਾouseਸ, 1937, ਗਦ ਈਵੀ ਰੀਯੂ, 1945, ਵਾਰਤਕ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1991 ਵਿੱਚ ਡੀਸੀਐਚ ਦੁਆਰਾ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ
t. e. shaw t. e. lawrence , 1932 isbn 1 85326 025 8 w. h. d. rouse, 1937, prose e. v. rieu, 1945, prose later revised in 1991 by d.c.h.

ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਰੀਯੂ, ਐਨੀਸ ਰੀਸ, 1960, ਰੈਂਡਮ ਹਾ .ਸ.
rieu for increased literal accuracy ennis rees, 1960, random house.

ਰਾਬਰਟ ਫਿਟਜ਼ਗੈਰਾਲਡ, 1963, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੰਬਾਈ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਣ-ਰਹਿਤ ਕਵਿਤਾ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-679-72813-9 ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਸੀਡੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਜੋਨ ਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 1-4159-3605-6 2006 ਰਿਚਮੰਡ ਲਾਤੀਮੋਰ, 1965, ਕਵਿਤਾ ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-06- 093195-7 ਐਲਬਰਟ ਕੁੱਕ, 1967 ਨੌਰਟਨ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਕਵਿਤਾ, ਲਾਈਨ ਵਰਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹੀ ਲਾਈਨ ਵਾਲਟਰ ਸ਼ਵਰਿੰਗ, 1980 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-19-283375-8, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਰਲਡ ਦੇ ਕਲਾਸਿਕਸ, ਗद्य ਐਲੇਨ ਮੰਡੇਲਬੈਮ, 1990 ਸ਼ਬਦਾਵ ਅਨੁਵਾਦ ਰੌਬਰਟ ਫੈਗਲਜ਼, ਕਵਿਤਾ , 1996 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-14-026886-3 ਇਆਨ ਮੈਕਕੇਲਨ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਬਰਿੱਜ ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 0-14-086430-ਐਕਸ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
robert fitzgerald, 1963, unrhymed poetry with varied-length lines isbn 0-679-72813-9 an audio cd recording read by john lee is available isbn 1-4159-3605-6 2006 richmond lattimore, 1965, poetry isbn 0-06-093195-7 albert cook, 1967 norton critical edition , poetry, very accurate line by line version walter shewring, 1980 isbn 0-19-283375-8 , oxford university press oxford world's classics , prose allen mandelbaum, 1990 verse translation robert fagles, poetry, 1996 isbn 0-14-026886-3 an unabridged audio recording by ian mckellen is also available isbn 0-14-086430-x .

ਸਟੈਨਲੇ ਲੋਮਬਾਰਡੋ, ਹੈਕੇਟ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, 2000 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-87220-484-7.
stanley lombardo, hackett publishing company, 2000 isbn 0-87220-484-7 .

ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਸੀਡੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 1-930972-06-7 ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ.
an audio cd recording read by the translator is also available isbn 1-930972-06-7 .

ਮਾਰਟਿਨ ਹੈਮੰਡ, 2000, ਗਦ ਰਡਨੀ ਮੇਰੀਲ, 2002, ਅਣਪਛਾਤੇ ਡੈਕਟਾਈਲਿਕ ਹੈਕਸਾਇਸ, ਲਾਈਨ ਵਰਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਸਹੀ ਲਾਈਨ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਪ੍ਰੈਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਐਡਵਰਡ ਮੈਕਰੋਰੀ, 2004 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8018-8267-2, ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
martin hammond, 2000, prose rodney merrill, 2002, unrhymed dactylic hexameter, accurate line by line version, university of michigan press edward mccrorie, 2004 isbn 0-8018-8267-2 , johns hopkins university press.

ਬੈਰੀ ਬੀ. ਪਾਵੇਲ, 2014 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0199360314, ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਵੀਰਜੀਲ ਦੇ ਆਇਨੀਡ ਅਤੇ ਹੋਮਰ ਦੇ ਇਲੀਅਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਪਰਸੀਅਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਯੂਨਾਨੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸੈਮੂਅਲ ਬਟਲਰ ਦੁਆਰਾ 1900 ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ , 1919 ਹੋਮਰ ਦੀ ਓਡੀਸੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਟੇਨਬਰਗ ਬੀਬੀਸੀ ਆਡੀਓ ਫਾਈਲ ਤੇ ਡੈਂਟਨ ਜੈਕਸ ਸਨਾਈਡਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ.
barry b. powell, 2014 isbn 978-0199360314, oxford university press see also hellenismos portal odyssean gods parallels between virgil's aeneid and homer's iliad and odyssey references external links odyssey on perseus project ancient greek english translation by samuel butler, 1900 english translation by a.t. murray, 1919 homer's odyssey a commentary by denton jaques snider on project gutenberg bbc audio file.

ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ.
in our time bbc radio 4 discussion programme.

45 ਮਿੰਟ.
45 minutes.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਵਿਚ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਅਰਥ ਓਡੀਸੀ ਕਾਮਿਕਸ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਕ ਕਾਮਿਕਸ 2008 ਦੁਆਰਾ ਕਾਮਿਕ-ਸਟ੍ਰਿਪ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿਚ ਹੋਮਰ ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਰੀਟੇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ.
the meaning of tradition in homer's odyssey in english the odyssey comix a detailed retelling and explanation of homer's odyssey in comic-strip format by greek myth comix 2008 .

ਦੇ ਕ੍ਰਿਪਟ.
las criptas de la .

ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਵੀਹ ਰੀਡਿੰਗ.
veinte lecturas de la odisea.

ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਗਰੇਡੋਸ.
madrid gredos.

ਲਿਬਰੀਵੋਕਸ ਵਿਖੇ ਓਡੀਸੀ ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ ਦੀ ਆਡੀਓਬੁੱਕ ਹੋਮਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, "ਓਡੀਸੀ" ਓਡੀਸੀ - ਐਨਟੋਟੇਡ ਟੈਕਸਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਆਮ ਕੋਰ ਮਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 106,460,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 41,100,000 ਹੈ ਵਰਗ ਮੀ.
the odyssey public domain audiobook at librivox images of scenes from homer's, the "odyssey" the odyssey - annotated text and analyses aligned to common core standards the atlantic ocean is the second largest of the world's oceans with a total area of about 106,460,000 square kilometres 41,100,000 sq mi .

ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 29 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it covers approximately 20 percent of the earth's surface and about 29 percent of its water surface area.

ਇਹ "ਓਲਡ ਵਰਲਡ" ਨੂੰ "ਨਿ world ਵਰਲਡ" ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
it separates the "old world" from the "new world".

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਇਕ ਲੰਬਾ, ਐਸ ਆਕਾਰ ਦਾ ਬੇਸਿਨ ਹੈ ਜੋ ਯੂਰਸੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the atlantic ocean occupies an elongated, s-shaped basin extending longitudinally between eurasia and africa to the east, and the americas to the west.

ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ. ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਨੂੰ.
as one component of the interconnected global ocean, it is connected in the north to the arctic ocean, to the pacific ocean in the southwest, the indian ocean in the southeast, and the southern ocean in the south other definitions describe the atlantic as extending southward to antarctica .

ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਕਾterਂਟਰ ਕਰੰਟ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ.
the equatorial counter current subdivides it into the north atlantic ocean and south atlantic ocean at about .

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਵਿਚ ਚੈਲੇਂਜਰ ਮੁਹਿੰਮ, ਜਰਮਨ ਮੀਟਰ ਮੁਹਿੰਮ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਲੈਮੋਂਟ-ਡੋਹਰਟੀ ਅਰਥ ਆਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਨੇਵੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਦਫਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
scientific explorations of the atlantic include the challenger expedition, the german meteor expedition, columbia university's lamont-doherty earth observatory and the united states navy hydrographic office.

ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਇੱਕ "ਅਟਲਾਂਟਿਕ" ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਸਟੀਸੀਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬੀ.ਸੀ.ਐਚ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹਨ.
etymology the oldest known mentions of an "atlantic" sea are in stesichorus around mid-sixth century bc sch.

211 ਐਟਲਾਂਟਿਕੋਈ ਗ੍ਰੀਕ ਇੰਗਲਿਸ਼ 'ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ' ਈਟੀਮ.
211 atlantikoi greek english 'the atlantic sea' etym.

'ਐਟਲਾਂਟਿਸ ਦਾ ਸਾਗਰ' ਅਤੇ ਹੇਰੋਡੋਟਸ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀਜ਼ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 450 ਬੀ.ਸੀ. ਐਚ.ਡੀ.ਟੀ.
'sea of atlantis' and in the histories of herodotus around 450 bc hdt.

1.202.4 ਅਟਲਾਂਟਿਸ ਥਲੱਸਾ ਗ੍ਰੀਕ é ਇੰਗਲਿਸ਼ 'ਐਟਲਾਂਟਿਸ ਦਾ ਸਾਗਰ' ਜਾਂ 'ਐਟਲਾਂਟਿਸ ਸਮੁੰਦਰ' ਜਿਥੇ ਇਹ ਨਾਮ "ਹੇਰਾਕਲਸ ਦੇ ਥੰਮ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰ" ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ.
1.202.4 atlantis thalassa greek ‚ english 'sea of atlantis' or 'the atlantis sea' where the name refers to "the sea beyond the pillars of heracles" which is said to be part of the ocean that surrounds all land.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਨਾਮ ਯੂਨਾਨਿਕ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਟਾਈਟਨ, ਐਟਲਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੱਧਯੁਗ ਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਆਧੁਨਿਕ ਅਟਲੇਸਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
thus, on one hand, the name refers to atlas, the titan of greek mythology, who supported the heavens and who later appeared as a frontispiece in medieval maps and also lent his name to modern atlases.

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਲਾਹਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਸਾਹਿਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲਿਆਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਓਸ਼ੀਅਨਸ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ.
on the other hand, to early greek sailors and in ancient greek mythological literature such as the iliad and the odyssey, this all-encompassing ocean was instead known as oceanus, the gigantic river that encircled the world in contrast to the enclosed seas well-known to the greeks the mediterranean and the black sea.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਸ਼ਬਦ "ਐਟਲਾਂਟਿਕ" ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਰੋਕੋ ਦੇ ਐਟਲਸ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in contrast, the term "atlantic" originally referred specifically to the atlas mountains in morocco and the sea off the strait of gibraltar and the north african coast.

ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਥਲਾਸਾ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਂਥਲਾਸਾ ਸਮੁੰਦਰ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
the greek word thalassa has been reused by scientists for the huge panthalassa ocean that surrounded the supercontinent pangaea hundreds of million years ago.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਈਥੋਪੀਆ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸ਼ਬਦ "ਏਥੀਓਪੀਅਨ ਮਹਾਂਸਾਗਰ", 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਦੇਰ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the term "aethiopian ocean", derived from ancient ethiopia, was applied to the southern atlantic as late as the mid-19th century.

ਉਪਨਾਮ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਮੁਹਾਵਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਖੌਲ ਭਰੇ wayੰਗ ਨਾਲ "ਤਲਾਬ" ​​ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਾੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
nicknames in modern times, some idioms refer to the ocean in a humorously diminutive way as "the pond", describing both the geographical and cultural divide between north america and europe, in particular between the english-speaking nations of both continents.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਨੂੰ "ਛੱਪੜ ਪਾਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ.
many irish or british people refer to the united states and canada as "across the pond", and vice versa.

"ਬਲੈਕ ਅਟਲਾਂਟਿਕ" ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਸਾਗਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the "black atlantic" refers to the role of this ocean in shaping black people's history, especially through the atlantic slave trade.

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਇਰਿਸ਼ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਅਰਥ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਬਦ "ਗ੍ਰੀਨ ਐਟਲਾਂਟਿਕ" ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
irish migration to the us is meant when the term "the green atlantic" is used.

ਸ਼ਬਦ "ਰੈਡ ਐਟਲਾਂਟਿਕ" ਇੱਕ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the term "red atlantic" has been used in reference to the marxian concept of an atlantic working class, as well as to the atlantic experience of indigenous americans.

ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੰਗਠਨ ਆਈਐਚਓ ਨੇ 1953 ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸੋਧੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਥਾਰਟੀਆਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਸੀਆਈਏ ਵਰਲਡ ਫੈਕਟ ਕਿਤਾਬ. .
extent and data the international hydrographic organization iho defined the limits of the oceans and seas in 1953, but some of these definitions have been revised since then and some are not used by various authorities, institutions, and countries, see for example the cia world factbook.

ਅਨੁਸਾਰੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
correspondingly, the extent and number of oceans and seas varies.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਆਰਾ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the atlantic ocean is bounded on the west by north and south america.

ਇਹ ਡੈਨਮਾਰਕ ਸਟ੍ਰੇਟ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾਗਰ, ਨਾਰਵੇਈ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਬੇਅਰੈਂਟਸ ਸਾਗਰ ਰਾਹੀਂ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ.
it connects to the arctic ocean through the denmark strait, greenland sea, norwegian sea and barents sea.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਸਟ੍ਰੇਟ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੂੰਹਦੇ ਹਨ.
to the east, the boundaries of the ocean proper are europe the strait of gibraltar where it connects with the mediterranean of its marginal , in turn, the black sea, both of which also touch upon asia and africa.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਹੋ ਗਿਆ.
in the southeast, the atlantic merges into the indian ocean.

ਈਸਟ ਮੈਰੀਡੀਅਨ, ਕੇਪ ਅਗੁਲਸ ਤੋਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੱਕ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the east meridian, running south from cape agulhas to antarctica defines its border.

1953 ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਹ ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the 1953 definition it extends south to antarctica, while in later maps it is bounded at the parallel by the southern ocean.

ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਬੇਸਾਂ, ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨਿਯਮਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰastsੇ ਹਨ.
the atlantic has irregular coasts indented by numerous bays, gulfs, and seas.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ, ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਡੇਵਿਸ ਸਟਰੇਟ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਸਟਰੇਟ, ਡਰੇਕ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਸਾਗਰ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ, ਨਾਰਵੇਈ ਸਾਗਰ, ਲਗਭਗ ਸਾਰਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਲ ਸੰਗਠਨ.
these include the baltic sea, black sea, caribbean sea, davis strait, denmark strait, part of the drake passage, gulf of mexico, labrador sea, mediterranean sea, north sea, norwegian sea, almost all of the scotia sea, and other tributary water bodies.

ਇਹ ਹਾਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੀ ਰੇਖਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਲਈ 135,663 ਕਿ.ਮੀ. 84,297 ਮੀਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 111,866 ਕਿ.ਮੀ. 69,510 ਮੀਲ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ.
including these marginal seas the coast line of the atlantic measures 111,866 km 69,510 mi compared to 135,663 km 84,297 mi for the pacific.

ਇਸ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ 106,460,000 ਕਿਮੀ 2, 41,100,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ 23.5% ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ 310,410,900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 74,471,500 ਕਿu ਮੀ ਜਾਂ 23.3% ਹੈ.
including its marginal seas, the atlantic covers an area of 106,460,000 km2 41,100,000 sq mi or 23.5% of the global ocean and has a volume of 310,410,900 km3 74,471,500 cu mi or 23.3%.

ਇਸ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ 81,760,000 ਕਿਮੀ 2, 31,570,000 ਵਰਗ ਮੀਅਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ 305,811,900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 73,368,200 ਕਿ mi ਮੀ.
excluding its marginal seas, the atlantic covers 81,760,000 km2 31,570,000 sq mi and has a volume of 305,811,900 km3 73,368,200 cu mi .

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ 41,490,000 ਕਿਮੀ 2 16,020,000 ਵਰਗ ਮੀਲ 11.5% ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ 40,270,000 ਕਿਮੀ 2 15,550,000 ਵਰਗ ਮੀਲ 11.1% ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the north atlantic covers 41,490,000 km2 16,020,000 sq mi 11.5% and the south atlantic 40,270,000 km2 15,550,000 sq mi 11.1% .

depthਸਤਨ ਡੂੰਘਾਈ 3,646 ਮੀਟਰ 11,962 ਫੁੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ, ਪੋਰਟੋ ਰੀਕੋ ਖਾਈ ਵਿਚ ਮਿਲਵਾਕੀ ਦੀਪ, 8,486 ਮੀਟਰ 27,841 ਫੁੱਟ ਹੈ.
the average depth is 3,646 m 11,962 ft and the maximum depth, the milwaukee deep in the puerto rico trench, is 8,486 m 27,841 ft .

ਬਾਥਮੈਟਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੀ ਬਾਥਮੈਟਰੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪਣਡੁੱਬੀ ਪਹਾੜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਡ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਰਿਜ ਐਮ.ਆਰ.
bathymetry the bathymetry of the atlantic is dominated by a submarine mountain range called the mid-atlantic ridge mar .

ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਧਰੁਵ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ 300 ਮੀ.
it runs from or 300 km 190 mi south of the north pole to the subantarctic bouvet island at .

ਮਿਡ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਰੀਜ ਐਮਏਆਰ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਵਿੱਚ ਬੇਸਿਨ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸੈਕੰਡਰੀ, ਟ੍ਰਾਂਸਵਰਸ ਰੇਜ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
mid-atlantic ridge the mar divides the atlantic longitudinally into two halves, in each of which a series of basins are delimited by secondary, transverse ridges.

ਐਮਏਆਰ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 2000 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੋ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਇਕੂਵੇਟਰ ਅਤੇ ਗਿੱਬਜ਼ ਫਰੈਕਚਰ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੋਮਨਚੇ ਟ੍ਰੈਂਚ' ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਨੁਕਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the mar reaches above 2000 m along most of its length, but is interrupted by larger transform faults at two places the romanche trench near the equator and the gibbs fracture zone at .

ਐਮਏਆਰ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਇਕ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੁਕਸਾਂ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਲੰਘ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the mar is a barrier for bottom water, but at these two transform faults deep water currents can pass from one side to the other.

ਐਮ ਆਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1 ਵੱਧਦਾ ਹੈ.
the mar rises km 1.

.9 ਮੀਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦਰਿਆਈ ਵਾਦੀ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟਾਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸੀਮਾ ਹੈ.
.9 mi above the surrounding ocean floor and its rift valley is the divergent boundary between the north american and eurasian plates in the north atlantic and the south american and african plates in the south atlantic.

ਐਮਏਆਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਿਰਹਾਣਾ ਲਾਵਾ ਵਿਚ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the mar produces basaltic volcanoes in , iceland, and pillow lava on the ocean floor.

ਚੱਟਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ 2,700 ਮੀਟਰ 1,500 ਫੈਥਮਜ਼ 8,900 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਿਜ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਡੂੰਘਾ ਹੈ.
the depth of water at the apex of the ridge is less than 2,700 metres 1,500 fathoms 8,900 ft in most places, while the bottom of the ridge is three times as deep.

ਐਮ.ਏ.ਆਰ. ਨੂੰ ਦੋ ਲੰਬੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮ ਫਾਲਟ, ਨੂਬੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਹੱਦ, ਐਜ਼ੋਰਸ ਮਾਈਕਰੋਪਲੇਟ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ, ਐਜ਼ੋਰਸ ਟ੍ਰਿਪਲ ਜੰਕਸ਼ਨ 'ਤੇ, mar ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ.
the mar is intersected by two perpendicular ridges the transform fault, the boundary between the nubian and eurasian plates, intersects the mar at the azores triple junction, on either side of the azores microplate, near the .

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਪਸ਼ਟ, ਅਗਿਆਤ ਸੀਮਾ, ਪੰਦਰਾਂ-ਵੀਹਵਾਂ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਐਮਆਰ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ.
a much vaguer, nameless boundary, between the north american and south american plates, intersects the mar near or just north of the fifteen-twenty fracture zone, approximately at .

1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ, ਚੈਲੇਂਜਰ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਿਡ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਰੀਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਕ ਉੱਚਾ ਚੱਟਾਨ ਸਤਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਕਰੀਬਨ 1,900 ਫੈਥਮਜ਼ ਦੀ heightਸਤ ਉਚਾਈ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਕੇਪ ਫੇਅਰਵੈਲ ਤੋਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਫ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਲਗਭਗ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਿ the ਵਰਲਡਜ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ ofੇ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ.
in the 1870s, the challenger expedition discovered parts of what is now known as the mid-atlantic ridge, or an elevated ridge rising to an average height of about 1,900 fathoms below the surface traverses the basins of the north and south atlantic in a meridianal direction from cape farewell, probably its far south at least as gough island, following roughly the outlines of the coasts of the old and the new worlds.

1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਮੀਟੀਅਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੁਆਰਾ ਗੂੰਜ-ਧੁਨੀ ਉਪਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰਿਜ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the remainder of the ridge was discovered in the 1920s by the german meteor expedition using echo-sounding equipment.

1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਐਮ ਏ ਆਰ ਦੀ ਖੋਜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੁੱਲ ਫੈਲਣ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨਿਕਸ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the exploration of the mar in the 1950s lead to the general acceptance of seafloor spreading and plate tectonics.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਮਏਆਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਚਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਟਾਪੂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ.
most of the mar runs under water but where it reaches the surfaces it has produced volcanic islands.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਮੁੱਲ ਲਈ ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, "ਆutsਟਸਟੈਂਡਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਵੈਲਯੂ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਕੋ ਟਾਪੂ ਵਾਈਨਯਾਰਡ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਲੈਂਡਸਕੇਪ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਗੱਫ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਾਪੂ , ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਫਰਨਾਂਡੋ ਡੀ ​​ਨੋਰਨੋਹਾ ਅਤੇ ਅਟੋਲ ਦਾਸ ਰੋਕਾਸ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ.
while nine of these have collectively been nominated a world heritage site for their geological value, four of them are considered of "outstanding universal value" based on their cultural and natural criteria , iceland landscape of the pico island vineyard culture, portugal gough and inaccessible islands, united kingdom and brazilian atlantic islands fernando de noronha and atol das rocas reserves, brazil.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਫਲੋਰ ਕੰਟੀਨੈਂਟਲ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਨਿ newਫਾਉਂਡਲੈਂਡ, ਦੱਖਣੀ-ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
ocean floor continental shelves in the atlantic are wide off newfoundland, southern-most south america, and north-eastern europe.

ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਬਲੇਕ ਪਠਾਰ ਅਤੇ ਬਰਮੁਡਾ ਰਾਈਜ਼.
in the western atlantic carbonate platforms dominate large areas, for example the blake plateau and bermuda rise.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕੁਝ ਹੀ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰਗਰਮ ਹਾਸ਼ੀਏ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਰਗਰਮ ਮਾਰਜਿਨ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੈਂਡਵਿਚ ਟ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ 8,414 ਮੀਟਰ 27,605 ਫੁੱਟ ਵੱਧ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਖਾਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the atlantic is surrounded by passive margins except at a few locations where active margins form deep trenches the puerto rico trench 8,414 m 27,605 ft maximum depth in the western pacific and south sandwich trench 8,264 m 27,113 ft in the south atlantic.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ.
there are numerous submarine canyons off north-eastern north america, western europe, and north-western africa.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਘਾਟੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਥਾਹ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ.
some of these canyons extend along the continental rises and farther into the abyssal plains as deep-sea channels.

1922 ਵਿਚ ਕਾਰਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਆਇਆ.
in 1922 a historic moment in cartography and oceanography occurred.

ਯੂਐਸਐਸ ਸਟੀਵਰਟ ਨੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਨਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਨੇਵੀ ਸੋਨਿਕ ਡੂੰਘਾਈ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ.
the uss stewart used a navy sonic depth finder to draw a continuous map across the bed of the atlantic.

ਇਸ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਨਾਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉਛਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉਛਲ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this involved little guesswork because the idea of sonar is straight forward with pulses being sent from the vessel, which bounce off the ocean floor, then return to the vessel.

ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਫਲੋਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਡੂੰਘੀਆਂ, ਅਥਾਹ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਖਾਈ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼, ਬੇਸਿਨ, ਪਲੇਟੌਸ, ਕੈਨਿਯਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਤਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the deep ocean floor is thought to be fairly flat with occasional deeps, abyssal plains, trenches, seamounts, basins, plateaus, canyons, and some guyots.

ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਕੱਟੇ ਕੁਝ ਡੂੰਘੇ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਨੀਚੇ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ 11% ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
various shelves along the margins of the continents constitute about 11% of the bottom topography with few deep channels cut across the continental rise.

ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ 3,730 ਮੀਟਰ 12,240 ਫੁੱਟ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰ ਲਈ averageਸਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, 4,000 ਅਤੇ 5,000 ਮੀਟਰ 13,000 ਅਤੇ 16,000 ਫੁੱਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ.
the mean depth between and is 3,730 m 12,240 ft , or close to the average for the global ocean, with a modal depth between 4,000 and 5,000 m 13,000 and 16,000 ft .

ਸਾ southਥ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਵਾਲਵਿਸ ਰੀਜ ਅਤੇ ਰੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਰਾਈਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਰੰਟ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
in the south atlantic the walvis ridge and rio grande rise form barriers to ocean currents.

ਲੌਰੇਨਟੀਅਨ ਅਬੀਸਸ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ.
the laurentian abyss is found off the eastern coast of canada.

ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਥਕਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ofਰਜਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 28 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ 30 ਤੋਂ 86 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ.
water characteristics surface water temperatures, which vary with latitude, current systems, and season and reflect the latitudinal distribution of solar energy, range from below 28 to over 30 86 .

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਪਮਾਨ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੁੱਲ ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
maximum temperatures occur north of the equator, and minimum values are found in the polar regions.

ਮੱਧ ਵਿਥਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਮੁੱਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in the middle latitudes, the area of maximum temperature variations, values may vary by .

ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਜੂਨ ਤੱਕ ਸਤਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਸਾਗਰ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਸਟਰੇਟ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ coveredੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
from october to june the surface is usually covered with sea ice in the labrador sea, denmark strait, and baltic sea.

ਕੋਰਿਓਲਿਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਪਾਣੀ ਘੜੀ ਦੇ ਉਲਟ ਚੱਕਰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ.
the coriolis effect circulates north atlantic water in a clockwise direction, whereas south atlantic water circulates counter-clockwise.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਰਧ-ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਹਨ, ਭਾਵ, ਹਰ 24 ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the south tides in the atlantic ocean are semi-diurnal that is, two high tides occur during each 24 lunar hours.

ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਵਿਥਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ cਸਿਲੇਸ਼ਨ, ਉੱਤਰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ scਸਿਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ.
in latitudes above north some east-west oscillation, known as the north atlantic oscillation, occurs.

ਨਮਕੀਨ averageਸਤਨ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਖੁੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਨਮਕੀਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪੁੰਜ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ 3..3. 3.% ਦੇ to 33 ਤੋਂ parts 37 ਹਿੱਸੇ ਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਥਕਾਰ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ.
salinity on average, the atlantic is the saltiest major ocean surface water salinity in the open ocean ranges from 33 to 37 parts per thousand 3.3 3.7% by mass and varies with latitude and season.

ਭਾਫਾਂ, ਮੀਂਹ, ਨਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਬਰਫ ਪਿਘਲਨਾ ਸਤਹ ਦੇ ਖਾਰੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
evaporation, precipitation, river inflow and sea ice melting influence surface salinity values.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਾਰੇਪਣ ਦੇ ਭਾਅ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰੀ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਮੁੱਲ ਉੱਚ अक्षांश ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰastsੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ.
although the lowest salinity values are just north of the equator because of heavy tropical rainfall , in general the lowest values are in the high latitudes and along coasts where large rivers enter.

ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਾਰੇਪਨ ਦੇ ਮੁੱਲ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚ ਭਾਫ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਪ-ਖष्ण ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
maximum salinity values occur at about north and south, in subtropical regions with low rainfall and high evaporation.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਉੱਚ ਸਤਹ ਦੀ ਖਾਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਥਰਮੋਹਾਲਾਈਨ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਦੋ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਗੁਲਸ ਲੀਕੇਜ ਰਿੰਗਸ, ਜੋ ਨਮੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਐਟੋਮਸਫ੍ਰਿਕਲ ਬ੍ਰਿਜ", ਜੋ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੈਸੀਫਿਕ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the high surface salinity in the atlantic, on which the atlantic thermohaline circulation is dependent, is maintained by two processes the agulhas leakage rings, which brings salty indian ocean waters into the south atlantic, and the "atmospheric bridge", which evaporates subtropical atlantic waters and exports it to the pacific.

ਜਲ ਜਨ ਸਮੂਹ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ, ਉਪਰਲੇ ਪਾਣੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਲੂਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
water masses the atlantic ocean consists of four major, upper water masses with distinct temperature and salinity.

ਉੱਤਰੀ-ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸੁਬਾਰਕਟਿਕ ਅੱਪਰ ਪਾਣੀ ਸੁਬਾਰਕਟਿਕ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਵਾਟਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਵਾਟਰ ਲਈ ਸਰੋਤ ਹੈ.
the atlantic subarctic upper water in the northern-most north atlantic is the source for subarctic intermediate water and north atlantic intermediate water.

ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਗਲਫ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਪਰਲੀ ਪਰਤ ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਸਬ-ਪੋਲਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ.
north atlantic central water can be divided into the eastern and western north atlantic central water since the western part is strongly affected by the gulf stream and therefore the upper layer is closer to underlying fresher subpolar intermediate water.

ਪੂਰਬੀ ਪਾਣੀ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਨਮਕੀਨ ਹੈ.
the eastern water is saltier because of its proximity to mediterranean water.

ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹੈ.
north atlantic central water flows into south atlantic central water at .

ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਮੱਧਵਰਤੀ ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਚਾਰ ਨੀਵੇਂ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਪ-ਧਰੁਵੀ ਵਿਥਾਂ ਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਖਾਰੇ ਲੂਣਾ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ.
there are five intermediate waters four low-salinity waters formed at subpolar latitudes and one high-salinity formed through evaporation.

ਆਰਕਟਿਕ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਵਾਟਰ, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ-ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਸੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਡੂੰਘੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਨ ਲਈ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਵਗਦਾ ਹੈ.
arctic intermediate water, flows from north to become the source for north atlantic deep water south of the greenland-scotland sill.

ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਵੱਖਰੀ ਲੂਣ ਹੈ.
these two intermediate waters have different salinity in the western and eastern basins.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਨਮਕੀਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉੱਤਰੀ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਗਾਇਅਰ ਦੀ ਅਸਮਿਤੀ ਅਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਸਾਗਰ, ਨਾਰਵੇਈ-ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਸਾਗਰ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸਾ southਥ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਵਾਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ.
the wide range of salinities in the north atlantic is caused by the asymmetry of the northern subtropical gyre and the large number of contributions from a wide range of sources labrador sea, norwegian-greenland sea, mediterranean, and south atlantic intermediate water.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਡੂੰਘੀ ਪਾਣੀ ਐਨ.ਏ.ਡਬਲਯੂ ਚਾਰ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ, ਦੋ ਉਹ ਖੁੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਅਪਰ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਸੰਚਾਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਜੋ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ-ਆਈਸਲੈਂਡ-ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਸੀਲ ਡੈਨਮਾਰਕ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਪਾਰ ਸੰਘਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ. ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ-ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਓਵਰਫਲੋ ਵਾਟਰ.
the north atlantic deep water nadw is a complex of four water masses, two that form by deep convection in the open ocean classical and upper labrador sea water and two that form from the inflow of dense water across the greenland-iceland-scotland sill denmark strait and iceland-scotland overflow water.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਐਨਏਡੀਡਬਲਯੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਨਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਤਲ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਓਵਰਫਲੋ ਵਾਟਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ.
along its path across earth the composition of the nadw is affected by other water masses, especially antarctic bottom water and mediterranean overflow water.

ਐਨਏਡਡਬਲਯੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੁਆਰਾ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
the nadw is fed by a flow of warm shallow water into the northern north atlantic which is responsible for the anomalous warm climate in europe.

ਐਨਏਡਡਬਲਯੂ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ.
changes in the formation of nadw have been linked to global climate changes in the past.

ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਐੱਨ.ਏ.ਡੀ.ਡਬਲਯੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ 1960 ਅਤੇ ਸੀ.ਐਫ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਟ੍ਰਿਟਿਅਮ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਕਾਰਬਨ ਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
since man-made substances were introduced into the environment, the path of the nadw can be traced throughout its course by measuring tritium and radiocarbon from nuclear weapon tests in the 1960s and cfcs.

ਗਾਇਅਰਸ ਘੜੀ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗਾਇਅਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੜੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਨਿੱਘਾ-ਪਾਣੀ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗਿਅਰ ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gyres the clockwise warm-water north atlantic gyre occupies the northern atlantic, and the counter-clockwise warm-water south atlantic gyre appears in the southern atlantic.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਸਤਹ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਗल्फ ਸਟ੍ਰੀਮ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅੰਤਰ-ਜੁੜੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕੇਪ ਹੈਟਰਸ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਖਾੜੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਜੋ ਕਿ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ. ਸਬ-ਪੋਲਰ ਫਰੰਟ, ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕਰੰਟ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਅਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ, ਉਪ-ਪੌਪਾਰ ਗਾਇਅਰ ਨੂੰ ਸਬ-ਪੋਲਰ ਗਾਇਅਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the north atlantic surface circulation is dominated by three inter-connected currents the gulf stream which flows north-east from the north american coast at cape hatteras the north atlantic current, a branch of the gulf stream which flows northward from the grand banks and the subpolar front, an extension of the north atlantic current, a wide, vaguely defined region separating the subtropical gyre from the subpolar gyre.

ਕਰੰਟ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਟਕੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ.
this system of currents transport warm water into the north atlantic, without which temperatures in the north atlantic and europe would plunge dramatically.

ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਗਾਇਅਰ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸਬ-ਪੋਲਰ ਗਾਈਅਰ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
north of the north atlantic gyre, the cyclonic north atlantic subpolar gyre plays a key role in climate variability.

ਇਹ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਚੱਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਰੰਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is governed by ocean currents from marginal seas and regional topography, rather than being steered by wind, both in the deep ocean and at sea level.

ਉਪ-ਧਰੁਵੀ ਗਾਇਅਰ ਗਲੋਬਲ ਥਰਮੋਹੋਲਾਈਨ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ.
the subpolar gyre forms an important part of the global thermohaline circulation.

ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕਰੰਟ ਦੀਆਂ ਏਡਿੰਗ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਉਪ-ਉਪ-ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੀ .ੋਆ-.ੁਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
its eastern portion includes eddying branches of the north atlantic current which transport warm, saline waters from the subtropics to the north-eastern atlantic.

ਉਥੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਠੰ isਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ opeਲਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਇਹ ਇਕ ਤੀਬਰ ਐਸਵੀ ਕਰੰਟ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਸਾਗਰ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਵਗਦਾ ਹੈ.
there this water is cooled during winter and forms return currents that merge along the eastern continental slope of greenland where they form an intense sv current which flows around the continental margins of the labrador sea.

ਇਸ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤੀਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੀਪ ਜਲ nadw ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a third of this water become parts of the deep portion of the north atlantic deep water nadw .

ਐਨਏਡਡਬਲਯੂ, ਇਸਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਪੱਧਰੀ ਉਲਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਰਕੁਲੇਸ਼ਨ ਐਮਓਸੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗਰਮੀ ਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਮਾਨਵ-ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ.
the nadw, in its turn, feed the meridional overturning circulation moc , the northward heat transport of which is threatened by anthropogenic climate change.

ਉੱਤਰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ scਸਿਲੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਕ ਦਹਾਕੇ-ਸਦੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਉਪ-ਧਰੁਵੀ ਗਾਇਅਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਐਮਓਸੀ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ' ਤੇ ਲੈਬਰਾਡੋਰ ਸਾਗਰ ਵਾਟਰ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
large variations in the subpolar gyre on a decade-century scale, associated with the north atlantic oscillation, are especially pronounced in labrador sea water, the upper layers of the moc.

ਦੱਖਣੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਐਂਟੀ-ਸਾਈਕਲੋਨਿਕ ਦੱਖਣੀ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਗਾਇਅਰ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ.
the south atlantic is dominated by the anti-cyclonic southern subtropical gyre.

ਸਾ southਥ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਣੀ ਇਸ ਗਾਇਅਰ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪਾਣੀ ਸਰਕੁਪੋਲਰ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚ ਡਰੇਕ ਪੈਸੇਜ ਅਤੇ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the south atlantic central water originates in this gyre, while antarctic intermediate water originates in the upper layers of the circumpolar region, near the drake passage and falkland islands.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
both these currents receive some contribution from the indian ocean.

ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਛੋਟਾ ਚੱਕਰਵਾਤੀ ਅੰਗੋਲਾ ਗਾਇਰ ਵੱਡੇ ਉਪ-ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
on the african east coast the small cyclonic angola gyre lies embedded in the large subtropical gyre.

ਦੱਖਣੀ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਗਾਇਅਰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਹਵਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਕਮਾਨ ਪਰਤ ਨਾਲ ਨਕਾਬ ਹੈ.
the southern subtropical gyre is partly masked by a wind-induced ekman layer.

ਗਾਇਅਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ 4 ਹੈ.
the residence time of the gyre is 4.

.5 ਸਾਲ.
.5 years.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਡੂੰਘਾ ਪਾਣੀ ਉਪ-ਖੰਡ ਗਾਇਅਰ ਦੀ ਥਰਮੋਕਲਾਈਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ.
north atlantic deep water flows southerward below the thermocline of the subtropical gyre.

ਸਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਸਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਰਗਸਮ ਐਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਫਲੋਟਨਜ਼ ਅਤੇ ਨੈਟਨਜ਼ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਖੇਤਰਫਲ 4,000 ਕਿ.ਮੀ. 2,500 ਮੀਟਰ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਗਲਫ ਸਟ੍ਰੀਮ, ਨੌਰਥ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਡਰਾਫਟ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਵਰਤਮਾਨ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ .
sargasso sea the sargasso sea in the western north atlantic can be defined as the area where two species of sargassum s. fluitans and natans float, an area 4,000 km 2,500 mi wide and encircled by the gulf stream, north atlantic drift, and north equatorial current.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਦੀ ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਟੇਥੀ ਸਾਗਰ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੇ ਤੀਜੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਨਸਪਤੀ ਵਾਧੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ.
this population of seaweed probably originated from tertiary ancestors on the european shores of the former tethys ocean and has, if so, maintained itself by vegetative growth, floating in the ocean for millions of years.

ਸਰਗਾਸੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਸਰਗਸਮ ਮੱਛੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਕ ਐਲਗੀ ਜਿਹੇ ਅਪੈਂਡਜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜੋ ਸਰਗਸਮ ਵਿਚ ਗਤੀਹੀਣ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ.
other species endemic to the sargasso sea include the sargassum fish, a predator with algae-like appendages who hovers motionless among the sargassum.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀਲ ਪਿਛਲੇ ਟੇਥੀ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਜੀਵਾਸੀ ਖੱਡਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਕਾਰਪੈਥੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ.
fossils of similar fishes have been found in fossil bays of the former tethys ocean, in what is now the carpathian region, that were similar to the sargasso sea.

ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਟੇਥੀਜ਼ ਮਿਓਸੀਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ 17 ਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ.
it is possible that the population in the sargasso sea migrated to the atlantic as the tethys closed at the end of the miocene around 17 ma.

ਸਰਗਾਸੋ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਦਾ ਮੁੱ centuries ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰਿਹਾ.
the origin of the sargasso fauna and flora remained enigmatic for centuries.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਕਾਰਪੈਥਿਅਨਜ਼ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਅਰਧ-ਸਰਗਸੋ ਅਸੈਂਬਲੇਜ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਅਸੈਂਬਲੀ ਕਾਰਪੈਥੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਸਿਸਲੀ ਤੋਂ ਮੱਧ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋਈ. ਸਾਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ.
the fossils found in the carpathians in the mid-20th century, often called the "quasi-sargasso assemblage", finally showed that this assemblage originated in the carpathian basin from were it migrated over sicily to the central atlantic where it evolved into modern species of the sargasso sea.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਈਲਾਂ ਲਈ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹੀ.
the location of the spawning ground for european eels remained unknown for decades.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਸਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਹਾੜ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ 5,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 3,100 ਮੀਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 2,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1,200 ਮੀਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
in the early 19th century it was discovered that the southern sargasso sea is the spawning ground for both the european and american eel and that the former migrate more than 5,000 km 3,100 mi and the latter 2,000 km 1,200 mi .

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖਾੜੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਈਲ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਸਰਗਾਸੋ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਚਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
ocean currents such as the gulf stream transport eel larvae from the sargasso sea to foraging areas in north america, europe, and northern africa.

ਜਲਵਾਯੂ ਜਲਵਾਯੂ ਸਤਹ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
climate climate is influenced by the temperatures of the surface waters and water currents as well as winds.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੌਸਮ ਵਧੇਰੇ ਮੱਧਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੌਸਮੀ ਭਿੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
because of the ocean's great capacity to store and release heat, maritime climates are more moderate and have less extreme seasonal variations than inland climates.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ.
precipitation can be approximated from coastal weather data and air temperature from water temperatures.

ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਨਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਭਾਫਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the oceans are the major source of the atmospheric moisture that is obtained through evaporation.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਜ਼ੋਨ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਗਰਮ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ.
climatic zones vary with latitude the warmest zones stretch across the atlantic north of the equator.

ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰ ਉੱਚ ਵਿਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡੇ ਖੇਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ coveredੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
the coldest zones are in high latitudes, with the coldest regions corresponding to the areas covered by sea ice.

ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
ocean currents influence climate by transporting warm and cold waters to other regions.

ਹਵਾਵਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਠੰ orੀਆਂ ਜਾਂ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਗਣ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the winds that are cooled or warmed when blowing over these currents influence adjacent land areas.

ਖਾੜੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਯੂਰਪ ਵੱਲ ਉੱਤਰੀ ਵਿਸਥਾਰ, ਉੱਤਰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਡਰਾਫਟ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਸਲਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the gulf stream and its northern extension towards europe, the north atlantic drift, for example, warms the atmosphere of the british isles and north-western europe and influences weather and climate as far south as the northern mediterranean.

ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਪੂਰਬੀ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ ਤੇ ਨਿlandਫਾਉਂਡਲੈਂਡ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਭਾਰੀ ਧੁੰਦ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the cold water currents contribute to heavy fog off the coast of eastern canada the grand banks of newfoundland area and africa's north-western coast.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਵਾਵਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
in general, winds transport moisture and air over land areas.

ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜ਼ੋਰਸ ਹਾਈ, ਬੈਂਗੁਏਲਾ ਕਰੰਟ, ਅਤੇ ਨੋਰਸਟਰ.
more local particular weather examples could be found in examples such as the azores high, benguela current, and nor'easter.

ਕੁਦਰਤੀ ਜੋਖਮ ਆਈਸਬਰਗਜ਼ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਡੇਵਿਸ ਸਟਰੇਟ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਸਟਰੇਟ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਰਮੁਡਾ ਅਤੇ ਮਦੇਈਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
natural hazards icebergs are common from february to august in the davis strait, denmark strait, and the northwestern atlantic and have been spotted as far south as bermuda and madeira.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਸੁਪਰਸਟ੍ਰਕਚਰ ਆਈਕਿੰਗ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ.
ships are subject to superstructure icing in the extreme north from october to may.

ਨਿਰੰਤਰ ਧੁੰਦ ਮਈ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਖੂਆਂ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ.
persistent fog can be a maritime hazard from may to september, as can hurricanes north of the equator may to december .

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਰਜੀਨੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲਿਨਾ ਦੇ ਤੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ.
the united states' southeast coast, especially the virginia and north carolina coasts, has a long history of shipwrecks due to its many shoals and reefs.

ਬੇਰਮੂਡਾ ਟ੍ਰਾਇੰਗਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਰਹੱਸਮਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
the bermuda triangle is popularly believed to be the site of numerous aviation and shipping incidents because of unexplained and supposedly mysterious causes, but coast guard records do not support this belief.

ਤੂਫਾਨ ਵੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਚੱਕਰਵਾਤ ਬਣਦੇ ਹਨ.
hurricanes are also a natural hazard in the atlantic, but mainly in the northern part of the ocean, rarely tropical cyclones form in the southern parts.

ਤੂਫਾਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ.
hurricanes usually form annually between june and november.

ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੌਨਿਕਸ ਸੈਂਟਰਲ ਐਟਲਾਂਟਿਕ, ਪੈਨਜੀਆ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੇਂਦਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਰਿਫ ਬੇਸਿਨ ਲੇਟ ਟ੍ਰਾਇਸਿਕ ਅਤੇ ਅਰਲੀ ਜੁਰਾਸਿਕ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ.
plate tectonics central atlantic the break-up of pangaea began in the central atlantic, between north america and northwest africa, where rift basins opened during the late triassic and early jurassic.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੇ ਐਟਲਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵੀ ਵੇਖੇ.
this period also saw the first stages of the uplift of the atlas mountains.

ਸਹੀ ਸਮਾਂ 200 ਤੋਂ 170 ਮਾ ਤੱਕ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ.
the exact timing is controversial with estimates ranging from 200 to 170 ma.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸੁਪਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਰੇਕ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੇਂਦਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮੈਗਮੇਟਿਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀਏਐਮਪੀ ਦੇ ਫਟਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ. ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਘਟਨਾ.
the opening of the atlantic ocean coincided with the initial break-up of the supercontinent pangaea, both of which were initiated by the eruption of the central atlantic magmatic province camp , one of the most extensive and voluminous large igneous provinces in earth's history associated with the extinction event, one of earth's major extinction events.

ਸੀਓਐਮਪੀ ਦੇ ਫਟਣ ਤੋਂ 200 ਐਮਏ 'ਤੇ ਥੀਓਲੀਅਟਿਕ ਡਾਈਕਸ, ਸੀਲਜ਼ ਅਤੇ ਲਾਵਾ ਵਹਿਣ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ.
theoliitic dikes, sills, and lava flows from the camp eruption at 200 ma have been found in west africa, eastern north america, and northern south america.

ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਹੱਦ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 4. ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1. ਵਰਗ ਮੀਲ ਤੱਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 2. ਕਿਮੀ 2. ਵਰਗ ਮੀਲ ਨੇ ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਮੱਧ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
the extent of the volcanism has been estimated to 4. km2 1. sq mi of which 2. km2 9. sq mi covered what is now northern and central brazil.

ਸੈਂਟਰਲ ਅਮੈਰੀਕਨ ਇਸਤਮਸ ਦੇ ਗਠਨ ਨੇ ਪਾਲੀਓਸੀਨ 2.8 ਐਮਏ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the formation of the central american isthmus closed the central american seaway at the end of the pliocene 2.8 ma ago.

ਆਈਥਮਸ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਜੀਵਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਅਮੈਰੀਕਨ ਇੰਟਰਚੇਂਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ "ਗ੍ਰੇਟ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸ਼ੀਜ਼ਮ" ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਖਾਰੇਪਣ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ. ਦੋਨੋ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ
the formation of the isthmus resulted in the migration and extinction of many land-living animals, known as the great american interchange, but the closure of the seaway resulted in a "great american schism" as it affected ocean currents, salinity, and temperatures in both the atlantic and pacific.

ਆਈਥਮਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੋੜ ਗਏ ਜਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ.
marine organisms on both sides of the isthmus became isolated and either diverged or went extinct.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੋ ਕੰਜਜੇਟ ਮਾਰਜਿਨਜ਼, ਨਿfਫਾoundਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਈਬੇਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਰਕਟਿਕ ਯੂਰਸੀਅਨ ਬੇਸਿਨ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
northern atlantic geologically the northern atlantic is the area delimited to the south by two conjugate margins, newfoundland and iberia, and to the north by the arctic eurasian basin.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨੇ ਇਸਦੇ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਆਈਪੇਟਸ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਦੀ ਨੇੜਿਓਂ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੋਂ ਛੇ ਪੜਾਵਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ.
the opening of the northern atlantic closely followed the margins of its predecessor, the iapetus ocean, and spread from the central atlantic in six stages , america, , america.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਨਾ-ਸਰਗਰਮ ਪ੍ਰਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਸਲੈਂਡ ਹੌਟਸਪੌਟ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
active and inactive spreading systems in this area are marked by the interaction with the iceland hotspot.

ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਪੱਛਮੀ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੇ ਅਰੰਭਕ ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤੋੜ ਲਿਆ.
south atlantic west gondwana south america and africa broke up in the early cretaceous to form the south atlantic.

ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਫਿਟ ਪਹਿਲੇ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ 1965 ਵਿੱਚ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੌਨਿਕ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਸੀ.
the apparent fit between the coastlines of the two continents was noted on the first maps that included the south atlantic and it was also the subject of the first computer-assisted plate tectonic reconstructions in 1965.

ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫਿੱਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਭਰਪੂਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਬਰੇਕ-ਅਪ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਵਿਗਾੜ ਜ਼ੋਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ.
this magnificent fit, however, has since then proven problematic and later reconstructions have introduced various deformation zones along the shorelines to accommodate the northward-propagating break-up.

ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਉਪ-ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਇੰਟਰਾ-ਮਹਾਂਦੀਪੀਨ ਰਾਈਫਟਸ ਅਤੇ ਵਿਗਾੜ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
intra-continental rifts and deformations have also been introduced to subdivide both continental plates into sub-plates.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰੋਮਨਚੇ ਫਰੈਕਚਰ ਜ਼ੋਨ ਆਰਐਫਜ਼ੈਡ ਸੈਂਟਰਲ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ, ਆਰਐਫਜ਼ੈਡ ਤੋਂ ਫਲੋਰਿਅਨੋਪੋਲਿਸ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਜੋਨ ਐੱਫ ਐੱਫਜ਼ੈਡ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਾਲਵਿਸ ਰੀਜ ਅਤੇ ਰੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਰਾਈਜ਼ ਸਾ southernਥਰੀ ਖੰਡ, ਐੱਫ ਐੱਫ ਜ਼ੈਡ ਤੋਂ ਅਗੁਲਸ-ਫਾਲਕਲੈਂਡ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਤੱਕ ਜੋਨ ਏ.ਐੱਫ.ਐਫ.ਜ਼ੈਡ ਅਤੇ ਫਾਕਲੈਂਡ ਖੰਡ, ਏ.ਐੱਫ.ਐਫ.ਜ਼ੈਡ ਦੇ ਦੱਖਣ
geologically the south atlantic can be divided into four segments equatorial segment, from to the romanche fracture zone rfz central segment, from rfz to florianopolis fracture zone ffz, north of walvis ridge and rio grande rise southern segment, from ffz to the agulhas-falkland fracture zone affz and falkland segment, south of affz.

ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ, ਟ੍ਰਿਸਟਨ ਹੌਟਸਪੌਟ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵੱਡੇ ਇਗਨੇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਅਰਲੀ ਕ੍ਰੀਟਸੀਅਸ ਮਾਂ ਇੰਟੈਂਟਿਵ ਮੈਗੈਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਖੰਡ 1. ਤੋਂ 2. ਕਿਮੀ .3 ਤੋਂ 4. ਕਿuਮੀ.
in the southern segment the early cretaceous ma intensive magmatism of the large igneous province produced by the tristan hotspot resulted in an estimated volume of 1. to 2. km3 3. to 4. cu mi .

ਇਸਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ 2. km ਕਿ.ਮੀ. 3.. ਵਰਗ ਮੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ to. to ਤੋਂ km. km ਕਿ.ਮੀ. ਤੋਂ 4.. 6. ਵਰਗ ਮੀ.
it covered an area of 1. to 1. km2 4. to 6. sq mi in brazil, paraguay, and uruguay and 0. km2 3. sq mi in africa.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅੰਗੋਲਾ, ਪੂਰਬੀ ਪੈਰਾਗੁਏ ਅਤੇ ਨਮੀਬੀਆ ਵਿਚ ਡਾਈਕ ਹੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਲਆਈਪੀ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਫਟਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
dyke swarms in brazil, angola, eastern paraguay, and namibia, however, suggest the lip originally covered a much larger area and also indicate failed rifts in all these areas.

ਐਸੋਸੀਏਟਡ shਫਸ਼ੋਰ ਬੇਸਾਲਟਿਕ ਵਹਾਅ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ.
associated offshore basaltic flows reach as far south as the falkland islands and south africa.

ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ shਨਸ਼ੋਰ ਬੇਸਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਗਮੇਟਿਜ਼ਮ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾ ਅਤੇ ਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾ ਨੂੰ ਮਿਤੀ ਤਾਰੀਖ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ.
traces of magmatism in both offshore and onshore basins in the central and southern segments have been dated to ma with two peaks between ma and ma.

ਫਾਲਕਲੈਂਡ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਰਾਈਫਟਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੈਟਾਗੋਨੀਆ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਉਪ-ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚ ਅਰਲੀ ਜੁਰਾਸਿਕ 190 ਮਾ ਅਤੇ ਅਰਲੀ ਕ੍ਰੀਟਸੀਅਸ 126.7 ਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਰਕਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ.
in the falkland segment rifting began with dextral movements between the patagonia and colorado sub-plates between the early jurassic 190 ma and the early cretaceous 126.7 ma .

ਤਕਰੀਬਨ 150 ਮਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ.
around 150 ma sea-floor spreading propagated northward into the southern segment.

ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ 130 ਮਾ ਰਿਫਟਿੰਗ ਵਾਲਵਿਸ ਗ੍ਰੈਂਡ ਰਾਈਜ਼ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ.
no later than 130 ma rifting had reached the walvis grande rise.

ਸੈਂਟਰਲ ਸੈਗਮੈਂਟ ਵਿਚ ਰਾਈਫਟਿੰਗ ਨੇ 118 ਮਾ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬੇਨੀ ਟ੍ਰਾਫ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਦੋ ਵਿਚ ਤੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in the central segment rifting started to break africa in two by opening the benue trough around 118 ma.

ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਨਾਰਮਲ ਸੁਪਰਕ੍ਰੋਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੈਟੀਸੀਅਸ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਧੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ 40 ਐਮ ਏ ਪੀਰੀਅਡ ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੁੰਬਕੀ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਮਿਤੀ difficultਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
rifting in the central segment, however, coincided with the cretaceous normal superchron also known as the cretaceous quiet period , a 40 ma period without magnetic reversals, which makes it difficult to date sea-floor spreading in this segment.

ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਖੰਡ ਬਰੇਕ-ਅਪ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਕੂਵੇਟਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਚੁੰਬਕੀ ਵਿਗਾੜ ਡੇਟਿੰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ.
the equatorial segment is the last phase of the break-up, but, because it is located on the equator, magnetic anomalies cannot be used for dating.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਮਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਐਮ ਏ ਪੀਰੀਅਡ ਤੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ.
various estimates date the propagation of sea-floor spreading in this segment to the period ma.

ਇਹ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ, ਫਿਰ ਵੀ, ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ.
this final stage, nevertheless, coincided with or resulted in the end of continental extension in africa.

ਤਕਰੀਬਨ 50 ਐਮਏ ਡਰਾਕ ਪੈਸਿਜ਼ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ.
about 50 ma the opening of the drake passage resulted from a change in the motions and separation rate of the south american and antarctic plates.

ਮਿਡਲ ਈਓਸੀਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੇ ਛੋਟੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਗੇਟਵੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ.
first small ocean basins opened and a shallow gateway appeared during the middle eocene.

ਮਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਮੌਸਮੀ ਵਿਗੜਨਾ ਅਤੇ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਦਾ ਵਾਧਾ.
ma a deeper seaway developed, followed by an climatic deterioration and the growth of the antarctic ice sheet.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਇਕ ਭਰੂਣ ਉਪ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਹਾਸ਼ੀਏ ਸੰਭਾਵਤ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
closure of the atlantic an embryonic subduction margin is potentially developing west of gibraltar.

ਪੱਛਮੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਵਿਚ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਆਰਕ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the gibraltar arc in the western mediterranean is migrating westward into the central atlantic where it joins the converging african and eurasian plates.

ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਟੈਕਸਟੋਨਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੂਰਬੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧੀਨਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
together these three tectonic forces are slowly developing into a new subduction system in the eastern atlantic basin.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਆਰਕ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਲੇਟ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਉਪ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਲਸਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
meanwhile, the scotia arc and caribbean plate in the western atlantic basin are eastward-propagating subduction systems that might, together with the gibraltar system, represent the beginning of the closure of the atlantic ocean and the final stage of the atlantic wilson cycle.

ਇਤਿਹਾਸ ਮਨੁੱਖੀ ਮੂਲ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲੇ 7 ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕ ਕੇ ਫਿਰ 2.6 ਮਾ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 100 ਕਿਯਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
history human origin humans evolved in africa first by diverging from other apes around 7 ma then developing stone tools around 2.6 ma to finally evolve as modern humans around 100 kya.

ਇਸ ਵਿਹਾਰਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੂਤ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਕੇਪ ਫਲੋਰੀਸਟਿਕ ਖੇਤਰ ਜੀਸੀਐਫਆਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ.
the earliest evidences for the complex behaviour associated with this behavioral modernity has been found in the greater cape floristic region gcfr along the coast of south africa.

ਤਾਜ਼ਾ ਬਰਫੀਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਗੁਲਾਸ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਹੁਣ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੱਖਣ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ.
during the latest glacial stages the now-submerged plains of the agulhas bank were exposed above sea level, extending the south african coastline farther south by hundreds of kilometres.

ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਲੀਓ-ਅਗੁਲਸ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਉੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਕੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਮੈਕਸਿਮਾ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ.
a small population of modern humans probably fewer than a thousand reproducing individuals survived glacial maxima by exploring the high diversity offered by these palaeo-agulhas plains.

ਜੀਸੀਐਫਆਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੇਪ ਫੋਲਡ ਬੈਲਟ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਸਪੇਸ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ.
the gcfr is delimited to the north by the cape fold belt and the limited space south of it resulted in the development of social networks out of which complex stone age technologies emerged.

ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ onੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਬੈਂਗੁਏਲਾ ਉਪਵੇਲਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਗੁਲਾਸ ਕਰੰਟ ਇਕ ਅੰਤਰਗਤ ਜ਼ੋਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤੇ ਸ਼ੈੱਲਫਿਸ਼, ਫਰ ਸੀਲ, ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੰਛੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
human history thus begins on the coasts of south africa where the atlantic benguela upwelling and indian ocean agulhas current meet to produce an intertidal zone on which shellfish, fur seal, fishes and sea birds provided the necessary protein sources.

ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਅਫਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਲੌਮਬਸ ਕੇਵ ਤੋਂ 70,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਉੱਕਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ.
the african origin of this modern behaviour is evidenced by 70,000 years-old engravings from blombos cave, south africa.

ਓਲਡ ਵਰਲਡ ਮਾਈਟੋਕੌਂਡਰੀਅਲ ਡੀ ਐਨ ਏ ਐਮਟੀਡੀਐਨ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, 000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਿਸਥਾਰ, ਵਿਹਾਰਕ ਪੇਚੀਦਗੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਐਮਆਈਐਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
old world mitochondrial dna mtdna studies indicate that ,000 years ago a major demographic expansion within africa, derived from a single, small population, coincided with the emergence of behavioural complexity and the rapid mis environmental changes.

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੂਰੇ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ, ਬਲਕਿ ਲਗਭਗ 65.000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਏਸ਼ੀਆ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ raਸਟ੍ਰੈਲਸੀਆ ਵਿਚ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
this group of people not only expanded over the whole of africa, but also started to disperse out of africa into asia, europe, and australasia around 65.000 years ago and quickly replaced the archaic humans in these regions.

20,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਮੈਕਸਿਜ਼ਮ lgm ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁ initialਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਛੱਡਣੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਪਰਤਣਾ ਪਿਆ.
during the last glacial maximum lgm 20,000 years ago humans had to abandon their initial settlements along the european north atlantic coast and retreat to the mediterranean.

lgm ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੈਗਡੇਲਨੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ.
following rapid climate changes at the end of the lgm this region was repopulated by magdalenian culture.

ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਚਰ ਸੀ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ, ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ, ਡੌਗਰਲੈਂਡ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਦੇ ਗਠਨ ਵਰਗੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ.
other hunter-gatherers followed in waves interrupted by large-scale hazards such as the laacher see volcanic eruption, the inundation of doggerland now the north sea , and the formation of the baltic sea.

ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਤੱਟ ਲਗਭਗ .5 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਸ ਗਏ ਸਨ.
the european coasts of the north atlantic were permanently populated about .5 thousand years ago.

ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਫੈਲਾਅ ਨੇ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ traਾਂਚੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.
this human dispersal left abundant traces along the coasts of the atlantic ocean.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਤੇ ਯੈਸਟਰਫੋਂਟਾਈਨ ਵਿਚ ਪਾਈ ਗਈ 50 ਕਾ-ਪੁਰਾਣੀ, ਡੂੰਘੀ ਪੱਧਰੀ ਸ਼ੈੱਲ ਮਿੱਡਨ ਮਿਡਲ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਐਮਐਸਏ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
50 ka-old, deeply stratified shell middens found in ysterfontein on the western coast of south africa are associated with the middle stone age msa .

ਐਮਐਸਏ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਥੋੜੀ ਅਤੇ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਦਰ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਤੀਬਰ ਸੀ.
the msa population was small and dispersed and the rate of their reproduction and exploitation was less intense than those of later generations.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਡਨ 12-1 ਕਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ lsa ਮਿਡਨਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਕੀਨੀਆ ਵਿਚ 50-45 ਕਾ-ਪੁਰਾਣਾ ਏਨਕਾਪੁਨੇ ਯਾ ਮੁਟੋ ਸ਼ਾਇਦ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
while their middens resemble 12-11 ka-old late stone age lsa middens found on every inhabited continent, the 50-45 ka-old enkapune ya muto in kenya probably represents the oldest traces of the first modern humans to disperse out of africa.

ਇਹੀ ਵਿਕਾਸ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the same development can be seen in europe.

ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਸਟੂਰੀਆਸ ਵਿਚ ਲਾ ਰਿਏਰਾ ਗੁਫਾ ਵਿਚ 23-13 ਕਾ ਵਿਚ, ਸਿਰਫ 10 ਕੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ 26,600 ਮੋਲਸਕ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in la riera cave 23-13 ka in asturias, spain, only some 26,600 molluscs were deposited over 10 ka.

ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ 8-7 ਕਾ-ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈੱਲ ਮਿੱਡਨਜ਼ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਮਲਬਾ ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ.
in contrast, 8-7 ka-old shell middens in portugal, denmark, and brazil generated thousands of tonnes of debris and artefacts.

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮਿੱਡਨ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਮੋਲਕਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 2,000 ਮੀ .3 71,000 ਘਣ ਫੁੱਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਭੰਡਾਰ ਹਨ.
the middens in denmark, for example, accumulated 2,000 m3 71,000 cu ft of shell deposits representing some 50 million molluscs over only a thousand years.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿਚ ਇਸ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, ਹਾਰਪੌਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੱਛੀ-ਹੁੱਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਰਲੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੈਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੇਠਲੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ.
this intensification in the exploitation of marine resources has been described as accompanied by new technologies such as boats, harpoons, and fish-hooks because many caves found in the mediterranean and on the european atlantic coast have increased quantities of marine shells in their upper levels and reduced quantities in their lower.

ਸਭ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਹੁਣ ਡੁੱਬੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਖੁਦਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਸਤੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਨ.
the earliest exploitation, however, took place on the now submerged shelves, and most settlements now excavated were then located several kilometres from these shelves.

ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਹੋਈ ਮਾਤਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਸ਼ੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the reduced quantities of shells in the lower levels can represent the few shells that were exported inland.

ਐਲਜੀਐਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਿ world ਵਰਲਡ ਲੌਰੇਨਟਾਈਡ ਆਈਸ ਸ਼ੀਟ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂਕਿ ਬੇਰਿੰਗਿਆ ਨੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਨੂੰ ਅਲਾਸਕਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ.
new world during the lgm the laurentide ice sheet covered most of northern north america while beringia connected siberia to alaska.

1973 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਯੂਐਸ ਦੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਾਲ ਐਸ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ "ਬਲਿਟਜ਼ਕਰੀਗ" ਬਸਤੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕਲੋਵਿਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ 13,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਫ਼ ਰਹਿਤ ਲਾਂਘੇ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਹੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਿਸਫੋਟਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਵਰ ਲਈ. "
in 1973 late u.s. geoscientist paul s. martin proposed a "blitzkrieg" colonization of america by which clovis hunters migrated into north america around 13,000 years ago in a single wave through an ice-free corridor in the ice sheet and "spread southward explosively, briefly attaining a density sufficiently large to overkill much of their prey."

ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੇਰਿੰਗ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਉੱਤੇ "ਤਿੰਨ-ਵੇਵ" ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
others later proposed a "three-wave" migration over the bering land bridge.

ਇਹ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਬਾਰੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਬਣੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਉਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਐਲਜੀਐਮ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਲੋਵਿਸ ਕਲਾਵਾਂ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
these hypotheses remained the long-held view regarding the settlement of the americas, a view challenged by more recent archaeological discoveries the oldest archaeological sites in the americas have been found in south america sites in north-east siberia report virtually no human presence there during the lgm and most clovis artefacts have been found in eastern north america along the atlantic coast.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਮਟੀਡੀਐਨਏ, ਵਾਈਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਏਟੀਡੀਐਨਏ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮਾੱਡਲਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ "ਬਲਿਟਜ਼ਕ੍ਰੀਗ" ਅਤੇ "ਤਿੰਨ-ਵੇਵ" ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਆਪਸੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
furthermore, colonisation models based on mtdna, ydna, and atdna data respectively support neither the "blitzkrieg" nor the "three-wave" hypotheses but they also deliver mutually ambiguous results.

ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਅੰਕੜੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ.
contradictory data from archaeology and genetics will most likely deliver future hypotheses that will, eventually, confirm each other.

ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਸਤਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਰੰਭੇ ਤਜ਼ੁਰਬੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਧਾਰਣਾ ਉੱਤਰੀ ਮਾਰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਆਰਕਟਿਕ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਟ ਦੇ ਹੇਠਾਂ.
a proposed route across the pacific to south america could explain early south american finds and another hypothesis proposes a northern path, through the canadian arctic and down the north american atlantic coast.

ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਪਾਰ ਦੀਆਂ ਮੁlyਲੀਆਂ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਿਵਾਦਿਤ ਤੱਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਲਟ੍ਰੀਅਨ ਅਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੀ-ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਪਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
early settlements across the atlantic have been suggested by alternative theories, ranging from purely hypothetical to mostly disputed, including the solutrean hypothesis and some of the pre-columbian trans-oceanic contact theories.

9 ਵੀਂ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਫੈਰੋ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੀ ਨੋਰਸ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ.
the norse settlement of the faroe islands and iceland began during the 9th and 10th centuries.

ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ 1000 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ 1409 ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਛੋਟੀ ਬਰਫ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
a settlement on greenland was established before 1000 ce, but contact with it was lost in 1409 and it was finally abandoned during the early little ice age.

ਇਹ ਝਟਕਾ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇੱਕ ਅਸੰਭਾਵਿਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ roਾਹ ਅਤੇ ਖਰਾਬੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਇਨਯੂਟ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਕਟਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ toਾਲਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਹੋਈ ਠੰ climateੇ ਮੌਸਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਲੋਨੀ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ’ ਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਬਾਰਬਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਈਸਲੈਂਡ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਵਾ .ੀ ਕੀਤੀ.
this setback was caused by a range of factors an unsustainable economy resulted in erosion and denudation, while conflicts with the local inuit resulted in the failure to adapt their arctic technologies a colder climate resulted in starvation and the colony got economically marginalised as the great plague and barbary pirates harvested its victims on iceland in the 15th century.

ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗਰਮ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੀ.ਈ. ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਭਗ 2 overed 36 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ.
iceland was initially settled ce following a warm period when winter temperatures hovered around 2 36 which made farming favourable at high latitudes.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 1080 ਈ ਸੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5 41 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ.
this did not last, however, and temperatures quickly dropped at 1080 ce summer temperatures had reached a maximum of 5 41 .

ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ “ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਧਾ” ਅਤੇ “ਬੁੱ andੇ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸੁੱਟੇ ਗਏ" ਅਤੇ 1200 ਵਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ ਪਨੀਰੀ ਨੂੰ ਛੋਟੀ-ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਜੌ
the book of settlement records disastrous famines during the first century of settlement "men ate foxes and ravens" and "the old and helpless were killed and thrown over cliffs" and by the early 1200s hay had to be abandoned for short-season crops such as barley.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਰਲਡ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕੋਲੰਬਸ ਨੇ 1492 ਵਿਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ.
atlantic world christopher columbus discovered the americas in 1492 under spanish flag.

ਛੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਾਸਕੋ ਦਾ ਗਾਮਾ ਕੇਪ ਆਫ਼ ਗੁੱਡ ਹੋਪ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
six years later vasco da gama reached india under portuguese flag, by navigating south around the cape of good hope, thus proving that the atlantic and indian oceans are connected.

1500 ਵਿਚ, ਵਾਸਕੋ ਦਾ ਗਾਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ, ਪੇਡ੍ਰੋ ਐਲਵਰੇਸ ਕੈਬਰਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਦੱਖਣ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਗਾਇਅਰ ਦੇ ਕਰੰਟ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ.
in 1500, in his voyage to india following vasco da gama, pedro alvares cabral reached brazil, taken by the currents of the south atlantic gyre.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿ world ਵਰਲਡ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿਚ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ.
following these explorations, spain and portugal quickly conquered and colonized large territories in the new world and forced the native american population into slavery in order to explore the vast quantities of silver and gold they found.

ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਏਕਾਅਧਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਸੀ ਟਕਰਾਅ ਸਪੇਸ-ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
spain and portugal monopolised this trade in order to keep other european nations out, but conflicting interests nevertheless lead to a series of spanish-portuguese wars.

ਪੋਪ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਹੋਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਜਿੱਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ.
a peace treaty mediated by the pope divided the conquered territories into spanish and portuguese sectors while keeping other colonial powers away.

ਇੰਗਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਡੱਚ ਰੀਪਬਲਿਕ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵਧਦੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੈਨਰੀ ਮੇਨਵਰਿੰਗ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰੇ ਇਕਕੁਮੇਲਿਨ ਵਰਗੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ.
england, france, and the dutch republic enviously watched the spanish and portuguese wealth grow and allied themselves with pirates such as henry mainwaring and alexandre exquemelin.

ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਕਾਫਲਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ.
they could explore the convoys leaving america because prevailing winds and currents made the transport of heavy metals slow and predictable.

ਅਮੇਰਿਕਨ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਤਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਨੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਮਰੀਕੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦਾ ਇਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ.
in the american colonies depredation, disease, and slavery quickly reduced the indigenous american population to the extent that the atlantic slave trade had to be introduced to replace them a trade that became norm and an integral part of the colonisation.

15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1888 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਅਫਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਵਜੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਸਨ.
between the 15th century and 1888, when brazil became the last part of america to end slave trade, an estimated ten million africans were exported as slaves, most of them destined for agricultural labour.

1808 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1838 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1865 ਵਿਚ ਯੂਐਸ ਵਿਚ ਗੁਲਾਮੀ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the slave trade was officially abolished in the british empire and the united states in 1808, and slavery itself was abolished in the british empire in 1838 and in the u.s. in 1865 after the civil war.

ਕੋਲੰਬਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਪਾਰ, ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਸਮੇਤ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਗਿਆ.
from columbus to the industrial revolution trans-atlantic trade, including colonialism and slavery, became crucial for western europe.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਸਮੇਤ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਤੱਕ ਸਿੱਧੀ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਦੌਰ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦੇ ਗਏ।
for european countries with a direct access to the atlantic including britain, france, the netherlands, portugal, and spain was a period of sustained growth during which these countries grew richer than those in eastern europe and asia.

ਬਸਤੀਵਾਦਵਾਦ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਪਾਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਵਪਾਰ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ.
colonialism evolved as part of the trans-atlantic trade, but this trade also strengthened the position of merchant groups at the expense of monarchs.

ਗੈਰ-ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਜਿਹੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ।
growth was more rapid in non-absolutist countries, such as britain and the netherlands, and more limited in absolutist monarchies, such as portugal, spain, and france, where profit mostly or exclusively benefited the monarchy and its allies.

ਟ੍ਰਾਂਸ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਪਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਵਾਧਾ 1300 ਵਿੱਚ 8%, 1500 ਵਿੱਚ 10.1%, ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 1850 ਵਿੱਚ 24.5% ਤੱਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ 1300 ਵਿੱਚ 10%, 1500 ਵਿੱਚ 11.4% ਸੀ, ਤੱਕ 1850 ਵਿਚ 17%.
trans-atlantic trade also resulted in an increasing urbanisation in european countries facing the atlantic urbanisation grew from 8% in 1300, 10.1% in 1500, to 24.5% in 1850 in other european countries from 10% in 1300, 11.4% in 1500, to 17% in 1850.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਡੀਪੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਬਾਕੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 30% ਵਧੀ।
likewise, gdp doubled in atlantic countries but rose by only 30% in the rest of europe.

17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਟ੍ਰਾਂਸ-ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਵਪਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
by end of the 17th century the volume of the trans-atlantic trade had surpassed that of the mediterranean trade.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਨੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ.
economy the atlantic has contributed significantly to the development and economy of surrounding countries.

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟ੍ਰਾਂਸੈਟਲੈਟਿਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਰੂਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲਫਾਂ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
besides major transatlantic transportation and communication routes, the atlantic offers abundant petroleum deposits in the sedimentary rocks of the continental shelves.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਗੈਸ ਖੇਤਰਾਂ, ਮੱਛੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਧਾਰੀ ਸੀਲ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ, ਰੇਤ ਅਤੇ ਬੱਜਰੀ ਦਾ ਇੱਕਠ, ਪਲੇਸਰ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਪੌਲੀਮੇਟਲਿਕ ਨੋਡਿ ,ਲ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਹਨ.
the atlantic harbours petroleum and gas fields, fish, marine mammals seals and whales , sand and gravel aggregates, placer deposits, polymetallic nodules, and precious stones.

ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਮ੍ਹਾ ਵੀ ਚੱਟਾਨ ਵਿਚ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
gold deposits are a mile or two under water on the ocean floor, however the deposits are also encased in rock that must be mined through.

ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਕੱ mineਣ ਜਾਂ ਕੱractਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਗਤ-ਅਸਰਦਾਰ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
currently, there is no cost-effective way to mine or extract gold from the ocean to make a profit.

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀ ਡਿੱਗਣਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਲਬਾ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
various international treaties attempt to reduce pollution caused by environmental threats such as oil spills, marine debris, and the incineration of toxic wastes at sea.

ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦੀਆਂ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
fisheries the shelves of the atlantic hosts one of the world's richest fishing resources.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਭਕਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬੈਂਕ, ਸਕੌਟੀਅਨ ਸ਼ੈਲਫ, ਜਾਰਜਜ਼ ਬੈਂਕ ਆਫ ਕੇਪ ਕੋਡ, ਬਹਾਮਾ ਬੈਂਕਸ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਆਇਰਿਸ਼ ਸਾਗਰ, ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ ਦਾ ਡੌਗਰ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਫਾਕਲੈਂਡ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
the most productive areas include the grand banks of newfoundland, the scotian shelf, georges bank off cape cod, the bahama banks, the waters around iceland, the irish sea, the dogger bank of the north sea, and the falkland banks.

ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਹਾਲਾਂਕਿ, 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਕੈਚਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਰ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਕੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਖਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਮੁੱਚੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਹੈ.
fisheries have, however, undergone significant changes since the 1950s and global catches can now be divided into three groups of which only two are observed in the atlantic fisheries in the eastern central and south-west atlantic oscillate around a globally stable value, the rest of the atlantic is in overall decline following historical peaks.

ਤੀਜਾ ਸਮੂਹ, "1950 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ", ਸਿਰਫ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the third group, "continuously increasing trend since 1950", is only found in the indian ocean and western pacific.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕੈਚ 1970 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਘਟਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ 8.7 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।
in the north-east atlantic total catches decreased between the mid-1970s and the 1990s and reached 8.7 million tonnes in 2013.

ਨੀਲੀ ਵ੍ਹਾਈਟ 2004 ਵਿਚ ਇਕ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ ਪਰ 2013 ਵਿਚ ਇਹ 628,000 ਟਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ.
blue whiting reached a 2.4 million tonnes peak in 2004 but was down to 628,000 tonnes in 2013.

ਕੋਡ, ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਪਲੇਸ ਦੀਆਂ ਰਿਕਵਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
recovery plans for cod, sole, and plaice have reduced mortality in these species.

ਆਰਕਟਿਕ ਕੋਡ 1960-1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
arctic cod reached its lowest levels in the 1960s-1980s but is now recovered.

ਆਰਕਟਿਕ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਹੈਡੋਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਰੇਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਓਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਪੀਲਿਨ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
arctic saithe and haddock are considered fully fished sand eel is overfished as was capelin which has now recovered to fully fished.

ਸੀਮਤ ਡੇਟਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
limited data makes the state of redfishes and deep-water species difficult to assess but most likely they remain vulnerable to overfishing.

ਉੱਤਰੀ ਝੀਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇਈ ਝੀਂਗਾ ਦੇ ਸਟਾਕ ਚੰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ.
stocks of northern shrimp and norwegian lobster are in good condition.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ 21% ਸਟਾਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in the north-east atlantic 21% of stocks are considered overfished.

ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਲੈਂਡਿੰਗਜ਼ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 4.2 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2013 ਵਿਚ 1.9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ.
in the north-west atlantic landings have decreased from 4.2 million tonnes in the early 1970s to 1.9 million tonnes in 2013.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਨੇ ਰਿਕਵਰੀ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਹੈਲੀਬਟ, ਯੈਲੋਟੈਲ ਫਲੌਂਡਰ, ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਹੈਲੀਬੱਟ, ਹੈਡੋਕ, ਸਪਾਈਨਾਈ ਡੌਗਫਿਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਸਟਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਡ, ਡੈਣ ਫਲਾਉਂਡਰ ਅਤੇ ਰੈਡਫਿਸ਼ ਸਮੇਤ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ.
during the 21th century some species have shown weak signs of recovery, including greenland halibut, yellowtail flounder, atlantic halibut, haddock, spiny dogfish, while other stocks shown no such signs, including cod, witch flounder, and redfish.

ਇਨਵਰਟੈਬਰੇਟਸ ਦੇ ਸਟਾਕ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਬਹੁਤਾਤ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
stocks of invertebrates, in contrast, remain at record levels of abundance.

ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ 31% ਸਟਾਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ.
31% of stocks are overfished in the north-west atlantic.

1497 ਵਿਚ ਜੌਹਨ ਕੈਬੋਟ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਨਿ newਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਤੋਂ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕੋਡ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਸਨ.
in 1497 john cabot became the first to explore mainland north america and one of his major discoveries was the abundant resources of atlantic cod off newfoundland.

"ਨਿfਫਾlandਂਡਲੈਂਡ ਕਰੰਸੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਖੋਜ ਨੇ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਦੌਰਾਨ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਮੱਛੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ.
referred to as "newfoundland currency" this discovery supplied mankind with some 200 million tonnes of fish over five centuries.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਨਵੀਆਂ ਮੱਛੀ ਫੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਹੈਡੌਕ, ਮੈਕਰੇਲ ਅਤੇ ਝੀਂਗਾ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
in the late 19th and early 20th centuries new fisheries started to exploit haddock, mackerel, and lobster.

1950 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਦੂਰ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਫਲੀਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ increasedੰਗ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ।
from the 1950s to the 1970s the introduction of european and asian distant-water fleets in the area dramatically increased the fishing capacity and number of exploited species.

ਇਸ ਨੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਨੇੜਲੇ ਕੰ fromੇ ਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ-ਜਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੇਡਫਿਸ਼, ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਹੈਲੀਬੱਟ, ਡੈਣ ਫਲਾਉਂਡਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨੇਡਿਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ.
it also expanded the exploited areas from near-shore to the open sea and to great depths to include deep-water species such as redfish, greenland halibut, witch flounder, and grenadiers.

ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨੂੰ 1960 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਣੀਆਂ 'ਤੇ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਲੱਗ ਗਿਆ.
overfishing in the area was recognised as early as the 1960s but, because this was occurring on international waters, it took until the late 1970s before any attempts to regulate was made.

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਕੋਡ ਮੱਛੀ ਫੜਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਿਆ.
in the early 1990s this finally resulted in the collapse of the atlantic northwest cod fishery.

ਕਈ ਡੂੰਘੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ collapਹਿ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪਲਾਇਸ, ਰੈਡਫਿਸ਼ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਹੈਲੀਬਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਫਲੌਂਡਰ ਅਤੇ ਗ੍ਰਨੇਡਿਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ.
the population of a number of deep-sea fishes also collapsed in the process, including american plaice, redfish, and greenland halibut, together with flounder and grenadier.

ਪੂਰਬੀ ਕੇਂਦਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਛੋਟੀਆਂ ਪੇਲੈਗਿਕ ਮੱਛੀਆਂ ਸਾਰਡਾਈਨ 0 ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 50% ਲੈਂਡਿੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
in the eastern central atlantic small pelagic fishes constitute about 50% of landings with sardine reaching 0.

ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ .0 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ.
.0 million tonnes per year.

ਪੇਲੈਜਿਕ ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾੱਛ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੇਪ ਬੋਜੋਡੋਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਸਾਰਡਾਈਨਜ਼ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਪਵਾਦ ਹੈ.
pelagic fish stocks are considered fully fishes or overfished, with sardines south of cape bojador the notable exception.

ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਸਟਾਕ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਪੱਧਰਾਂ' ਤੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ.
almost half of stocks are fished at biologically unsustainable levels.

ਸੰਨ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ 2013 ਵਿੱਚ ਕੁਲ 3.9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਜਾਂ 2010 ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ.
total catches have been fluctuating since the 1970s reaching 3.9 million tonnes in 2013 or slightly less than the peak production in 2010.

ਪੱਛਮੀ ਕੇਂਦਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਕੈਚ 2000 ਤੋਂ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 2013 ਵਿਚ 1.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ.
in the western central atlantic catches have been decreasing since 2000 and reached 1.3 million tonnes in 2013.

ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਖਾੜੀ ਮੇਨਹਾਡੇਨ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ ਪਰ 2013 ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਅੱਧੀ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕੜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the most important species in the area, gulf menhaden, reached a million tonnes in the mid-1980s but only half a million tonnes in 2013 and is now considered fully fished.

ਰਾ sਂਡ ਸਾਰਡੀਨੇਲਾ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
round sardinella was an important species in the 1990s but is now considered overfished.

ਗਰੁੱਪਰਜ਼ ਅਤੇ ਸਨੈਪਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਝੀਂਗਿਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀਪ ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਸ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
groupers and snappers are overfished and northern brown shrimp and american cupped oyster are considered fully fished approaching overfished.

44% ਸਟਾਕ ਬੇਕਾਬੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ.
44% of stocks are being fished at unsustainable levels.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਕੈਚਾਂ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 3.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2013 ਵਿਚ 1.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ.
in the south-east atlantic catches have decreased from 3.3 million tonnes in the early 1970s to 1.3 million tonnes in 2013.

ਘੋੜਾ ਮੈਕਰੇਲ ਅਤੇ ਹੈਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਲ ਕੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
horse mackerel and hake are the most important species, together representing almost half of the landings.

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨਾਮੀਬੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਡੂੰਘੇ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਹਕੇ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇਪ ਹੈਕ 2006 ਤੋਂ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਿਕਾable ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਪਾਇਲਚਰ ਅਤੇ ਐਂਚੋਵੀ ਦੇ ਰਾਜ 2013 ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਏ ਹਨ.
off south africa and namibia deep-water hake and shallow-water cape hake have recovered to sustainable levels since regulations were introduced in 2006 and the states of southern african pilchard and anchovy have improved to fully fished in 2013.

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਚ ਹੁਣ 1.7 ਅਤੇ 2.6 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਤਰਾਅ ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in the south-west atlantic a peak was reached in the mid-1980s and catches now fluctuate between 1.7 and 2.6 million tonnes.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਪੀਸੀਜ਼, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸ਼ੌਰਟਫਿਨ ਸਕਿ .ਡ, ਜੋ ਕਿ 2013 ਵਿਚ ਅੱਧੀ ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਜਾਂ ਅੱਧ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the most important species, the argentine shortfin squid, which reached half a million tonnes in 2013 or half the peak value, is considered fully fished to overfished.

ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸਾਰਡੀਨੇਲਾ ਸੀ, 2013 ਵਿਚ 100,000 ਟਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
another important species was the brazilian sardinella, with a production of 100,000 tonnes in 2013 it is now considered overfished.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅੱਧੇ ਸਟਾਕ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਫਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਗੋਲ ਹੈਰਿੰਗ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਸ਼ਡ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਪਰ ਕੂਨੇ ਘੋੜਾ ਮੈਕਰੇਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
half the stocks in this area are being fished at unsustainable levels round herring has not yet reached fully fished but cunene horse mackerel is overfished.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੁੰਗਰ ਦਾ ਪਰਲੈਮੋਨ ਅਬਾਲੋਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the sea snail perlemoen abalone is targeted by illegal fishing and remain overfished.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਆਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਮਾਨਾਟੀ, ਸੀਲ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸ਼ੇਰ, ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
environmental issues endangered marine species include the manatee, seals, sea lions, turtles, and whales.

ਡਰਾਫਟ ਨੈੱਟ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਡੌਲਫਿਨ, ਅਲਬਾਟ੍ਰੋਸਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬਰਡ ਪੈਟਰਲ, ਆਕਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਟਾਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
drift net fishing can kill dolphins, albatrosses and other seabirds petrels, auks , hastening the fish stock decline and contributing to international disputes.

ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੂਰਬੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਦੱਖਣੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਮਰਾਕੈਬੋ ਝੀਲ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸੀਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ, ਦੱਖਣੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ. ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ.
municipal pollution comes from the eastern united states, southern brazil, and eastern argentina oil pollution in the caribbean sea, gulf of mexico, lake maracaibo, mediterranean sea, and north sea and industrial waste and municipal sewage pollution in the baltic sea, north sea, and mediterranean sea.

ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੂਫਾਨ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਰਮ ਖੰਭਿਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਐਸ ਐਸ ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਲਟੀਡੇਕੈਡਲ scਸਿਲੇਸ਼ਨ ਏਐਮਓ ਜਾਂ ਐਂਥ੍ਰੋਪੋਜੈਨਿਕ ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
north atlantic hurricane activity has increased over past decades because of increased sea surface temperature sst at tropical latitudes, changes that can be attributed to either the natural atlantic multidecadal oscillation amo or to anthropogenic climate change.

2005 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮੈਰੀਡੀਓਨਲ ਓਵਰਵਰਨਿੰਗ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਏਐਮਓਸੀ 1957 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 30% ਘੱਟ ਗਿਆ.
a 2005 report indicated that the atlantic meridional overturning circulation amoc slowed down by 30% between 1957 and 2004.

ਜੇ ਏਐਮਓ ਐਸਐਸਟੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਏਐਮਓਸੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ.
if the amo was responsible for sst variability then the amoc would have increased in strength, which is apparently not the case.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਖੰਡੀ ਚੱਕਰਵਾਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਹੁ-ਸੰਕੇਤਕ ਚੱਕਰਵਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ.
furthermore, it is clear from statistical analyses of annual tropical cyclones that these changes do not display multidecadal cyclicity.

ਇਸ ਲਈ, ਐਸ ਐਸ ਟੀ ਵਿਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ.
therefore, these changes in sst must be caused by human activities.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਰਤ ਮੌਸਮੀ ਅਤੇ ਡਿਕੈਲਡ ਟਾਈਮ ਸਕੇਲ ਨਾਲੋਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਰਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਗੁਣਾ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the ocean mixed layer plays an important role heat storage over seasonal and decadal time-scales, whereas deeper layers are affected over millennia and has a heat capacity about 50 times that of the mixed layer.

ਇਹ ਗਰਮੀ ਵਧਣਾ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਸਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this heat uptake provides a time-lag for climate change but it also results in a thermal expansion of the oceans which contribute to sea-level rise.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਬਰਫ਼-ਸ਼ੀਟ ਸਮੇਤ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਨਾਲ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਮੀਲਨੀਅਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮੀ.
21st century global warming will probably result in an equilibrium sea-level rise five times greater than today, whilst melting of glaciers, including that of the greenland ice-sheet, expected to have virtually no effect during the 21st century, will probably result in a sea-level rise of m over a millennium.

7 ਜੂਨ 2006 ਨੂੰ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਣ ਲਈ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ।
on 7 june 2006, florida's wildlife commission voted to take the manatee off the state's endangered species list.

ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ.
some environmentalists worry that this could erode safeguards for the popular sea creature.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਰਸਾਇਣਾਂ ਜਾਂ ਕਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਹੈ.
marine pollution is a generic term for the entry into the ocean of potentially hazardous chemicals or particles.

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖਾਦ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਹਨ.
the biggest culprits are rivers and with them many agriculture fertilizer chemicals as well as livestock and human waste.

ਆਕਸੀਜਨ-ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਹਾਈਪੌਕਸਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਰੇ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the excess of oxygen-depleting chemicals leads to hypoxia and the creation of a dead zone.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਲਬਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੂੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ-ਸਿਰਜਿਤ ਕੂੜੇਦਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
marine debris, which is also known as marine litter, describes human-created waste floating in a body of water.

ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਮਲਬਾ ਗਾਇਅਰਸ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਧੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਬੀਚ ਕੂੜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
oceanic debris tends to accumulate at the centre of gyres and coastlines, frequently washing aground where it is known as beach litter.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਖਾੜੀ ਸਟ੍ਰੀਮ ਸ਼ਟਡਾ .ਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫਾਨ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲੇ ਸਰੋਤ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਨਚੇਸਟਰ, ਸਾਈਮਨ 2010.
see also list of countries and territories bordering the atlantic ocean seven seas gulf stream shutdown shipwrecks in the atlantic ocean atlantic hurricanes transatlantic crossing references notes sources further reading winchester, simon 2010 .

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਇਕ ਮਿਲੀਅਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਂਸਾਗਰ.
atlantic a vast ocean of a million stories.

ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨ ਯੂਕੇ.
harpercollins uk.

isbn 978-0-00-734137-5.
isbn 978-0-00-734137-5.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ "ਨੈਟਵਰਕ ਆਫ਼ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੋਸਟ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਚੈਸਪੀਕ ਬੇਅ ਤੋਂ ਫਲੋਰਿਡਾ ਤੱਕ" 1639 ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਘੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਜਾਂ ਵਰਗ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰ.
external links atlantic ocean "map of atlantic coast of north america from the chesapeake bay to florida" from 1639 via the world digital library the caspian sea is the largest enclosed inland body of water on earth by area, variously classed as the world's largest lake or a full-fledged sea.

ਇਹ ਇੱਕ ਅੰਤਲੇ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਇਸਦਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਾਹਰ ਵਹਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ.
it is in an endorheic basin it has no outflows located between europe and asia.

ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰੂਸ, ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ.
it is bounded by kazakhstan to the northeast, russia to the northwest, azerbaijan to the west, iran to the south, and turkmenistan to the southeast.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਕਾਕੇਸਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਿਆ ਹੈ.
the caspian sea lies to the east of the caucasus mountains and to the west of the vast steppe of central asia.

ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸਾ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
its northern part, the caspian depression, is one of the lowest points on earth.

ਇਸ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਸਨੀਕ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸਦੀ ਨਮਕੀਨਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ.
the ancient inhabitants of its coast perceived the caspian sea as an ocean, probably because of its saltiness and large size.

ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸਤ੍ਹਾ ਖੇਤਰਫਲ 371,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 143,200 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਝੀਲ ਅਤੇ 78,200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 18,800 ਕਿ miਮੀ ਮੀਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the sea has a surface area of 371,000 km2 143,200 sq mi not including the detached lagoon of and a volume of 78,200 km3 18,800 cu mi .

ਇਸ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 1.2% 12 ਗਲੋ ਦੀ ਖਾਰ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲੂਣ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.
it has a salinity of approximately 1.2% 12 g l , about a third of the salinity of most seawater.

ਕਵਿਤਾ-ਵਿਗਿਆਨ ਸ਼ਬਦ ਕੈਸਪੀਅਨ ਕੈਸਪੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਜੋ ਟਰਾਂਸਕਾਕੇਸੀਆ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ.
etymology the word caspian is derived from the name of the caspi, an ancient people who lived to the southwest of the sea in transcaucasia.

ਸਟ੍ਰਾਬੋ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ "ਅਲਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਕੈਸਪੀਅਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੈਸਪੀਅਨ ਗੋਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਕਬੀਲਾ ਹੁਣ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ"।
strabo wrote that "to the country of the albanians belongs also the territory called caspiane, which was named after the caspian tribe, as was also the sea but the tribe has now disappeared".

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਗੇਟਸ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤਹਿਰਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਇਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ.
moreover, the caspian gates, which is the name of a region in iran's tehran province, possibly indicates that they migrated to the south of the sea.

ਈਰਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਜਵਿਨ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the iranian city of qazvin shares the root of its name with that of the sea.

ਦਰਅਸਲ, ਖੁਦ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਅਰਬੀ ਨਾਮ ਕਾਜ਼ਵਿਨ ਦਾ ਬਹਿਰ ਅਲ-ਕਾਜ਼ਵਿਨ ਸਾਗਰ ਹੈ.
in fact, the traditional arabic name for the sea itself is bahr al-qazwin sea of qazvin .

ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀਆਂ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿਰਕੈਨਿਅਨ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
in classical antiquity among greeks and persians it was called the hyrcanian ocean.

ਫ਼ਾਰਸੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਖਜ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਮਜੰਦਨ ਸਾਗਰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in persian antiquity, as well as in modern iran, it is known as the , -e khazar it is also sometimes referred to as mazandaran sea persian in iran.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਰਬੀ ਸਰੋਤ ਇਸਦਾ ਅਰਥ "ਗਿਲਾਨ ਸਾਗਰ" ਵਜੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ.
ancient arabic sources refer to it as meaning "the gilan sea".

ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਝੀਲ ਨੂੰ ਖਜ਼ੂਰ ਸਾਗਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
turkic languages refer to the lake as khazar sea.

ਤੁਰਕਮੇਨ ਵਿਚ, ਨਾਮ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਅਜ਼ੇਰੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਡੈਨੀਜ਼ੀ ਹੈ.
in turkmen, the name is hazar , in azeri, it is , and in modern turkish, it is hazar denizi.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ "ਸਮੁੰਦਰ" ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ 7 ਵੀਂ ਅਤੇ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ.
in all these cases, the second word simply means "sea", and the first word refers to the historical khazars who had a large empire based to the north of the caspian sea between the 7th and 10th centuries.

ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਕਜ਼ਾਖ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਸਪੀ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
an exception is kazakh, where it is called , kaspiy caspian sea .

ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਸੀ ਸਰੋਤ ਇਸਨੂੰ 16 ਸਥਾਨਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਖਵਾਲਿਨ ਜਾਂ ਖਵਾਲਿਸ ਸਾਗਰ ਉਪ-ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਨਥੋਫਿਲਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
old russian sources call it the khvalyn or khvalis sea subspecies and benthophilus with 16 endemic species.

ਗ੍ਰਾਹਕਤਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਕਲੋਪਿਓਨੇਲਾ, ਗੋਬੀਓ ਵਲਗੇਨਸਿਸ, ਦੋ ਰੁਟੀਲਸ, ਤਿੰਨ ਸਬਨੇਜੀਵੀਆ, ਸਟੇਨੋਡਸ ਲੇਕਿਥਥੀਸ, ਦੋ ਸਲਮੋ, ਦੋ ਮੇਸੋਗੋਬੀਅਸ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਿਓਗੋਬੀਅਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ.
other examples of endemics are four species of clupeonella, gobio volgensis, two rutilus, three sabanejewia, stenodus leucichthys, two salmo, two mesogobius and three neogobius.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਕ ਮੂਲਵਾਸੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਲੈਕ ਸਾਗਰ ਬੇਸਿਨ ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਪਾਲੈਅਰਕਟਿਕ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰੂਸੀਅਨ ਕਾਰਪ, ਪ੍ਰੂਸੀਅਨ ਕਾਰਪ, ਆਮ ਕਾਰਪ, ਆਮ ਨਸਲ, ਆਮ ਬਲੀਕ, ਐੱਸਪੀ, ਚਿੱਟਾ ਨਸਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਆਮ ਗੋਲਾ, ਆਮ ਰੋਚ, ਆਮ ਰੁੜ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਯੂਰਪੀਅਨ ਚੱਬ, ਸਿਚੇਲ, ਟੈਂਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੈਦਰਫਿਸ਼, ਵੇਲਜ਼ ਕੈਟਫਿਸ਼, ਨਾਰਦਰਨ ਪਾਈਕ, ਬਰਬੋਟ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਰਚ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਡਰ.
most non-endemic natives are either shared with the black sea basin or widespread palearctic species such as crucian carp, prussian carp, common carp, common bream, common bleak, asp, white bream, sunbleak, common dace, common roach, common rudd, european chub, sichel, tench, european weatherfish, wels catfish, northern pike, burbot, european perch and zander.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਗ਼ੈਰ-ਦੇਸੀ, ਚਾਲੂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ.
almost 30 non-indigenous, introduced fish species have been reported from the caspian sea, but only a few have become established.

ਛੇ ਸਟਾਰਜਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ, ਰਸ਼ੀਅਨ, ਬਾਸਟਰਡ, ਫਾਰਸੀ, ਸਟੀਰਲੇਟ, ਸਟੇਰੀ ਅਤੇ ਬੇਲੁਗਾ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੀ ਮੂਲ ਵਸਨੀਕ ਹਨ.
six sturgeon species, the russian, bastard, persian, sterlet, starry and beluga, are native to the caspian sea.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਖਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਹੈ.
the last of these is arguably the largest freshwater fish in the world.

ਸਟਾਰਜਨ ਰੋ ਅੰਡੇ ਦੀ ਉਪਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੇਵੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the sturgeon yield roe eggs that are processed into caviar.

ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੱਛੀ ਫੜ ਲਏ ਹਨ।
overfishing has depleted a number of the historic fisheries.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਓਵਰਫਿਸ਼ਿੰਗ ਨੇ ਸਟਾਰਜਨ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਧਮਕਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੱਕ ਸਟਾਰਜਨ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in recent years, overfishing has threatened the sturgeon population to the point that environmentalists advocate banning sturgeon fishing completely until the population recovers.

ਸਟਾਰਜਨ ਕੈਵੀਅਰ ਦੀ ਉੱਚ ਕੀਮਤ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
the high price of sturgeon caviar, however, allows fishermen to afford bribes to ensure the authorities look the other way, making regulations in many locations ineffective.

ਕੈਵੀਅਰ ਦੀ ਕਟਾਈ ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਣਨ maਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
caviar harvesting further endangers the fish stocks, since it targets reproductive females.

ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਗੁੱਛੇ ਵਾਲਾ ਕਛੂਆ ਟੈਸਟੂਡੋ ਗ੍ਰੇਕਾ ਬੂਕਸੋਨੀ ਅਤੇ ਹਾਰਸਫੀਲਡ ਦਾ ਕਛੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
other fauna reptiles native to the sea include spur-thighed tortoise testudo graeca buxtoni and horsfield's tortoise.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਟਰਟਲ ਮੌਰੇਮਿਸ ਕੈਸਿਕਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਾਗਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ.
the caspian turtle mauremys caspica , although found in neighbouring areas, is a wholly freshwater species.

ਜ਼ੇਬਰਾ ਮੱਸਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
the zebra mussel is native to the caspian and black sea basins, but has become an invasive species elsewhere, when introduced.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਸਪੀਅਨ ਗੱਲ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਟੇਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the area has given its name to several species, including the caspian gull and the caspian tern.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਦੀ ਮੋਹਰ ਪੂਸਾ ਕੈਸਪੀਕਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਹਰਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲਾਜੀਕਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਨ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ.
the caspian seal pusa caspica is the only aquatic mammal and is endemic to the caspian sea, being one of very few seal species that live in inland waters, but is different from those inhabiting freshwaters due to the hydrological environment of the caspian sea.

ਗੌਬਸਟਨ ਪੈਟਰੋਗਲਾਈਫਜ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਇੱਥੇ ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਪੋਰਪੋਇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਬੀਕ ਵ੍ਹੇਲ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਵੇਲਿੰਗ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬੇਲੀਨ ਵ੍ਹੇਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਦੋਂ ਤਕ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਾਂ ਜਾਂ ਕੁਆਟਰਨਰੀ ਪੀਰੀਅਡ ਤਕ
archeological studies of gobustan petroglyphs indicate that there once had been dolphins and porpoises, or a certain species of beaked whales and a whaling scene indicates of large baleen whales likely being present in caspian sea at least until when caspian sea was a part of ocean system or until quaternary period.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਚਿਕਦਾਸ਼ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੱਟਾਨ ਕਲਾ ਨੂੰ ਡੌਲਫਿਨ ਜਾਂ ਚੁੰਝਿਆ ਵ੍ਹੇਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ 430 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੇਲੂਗਾ ਸਟਾਰਜਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੈਵਿਕ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿਚ ਮੈਕਰੋਕੈਂਟਰੀਓਡਨ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਦੇ ਕੁਝ ਪੂਰਵਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ. ਮੋਰਾਨੀ ਬਾਟਲਨੋਜ਼ ਡੌਲਫਿਨ ਅਤੇ ਬਾਲੇਨੋਪਟੇਰਾ ਸਿੱਬਲਡਿਨਾ ਨੀਲੀਆਂ ਵ੍ਹੇਲ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ antsਲਾਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ.
although the rock art on kichikdash mountain assumed to be of a dolphin or of a beaked whale, might instead represent the famous beluga sturgeon due to its size 430 cm in length , but fossil records suggest certain ancestors of modern dolphins and whales, such as macrokentriodon morani bottlenose dolphins and balaenoptera sibbaldina blue whales were presumably larger than their present descendants.

ਉਸੇ ਕਲਾਕਾਰੀ ਤੋਂ, ਗੁਲੇਮੋਟ ਵਰਗੇ aਕਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪੈਟਰੋਗਲਾਈਫਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਆਰਕਟਿਕ ਸਾਗਰ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਸਾਗਰ, ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ. ਸਮੁੰਦਰ.
from the same artworks, auks, like guillemot could also have been in the sea as well, and the existences of current endemic, oceanic species and these petroglyphs suggest marine inflow between the current caspian sea and the arctic ocean or north sea, or the black sea.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸ਼ੇਰ ਟਰਾਂਸ-ਕਾਕੇਸਸ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਰਕੀਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
extinct asiatic lions used to occur in the trans-caucasus, iran, and possibly the southern part of turkestan.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਉੱਤਰੀ ਈਰਾਨ, ਕਾਕੇਸਸ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ.
caspian tigers used to occur in northern iran, the caucasus and central asia.

ਫਲੋਰਾ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਪੌਦੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਵੋਲਗਾ ਡੈਲਟਾ ਅਤੇ ਰਿਪੇਰੀਅਨ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ.
flora many rare and endemic plant species of russia are associated with the tidal areas of the volga delta and riparian forests of the samur river delta.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰlineੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਨਾਹ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ndsਿੱਲੀਆਂ ਰੇਤਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ.
the shoreline is also a unique refuge for plants adapted to the loose sands of the central asian deserts.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀਮਿਤ ਕਾਰਕ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਡੈਲਟਾ, ਜਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹਨ.
the principal limiting factors to successful establishment of plant species are hydrological imbalances within the surrounding deltas, water pollution, and various land reclamation activities.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਦਲਣਾ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੌਦੇ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ.
the water level change within the caspian sea is an indirect reason for which plants may not get established.

ਇਹ ਵੋਲਗਾ ਡੈਲਟਾ ਦੇ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਡਰੋਵਾਂਡਾ ਵੇਸਿਕੂਲੋਸਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਨੇਲਮਬੋ ਕੈਸਿਕਾ.
this affects aquatic plants of the volga delta, such as aldrovanda vesiculosa and the native nelumbo caspica.

ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 11 ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਅਨੌਖਾ ਲੀਨਾ ਜੰਗਲ ਜੋ ਕਿ ਤੀਜੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ.
about 11 plant species are found in the samur river delta, including the unique liana forests that date back to the tertiary period.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਪੱਧਰ ਨੇ ਜਲ-ਬਨਸਪਤੀ ਦੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ.
the rising level of the caspian sea between reduced the number of habitats for rare species of aquatic vegetation.

ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਈ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਆਮ ਘਾਟ ਹੈ।
this has been attributed to a general lack of seeding material in newly formed coastal lagoons and water bodies.

ਇਤਿਹਾਸ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹੋਮੀਨੀਡ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦਮਨੀਸੀ ਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 1.8 ਮਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਮੋ ਈਰੈਕਟਸ ਜਾਂ ਹੋਮੋ ਅਰਗੈਸਟਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਜਰ ਬਚੇ ਹਨ.
history the earliest hominid remains found around the caspian sea are from dmanisi dating back to around 1.8 ma and yielded a number of skeletal remains of homo erectus or homo ergaster.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਸਬੂਤ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁਦਰੋ ਅਤੇ ਅਜ਼ੈਖ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ.
more later evidence for human occupation of the region come from a number of caves in georgia and azerbaijan such as kudaro and azykh caves.

ਪੱਛਮੀ ਅਲਬਰਜ਼ ਤੋਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਲੋਅਰ ਪੈਲੇਓਲਿਥਿਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿੱਤੇ ਲਈ ਸਬੂਤ ਹਨ.
there is evidence for lower palaeolithic human occupation south of the caspian from western alburz.

ਇਹ ਗੰਜ ਪਾਰ ਅਤੇ ਦਰਬੰਦ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸਾਈਟਾਂ ਹਨ.
these are ganj par and darband cave sites.

ਜਾਰਜੀਆ ਦੀ ਇਕ ਗੁਫਾ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਨੀਂਦਰਥਲ ਦੇ ਬਚਿਆ ਖੰਡਰ ਵੀ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ.
neanderthal remains also have been discovered at a cave site in georgia.

ਈਰਾਨ ਵਿਚ ਕੈਸਪੀਅਨ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਜ਼ਹਰ, ਮਜੰਦਰਨ ਕਸਬੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁਤੋ ਗੁਫਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਕਮੜਬੰਦ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਖੋਜਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 11,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।
discoveries in the huto cave and the adjacent kamarband cave, near the town of behshahr, mazandaran south of the caspian in iran, suggest human habitation of the area as early as 11,000 years ago.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਖੇਤਰ energyਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ.
the caspian area is rich in energy resources.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 10 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਖੂਹ ਪੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ.
wells were being dug in the region as early as the 10th century.

16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸਨ.
by the 16th century, europeans were aware of the rich oil and gas deposits around the area.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਪਾਰੀ ਥੌਮਸ ਬੈਨਿਸਟਰ ਅਤੇ ਜੈਫਰੀ ਡਕੇਟ ਨੇ ਬਾੱਕੂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ "ਵੇਖਣਾ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
english traders thomas bannister and jeffrey duckett described the area around baku as "a strange thing to behold, for there issueth out of the ground a marvelous quantity of oil, which serveth all the country to burn in their houses.

ਇਹ ਤੇਲ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਫਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this oil is black and is called nefte.

ਇਥੇ ਬਾਕੂ ਕਸਬੇ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤੇਲ ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਭਾਵ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਹੈ। ”
there is also by the town of baku, another kind of oil which is white and very precious i.e., petroleum ."

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਪੀਟਰ ਪਹਿਲੇ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਫੇਡੋਰ ਮੈਂ ਸੋਇਮੋਨੋਵ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪਾਇਨੀਅਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ.
in the 18th century, during the rule of peter i the great, fedor i. soimonov, hydrographer and pioneering explorer of the caspian sea charted the until then little known body of water.

ਸੋਮੋਨੋਵ ਨੇ ਚਾਰ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਕੱ dਿਆ ਅਤੇ 'ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦਾ ਪਾਇਲਟ' ਲਿਖਿਆ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਕਸ਼ੇ, ਜੋ ਕਿ ਰੂਸ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ 1720 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
soimonov drew a set of four maps and wrote the 'pilot of the caspian sea', the first report and modern maps of the caspian, that were published in 1720 by the russian academy of sciences.

ਅੱਜ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ.
today, oil and gas platforms are abounding along the edges of the sea.

ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਿਰਕਾਨੀਆ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ ਅੰਜ਼ਾਲੀ, ਈਰਾਨ ਦਾ ਗਿਲਾਨ ਰਾਜ ਅਸਤਰ, ਗਿਲਨ ਰਾਜ ਈਰਾਨ ਅਸਟਰਾਬਾਦ, ਮਜਾਨੰਦਰਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਈਰਾਨ ਅਤਿਲ, ਖਜ਼ਾਰੀਆ ਖਜ਼ਾਰਨ ਬਾਕੂ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਡਰਬੇਂਟ, ਦਾਗੇਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਜ਼ਸੀਟਾਰਕਸਨ, ਆਧੁਨਿਕ -ਡੇਅਸਟ੍ਰਾਖਾਨ ਮਾਡਰਨ ਤੇਲ ਕੱractionਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਫਸ਼ੋਰ ਖੂਹ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਮਸ਼ਕ ਹੋਏ ਖੂਹ, ਬਾਕੂ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬੀਬੀ-ਹੇਬੈਟ ਬੇ ਵਿਚ ਬਣੇ ਸਨ.
cities ancient hyrcania, ancient state in the north of iran anzali, gilan province of iran astara, gilan province of iran astarabad, mazandaran province of iran tamisheh, mazandaran province of iran atil, khazaria khazaran baku, azerbaijan derbent, dagestan, russia xacitarxan, modern-day astrakhan modern oil extraction the world's first offshore wells and machine-drilled wells were made in bibi-heybat bay, near baku, azerbaijan.

ਸੰਨ 1873 ਵਿਚ, ਤੇਲ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲਖਨਾਲੀ, ਸਬੂੰਚੀ, ਰਮਾਨਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਹੇਬਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੇ ਅਬਸੇਰੋਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸੀ.
in 1873, exploration and development of oil began in some of the largest fields known to exist in the world at that time on the absheron peninsula near the villages of balakhanli, sabunchi, ramana and bibi heybat.

ਕੁੱਲ ਰਿਕਵਰੀ ਯੋਗ ਭੰਡਾਰ 500 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ.
total recoverable reserves were more than 500 million tons.

1900 ਤਕ, ਬਾਕੂ ਕੋਲ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਖੂਹ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 2,000 ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
by 1900, baku had more than 3,000 oil wells, 2,000 of which were producing at industrial levels.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਬਾਕੂ "ਕਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਭੱਜੇ.
by the end of the 19th century, baku became known as the "black gold capital", and many skilled workers and specialists flocked to the city.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਕ, ਬਾਕੂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ.
by the beginning of the 20th century, baku was the centre of international oil industry.

1920 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ.
in 1920, when the bolsheviks captured azerbaijan, all private property including oil wells and factories was confiscated.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਗਣਤੰਤਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ.
afterwards, the republic's entire oil industry came under the control of the soviet union.

1941 ਤਕ, ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਰਿਕਾਰਡ 23.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਕੂ ਖੇਤਰ ਨੇ ਪੂਰੇ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਵਿਚ ਕੱ allੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 72% ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ.
by 1941, azerbaijan was producing a record 23.5 million tons of oil, and the baku region supplied nearly 72% of all oil extracted in the entire ussr.

1994 ਵਿੱਚ, "ਸਦੀ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ" ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਕੂ ਤੇਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
in 1994, the "contract of the century" was signed, signalling the start of major international development of the baku oil fields.

ਇਹ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ, ਅਜ਼ੇਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੀਹਾਨ ਦੀ ਤੁਰਕੀ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਹੈ, ਜੋ 2006 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ.
the pipeline, a major pipeline allowing azerbaijan oil to flow straight to the turkish mediterranean port of ceyhan, opened in 2006.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
political issues many of the islands along the azerbaijani coast continue to hold significant geopolitical and economic importance because of the potential oil reserves found nearby.

ਬੁੱਲਾ ਆਈਲੈਂਡ, ਆਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਰਗਿਨ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਬੇਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੂ ਖਾੜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
bulla island, island, and nargin, which was used as a former soviet base and is the largest island in the baku bay, all hold oil reserves.

ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਦੇ collapseਹਿ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਚਪੇੜ ਮਚਾਈ.
the collapse of the ussr and subsequent opening of the region has led to an intense investment and development scramble by international oil companies.

1998 ਵਿੱਚ, ਡਿਕ ਚੇਨੀ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਜਿੰਨਾ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ."
in 1998, dick cheney commented that "i can't think of a time when we've had a region emerge as suddenly to become as strategically significant as the caspian."

ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੈ।
a key problem to further development in the region is the status of the caspian sea and the establishment of the water boundaries among the five littoral states.

ਤੁਰਕਮੇਨਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਵਾਦ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the current disputes along azerbaijan's maritime borders with turkmenistan and iran could potentially affect future development plans.

ਫਿਲਹਾਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਟਰਾਂਸ-ਕੈਸਪੀਅਨ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
much controversy currently exists over the proposed trans-caspian oil and gas pipelines.

ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੱਛਮੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਜ਼ਾਖ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੈਨ ਗੈਸ ਦੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਦੇਵੇਗਾ.
these projects would allow western markets easier access to kazakh oil and, potentially, uzbek and turkmen gas as well.

ਰੂਸ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ.
russia officially opposes the project on environmental grounds.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਰੂਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਕੀਮਤੀ ਆਵਾਜਾਈ ਫੀਸਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ.
however, analysts note that the pipelines would bypass russia completely, thereby denying the country valuable transit fees, as well as destroying its current monopoly on westward-bound hydrocarbon exports from the region.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕੈਸਪੀਅਨ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਹੈ.
recently, both kazakhstan and turkmenistan have expressed their support for the trans-caspian pipeline.

ਵਿਕੀਲੀਕਸ ਦੁਆਰਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਕੇਬਲਾਂ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੀਪੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਅਜ਼ੇਰੀ-ਚਿਰਾਗ-ਗੁਨੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਗੈਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਸ ਲੀਕ ਅਤੇ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
u.s. diplomatic cables disclosed by wikileaks revealed that bp covered up a gas leak and blowout incident in september 2008 at an operating gas field in the azeri-chirag-guneshi area of the azerbaijan caspian sea.

ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਤੀ 2000 ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਰੂਸ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਭਗ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।
territorial status as of 2000, negotiations related to the demarcation of the caspian sea had been going on for nearly a decade among the states bordering the caspian azerbaijan, russia, kazakhstan, turkmenistan, and iran.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ.
the status of the caspian sea is the key problem.

ਖਣਿਜ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਵੋਲਗਾ ਨਦੀ ਰਾਹੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ, ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
access to mineral resources oil and natural gas , access for fishing, and access to international waters through russia's volga river and the canals connecting it to the black sea and baltic sea all depend upon the outcomes of negotiations.

ਵੋਲਗਾ ਨਦੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਸਤਾਨ ਦੇ ਭੂਮੀਗਤ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
access to the volga river is particularly important for the landlocked states of azerbaijan, kazakhstan, and turkmenistan.

ਇਹ ਰੂਸ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਭਾਵਤ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਇਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇਗਾ.
this concerns russia, because the potential traffic would use its inland waterways.

ਜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ.
if a body of water is labelled as a sea, then there would be some precedents and international treaties obliging the granting of access permits to foreign vessels.

ਜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਝੀਲ ਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ.
if a body of water is labelled merely as a lake, then there are no such obligations.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
environmental issues are also somewhat connected to the status and borders issue.

ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਕੈਸਪੀਅਨ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
all five caspian littoral states maintain naval forces on the sea.

ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਸੈਕਟਰ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸਰੋਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ' ਤੇ ਮੱਛੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
according to a treaty signed between iran and the soviet union, the caspian sea is technically a lake and was divided into two sectors iranian and soviet , but the resources then mainly fish were commonly shared.

ਦੋ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਇਕ ਆਮ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਲਬਰਟ ਝੀਲ.
the line between the two sectors was considered an international border in a common lake, like lake albert.

ਸੋਵੀਅਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the soviet sector was sub-divided into the four littoral republics' administrative sectors.

ਰੂਸ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਦਰਮਿਆਨੀ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਏ ਹਨ.
russia, kazakhstan, and azerbaijan have bilateral agreements with each other based on median lines.

ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਮੱਧਯੁਗ ਰੇਖਾਵਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਤ methodੰਗ ਜਾਪਦਾ ਹੈ.
because of their use by the three nations, median lines seem to be the most likely method of delineating territory in future agreements.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਪੰਜ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੋ, ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਇਕੋ ਇਕ ਰਸਤਾ ਹੈ.
however, iran insists on a single, multilateral agreement between the five nations as this is the only way for it to achieve a one-fifth share of the sea .

ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਕੁਝ ਤੇਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦਾਂ 'ਤੇ ਹੈ।
azerbaijan is at odds with iran over some oil fields that both states claim.

ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਈਰਾਨੀ ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੇ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ.
occasionally, iranian patrol boats have fired at vessels sent by azerbaijan for exploration into the disputed region.

ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਤਣਾਅ ਹਨ, ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਨੇ ਇਕ ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਕੱedਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ.
there are similar tensions between azerbaijan and turkmenistan the latter claims that the former has pumped more oil than agreed from a field, recognized by both parties as shared .

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਹਿਤਕ ਰਾਜਾਂ ਦੀ 2007 ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ' ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the caspian littoral states' meeting in 2007 signed an agreement that bars any ship not flying the national flag of a littoral state from entering the sea.

ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਹਿਤਕ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, 2014 ਵਿੱਚ ਅਸਟਰਾਖਾਨ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਚੌਥੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
negotiations among the five littoral states have been ongoing, amidst ebbs and flows, for the past 20 years, with some degree of progress being made at the fourth caspian summit held in astrakhan in 2014.

ਅੰਤਰ-ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਯੂ.ਐੱਨ.ਈ.ਸੀ.ਈ. ਕਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
cross-border inflow unece recognizes several rivers that cross international borders which flow into the caspian sea.

ਇਹ ਆਵਾਜਾਈ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਤਮਕ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਵੋਲਗਾ ਡੌਨ ਨਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲੈਕ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਡਵੀਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਖਾ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਖਾ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ.
these are transport although the caspian sea is endorheic, its main tributary, the volga, is connected by important shipping canals with the don river and thus the black sea and with the baltic sea, with branch canals to northern dvina and to the white sea.

ਇਕ ਹੋਰ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਹਾਇਕ, ਕੁਮਾ ਨਦੀ, ਇਕ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਡੌਨ ਬੇਸਿਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
another caspian tributary, the kuma river, is connected by an irrigation canal with the don basin as well.

ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਹਿ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕਮੇਨਸਤਾਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰੈਸਨੋਵੋਡਸਕ ਅਤੇ ਬਾਕੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
several scheduled ferry services including train ferries operate on the caspian sea, including a line between , turkmenistan formerly krasnovodsk and baku.

ਬਾਕੂ ਅਤੇ ਅਕਤੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲਾਈਨ.
a line between baku and aktau.

ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਲਾਈਨਾਂ ਹਨ.
several lines between cities in iran and russia.

ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਮਾਲਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਿਰਫ ਬਾਕੂ ਅਕਟਾt ਅਤੇ ਬਾਕੂ ਰੂਟ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ.
the ferries are mostly used for cargo only the baku aktau and baku routes accept passengers.

ਨਹਿਰਾਂ ਇਕ ਅੰਤਲੀ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ.
canals as an endorheic basin, the caspian sea basin has no natural connection with the ocean.

ਮੱਧਯੁਗੀ ਕਾਲ ਤੋਂ, ਵਪਾਰੀ ਕਈ ਪੋਰਟੇਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਵੋਲਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਡੌਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਅਜ਼ੋਵ ਦੇ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਕ ਵਿਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ.
since the medieval period, traders reached the caspian via a number of portages that connected the volga and its tributaries with the don which flows into the sea of azov and various rivers that flow into the baltic.

ਵੋਲਗਾ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਬਾਲਟਿਕ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱmitਲੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦੋਂ ਤੋਂ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
primitive canals connecting the volga basin with the baltic have been constructed as early as the early 18th century since then, a number of canal projects have been completed.

ਵੋਲਗਾ ਬੇਸਿਨ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਆਧੁਨਿਕ ਨਹਿਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਾਟਰਵੇਅ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਹਨ.
the two modern canal systems connecting the volga basin with the ocean are the waterway and the canal.

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪੇਚੋਰਾ-ਕਾਮਾ ਨਹਿਰ ਇਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ 1930 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਸੀ।
the proposed pechora-kama canal was a project that was widely discussed between the 1930s and 1980s.

ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਇਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਪੇਚੋਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜੋ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਕਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਲਗਾ ਵਿਚ ਵਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭੇਜਣਾ ਸੀ.
shipping was a secondary consideration its main goal was to redirect some of the water of the pechora river which flows into the arctic ocean via the kama into the volga.

ਟੀਚੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿੰਜਾਈ ਅਤੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਤਰਨਾਕ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the goals were both irrigation and stabilizing the water level in the caspian, which was thought to be falling dangerously fast at the time.

1971 ਵਿਚ ਪਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕੁਝ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
in 1971 some construction experiments were conducted using nuclear explosions.

ਜੂਨ 2007 ਵਿਚ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਰਸੁਲਤਾਨ ਨਜਰਬਾਏਵ ਨੇ ਕੈਸਪੀਅਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 435-ਮੀਲ ਦੇ ਲਿੰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ.
in june 2007, in order to boost his oil-rich country's access to markets, kazakhstan's president nursultan nazarbaev proposed a 700-kilometre 435-mile link between the caspian and black seas.

ਇਹ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ "ਯੂਰਸੀਆ ਨਹਿਰ" ਮੈਨਿਚ ਸਿਪ ਨਹਿਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
it is hoped that the "eurasia canal" manych ship canal would transform landlocked kazakhstan and other central asian countries into maritime states, enabling them to significantly increase trade volume.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਹਿਰ ਰੂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੇਗੀ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ.
although the canal would traverse russian territory, it would benefit kazakhstan through its caspian sea ports.

ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਤ ਰਸਤਾ, ਕੁਮਾ-ਮੈਨਚ ਮੰਦਹਾਲੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਥੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰ ਕੁਮਾ-ਮੈਨਚ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
the most likely route for the canal, the officials at the committee on water resources at kazakhstan's agriculture ministry say, would follow the kuma-manych depression, where currently a chain of rivers and lakes is already connected by an irrigation canal kuma-manych canal .

ਨਹਿਰ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ.
upgrading the canal would be another option.

ਬਾੱਕੂ ਤੇਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕਾਸਪੀਅਨ ਲੋਕ ਇਕਾਨੋਪਲਾਨ ਵੀ ਵੇਖੋ, ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਜਿਹੜਾ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
see also baku oil fields caspian people ekranoplan, a ground effect plane which was developed on the caspian sea.

ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਇੰਨਡੇਸ਼ਨ ਫਰੇਮਵਰਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਹ ਡੈਨੀਜ਼ ਗੈਸ ਖੇਤਰ ਦੱਖਣੀ ਕਾਕੇਸਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੱਖਣੀ ਗੈਸ ਕੋਰੀਡੋਰ ਟੈਂਗਿਜ਼ ਫੀਲਡ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕੈਸਪੀਅਨ ਗੈਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਕੈਸਪੀਅਨ ਤੇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦਾ ਵਾਈਲਡ ਲਾਈਫ ਈਰਾਨ ਦਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਰੂਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਤੇਲ ਜੌਹਨ ਰੌਬ, 2004 ਡੇਟਿੰਗ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਪੱਧਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ iikss- ਖਜ਼ਾਰ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ , ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੂਨਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1000 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ, ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ,ਅਤੇ 7 ਵੀ ਸਦੀ ਈ ਦੇ ਇਸਲਾਮੀ ਜਿੱਤ.
epoch of extremal inundations framework convention for the protection of the marine environment of the caspian sea shah deniz gas field south caucasus pipeline southern gas corridor tengiz field trans-caspian gas pipeline trans-caspian oil pipeline wildlife of azerbaijan wildlife of iran wildlife of kazakhstan wildlife of russia references external links names of the caspian sea caspian sea region target caspian sea oil john robb, 2004 dating caspian sea level changes caspian sea is dying iikss-international institute of khazar caspian sea studies greco-buddhist art is the artistic manifestation of greco-buddhism, a cultural syncretism between the classical greek culture and buddhism, which developed over a period of close to 1000 years in central asia, between the conquests of alexander the great in the 4th century bc, and the islamic conquests of the 7th century ad.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਵਰਣਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਏਸ਼ਿਆਈ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਲਈ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ, ਮੂਰਤੀਗਤ ਕੈਨਨ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ. .
greco-buddhist art is characterized by the strong idealistic realism and sensuous description of hellenistic art and the first representations of the buddha in human form, which have helped define the artistic and particularly, sculptural canon for buddhist art throughout the asian continent up to the present.

ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਹੈ.
it is also a strong example of cultural syncretism between eastern and western traditions.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱ afghanistan ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈਲਿਨਿਕ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜ, 250 ਬੀ.ਸੀ.-130 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਹੈਲਨਿਸਟਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ 180 ਬੀ.ਸੀ.-10, ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਸੀ। ਬੀ.ਸੀ.
the origins of greco-buddhist art are to be found in the hellenistic greco-bactrian kingdom 250 bc- 130 bc , located in afghanistan, from which hellenistic culture radiated into the indian subcontinent with the establishment of the indo-greek kingdom 180 bc-10 bc .

ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਯੂਨਾਨ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ, ਗੰਧੜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਗਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਕਲਾ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤਕ ਫੈਲਣਾ ਸੀ.
under the indo-greeks and then the kushans, the interaction of greek and buddhist culture flourished in the area of gandhara, in northern pakistan, before spreading further into india, influencing the art of mathura, and then the hindu art of the gupta empire, which was to extend to the rest of south-east asia.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵੱਲ ਵੀ ਫੈਲਿਆ, ਤਾਰੀਮ ਬੇਸਿਨ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਚੀਨ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ.
the influence of greco-buddhist art also spread northward towards central asia, strongly affecting the art of the tarim basin, and ultimately the arts of china, korea, and japan.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਸੋਗਦਿਆਨਾ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 3 ਸਦੀਆਂ ਤਕ 330 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਲੁਸੀਡ ਸਾਮਰਾਜ, 250 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤਕ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ 180 ਬੀ.ਸੀ. ਤਕ, ਅਤੇ 180 ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਬੀ.ਸੀ. ਤੱਕ ਦੀ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜ.
hellenistic art in southern asia powerful hellenistic states were established in the areas of bactria and sogdiana, and later northern india for three centuries following the conquests of alexander the great around 330 bc, the seleucid empire until 250 bc, followed by the greco-bactrian kingdom until 130 bc, and the indo-greek kingdom from 180 bc to around 10 bc.

ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਡੀਮੇਟਰੀਅਸ ਪਹਿਲੇ.
the clearest examples of hellenistic art are found in the coins of the greco-bactrian kings of the period, such as demetrius i of bactria.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਕੇ ਲੱਭੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮਿਲਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ "ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਨੀਂਹ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ".
many coins of the greco-bactrian kings have been unearthed, including the largest silver and gold coins ever minted in the hellenistic world, ranking among the best in artistic and technical sophistication they "show a degree of individuality never matched by the often more bland descriptions of their royal contemporaries further west".

"ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸੰਸਾਰ".
"greece and the hellenistic world" .

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਆਈ-ਖਾਨੂਮ ਵਿਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸਟੈਚੁਰੀ, ਅਤੇ ਅਰਿਸਟੋਟਾਲੀਸ਼ੀਅਨ ਪੈਪੀਰਸ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਹੋਰਡਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ.
these hellenistic kingdoms established cities on the greek model, such as in ai-khanoum in bactria, displaying purely hellenistic architectural features, hellenistic statuary, and remains of aristotelician papyrus prints and coin hoards.

ਇਹ ਯੂਨਾਨੀ ਤੱਤ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਪਾਤਾਲਿਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, 180 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬਾਕਟਰੀਅਨਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ.
these greek elements penetrated india quite early as shown by the hellenistic pataliputra capital 3rd century bc , but the influence became especially strong, particularly in northwestern india, following the invasion of the greco-bactrians in 180 bc, when they established the indo-greek kingdom in india.

ਉੱਤਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸਰਕੈਪ ਵਰਗੇ ਗਠਿਤ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
fortified greek cities, such as sirkap in northern pakistan, were established.

ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਸਜਾਵਟੀ ਰੂਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ.
architectural styles used hellenistic decorative motifs such as fruit garland and scrolls.

ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੇਲਾਂ ਲਈ ਪੱਥਰ ਪੱਥਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਥੀਮਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਕੇਟੋਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਖਸ਼ ਸਵਾਰ ਨੀਰੇਡ.
stone palettes for aromatic oils representing purely hellenistic themes such as a nereid riding a ketos sea monster are found.

ਹੱਡਾ ਵਿਚ, ਐਲੇਨਸ ਵਰਗੇ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਦੇਵੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
in hadda, hellenistic deities, such as atlas are found.

ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਪਾਨ ਤੱਕ ਹਵਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ.
wind gods are depicted, which will affect the representation of wind deities as far as japan.

ਡਿਓਨੀਸੀਅਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਮਫੋਰਸ ਅਤੇ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
dionysiac scenes represent people in classical style drinking wine from amphoras and playing instruments.

ਗੱਲਬਾਤ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਉੱਤੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਅਤੇ ਬੋਧੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
interaction as soon as the greeks invaded northwestern south asia to form the indo-greek kingdom, a fusion of hellenistic and buddhist elements started to appear, encouraged by the benevolence of the greek kings towards buddhism.

ਇਹ ਕਲਾਤਮਕ ਰੁਝਾਨ ਫਿਰ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਵੱਧਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ.
this artistic trend then developed for several centuries and seemed to flourish further during the kushan empire from the 1st century ad.

ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਡਲ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨੀ mannerੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਸਨ.
artistic model greco-buddhist art depicts the life of the buddha in a visual manner, probably by incorporating the real-life models and concepts which were available to the artists of the period.

ਬੋਧੀਸਤਵ ਨੂੰ ਨੰਗੇ-ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਲਕੇ ਰੰਗ ਦਾ ਟੋਮ ਵਰਗਾ ਹਿਮਟੇਸ਼ਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the bodhisattvas are depicted as bare-chested and jewelled indian princes, and the buddhas as greek kings wearing the light toga-like himation.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ ਇੰਡੋ-ਕੁਰਿੰਥੀਅਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟ ਪੋਥੀਆਂ.
the buildings in which they are depicted incorporate greek style, with the ubiquitous indo-corinthian capitals and greek decorative scrolls.

ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਐਟਲਸ, ਹਰਕਲੇਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਇਕ ਪਾਂਧੀ ਬਣਦੇ ਹਨ.
surrounding deities form a pantheon of greek atlas, herakles and indian gods indra .

ਮਠਿਆਈ ਦੇ ਸਟੁਕੋ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਗੰਧੜਾ ਵਿਚ ਮਠਿਆਸੀ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
material stucco as well as stone was widely used by sculptors in gandhara for the decoration of monastic and cult buildings.

ਸਟੂਕੋ ਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾ ਸਕੇ.
stucco provided the artist with a medium of great plasticity, enabling a high degree of expressiveness to be given to the sculpture.

ਗੰਧਰਾ - ਭਾਰਤ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਥੇ ਸਟੁਕੋ ਵਿਚ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ.
sculpting in stucco was popular wherever buddhism spread from gandhara - india, afghanistan, central asia and china.

ਸ਼ੈਲੀਕਲ ਵਿਕਾਸ
stylistic evolution stylistically, greco-buddhist art started by being extremely fine and realistic, as apparent on the standing buddhas, with "a realistic treatment of the folds and on some even a hint of modelled volume that characterizes the best greek work" boardman .

ਫਿਰ ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਸਦੀਵੀ ਯਥਾਰਥ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਬਣ ਗਿਆ.
it then lost this sophisticated realism, becoming progressively more symbolic and decorative over the centuries.

itਾਂਚਾ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਿਰਕਾਪ ਵਿਖੇ ਸਟੂਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਜੋ ਕਿ ਡੀਮੇਟਰੀਅਸ ਦੁਆਰਾ 180 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੇਲਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰਿਸਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ.
architecture the presence of stupas at the greek city of sirkap, which was built by demetrius around 180 bc, already indicates a strong syncretism between hellenism and the buddhist faith, together with other religions such as hinduism and zoroastrianism.

ਸ਼ੈਲੀ ਯੂਨਾਨੀ ਹੈ, ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਦੇ ਕਾਲਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ.
the style is greek, adorned with corinthian columns in excellent hellenistic execution.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਹੱਡਾ ਵਿਚ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਐਟਲਸ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਯੂਨਾਨੀ ਕਾਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਧੀ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
later in hadda, the greek divinity atlas is represented holding buddhist monuments with decorated greek columns.

ਇਹ ਮੰਤਵ ਪੂਰੇ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਟਲਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਯਕਸਾ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the motif was adopted extensively throughout the indian sub-continent, atlas being substituted for the indian yaksa in the monuments of the shunga empire around the 2nd century bc.

ਬੁੱ someਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀ ਮਾਨਵ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ.
buddha sometime between the 2nd century bc and the 1st century ad, the first anthropomorphic representations of the buddha were developed.

ਇਹ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਿਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟੂਪ, ਬੋਧੀ ਦਰੱਖਤ, ਖਾਲੀ ਸੀਟ, ਚੱਕਰ, ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.
these were absent from earlier strata of buddhist art, which preferred to represent the buddha with symbols such as the stupa, the bodhi tree, the empty seat, the wheel, or the footprints.

ਪਰ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਐਂਥਰੋਪੋਮੋਰਫਿਕ ਬੁਧ ਚਿੱਤਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮੂਰਤੀਗਤ ਸੂਝ ਦੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਗ੍ਰੀਸ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ.
but the innovative anthropomorphic buddha image immediately reached a very high level of sculptural sophistication, naturally inspired by the sculptural styles of hellenistic greece.

ਬੁੱਧ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਲੀਵਾਦੀ ਤੱਤ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਯੂਨਾਨੀ ਹਿਮਨੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਹਲਕੇ ਟੋਗਾ-ਵਰਗੇ ਵੇਵੀ ਚੋਗਾ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਮੋersਿਆਂ ਨੂੰ coveringੱਕਦਾ ਹੈ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਨਵੀਨਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਧੋਤੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਲੋ, ਸਿੱਧਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਰੁਖ ਅੰਕੜੇ, ਸਟਾਈਲਾਈਜ਼ਡ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਕਰਲੀ ਵਾਲ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਗੰ. ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਲਵੇਡੇਅਰ ਅਪੋਲੋ 330 ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਪੀ ਗਈ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਲਾਤਮਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ.
many of the stylistic elements in the representations of the buddha point to greek influence the greek himation a light toga-like wavy robe covering both shoulders buddhist characters are always represented with a dhoti loincloth before this innovation , the halo, the contrapposto stance of the upright figures, the stylized mediterranean curly hair and top-knot apparently derived from the style of the belvedere apollo 330 bc , and the measured quality of the faces, all rendered with strong artistic realism see greek art .

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿਚ ਖੜੇ ਬੁੱਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਵਿਚ ਪੈਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੂਨਾਨੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇਹ ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚ.
some of the standing buddhas as the one pictured were sculpted using the specific greek technique of making the hands and sometimes the feet in marble to increase the realistic effect, and the rest of the body in another material.

ਫੌਚਰ ਨੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਸੁਤੰਤਰ ਬੁੱਧਾਂ ਨੂੰ "ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਬੁੱਧਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ" ਮੰਨਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮਾਨਵ-ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤਾ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ "ਦੀ ਬੋਧੀ ਕਲਾ. ਗੰਧੜਾ ", ਮਾਰਸ਼ਲ, ਪੰਨਾ 101.
foucher especially considered hellenistic free-standing buddhas as "the most beautiful, and probably the most ancient of the buddhas", assigning them to the 1st century bc, and making them the starting point of the anthropomorphic representations of the buddha "the buddhist art of gandhara", marshall, p101 .

ਵਿਕਾਸ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮਾਨਵ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਕੁਝ ਬਹਿਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਨਤਾ ਸਿੱਧੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ, ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇੰਡੋ-ਸਿਥੀਅਨ, ਇੰਡੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਕਾਸ ਸੀ. -ਪਲੇਥਿਅਨ ਜਾਂ ਕੁਲੇਨਸ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ.
development there is some debate regarding the exact date for the development of the anthropomorphic representation of the buddha, and this has a bearing on whether the innovation came directly from the indo-greeks, or was a later development by the indo-scythians, the indo-parthians or the kushans under hellenistic artistic influence.

ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਮੁ theਲੀਆਂ ਮੁ imagesਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਖੜ੍ਹੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਏਪੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਤ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
most of the early images of the buddha especially those of the standing buddha are anepigraphic, which makes it difficult to have a definite dating.

ਤਾਰੀਖ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਣੀ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਬਿਮਰਨ ਕੈਸਕੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਸਿਥਿਅਨ ਰਾਜਾ ਅਜ਼ਸ ii ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਜ਼ਜ਼ 1 ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬੀ ਸੀ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
the earliest known image of the buddha with approximate indications on date is the bimaran casket, which has been found buried with coins of the indo-scythian king azes ii or possibly azes i , indicating a bc date, although this date is not undisputed.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ, ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਿਮਰਨ ਕੈਸਕੇਟ ਹਿਮਾਂਸ਼ਨ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੇ ਰਵੱਈਏ, ਅਤੇ ਆਮ ਬਿਰਤਾਂਤ ਬਾਰੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਭਵ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਇੰਡੋ-ਸਿਥੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. -ਗੰਧੜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਕ ਰਾਜ.
such datation, as well as the general hellenistic style and attitude of the buddha on the bimaran casket himation dress, contrapposto attitude, general depiction would make it a possible indo-greek work, used in dedications by indo-scythians soon after the end of indo-greek rule in the area of gandhara.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬੌਧਿਸਤਵ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਐਲਫਰੇਡ ਏ ਫੂਚਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ. ਹੋਰ.
since it already displays quite a sophisticated iconography brahma and as attendants, bodhisattvas in an advanced style, it would suggest much earlier representations of the buddha were already current by that time, going back to the rule of the indo-greeks alfred a. foucher and others .

ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਅੰਕੜੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧੀ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀ. ਈ. 120 ਕਨਿਸ਼ਕ ਤਾਬੜੀ ਅਤੇ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਬੋਧੀ ਸਿੱਕੇ.
the next greco-buddhist findings to be strictly datable are rather late, such as the c. ad 120 kanishka casket and kanishka's buddhist coins.

ਇਹ ਕੰਮ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮਾਨਵ-ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ.
these works at least indicate though that the anthropomorphic representation of the buddha was already extant in the 1st century ad.

ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਦੁਨਹੂਆਂਗ ਦੇ ਤਰਿਮ ਬੇਸਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਮਯੂਰਲ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ , ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਦੂਤ ਝਾਂਗ ਕਿਯਾਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 130 ਬੀ.ਸੀ. ਤਕ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਹੀ describeੰਗ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ , ਅਤੇ ਇਹੀ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਸਮਰਾਟ ਹਾਨ ਵੂਡੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ "ਸੁਨਹਿਰੇ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਦੁਆਰਾ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ 120 ਬੀ.ਸੀ.
from another direction, chinese historical sources and mural paintings in the tarim basin city of dunhuang accurately describe the travels of the explorer and ambassador zhang qian to central asia as far as bactria around 130 bc, and the same murals describe the emperor han wudi bc worshipping buddhist statues, explaining them as "golden men brought in 120 bc by a great han general in his campaigns against the nomads."

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਹਾਨ ਵੂਡੀ ਦੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੰਡੋ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਸਨ।
although there is no other mention of han wudi worshipping the buddha in chinese historical literature, the murals would suggest that statues of the buddha were already in existence during the 2nd century bc, connecting them directly to the time of the indo-greeks.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੌ ਹੰਸ਼ੂ ਸਮਰਾਟ ਸਮਰਾਟ ਮਿੰਗ ਏਡੀ ਦੁਆਰਾ 67 ਈਸਵੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
later, the chinese historical chronicle hou hanshu describes the enquiry about buddhism made around ad 67 by the emperor emperor ming ad .

ਉਸਨੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਯੁਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇਕ ਰਾਜਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ, ਉਸ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ "ਸਮਰਾਟ, ਸੱਚੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ ਤਿਆਨਜ਼ੂ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸਿਧਾਂਤ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਬੁੱਤ ਮਿਡਲ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ. "
he sent an envoy to the yuezhi in northwestern india, who brought back paintings and statues of the buddha, confirming their existence before that date "the emperor, to discover the true doctrine, sent an envoy to tianzhu , northwestern india northwestern india to inquire about the doctrine, after which paintings and statues appeared in the middle kingdom."

ਹੂ ਹੰਸ਼ੂ, ਟ੍ਰਾਂਸ.
hou hanshu, trans.

ਜੌਨ ਹਿੱਲ ਇਕ ਇੰਡੋ-ਚੀਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਾਸੇਨਾ, ਜੋ ਮੈਨੇਨਡਰ ਦੇ ਬੋਧੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੇ 43 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ ਪਾਤਾਲਿਪੁੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਬੁੱਧ, ਏਮਰਾਲਡ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਥਾਈਲੈਂਡ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
john hill an indo-chinese tradition also explains that nagasena, also known as menander's buddhist teacher, created in 43 bc in the city of pataliputra a statue of the buddha, the emerald buddha, which was later brought to thailand.

ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਡਲ ਗੰਧਾਰਨ ਕਲਾ ਵਿਚ, ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰਕਲੇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੀਰਾ ਡੰਡਾ ਅਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
artistic model in gandharan art, the buddha is often shown under the protection of the greek god herakles, standing with his club and later a diamond rod resting over his arm.

ਹੇਰਾਕਲਸ ਦੀ ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਡੈਮੇਟਰੀਅਸ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੂਥੀਡਮਸ ii ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
this unusual representation of herakles is the same as the one on the back of demetrius' coins, and it is exclusively associated to him and his son euthydemus ii , seen only on the back of his coins.

ਜਲਦੀ ਹੀ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਰਿੰਥਿਅਨ ਥੰਮ ਅਤੇ ਫਰੀਜ.
soon, the figure of the buddha was incorporated within architectural designs, such as corinthian pillars and friezes.

ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ .ਾਂਚੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ.
scenes of the life of the buddha are typically depicted in a greek architectural environment, with protagonist wearing greek clothes.

ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬੋਧੀਸਤਵ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੋਧ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
gods and bodhisattvas deities from the greek mythological pantheon also tend to be incorporated in buddhist representations, displaying a strong syncretism.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਡੈਮੇਟ੍ਰੀਅਸ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੇਰਾਕਲਸ, ਕਲੱਬ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਾਜਪਾਨੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਜੋਂ ਭਰਪੂਰ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ.
in particular, herakles of the type of the demetrius coins, with club resting on the arm has been used abundantly as the representation of vajrapani, the protector of the buddha.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਐਟਲਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਬੋਰੇਸ.
other greek deities abundantly used in greco-buddhist art are representation of atlas, and the greek wind god boreas.

ਐਟਲਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬੋਧੀ architectਾਂਚਾਗਤ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ.
atlas in particular tends to be involved as a sustaining elements in buddhist architectural elements.

ਬੋਰਿਆਸ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧ ਵਾਰਡੋ ਦੁਆਰਾ ਜਾਪਾਨੀ ਹਵਾ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਫੁਜਿਨ ਬਣ ਗਿਆ.
boreas became the japanese wind god fujin through the greco-buddhist wardo.

ਮਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹੈਰੀ ਟਾਇਚੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ.
the mother deity hariti was inspired by tyche.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਕੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਰਿਆਸਕੀ ਬੋਧੀਸਤਵਾਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ.
particularly under the kushans, there are also numerous representations of richly adorned, princely bodhisattvas all in a very realistic greco-buddhist style.

ਬੋਧੀਸਤਵ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਯਾਨ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਕੁਸ਼ਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the bodhisattvas, characteristic of the mahayana form of buddhism, are represented under the traits of kushan princes, completed with their canonical accessories.

ਕਪਿਡਜ਼ ਵਿੰਗਡ ਕਪਿਡਸ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ ਹੈ.
cupids winged cupids are another popular motif in greco-buddhist art.

ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜੀ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਪੁਸ਼ਪਾਤਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਉੱਤੇ.
they usually fly in pair, holding a wreath, the greek symbol of victory and kingship, over the buddha.

ਇਹ ਅੰਕੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਅਪਸਰੇਸ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ, ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
these figures, also known as "apsarases" were extensively adopted in buddhist art, especially throughout eastern asia, in forms derivative to the greco-buddhist representation.

ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਕਾਸ ਕਵਿੱਲ ਅਤੇ ਡਨਹੂਆਂਗ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
the progressive evolution of the style can be seen in the art of qizil and dunhuang.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਪੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੋਰਡਮੈਨ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੋਗਦਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ "ਇਕ ਹੋਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਮੂਨਾ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਜੋੜੀ ਹੈ. , ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਸਰਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. "
it is unclear however if the concept of the flying cupids was brought to india from the west, of if it had an independent indian origin, although boardman considers it a classical contribution "another classical motif we found in india is the pair of hovering winged figures, generally called apsaras."

ਕਪੜੇ ਦੇ ਬੋਰਡਮੈਨ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਕਈ ਵਾਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ, ਅਮੀਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੰਧਾਰਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ.
boardman scenes of cupids holding rich garlands, sometimes adorned with fruits, is another very popular gandharan motif, directly inspired from greek art.

ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਦਲੀਲ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਪਿਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨਿਆ ਗਿਆ ਗਿੱਟੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਰਿਆਇਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
it is sometimes argued that the only concession to indian art appears in the anklets worn by the cupids.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਕਪੀਆਂ ਨੇ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਹੈ.
these scenes had a very broad influence, as far as amaravati on the eastern coast of india, where the cupids are replaced by .

ਭਗਤ ਕੁਝ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਫਰੀਜ਼ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਧੀਆਂ ਦੇ ਪੰਥ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਸਮਝ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
devotees some greco-buddhist friezes represent groups of donors or devotees, giving interesting insights into the cultural identity of those who participated in the buddhist cult.

ਕੁਝ ਸਮੂਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਬੁਨੇਰ ਰਿਲੀਫਜ਼" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਣ, ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ਜਾਂ ਕਪੜੇ, ਗ੍ਰੀਕ ਚਿਟਨ ਅਤੇ ਹਿਮਟੇਸ਼ਨ ਪਹਿਨੇ.
some groups, often described as the "buner reliefs," usually dated to the 1st century ad, depict greeks in perfect hellenistic style, either in posture, rendering, or clothing wearing the greek chiton and himation .

ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸਲ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is sometimes even difficult to perceive an actual religious message behind the scenes.

ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲਾੜੀ ਲਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the devotee scene on the right might, with doubt, depict of the presentation of prince siddharta to his bride.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
it may also just be a festive scene.

ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਸਦੀ ਬਾਅਦ, ਫਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
about a century later, friezes also depict kushan devotees, usually with the buddha as the central figure.

ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਜਾਨਵਰ ਬੁੱਧ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਹੈਲੇਨਿਕ ਮੂਲ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਟੀ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਕਸਰ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਵੇਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿਕੋਣੀ ਫਰੀਜ਼.
fantastic animals various fantastic animal deities of hellenic origin were used as decorative elements in buddhist temples, often triangular friezes in staircases or in front of buddhist altars.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱ the ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟ੍ਰੀਅਨ ਪਰਫਿ .ਮ ਟਰੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਰਕੈਪ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਸਨ.
the origin of these motifs can be found in greece in the 5th century bc, and later in the designs of greco-bactrian perfume trays as those discovered in sirkap.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਟਨ, ਇਚਥੀਓ-ਸੈਂਟਰੌਰਸ ਅਤੇ ਕੇਟੋਸ ਸਮੁੰਦਰ-ਰਾਖਸ਼ ਹਨ.
among the most popular fantastic animals are tritons, ichthyo-centaurs and ketos sea-monsters.

ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਨ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿਸਰ ਦੀਆਂ ਰਾਹਤ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ਤੇ ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ.
it should be noted that similar fantastic animals are found in ancient egyptian reliefs, and might therefore have been passed on to bactria and india independently of greek imperialism.

ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਨਵਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ .ੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਫਿਰਦੌਸ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ.
as fantastic animals of the sea, they were, in early buddhism, supposed to safely bring the souls of dead people to paradise beyond the waters.

ਇਹ ਮਨੋਰਥ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਅਪਣਾਏ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਖਸ਼ ਮਕਾਰਾ, ਵਰੁਣਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ.
these motifs were later adopted in indian art, where they influenced the depiction of the indian monster makara, varuna's mount.

ਕੁਸ਼ਾਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ ਦਾ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
kushan contribution the later part of greco-buddhist art in northwestern india is usually associated with the kushan empire.

ਕੁਸ਼ਾਨ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 170 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਲਈ, ਨਾ ਕਿ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਯੂਨਾਨੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
the kushans were nomadic people who started migrating from the tarim basin in central asia from around 170 bc and ended up founding an empire in northwestern india from the 2nd century bc, after having been rather hellenized through their contacts with the greco-bactrians, and later the indo-greeks they adopted the greek script for writing .

ਕੁਸ਼ਲ, ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਲਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬੇਗਮ, ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਹੋਰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਹਨ.
the kushans, at the centre of the silk road enthusiastically gathered works of art from all the quarters of the ancient world, as suggested by the hoards found in their northern capital in the archeological site of begram, afghanistan.

ਕੁਸ਼ਾਨਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
the kushans sponsored buddhism together with other iranian and hindu faiths, and probably contributed to the flourishing of greco-buddhist art.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਕਲਾਤਮਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ, ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਮੋਟਾ ਡਰਾਇੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੈ. ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਨ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਫੈਲ ਗਏ.
their coins, however, suggest a lack of artistic sophistication the representations of their kings, such as kanishka, tend to be crude lack of proportion, rough drawing , and the image of the buddha is an assemblage of a hellenistic buddha statue with feet grossly represented and spread apart in the same fashion as the kushan king.

ਇਹ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਤਾ, ਮਾਡਲਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
this tends to indicate the anteriority of the hellenistic greco-buddhist statues, used as models, and a subsequent corruption by kushan artists.

ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ੁੰਗਾ ਦੀ ਕਲਾ ਸ਼ੁੰਗਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ 183-73 ਬੀ ਸੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
southern influences art of the shunga examples of the influence of hellenistic or greco-buddhist art on the art of the shunga empire 183-73 bc are usually faint.

ਮੁੱਖ ਧਰਮ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੇਰ ਨਾਲ ਬੋਧੀ ਬੋਧ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਸਥਾਰ ਜੋ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਭਰਭੂਤ ਦੇ ਸਟੂਪਾਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ .
the main religion, at least at the beginning, seems to have been brahmanic hinduism, although some late buddhist realizations in madhya pradesh as also known, such as some architectural expansions that were done at the stupas of sanchi and bharhut, originally started under king ashoka.

ਇਹ ਸ਼ੁੰਗਾ-ਅਵਧੀ ਬਾਲਸਟ੍ਰੈਡ-ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਟਲਾਂਟਾ ਯਕਸ਼ਾ ਸ਼ੁੰਗਾ ਅਵਧੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਐਟਲਾਂਟਾ ਥੀਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਐਟਲਸ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਰਿੰਥੁਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ elementsਾਂਚੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਫ੍ਰਿਜੀ ਦੇ ਖਾਸ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਗਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ. ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ.
this shunga-period balustrade-holding atalanta yaksa from the shunga period left , adopts the atalanta theme, usually fulfilled by atlas, and elements of corinthian capital and architecture typical of greco-buddhist friezes from the northwest, although the content does not seem to be related to buddhism.

ਇਹ ਕੰਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੁਝ ਗੰਧਾਰਨ ਫਰੀਜ ਸ਼ਾਇਦ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਜਾਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ.
this work suggests that some of the gandharan friezes, influential to this work, may have existed as early as the 2nd century or 1st century bc.

ਹੋਰ ਸ਼ੁੰਗਾ ਰਚਨਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੋਲ ਪੈਟਰਨਾਂ, ਅਤੇ ਪਹਿਨੇ ਦੇ ਫੋਲਡ ਦੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈਲੀਨਿਸਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
other shunga works show the influence of floral scroll patterns, and hellenistic elements in the rendering of the fold of dresses.

ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੱਜੇ ਦਾ ਚਿਤਰਣ, ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਬੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਤਲਵਾਰਾ ਦੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਵਟਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the 2nd century bc depiction of an armed foreigner right , probably a greek king, with buddhist symbolism triratana symbol of the sword , also indicates some kind of cultural, religious, and artistic exchange at that point of time.

ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਮੱਧ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੰਧੜਾ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹਿਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੀ ਹਨ.
art of mathura the representations of the buddha in mathura, in central northern india, are generally dated slightly later than those of gandhara, although not without debate, and are also much less numerous.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ, ਭਾਰਤੀ ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਅਨੁਕੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਚੱਕ ਜਾਂ ਬੋਧੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਾਕਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਮਥੁਰਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀਗਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਬੀ.ਸੀ.
up to that point, indian buddhist art had essentially been aniconic, avoiding representation of the buddha, except for his symbols, such as the wheel or the bodhi tree, although some archaic mathuran sculptural representation of yaksas earth divinities have been dated to the 1st century bc.

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਹ ਯੱਕਸ ਕੁਝ ਸਧਾਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਥੁਰਾ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ।
even these yaksas indicate some hellenistic influence, possibly dating back to the occupation of mathura by the indo-greeks during the 2nd century bc.

ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀਆਂ ਲਈ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਦੀ ਮਾਨਵ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਿਛੋਕੜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀਗਤ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਸਰੂਪ ਜਾਂ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਥਯੰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਰੱਬੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਵਤਾ "ਬੋਰਡਮੈਨ" ਲਈ ਕੋਈ adequateੁਕਵਾਂ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.
in terms of artistic predispositions for the first representations of the buddha, greek art provided a very natural and centuries-old background for an anthropomorphic representation of a divinity, whether on the contrary "there was nothing in earlier indian statuary to suggest such a treatment of form or dress, and the hindu pantheon provided no adequate model for an aristocratic and wholly human deity" boardman .

ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਮ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ, ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਲੀ ਵਾਲ, ਅਤੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ.
the mathura sculptures incorporate many hellenistic elements, such as the general idealistic realism, and key design elements such as the curly hair, and folded garment.

ਖਾਸ ਮਥੁਰਨ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਪੜੇ ਦੀ ਉੱਚ ਤਰਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੋ shoulderੇ ਨੂੰ coverੱਕਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
specific mathuran adaptations tend to reflect warmer climatic conditions, as they consist in a higher fluidity of the clothing, which progressively tend to cover only one shoulder instead of both.

ਨਾਲ ਹੀ, ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਭਾਰਤੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
also, facial types also tend to become more indianized.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੇਲਨਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ "ਮਥੁਰਾ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ, ਭਾਰੂਤ ਅਤੇ ਸਾਂਚੀ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੰਧੜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ"।
banerjee in hellenism in ancient india describes "the mixed character of the mathura school in which we find on the one hand, a direct continuation of the old indian art of bharut and sanchi and on the other hand, the classical influence derived from gandhara".

ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ 'ਤੇ ਅਮਰਾਵਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੂਨਾਨੀ ਪੋਥੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the influence of greek art can be felt beyond mathura, as far as amaravati on the east coast of india, as shown by the usage of greek scrolls in combination with indian deities.

ਹੋਰ ਘਰਾਣੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਯੂਨਾਨਿਕ ਰਥ ਵੀ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ.
other motifs such as greek chariots pulled by four horses can also be found in the same area.

ਇਤਫਾਕਨ, ਹਿੰਦੂ ਕਲਾ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਸਦੀ ਈ ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ।
incidentally, hindu art started to develop from the 1st to the 2nd century ad and found its first inspiration in the buddhist art of mathura.

ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਦੇ ਆਮ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੂਲ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ੈਲੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਵਾਦੀ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
it progressively incorporated a profusion of original hindu stylistic and symbolic elements however, in contrast with the general balance and simplicity of buddhist art.

ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਜਿਨਸੀ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
the art of mathura features frequent sexual imagery.

ਨੰਗੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ femaleਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਕਮਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨੰਗੀ, ਲੈਬਿਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ femaleਰਤ ਜਣਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਆਮ ਹੈ.
female images with bare breasts, nude below the waist, displaying labia and female genitalia are common.

ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਜਿਨਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹਨ.
these images are more sexually explicit than those of earlier or later periods.

ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਕਲਾ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧੇਰੇ ਭਾਰਤੀ ਤੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 4 ਤੋਂ 6 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ: ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੁਪਤਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਸ਼ੈਲੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ.
art of the gupta the art of mathura acquired progressively more indian elements and reached a very high sophistication during the gupta empire, between the 4th and the 6th century ad.

ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਿਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the art of the gupta is considered as the pinnacle of indian buddhist art.

ਹੈਲੇਨਿਸਟਿਕ ਤੱਤ ਅਜੇ ਵੀ ਬੁੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਨੂੰ ਡਰਾਪਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੇਤਲੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਮਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
hellenistic elements are still clearly visible in the purity of the statuary and the folds of the clothing, but are improved upon with a very delicate rendering of the draping and a sort of radiance reinforced by the usage of pink sandstone.

ਕਲਾਤਮਕ ਵੇਰਵੇ ਘੱਟ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁੱਧ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ੈੱਲ ਵਰਗੇ ਕਰਲ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
artistic details tend to be less realistic, as seen in the symbolic shell-like curls used to render the hairstyle of the buddha.

ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਬੀ.ਸੀ. ਤੋਂ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ.
expansion in central asia greco-buddhist artistic influences naturally followed buddhism in its expansion to central and eastern asia from the 1st century bc.

ਬੈਕਟਰੀਆ ਬੈਕਟਰੀਆ alexander 332 ਸਾ.ਯੁ.ਪੂ. ਵਿਚ alexander 332 ਬੀ.ਸੀ. ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 125 bc bc ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸਿੱਧੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸੀ।
bactria bactria was under direct greek control for more than two centuries from the conquests of alexander the great in 332 bc to the end of the greco-bactrian kingdom around 125 bc.

ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੀ ਕਲਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਲਨਿਸਟਿਕ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਵਸ਼ਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਕਸੈਂਡ ਏਰੀਆ-ਖਾਨੂਮ ਤੇ ਅਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰੀਆ, ਜਾਂ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੈਕਟਰੀਅਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਤਮਕ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛਾਪੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the art of bactria was almost perfectly hellenistic as shown by the archaeological remains of greco-bactrian cities such as alexandria on the oxus ai-khanoum , or the numismatic art of the greco-bactrian kings, often considered as the best of the hellenistic world, and including the largest silver and gold coins ever minted by the greeks.

ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ, ਬੈਕਟਰੀਆ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧ ਸਿੰਕਰੇਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੱਕ ਮੂਰਤੀਗਤ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਿਸ਼ਰਨ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
when buddhism expanded in central asia from the 1st century ad, bactria saw the results of the greco-buddhist syncretism arrive on its territory from india, and a new blend of sculptural representation remained until the islamic invasions.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਬਾਮਯਾਨ ਦੇ ਬੁੱਧ.
the most striking of these realizations are the buddhas of bamyan.

ਉਹ 5 ਵੀਂ ਅਤੇ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
they tend to vary between the 5th and the 9th century ad.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈਲਨਿਸਟਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ.
their style is strongly inspired by hellenistic culture.

ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੋਂਡੁਕਿਸਤਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਬੁੱਧ ਮੱਠਾਂ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਸਜਾਵਟੀ ਅਤੇ mannerੰਗਾਂਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੇਲਨਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਸਾਨੀ ਫਾਰਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ.
in another area of bactria called fondukistan, some greco-buddhist art survived until the 7th century in buddhist monasteries, displaying a strong hellenistic influence combined with indian decorativeness and mannerism, and some influence by the sasanid persians.

5 ਵੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
most of the remaining art of bactria was destroyed from the 5th century onward the buddhists were often blamed for idolatry and tended to be persecuted by the iconoclastic muslims.

ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ।
destructions continued during the afghanistan war, and especially by the taliban regime in 2001.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੇਸ ਬਾਮਿਯਾਨ ਦੇ ਬੁੱਧਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਹੈ.
the most famous case is that of the destruction of the buddhas of bamyan.

ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਣੀ ਬਾਕੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
ironically, most of the remaining art from afghanistan still extant was removed from the country during the colonial period.

ਖ਼ਾਸਕਰ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਮਿ museਜ਼ੀ ਗੁਇਮੈਟ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
in particular, a rich collection exists at the musee guimet in france.

ਤਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ, ਟਾਰਿਮ ਬੇਸਿਨ ਦੀ ਕਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੇਰੀਂਡੀਅਨ ਕਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਤੋਂ 11 ਵੀਂ ਸਦੀ ਈ. ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਸੀਰਿੰਡੀਆ ਜਾਂ ਜ਼ਿਨਜਿਆਂਗ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ.
tarim basin the art of the tarim basin, also called serindian art, is the art that developed from the 2nd through the 11th century ad in serindia or xinjiang, the western region of china that forms part of central asia.

ਇਹ ਗੰਧੜਾ ਦੀ ਕਲਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
it derives from the art of the gandhara and clearly combines indian traditions with greek and roman influences.

ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੋਧੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀਰੀਡੀਆ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ.
buddhist missionaries travelling on the silk road introduced this art, along with buddhism itself, into serindia, where it mixed with chinese and persian influences.

ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੀਨ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਤੱਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
influences in eastern asia the arts of china, korea and japan adopted greco-buddhist artistic influences, but tended to add many local elements as well.

ਜੋ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਨ ਯੋਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਨ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਆਮ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ.
what remains most readily identifiable from greco-buddhist art are the general idealistic realism of the figures reminiscent of greek art.

ਵਿਆਪਕ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਫੋਲਡਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਦੇ ਤੱਤ.
clothing elements with elaborate greek-style folds.

ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਰਲੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ.
the curly hairstyle characteristic of the mediterranean.

ਕੁਝ ਬੋਧੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿਚ, ਖੰਭੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ.
in some buddhist representations, hovering winged figures holding a wreath.

ਯੂਨਾਨੀ ਮੂਰਤੀਕਾਰੀ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕਰੋਲ.
greek sculptural elements such as vines and floral scrolls.

ਚਾਈਨਾ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧੀ ਕਲਾਤਮਕ ਤੱਤ ਚੀਨੀ ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਾਨਦਾਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
china greco-buddhist artistic elements can be traced in chinese buddhist art, with several local and temporal variations depending on the character of the various dynasties that adopted the buddhist faith.

ਚੀਨ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਮੁtਲੀਆਂ ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਬੁੱਧ ਕਲਾਤਮਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਗੰਧਾਰਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ "ਮਨੀ ਰੁੱਖਾਂ", ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 200 ਈਸਵੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ "ਜੋ ਕਿ ਨਵੇਂ ਆਏ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਚਿੱਤਰ ਗੰਧਰਾ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱ earlyਲੀਆਂ ਗੰਧੜ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ suggestedੰਗ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਹ "ਮਨੀ ਟ੍ਰੀ" ਬੁੱਧ ਉੱਚ ਉਜਨੀਸ਼ਾ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਮੁੱਛਾਂ, ਸਮਰੂਪ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਚੋਲੇ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਫੱਟਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂਤਰ ਚੀਰਾ. "
some of the earliest known buddhist artifacts found in china are small statues on "money trees", dated circa ad 200, in typical gandharan style "that the imported images accompanying the newly arrived doctrine came from gandhara is strongly suggested by such early gandhara characteristics on this "money tree" buddha as the high ushnisha, vertical arrangement of the hair, moustache, symmetrically looped robe and parallel incisions for the folds of the arms."

ਕੁਝ ਉੱਤਰੀ ਵੇਈ ਦੇ ਬੁੱਤ ਗੰਧਾਰਨ ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਥੋੜੀ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ.
some northern wei statues can be quite reminiscent of gandharan standing buddha, although in a slightly more symbolic style.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਆਮ ਰਵੱਈਆ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਬਾਕੀ ਹੈ.
the general attitude and rendering of the dress however remain.

ਹੋਰ, ਉੱਤਰੀ ਕਿi ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਆਮ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਘੱਟ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ.
other, like northern qi dynasty statues also maintain the general greco-buddhist style, but with less realism and stronger symbolic elements.

ਕੁਝ ਪੂਰਬੀ ਵੇਈ ਦੇ ਬੁੱਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯੂਨਾਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਚੋਗਾ ਫੋਲਡਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਮਾਲਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਡਾਣ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
some eastern wei statues display buddhas with elaborate greek-style robe foldings, and surmounted by flying figures holding a wreath.

ਜਪਾਨ ਜਪਾਨ ਵਿਚ, ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ 548 ​​ਈ. ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ.
japan in japan, buddhist art started to develop as the country converted to buddhism in ad 548.

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਅਵਧੀ ਵਿਚ, ਅਸੂਕਾ ਅਵਧੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਟਾਈਲਾਂ, ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਹੇਲੇਨਿਸਟਿਕ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧੀ ਕਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
some tiles from the asuka period, the first period following the conversion of the country to buddhism, display a strikingly classical style, with ample hellenistic dress and realistically rendered body shape characteristic of greco-buddhist art.

ਕਲਾ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਾਪਾਨੀ ਬੋਧੀ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਭਿੰਨ ਹੋ ਗਏ.
other works of art incorporated a variety of chinese and korean influences, so that japanese buddhist became extremely varied in its expression.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਪਾਨੀ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੀਓ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਰਕੂਲਸ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਜਾਂ ਕਾਮਕੁਰਾ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਵਰਗੇ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ.
many elements of greco-buddhist art remain to this day however, such as the hercules inspiration behind the nio guardian deities in front of japanese buddhist temples, or representations of the buddha reminiscent of greek art such as the buddha in kamakura.

ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧੀ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਪਾਨੀ ਬੋਧੀ ਪੈਂਥਿਓਨ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਪੌਣ ਦੇਵਤਾ ਫੁਜਿਨ ਦਾ ਹੈ.
various other greco-buddhist artistic influences can be found in the japanese buddhist pantheon, the most striking of which being that of the japanese wind god fujin.

ਪੌਣ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਬੋਰੀਆਸ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿਚ, ਜਾਪਾਨੀ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮ ਰਵੱਈਏ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਡਰਾਪਿੰਗ ਜਾਂ "ਵਿੰਡ ਬੈਗ" ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ.
in consistency with greek iconography for the wind god boreas, the japanese wind god holds above his head with his two hands a draping or "wind bag" in the same general attitude.

ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਜਪਾਨੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਅਤਿਕਥਨੀ ਵੀ.
the abundance of hair have been kept in the japanese rendering, as well as exaggerated facial features.

ਜਪਾਨ ਦੇ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਸ਼ੁਕੋਂਗੋਸ਼ਿਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਬੋਧੀ ਦੇਵਤਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਹਰਕਲੇਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦੂਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣਾ ਵੀ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।
another buddhist deity, named shukongoshin, one of the wrath-filled protector deities of buddhist temples in japan, is also an interesting case of transmission of the image of the famous greek god herakles to the far-east along the silk road.

ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਵਿਚ ਹੇਰਾਕਲਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੁੱਧ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਾਜਪਾਨੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਬੋਧੀ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ।
herakles was used in greco-buddhist art to represent vajrapani, the protector of the buddha, and his representation was then used in china and japan to depict the protector gods of buddhist temples.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਤੋਂ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਜਪਾਨੀ ਛੱਤ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੇ architectਾਂਚੇ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ.
finally, the artistic inspiration from greek floral scrolls is found quite literally in the decoration of japanese roof tiles, one of the only remaining elements of wooden architecture to have survived the centuries.

ਸਭ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਰਾ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਗੂਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
the clearest ones are from 7th century nara temple building tiles, some of them exactly depicting vines and grapes.

ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਵੱਲ ਵਧੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਪਾਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ.
these motifs have evolved towards more symbolic representations, but essentially remain to this day in many japanese traditional buildings.

ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਲਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ' ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ.
influences on south-east asian art the indian civilization proved very influential on the cultures of south-east asia.

ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਯਾਨ ਅਤੇ ਥੈਰਾਵਦਾ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਣੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।
most countries adopted indian writing and culture, together with hinduism and mahayana and theravada buddhism.

ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੇ ਵੀ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ, ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ ਕਲਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧੇਰੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਤੱਤ.
the influence of greco-buddhist art is still visible in most of the representation of the buddha in south-east asia, through their idealism, realism and details of dress, although they tend to intermix with indian hindu art, and they progressively acquire more local elements.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਸ਼ੈਲੀਵਾਦੀ ਤੱਤ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ, ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਯੂਨਾਨ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝਣਯੋਗ personalੰਗ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ.
cultural significance beyond stylistic elements which spread throughout asia for close to a millennium, the main contribution of greco-buddhist art to the buddhist faith may be in the greek-inspired idealistic realism which helped describe in a visual and immediately understandable manner the state of personal bliss and enlightenment proposed by buddhism.

ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸੰਚਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਬੋਧ ਕਲਾਤਮਕ ਸਿੰਕਰੇਟਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the communication of deeply human approach of the buddhist faith, and its accessibility to all have probably benefited from the greco-buddhist artistic syncretism.

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਮੇਜਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ.
museums major collections peshawar museum, peshawar, pakistan largest collection in the world .

ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ.
lahore museum, lahore, pakistan.

ਟੈਕਸੀਲਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਟੈਕਸੀਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ.
taxila museum, taxila, pakistan.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਕਰਾਚੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ.
national museum of pakistan, karachi, pakistan.

ਇੰਡੀਅਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ.
indian museum, kolkata, west bengal, india.

ਮਥੁਰਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਮਥੁਰਾ, ਭਾਰਤ.
mathura museum, mathura, india.

ਗੁਇਮੇਟ, ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਲਗਭਗ 150 ਕਲਾਵਾਂ, ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.
guimet, paris, france about 150 artifacts, largest collection outside of asia.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਲੰਡਨ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਲਗਭਗ 100 ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਧੜਾ ਟੋਕਿਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਟੋਕਿਓ, ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਕਲਾਤਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਓਰੀਐਂਟਲ ਆਰਟ, ਰੋਮ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 80 ਕਲਾਤਮਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ indianਫ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਟ, ਦਹਲੇਮ, ਬਰਲਿਨ, ਜਰਮਨੀ.
british museum, london, great britain about 100 artifacts , such as seated buddha from gandhara tokyo national museum, tokyo, japan about 50 artifacts national museum of oriental art, rome, italy about 80 artifacts museum of indian art, dahlem, berlin, germany.

ਛੋਟਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿ artਜ਼ੀਅਮ artਫ ਆਰਟ, ਨਿ york ਯਾਰਕ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਓਰੀਐਂਟ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਟੋਕਿਓ, ਜਪਾਨ, ਲਗਭਗ 20 ਕਲਾਤਮਕਤਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਤੇ ਐਲਬਰਟ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ, ਲੰਡਨ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਪਾਲੀਜ਼ੋ ਮੈਡਮ, ਟੂਰੀਨ, ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 30 ਕਲਾਤਮਕ ਸਿਟੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਹੈ.
small collections metropolitan museum of art, new york, united states ancient orient museum, tokyo, japan about 20 artifacts victoria and albert museum, london, great britain about 30 artifacts city museum of ancient art in palazzo madama, turin, italy.

ਨਿ newਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਨਿyਯਾਰਕ, ਯੂਨਾਈਟਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਰੂਬਿਨ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਆਰਟ.
rubin museum of art in new york city, ny, united states.

ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਡੀ ਮਾਰਟਿ,, ਬਰੱਸਲਜ਼, ਬੈਲਜੀਅਮ.
national museum, new delhi, india private collections collection de marteau, brussels, belgium.

ਬੁੱਧ ਕਲਾ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਰਿਲੇਸ਼ ਫੋਲਟਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜਾ ਸੰਸਕਰਣ, ਰੇਸ਼ਮ ਰੋਡ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ, ਦੂਸਰਾ ਸੰਸਕਰਣ ਪਲਗਰੇਵ ਮੈਕਮਿਲਾ, 2010 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 978-0-230-62125-1 ਜੌਨ ਬੋਰਡਮੈਨ ਪ੍ਰਿੰਸਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ , 1994 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-691-03680-2 ਗੌਰੰਗ ਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ ਦਿੱਲੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੇਲਨਿਜ਼ਮ., 1961 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8364-2910-9 ਪੁਰਾਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਐਨਕਾਉਂਟਰ.
see also buddhist art greco-buddhism history of buddhism notes references religions of the silk road by richard foltz, 2nd edition palgrave macmilla, 2010 isbn 978-0-230-62125-1 the diffusion of classical art in antiquity by john boardman princeton university press, 1994 isbn 0-691-03680-2 hellenism in ancient india by gauranga nath banerjee delhi munshi ram manohar lal., 1961 isbn 0-8364-2910-9 old world encounters.

ਜੈਰੀ ਐਚ. ਬੈਂਟਲੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ, 1993 ਦੁਆਰਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਐਕਸਚੇਂਜ ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 0-19-507639-7 ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਯੂਨਾਨ ਤੋਂ ਜਪਾਨ ਐਨ ਐਚ ਕੇ ਅਤੇ ਟੋਕਿਓ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, 2003 ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਡਬਲਯੂਡਬਲਯੂ ਦੁਆਰਾ ਬੈਕਟਰੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਤਰਨ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਲਿਵਿੰਗ ਜ਼ੈਨ, ਰਾਬਰਟ ਲਿੰਸਨ ਗਰੋਵ ਪ੍ਰੈਸ ਨਿ new ਯਾਰਕ, 1958 ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-8021-3136-0 ਐਲੇਗਜ਼ੈਡਰ ਗ੍ਰੇਟ ਸਿਲਕ ਮਾਰਟ ਗੈਂਧਰਾ ਤੋਂ ਮਾਰੀਅਨ ਵੇਨਜ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਪੋਰਟਰੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਏਕਲੀਸਾ ਐਂਸਟਲਟ ਦੁਆਰਾ 2000 ਆਈ ਐਸ ਬੀ ਐਨ 1-58886-014-0 ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕ੍ਰਾਸਰੋਡਸ.
cross-cultural contacts and exchanges in pre-modern times by jerry h. bentley oxford university press, 1993 isbn 0-19-507639-7 alexander the great east-west cultural contacts from greece to japan nhk and tokyo national museum, 2003 the greeks in bactria and india by w.w. tarn, cambridge university press living zen by robert linssen grove press new york, 1958 isbn 0-8021-3136-0 echoes of alexander the great silk route portraits from gandhara by marian wenzel, with a foreword by the dalai lama eklisa anstalt, 2000 isbn 1-58886-014-0 the crossroads of asia.

ਇਮੇਜ ਐਂਡ ਸਿੰਬਲ, 1992 ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 0-9518399-1-8 ਗੰਧਰਾ ਦੀ ਬੋਧੀ ਕਲਾ, ਸਰ ਜਾਨ ਮਾਰਸ਼ਲ, 1960, ਆਈਐਸਬੀਐਨ 81-215-0967-x ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੁਰਾਣੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬਰਲਿਨ ਤੋਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕਲਾ ਰਾਜ ਅਜਾਇਬ ਘਰ.
transformation in image and symbol, 1992, isbn 0-9518399-1-8 the buddhist art of gandhara, sir john marshall, 1960, isbn 81-215-0967-x further reading along the ancient silk routes central asian art from the west berlin state museums.

ਨਿ new ਯਾਰਕ ਦਾ ਮਹਾਨਗਰ ਮਿ museਜ਼ੀਅਮ ਆਰਟ.
new york the metropolitan museum of art.

1982.
1982.

isbn 9780870993008.
isbn 9780870993008.

ਇਹਸਾਨ ਅਲੀ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਨਈਮ ਕਾਜ਼ੀ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਹਜ਼ਾਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਾਨਸੇਹਰਾ ਵਿੱਚ ਗੰਧਾਰਨ ਮੂਰਤੀਆਂ।
ihsan ali and muhammad naeem qazi, gandharan sculptures in peshawar museum, hazara university, mansehra.

ਐਲਫ੍ਰੈਡ ਫੂਚਰ, 1865-1952 ਈਕੋਲੇ ਡੀ 'riਰਿਅੰਟ, ਲ'ਆਰਟ-ਬੌਡਧਿਕ ਡੁ ਸੂਰ ਲੇਸ ਓਰਿਜਿਨਸ ਡੀ ਲਿ'ਇੰਫਲੂਅਸ ਕਲਾਸਿਕ ਡਾਂਸ ਲ ਆਰਟ ਬੌਧਿਕ ਡੀ ਲ' ਇੰਡੇ ਐਟ ਡੀ ਐਲ 'riਰਿਅੰਟ 1905, ਪੈਰਿਸ ਈ. ਲੇਰਕਸ.
alfred foucher, 1865-1952 ecole d' -orient, l'art -bouddhique du sur les origines de l'influence classique dans l'art bouddhique de l'inde et de l' -orient 1905 , paris e. leroux.

ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਗੁਰੂਮੁਖੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
nankana sahib urdu , punjabi shahmukhi gurumukhi , is a city and capital of nankana sahib district in the punjab province of pakistan.

ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it is named after the first guru of the sikhs, guru nanak.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ।
guru nanak who was born in the city and first began preaching here.

ਅੱਜ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੈ.
today, nankana sahib is a city of high historic and religious value for sikhs and is a popular pilgrimage site for sikhs from all over the world.

ਇਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 80 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is located about 80 kilometers south west of lahore and about 75 kilometres east of faisalabad.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 70,000 ਹੈ.
the city has a population of approximately 70,000.

ਇਤਿਹਾਸ ਟਾshipਨਸ਼ਿਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਏ ਭੋਈ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਏ-ਭੋਈ-ਦੀ-ਤਲਵੰਡੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
history the township was founded by rai bhoi and thus was known as rai-bhoi-di-talwandi.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੋਤਰੇ ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਭੱਟੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ' ਰੱਖਿਆ।
his great grand son rai bular bhatti, renamed it as 'nankana sahib' after the birth of guru nanak.

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1600 ਸਾ.ਯੁ. ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਗਿਆਨ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ, ਕਾਂਗੜਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the gurdwara nankana sahib, originally constructed in around 1600 ce was renovated in the years ce by gian-punjab maharaja jassa singh ramgarhia the sikh conference of panjab, jammu and kashmir, peshawar, kangra and hazara.

ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, 20 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਉਦਾਸੀ ਮਹੰਤ ਪਾਦਰੀ ਨਰੈਣ ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
during the akali movement, on 20 february 1921, narain das, the udasi mahant clergy of the gurdwara at nankana sahib, ordered his men to fire on akali protesters, leading to the nankana massacre.

ਇਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
the firing was widely condemned, and an agitation was launched until the control of this historic janam asthan gurdwara was restored to the sikhs.

1930 ਅਤੇ 40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਫਿਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ architectਾਂਚੇ ਦੇ addedਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ.
again in the 1930s and 40's the sikhs added more buildings and more architectural design.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਪਰਵਾਸ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਸੀ।
migration between india and pakistan was continuous before independence.

1900 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤਕ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਸੀ.
by the 1900s western punjab was predominantly muslim and supported the muslim league and pakistan movement.

ਅਗਸਤ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ।
after the independence in august 1947, the minority hindus and sikhs migrated to india while the muslim refugees from india settled in the western punjab and across pakistan.

ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਸੀ.
the area around nankana sahib was formerly a tehsil of sheikhupura district.

ਮਈ 2005 ਵਿਚ, ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦਰਜਾ ਇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ.
in may 2005, the provincial government decided to raise the status of nankana sahib to that of a district as a way of promoting development in the area.

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਏ ਬੁਲਾਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੁਆਰਾ 100 ਏਕੜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ.
according to reports, there are plans to construct a 100 acre university as well as hospitals and health care facilities by the descendants of rai bular.

2007 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
in 2007, the pakistan government announced a plan to set up a university on sikh religion and culture at nankana sahib, the birthplace of guru nanak.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਵੈਕਵੀ ਟਰੱਸਟ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬੋਰਡ ਈਟੀਪੀਬੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜਨਰਲ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜੁਲਫਕਾਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਸਰਬੋਤਮ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਹੋਵੇਗੀ।"
"the international guru nanak university planned at nankana sahib would have the best architecture, curricula and research centre on sikh religion and culture", chairman of pakistan's evacuee trust property board etpb , gen retd zulfikar ali khan, said.

ਹਵਾਲੇ ਯੂਰਸੀਆ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
references eurasia is the combined continental landmass of europe and asia.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਪੋਰਟਮੈਨਟੌ ਹੈ.
the term is a portmanteau of its constituent continents.

ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹੇਮਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਰਕਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
located primarily in the northern and eastern hemispheres, it is bordered by the atlantic ocean to the west, the pacific ocean to the east, the arctic ocean to the north, and by africa, the mediterranean sea, and the indian ocean to the south.

ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਜੋਂ ਵੰਡ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਸਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸਰੀਰਕ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ, ਯੂਰਸੀਆ ਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the division between europe and asia as two different continents is a historical and cultural construct, with no clear physical separation between them thus, in some parts of the world, eurasia is recognized as the largest of five or six continents.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਮੇਗਾਬੌਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in geology, eurasia is often considered as a single rigid megablock.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਸੀਆ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਪਾਲੀਓਮੈਗਨੈਟ ਡੇਟਾ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
however, the rigidity of eurasia is debated based on the paleomagnet data.

ਯੂਰਸੀਆ ਲਗਭਗ 55,000,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 21,000,000 ਵਰਗ ਮੀਲ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 36.2% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ.
eurasia covers around 55,000,000 square kilometres 21,000,000 sq mi , or around 36.2% of the earth's total land area.

ਲੈਂਡਮਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5.0 ਬਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲਗਭਗ 70% ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ.
the landmass contains around 5.0 billion people, equating to approximately 70% of the human population.

ਮਨੁੱਖ 60,000 ਤੋਂ 125,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ.
humans first settled in eurasia between 60,000 and 125,000 years ago.

ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਸਮੇਤ, ਯੂਰਸਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਧੀਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੱਡੇ ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ.
some major islands, including great britain, iceland, and ireland, and those of japan, the philippines and indonesia, are included under the popular definition of eurasia, in spite of being separate from the massive landmass.

ਫਿਜ਼ੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਇਕੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ.
physiographically, eurasia is a single continent.

ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਮਾਨੀ ਹਨ.
the concepts of europe and asia as distinct continents date back to antiquity and their borders are geologically arbitrary.

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਮਾਰਮਾਰ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਤਣਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਰਲ ਅਤੇ ਕਾਕੇਸਸ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਮੁੱਖ ਸੀਮਾਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
in ancient times the black sea and the sea of marmara, along with their associated straits, were seen as separating the continents, but today the ural and caucasus ranges are more seen as the main delimiters between the two.

ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ 'ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਕਈ ਵਾਰ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਪਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
eurasia is connected to africa at the suez canal, and eurasia is sometimes combined with africa as the supercontinent afro-eurasia.

ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਮੀਗਤ ਅਤੇ ਵਿਥਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਯੂਰਸੀਆ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਖਤ ਕਿਸਮਾਂ, ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
due to the vast landmass and differences in latitude, eurasia exhibits all types of climate under the classification, including the harshest types of hot and cold temperatures, high and low precipitation and various types of ecosystems.

ਇਤਿਹਾਸ ਯੂਰਸੀਆ ਨੇ 5 .5 ਤੋਂ 5 32 ago ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੱਖਰਾ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਾਲਟਿਕਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਲੌਰੈਂਟੀਆ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਯੂਰਮੇਰੀਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ.
history eurasia formed 375 to 325 million years ago with the merging of siberia once a separate continent , kazakhstania, and baltica, which was joined to laurentia, now north america, to form euramerica.

ਚੀਨੀ ਕਰੈਟਨਜ਼ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤੱਟ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਈ.
chinese cratons collided with siberia's southern coast.

ਯੂਰਸੀਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਸਮੇਤ.
eurasia has been the host of many ancient civilizations, including those based in mesopotamia, the indus valley and china.

ਐਕਸਿਅਲ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੱਧ-ਪਹਿਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀਸੀ ਵਿਚ, ਐਵਲਾਟਿਕ ਤੋਂ ਪੈਸੀਫਿਕ ਤੱਕ ਯੂਰਸੀਅਨ ਉਪ-ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਬੈਲਟ.
in the axial age mid-first millennium bc , a continuous belt of civilizations stretched through the eurasian subtropical zone from the atlantic to the pacific.

ਇਹ ਪੱਟੀ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਬਣ ਗਈ.
this belt became the mainstream of world history for two millennia.

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, sense ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਗੋਲਿਕ ਧਾਰਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਦੀਪ ਹੈ.
geopolitics originally, € is a geographical notion in this sense, it is simply the biggest continent the combined landmass of europe and asia.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਈ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
however, geopolitically, the word has several different meanings, reflecting the specific geopolitical interests of each nation.

€ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਗਿiewਨਯੂ ਬ੍ਰਜ਼ੇਜ਼ੀਨਸਕੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ... ਅਮਰੀਕਾ ਕਿਵੇਂ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ" ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.
€ is one of the most important geopolitical concepts as zbigniew brzezinski observed ... how america "manages" eurasia is critical.

ਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋ ਹਾਵੀ ਹੈ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਨਤ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰੇਗੀ.
a power that dominates € would control two of the three most advanced and economically productive regions.

ਨਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਝਲਕ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯੰਤਰਣ - ਲਗਭਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੈਰੀਫਿਰਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
a mere glance at the map also suggests that control € would almost automatically entail subordination, rendering the western hemisphere and oceania geopolitically peripheral to the central continent.

ਤਕਰੀਬਨ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕ in ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭੌਤਿਕ ਦੌਲਤ ਇਸਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੈ.
about 75 per cent of the people live in € , and most of the physical wealth is there as well, both in its enterprises and underneath its soil.

energy knownਰਜਾ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
€ accounts for about three-fourths of the known energy resources.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਈਯੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਰੂਸ - ਈਯੂ ਫੋਰਨ ਕਾਮਨ ਸਪੇਸ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ.
at the moment one of the most prominent projects of the european union eu is the russia - eu four common spaces initiative.

ਯੂਰਸੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 2015 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
a political and economic union of former soviet states named the eurasian economic union was established in 2015, similar in concept to the eu.

ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਸਮੇਤ, 14 ਦਾ ਰੂਸੀ ਸੰਕਲਪ 1914 ਵਿੱਚ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਰੂਸ ਦੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ.
the russian concept of € corresponded initially more or less to the land area of imperial russia in 1914, including parts of eastern europe.

ਰੂਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਏਕੀਕਰਣ ਵਿਚ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.
one of russia's main geopolitical interests lies in ever closer integration with those countries that it considers part of .

1996 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਏਸ਼ੀਆ-ਯੂਰਪ ਦੀ ਬੈਠਕ ਏ ਐਸ ਈ ਐਮ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
every two years since 1996 a meeting of most asian and european countries is organised as the asia-europe meeting asem .

ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਫੋਨੀਸ਼ੀਅਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਯੂਰੋਪਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਚ ਇਕ separateਰਤ ਨੂੰ ਅਲੱਗ "ਧਰਤੀ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ.
use of term history of the division in ancient times, the greeks classified europe derived from the mythological phoenician princess europa and asia derived from asia, a woman in greek mythology as separate "lands".

ਦੋਵਾਂ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਖਿੱਚਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ.
where to draw the dividing line between the two regions is still a matter of discussion.

ਖ਼ਾਸਕਰ ਚਾਹੇ ਕੁਮਾ-ਮੈਨਚ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕਾਕਸਸ ਪਹਾੜ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਲਬਰਸ ਮਾਉਂਟ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਮੋਂਟ ਬਲੈਂਕ ਯੂਰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ.
especially whether the kuma-manych depression or the caucasus mountains form the southeast boundary is disputed, since mount elbrus would be part of europe in the latter case, making it and not mont blanc europe's highest mountain.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਫਿਲਿਪ ਜੋਹਾਨ ਵਾਨ ਸਟ੍ਰੈਲੇਨਬਰਗ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੱਦ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
most accepted is probably the boundary as defined by philip johan von strahlenberg in the 18th century.

ਉਸਨੇ ਏਜੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਡਾਰਡੇਨੇਲਸ, ਸਾਗਰ ਮਾਰਮਾਰ, ਬੋਸਪੋਰਸ, ਕਾਲਾ ਸਾਗਰ, ਉਦਾਸੀ, ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ, ਯੂਰਲ ਨਦੀ ਅਤੇ ਯੂਰਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ.
he defined the dividing line along the aegean sea, dardanelles, sea of marmara, bosporus, black sea, depression, caspian sea, ural river, and ural mountains.

ਭੂਗੋਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਯੂਰਸੀਆ ਇੱਕ ਸੁਪਰ-ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
geography located primarily in the eastern and northern hemispheres, eurasia is considered a supercontinent, part of the supercontinent of afro-eurasia or simply a continent in its own right.

ਪਲੇਟ ਟੈਕਟੋਨੀਕਸ ਵਿਚ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟ ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਏਸ਼ੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਅਰਬ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਜਾਂ ਚੇਅਰਸਕੀ ਰੇਂਜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬੀ ਪੂਰਬ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ.
in plate tectonics, the eurasian plate includes europe and most of asia but not the indian subcontinent, the arabian peninsula or the area of the russian far east east of the chersky range.

ਸੋਵੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਯੂਰਸੀਆ ਦੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਵੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਾਜਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰੂਸ, ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਕਾਕੀਆ ਦੇ ਗਣਤੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
post-soviet countries eurasia is also sometimes used in geopolitics to refer to organizations of or affairs concerning the post-soviet states, in particular, russia, the central asian republics, and the transcaucasian republics.

ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਯੂਰਸੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਕਜ਼ਾਖਸਤਾਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਆਂ neighborsੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਸਤਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
a prominent example of this usage is in the name of the eurasian economic community, the organization including kazakhstan, russia, and some of their neighbors, and headquartered in moscow, russia, and astana, the capital of kazakhstan.

ਸ਼ਬਦ "ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ" ਅਕਸਰ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the word "eurasia" is often used in kazakhstan to describe its location.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਜ਼ਾਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਐਲ ਐਨ. ਗੁਮਲੇਵ ਯੂਰਸੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਜ਼ਾਕ.
numerous kazakh institutions have the term in their names, like the l. n. gumilev eurasian national university kazakh .

‹ਰਸ਼ੀਅਨ‚.
- russian?

ਲੇਵ ਗੁਮਿਲੇਵ ਦੇ ਯੂਰਸੀਅਨਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂਰਸੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਫੋਰਮ, ਯੂਰਸੀਅਨ ਕਲਚਰਲ ਫਾ foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਰਸ਼ੀਅਨ ‹, ਯੂਰਸੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ ਰਸ਼ੀਅਨ, ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
lev gumilev's eurasianism ideas having been popularized in kazakhstan by olzhas suleimenov , the eurasian media forum, the eurasian cultural foundation russian ‹ , the eurasian development bank russian , and the eurasian bank.

2007 ਵਿਚ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਨਰਸੁਲਤੈਨ ਨਜ਼ਾਰਬੇਯੇਵ ਨੇ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੈਸਪੀਅਨ-ਬੇਸਿਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਰਸਤੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੂਸ ਦੇ ਕੁਮਾ-ਮੈਨੈਚ ਉਦਾਸੀ ਰਾਹੀਂ ਕੈਸਪੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ "ਯੂਰਸੀਆ ਨਹਿਰ" ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਵੋਲਗਾ-ਡੌਨ ਨਹਿਰ.
in 2007 kazakhstan's president, nursultan nazarbayev, proposed building a "eurasia canal" to connect the caspian sea and the black sea via russia's kuma-manych depression in order to provide kazakhstan and other caspian-basin countries with a more efficient path to the ocean than the existing volga-don canal.

ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ "ਵੈਸਟਰਨ ਹੈਮੀਸਪੇਅਰ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਹੇਮਿਸਫੈਰਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਕੌਂਸਲ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਹੇਮਸਪਾਇਰ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ.
this usage is comparable to how americans use "western hemisphere" to describe concepts and organizations dealing with the americas e.g., council on hemispheric affairs, western hemisphere institute for security cooperation .

ਏਸ਼ੀਆ-ਯੂਰਪ ਫਾ .ਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬੈਠਕ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੇ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਬਾਰਡਰ ਦੀ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਐਂਡ ਰਾਈਟਸ ਆਫ ਨੇਸ਼ਨਸ ਈਸੁਰ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਯੂਰਸੀਆ ਉਨਟੀਸੀ ਚੁਰਾਸੀ ਯੂਰਸੀਅਨ ਵਿਘਨ ਯੂਰਸੀਅਨ ਆਰਥਿਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਟਨਲ ਯੂਰਸੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਰੀਜ਼ਨ ਲੌਰੀਆ, ਯੂਰਸੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਹਾਂ-ਸੰਮੇਲਨ.
see also asia-europe foundation meeting afro-eurasia borders of the continents community for democracy and rights of nations eastern partnership eurasia nineteen eighty-four eurasian disambiguation eurasian economic community eurasia tunnel eurasian union intermediate region laurasia, a geological supercontinent joining eurasia and north america.

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਯੂਰਸੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੁਪਰ-ਕੰਟਾਇਨੈਂਟਸ ਮਾਰਮੇਰੇ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਰੇਲਵੇ ਸੁਰੰਗ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
list of eurasian countries by population list of supercontinents marmaray, railway tunnel links the europe to asia.

ਨੀਓ-ਯੂਰਸੀਅਨਿਜ਼ਮ ਪਾਲੇਅਰਕਟਿਕ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਗਠਨ ਤੁਰਕੀ ਸਟ੍ਰੈਟਸ ਵੇਗਾ ਮੁਹਿੰਮ, ਯੂਰਸੀਆ ਯੂਰਸੀਅਨਵਾਦ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਪੱਛਮੀ ਗੋਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਸਿਅਧ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ .
neo-eurasianism palearctic shanghai cooperation organisation turkish straits vega expedition, the first voyage to circumnavigate eurasia eurasianism united states of eurasia references south america is a continent located in the western hemisphere, mostly in the southern hemisphere, with a relatively small portion in the northern hemisphere.

ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ ਜੋ ਰੋਮਾਂਸ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it may also be considered a subcontinent of the americas, which is the model used in nations that speak romance languages.

ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਕੋਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉਭਾਰ ਕਾਰਨ ਬਦਲਿਆ ਹੈ.
the reference to south america instead of other regions like latin america or the southern cone has increased in the last decades due to changing geopolitical dynamics in particular, the rise of brazil .

ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਗਰ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
it is bordered on the west by the pacific ocean and on the north and east by the atlantic ocean north america and the caribbean sea lie to the northwest.

ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚਿਲੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਇਕੂਏਟਰ, ਗੁਆਇਨਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਪੇਰੂ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਉਰੂਗਵੇ, ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ, ਫਰਾਂਸ ਫ੍ਰੈਂਚ ਗੁਆਇਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਖੇਤਰ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ.
it includes twelve sovereign states argentina, bolivia, brazil, chile, colombia, ecuador, guyana, paraguay, peru, suriname, uruguay, and venezuela , a part of france french guiana , and a non-sovereign area the falkland islands, a british overseas territory though this is disputed by argentina .

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਏਬੀਸੀ ਟਾਪੂ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in addition to this, the abc islands of the kingdom of the netherlands, trinidad and tobago, and panama may also be considered part of south america.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 17,840,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 6,890,000 ਵਰਗ ਮੀ.
south america has an area of 17,840,000 square kilometers 6,890,000 sq mi .

ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ 2005 ਤੱਕ 371,090,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
its population as of 2005 has been estimated at more than 371,090,000.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ।
south america ranks fourth in area after asia, africa, and north america and fifth in population after asia, africa, europe, and north america .

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਹਨ।
brazil is by far the most populous south american country, with more than half of the continent's population, followed by colombia, argentina, venezuela and peru.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਅੱਧੇ ਜੀਡੀਪੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਖੇਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ.
in recent decades brazil has also concentrated half of the region's gdp and has become a first regional power.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਜਾਂ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ nearੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਹੈ.
most of the population lives near the continent's western or eastern coasts while the interior and the far south are sparsely populated.

ਪੱਛਮੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਐਂਡੀਜ਼ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨੀਵੇਂ ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ, ਓਰਿਨੋਕੋ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ.
the geography of western south america is dominated by the andes mountains in contrast, the eastern part contains both highland regions and large lowlands where rivers such as the amazon, orinoco, and flow.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੈ.
most of the continent lies in the tropics.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੇਤੂਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੈ.
the continent's cultural and ethnic outlook has its origin with the interaction of indigenous peoples with european conquerors and immigrants and, more locally, with african slaves.

ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੇ ਲੰਬੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਜਾਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
given a long history of colonialism, the overwhelming majority of south americans speak portuguese or spanish, and societies and states commonly reflect western traditions.

ਭੂਗੋਲ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੈ.
geography south america occupies the southern portion of the americas.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ' ਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the continent is generally delimited on the northwest by the watershed along the border, although some may consider the border instead to be the panama canal.

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਸਮੇਤ ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਈਸਟਮਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
geopolitically and geographically all of panama including the segment east of the panama canal in the isthmus is typically included in north america alone and among the countries of central america.

ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮੇਨਲੈਂਡ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮੈਰੀਕ ਪਲੇਟ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ.
almost all of mainland south america sits on the south american plate.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਵਿਘਨ ਝਰਨੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦਾ ਐਂਜਲ ਫਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਇਕ ਦਰਿਆ ਗਾਇਨਾ ਦਾ ਕੈਇਟੌਰ ਫਾਲਸ ਵੋਲਯੂਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਏਕਨਕਾਗੁਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ 6,962 ਮੀਟਰ ਹੈ. ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੈਰ-ਧਰੁਵੀ ਸਥਾਨ, ਐਟਾਕਾਮਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੀਂਹ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰੇਨਫੌਰਸਟ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਲਾ ਪਾਜ਼, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਝੀਲ, ਟਿੱਟੀਕਾਕਾ ਝੀਲ ਅਤੇ, ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ' ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ. ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਪੋਰਟੋ ਟੋਰੋ, ਚਿਲੀ.
south america is home to the world's highest uninterrupted waterfall, angel falls in venezuela the highest single drop waterfall kaieteur falls in guyana the largest river by volume , the amazon river the longest mountain range, the andes whose highest mountain is aconcagua at 6,962 m the driest non-polar place on earth, the atacama desert the largest rainforest, the amazon rainforest the highest capital city, la paz, bolivia the highest commercially navigable lake in the world, lake titicaca and, excluding research stations in antarctica, the world's southernmost permanently inhabited community, puerto toro, chile.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਣਿਜ ਸਰੋਤ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬੇ, ਲੋਹੇ, ਟੀਨ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਹਨ.
south america's major mineral resources are gold, silver, copper, iron ore, tin, and petroleum.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਗਏ ਇਹ ਸਰੋਤਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਆਮਦਨੀ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।
these resources found in south america have brought high income to its countries especially in times of war or of rapid economic growth by industrialized countries elsewhere.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਵਸਤੂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਕਸਰ ਵਿਭਿੰਨ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੀ ਹੈ.
however, the concentration in producing one major export commodity often has hindered the development of diversified economies.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਹੋਏ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿਚ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਨੀਚੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧਾਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਅਤਿਅੰਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ.
the fluctuation in the price of commodities in the international markets has led historically to major highs and lows in the economies of south american states, often causing extreme political instability.

ਇਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.
this is leading to efforts to diversify production to drive away from staying as economies dedicated to one major export.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
south america is one of the most biodiverse continents on earth.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਲਾਮਾ, ਐਨਾਕੋਡਾ, ਪਿਰਾਂਹਾ, ਜਾਗੁਆਰ, ਅਤੇ ਟਾਪਿਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
south america is home to many interesting and unique species of animals including the llama, anaconda, piranha, jaguar, , and tapir.

ਅਮੇਜ਼ਨ ਦੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
the amazon rainforests possess high biodiversity, containing a major proportion of the earth's species.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
brazil is the largest country in south america, encompassing around half of the continent's land area and population.

ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਡੇਨ ਸਟੇਟ, ਗੁਇਨੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਨ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ.
the remaining countries and territories are divided among three regions the andean states, the guianas and the southern cone.

ਬਾਹਰਲੇ ਟਾਪੂ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਟਾਪੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
outlying islands traditionally, south america also includes some of the nearby islands.

ਅਰੂਬਾ, ਬੋਨੇਅਰ, ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ, ਟੋਬੈਗੋ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੀ ਸੰਘੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਸ਼ੈਲਫ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
aruba, bonaire, , trinidad, tobago, and the federal dependencies of venezuela sit on the northerly south american continental shelf and are often considered part of the continent.

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਟਾਪੂ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਅਧੀਨਗੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਲੇਟ' ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦੂਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸੈਨ ਐਂਡਰੇਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਵੀਡੇਨਸੀਆ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਐਵੇਸ ਆਈਲੈਂਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ. ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ.
geo-politically, the island states and overseas territories of the caribbean are generally grouped as a part or subregion of north america, since they are more distant on the caribbean plate, even though san andres and providencia are politically part of colombia and aves island is controlled by venezuela.

ਦੂਸਰੇ ਟਾਪੂ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਉਹ ਟਾਪੂ ਹਨ ਜੋ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਵਿਚ ਇਕੂਡੋਰ ਅਤੇ ਈਸਟਰ ਆਈਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਪਰ ਚਿਲੀ, ਰਾਬਿਨਸਨ ਕਰੂਸੋ ਆਈਲੈਂਡ, ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਟੀਏਰਾ ਡੈਲ ਫੁਏਗੋ ਦੋਨੋਂ ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ ਫੁੱਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ.
other islands that are included with south america are the islands that belong to ecuador and easter island in oceania but belonging to chile , robinson crusoe island, both chilean and tierra del fuego split between chile and argentina .

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਫਰਨਾਂਡੋ ਡੀ ​​ਨੋਰਨ੍ਹਾ, ਟ੍ਰਾਇਨਡੇਡ ਅਤੇ ਮਾਰਟਿਮ ਵਾਜ਼, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪਾਲ ਆਰਚੀਪੇਲਾਗੋ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਫਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ.
in the atlantic, brazil owns fernando de noronha, trindade and martim vaz, and the saint peter and saint paul archipelago, while the falkland islands are governed by the united kingdom, whose sovereignty over the islands is disputed by argentina.

ਸਾ southਥ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੈਂਡਵਿਚ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
south georgia and the south sandwich islands may be associated with either south america or antarctica.

ਮੌਸਮ ਖਿੱਤੇ ਦੇ temperaturesਸਤਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦੱਖਣ-ਵਿਥਕਾਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਯਮਤਤਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਈਸੋਥਰਮਜ਼, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਵਿਥਕਾਰ ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
climate the distribution of the average temperatures in the region presents a constant regularity from the of latitude south, when the isotherms tend, more and more, to be confused with the degrees of latitude.

ਤਪਸ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਥਾਂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਨ.
in temperate latitudes, winters are milder and summers warmer than in north america.

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਹਿੱਸਾ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭੂਮੱਧ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ.
because its most extensive part of the continent is located in the equatorial zone, the region has more areas of equatorial plains than any other region.

ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬੇਸਿਨ ਵਿਚ therਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ 27 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਘੱਟ ਥਰਮਲ ਐਪਲੀਟਿudesਡਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਚ ਬਾਰਸ਼ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨਾਲ.
the average annual temperatures in the amazon basin oscillate around 27 , with low thermal amplitudes and high rainfall indices.

ਮਾਰਾਸੀਬੋ ਝੀਲ ਅਤੇ ਓਰਿਨੋਕੋ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਾਂਗੋਲੀਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਕ ਭੂਮੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
between the maracaibo lake and the mouth of the orinoco, predominates an equatorial climate of the type congolese, that also includes parts of the brazilian territory.

ਪੂਰਬੀ-ਕੇਂਦਰੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਪਠਾਰ ਵਿਚ ਨਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਮਾਹੌਲ ਹੈ.
the east-central brazilian plateau has a humid and warm tropical climate.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਪੈਂਪਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਮੀ ਵਾਲਾ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮਾਹੌਲ ਸੁੱਕਾ ਸਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਦਿਨੇਰਿਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਜਲਵਾਯੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the northern and eastern parts of the argentine pampas have a humid subtropical climate with dry winters and humid summers of the chinese type, while the western and eastern ranges have a subtropical climate of the dinaric type.

ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਤੇ, ਨਾਰਵੇਈਅਨ ਫਜੋਰਡਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਨਾਲੋਂ ਮੌਸਮ ਠੰerੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
at the highest points of the andean region, climates are colder than the ones occurring at the highest point of the norwegian fjords.

ਐਂਡੀਅਨ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ, ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਚਾਈ ਦੁਆਰਾ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ striੇ 'ਤੇ, ਗਿੰਨੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਕ ਭੂਮੱਧ ਭੂਮੀ ਹੈ.
in the andean plateaus, the warm climate prevails, although it is tempered by the altitude, while in the coastal strip, there is an equatorial climate of the guinean type.

ਇਸ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਚਾਲੀਅਨ ਤੱਟ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤਕ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲਵਾਯੂ, ਬ੍ਰਿਟਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਅਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੀਏਰਾ ਡੇਲ ਫੁਏਗੋ ਵਿਚ, ਸਾਇਬੇਰੀਅਨ ਕਿਸਮ ਦਾ ਠੰ .ਾ ਮਾਹੌਲ.
from this point until the north of the chilean coast appear, successively, mediterranean oceanic climate, temperate of the breton type and, already in tierra del fuego, cold climate of the siberian type.

ਬਾਰਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ.
the distribution of rainfall is related to the regime of winds and air masses.

ਐਂਡੀਜ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪੂਰਬੀ ਖੰਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਤੋਂ ਨਮੀ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
in most of the tropical region east of the andes, winds blowing from the northeast, east and southeast carry moisture from the atlantic, causing abundant rainfall.

ਓਰੀਨੋਕੋ ਲਾਨੋਸ ਅਤੇ ਗਿਆਨਸ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਰਖਾ ਮੱਧਮ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in the orinoco lhanos and in the guianas plateau, the precipitations go from moderate to high.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਇਕੂਏਟਰ ਬਰਸਾਤੀ ਖੇਤਰ ਹਨ.
the pacific coast of colombia and northern ecuador are rainy regions.

ਏਟਾਕਾਮਾ ਮਾਰੂਥਲ, ਇਸ ਤੱਟ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡ੍ਰਾਈਫਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ.
the atacama desert, along this stretch of coast, is one of the driest regions in the world.

ਚਿਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਚੱਕਰਵਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦਾ ਪੈਟਾਗੋਨੀਆ ਮਾਰੂਥਲ ਹੈ.
the central and southern parts of chile are subject to cyclones, and most of the argentine patagonia is desert.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਪਾਂਪਾਂ, ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਾਰਸ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
in the pampas of argentina, uruguay and south of brazil the rainfall is moderate, with rains well distributed during the year.

ਚਾਕੋ ਦੇ ਮੱਧਮ ਖੁਸ਼ਕ ਹਾਲਾਤ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the moderately dry conditions of the chaco oppose the intense rainfall of the eastern region of paraguay.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਅਰਧ ਤੱਟ 'ਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਇਕ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ.
in the semiarid coast of the brazilian northeast the rains are linked to a monsoon regime.

ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰੰਟ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹੰਬਲਟ ਅਤੇ ਫਾਕਲੈਂਡਜ਼.
important factors in the determination of climates are sea currents, such as the current humboldt and falklands.

ਦੱਖਣ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦਾ ਭੂਮੱਧ ਭਾੜਾ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਟਕਰਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੱਟ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਐਂਟੀਲਜ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ. ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਤਮਾਨ, ਖਾੜੀ ਦੀ ਧਾਰਾ.
the equatorial current of the south atlantic strikes the coast of the northeast and there is divided into two others the current of brazil and a coastal current that flows to the northwest towards the antilles, where there it moves towards northeast course thus forming the most important and famous ocean current in the world, the gulf stream.

ਇਤਿਹਾਸ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 225 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਨਜੀਆ ਫੁੱਟਣਾ ਅਤੇ ਤੋੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤਕ ਪਾਲੀਓਜ਼ੋਇਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੇਸੋਜ਼ੋਇਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤਕ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ।
history prehistory south america is believed to have been joined with africa from the late paleozoic era to the early mesozoic era, until the supercontinent pangaea began to rift and break apart about 225 million years ago.

ਇਸ ਲਈ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ.
therefore, south america and africa share similar fossils and rock layers.

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 15,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਬੇਰਿੰਗ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਰੂਸ ਵਿਚ ਹੈ.
south america is thought to have been first inhabited by humans when people were crossing the bering land bridge now the bering strait at least 15,000 years ago from the territory that is present-day russia.

ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਇਸਤਮਸ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ.
they migrated south through north america, and eventually reached south america through the isthmus of panama.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਤਕਰੀਬਨ 9000 ਬੀ ਸੀ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਕੈਸ਼ਸ਼, ਮਿਰਚ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਬੀਨਜ਼ ਦੀ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਬੇਸਿਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਲਈ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ.
the first evidence for the existence of the human race in south america dates back to about 9000 bc, when squashes, chili peppers and beans began to be cultivated for food in the highlands of the amazon basin.

ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਗਲ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਇਕ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ 2000 ਬੀਸੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ.
pottery evidence further suggests that manioc, which remains a staple food today, was being cultivated as early as 2000 bc.

2000 ਬੀ ਸੀ ਤੱਕ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਐਂਡੀਸ ਅਤੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ.
by 2000 bc, many agrarian communities had been settled throughout the andes and the surrounding regions.

ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਆਪਕ ਅਭਿਆਸ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਦੇ ਮੁ sourceਲੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ.
fishing became a widespread practice along the coast, helping establish fish as a primary source of food.

ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਇਕ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ.
irrigation systems were also developed at this time, which aided in the rise of an agrarian society.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਐਂਡੇਸ ਸਰਕਾ 3500 ਬੀ.ਸੀ. ਦੇ ਉੱਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਲਾਮਾਸ, ਗੁਆਨਾਕੋਸ ਅਤੇ ਅਲਪਾਕਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
south american cultures began domesticating llamas, , guanacos, and alpacas in the highlands of the andes circa 3500 bc.

ਮਾਸ ਅਤੇ ਉੱਨ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਜਾਨਵਰ ਮਾਲ ਦੀ transportationੋਆ-forੁਆਈ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ.
besides their use as sources of meat and wool, these animals were used for transportation of goods.

ਪੂਰਵ-ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਅਗਾਮੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਤੇ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
pre-columbian civilizations the rise of plant growing and the subsequent appearance of permanent human settlements allowed for the multiple and overlapping beginnings of civilizations in south america.

ਮੁ southਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੌਰਟ ਚਿਕੋ, ਕੇਂਦਰੀ ਪੇਰੂ ਦੇ ਤੱਟ ਤੇ ਸੀ.
one of the earliest known south american civilizations was at norte chico, on the central peruvian coast.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਵਸਰਾਵਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਨੌਰਟ ਚਿਕੋ ਦਾ ਸਮਾਰਕ architectਾਂਚਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਹੈ.
though a pre-ceramic culture, the monumental architecture of norte chico is contemporaneous with the pyramids of ancient egypt.

ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਰਟ ਚਿਕੋ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕਲਾਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰ ਨੈਟਵਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ 900 ਬੀ ਸੀ.
norte chico governing class established a trade network and developed agriculture then followed by by 900 bc, according to some estimates and archaeological finds.

ਕਲਾਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ 3,177 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੇਰੂ ਵਿਚ ਡੀ ਹੁਆੰਤਾਰ ਨਾਮਕ ਜਗ੍ਹਾ' ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ.
artifacts were found at a site called de huantar in modern peru at an elevation of 3,177 meters.

ਸਭਿਅਤਾ 900 ਈਸਵੀ ਤੋਂ 300 ਬੀਸੀ ਤੱਕ ਫੈਲੀ।
civilization spanned 900 bc to 300 bc.

ਪੇਰੂ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਟ ਵਿਚ, ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਈ. ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ, ਮੋਚੇ 100 ਬੀ.ਸੀ. 700 ਈ., ਪੇਰੂ, ਪੈਰਾਕਾਸ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ਕਾ 400 ਬੀ.ਸੀ. 800 ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ 'ਤੇ, ਪੇਰੂ ਸਭਿਆਚਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਕੀਆਂ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਤੇ ਵਸਰਾਵਿਕ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ.
in the central coast of peru, around the beginning of the 1st millennium ad, moche 100 bc 700 ad, at the northern coast of peru , paracas and nazca 400 bc 800 ad, peru cultures flourished with centralized states with permanent militia improving agriculture through irrigation and new styles of ceramic art.

ਅਲਟੀਪਲਾਨੋ, ਟਿਹੁਆਨਾਕੋ ਜਾਂ ਟਿਵਾਣਾਕੂ 100 ਬੀ.ਸੀ. 1200 ਈ. ਵਿਚ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਪਾਰਕ ਨੈਟਵਰਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ.
at the altiplano, tiahuanaco or tiwanaku 100 bc 1200 ad, bolivia managed a large commercial network based on religion.

ਲਗਭਗ 7 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿਚ, ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਹੁਆਨਾਕੋ ਅਤੇ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਹੁਆਰੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪੇਰੂ ਨੇ ਹੁਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਟਿਹੁਆਨਾਕੋ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਥਾ ਨੂੰ ਥੋਪਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ.
around 7th century, both tiahuanaco and wari or huari empire , central and northern peru expanded its influence to all the andean region, imposing the huari urbanism and tiahuanaco religious iconography.

ਮੁਇਸਕਾ ਹੁਣ ਕੋਲੰਬੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸੀ.
the muisca were the main indigenous civilization in what is now colombia.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ, ਜਾਂ ਕੈਕਿਜਗੋਸ ਦੀ ਮੁਸਿੱਕਾ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰਕ ਨੈਟਵਰਕ ਸੀ.
they established the muisca confederation of many clans, or cacicazgos, that had a free trade network among themselves.

ਉਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸਨ.
they were goldsmiths and farmers.

ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰੀ-ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਕੇਂਦਰੀ ਇਕੂਏਡੋਰ, ਸਾਮਰਾਜ, ਪੇਰੂਵੀਅਨ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟ, ਚਾਚਾਪੋਇਸ ਅਤੇ ਅਯਮਰਾਨ ਰਾਜ, ਪੱਛਮੀ ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੇਰੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other important pre-columbian cultures include the in south central ecuador , empire , peruvian northern coast , chachapoyas, and the aymaran kingdoms , western bolivia and southern peru .

ਕੁਸਕੋ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਕਾ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ 1438 ਤੋਂ 1533 ਤੱਕ ਐਂਡੀਜ਼ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ.
holding their capital at the great city of cusco, the inca civilization dominated the andes region from 1438 to 1533.

ਕੋਵਚੂਆ ਵਿਚ ਤਵਾਂਟਿਨ ਸੂਯੁ ਅਤੇ "ਚਾਰਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੰਕਾ ਸਭਿਅਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਸੀ.
known as tawantin suyu, and "the land of the four regions," in quechua, the inca civilization was highly distinct and developed.

ਇੰਕਾ ਨਿਯਮ ਤਕਰੀਬਨ ਸੌ ਭਾਸ਼ਾਈ ਜਾਂ ਨਸਲੀ ਫਿਰਕਿਆਂ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਲਗਭਗ 9 ਤੋਂ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ 25,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
inca rule extended to nearly a hundred linguistic or ethnic communities, some 9 to 14 million people connected by a 25,000 kilometer road system.

ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣਤ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਪੱਥਰਬਾਜੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ.
cities were built with precise, unmatched stonework, constructed over many levels of mountain terrain.

ਟੇਰੇਸ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਭਕਾਰੀ ਰੂਪ ਸੀ.
terrace farming was a useful form of agriculture.

ਸੈਂਟਰਲ ਅਤੇ ਸਾ southernਥਲੀ ਚਿਲੀ ਵਿਚਲੇ ਮਾਪੂਚੇ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 300 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰੌਕੋ ਯੁੱਧ ਲੜਦੇ ਰਹੇ.
the mapuche in central and southern chile resisted the european and chilean settlers, waging the arauco war for more than 300 years.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਸਤੀਵਾਦ 1494 ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਸਪੇਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਨੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਨਵੀਂਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਉਮੀਦ 'ਤੇ, ਟੋਰਡਸੀਲਾਸ ਸੰਧੀ' ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪੋਪ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ, ਕਿ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਵਾਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ.
european colonization in 1494, portugal and spain, the two great maritime european powers of that time, on the expectation of new lands being discovered in the west, signed the treaty of tordesillas, by which they agreed, with the support of the pope, that all the land outside europe should be an exclusive duopoly between the two countries.

ਸੰਧੀ ਨੇ ਕੇਪ ਵਰਡੇ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਉੱਤਰ-ਦੱਖਣ ਮੈਰੀਡੀਅਨ 370 ਲੀਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਕ ਕਲਪਨਾਤਮਕ ਲਾਈਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਲਗਭਗ 37 'ਡਬਲਯੂ. ਸੰਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਲਾਈਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚਲੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਸਪੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਨਾਲ.
the treaty established an imaginary line along a north-south meridian 370 leagues west of the cape verde islands, roughly 37' w. in terms of the treaty, all land to the west of the line known to comprise most of the south american soil would belong to spain, and all land to the east, to portugal.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਸਹੀ ਮਾਪ ਅਸੰਭਵ ਸਨ, ਇਸ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਦੇ ਪਾਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਫੈਲਿਆ.
as accurate measurements of longitude were impossible at that time, the line was not strictly enforced, resulting in a portuguese expansion of brazil across the meridian.

1530 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੇਤੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੋਂ.
beginning in the 1530s, the people and natural resources of south america were repeatedly exploited by foreign conquistadors, first from spain and later from portugal.

ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ.
these competing colonial nations claimed the land and resources as their own and divided it in colonies.

ਯੂਰਪੀਅਨ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਚੇਚਕ, ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ, ਖਸਰਾ ਅਤੇ ਟਾਈਫਸ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੂਲ ਵਸੋਂ ਦਾ ਇਮਿ .ਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਪੇਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਦੇਸੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
european infectious diseases smallpox, influenza, measles, and typhus to which the native populations had no immune resistance caused large-scale depopulation of the native population under spanish control.

ਮਜਬੂਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਕੈਂਡਾ ਅਤੇ ਖਣਨ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਮੀਟਿਆ ਨੇ ਵੀ ਨਿਵਾਸ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
systems of forced labor, such as the haciendas and mining industry's mit'a also contributed to the depopulation.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਫਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ.
after this, african slaves, who had developed immunities to these diseases, were quickly brought in to replace them.

ਸਪੈਨਿਅਰਡ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੂਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਿਰਫ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੂਲ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ।
the spaniards were committed to convert their native subjects to christianity and were quick to purge any native cultural practices that hindered this end however, many initial attempts at this were only partially successful, as native groups simply blended catholicism with their established beliefs and practices.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਪੈਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਦੇ ਕਿਚੂਆ, ਆਈਮਾਰਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਮੌਖਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
furthermore, the spaniards brought their language to the degree they did with their religion, although the roman catholic church's evangelization in quechua, aymara, and actually contributed to the continuous use of these native languages albeit only in the oral form.

ਆਖਰਕਾਰ, ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਅਰਡਸ ਨੇ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਮੇਸਟਿਜੋ ਕਲਾਸ ਬਣਾਈ.
eventually, the natives and the spaniards interbred, forming a mestizo class.

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੇਸਟੀਜੋ ਐਮਰੀਨਡਿਅਨ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪਿਓਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਨ.
at the beginning, many mestizos of the andean region were offspring of amerindian mothers and spanish fathers.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੇਸਟਿਜੋ ਦੇ ਜੱਦੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਾਂ ਮੇਸਟਿਜੋ ਮਾਵਾਂ ਸਨ.
after independence, most mestizos had native fathers and european or mestizo mothers.

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਲ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਰ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਸਪੇਨ ਜਾਂ ਪੁਰਤਗਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲ ਗਈਆਂ ਸਨ.
many native artworks were considered pagan idols and destroyed by spanish explorers this included many gold and silver sculptures and other artifacts found in south america, which were melted down before their transport to spain or portugal.

ਸਪੈਨਿਅਰਡਸ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਲੈ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਜਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਸਿਸਟਮ ਵਰਗੇ ਬੁਨਿਆਦੀ .ਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ.
spaniards and portuguese brought the western european architectural style to the continent, and helped to improve infrastructures like bridges, roads, and the sewer system of the cities they discovered or conquered.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਬਲਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ.
they also significantly increased economic and trade relations, not just between the old and new world but between the different south american regions and peoples.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਏਕਾ ਹੋ ਗਈਆਂ.
finally, with the expansion of the portuguese and spanish languages, many cultures that were previously separated became united through that of latin american.

ਗਯਾਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਡੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲੋਨੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਅਰਸਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੁਆਰਾ ਬਸਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
guyana was first a dutch, and then a british colony, though there was a brief period during the napoleonic wars when it was colonized by the french.

ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ.
the country was once partitioned into three parts, each being controlled by one of the colonial powers until the country was finally taken over fully by the british.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਗੁਲਾਮੀ ਕਈ ਯੂਰਪੀਨ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬਗੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
slavery in south america indigenous peoples of the americas in various european colonies were forced to work in european plantations and mines along with african slaves who were also introduced in the proceeding centuries.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਸਨ ਅਤੇ ਮੂਲਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the colonists were heavily dependent on indigenous labor during the initial phases of european settlement to maintain the subsistence economy, and natives were often captured by expeditions.

ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ 17 ਵੀਂ ਅਤੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ.
the importation of african slaves began midway through the 16th century, but the enslavement of indigenous peoples continued well into the 17th and 18th centuries.

ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ, ਇਹ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ 1502 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.
the atlantic slave trade brought african slaves primarily to south american colonies, beginning with the portuguese since 1502.

ਇਸ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਕਲੋਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਲਾਮ-ਨਿਰਭਰ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ.
the main destinations of this phase were the caribbean colonies and brazil, as european nations built up economically slave-dependent colonies in the new world.

ਲਗਭਗ 40% ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਚਲਾ ਗਿਆ.
nearly 40% of all african slaves trafficked to the americas went to brazil.

ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 1501 ਤੋਂ 1866 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4.9 ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਲਾਮ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਆਏ ਸਨ.
an estimated 4.9 million slaves from africa came to brazil during the period from 1501 to 1866.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਕਾਲ਼ਾਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨਿਪਟਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ.
while the portuguese, english and french settlers enslaved mainly african blacks, the spaniards became very disposed of the natives.

1750 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਨੇ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿਚ ਦੇਸੀ ਗੁਲਾਮੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਅਯੋਗ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਗੁਲਾਮ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।
in 1750 portugal abolished native slavery in the colonies because they considered them unfit for labour and began to import even more african slaves.

ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ਗੁਲਾਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ, ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਬਚ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
slaves were brought to the mainland on so-called slave ships, under subhuman conditions and ill-treatment, and those who survived were sold into the slave markets.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਗੁਲਾਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ.
after independence, all south american countries maintained slavery for some time.

ਗੁਲਾਮੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਸੰਨ 1823 ਵਿਚ ਚਿਲੀ, 1830 ਵਿਚ ਉਰੂਗਵੇ, 1831 ਵਿਚ ਬੋਲੀਵੀਆ, 1851 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਇਕੂਏਟਰ, 1853 ਵਿਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, 1854 ਵਿਚ ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ, 1869 ਵਿਚ ਪੈਰਾਗੁਏ ਅਤੇ 1888 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਆਖਰੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਦੇਸ਼.
the first south american country to abolish slavery was chile in 1823, uruguay in 1830, bolivia in 1831, colombia and ecuador in 1851, argentina in 1853, peru and venezuela in 1854, paraguay in 1869, and in 1888 brazil was the last south american nation and the last country in western world to abolish slavery.

ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ-ਯੁੱਧ, ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ, ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੋਵਾਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.
independence from spain and portugal the european peninsular war , a theater of the napoleonic wars, changed the political situation of both the spanish and portuguese colonies.

ਪਹਿਲਾਂ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਹਾ braਸ ਆਫ ਬ੍ਰਾਗਨਜ਼ਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਭੱਜ ਕੇ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਚਿਆ.
first, napoleon invaded portugal, but the house of braganza avoided capture by escaping to brazil.

ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਿੰਗ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਸੱਤਵੇਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
napoleon also captured king ferdinand vii of spain, and appointed his own brother instead.

ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵਿਰੋਧਤਾ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਟਾਸ ਨੂੰ ਫੜੇ ਗਏ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ.
this appointment provoked severe popular resistance, which created juntas to rule in the name of the captured king.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਪੇਨ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਜੰਟਾ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ.
many cities in the spanish colonies, however, considered themselves equally authorized to appoint local juntas like those of spain.

ਇਹ ਦੇਸ਼-ਭਗਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਵਾਦੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
this began the spanish american wars of independence between the patriots, who promoted such autonomy, and the royalists, who supported spanish authority over the americas.

ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ, ਜੁਨਟਾਜ਼ ਨੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ.
the juntas, in both spain and the americas, promoted the ideas of the enlightenment.

ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਫਰਦੀਨੈਂਡ ਸੱਤਵੇਂ ਨੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਅਬਸੋਲਟਿਸਟ ਬਹਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੱਥ ਮਿਲਿਆ ਸੀ.
five years after the beginning of the war, ferdinand vii returned to the throne and began the absolutist restoration as the royalists got the upper hand in the conflict.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਡੀ ਸੈਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਿਬਰਟਾਡੋਰੇਸ.
the independence of south america was secured by venezuela and de san argentina , the two most important libertadores.

ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੇਰੂ ਦੀ ਵਾਇਸ-ਵਫਾਦਾਰੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲੀਮਾ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
led a great uprising in the north, then led his army southward towards lima, the capital of the viceroyalty of peru.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੈਨ ਨੇ ਐਂਡੀਜ਼ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਰ, ਇੱਕ ਚਿਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ.
meanwhile, san led an army across the andes mountains, along with chilean expatriates, and liberated chile.

ਉਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਰੂ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇੜਾ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਦੀ ਵਾਇਸਰਾਇਲਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ.
he organized a fleet to reach peru by sea, and sought the military support of various rebels from the viceroyalty of peru.

ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਆਖਰਕਾਰ ਇਕਵਾਡੋਰ ਦੇ ਗਵਾਇਕਿਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਕ੍ਰਾ .ਨ ਦੀ ਰਾਇਲ ਆਰਮੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਮਰਪਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ.
the two armies finally met in guayaquil, ecuador, where they cornered the royal army of the spanish crown and forced its surrender.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਡੋਮ ਪੇਡਰੋ ਪਹਿਲੇ, ਪੋਰਟੋ ਚੌਥੇ, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਰਾਜਾ ਡੋਮ vi ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, 1822 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ.
in the portuguese kingdom of brazil, dom pedro i also pedro iv of portugal , son of the portuguese king dom vi, proclaimed the independent kingdom of brazil in 1822, which later became the empire of brazil.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ, ਬਹਿਆ, ਸਿਸਪਲੇਟਿਨਾ ਅਤੇ 1825 ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿਚ ਗਾਰਡੀਨਾਂ ਦੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
despite the portuguese loyalties of garrisons in bahia, cisplatina and , independence was diplomatically accepted by the crown in portugal in 1825, on condition of a high compensation paid by brazil mediatized by the united kingdom.

ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣਾ ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਕਈ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੜਾਈਆਂ ਨਾਲ ਖੰਡਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
nation-building and fragmentation the newly independent nations began a process of fragmentation, with several civil and international wars.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਨਹੀਂ ਸੀ.
however, it was not as strong as in central america.

ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਏ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਰਾਗੁਏ ਜਾਂ ਉਰੂਗਵੇ ਤੱਕ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਂਟਰ ਗਣਤੰਤਰ ਅਤੇ ਰਿਓਗਰੇਂਸ ਗਣਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
some countries created from provinces of larger countries stayed as such up to modern day such as paraguay or uruguay , while others were reconquered and reincorporated into their former countries such as the republic of entre and the riograndense republic .

ਪਹਿਲੀ ਵੱਖਵਾਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 1820 ਵਿਚ ਅਰਡੇਨਾਈਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਐਂਟਰ ਦੁਆਰਾ ਇਕ ਕੌਡੀਲੋ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the first separatist attempt was in 1820 by the argentine province of entre by a caudillo.

ਇਸਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ "ਗਣਤੰਤਰ" ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਨਰਲ, ਇਹ 'ਕੌਡੀਲੋ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਐਂਟਰ ਰੀਓਸ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ.
in spite of the "republic" in its title, general , it' caudillo, never really intended to declare an independent entre rios.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਆਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ.
rather, he was making a political statement in opposition to the monarchist and centralist ideas that back then permeated buenos aires politics.

"ਦੇਸ਼" ਨੂੰ 1821 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
the "country" was reincorporated at the united provinces in 1821.

1825 ਵਿਚ, ਸਿਸਪਲੇਟਾਈਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡੀ ਲਾ ਪਲਾਟਾ ਦੇ ਰਾਜਪ੍ਰਸਤਾਂ ਤੋਂ ਅਰਪੇਸਨ ਅਤੇ ਅਰਜੇਨਟੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿਸਪਲੇਟਾਈਨ ਯੁੱਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.
in 1825 the cisplatine province declared its independence from the empire of brazil, which led the cisplatine war between the imperials and the argentine from the united provinces of the de la plata to control the region.

ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ ਟਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿਸਪਲੇਟਿਨਾ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਉਰੂਗਵੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਿਆਂ ਸਵਾਲ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਇਕਲੌਤਾਵਾਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ.
three years later, the united kingdom intervened in question by proclaiming a tie and creating in the former cisplatina a new independent country the oriental republic of uruguay which was the only separatist province that maintained its independence.

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1836 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਡੋ ਸੁਲ ਟੈਕਸ ਸੰਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
later in 1836, while brazil was experiencing the chaos of the regency, rio grande do sul proclaimed its independence motivated by a tax crisis.

ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਖੂਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀ ਟਕਰਾਅ ਸੀ।
this was the longest and most bloody separatist conflict in south america.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਪੇਡਰੋ ਦੂਜੇ ਦੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਦੇਸ਼ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਤਾ ਕੈਟਰੀਨਾ ਪ੍ਰਾਂਤ 1839 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
with the anticipation of the coronation of pedro ii to the throne of brazil, the country can stabilize and fight the separatists, which the province of santa catarina had joined in 1839.

ਅਪਵਾਦ 1845 ਵਿਚ ਰਿਓਗਰੇਂਡੇਂਸ ਰੀਪਬਿਲਕ ਅਤੇ ਜੂਲੀਆਨਾ ਰੀਪਬਲਿਕ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਨਰ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ.
the conflict came to an end with the total defeat of both riograndense republic and juliana republic and their reincorporation as provinces in 1845.

ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਵੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਨੂੰ ਚਿਲੀ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the confederation, a short-lived union of peru and bolivia, was blocked by chile in the war of the confederation and again during the war of the pacific .

ਪੈਰਾਗੁਏ ਨੂੰ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਪੈਰਾਗੁਏਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.
paraguay was virtually destroyed by argentina and brazil in the paraguayan war.

ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਵਾਂ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
wars and conflicts the south-american history in early 19th century was built almost exclusively in wars.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਨਵੀਂ ਕੌਮਾਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ.
despite the spanish american wars of independence and the brazilian war of independence, quickly the new nations began to suffer with internal conflicts and wars among themselves.

1825 ਵਿਚ, ਸਿਸਪਲੇਟਿਨਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ, ਡੇ ਲਾ ਪਲਾਟਾ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਸਪਲੇਟਾਈਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
in 1825 the proclamation of independence of cisplatina led to the cisplatine war between the historical rivals empire of brazil and the united provinces of the de la plata, argentina's predecessor.

ਨਤੀਜਾ ਉਰੂਗਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਸੀ.
the result was a stalemate by the british with the independence of uruguay.

ਇਸ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਸੂਬੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਗਮੁਫਿਨ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਜਿੱਤੀ.
soon after, the another brazilian province proclaimed its independence leading to the ragamuffin war which brazil won.

ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸੰਘ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੇਰੂ-ਬੋਲੀਵੀਅਨ ਸੰਘ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਘਣੀ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।
between 1836 and 1839 the war of the confederation broke out between the short-lived peru-bolivian confederation and chile, with the support of the argentine confederation.

ਇਹ ਯੁੱਧ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਰੂ ਦੇ ਅਸਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਲੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਸੰਘ ਦੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੀ ਭੰਗ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the war was fought mostly in the actual territory of peru and ended with a confederate defeat and the dissolution of the confederacy and annexation of many territories by argentina.

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸਿਵਲ ਵਾਰਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ.
meanwhile the argentine civil wars beat argentina since its independence.

ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਘ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
the conflict was mainly between those who defended the centralization of power in buenos aires and those who defended a confederation.

ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਇੱਥੇ ਦੋ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਸਨ" ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਗਣਰਾਜ ਸੀ.
during this period it can be said that "there were two argentines" the first was the argentine confederation, and the second the argentine republic.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਰੂਗਵੇ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਰੂਗੁਆਇਨ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
at the same time the political instability in uruguay led to the uruguayan civil war among the main political factions of the country.

ਪਲੈਟੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਸ ਸਾਰੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿਚ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੱਖ ਲੈਣ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਦਖਲ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
all this instability in the platine region interfered with the politics and goals of other countries such as brazil, which was soon forced to take sides and intervene to put an end to this situation.

1851 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਨਿਟੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲੈਟੀਨ ਯੁੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੂਡੀਲੋ ਜੁਆਨ ਮੈਨੂਅਲ ਰੋਸ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਰੂਗਵੇ ਵਿਚ ਅਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਯੂਨਿਟੇਰੀਅਨ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੋਲੋਰਾਡੋਸ ਧੜੇ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
in 1851 the brazilian empire supporting the centralizing unitarians and the uruguayn government invaded argentina in what was known as the platine war and deposed the caudillo juan manuel rosas that ruled the confederation with iron hand, which although it did not put an end to the political chaos and civil war in argentina, but brought temporary peace to uruguay where the colorados faction supported by the brazilian empire, british empire, french empire and the unitarian party of argentina won.

ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਿਹੜੀ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ 1864 ਵਿੱਚ ਉਰੂਗਵੇਆਨ ਧੜੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਰੂਗਵੇਯਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ.
a peace that lasted little, because in 1864 the uruguayan factions faced each other again in the uruguayan war.

ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਲੈਂਕੋਸ ਨੇ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.
the blancos supported by paraguay start to attack brazilian and argentine farmers in the borders.

ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਬਲੈਂਕੋਸ ਅਤੇ ਕੋਲੋਰਾਡੋਸ ਵਿਚਾਲੇ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ.
the empire made an initial attempt to settle the dispute between blancos and colorados without success.

1864 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਫੌਜ ਬਦਲਾ ਲ .ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗੀ।
in 1864 after a brazilian ultimatum was refused the imperial government declared that brazil's military would begin exacting reprisals.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਇਕ ਰਸਮੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਇਕ ਅਣ-ਘੋਸ਼ਿਤ ਯੁੱਧ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੈਂਕੋਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਪੱਖੀ ਕੋਲੋਰਾਡੋ ਦੇ ਮੁੜ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੈਰਾਗੁਏਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ। , ਜੋ ਕਿ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੋਵਾਂ ਪੈਰਾਗੁਏਨ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਲੜਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਸੀ.
brazil declined to acknowledge a formal state of war, and for most of its duration, the armed conflict was an undeclared war which led to the deposition of the blancos and the rise of the pro-brazilian colorados to power again, which angered the paraguayan government, which even before the end of the war broke out and invaded brazil, beginning the biggest and deadliest war in both south american and latin american histories the paraguayan war.

ਪੈਰਾਗੁਏਨ ਯੁੱਧ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੈਰਾਗੁਏਨ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸੋਲਾਨੋ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮੈਟੋ ਗਰੋਸੋ ਅਤੇ ਰੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਡੂ ਸੁਲ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ.
the paraguayan war begin when the paraguayan dictator francisco solano ordered the invasion of the brazilian provinces of mato grosso and rio grande do sul.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਅਰਜਨਟੀਨੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਪੱਖੀ ਆਰਜੀਟਾਈਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
his attempt to cross argentinian territory without the argentinian approval led the pro-brazilian argentine government into the war.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਪੱਖੀ ਯੂਰੂਗਵੇਆਨ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਫੌਜ ਭੇਜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
also the pro-brazilian uruguayan government show its support by sending troops.

1865 ਵਿਚ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿਰੁੱਧ ਟ੍ਰਿਪਲ ਅਲਾਇੰਸ ਦੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
in 1865 the three countries signed the treaty of the triple alliance against paraguay.

ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਪੈਰਾਗੁਈਆਂ ਨੇ ਕਈ ਜਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਤਕ ਕਿ ਟ੍ਰਿਪਲ ਅਲਾਇੰਸ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ fightੰਗ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਸੰਗਠਿਤ ਨਾ ਹੋਈ.
at the beginning of the war, the paraguayans took the lead with several victories, until the triple alliance organized to repel the invaders and fight effectively.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕੁੱਲ ਜੰਗ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 6 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ।
this was the second total war experience in the world after the american civil war, was also demanded the greatest war effort in the history of all participating countries and took almost 6 years in duration with the complete devastation of paraguay at the end of the war.

ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ 40% ਹਿੱਸਾ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ 60% ਆਬਾਦੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, 90% ਆਦਮੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ.
the country lost 40% of its territory to brazil and argentina and had 60% of its population dead, including 90% of the men.

ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਲੋਪੇਜ਼ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ 1876 ਤਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।
the dictator lopez was killed in battle and a new government was instituted in alliance with brazil, which maintained occupation forces in the country until 1876.

ਇਸ ਸਦੀ ਵਿਚ ਆਖ਼ਰੀ ਯੁੱਧ ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਿਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਜੰਗ ਸੀ.
the last war to broke out in this century was the war of the pacific between the allied bolivia and peru against chile.

ਸੰਨ 1879 ਵਿਚ ਬੋਲੀਵੀਆ ਨੇ ਚਿਲੀ ਉੱਤੇ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
in 1879 the war began the bolivia declaring war on chile.

ਪੇਰੂ ਨਿਰਪੱਖ ਰਿਹਾ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਗੁਪਤ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ ਚਿਲੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
peru remained neutral, ignoring its secret treaty of alliance with bolivia, so chile declared war upon them both.

ਇਹ ਯੁੱਧ 1883 ਤੱਕ 4 ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਜੰਗ ਨੇ 1880 ਵਿਚ ਵੈਂਡੇਲੀਅਨ ਬੋਲੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ 1881 ਵਿਚ ਲੀਮਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ.
the war lasted for 4 years until 1883 with the war of the pacific defeating completely the bolivians in 1880 wand occupying lima in 1881.

1883 ਵਿਚ ਪੇਰੂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1884 ਵਿਚ ਬੋਲੀਵੀਆ ਨਾਲ ਇਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ.
the peace was signed with peru in 1883 while a truce was signed with bolivia in 1884.

ਚਿਲੀ ਬੋਲੀਵੀਆ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ.
chile annexed territories of both countries leaving bolivia with no way out for the sea.

ਨਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੁੱਧ ਘੱਟ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਗਏ ਸਨ.
in the new century, as wars became less violent and less frequent.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਏਲੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਬੋਲੀਵੀਆ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਕਰਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ 1902 ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
brazil entered into a small conflict with a bolivia for the possession of the acre, which was acquired by brazil in 1902.

1917 ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਛੋਟਾ ਬੇੜਾ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫੌਜ ਭੇਜਿਆ.
in 1917 brazil declared war on the central powers and join the allied side in the world war i, sending a small fleet to the mediterranean sea and some troops to integrate the british and french troops.

ਇਹ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਇਕੋ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸੀ।
it was the only south american country to fought this war.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ 1932 ਵਿਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
later in 1932 colombia and peru entered a short armed conflict for possession in the amazon.

ਉਸੇ ਸਾਲ, ਪੈਰਾਗੁਏ ਨੇ ਬੋਲੋਵੀਆ ਉੱਤੇ ਚਾਕੋ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਸੀ।
in the same year paraguay declared war on bolivia for the possession of the chaco, in a conflict that had three years later with a victory of paraguay.

1941 ਅਤੇ 1942 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਇਕੂਏਟਰ ਦੋਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਿਆ, ਜੋ ਪੇਰੂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਇਕੁਆਡੋਰ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ.
between 1941 and 1942 peru and ecuador fought decisively for territories claimed by both that were annexed by peru, removing from ecuador its frontier with brazil.

ਇਸ ਅਰਸੇ ਵਿਚ, ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੜਾਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਿਵਰ ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ, ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ.
also in this period the first naval battle of the world war ii was fought on the continent, in the river plate, between british forces and the german submarines.

ਜਰਮਨਜ਼ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 1942 ਵਿਚ ਐਕਸਿਸ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਸੀ।
the germans still made numerous attacks on brazilian ships on the coast, causing brazil to declare war on the axis powers in 1942, being the only south american country to fight in this war and in both world wars.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਇਟਾਲੀਅਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਲੜਨ ਲਈ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਫੌਜ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੱਖਣੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਵਿਚ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਇਤਾਲਵੀ ਪਣਡੁੱਬੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾਵਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹਨ.
brazil has sent naval and air forces to combat german and italian submarines off the continent and throughout the south atlantic, in addition to sending a expeditionary force to fight in the italian campaign.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਖਰੀ ਜੰਗ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਫਾਲਲੈਂਡ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੇ 1982 ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ.
the last war to be fought on south american soil was the falkland war between argentina and the united kingdom for the possession of the islands of the same name, with argentina defeated in 1982.

20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਸਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਪਤਨ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਬੋਲਿਵੀਆ-ਪੈਰਾਗੁਏ ਅਤੇ ਪੇਰੂ-ਇਕੂਏਡੋਰ ਨੇ ਆਖਰੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ।
rise and fall of military dictatorships wars became less frequent in the 20th century, with bolivia-paraguay and peru-ecuador fighting the last inter-state wars.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਅਮੀਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਇਕ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਇਕ ਨਵੀਂ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਕਿਸਮ, "ਡਰਾਉਣੀ ਸੋਚ" ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
early in the 20th century, the three wealthiest south american countries engaged in a vastly expensive naval arms race which was catalyzed by the introduction of a new warship type, the "dreadnought".

ਇਕ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬਜਟ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ ਦੋ ਡ੍ਰਾਡਨੌਟਸ ਲਈ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ ਡ੍ਰੈਡਨੌਟਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖਰੀਦ ਦਾ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ.
at one point, the argentine government was spending a fifth of its entire yearly budget for just two dreadnoughts, a price that did not include later in-service costs, which for the brazilian dreadnoughts was sixty percent of the initial purchase.

ਮਹਾਂਦੀਪ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਗਿਆ।
the continent became a battlefield of the cold war in the late 20th century.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚਿਲੀ, ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲੋਕਤੰਤਰੀ electedੰਗ ਨਾਲ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
some democratically elected governments of argentina, brazil, chile, uruguay and paraguay were overthrown or displaced by military dictatorships in the 1960s and 1970s.

ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
to curtail opposition, their governments detained tens of thousands of political prisoners, many of whom were tortured and or killed on inter-state collaboration.

ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ.
economically, they began a transition to neoliberal economic policies.

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਗਾੜ ਵਿਰੁੱਧ "ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ" ਦੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਿਆ.
they placed their own actions within the us cold war doctrine of "national security" against internal subversion.

1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੇਰੂ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ.
throughout the 1980s and 1990s, peru suffered from an internal conflict.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ 1982 ਵਿਚ ਫਾਕਲੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ.
argentina and britain fought the falklands war in 1982.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਰੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1964 ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਗੁਰੀਲਾ ਫਾਰਕ-ਈਪੀ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਝੁਕਣ ਵਾਲੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਕਈ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਫੌਜਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
colombia has had an ongoing, though diminished internal conflict, which started in 1964 with the creation of marxist guerrillas farc-ep and then involved several illegal armed groups of leftist-leaning ideology as well as the private armies of powerful drug lords.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੁਣ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ eln ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਫਏਆਰਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.
many of these are now defunct, and only a small portion of the eln remains, along with the stronger, though also greatly reduced farc.

ਇਹ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਲਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਗਵਾ, ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ, ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
these leftist groups smuggle narcotics out of colombia to fund their operations, while also using kidnapping, bombings, land mines and assassinations as weapons against both elected and non-elected citizens.

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੱਜੇਪੱਖੀ ਫੌਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹਕੂਮਤ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲੋਕਤੰਤਰਕਰਣ ਦੀ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਆਈ, ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।
revolutionary movements and right-wing military dictatorships became common after world war ii, but since the 1980s, a wave of democratization came through the continent, and democratic rule is widespread now.

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮਿਤ ਨਾਗਰਿਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਹੈ.
nonetheless, allegations of corruption are still very common, and several countries have developed crises which have forced the resignation of their governments, although, in most occasions, regular civilian succession has continued.

1980 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਣ-ਰਿਣ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਦਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਅਪਰਾਧਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਏ ਬਗੈਰ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। .
international indebtedness turned into a severe problem in late 1980s, and some countries, despite having strong democracies, have not yet developed political institutions capable of handling such crises without resorting to unorthodox economic policies, as most recently illustrated by argentina's default in the early 21st century.

ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਏਕੀਕਰਣ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਧੱਕਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਅੰਡੇਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ, ਮਰਕੋਸੂਰ ਅਤੇ ਉਨਾਸੂਰ ਵਰਗੇ ਵਿਲੱਖਣ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ.
the last twenty years have seen an increased push towards regional integration, with the creation of uniquely south american institutions such as the andean community, mercosur and unasur.

ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 1998 ਵਿਚ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿਚ ਹੁਗੋ ਦੀ ਚੋਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਇਨੀਆ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਖੱਬੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਗੁਲਾਬੀ ਲਹਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ.
notably, starting with the election of hugo in venezuela in 1998, the region experienced what has been termed a pink tide the election of several leftist and center-left administrations to most countries of the area, except for the guianas and colombia.

ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਦੇਸ਼ ਗਣਤੰਤਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਾਡੀਲੋ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਇਕਲੌਤਾ ਅਪਵਾਦ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 67 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਤੰਤਰ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਕੋਈ ਰਾਜ ਗਵਰਤੰਤਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
countries and territories politics historically, the hispanic countries was founded as republican dictatorships led by caudillos, while brazil was the only exception, being a constitutional monarchy for its first 67 years of independence, until a coup d' proclaim the republic.

19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਮਹੂਰੀ ਦੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚਿਲੀ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਸਨ.
in late 19th century, the most democratic countries was the brazil, chile, argentina and uruguay.

ਅੰਤਰਵਰਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਫਾਸੀਵਾਦੀ ਇਟਲੀ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋਇਆ.
in the interwar period, nationalism grown stronger in the continent influenced by countries like nazi germany and fascist italy.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧੁਰਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਗਾਸ ਦੇ ਅਰਧ-ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜਾਂ ਅਰਜਨਟੀਨਾ।
a series of authoritarian rules broke out in south american countries with views bringing the closer to the axis power, like quasi-fascist brazil of vargas or the 's argentina.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਕਮਿismਨਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਬਣ ਗਏ।
in the late 20th century, during the cold war, many countries became military dictatorships in attempts avoid communism.

ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਚਿਲੀ ਦਾ ਅਗਸਟੋ ਪਿਨੋਚੇਟ ਸੀ.
the most prominent dictator was augusto pinochet of chile.

ਕਮਿ communਨਿਜ਼ਮ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣ ਗਏ.
after the fall of the communism, these countries became democratic republics.

21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਨੇਤਾ ਚਿਲੀ, ਉਰੂਗਵੇ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਇਕੂਏਟਰ, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿਚ ਚੁਣੇ ਗਏ।
during the first decade of the 21st century, south american governments have drifted to the political left, with leftist leaders being elected in chile, uruguay, brazil, argentina, ecuador, bolivia, paraguay, peru and venezuela.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
most south american countries are making an increasing use of protectionist policies, helping local development.

ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਗਾਇਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਣਤੰਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਣਤੰਤਰ ਹੈ।
all south american countries are presidential republics with the exception of guyana, which is a semi-presidential republic.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਗੁਆਇਨਾ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਭਾਗ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਫਾਲਲੈਂਡ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੈਂਡਵਿਚ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਆਂ ਹਨ.
french guiana is a french overseas department, while the falkland islands and south georgia and the south sandwich islands are british colonies.

ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਖੌਤੀ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਐਂਡ ਪਾਟਾਗੋਨੀਆ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਬਿਨਾਂ ਸਫਲਤਾ ਦੇ।
it is currently the only continent in the world without monarchies, although there existed during the 19th century the empire of brazil and an attempt to establish a so-called kingdom of and patagonia in southern argentina and chile, without success.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਸੂਰੀਨਾਮ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਆਇਨਾ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾ.
also in the twentieth century suriname was established as the kingdom of the netherlands constituent kingdom and guyana remained as a commonwealth realm for 4 years after its independence.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੋ ਮੌਜੂਦਾ ਕਸਟਮ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਮਰਕੋਸੂਰ ਅਤੇ ਐਂਡੀਅਨ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰਕ ਸਮੂਹ ਬਣਦਾ ਹੈ.
recently, an intergovernmental entity has been formed which aims to merge the two existing customs unions mercosur and the andean community, thus forming the third-largest trade bloc in the world.

ਇਹ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨ ਜੋ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਸਾ southਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦ ਅੰਦੋਲਨ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ.
this new political organization known as union of south american nations seeks to establish free movement of people, economic development, a common defense policy and the elimination of tariffs.

ਨਸਲੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਮਿਣਤੀ ਸੰਬੰਧੀ ਅਧਿਐਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
ethnic demographics genetic studies genetic admixture occurs at very high levels in south america.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਭਾਵ 65%% ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਿਛੋਕੜ, 17% ਅਮੈਰਿੰਡੀਅਨ ਅਤੇ 2% ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕੀ ਲਈ ਹੈ.
in argentina, the european influence accounts for 65% % of the genetic background, 17% % of the amerindian and 2% % of sub-saharan african.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕੀ ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕ ਪਿਛੋਕੜ 1% ਤੋਂ 89% ਤਕ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 20% ਤੋਂ 79% ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
in colombia, the sub-saharan african genetic background varied from 1% to 89%, while the european genetic background varied from 20% to 79%, depending on the region.

ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ 1% ਤੋਂ 31% ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿਰਫ 1% ਤੋਂ 3% ਸੀ.
in peru, european ancestries ranged from 1% to 31%, while the african contribution was only 1% to 3%.

ਜੀਨੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੀਮਾ ਤੋਂ perਸਤਨ ਪੇਰੂਵਿਨ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 28%, ਮੂਲ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇ 68%, ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੰਸ਼ ਦੇ 2% ਅਤੇ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ 2% ਸਨ.
the genographic project determined the average peruvian from lima had about 28% of european ancestry, 68% of native american, 2% of asian ancestry and 2% of sub-saharan africa.

ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਸਵਦੇਸ਼ੀਅਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਚੂਆ ਅਤੇ ਅਯਮਾਰਾ, ਜਾਂ ਅਮੇਜ਼ਨੋਨੀਆ ਦੇ rarਰਿਨਾ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਵਿੱਚ 56% ਅਤੇ, ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ, 44% ਬਣਦੇ ਹਨ।
ethnic groups descendants of indigenous peoples, such as the quechua and aymara, or the urarina of amazonia make up the majority of the population in bolivia 56% and, per some sources, in peru 44% .

ਇਕੂਏਡੋਰ ਵਿਚ, ਅਮੈਰਿੰਡੀਅਨ ਇਕ ਵੱਡੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਦੋ-ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
in ecuador, amerindians are a large minority that comprises two-fifths of the population.

ਮੂਲ ਯੂਰਪੀਅਨ ਆਬਾਦੀ ਵੀ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਤੱਤ ਹੈ.
the native european population is also a significant element in most other former portuguese colonies.

ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਨੋਟਾਈਪ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਵਿਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 52.7% ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ 48.43% ਹਨ.
people who identify as of primarily or totally european descent, or identify their phenotype as corresponding to such group, are more of a majority in argentina, and uruguay and are about half of the population of chile 52.7% and brazil 48.43% .

ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 42% ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਪੈਨਿਸ਼, ਇਤਾਲਵੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ।
in venezuela, according to the national census 42% of the population is primarily native spanish, italian and portuguese descendants.

ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ descendਲਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਲਗਭਗ 37%.
in colombia, people who identify as european descendant is about 37%.

ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਉਤਰਾਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ 15% ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਮੂਹ ਹੈ.
in peru, european descents are the third group in importance 15% .

ਮੇਸਟਿਜ਼ੋਸ ਮਿਸ਼ਰਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਡੀਅਨ ਪੈਰਾਗੁਏ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਇਕੂਏਡੋਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਮੂਹ ਹਨ.
mestizos mixed european and amerindian are the largest ethnic group in paraguay, venezuela, colombia and ecuador and the second group in peru.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ.
south america is also home to one of the largest populations of africans.

ਇਹ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਗੁਆਇਨਾ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਗੁਆਇਨਾ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਇਕੂਏਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ.
this group is also significantly present in brazil, colombia, guyana, suriname, french guiana, venezuela and ecuador.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੇਰੂ ਵੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਪਾਨੀ, ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚ ਹੈ.
brazil followed by peru also have the largest japanese, korean and chinese communities in south america.

ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰੀਨਾਮ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
east indians form the largest ethnic group in guyana and suriname.

ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੇਸੀ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ' ਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ-ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
indigenous people in many places indigenous people still practice a traditional lifestyle based on subsistence agriculture or as hunter-gatherers.

ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰੇਨਫੌਰਸਟ ਵਿਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਬੇਕਾਬੂ ਕਬੀਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
there are still some uncontacted tribes residing in the amazon rainforest.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਮਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾਲੋਂ ਕਿ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵ averageਸਤਨ ਵਪਾਰਕ ਨਿਰਯਾਤ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰੇਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦਾ 16% ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ 25% ਸੀ.
economy south america relies less on the export of both manufactured goods and natural resources than the world average merchandise exports from the continent were 16% of gdp on an exchange rate basis, compared to 25% for the world as a whole.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ 251 ਅਰਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ 93 ਅਰਬ, ਚਿਲੀ 86 ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ 84 ਅਰਬ ਹੈ.
brazil the seventh largest economy in the world and the largest in south america leads in terms of merchandise exports at 251 billion, followed by venezuela at 93 billion, chile at 86 billion, and argentina at 84 billion.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, 1930 ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ.
the continent experienced, since 1930, a remarkable growth and diversification in most of the economic sectors.

ਬਹੁਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਉਤਪਾਦ ਸਥਾਨਕ ਖਪਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਜ਼ਾਰ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
most agricultural and livestock products are destined for local consumption and for the domestic market.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ.
however, the export of agricultural products is essential for the balance of trade in most countries.

ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਸਲਾਂ ਨਿਰਯਾਤ ਫਸਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਅਤੇ ਕਣਕ.
the main agrarian crops are export crops, such as soy and wheat.

ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਬੀਨਜ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ.
the production of staple foods such as vegetables, corn or beans is large, but focused on domestic consumption.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਮੀਟ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
livestock raising for meat exports is important in argentina, paraguay, uruguay and colombia.

ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਕੌਫੀ, ਕੋਕੋ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਇਕੂਏਟਰ ਵਿਚ.
in tropical regions the most important crops are coffee, cocoa and bananas, mainly in brazil, colombia and ecuador.

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਖੰਡ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਪੇਰੂ, ਗੁਆਨਾ ਅਤੇ ਸੂਰੀਨਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ, ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਥੇਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
traditionally, the countries producing sugar for export are peru, guyana and suriname, and in brazil, sugar cane is also used to make ethanol.

ਪੇਰੂ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਕਪਾਹ ਉਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
on the coast of peru, northeast and south of brazil cotton is grown.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਤਹ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ isੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
fifty percent of the south american surface is covered by forests, but timber industries are small and directed to domestic markets.

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟਰਾਂਸੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨੇਕੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.
in recent years, however, transnational companies have been settling in the amazon to exploit noble timber destined for export.

ਸਾ southਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਤੱਟਵਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਪਾਰਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.
the pacific coastal waters of south america are the most important for commercial fishing.

ਐਂਕੋਵੀ ਕੈਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੂਨਾ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪੇਰੂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ.
the anchovy catch reaches thousands of tons, and tuna is also abundant, of which peru is a major exporter.

ਕ੍ਰਾਸਟੀਸੀਅਨਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਮਾਲ ਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚ.
the capture of crustaceans is remarkable, particularly in northeastern brazil and chile.

ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਜੀ -20 ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜੀ -8 ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
only brazil and argentina are part of the g20 industrial countries , while only brazil is part of the g8 5 the most powerful and influential nations in the world .

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ 2005 ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ.
in the tourism sector, a series of negotiations began in 2005 to promote tourism and increase air connections within the region.

ਪੁੰਟਾ ਡੇਲ ਏਸਟ, ਅਤੇ ਮਾਰ ਡੇਲ ਪਲਾਟਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਜੋਰਟਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ.
punta del este, and mar del plata are among the most important resorts in south america.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਯੋਗਿਕ ਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਚਿਲੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਹਨ.
the most industrialized countries in south america are brazil, argentina, chile, colombia, venezuela and uruguay respectively.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਇਕੱਲੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) ਨੂੰ 3.0 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
these countries alone account for more than 75 percent of the region's economy and add up to a gdp of more than us 3.0 trillion.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ 1930 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਂ ਉਦਾਸੀ ਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ.
industries in south america began to take on the economies of the region from the 1930s when the great depression in the united states and other countries of the world boosted industrial production in the continent.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਨਵਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ.
from that period the region left the agricultural side behind and began to achieve high rates of economic growth that remained until the early 1990s when they slowed due to political instabilities, economic crises and neoliberal policies.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ 1998 ਤੋਂ 2002 ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ, ਵਧ ਰਹੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਆਬਾਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚ, ਵਿਚ. ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ, ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ %ਸਤਨ 5% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ.
since the end of the economic crisis in brazil and argentina that occurred in the period from 1998 to 2002, which has led to economic recession, rising unemployment and falling population income, the industrial and service sectors have been recovering rapidly, mainly in chile, in argentina, and in brazil, which grow at an average of 5% per year.

ਇਸ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਦਰ, ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਨ.
all of south america after this period has been recovering fast and showing good signs of economic stability, with controlled inflation and exchange rates, continuous growth, a decrease in social inequality and unemployment, factors that favor the industry.

ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਭੋਜਨ, ਆਟੋਮੋਟਿਵ, ਧਾਤੂ, ਹਵਾ, ਜਲ ਸੈਨਾ, ਕੱਪੜੇ, ਪੇਅ, ਸਟੀਲ, ਤੰਬਾਕੂ, ਲੱਕੜ, ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਨ.
the main industries are electronics, textiles, food, automotive, metallurgy, air, naval, clothing, beverage, steel, tobacco, timber, chemical, among others.

ਨਿਰਯਾਤ ਸਾਲਾਨਾ ਲਗਭਗ 400 ਅਰਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਇਸਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
exports reach almost us 400 billion annually, with brazil accounting for half of this.

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਥਿਕ ਪਾੜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
the economic gap between the rich and poor in most south american nations is larger than in most other continents.

ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ 10% ਲੋਕ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚਿਲੀ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ 40% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ 20% ਬੋਲੀਵੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿਚ 3% ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
the richest 10% receive over 40% of the nation's income in bolivia, brazil, chile, colombia, and paraguay, while the poorest 20% receive 3% or less in bolivia, brazil, and colombia.

ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਪਾੜਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਅਸਿੱਧੀ ਚਪੇਟਾਂ ਅਤੇ ਝੁੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਲਗਜ਼ਰੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਸ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 2 ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
this wide gap can be seen in many large south american cities where makeshift shacks and slums lie in the vicinity of skyscrapers and upper-class luxury apartments nearly one in nine in south america live on less than 2 per day on a purchasing power parity basis .

ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ 2010 ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
economically largest cities 2010 tourism tourism has increasingly become a significant source of income for many south american countries.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਚੰਭੇ, ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
historical relics, architectural and natural wonders, a diverse range of foods and culture, vibrant and colorful cities, and stunning landscapes attract millions of tourists every year to south america.

ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਥਾਨ ਹਨ ਇਗੁਆਜ਼ੂ ਫਾਲਸ, ਰੀਸੀਫ, ਓਲਿੰਡਾ, ਮਾਛੂ ਪਿਚੂ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਰੇਨ ਫੌਰਸਟ, ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ ,,, ਸਾਲਵਾਡੋਰ, ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ, ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ, ਸੈਨ ਇਗਨਾਸੀਓ, ਇਸਲਾ ਮਾਰਗਰੀਟਾ, ਨਟਲ, ਲੀਮਾ, ਪੌਲੋ, ਐਂਜਲ ਫਾਲਸ,, ਨਾਜ਼ਕਾ ਲਾਈਨਜ਼, ਕੁਜ਼ਕੋ, ਬੇਲੋ ਹੋਰੀਜ਼ੋਂਟੇ, ਲੇਕ ਟਿਟੀਕਾਕਾ, ਸਲਾਰ ਡੀ ਯੂਯਨੀ, ਜੇਸੀਯੂਟ ਮਿਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ ਚਿਕਿਟੋਸ, ਲਾਸ ਰੌਕਸ ਆਰਕੀਪੇਲਾਗੋ, ਗ੍ਰੈਨ ਸਬਾਨਾ, ਪੈਟਾਗੋਨੀਆ, ਟੇਰੋਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਰਕ, ​​ਸੈਂਟਾ ਮਾਰਟਾ ,,, ਕਾਰਟਗੇਨਾ, ਪੈਰੀਟੋ ਮੋਰੈਨੋ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਦਿ ਟਾਪੂ.
some of the most visited places in the region are iguazu falls, recife, olinda, machu picchu, the amazon rainforest, rio de janeiro, , salvador, fortaleza, , buenos aires, , san ignacio , isla margarita, natal, lima, paulo, angel falls, , nazca lines, cuzco, belo horizonte, lake titicaca, salar de uyuni, jesuit missions of chiquitos, los roques archipelago, gran sabana, patagonia, tayrona national natural park, santa marta, , , cartagena, perito moreno glacier and the islands.

2016 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ 2016 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ.
in 2016 brazil hosted the 2016 summer olympics.

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ, ਆਈਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ.
culture south americans are culturally influenced by their indigenous peoples, the historic connection with the iberian peninsula and africa, and waves of immigrants from around the globe.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਹੈ.
south american nations have a rich variety of music.

ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਤੋਂ ਵੈਲੇਨੇਟੋ ਅਤੇ ਕੋਂਬੀਆ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਇਕੂਏਟਰ ਤੋਂ ਪੈਸੀਲੋ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਤੋਂ ਸਾਂਬਾ, ਬੋਸਾ ਨੋਵਾ ਅਤੇ ਸੇਰਟਨੇਜਾ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਤੋਂ ਟੈਂਗੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
some of the most famous genres include vallenato and cumbia from colombia, pasillo from colombia and ecuador, samba, bossa nova and sertaneja from brazil, and tango from argentina and uruguay.

ਗੈਰ-ਵਪਾਰਕ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਨੂਏਵਾ ਲਹਿਰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਕੀ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ.
also well known is the non-commercial folk genre nueva movement which was founded in argentina and chile and quickly spread to the rest of the latin america.

ਪੇਰੂ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਲਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੀਮਾ ਤੋਂ ਮਰੀਨੇਰਾ, ਪਿਉਰਾ ਤੋਂ ਟੋਂਡੇਰੋ, 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕ੍ਰੀਓਲ ਵਾਲਜ ਜਾਂ ਪੇਰੂਵੀਅਨ ਵਾਲਸੇ, ਰੂਹਾਨੀ ਆਰੇਕਿਪਨ ਯਾਰਵੀ, ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਗਿਟਾਰ ਅਤੇ ਕੈਜੋਨ ਜੋੜੀ ਜਾਂ ਤਿਕੋਣੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ. ਅਤੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਪੈਰਾਗੁਏਅਨ ਗੁਆਰਾਨੀਆ.
people on the peruvian coast created the fine guitar and cajon duos or trios in the most mestizo mixed of south american rhythms such as the marinera from lima , the tondero from piura , the 19th century popular creole valse or peruvian valse, the soulful arequipan yaravi, and the early 20th century paraguayan guarania.

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਚੱਟਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੌਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਚੱਟਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨੌਜਵਾਨ ਹਿੱਪਸਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਭਰੀ.
in the late 20th century, spanish rock emerged by young hipsters influenced by british pop and american rock.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ-ਪੌਪ ਪੌਪ ਰਾਕ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਕਈ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵੀ ਹਨ.
brazil has a portuguese-language pop rock industry as well a great variety of other music genres.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬੂਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀਓ ਵਰਗਾਸ ਲੋਲੋਸਾ, ਗੈਬਰੀਅਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਰਜ ਲੁਈਸ ਬੋਰਗੇਸ ਅਤੇ ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਉਭਾਰ.
the literature of south america has attracted considerable critical and popular acclaim, especially with the latin american boom of the 1960s and 1970s, and the rise of authors such as mario vargas llosa, gabriel in novels and jorge luis borges and pablo neruda in other genres.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ ਮਚਾਡੋ ਡੀ ​​ਏਸਿਸ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the brazilians machado de assis and rosa are widely regarded as the greatest brazilian writers.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਨਸਲੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਕਵਾਨ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਰਤੀ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ.
because of south america's broad ethnic mix, south american cuisine has african, south american indian, asian, and european influences.

ਬਾਹੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਆਪਣੇ ਪੱਛਮੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
bahia, brazil, is especially well known for its west cuisine.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਚਿਲੀਅਨ, ਉਰੂਗਵੇਨ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀਅਨ, ਬੋਲੀਵੀਅਨ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾਸ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਈਨ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ.
argentines, chileans, uruguayans, brazilians, bolivians, and venezuelans regularly consume wine.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਉਰੂਗਵੇ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਚਿਲੀ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਥੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਜੋ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
argentina, paraguay, uruguay, and people in southern chile, bolivia and brazil drink mate, a herb which is brewed.

ਪੈਰਾਗੁਏਅਨ ਸੰਸਕਰਣ, ਟੀਰੇਅਰ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the paraguayan version, terere, differs from other forms of mate in that it is served cold.

ਪਿਸਕੋ ਇਕ ਸ਼ਰਾਬ ਹੈ ਜੋ ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚ ਅੰਗੂਰਾਂ ਤੋਂ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
pisco is a liquor distilled from grapes in peru and chile.

ਪੇਰੂ ਦਾ ਪਕਵਾਨ ਚੀਨੀ, ਜਪਾਨੀ, ਸਪੈਨਿਸ਼, ਇਤਾਲਵੀ, ਅਫਰੀਕੀ, ਅਰਬ, ਐਡੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮੇਜ਼ਨਿਕ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੱਤ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
peruvian cuisine mixes elements from chinese, japanese, spanish, italian, african, arab, andean, and amazonic food.

ਭਾਸ਼ਾ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਲਗਭਗ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ.
language spanish and portuguese are the most spoken languages in south america, with approximately 200 million speakers each.

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ.
spanish is the official language of most countries, along with other native languages in some countries.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।
portuguese is the official language of brazil.

ਡੱਚ ਸੂਰੀਨਾਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਗਾਇਨਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਚੀਨੀ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
dutch is the official language of suriname english is the official language of guyana, although there are at least twelve other languages spoken in the country, including portuguese, chinese, hindustani and several native languages.

ਫਾਕਲੈਂਡ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
english is also spoken in the falkland islands.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਗੁਇਨਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ.
french is the official language of french guiana and the second language in , brazil.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਚੂਆ, ਬੋਲੀਵੀਆ, ਇਕੂਏਟਰ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਵੂਯੁਨਾਇਕੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਲਾ ਗੁਆਜੀਰਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਜ਼ੂਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੱਦ ਤੱਕ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਈਮਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਅਕਸਰ। ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਮਾਪੂਡੁੰਗਨ ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਚਿਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜੇਬਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਹੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
indigenous languages of south america include quechua in peru, bolivia, ecuador, argentina, chile and colombia wayuunaiki in northern colombia la guajira and northwestern venezuela zulia in paraguay and, to a much lesser extent, in bolivia aymara in bolivia, peru, and less often in chile and mapudungun is spoken in certain pockets of southern chile and, more rarely, argentina.

ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਚੂਆ, ਆਇਮਾਰਾ ਅਤੇ ਗੁਆਰਾਨੀ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ.
at least three south american indigenous languages quechua, aymara, and guarani are recognized along with spanish as national languages.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਉਰੂਗਵੇ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਵਿਚ ਸੁਰੀਨੇਮ ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਜਾਵਾਨੀ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜੇਬਾਂ ਹਨ.
other languages found in south america include, hindustani and javanese in suriname italian in argentina, brazil, uruguay, venezuela and chile and german in certain pockets of argentina, brazil, and chile.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਿਓਗਰੇਂਡੇਂਸਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਰਮਨ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਰਮਨਿਕ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦਾ ਪੋਮੇਰਨੀਅਨ ਰੂਪ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
german is also spoken in many regions of the southern states of brazil, riograndenser being the most widely spoken german dialect in the country among other germanic dialects, a brazilian form of pomeranian is also well represented and is experiencing a revival.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਪੈਟਾਗੋਨੀਆ ਵਿਚਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਸਬੇ ਟ੍ਰੇਲਯੂ ਅਤੇ ਰਾਵਸਨ ਵਿਚ ਵੈਲਸ਼ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
welsh remains spoken and written in the historic towns of trelew and rawson in the argentine patagonia.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿਚ ਜਪਾਨੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ.
there are also small clusters of japanese-speakers in brazil, colombia and peru.

ਅਰਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਕਸਰ ਲੈਬਨੀਜ਼, ਸੀਰੀਆ, ਜਾਂ ਫਿਲਸਤੀਨੀ ਮੂਲ ਦੇ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਅਤੇ ਪੈਰਾਗੁਏ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
arabic speakers, often of lebanese, syrian, or palestinian descent, can be found in arab communities in argentina, colombia, brazil, venezuela and in paraguay.

ਖੇਡ ਸਪੋਰਟਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫੁਟਬਾਲ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵੇਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਬੇਸਬਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ.
sport a wide range of sports are played in the continent of south america, with football being the most popular overall, while baseball is the most popular in venezuela.

ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਪੋਲੋ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਫੁੱਟਸਲ, ਮੋਟਰਸਪੋਰਟਸ, ਰਗਬੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਵਿੱਚ, ਹੈਂਡਬਾਲ, ਟੈਨਿਸ, ਗੋਲਫ, ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਬਾਕਸਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
other sports include basketball, cycling, polo, volleyball, futsal, motorsports, rugby mostly in argentina and uruguay , handball, tennis, golf, field hockey and boxing.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਰਿਓ ਡੀ ਜਾਨੇਰੀਓ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਸਾਲ 2016 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਬਿ buਨਸ ਆਇਰਸ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ 2018 ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ.
south america hosted its first olympic games in rio de janeiro, brazil in 2016 and will host the youth olympic games in buenos aires, argentina in 2018.

ਫੀਫਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਜੇਤਾ ਅਤੇ ਫੀਫਾ ਕਲੱਬ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੇਤੂ ਟੀਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੀ ਖੇਡ ਉੱਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
south america shares with europe the supremacy over the sport of football as all winners in fifa world cup history and all winning teams in the fifa club world cup have come from these two continents.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਫੀਫਾ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਵਿਚ ਕੁਲ ਪੰਜ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ.
brazil holds the record at the fifa world cup with five titles in total.

ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਉਰੂਗਵੇ ਦੇ ਦੋ ਦੋ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਨ.
argentina and uruguay have two titles each.

ਹੁਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਰੂਗਵੇ ਵਿੱਚ 1930 ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
so far four south american nations have hosted the tournament including the first edition in uruguay 1930 .

ਦੂਸਰੇ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਸਨ 1950, 2014, ਚਿਲੀ 1962, ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ 1978.
the other three were brazil 1950, 2014 , chile 1962 , and argentina 1978 .

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕੋਪਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 1916 ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.
south america is home to the longest running international football tournament the copa , which has been regularly contested since 1916.

ਉਰੂਗਵੇ ਨੇ ਕੋਪਾ ਨੂੰ 15 ਵਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2011 ਵਿਚ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ 15 ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਸਨ ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਪਾ ਦੌਰਾਨ 14 ਖ਼ਿਤਾਬ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ।
uruguay have won the copa a record 15 times, surpassing hosts argentina in 2011 to reach 15 titles they were previously equal on 14 titles each during the 2011 copa .

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਇਕ ਬਹੁ-ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਸਾ southਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਖੇਡਾਂ, ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
also, in south america, a multi-sport event, the south american games, are held every four years.

ਪਹਿਲਾ ਸੰਸਕਰਣ 1978 ਵਿਚ ਲਾ ਪਾਜ਼ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ ਸੈਂਟਿਯਾਗੋ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ.
the first edition was held in la paz in 1978 and the most recent took place in santiago in 2014.

ਬੁਨਿਆਦੀ energyਾਂਚਾ topਰਜਾ ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਪਲਾਵਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
infrastructure energy due to the diversity of topography and pluviometric precipitation conditions, the region's water resources vary enormously in different areas.

ਐਂਡੀਜ਼ ਵਿਚ, ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਮਗਦਾਲੇਨਾ ਨਦੀ, ਟਿੱਟੀਕਾਕਾ ਝੀਲ ਅਤੇ ਚਿਲੀ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ.
in the andes, navigation possibilities are limited, except for the magdalena river, lake titicaca and the lakes of the southern regions of chile and argentina.

ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪੇਰੂ ਤੋਂ ਪਾਟਾਗੋਨੀਆ ਤਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਸਿੰਚਾਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕਾਰਕ ਹੈ.
irrigation is an important factor for agriculture from northwestern peru to patagonia.

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ ਐਂਡੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ 10% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
less than 10% of the known electrical potential of the andes had been used until the mid-1960s.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਐਂਡੀਅਨ ਖੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਉੱਚ ਮਾਰਜਿਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅੰਤਰਾਂ ਦੇ ਵਾਪਰਨ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਮੋਤੀਆ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੌਲੋ ਅਫੋਂਸੋ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ.
the brazilian highlands has a much higher hydroelectric potential than the andean region and its possibilities of exploitation are greater due to the existence of several large rivers with high margins and the occurrence of great differences, forming huge cataracts, such as those of paulo afonso, and others little.

ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 13,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜਲਮਾਰਗ ਹਨ, ਪਰ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਹਨ.
the amazon river system has about 13,000 km of waterways, but its possibilities for hydroelectric use are still unknown.

ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਬਹੁਤੀ energyਰਜਾ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਥਰਮੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਹਵਾ energyਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
most of the continent's energy is generated through hydroelectric power plants, but there is also an important share of thermoelectric and wind energy.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਇਕਲੌਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ geneਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਦੋ ਪ੍ਰਮਾਣੂ plantsਰਜਾ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਨਾਲ.
brazil and argentina are the only south american countries that generate nuclear power, each with two nuclear power plants.

1991 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪਰਮਾਣੂ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
in 1991 these countries signed a peaceful nuclear cooperation agreement.

ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਾ americanਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਘਾਟ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੇ ਨਾਲ.
transport south american transportation systems are still deficient, with low kilometric densities.

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 1,700,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ 100,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰੇਲਵੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ coastੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ.
the region has about 1,700,000 km of highways and 100,000 km of railways, which are concentrated in the coastal strip, and the interior is still devoid of communication.

ਸਿਰਫ ਦੋ ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਟ੍ਰਾਂਸੈਂਡਿਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਵੇਨੋਸ ਏਰਰਜ਼, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨੂੰ ਚਿਲੀ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ-ਬੋਲੀਵੀਆ ਰੇਲਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਸੈਂਟੋਸ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਸੈਂਟਾ ਕਰੂਜ਼ ਡੇ ਲਾ ਸੀਅਰਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਬੋਲੀਵੀਆ
only two railroads are continental the transandina, which connects buenos aires, in argentina to , in chile, and the brazil-bolivia railroad, which makes it the connection between the port of santos in brazil and the city of santa cruz de la sierra, in bolivia.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਪੈਨ-ਅਮੈਰੀਕਨ ਹਾਈਵੇਅ ਹੈ, ਜੋ ਐਂਡੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਤਣਾਅ ਅਧੂਰੇ ਹਨ.
in addition, there is the pan-american highway, which crosses the andean countries from north to south, although some stretches are unfinished.

ਰੇਲਵੇ ਸੈਕਟਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਘਣਤਾ ਦੇ ਦੋ ਖੇਤਰ ਪਲਾਟੀਨਮ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਲੈਟੀਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੈਟਵਰਕ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰੀਓ ਰਾਜ ਦੇ ਪੌਲੋ ਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਡੀ ਜੇਨੇਰੀਓ ਅਤੇ ਮਿਨਾਸ ਗੈਰਿਸ.
two areas of greater density occur in the railway sector the platinum network, which develops around the platine region, largely belonging to argentina, with more than 45,000 km in length and the southeast brazil network, which mainly serves the state of paulo, state of rio de janeiro and minas gerais.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵੀ ਸੜਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ.
brazil and argentina also stand out in the road sector.

ਉੱਤਰੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੜਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬ੍ਰੈਸੀਲੀਆ, ਸੰਘੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਦੱਖਣ, ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ.
in addition to the modern roads that extend through northern argentina and south-east and south of brazil, a vast road complex aims to link brasilia, the federal capital, to the south, southeast, northeast and northern regions of brazil.

ਕੈਲਾਓ ਪੋਰਟ ਪੇਰੂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ.
the port of callao is the main port of peru.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਨੈਵੀਗੇਬਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੇਸ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮੇਜ਼ਨ ਬੇਸਿਨ, ਪਲੈਟੀਨ ਬੇਸਿਨ, ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਅਤੇ ਓਰਿਨੋਕੋ ਬੇਸਿਨ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਲਗਭਗ 54,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਨੈਵੀਗੇਬਲ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿਚ 6,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ, 1,200 ਹੈ ਕਿਮੀ.
south america has one of the largest bays of navigable inland waterways in the world, represented mainly by the amazon basin, the platine basin, the francisco and the orinoco basins, brazil having about 54,000 km navigable, while argentina has 6,500 km and venezuela, 1,200 km.

ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰੀ ਫਲੀਟ ਵੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ.
the two main merchant fleets also belong to brazil and argentina.

ਹੇਠਾਂ ਚਿਲੀ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਹਨ.
the following are those of chile, venezuela, peru and colombia.

ਵਪਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰਸ, ਸੈਂਟੋਜ਼, ਰੀਓ ਡੀ ਜੇਨੇਰੀਓ, ਬਲੈਂਕਾ, ਰੋਸਾਰੀਓ, ਵਾਲਪਾਰਾਇਸੋ, ਰੀਸੀਫ, ਸਾਲਵੇਡੋਰ, ਮੌਂਟੇਵਿਡਿਓ, ਰੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ, ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮਰਾਕੈਬੋ ਹਨ.
the largest ports in commercial movement are those of buenos aires, santos, rio de janeiro, blanca, rosario, valparaiso, recife, salvador, montevideo, , rio grande, fortaleza, and maracaibo.

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਘਣਤਾ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਰੀਓ ਡੀ ਜੇਨੇਰੀਓ- ਪੌਲੋ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਂਨਗੌਹਸ, ਪਾਓਲੋ-ਗੁਆਰੂਲਹੋਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਵਿਰਾਕੋਪੋਸ ਪਾਓਲੋ, ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੀਓ. ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟੋਸ ਡੁਮੋਂਟ ਰੀਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ, ਈਜ਼ੀਜ਼ਾ ਬ੍ਵੇਨੋਸ ਏਰਰਸ, ਕਨਫਿੰਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਬੇਲੋ ਹੋਰੀਜ਼ੋਂਟੇ, ਕਰੀਟੀਬਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਕੁਰਿਟੀਬਾ, ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਆ, ਕਾਰਾਕਸ, ਮੌਂਟੇਵਿਡੀਓ, ਲੀਮਾ, ਰੀਸੀਫ, ਸਾਲਵਾਡੋਰ, ਸਾਲਗਾਡੋ ਫਿਲੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਪੋਰਟੋ ਅਲੇਗ੍ਰੇ, ਫੋਰਟਾਲੇਜ਼ਾ, ਮੈਨੌਸ ਅਤੇ.
in south america, commercial aviation has a magnificent expansion field, which has one of the largest traffic density lines in the world, rio de janeiro- paulo, and large airports, such as congonhas, paulo-guarulhos international and viracopos paulo , rio de janeiro international and santos dumont rio de janeiro , ezeiza buenos aires , confins international airport belo horizonte , curitiba international airport curitiba , brasilia, caracas, montevideo, lima, , recife, salvador, salgado filho international airport porto alegre , fortaleza, manaus and .

ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਬੱਸ ਹੈ.
the main public transport in major cities is the bus.

ਕਈਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਰੋ ਅਤੇ ਸਬਵੇਅ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਭਿੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ.
many cities also have a diverse system of metro and subway trains.

ਸੈਂਟਿਯਾਗੋ ਸਬਵੇਅ 103 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੌਲੋ ਸਬਵੇ wayੋਆ-inੁਆਈ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 6.6 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the santiago subway is the largest network in south america, with 103 km, while the paulo subway is the largest in transportation, with more than 4.6 million passengers per day and was voted the best in the americas.

ਰਿਓ ਡੀ ਜਾਨੇਰੀਓ ਵਿਚ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੇਲਮਾਰਗ 1854 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in rio de janeiro was installed the first railroad of the continent, in 1854.

ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਸਬਵੇਅ ਨਾਲ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ.
today the city has a vast and diversified system of metropolitan trains, integrated with buses and subway.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਟ ਰੇਲ ਸਿਸਟਮ, vlt ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਘੱਟ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਟ੍ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੌਲੋ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਮੋਨੋਰੇਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ.
recently it was also inaugurated in the city a light rail system called vlt, a small electrical trams at low speed, while paulo inaugurated its monorail, the first of south america.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ, ਬੱਸ ਰੈਪਿਡ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਬੀਆਰਟੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਬੱਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ.
in brazil, an express bus system called bus rapid transit brt , which operates in several cities, has also been developed.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬਚਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੋਟ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੋਟ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਮਾਡਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਯੂਰਪ, ਅਤੇ ਈਰਾਨ.
see also americas terminology bibliography of south america flags of south america notes and references content notes continent model in some parts of the world south america is viewed as a subcontinent of the americas a single continent in these areas , for example latin america, latin europe, and iran.

ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in most of the countries with english as an official language, however, it is considered a continent see americas terminology .

ਹਵਾਲੇ ਸਰੋਤ "ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ".
references sources "south america".

ਕੋਲੰਬੀਆ ਦਾ ਗਜ਼ਟਿਅਰ ਆਫ ਦਿ ਵਰਲਡ .ਨਲਾਈਨ.
the columbia gazetteer of the world online.

2005.
2005 .

ਨਿ york ਯਾਰਕ ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ.
new york columbia university press.

ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਡਾਟਾਬੇਸ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮਾਲਵਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ.
latin american network information database external links malwa punjabi is the region of punjab south of the satluj river.

ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲਵਾ ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਮੋਗਾ ਬਠਿੰਡਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਬਰਨਾਲਾ ਮਾਨਸਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਸਾਬਕਾ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਫਤਿਹਗੜ ਸਾਹਿਬ ਪਟਿਆਲਾ ਰੂਪਨਗਰ ਸਾਬਕਾ ਰੋਪੜ ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ ਸਾਬਕਾ ਮੁਹਾਲੀ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਸਨੀਕ ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਹਰੀ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ, 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰਾ ਸਿੰਘ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ,ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੋਸ਼ੀ ਸੀ, ਬੀਬੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ, ਸਿੱਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਬੀਬੀ ਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਸਿੱਖ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਿਰਮਲ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਪਰਮ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ , ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ hamਧਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਦੁਆਬਾ ਮਾਝਾ ਪੋਧ ਸੰਮੇਲਨ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2008 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੋ। , ਚੀਨ, ਚੀਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਅਗਸਤ, 2008 ਤੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ hamਧਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਤਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, 2008 ਵਿੱਚ ਦੁਆਬਾ ਮਾਝਾ ਪੋਧ ਹਵਾਲਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਚੀਨ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਅਗਸਤ, 2008 ਤੋਂ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ.ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ hamਧਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਾਰਕੁਨ, ਮਾਈਕਲ ਓ ਡਵਾਇਰ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਤਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, 2008 ਵਿੱਚ ਦੁਆਬਾ ਮਾਝਾ ਪੋਧ ਹਵਾਲਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੀ ਵੇਖੋ ਚੀਨ ਦੇ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕਸ ਅਗਸਤ, 2008 ਤੋਂ ਚਾਈਨਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਿਮਨੇਜ਼ੀਅਮ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸਨ.
districts of malwa the following districts are classified as malwa faridkot shri muktsar sahib moga bathinda ludhiana barnala mansa sangrur parts of shaheed bhagat singh nagar formerly nawanshahr fatehgarh sahib patiala rupnagar formerly ropar ajitgarh formerly mohali sri ganganagar rajasthan hanumangarh rajasthan notable residents babu rajab ali, renowned punjabi poet jarnail singh bhindranwale hari singh dhillon, powerful sikh warrior of the 17th century jhanda singh dhillon banda singh bahadur, martyr of sikh faith bhuma singh dhillon, royal sikh warrior of the 18th century in punjab maharaja rajinder singh maharaja bhupinder singh maharaja yadavindra singh harcharan singh brar gurbaksh singh dhillon sarabjit singh dhillon kartar singh sarabha, indian revolutionary who was amongst the most famous accused in the lahore conspiracy trial bibi sahib kaur, sikh princess bibi rajindar kaur, sikh princess nirmal jit singh sekhon, officer of the indian air force, param vir chakra awardee baba gurmukh singh, freedom fighter sukhdev thapar, freedom fighter udham singh, independence activist, best known for assassinating michael o'dwyer beant singh, the assassinated chief minister of the punjab giani zail singh, former president of india see also doaba majha poadh references wrestling competitions at the 2008 summer olympics in beijing, china, were held at the china agricultural university gymnasium from august , 2008.

ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਫ੍ਰੀਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਅੱਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਜ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
it was split into two disciplines, freestyle and greco-roman which are further divided into different weight categories.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਦਕਿ womenਰਤਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ 18 ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਗਮੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ.
men competed in both disciplines whereas women only took part in the freestyle events with 18 gold medals being awarded.

ਇਹ ਦੂਜਾ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ.
this was the second olympics with women's wrestling as an event.

ਯੋਗਤਾ ਮੈਡਲ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ freਰਤਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ freest ਕਿਲੋ ਉਜਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੋਸਲਾਨ ਟਗੀਏਵ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 2016 ਦੀ ਰੀਸਟੇਟਿੰਗ ਦੀ ਐਂਟੀ-ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
qualification medal summary men's freestyle men's greco-roman women's freestyle men's freestyle 74 kg soslan tigiev of uzbekistan originally won silver medal, but have disqualified after failing anti-doping test in 2016 wave of retesting.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਮਗੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
united world wrestling have reallocated medals accordingly.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ kg kg ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤੈਮੁਰਜ਼ ਤਿਗੀਯੇਵ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਸਾਲ re 2016. re ਦੀ ਚੋਣ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
men's freestyle 96 kg taimuraz tigiyev of kazakhstan originally won silver medal, but have disqualified after failing anti-doping test in 2016 wave of retesting.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਮਗੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
united world wrestling have reallocated medals accordingly.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੇਕੋ-ਰੋਮਨ 60 ਕਿੱਲੋ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਦੇ ਵਿਟਾਲੀ ਰਾਹੀਮੋਵ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 2016 ਦੀ ਮੁੜ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੇ ਐਂਟੀ ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
men's greco-roman 60 kg vitaliy rahimov of azerbaijan originally won silver medal, but have disqualified after failing anti-doping test in 2016 wave of retesting.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਮਗੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
united world wrestling have reallocated medals accordingly.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ kg 84 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਅਰਾ ਅਬਰਾਹਿਮਿਅਨ ਨੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ kg 84 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰ ਵਰਗ ਵਿਚ ਦੋ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਤਗਮੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਜਿੱਤੀ ਪਰ ਆਈਓਸੀ ਦੁਆਰਾ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪਦ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ offਿਆ ਅਤੇ ਜੱਜਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਚਟਾਈ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਤਗਮਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਆਂਡਰੀਆ ਮਿਨਗੁਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖਰਚਿਆ.
men's greco-roman 84 kg ara abrahamian of sweden originally won one of the two bronze medals in the 84 kg weight class but was disqualified by the ioc after he stepped off the podium and dropped his medal in the center of the mat to protest the judges decision which cost him the match against the eventual gold medal recipient, andrea minguzzi from italy.

ਕੋਰਟ ਆਫ਼ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸਪੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਬਰਾਹਿਮੀਅਨ ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ fila ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
the court of arbitration for sport also held a hearing based on the request which was issued by abrahamian and the swedish olympic committee against the fila.

ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੀਏਐਸ ਨੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਬਰਾਹਿਮਿਅਨ ਅਤੇ ਐਸਓਸੀ ਮੈਡਲ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਜਾਂ ਅਬਰਾਹਿਮੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਆਈਓਸੀ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਬਾਰੇ "ਸੀਏਐਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ।"
preceding the hearing, cas declared in a statement that abrahamian and the soc "do not seek from the cas any particular relief" regarding the ranking of the medals or a review of the ioc decision to exclude abrahamian from the games.

ਸੀਏਐਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ.
following the cas issued an arbitration strongly criticizing fila.

ਮੈਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਫਆਈਐਲਏ ਨੂੰ ਐਥਲੀਟਾਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਜਿuryਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
not challenging the outcome of the match and the technical judgments, the arbitration stated that the fila is required to provide an appeal jury capable to deal promptly with the claims of the athletes.

ਐਸਓਸੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਸਟੀਫਨ ਲਿੰਡੇਬਰਗ, ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ fila ਨੇ ਸਹੀ actੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਪੱਖ ਖੇਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ.
the chairman of the soc, stefan lindeberg, commented that the decision once and for all shows that fila did not act correctly and that they did not follow their own rules of fair play.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ kg kg ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਐਸੇਟ ਮੈਮਬੇਤੋਵ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ २०१ 2016 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ-ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
men's greco-roman 96 kg asset mambetov of kazakhstan originally won bronze medal, but have disqualified after failing anti-doping test in 2016 wave of retesting.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਮਗੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
united world wrestling have reallocated medals accordingly.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੀਕੋ-ਰੋਮਨ 120 ਕਿਲੋ ਦੇ ਰੂਸ ਦੇ ਖਸਨ ਬਰੋਯੇਵ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ 2016 ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਵਿਰੋਧੀ ਡੋਪਿੰਗ ਟੈਸਟ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ.
men's greco-roman 120 kg khasan baroyev of russia originally won silver medal, but have disqualified after failing anti-doping test in 2016 wave of retesting.

ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤਮਗੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ.
united world wrestling have reallocated medals accordingly.

ਮੈਡਲ ਟੇਬਲ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ 59 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 344 ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਯੂ.ਐੱਸ. ਓਲੰਪਿਕ ਟੀਮ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਵਿsਜ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਐਸੋਸੀਏਟਡ ਰੈਸਲਿੰਗ ਸਟਾਈਲ ਫਿਲਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਬੀਜਿੰਗ 2008 ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਡਾ. ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੂਆ ਲਿਬਰੋ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ, ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਇੰਟਰਨਸਿਆ ਲਿੰਗੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
medal table participating nations a total of 344 wrestlers from 59 nations competed at the beijing games references u.s. olympic team & weight class previews international federation of associated wrestling styles fila wrestling beijing 2008 olympic committee dr. esperanto's international language, usually referred to as unua libro english first book , was the first publication to describe esperanto, then called the international language esperanto internacia lingvo .

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 26 ਜੁਲਾਈ, 1887 ਨੂੰ ਪੋਲਿਸ਼ ਆਕੂਲਿਸਟ ਐਲ ਐਲ ਜ਼ਮੇਨੋਫ ਦੁਆਰਾ, ਵਾਰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
it was first published in russian on july 26, 1887 in warsaw, by polish oculist l. l. zamenhof.

ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪੋਲਿਸ਼, ਰਸ਼ੀਅਨ, ਇਬਰਾਨੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ।
over the next few years editions were published in polish, russian, hebrew, french, german, and english.

ਇਸ ਕਿਤਾਬਚੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਕੁਝ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਆਇਤਾਂ, ਇਕ ਪੱਤਰ, ਕਵਿਤਾ, ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀਆਂ 900 ਜੜ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
this booklet included the lord's prayer, some bible verses, a letter, poetry, the sixteen rules of grammar and 900 roots of vocabulary.

ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, "ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਆਮ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ" ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ theੰਗ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
in the book zamenhof declared, "an international language, like a national one, is common property" and renounced all rights to the language, effectively putting it into the public domain.

ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਨੇ "ਡੋਕਟਰੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ" ਡਾਕਟਰ ਵਨ-ਹੋ-ਹੋਪਸ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ.
zamenhof signed the work as "doktoro esperanto" doctor one-who-hopes .

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੇਨਹੋਫ ਦੇ ਕਲਮ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ "ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ" ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਨਾਮ ਬਣ ਗਿਆ.
those who learned the new language began to call it "esperanto" after zamenhof's pen name, and esperanto soon became the official name of the language.

ਡਾ: ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਜੂਲੀਅਨ ਸਟੀਨਹੌਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the first english edition, entitled dr esperanto's international tongue, was translated by julian steinhaus.

ਜਦੋਂ ਰਿਚਰਡ ਐਚ. ਜਿਓਗੇਗਨ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਟੀਨਹੌਸ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਕੀ ਕਾਪੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਿਓਗੇਗਨ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਨੁਵਾਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਇਆ.
when richard h. geoghegan pointed out that steinhaus's translation was in very poor english throughout, zamenhof destroyed his remaining copies and engaged geoghegan to produce a fresh translation.

1905 ਵਿਚ, ਜ਼ਮੇਨਹੋਫ ਨੇ ਇਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਸੋਲਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੇ ਫੰਡਾਮਾਂਟੋ ਡੀ ਏਸਪੇਰਾਂਤੋ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਇਕ ਰਚਨਾ ਸੀ.
in 1905, zamenhof re-published the sixteen rules of grammar, in combination with a dictionary and a collection of exercises, in a work entitled fundamento de esperanto foundation of esperanto .

ਜ਼ੇਮੇਨੋਫ ਡੇਅ ਦੁਆ ਲਿਬ੍ਰੋ ਫੰਡਮੇਂਟੋ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਡਾ ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਆਰ.ਐਚ. ਜਿਓਗੇਗਨ ਦੁਆਰਾ "ਉਨੂਆ ਲਿਬ੍ਰੋ" ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, 1889 http www.genekeyes.com ਡਾ. ਐਸਪੇਰਾਂਤੋ. html ਮੂਲ ਐਡੀਸ਼ਨ ਡਾ. . ਐੱਸਪੇਰਾਂਤੋ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਬ.ਡੱਕਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਵਿਆਕਰਣ, ਹੈਨਰੀ ਫਿਲਿਪਜ਼, 1889 ਦੁਆਰਾ "ਉਨੂਆ ਲਿਬ੍ਰੋ" ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਵੱਲ ਇੱਕ ਯਤਨ ਦਾ ਮੂਲ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਡਾ. ਐਸਪੇਰਾਨੋ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਆਡੀਓਬੁੱਕ 18989, ਆਰ ਐਚ ਜੀਓਗੇਗਨ ਦੁਆਰਾ "ਉਨੁਆ ਲਿਬ੍ਰੋ" ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਨਿਕੋਲਸ ਜੇਮਜ਼ ਬ੍ਰਿਜਵਾਟਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਲਿਬ੍ਰਿਵੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ.org dr-esperantos- ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ-ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ-ਵਿਆਕਰਣ-ਦੁਆਰਾ-ll-zamenhof ਇਹ ਉਨੁਆ ਲਿਬ੍ਰੋ ਦੇ ਛਾਪਣ ਦਾ ਕੋਈ isbn ਨਹੀਂ ਹੈ.
see also zamenhof day dua libro fundamento de esperanto external links online html reprint of dr. esperanto's international language introduction and complete grammar english translation of "unua libro" by r. h. geoghegan, 1889 http www.genekeyes.com dr esperanto.html original edition of dr. esperanto's international language introduction and complete grammar in scribd.com original edition of an attempt towards an international language english translation of "unua libro" by henry phillips, 1889 in scribd.com librivox free audiobook of dr. esperanto's international language introduction and complete grammar english translation of "unua libro" by r. h. geoghegan, 1889 , mp3 or ogg files, read by nicholas james bridgewater http librivox.org dr-esperantos-international-language-introduction-and-complete-grammar-by-ll-zamenhof these reprints of the unua libro have no isbn.

ਜੈਜ਼ੀਕ ਪ੍ਰੈਡੀਸਲੋਵੀ ਆਈ ਪੋਲਨੀਜ ਮਾਸਕੋ ਮੋਸਕਵਾ ਗਜ਼ੇਟੋ, 1992.
jazyk predislovie i polnyj moscow moskva gazeto, 1992.

ਰੂਸੀ ਵਿਚ ਉਨੁਆ ਲਿਬਰੋ ਦਾ ਫੇਸਮਾਈਲ ਰੀਪ੍ਰਿੰਟ.
facsimile reprint of the unua libro in russian.

ਲੁਡੋਵਿਚੋਲੋਜੀਕਲ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਆਈ ਟੋਕਿਓ ਲੂਡੋਵਿਕਿਟੋ, 1991.
ludovikologia dokumentaro i tokyo ludovikito, 1991.

ਉਨੂਆ ਲਿਬਰੋ ਦੇ ਰੂਸੀ, ਪੋਲਿਸ਼, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਜਰਮਨ, ਇੰਗਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਿਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਐਸਪੇਰੈਂਟੋ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ.
facsimile reprints of the unua libro in russian, polish, french, german, english and swedish, with the earliest esperanto dictionaries for those languages.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਕ ਅਥਲੀਟ ਨੇ ਪੈਰਿਸ, ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ 1900 ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੋਈ.
one athlete from india competed at the 1900 summer olympics in paris, france, thereby being the nation's first appearance at the modern olympic games.

ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ 1901 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
olympic historians tend to separate indian results from british ones despite india's lack of independence, in a similar manner to the separation of results of competitors from australia before 1901.

ਇਕ ਅਥਲੀਟ, ਨੌਰਮਨ ਪ੍ਰਿਚਰਡ, 1900 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ 2005 ਵਿਚ ਆਈਏਏਐਫ ਨੇ 2004 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟ੍ਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅੰਕੜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
one athlete, norman pritchard, represented india in 1900 in 2005 the iaaf published the official track and field statistics for the 2004 summer olympics.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਭਾਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਨੂੰ 1900 ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in the historical records section pritchard was listed as having competed for great britain in 1900.

ਓਲੰਪਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੂਨ 1900 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਏਏ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
research by olympic historians has shown that pritchard was chosen to represent great britain after competing in the british aaa championship in june 1900.

ਆਈਓਸੀ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ.
the ioc still regard pritchard as having competed for india.

ਮੈਡਲਿਸਟ ਨੌਰਮਨ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਵੈਂਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਪ੍ਰਿਚਰਡ ਨੇ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਪੰਜ ਈਵੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਿੱਚ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
medalists norman pritchard results by event athletics pritchard competed in athletics, entering five events and taking second place in two of them.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਲੇਖ - ਮਾਰਚ 19 2005 “ਭਾਰਤ ਓਲੰਪਿਕ ਮੈਡਲਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ” ਭਾਰਤ ਨੇ 1948 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵੇਂਬਲੇ ਪਾਰਕ, ​​ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
references external links times article - march 19 2005 "india defiant over olympic medals" india competed at the 1948 summer olympics in wembley park, london, england.

79 ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ, ਸਾਰੇ ਆਦਮੀ, ਨੇ 10 ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ 39 ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ.
79 competitors, all men, took part in 39 events in 10 sports.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।
it was the first time that india competed as an independent nation at the olympic games.

ਮੈਡਲਿਸਟ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਨੋਟ: ਇਸ ਪੰਨੇ ਤੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਰ ਟਾਈਮ ਬੀਐਸਟੀ ਵਿੱਚ ਹਨ.
medalists competitors note all times mentioned on this page are in british summer time bst .

ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਕ ਸਮਾਂ bst 4 30hrs ਹੈ.
indian standard time ist bst 4 30hrs.

ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਬਾਕਸਿੰਗ ਮੈਨ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਟੈਨ ਸਾਈਕਲਿਸਟਾਂ ਨੇ 1948 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰੋਡ ਦੌੜ ਮੈਲਕਮ ਹੌਲਦਾਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਮੇਹਰਾ ਅਰੂਚ ਮਿਸਤਰੀ ਹੋਮੀ ਪੋਵਰੀ ਪਾਵੜੀ ਟੀਮ ਰੋਡ ਦੌੜ ਮੈਲਕਮ ਹੌਲਦਾਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਮੇਹਰਾ ਅਰੂਚ ਮਿਸਤਰੀ ਹੋਮੀ ਪੋਵਰੀ ਪਾਵ੍ਰੀ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਰੁਸੀ ਮੁੱਲਾ ਫਿਰੋਜ਼ ਟਾਈਮ ਟਰਾਇਲ ਰੋਹਿਤੋਂ ਨੋਬਲ ਟੀਮ ਜੋਗੰਗ ਅਮੀਨੀ ਰੋਹਿਂਟਨ ਨੋਬਲ ਪਿਲੋ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵਜੋਂ ਨੇਤਾ ਚੰਦ ਬਿਸਕ ਸੋਹਰਾਬ ਭੂਤ ਅਤੇ ਨਰੀਮਨ ਸੌਗਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।
athletics boxing men cycling ten cyclists represented india in 1948 individual road race malcolm havladar raj kumar mehra eruch mistry homi powri pavri team road race malcolm havladar raj kumar mehra eruch mistry homi powri pavri sprint rusi mulla feroze time trial rohinton noble team pursuit adi havewala jehangoo amin rohinton noble piloo sarkari sarkar also represented india netai chand bysack sohrab bhoot and nariman saugar were administrators for the cycling team.

ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਭਾਰਤੀ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੀਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ 1948 ਦੇ ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।
field hockey the indian field hockey team defeated the british team to win the country's only gold medal at the 1948 summer olympics.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਸੀ।
it was the country's first olympic gold medal since india became independent.

ਸਕੁਐਡ ਲੇਸਲੀ ਕਲਾਉਡੀਅਸ ਕੇਸ਼ਵ ਦੱਤਵਾਲਟਰ ਡੀ ਸੁਜਾ ਲਾਵਾਰਿ ਫਰਨਾਂਡਿਸ ਰਾਂਗਨਾਥਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਗੈਰੀ ਗੈਲਕਨ ਅਖਤਰ ਹੁਸੈਨਪੈਟ੍ਰਿਕ ਜੈਨਸਨ ਅਮੀਰ ਕੁਮਾਰਕਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਲੀਨੋ ਪਿੰਟੋ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਲਤੀਫ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਰੋਡ੍ਰਿਗਜ਼ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਨੀਅਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ.
squad leslie claudiuskeshav duttwalter d'souzalawrie fernandesranganathan francisgerry glackanakhtar hussainpatrick jansenamir kumarkishan lalleo pintojaswant singh rajputlatif-ur-rehmanreginald rodriguesbalbir singh sr.randhir singh gentlegrahanandan singhk.

ਡੀ. ਸਿੰਘਤ੍ਰੋਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਮੈਕਸੀ ਵਾਜ਼ ਗਰੁੱਪ ਏ ਨਾਲ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਫਾਈਨਲ ਫੁਟਬਾਲ ਸਕੁਐਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਬਾਲੀਦਾਸ ਚੈਟਰਜੀ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੀ ਤੈਰਾਕੀ ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਭਾਰਤੀ ਵਾਟਰ ਪੋਲੋ ਟੀਮ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ 9 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ।
d. singhtrilochan singhmaxie vaz group a matches semi-finals final football squad head coach balaidas chatterjee first round swimming water polo indian water polo team ranked 9th in tournament.

ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਸਕੁਐਡ ਗੋਰਾ ਸੀਲਸਮਰੇਂਦਰ ਚੈਟਰਜੀਅਜਯ ਚੈਟਰਜੀ ਸੁਹਾਸ ਚੈਟਰਜੀਦੂਰਕਾਦਾਸ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਰਗਾ ਦਾਸਜਾਮਿਨੀ ਦਾਸਸਚਿਨ ਨਾਗਿਸਕ ਮੌਨਸੂਰਜਹਾਂ ਅਹੀਰ ਰਾਉਂਡ ਵਨ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਦੇ ਮੈਚ ਰਾoundਂਡ ਟੂ ਗਰੁੱਪ ਐਚ ਵੇਟਲਿਫਟਿੰਗ ਰੈਸਲਿੰਗ ਕੀ ਵੀਟੀ - ਫਾਲ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤ.
men's team competition squad gora sealsamarendra chatterjeeajoy chatterjeesuhas chatterjeedwarkadas mukharji durga dasjamini dasssachin nagisaac monsoorjahan ahir round one group c matches round two group h weightlifting wrestling key vt - victory by fall.

ਪੀਟੀ - ਪੁਆਇੰਟ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ.
pt - decision by points.

ਪੀਡੀ - ਪੁਆਇੰਟ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾ ਪਰ ਜੱਜ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.
pd - decision by points but judges disagree.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫ੍ਰੀ ਸਟਾਈਲ ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ sports-references.com ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬੀ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।
men's freestyle references external links sports-reference.com khalsa college punjabi is an historic educational institution in the northern indian city of amritsar in the state of punjab, india.

1892 ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਫੈਲਾਇਆ 300 ਏਕੜ 1.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੈਂਪਸ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ, ਗ੍ਰਾਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਲਾਹੌਰ ਹਾਈਵੇਅ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਕਾਦਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ.
founded in 1892, the sprawling 300-acre 1.2 km2 campus is located about eight kilometers from the city-center on the amritsar-lahore highway part of the grand trunk road , adjoining guru nanak dev university campus, to which khalsa college is academically affiliated.

ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਕ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ।
khalsa college was built as an educational institute during the british raj in india when sikh scholars thought about providing higher education to sikhs and punjabis within punjab.

ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਸਿੱਖ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ।
amritsar was chosen for its establishment and singh sabha movement and chief khalsa diwan approached the then sikh maharajas and sikh people of punjab to raise funds and donate land to build this unique institute.

ਅਮੀਰ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾਈ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ।
people of amritsar, lahore and other cities of punjab including rich sikh families and maharajas donated land and raised funds to build khalsa college, amritsar.

ਇਸ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ.
its architectural design was created by ram singh architect , a famous architect who also designed one of the places in england.

ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ.
its building was completed in .

ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹਨ.
its architectural features are mix of british, mughal and sikh architect.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਤੀ ਖਾਲਸਾਈ ਕਾਲਜ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨੇਤਾ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਰਨੈਲ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਡਾਰੀ-ਓਲੰਪਿਅਨ, ਅਦਾਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।
khalsa college's contribution towards the freedom history of india is significant as it has generated many famous freedom fighters, political leaders, armed forces generals, scientists, famous players-olympians, actors, writers, journalists and scholars.

ਖਾਲਸੇ ਕਾਲਜ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖੀ ਡਾ: ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ “ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ” ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
more information about khalsa college can be found in the book "history of khalsa college amritsar," written by dr. ganda singh, former head of the dept.

ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਹਿਸਟਰੀ, ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ.
of sikh history, khalsa college amritsar.

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਇਕੋ ਖੋਜ ਕਾਰਜ, "ਸਟੱਡੀ-ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਮੰਦਿਰ", ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਡਾ. .ਕੇ.ਸੀ.ਏ. ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪਿ੍ੰਸੀਪਲ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਤੱਥ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਹਨ.
in modern times, the only research work on khalsa college's history, "the temple of study-khalsa college amritsar," was performed by jaspreet singh rajpoot, an alumnus of khalsa, in the year 2002 with the collaboration of khalsa college governing council and dr. mohinder singh dhillon the then principal of kca , reveals the facts of khalsa college which are still unknown to most of the people around the world.

ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਫੈਕਲਟੀ ਹਨ: ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਕੰਪਿ computerਟਰ ਸਾਇੰਸ ਹਿਸਟਰੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਨਾ ਕਮੇਟੀ, ਕਰਨਲ ਡਬਲਯੂਆਰਐਮ ਹੋਲਰੋਇਡ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਬਲਿਕ ਇੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ, ਪੰਜਾਬ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1890 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਡਬਲਯੂ. ਬੈਲ ਨੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ.
khalsa college has following faculties faculty of humanities and social sciences faculty of commerce and business administration faculty of sciences college of agriculture institute of computer science history khalsa college establishment committee was set up in 1890 with colonel w. r. m. holroyd, director of public instruction, punjab, as president, and w. bell, principal of government college, lahore, as secretary.

ਇਸ 121 ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜੱਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰ ਅੱਤਰ ਸਿੰਘ, ਨਾਭਾ ਦੇ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
among the native constituents of this 121-member committee were sir attar singh, gurdial singh maan of nabha, diwan gurmukh singh of patiala, bhai kahn singh, professor gurmukh singh and sardar jawahir singh .

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
many princely states of british india and sikh people of punjab gave their financial help to the establishment of khalsa college, including maharaja rajendra singh of patiala, maharaja hira singh of nabha, maharaja jagatjit singh of kapurthala and sir sunder singh majithia.

ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਲੰਬੀ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ।
after a prolonged discussion about the site of khalsa college, it was decided that one college would be established in amritsar, followed by a second in lahore.

300 ਏਕੜ ਵਿੱਚ 1.2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 2 ਦਾ ਕੈਂਪਸ ਕੋਟ ਸਯਦ ਮਹਿਮੂਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਾਹਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਕੋਟ ਖਾਲਸਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
the 300-acre 1.2 km2 campus was sited just outside the village of kot sayyad mehmood, which was later renamed kot khalsa.

ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੰਸਥਾਨ, ਜੋ ਸਦੀ ਪੁਰਾਣਾ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਕਾਲਜ- ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਇੰਡੀਆ ਐੱਸਟੀ .१.1 89 khalsa ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐੱਸ.ਟੀ. ਰਣਜੀਤ ਐਵੀਨਿvenue, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਸਟਬ .2006 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਨਰਸਿੰਗ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਸਟਬੀ .2006 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਰਮੇਸੀ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਸਟ ਬੀ .2009 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕ., ਰਣਜੀਤ ਐਵੀਨਿ,, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਸਟ ਬੀ .2009 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਵੈਟਰਨਰੀ ਐਂਡ ਐਨੀਮਲ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐੱਸ.ਟੀ.ਬੀ. .2009 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਿਜਨਸ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਮੁਹਾਲੀ ਐਸਟ.ਬੀ .2009 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਵੀ.ਪੀ.ਓ ਹੀਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.
the institutions under khalsa college charitable society, which is running the century old khalsa college colleges- khalsa college, amritsar-india estb.1892 khalsa college of education, amritsar estb.1954 khalsa college for women, amritsar estb.1968 khalsa college of education, ranjit avenue, amritsar estb.2006 khalsa college of nursing, amritsar estb.2006 khalsa college of pharmacy, amritsar estb.2009 khalsa college of engineering & tech., ranjit avenue, amritsar estb.2009 khalsa college of veterinary and animal sciences, amritsar estb.2009 khalsa college amritsar of technology & business studies, mohali estb.2009 khalsa college of physical education, vpo heir, distt.

ਅੰਮਿ੍ਤਸਰ ਐਸਟ.ਬੀ .2009 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਚਵਿੰਡਾ ਦੇਵੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਕੂਲ- ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸ੍ਰ. ਸ.
amritsar estb.2009 khalsa college chawinda devi,amritsar khalsa college of law, amritsar khalsa college of management & technology, amritsar schools- khalsa college sr. sec.

ਸਕੂਲ ਲੜਕੇ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐੱਸ.ਟੀ.ਬੀ.
school boys , amritsar estb.

1892 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸੀ.
1892 khalsa college sr. sec.

ਸਕੂਲ ਲੜਕੀਆਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐੱਸ.ਟੀ.ਬੀ.
school girls , amritsar estb.

1942 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ estb.
1942 khalsa college public school, amritsar amritsar estb.

1984 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਰਣਜੀਤ ਐਵੀਨਿ., ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐਸਟ.ਬੀ.
1984 khalsa college international public school, ranjit avenue, amritsar estb.

2001 ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਹੀਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਐੱਸ.ਟੀ.ਬੀ.
2001 khalsa college public school, heir, amritsar estb.

2008 ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਮੁੱਖ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਇੰਡੋ-ਸਰਸੈਨਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਰਤਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ mughalਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੈ.
2008 the building the main building is considered a gem of the indo-sarcenic style, which is strongly influenced by traditional indian and mughal schools of architecture.

ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 5 ਮਾਰਚ 1892 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਸਾਂ 1893 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ.
the foundation stone was laid on march 5, 1892, with the first classes starting in 1893.

ਕਾਲਜ ਦਾ ਡਿਜਾਇਨ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਮੇਓ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਘਰਜਾਖੀਆ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the college was designed by bhai ram singh, principal of the mayo school of arts, lahore, with the help of engineer dharam singh gharjakhia.

ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਆਰਡਰ ਐਮਵੀਓ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
bhai ram singh was decorated for his services with the member of the victorian order mvo , the highest civilian award of british india.

ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ 1933-1937 ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੰਧੂ ਅਦਾਕਾਰ 1999-2001 ਸਾਬਕਾ ਵਿਸ਼ਵ, ਏਸ਼ੀਅਨ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਰਾਜ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ।
famous alumni dr. harcharan singh 1933-1937 punjabi playwright harpreet sandhu actor 1999-2001 former world, asian, inter-university, university, state, national athletics champion and a film director.

ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ 1960 110 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕੇ ਵਿਚ ਮਲਟੀਪਲ ਕੌਮੀ ਚੈਂਪੀਅਨ , ਡੈਕਾਥਲੋਨ, 1960, 1964 ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ।
gurbachan singh randhawa 1960 multiple national champion in 110m hurdles, decathlon, 1960, 1964 indian captain.

ਅਮਿਤਾਸ਼ ਗੁਪਤਾ 2013 - ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਟਾਰਿਸਟ ਸਾਲ 1111-12 ਦੇ ਮੈਟਲਿਕਾ ਦੇ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਫਤੇ -2003 ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 1968- ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ. ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਐਸਜੀਪੀਸੀ-ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ "ਸਪੈਰੋ" ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ 1898-?
amitansh gupta 2013 - world-renowned musician and guitarist featured in metallica's album for the year'11-12 the week-2003 gurdarshan singh 1968- treasurer of singh sabha gurdwara pratap singh kairon, former chief minister of punjab darbara singh, former chief minister of punjab and national level leader of the congress teja singh samundri , founder of sgpc - shiromani gurudwara prabhandhak committee maj gen. rajinder singh "sparrow" shergill sohan singh josh 1898- ?

, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਆਗੂ ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ ਬੀ.
, socialist leader of punjab niranjan singh talib b.

1901, ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਗੂ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ onਿੱਲੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਪੀਕਰ ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਕਿਦਰ ਸ਼ਰਮਾ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ पटकथा ਲੇਖਕ ਭੀਸ਼ਮ ਸਾਹਨੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਡਾ. , ਪੀਜੀਆਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਸਟਿਸ ਹੰਸ ਰਾਜ ਖੰਨਾ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਜੱਜ ਡਾ.ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹਰਦੀਪ ਤਾਓ ਤੋਗਨਵਾਲੀਆ, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਬੱਡੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਕਰਨਲ ਸ. ਰਿਟ.
1901 , gandhian leader of indian independence movement sardar gurdial singh dhillon, former speaker of the indian parliament sardar hukam singh, former speaker of the indian parliament mulk raj anand, novelist kidar sharma, film director and screenwriter bhisham sahni, filmmaker and writer dr. pathak, former director of pgi chandigarh justice hans raj khanna, former judge supreme court of india dr.manohar singh gill, former chief election commissioner of india hardeep tauo toganwalia, captain of canadian kabaddi team bishen singh bedi, former captain of the indian cricket team colonel ret.

ਅਰਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਐਮ.ਡੀ. ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਆਰਮੀ ਵਿਚ ਬਟਾਲੀਅਨ ਕਮਾਂਡਰ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਆਰਮੀ ਵਾਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ 2006 ਵਿਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ।
arjinderpal singh sekhon, m.d.. first sikh to become a battalion commander in the united states army and to graduate from united states army war college and the first amritdhari sikh to win democratic party nomination for the united states congress in 2006.

ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ, ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਰਣਜੀਤ ਬਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਾਕੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰ: ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹਰਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ illਿੱਲੋਂ, 1943 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਏ।
shaheed bhai harjinder singh jinda, khalistan command ranjit bawa, punjabi singer khem singh gill, geneticist and former vice chancellor of punjab agricultural university hockey players balbir singh, sr. dharam singh harbinder singh baldev singh dhillon, graduated in in 1943.

ਉਹ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੰਨੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਲਗਾਏ ਸਨ।
he was a prominent horticulturist of that era, who established several sugarcane plantations in the uttar pradesh now utrakhand region of india.

ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਕ ਮਿਸਲ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
the family origins can be traced to one of the misils of maharaja ranjit singh.

ਮੁ descendਲੇ northਲਾਦ ਉੱਤਰੀ ਪੱਛਮੀ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ.
original descendants are from north western france, who migrated to india in the medieval years.

ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਵਰਜੀਨੀਆ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਯੂਐਸਏ ਵਿਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਜੋ ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ.
his son is now professor of information security at virginia commonwealth university, usa and a daughter who lives in london, england.

ਹਵਾਲੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵੈਬਸਾਈਟ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ € € ਜੀ.ਐਨ.ਡੀ.ਯੂ.
references external links khalsa college amritsar website khalsa college amritsar examinations website guru nanak dev university punjabi ‚ € g.n.d.u.

24 ਨਵੰਬਰ, 1969 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
was established at amritsar, india on november 24, 1969 to commemorate guru nanak dev's birth quincentenary celebrations.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ - ਲਾਹੌਰ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਕੋਟ ਖਾਲਸਾ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ 500 ਏਕੜ 2 ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
guru nanak dev university campus is spread over 500 acres 2 near village of kot khalsa, nearly 8 km west of the amritsar city on amritsar - lahore highway, next to khalsa college, amritsar.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਯੂਜੀਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਯੂਪੀਈ ਨਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਰੁਤਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ.
recently, guru nanak dev university has attained the highest status of university with potential for excellence upe by the university grants commission ugc .

ਦੋਵੇਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ.
is both a residential and an affiliating university.

ਇਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਐਕਟ 1969 ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਵੀਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਨੁੱਖਤਾ, ਸਿੱਖਿਅਤ ਪੇਸ਼ੇ, ਵਿਗਿਆਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇਗੀ।
in conceiving its future course, the objectives enshrined in the act 1969 emphasized that the new university would make provision for imparting education and promoting research in the humanities, learned professions, sciences, especially of applied nature and technology.

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਖੋਜ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਸਨ।
studies and research on the life and teachings of guru nanak, in addition to working towards the promotion of punjabi language and spreading education among educationally backward classes and communities were the other commitments.

ਕੈਂਪਸ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਂਪਸ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ - ਲਾਹੌਰ ਹਾਈਵੇਅ 'ਤੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਕੋਟ ਖਾਲਸਾ ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ 500 ਏਕੜ 2 ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
campus guru nanak dev university campus is spread over 500 acres 2 near the village of kot khalsa, some 8 km west of the amritsar city on amritsar - lahore highway, next to khalsa college, amritsar.

ਆਧੁਨਿਕ architectਾਂਚੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ.
presents a picture of modern architecture.

ਰਵਾਇਤੀ ਲਾਲ ਇੱਟ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕਲ ਬਲਾਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਮੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉੱਨਤੀ ਲਈ ਇਸਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ.
traditional red brick geometrical blocks represent its regard for time-honored values and its commitment to scientific advancement.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਸਮੇਤ 37 ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਦੋ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ, ਤਿੰਨ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
making its humble beginning in an annex of the adjoining khalsa college, the university today boasts 37 academic departments, two regional centers, three constituent colleges and a score of support service departments together with several administrative offices.

ਪੁਰਸਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਪੰਜ ਤਾਰਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ.
awards the national assessment and accreditation council accredited the university at the five-star level.

ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਕੁਲਪਤੀ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ 1969 ਤੋਂ 1978 ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ 1978 ਤੋਂ 1981 ਜੇ ਐਸ ਗਰੇਵਾਲ 1981 ਤੋਂ 1984 ਐਸ ਐਸ ਬਾਲ 1985 ਤੋਂ 1988 ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ 1989 ਤੋਂ 1996 ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਸੋਚ 1996 ਤੋਂ 2001 ਐਸ ਪੀ ਸਿੰਘ 2001 ਤੋਂ 2006 ਜੈਯਰਪ ਸਿੰਘ 2006 ਤੋਂ ਫਰਵਰੀ 2009 ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, currently, currently, ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਆਫੀਸ਼ੀਅਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਜੀ ਐਨ ਡੀ ਯੂ ਗੂਗਲ ਮੈਪਸ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਤੇ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, 1 ਮਈ 1707 ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਰਾਜ ਸੀ ਤੋਂ 31 ਦਸੰਬਰ 1800 ਤੱਕ.
former vice chancellors bishan singh samundri 1969 to 1978 karam singh gill 1978 to 1981 j. s. grewal 1981 to 1984 s. s. bal 1985 to 1988 gurdip singh randhawa 1989 to 1996 harbhajan singh soch 1996 to 2001 s. p. singh 2001 to 2006 jairup singh 2006 to february 2009 ajaib singh brar 2009, currently in the position see also list of places named after guru nanak dev references external links official university website gndu on google maps placements record the kingdom of great britain, officially great britain , was a sovereign state in western europe from 1 may 1707 to 31 december 1800.

ਇਹ ਰਾਜ ਸੰਨ 1706 ਵਿਚ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ 1707 ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the state came into being following the treaty of union in 1706, ratified by the acts of union 1707, which united the kingdoms of england and scotland to form a single kingdom encompassing the whole island of great britain and its outlying islands.

ਇਸ ਵਿਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਖੇਤਰ ਰਿਹਾ.
it did not include ireland, which remained a separate realm.

ਇਕਮੁੱਠ ਰਾਜ ਇੱਕ ਹੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵੈਸਟਮਿੰਸਟਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਸੀ.
the unitary state was governed by a single parliament and government that was based in westminster.

ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਕਾਟਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੇਮਜ਼ ਛੇਵੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸਨ, 1603 ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਕ੍ਰਾ unionਨਜ਼ ਦਾ ਸੰਘ" ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।
the former kingdoms had been in personal union since james vi, king of scots, became king of england and king of ireland in 1603 following the death of queen elizabeth i, bringing about a "union of the crowns".

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1714 ਵਿਚ ਜਾਰਜ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜ ਹੈਨੋਵਰ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਨਿਜੀ ਸੰਗਠਿਤ ਸੀ.
also after the accession of george i to the throne of great britain in 1714, the kingdom was in a personal union with the electorate of hanover.

ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਕੋਬਾਈਟ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਕਿ 1746 ਵਿੱਚ ਕੁਲਡੋਡੇਨ ਵਿਖੇ ਸਟੂਅਰਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਈ ਹਾਰ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋਏ.
the early years of the unified kingdom were marked by jacobite risings which ended in defeat for the stuart cause at culloden in 1746.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ, 1763 ਵਿਚ, ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣ ਗਈ.
later on in 1763, victory in the seven years' war led to the dominance of the british empire, which was to become the foremost global power for over a century and later grew to become the largest empire in history.

1 ਜਨਵਰੀ 1801 ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
on 1 january 1801, the kingdoms of great britain and ireland were merged to form the united kingdom of great britain and ireland.

1922 ਵਿਚ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪੰਜ-ਛੇਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ greatਫ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਐਂਡ ਨਾਰਦਰਨ ਆਇਰਲੈਂਡ" ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅੱਜ ਤਕ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।
in 1922, five-sixths of ireland seceded from the united kingdom and the state was renamed the "united kingdom of great britain and northern ireland" a title it has retained to date.

ਉਪ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਬ੍ਰਿਟਾਨੀਆ ਟਾਪੂ, ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬਰੇਟਾਗੇਨ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬ੍ਰੇਟਾਗੇਨ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਬਰੇਟਨੇ, ਬ੍ਰਟੀਨ, ਦੇ ਲਾਤੀਨੀ ਨਾਮ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ.
etymology the name britain descends from the latin name for the island of great britain, britannia or , the land of the britons via the old french bretaigne whence also modern french bretagne and middle english bretayne, breteyne.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ 1474 ਵਿਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਧੀ ਸੀਸੀਲੀ ਦੀ ਐਡਵਰਡ ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਬੇਟੇ ਜੇਮਜ਼ ਜੇਮਜ਼ iii ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
the term great britain was first used officially in 1474, in the instrument drawing up the proposal for a marriage between edward iv of england's daughter cecily and james iii of scotland's son james.

ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੂੰ "ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਇਨ ਇਕ ਕਿੰਗਡਮ" ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ.
the treaty of union and the subsequent acts of union state that england and scotland were to be "united into one kingdom by the name of great britain".

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵੇਂ ਐਕਟ ਅਤੇ ਸੰਧੀ ਕਈ ਵਾਰ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ" ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਰੂਪ, "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ" ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
however, both the acts and the treaty also refer numerous times to the "united kingdom" and the longer form, the "united kingdom of great britain".

ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ 1707 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ “ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ” ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
other publications refer to the country as the "united kingdom" after 1707 as well.

ਯੂਕੇ ਸੰਸਦ, ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ, ਬੀਬੀਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਿਸਟੋਰੀਅਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਦੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ, 1 ਮਈ 1707 ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਰਾਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the websites of the uk parliament, the scottish parliament, the bbc, and others, including the historical association, refer to the state created on 1 may 1707 as the united kingdom of great britain.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਸ਼ਬਦ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
additionally, the term united kingdom was found in informal use during the 18th century to describe the state.

ਐਕਸਟੈਂਟ 1707 ਵਿਚ ਬਣੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂ ਜੋ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
extent the new state created in 1707 included the island of great britain, together with the many smaller islands that were part of the kingdoms of england and scotland.

ਚੈਨਲ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਅਤੇ ਆਈਲ manਫ ਮੈਨ ਕਦੇ ਵੀ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਈਲ manਫ ਮੈਨ ਪਰਚਜ ਐਕਟ 1765 ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕ੍ਰਾਨ ਨੇ ਐਚੋਲ ਦੇ ਡਚੇਸ ਸ਼ੈਰਲੋਟ ਮਰੇ ਤੋਂ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਸੰਪੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.
the channel islands and the isle of man were never part of the kingdom of great britain, although by the isle of man purchase act 1765 the british crown acquired suzerainty over the island from charlotte murray, duchess of atholl.

ਰਾਜਨੀਤਿਕ structureਾਂਚਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ, ਜੋ ਕਿ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹਨ, 1707 ਤਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਸਨ.
political structure the kingdoms of england and scotland, both in existence from the 9th century, were separate states until 1707.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 1603 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਜੇਮਜ਼ vi ਨੇ ਜੇਮਜ਼ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ.
however, they had come into a personal union in 1603, when james vi of scotland succeeded his cousin elizabeth i as king of england under the name of james i.

ਹਾuਸ ਆਫ ਸਟੂਅਰਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕ੍ਰਾsਨਜ਼ ਦੀ ਇਸ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਦਾ ਤਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਵੀ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।
this union of the crowns under the house of stuart meant that the whole of the island of great britain was now ruled by a single monarch, who by virtue of holding the english crown also ruled over the kingdom of ireland.

ਤਿੰਨੋਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਇੰਟਰਰੇਗਨਮ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਯੂਨੀਅਨ ਸੀ.
each of the three kingdoms maintained its own parliament and laws although there was a brief attempted union during the interregnum in the mid-17th century .

ਇਹ ਸੁਭਾਅ ਨਾਟਕੀ changedੰਗ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਦੋਂ ਯੂਨੀਅਨ 1707 ਦੇ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਏ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਇਕਹਿਰੇ ਇਕਜੁੱਟ ਤਾਜ ਅਤੇ ਇਕੋ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸੰਸਦ ਨਾਲ.
this disposition changed dramatically when the acts of union 1707 came into force, with a single unified crown of great britain and a single unified parliament.

ਯੂਨੀਅਨ 1800 ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤਕ ਆਇਰਲੈਂਡ ਆਪਣੀ ਸੰਸਦ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਰਿਹਾ।
ireland remained formally separate, with its own parliament, until the acts of union 1800.

ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 1704 ਦੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਦੇ ਬਜਾਏ 1701 ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ।
the treaty of union provided that succession to the british throne and that of ireland would be in accordance with the english act of settlement of 1701 rather than scotland's act of security of 1704, which ceased to have effect.

ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਐਕਟ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੱਦੀ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੈਨੋਵਰ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੈਸ ਸੋਫੀਆ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਹੋਵੇ ਜੋ ਕਿ “ਪਾਪੀ” ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੈਨੋਵਰਿਆ ਦੇ ਵਾਰਸਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
the act of settlement required that the heir to the english throne be a descendant of the electress sophia of hanover who was not a "papist" this brought about the hanoverian succession only a few years after the union.

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿਚ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।
legislative power was vested in the parliament of great britain, which replaced both the parliament of england and the parliament of scotland.

ਅਮਲ ਵਿਚ ਇਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਇਕ ਜਾਰੀਤਾ ਸੀ, ਵੈਸਟਮਿਨਸਟਰ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਕੇ ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਤੋਂ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ.
in practice it was a continuation of the english parliament, sitting at the same location in westminster, expanded to include representation from scotland.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਹਾ theਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼, ਹਾ theਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾ theਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
as with the former parliament of england and the modern parliament of the united kingdom, the parliament of great britain was formally constituted of three elements the house of commons, the house of lords, and the crown.

ਹਾ peਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੋਰਚਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਕੌਟਿਸ਼ ਪੀਅਰਜ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 16 ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਸੰਸਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ.
the right of the english peerage to sit in the house of lords remained unchanged, while the disproportionately large scottish peerage was permitted to send only 16 representative peers, elected from amongst their number for the life of each parliament.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਕਾ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਾ houseਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਟੈਕਸ ਅਧਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 45 ਰਹਿ ਗਈ।
similarly, the members of the former english house of commons continued as members of the british house of commons, but as a reflection of the relative tax bases of the two countries the number of scottish representatives was reduced to 45.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪੀਅਰਜ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਰਡਸ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਦਾ ਸਵੈਚਾਲਤ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
newly created peers in the peerage of great britain were given the automatic right to sit in the lords.

ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।
despite the end of a separate parliament for scotland, it retained its own laws and system of courts.

ਆਇਰਲੈਂਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧ 1495 ਦੇ ਪੋਯਨਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ 1707 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ।
relationship with ireland as a result of poynings' law of 1495, the parliament of ireland was subordinate to the parliament of england, and after 1707 to the parliament of great britain.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੀ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਐਕਟ 1719 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਇਰਿਸ਼ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ "ਆਇਰਿਸ਼ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ, ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਅਧੀਨ ਹੈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ 'ਤੇ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ, ਰਾਜਾ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ, "ਰਾਜ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ".
the british parliament's dependency of ireland on great britain act 1719 noted that the irish house of lords had recently "assumed to themselves a power and jurisdiction to examine, correct and amend" judgements of the irish courts and declared that as the kingdom of ireland was subordinate to and dependent upon the british crown, the king, through the parliament of great britain, had "full power and authority to make laws and statutes of sufficient validity to bind the kingdom and people of ireland".

ਐਕਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਐਕਟ ਨੂੰ ਆਇਰਲੈਂਡ ਐਕਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਰਭਰਤਾ ਐਕਟ 1782 ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the act was repealed by the repeal of act for securing dependence of ireland act 1782.

ਉਸੇ ਸਾਲ, 1782 ਦੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਵਿਧਾਨਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਅਵਧੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ.
the same year, the irish constitution of 1782 produced a period of legislative freedom.

ਹਾਲਾਂਕਿ, 1798 ਦਾ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਗਾਵਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਤਾਜ ਉੱਤੇ ਅਧੀਨਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ 1801 ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ.
however, the irish rebellion of 1798, which sought to end the subordination and dependency upon the british crown and establish a republic, was one of the factors that led to the formation of the united kingdom of great britain and ireland in 1801.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ 1707 ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਫਰਾਂਸ ਸਾਮਰਾਜੀ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ.
great britain in the 18th century the 18th century saw england, and after 1707 great britain, rise to become the world's dominant colonial power, with france its main rival on the imperial stage.

1707 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ।
the pre-1707 english overseas possessions became the nucleus of the british empire.

ਏਕੀਕਰਣ ਉਸਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਕੀਕਰਣ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੀਤੀ ਸੀ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸਟੂਅਰਟ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜੇ.
integration the deeper political integration of her kingdoms was a key policy of queen anne, the last stuart monarch of england and scotland and the first monarch of great britain.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1706 ਵਿਚ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰ ਸੰਸਦ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤੇ।
a treaty of union was agreed in 1706 following negotiations between representatives of the parliaments of england and scotland, and each parliament then passed separate acts of union to ratify it.

ਇਹ ਕਾਰਜ 1 ਮਈ 1707 ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਤਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਬਣਾਇਆ।
the acts came into effect on 1 may 1707, uniting the separate parliaments and crowns of england and scotland and forming a single kingdom of great britain.

ਐਨ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗੱਦੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਿੱਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਧੀ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 22 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਹਾ houseਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ 45 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
anne became the first occupant of the unified british throne, and in line with article 22 of the treaty of union, scotland sent 45 members to join all of the existing members of the parliament of england in the new house of commons of great britain.

ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈਆਂ 1700 ਵਿਚ ਸਪੇਨ ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਅੰਜੂ ਦੇ ਫਿਲਿਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਫਰਾਂਸ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ .
wars against france and spain the death of charles ii of spain in 1700 and his bequeathal of spain and its colonial empire to philip of anjou, a grandson of the king of france, had raised british fears of the unification of france, spain and their colonies.

1701 ਵਿਚ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਡੱਚ ਰੀਪਬਲਿਕ ਨੇ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਰੁੱਧ ਸਪੇਨ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ.
in 1701, england, portugal, and the dutch republic sided with the holy roman empire against spain and france in the war of the spanish succession.

ਇਹ ਟਕਰਾਅ 1714 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਜਦ ਤਕ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ.
the conflict lasted until 1714, until france and spain finally lost.

ਉਟਰੈੱਕਟ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਸੰਧੀ ਵੇਲੇ, ਫਿਲਿਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਤਖਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
at the concluding treaty of utrecht, philip renounced his and his descendants' right to the french throne.

ਸਪੇਨ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਾਮਰਾਜ ਗੁਆ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਾਮਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਅਟੱਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
spain lost its empire in europe, and although it kept its empire in the americas and the philippines, it was irreversibly weakened as a great power.

ਨਵਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 1707 ਤਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਲ ਸੀ, ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਨਿfਫਾoundਂਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਕਾਡੀਆ, ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਅਤੇ ਮਿਨੋਰਕਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ.
the new british empire, based upon what until 1707 had been the english overseas possessions, was enlarged from france, great britain gained newfoundland and acadia, and from spain gibraltar and minorca.

ਜਿਬਰਾਲਟਰ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇਸ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਨੂੰ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ.
gibraltar, which is still a british overseas territory, became a major naval base and allowed great britain to control the strait connecting the atlantic to the mediterranean.

ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਜੋ ਕਿ 1756 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਗਲੋਬਲ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਯੂਰਪ, ਭਾਰਤ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਫਿਲਪੀਨਜ਼ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੇਖੀ ਸੀ।
the seven years' war, which began in 1756, was the first war waged on a global scale and saw british involvement in europe, india, north america, the caribbean, the philippines, and coastal africa.

1763 ਦੀ ਪੈਰਿਸ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ।
the signing of the treaty of paris of 1763 had important consequences for great britain and its empire.

ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ franceੰਗ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਅਬਾਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੂਸੀਆਨਾ ਨੂੰ ਸਪੇਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ.
in north america, france's future as a colonial power was effectively ended with the ceding of new france to the british, leaving a sizeable french-speaking population under british control, and louisiana to spain.

ਸਪੇਨ ਨੇ ਫਲੋਰੀਡਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
spain ceded florida to britain.

ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਤੀਸਰੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਯੁੱਧ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਛਾਪਿਆਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਫੌਜੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਾਇੰਟ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ .ੰਗ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
in india, the third carnatic war had left france still in control of its enclaves, but with military restrictions and an obligation to support the british client states, effectively leaving the future of india to great britain.

ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ.
the british victory over france in the seven years' war therefore left great britain as the world's dominant colonial power.

ਮਰਕੈਂਟੀਲਿਜ਼ਮ ਮਾਰਕੈਂਟਿਲਿਜ਼ਮ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਤੇ ਥੋਪੀ ਗਈ ਮੁ basicਲੀ ਨੀਤੀ ਸੀ.
mercantilism mercantilism was the basic policy imposed by great britain on its overseas possessions.

ਮਾਰਕਨਟਿਲਿਜ਼ਮ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ toਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਗਏ.
mercantilism meant that the government and the merchants became partners with the goal of increasing political power and private wealth, to the exclusion of other empires.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ, ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਲਤਨਤ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ.
the government protected its kept others trade barriers, regulations, and subsidies to domestic industries to maximise exports from and minimise imports to the realm.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਜਾਂ ਡੱਚਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੜਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।
the government had to fight became a favourite american technique in the 18th century to circumvent the restrictions on trading with the french, spanish or dutch.

ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ.
the goal of mercantilism was to run trade surpluses, so that gold and silver would pour into london.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਬਾਕੀ ਬਚਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ.
the government took its share through duties and taxes, with the remainder going to merchants in london and other british ports.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਮਾਲੀਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ.
the government spent much of its revenue on a superb royal navy, which not only protected the british colonies but threatened the colonies of the other empires, and sometimes seized them.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਨੇ 1664 ਵਿਚ ਨਿ a ਐਮਸਟਰਡਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਿ capturedਯਾਰਕ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ.
thus the royal navy captured new amsterdam later new york in 1664.

ਕਲੋਨੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਟੀਚਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ.
the colonies were captive markets for british industry, and the goal was to enrich the mother country.

ਅਮੈਰੀਕਨ ਇਨਕਲਾਬ 1760 ਅਤੇ 1770 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਹੋਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣ ਗਏ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਕਾਰਨ।
american revolution during the 1760s and 1770s, relations between the thirteen colonies and great britain became increasingly strained, primarily because of resentment toward the british parliament's ability to tax american colonists without their consent.

ਅਸਹਿਮਤੀ ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਬਗਾਵਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ.
disagreement turned into a violent insurrection.

1775 ਵਿਚ, ਅਮੈਰੀਕਨ ਇਨਕਲਾਬੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬੋਸਟਨ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੂੰ ਫਸਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ.
in 1775, the american revolutionary war began, as the americans trapped the british army in boston and suppressed the loyalists who supported the crown.

1776 ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ.
in 1776 the americans declared the independence of the united states of america.

ਜਨਰਲ ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ, ਡੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ।
under the military leadership of general george washington, and, with economic and military assistance from france, the dutch republic and spain, the united states held off successive british invasions.

ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ 1777 ਅਤੇ 1781 ਵਿਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ.
the americans captured two main british armies in 1777 and 1781.

ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੰਗ ਜੌਰਜ iii ਨੇ ਸੰਸਦ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆ ਲਿਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ।
after that king george iii lost control of parliament and was unable to continue the war.

ਇਹ ਪੈਰਿਸ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ.
it ended with the treaty of paris by which great britain relinquished the thirteen colonies and recognised the united states.

ਯੁੱਧ ਮਹਿੰਗਾ ਸੀ ਪਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿੱਤ ਦਿੱਤਾ.
the war was expensive but the british financed it successfully.

ਅਪਰ ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਕਨੈਡਾ “ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਯੁੱਧਾਂ” ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਨਿ france ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਲਏ, ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1763 ਵਿਚ ਸੇਂਟ ਪਿਅਰੇ ਅਤੇ ਮਿਕਵੇਲਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
upper and lower canada after a series of "french and indian wars," the british took slices of france's north american colonies in new france, finally acquiring all of them except the small islands of saint pierre and miquelon in 1763.

ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਲੋਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਕਿbਬਿਕ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ.
the former french colony of canada was renamed quebec.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕਿ queਬਿਕ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਰੋਮਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਾਨੂੰਨੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।
great britain's policy was to respect quebec's religious though it was roman well as its legal, economic, and social systems.

1774 ਦੇ ਕਿ queਬੈਕ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ, ਕਿ queਬੈਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇ.
by the quebec act of 1774, the province of quebec was enlarged to include the western holdings of the american colonies.

ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੰਗ ਵਿਚ, 1775 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਹੈਲੀਫੈਕਸ, ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਨੂੰ, ਨੇਵੀ ਐਕਸ਼ਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ.
in the american revolutionary war, starting in 1775, the british made halifax, nova scotia, their major base for naval action.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1776 ਵਿਚ ਇਕ ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ 1777 ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਿ new ਯਾਰਕ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਿਆ.
they repulsed an american revolutionary invasion in 1776, but in 1777 a british invasion army was captured in new york, encouraging france to enter the war.

ਅਮਰੀਕੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 40,000 ਤੋਂ 60,000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਰਾਇਆ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਗਏ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਗੁਲਾਮ ਲਿਆਏ.
after the american victory, between 40,000 and 60,000 defeated loyalists migrated, some bringing their slaves.

ਬਹੁਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਮੁਫਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
most families were given free land to compensate their losses.

ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਫਤ ਕਾਲੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸੀਅਰਾ ਲਿਓਨ ਚਲੇ ਗਏ.
several thousand free blacks also arrived most of them later went to sierra leone in africa.

14,000 ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਜੋ ਸੇਂਟ ਜੋਨ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਕਰੋਿਕਸ ਨਦੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਗਏ, ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
the 14,000 loyalists who went to the saint john and saint croix river valleys, then part of nova scotia, were not welcome by the locals.

ਇਸ ਲਈ, 1784 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਨਿ br ਬਰਨਸਵਿਕ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਕਲੋਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ.
therefore, in 1784 the british split off new brunswick as a separate colony.

ਸੰਨ 1791 ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਐਕਟ ਨੇ ਅੱਪਰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ, ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ। ਸਾਮਰਾਜੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦੇਣਾ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ.
the constitutional act of 1791 created the provinces of upper canada mainly english-speaking and lower canada mainly french-speaking to defuse tensions between the french and english-speaking communities, and implemented governmental systems similar to those employed in great britain, with the intention of asserting imperial authority and not allowing the sort of popular control of government that was perceived to have led to the american revolution.

ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਘਾਟੇ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਬਣ ਗਈ, ਨੇ "ਪਹਿਲੇ" ਅਤੇ "ਦੂਜੇ" ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਫਰੀਕਾ.
second british empire the loss of the thirteen colonies, great britain's most populous overseas possessions, which became the united states, marked the transition between the "first" and "second" empires, in which britain shifted its attention away from the americas to asia, the pacific and later africa.

1776 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਐਡਮ ਸਮਿੱਥ ਦੀ ਵੈਲਥ nationsਫ ਨੇਸ਼ਨਜ਼ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਕਲੋਨੀਆਂ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਫਤ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਵਪਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੀ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ।
adam smith's wealth of nations, published in 1776, had argued that colonies were redundant, and that free trade should replace the old mercantilist policies that had characterised the first period of colonial expansion, dating back to the protectionism of spain and portugal.

ਨਵੇਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚਾਲੇ 1781 ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੇ ਸਮਿਥ ਦੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ.
the growth of trade between the newly independent united states and great britain after 1781 confirmed smith's view that political control was not necessary for economic success.

ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵਪਾਰ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ.
india during its first century of operation the focus of the east india company had been trade, not the building of an empire in india.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਹਮਰੁਤਬਾ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ, ਕੰਪੈਗਨੀ ਡੇਸ ਇੰਡੀਜ਼ ਓਰੀਐਨਟੈਲਜ਼ ਨਾਲ 1740 ਅਤੇ 1750 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਯੁੱਧਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ.
company interests turned from trade to territory during the 18th century as the mughal empire declined in power and the east india company struggled with its french counterpart, the french east india company compagnie des indes orientales during the carnatic wars of the 1740s and 1750s.

ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਬਰਟ ਕਲਾਈਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣੀ।
the battle of plassey and battle of buxar, which saw the british, led by robert clive, defeat the indian powers, left the company in control of bengal and a major military and political power in india.

ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਕਪਤਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਨਕ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ.
in the following decades it gradually increased the extent of the territories under its control, ruling either directly or indirectly via local puppet rulers under the threat of force by its presidency armies, much of which were composed of native indian sepoys.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿ zealandਜ਼ੀਲੈਂਡ 1770 ਵਿਚ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਖੋਜੀ ਜੇਮਜ਼ ਕੁੱਕ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਲਈ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ.
australia and new zealand in 1770, british explorer james cook had discovered the eastern coast of australia whilst on a scientific voyage to the south pacific.

1778 ਵਿਚ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਕੁੱਕ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜੋਸਫ਼ ਬੈਂਕਸ ਨੇ, ਦੰਡ ਨਿਪਟਾਰੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਬੋਟਨੀ ਬੇ ਦੀ ਯੋਗਤਾ' ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ.
in 1778, joseph banks, cook's botanist on the voyage, presented evidence to the government on the suitability of botany bay for the establishment of a penal settlement.

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੂਸਰੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ.
australia marks the beginning of the second british empire.

ਇਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁੰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was planned by the government in london and designed as a replacement for the lost american colonies.

ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਮੈਟਰਾ ਨੇ 1783 ਵਿਚ "ਨਿ in ਸਾ southਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਾਗਰ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ ਪਰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
the american loyalist james matra in 1783 write "a proposal for establishing a settlement in new south wales" proposing the establishment of a colony composed of american loyalists, chinese and south sea islanders but not convicts .

ਮੈਟਰਾ ਨੇ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭੂਮੀ ਦੇਸ਼ ਚੀਨੀ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਲਈ wasੁਕਵਾਂ ਹੈ ਨਿ newਜ਼ੀਲੈਂਡ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਭੰਗ ਜਾਂ ਫਲੈਕਸ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇਕ ਅਧਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰਾਂ ਲਈ aੁਕਵਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
matra reasoned that the land country was suitable for plantations of sugar, cotton and tobacco new zealand timber and hemp or flax could prove valuable commodities it could form a base for pacific trade and it could be a suitable compensation for displaced american loyalists.

ਸੈਕਟਰੀ ਸਟੇਟ ਲਾਰਡ ਸਿਡਨੀ ਦੇ ਸੁਝਾਅ 'ਤੇ, ਮਤਰਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੱਸਣ ਦੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ "ਪਬਲਿਕ, ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ" ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।
at the suggestion of secretary of state lord sydney, matra amended his proposal to include convicts as settlers, considering that this would benefit both "economy to the publick, & humanity to the individual".

ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1784 ਵਿਚ ਮਤਰਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀਆਂ ਮੁ theਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਫੰਡ ਦਿੱਤੇ.
the government adopted the basics of matra's plan in 1784, and funded the settlement of convicts.

1787 ਵਿਚ, ਪਹਿਲੇ ਬੇੜੇ ਨੇ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ, ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ.
in 1787 the first fleet set sail, carrying the first shipment of convicts to the colony.

ਇਹ ਜਨਵਰੀ 1788 ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ.
it arrived in january 1788.

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਅਤੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ
battling the french revolution and napoleon with the regicide of king louis xvi in 1793, the french revolution represented a contest of ideologies between the two nations.

ਇਹ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੈਪੋਲੀਅਨ, ਜਿਸਨੇ 1799 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਖੁਦ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਕਿਸਮਤ ਜਿਸਦੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
it was not only britain's position on the world stage that was threatened napoleon, who came to power in 1799, threatened invasion of great britain itself, and with it, a fate similar to the countries of continental europe that his armies had overrun.

ਇਸ ਲਈ ਨੈਪੋਲੀonਨਿਕ ਯੁੱਧ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.
the napoleonic wars were therefore ones in which the british invested large amounts of capital and resources.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਨੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ.
french ports were blockaded by the royal navy.

ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕੀਤਾ.
the french revolution revived religious and political grievances in ireland.

1798 ਵਿੱਚ, ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੇ 1798 ਦੀ ਆਇਰਿਸ਼ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ।
in 1798, irish nationalists launched the irish rebellion of 1798, believing that the french would help them to overthrow the british.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਵਿਲੀਅਮ ਪਿਟ ਦ ਯੰਗਰ, ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹੱਲ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦਾ ਸੰਘ ਹੈ.
william pitt the younger, the british prime minister, firmly believed that the only solution to the problem was a union of great britain and ireland.

ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ.
following the defeat of the rebellion, which had had some assistance from france, he advanced this policy.

ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1800 ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਨੇ ਆਇਰਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ.
the union was established by the act of union 1800 compensation and patronage ensured the support of the irish parliament.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ 1 ਜਨਵਰੀ 1801 ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਏ ਸਨ.
great britain and ireland were formally united on 1 january 1801.

ਮੋਨਾਰਕਸ ਹਾ houseਸ ਆਫ ਸਟੂਅਰਟ ਐਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਸਕਾਟਸ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਅਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ 1702 ਤੋਂ ਹੈਨੋਵਰ ਜਾਰਜ ਪਹਿਲੇ ਜਾਰਜ iii ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ 1820 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਿਹਾ ਰਿਹਾ ਹਾ theਸ lordਫ ਲਾਰਡਜ਼, ਲਾਰਡਜ਼ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤਾ ਉਪਰਲਾ ਸਦਨ ​​ਅਤੇ ਹਾ chaਸ commਫ ਕਾਮਨਜ਼, ਹੇਠਲਾ ਚੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
monarchs house of stuart anne previously queen of england, queen of scots, and queen of ireland since 1702 house of hanover george i george ii george iii continued as king of the united kingdom until his death in 1820 parliament of great britain the parliament of great britain consisted of the house of lords, an unelected upper house of the lords spiritual and temporal, and the house of commons, the lower chamber, which was elected periodically.

ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਲਕੇ ਸੰਸਦ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ.
in england and wales parliamentary constituencies remained unchanged throughout the existence of the parliament.

18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।
during the 18th century, the british constitution developed significantly.

ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਪੀਅਰਜ 1707 ਦੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਪੀਅਰਜ ਜਾਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪੀਅਰਜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਮੋਰਚਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
peerage of great britain as a result of the union of 1707, no new peerages were created in the peerage of england or the peerage of scotland.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਪੀਰੇਜ ਹਾ theਸ lordਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਦੀ ਸੀਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਪੀਅਰਜ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚੋਂ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਾਣੀ ਚੁਣਦੇ ਸਨ.
english peerages continued to carry the right to a seat in the house of lords, while the scottish peers elected representative peers from among their own number to sit in the lords.

ਪੀਰਾਗੇਜ ਕ੍ਰਾ byਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੀਅਰਜ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਿ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਹਾ itsਸ ਆਫ਼ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪੀਰੇਜ ਵਿਚ, ਇਕ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਆਇਰਿਸ਼ ਵਿਚ ਬਿਠਾਉਣਾ. ਹਾ houseਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼.
peerages continued to be created by the crown, either in the new peerage of great britain, which was that of the new kingdom and meant a seat in its house of lords, or in the peerage of ireland, giving the holder a seat in the irish house of lords.

ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਦ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੰਸਦ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀਆਂ ਸੰਸਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਰੰਭਕ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਜਾਰਜੀਅਨ ਯੁੱਗ ਜੈਕੋਬੋਟਿਜ਼ਮ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਕਾਲਾ, ਜੇਰੇਮੀ.
see also great britain in the seven years' war timeline of british history 1st parliament of great britain 2nd parliament of great britain list of acts of the parliament of great britain list of parliaments of great britain early modern britain georgian era jacobitism references further reading black, jeremy.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਇੱਕ ਮਿਲਟਰੀ ਪਾਵਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, 2002 ਦੇ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਠ ਖੋਜ ਬਰੱਮਵੈਲ, ਸਟੀਫਨ, ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਏ
britain as a military power, 2002 excerpt and text search brumwell, stephen, and w.a.

ਸਪੀਕ.
speck.

ਕੈਸਲ ਦਾ ਕੰਪੇਨੀਅਨ ਟੂ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, 2002, ਇਕ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼, ਲਿੰਡਾ.
cassell's companion to eighteenth century britain 2002 , an encyclopaedia colley, linda.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਫੋਰਜਿੰਗ ਨੇਸ਼ਨ ਨੇਸ਼ਨ ਐਡੀ.
britons forging the nation 2nd ed.

2009 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਖੋਜ ਡੌਨਟਨ, ਮਾਰਟਿਨ.
2009 excerpt and text search daunton, martin.

ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਇਕ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 1995 ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਠ ਖੋਜ ਹਿਲਟਨ, ਬੁਆਏਡ.
progress and poverty an economic and social history of britain 1995 excerpt and text search hilton, boyd.

ਇੱਕ ਪਾਗਲ, ਭੈੜਾ, ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲੋਕ?
a mad, bad, and dangerous people?

ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਿ ox ਆਕਸਫੋਰਡ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ, 2008 ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਠ ਖੋਜ ਹਾਪਪਿੱਟ, ਜੂਲੀਅਨ.
england new oxford history of england 2008 excerpt and text search hoppit, julian.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਧਰਤੀ?
a land of liberty?

ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਿ ox ਆਕਸਫੋਰਡ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ 2000 ਜੇਮਜ਼, ਲਾਰੈਂਸ.
england new oxford history of england 2000 james, lawrence.

ਦਿ ਰਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਫਾਲ ਆਫ਼ ਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ 2001 ਲੈਂਗਫੋਰਡ, ਪੌਲ.
the rise and fall of the british empire 2001 langford, paul.

ਏ ਪੌਲੀਟ ਐਂਡ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਪੀਪਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਿ ox ਆਕਸਫੋਰਡ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ 1994 ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਠ ਖੋਜ ਓ'ਗੌਰਮੈਨ, ਫਰੈਂਕ.
a polite and commercial people england new oxford history of england 1994 excerpt and text search o'gorman, frank.

ਲੰਬੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਤਿਹਾਸ 1997 5 41 p ਪੀ ਪੀ ਪੋਰਟਰ, ਰਾਏ.
the long eighteenth century british political and social history 1997 415pp porter, roy.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੂਜੀ ਐਡੀ.
english society in the eighteenth century 2nd ed.

1990 ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਖੋਜ ਨਿਯਮ, ਜੌਹਨ.
1990 excerpt and text search rule, john.

ਐਲਬੀਅਨ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸੁਸਾਇਟੀ 1992 ਸਪਿਕ, ਡਬਲਯੂਏ
albion's people english society 1992 speck, w.a.

ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ, 1998 ਵਾਟਸਨ, ਜੇ. ਸਟੀਵਨ.
literature and society in eighteenth-century england ideology, politics and culture, 1998 watson, j. steven.

ਜਾਰਜ iii ਦਾ ਰਾਜ, englandਕਸਫੋਰਡ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ 1960 ਵਿਲੀਅਮਜ਼, ਬੇਸਿਲ.
the reign of george iii, oxford history of england 1960 williams, basil.

ਵਿੱਗ ਹਿਮਾਇਤੀ 1939 ਦਾ editionਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੰਗੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਟ੍ਰੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਕਿੰਗਡਮ britainਫ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੰਧੀ, ਸਕਾਟਿਸ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਟੈਕਸਟ ਆਫ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਐਕਟ ਟੈਕਸਟ ਆਫ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਦ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਐਕਟ ਡੌਂਗ ਹੋਇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਆਈ.ਟੀ.ਏ. ਵੀ.ਡੀ.ਐਚ., ਆਈ.ਸੀ.ਏ. ਵੀ.ਵੀ.ਡੀ.ਐੱਚ. ਵੀ. ਵੀ. ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ, ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਟ ਵਿਚ, ਹੈਨੋਈ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ, ਲਾਕ ਨਿੰਘ ਕਮਿuneਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ.
the whig supremacy 1939 online edition external links media related to kingdom of great britain at wikimedia commons the treaty of union, scottish parliament text of union with england act text of union with scotland act dong hoi airport iata vdh, icao vvdh vietnamese ng or bay is an airport located in loc ninh commune, 6 km north of city, capital of province, in north central coast of vietnam, about 500 km south-east of hanoi by road.

ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੇਤਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 173 ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the facilities cover 173 ha, on a sandy area, by the coast of south china sea.

ਰਨਵੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰoreੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਈਵੇ 1 ਏ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਹੈ.
the runway approaches near the seashore and nearly parallel to the highway 1a.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਵਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਵਿਅਤਨਾਮ ਨੂੰ 28 ਫਰਵਰੀ, 2012 ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਹਿਲੀ ਇੰਡੋਚੀਨਾ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾ ਦੀ ਪੱਟ ਨੂੰ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਲਈ ਏਅਰਬੇਸ ਵਜੋਂ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the airport, like all civil airports in vietnam, is owned and operated by airports corporation of vietnam, a state-owned company under the ministry of transport of vietnam which was founded when three companies operating airports in the north, the middle and the south of vietnam were merged on february 28, 2012 the airstrip was built unpaved by french colonists in 1930s to serve first indochina war and was upgraded by north vietnam as an airbase for vietnam war.

30 ਅਗਸਤ 2004 ਨੂੰ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਈ 2008 ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
on 30 august 2004, the renovation actually reconstruction of this airport began and was scheduled to be completed in 2006 but not until may 2008 was it inaugurated.

18 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ, ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਨੋਈ ਦੇ ਨੋ ਬਾਈ ਬਾਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਉਡਾਣ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
on may 18, 2008, the airport was officially put into operation with the first commercial flight from hanoi's noi bai international airport.

ਮਾਰਚ 2015 ਤੱਕ, ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਤੱਟ ਦੇ 4 ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਫੂ ਬਾਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ 90 ਮੀਲ 172 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, 107 ਮੀਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਡੋਂਗ ਹੋਇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਨਹ ਏਅਰਪੋਰਟ 121 ਮੀਲ 197 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਡੋਂਗ ਹੋਇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹਨ. ਥਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਅਤੇ ਥੋ ਜ਼ੁਆਨ ਏਅਰਪੋਰਟ.
as of march 2015, this is one of 4 commercial airports in north central coast, the others are phu bai international airport 90 miles 172 km, 107 mi south of dong hoi airport in and vinh airport 121 miles 197 km north of dong hoi airport in an province, and tho xuan airport in thanh province.

ਇਤਿਹਾਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ ਨਾਜੁਕ ਹਵਾਈ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਸੀ ਅਤੇ 1930 ਤੋਂ 1954 ਤੱਕ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਵੀਅਤ ਮਿਨ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਇੰਡੋਚੀਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਲਾਓਸ ਵਿਚ ਲਾਓਟੀਅਨ ਕਮਿistਨਿਸਟ ਫੌਜਾਂ ਪੈਟੇ ਲਾਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੰਗ.
history the site of the airport was formerly an unpaved airstrip built by the french colonists and used from 1930 to 1954 to launch air raids against viet minh forces in the central of vietnam and laotian communist forces pathet lao in the central and southern laos during first indochina war.

ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਏਅਰਫੀਲਡ ਦੀ ਰਨਵੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕੀਤਾ.
in vietnam war, the government of the democratic republic of vietnam consolidated the runway surface of the airfield.

ਇਸ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹੋ ਚੀ ਮਿਨਹ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਜਾਂ ਮਾਲ ਦੀ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਪੁਆਇੰਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ.
this airstrip was used by north vietnam as a transit point for air transport of personnel or cargo to the battlefields in the south vietnam, especially those along the ho chi minh trail.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਟਲ ਆਫ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦਾ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
however, during vietnam war, this airstrip was not the base for north vietnamese air attack on the united states battleships on south china sea in an air raid known as battle of .

ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੇ ਫੋਂਗ ਨਹੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੇ ਗੈਟ ਏਅਰਫੀਲਡ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਡਾਣ ਭਰੀ।
the north vietnamese fighters took off from khe gat airfield near phong nha- ng national park instead.

ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਹੋ ਚੀ ਮੀਂਹ ਆਪਣੀ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਤਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਈਟ ਸੀ, ਉਹ 16 ਜੂਨ, 1957 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 8 30 ਵਜੇ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ 17 ਜੂਨ, 1957 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਹਨੋਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ।
this airstrip was the site ho chi minh landed for his north vietnamese southernmost visit ever to during vietnam war, he landed here at 8 30 am june 16, 1957 and took off back to hanoi at 5 pm june 17, 1957.

ਇਹ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਫਾਮ ਵਾਨ ਡੋਂਗ ਅਤੇ ਕਿubਬਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫੀਡਲ ਕਾਸਤਰੋ 1972 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।
it was also the site then north vietnamese prime minister pham van dong and cuban president fidel castro landed for a visit to the then newly occupied zone by north vietnam of in 1972.

ਜਨਰਲ 1975 ਵਿਚ ਹੋ ਚੀ ਮਿਨਹ ਅਭਿਆਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਮਿ communਨਿਸਟ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਮਾਂਡ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਥੇ ਉਤਰੇ ਸਨ।
general landed here before entering south vietnam for direct command of communist forces in the last period of vietnam war renowned as ho chi minh campaign in 1975.

ਸਾਈਗਨ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਏਅਰਫੀਲਡ ਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਪੀਪਲਜ਼ ਆਰਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਲਾਨਾ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਨਿਯਮਿਤ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
after the fall of saigon, this airfield was controlled by the vietnam people's army but used it for military and flood rescue activities on an irregular basis, and the airfield was actually almost abandoned.

2003 ਵਿਚ, ਫੋਂਗ ਨਹੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2003, phong nha- ng national park was listed in unesco's world heritage sites list.

ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਗਰੋਟੀਜ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੁਣ ਤਕ ਕੁੱਲ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ 20 ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ.
the park contains systems of grottoes and caves, of which vietnamese and british scientists have so far surveyed 20 with a total length of 70 km.

ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੜਵਾਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੋਂਗ ਐਨਹਾ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਦਰਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਫਾ ਅਤੇ ਰਸਤੇ, ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੇਤ ਦੇ ਕੰ banksੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਹਨ.
besides caves and grottoes, phong nha has the longest underground rivers, the largest caverns and passageways, the widest and prettiest sand banks, and the most astonishing rock formations in the world.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫੋਂਗ ਨੈਂਗ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ.
moreover, phong nha- ng is rich in biodiversity.

2007 ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ, ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਫੋਂਗ ਐਨ੍ਹਾ-ਕੇ ਬੰਗ ਪਾਰਕ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
at the final conference of the national council for cultural heritage held in vietnam in 2007, scientists attending the meeting highly praised the scientific documentation of phong nha-ke bang park.

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਰਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਹੈ.
accordingly, the park is second to no other national parks listed in unesco's world heritage sites as far as biodiversity is concerned.

ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਂਗ ਨਹੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਰਥਾਤ ਹਨੋਈ ਅਤੇ ਹੋ ਚੀ ਮਿਨਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
since phong nha- ng national park was listed in unesco's world heritage sites, the number of tourists to this park increased significantly, which required air links between this province with other major cities of vietnam, namely hanoi and ho chi minh city.

ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 30 ਅਗਸਤ 2004 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2007 ਦੀ ਆਖਰੀ ਤਿਮਾਹੀ ਤਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।
the construction of dong hoi airport was started on august 30, 2004 and was scheduled to be completed by the last quarter of 2007.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤ 15 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਇਕ ਸੰਸਥਾ, ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ.
the estimated cost to build the airport is 15 million which was invested by the northern aviation authority of vietnam, an entity under the civil aviation administration of vietnam.

ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਤਹਿ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੀ।
the construction schedule of the airport was behind the schedule due to lack of capital from the government.

ਇਹ ਫਰਵਰੀ 2008 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਕੰਮ ਬਕਾਇਆ ਪਈਆਂ ਸਨ ਕੁੱਲ ਕੰਮ ਦਾ 10%, ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
it was scheduled to be completed in february 2008, but there were some pending items 10% of the total work , the deadline was extended.

ਅਗਲੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ 2008 ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ.
according to the next revised schedule, this airport would be completed and opened in 3rd quarter of 2008.

ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਮਈ 2008 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
construction of the facilities achieved completion in may 2008.

ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ 15 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ 18 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ।
the prime minister of vietnam signed a decision dated may 15, 2008 to put this airport into operation on may 18, 2008.

ਹਨੋਈ ਦੇ ਨੋਈ ਬਾਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਉਡਾਣ 18 ਮਈ, 2008 ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ ਉਤਰੇ।
the first commercial flight originated from hanoi's noi bai international airport landed at this airport on may 18, 2008, the official inaugural date of the airport.

ਸਹੂਲਤਾਂ ਡੋਂਗ ਹੋਇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦਾ 173 ਹੈਕਟੇਅਰ ਖੇਤਰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਕ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਪੱਕਾ ਰਨਵੇ 2,400 ਐਮਐਕਸ 45 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਆਈ ਸੀ ਏ ਓ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 4 ਡੀ ਨੰਬਰ ਹੈ, ਇਕ ਦੋ ਮੰਜ਼ਲਾ 4282 ਵਰਗ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਟਰਮੀਨਲ, 2,000 ਏਅਰਬੱਸ ਏ 320 ਅਤੇ ਏਅਰਬੱਸ ਏ 321 ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲਈ 15,000 ਵਰਗ-ਮੀਟਰ ਅਪ੍ਰੋਨ , ਇਕ ਏਅਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਕੰਟਰੋਲ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਛੇ ਚੈੱਕ-ਇਨ ਕਾਉਂਟਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ.
facilities dong hoi airport covers 173 ha, has one concrete paved runway 2,400 m x 45 m , ranked 4d according to icao, a two-story 4282-square-meter terminal, 15,000-square-meter apron for 2 airbus a320 and airbus a321s or equivalent, an air traffic control tower and six check-in counters and security equipment.

ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਦਰਮਿਆਨੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਏਅਰਬੱਸ ਏ 320, ਏ 321 ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ.
the airport is capable of handling medium range aircraft like airbus a320, a321 or equivalent.

ਵਿਅਤਨਾਮ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਬੋਇੰਗ 767 ਵਰਗੇ ਜੰਬੋ ਜੈੱਟਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸਥਾਰ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
expansion plan has been approved by the government of vietnam to make this airport capable to serve jumbo jets like boeing 767.

ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ 300 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੀਕ ਘੰਟੇ ਜਾਂ 500,000 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
this airport has a designed capability of 300 passengers peak hour or 500,000 passengers per annum.

ਇੱਕ ਇੰਸਟ੍ਰੂਮੈਂਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ 2013 ਵਿੱਚ ਲੈਸ ਸੀ.
an instrument landing system was equipped in 2013.

ਦਰਮਿਆਨੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀਆਂ ਹੋਰ 2 ਜਗਾਵਾਂ ਜੋੜਨ ਲਈ ਅਪ੍ਰੋਨ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ 2014 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the apron was scheduled to expanded in 2014 to add 2 more parking spaces for medium range aircraft.

ਰਨਵੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 16 ਅਕਤੂਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਨ 24 24 ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ.
the installation of runway lighting was completed on october 16, 2014, allowing the operation 24 24.

ਏਅਰ ਲਾਈਨ ਅਤੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡੋਂਗ ਹੋਇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਫੋਂਗ ਨਹੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਮਿਡਲ ਵਰਲਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਰੋਡ ਦਾ ਅਰੰਭਕ ਸਥਾਨ ਹੈ.
airlines and destinations current destinations the airport serves dong hoi city, it will serve mainly tourists to beaches in dong hoi city and world natural heritage of phong nha- ng national park, the starting point of the middle world heritage road.

ਦਸੰਬਰ, 2009 ਤੱਕ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਏਅਰਲਾਇੰਸ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਨੋ ਬਾਈ ਬਾਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹਾ ਨੋਈ ਅਤੇ ਟੈਨ ਸੋਨ ਨਾਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੋ ਚੀ ਮਿਨਹ ਸਿਟੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਨ-ਸਟਾਪ ਉਡਾਣਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ.
as of december 2009, vietnam airlines is providing non-stop flights linking this airport with noi bai international airport ha noi and tan son nhat international airport ho chi minh city .

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਅਸਲ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਇਸ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਕੈਟ ਬੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਹੈ ਫੋਂਗ, ਕੈਮ ਰਾਂਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਨ੍ਹਾ ਤ੍ਰਾਂਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣਗੀਆਂ.
future destinations depending the actual demands, vietnam airlines will open flights linking this airport with cat bi airport hai phong , cam ranh airport nha trang .

ਅੰਕੜੇ ਅੰਕੜੇ 2009-2011 2008 ਵਿਚ 104 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, 2351 ਮੁਸਾਫਰਾਂ 2009 470 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, 22,564 ਯਾਤਰੀ 2010 984 ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, 49,803 ਯਾਤਰੀਆਂ 2011 956 ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, 68,427 ਯਾਤਰੀਆਂ 2012 1104 ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, 90,000 ਯਾਤਰੀ 2013 105,586 ਯਾਤਰੀ 2014 114,000 ਯਾਤਰੀ 2015 261,372 ਯਾਤਰੀ , 2014 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 122,1% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.
statistics statistics in 2009-2011 2008 104 aircraft movements, 2351 passengers 2009 470 aircraft movements, 22,564 passengers 2010 984 aircraft movements, 49,803 passengers 2011 956 aircraft movements, 68,427 passengers 2012 1104 aircraft movements, 90,000 passengers 2013 105,586 passengers 2014 114,000 passengers 2015 261,372 passengers, an increase of 122,1% compared to that of 2014.

ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਵੇਖੋ ਹਵਾਲਾ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਡਾਂਗ ਹੋਇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਏਅਰਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਓਪਰੇਟਰ ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿਵਲ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨਿ newsਜ਼, 1 ਸਤੰਬਰ, 2004 ਨੂੰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਕਰਣ ਏਜੀਐਸਈ ਦੁਆਰਾ ਲੀ ਸੋਨ 25 25 2005 ਦਾ ਫੈਸਲਾ, ਵਿਅਤਨਾਮ ਦੀ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਡੋਂਗ ਹੋਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨਿੰਗ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਹਾਈਡਰਾ ਫਾਈਲਮ ਕਨੀਡਰਿਆ ਅਤੇ ਕਲਾਸ ਹਾਈਡਰੋਜ਼ੋਆ ਦੇ ਛੋਟੇ, ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਹੈ.
see also list of airports in vietnam references external links dong hoi airport on airports corporation of vietnam, the owner and operator of vietnam's all civil airports construction begins on new airport viet nam news, september 1, 2004 airport & ground support equipment agse in vietnam by le son 11 25 2005 decision dated 2003-6-12 by the civil aviation agency of vietnam on the master planning of dong hoi airport vietnamese only hydra is a genus of small, fresh-water animals of the phylum cnidaria and class hydrozoa.

ਇਹ ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ.
they are native to the temperate and tropical regions.

ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਪੈਦਾਵਾਰ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬੁ appearਾਪੇ ਦੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਮਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੇ.
biologists are especially interested in hydra because of their regenerative ability they appear not to age or die of old age.

ਮੋਰਫੋਲੋਜੀ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦਾ ਇਕ ਟਿularਬਿ ,ਲਰ, ਰੇਡੀਏਲੀ ਸਮਰੂਪ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ 10 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 0.39 ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪੈਰ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਬੇਸਲ ਡਿਸਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
morphology hydra has a tubular, radially symmetric body up to 10 mm 0.39 in long when extended, secured by a simple adhesive foot called the basal disc.

ਬੇਸਲ ਡਿਸਕ ਵਿਚਲੀ ਗਲੈਂਡ ਸੈੱਲ ਇਕ ਚਿਪਕਿਆ ਤਰਲ ਛਾਂਟਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਚਿਪਕਣ ਯੋਗ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
gland cells in the basal disc secrete a sticky fluid that accounts for its adhesive properties.

ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੁਫਤ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਪਤਲੇ, ਮੋਬਾਈਲ ਤੰਬੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
at the free end of the body is a mouth opening surrounded by one to twelve thin, mobile tentacles.

ਹਰ ਤੰਬੂ, ਜਾਂ ਸੀਨੀਡਾ ਬਹੁਵਚਨ ਕਨਾਈਡੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਹਰ ਸਟਿੰਗਿੰਗ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੈਨਿਡੋਸਾਈਟਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
each tentacle, or cnida plural cnidae , is clothed with highly specialised stinging cells called cnidocytes.

ਕਾਈਨੀਡੋਸਾਈਟਸ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ structuresਾਂਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇਮੈਟੋਸਿਸਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕੋਇਲਡ ਧਾਗੇ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਬੱਲਬਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
cnidocytes contain specialized structures called nematocysts, which look like miniature light bulbs with a coiled thread inside.

ਕੈਨਿਡੋਸਾਈਟ ਦੇ ਤੰਗ ਬਾਹਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਟਰਿੱਗਰ ਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਨੀਡੋਸਿਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
at the narrow outer edge of the cnidocyte is a short trigger hair called a cnidocil.

ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੇ, ਨਮੈਟੋਸਾਈਟਸ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟਕ harੰਗ ਨਾਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿurਰੋਟੌਕਸਿਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਡਾਰਟ ਵਰਗੇ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭੜਕਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੀਜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅਧਰੰਗ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੇ ਸੈਂਕੜੇ ਨਮੈਟੋਸਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱ areਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
upon contact with prey, the contents of the nematocyst are explosively discharged, firing a dart-like thread containing neurotoxins into whatever triggered the release which can paralyse the prey, especially if many hundreds of nematocysts are fired.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ "ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ" ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
hydra has two main body layers, which makes it "diploblastic".

ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੇਸੋਗੇਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਜੈੱਲ ਵਰਗਾ ਪਦਾਰਥ.
the layers are separated by mesoglea, a gel-like substance.

ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਐਪੀਡਰਰਮਿਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਗੈਸਟਰੋਡਰਮਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੇਟ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the outer layer is the epidermis, and the inner layer is called the gastrodermis, because it lines the stomach.

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਧਾਰਣ ਹਨ.
the cells making up these two body layers are relatively simple.

ਹਾਈਡ੍ਰਾਮਸਿਨ ਇੱਕ ਜੀਵਾਣੂਨਾਸ਼ਕ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ.
hydramacin is a bactericide recently discovered in hydra it protects the outer layer against infection.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੀ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਨਸ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਥਣਧਾਰੀ ਨਰਵਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ structਾਂਚਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਰਲ ਹੈ.
the nervous system of hydra is a nerve net, which is structurally simple compared to mammalian nervous systems.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਕੋਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਿਮਾਗ ਜਾਂ ਸੱਚੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ.
hydra does not have a recognizable brain or true muscles.

ਤੰਤੂ ਜਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੰਧ ਅਤੇ ਟੈਂਪਲੇਸ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਫੋਟੋਰੇਸੈਪਟਰਾਂ ਅਤੇ ਟਚ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨਰਵ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ.
nerve nets connect sensory photoreceptors and touch-sensitive nerve cells located in the body wall and tentacles.

ਸਾਹ ਅਤੇ ਐਸਪਰੀਜ ਐਪੀਡਰਰਮਿਸ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
respiration and excretion occur by diffusion everywhere through the epidermis.

ਮੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੋਕਮੌਜ਼ਨ ਜੇ ਹਾਈਡਰਾ ਚਿੰਤਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੰਬੂਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ ਮੁਕੁਲਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਾਲਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਲੇਟਿਨਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
motion and locomotion if hydra are alarmed or attacked, the tentacles can be retracted to small buds, and the body column itself can be retracted to a small gelatinous sphere.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਸਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ.
hydra generally react in the same way regardless of the direction of the stimulus, and this may be due to the simplicity of the nerve nets.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੰਦੀ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
hydra are generally sedentary or sessile, but do occasionally move quite readily, especially when hunting.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੂਵ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਵੱਖਰੇ methodsੰਗ ਹਨ - 'ਲੂਪਿੰਗ' ਅਤੇ 'ਸਮਰਸੋਲਟਿੰਗ'.
they have two distinct methods for moving - 'looping' and 'somersaulting'.

ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਤੰਬੂਆਂ ਨਾਲ ਘਟਾਓਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੈਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਲਗਾਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲੂਪਿੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
they do this by bending over and attaching themselves to the substrate with the mouth and tentacles and then relocate the foot, which provides the usual attachment, this process is called looping.

ਸੋਮਰਸੋਲਟਿੰਗ ਵਿਚ, ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਝੁਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
in somersaulting, the body then bends over and makes a new place of attachment with the foot.

"ਲੂਪਿੰਗ" ਜਾਂ "ਸਮਰਸੋਲਟਿੰਗ" ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਹਾਈਡਰਾ ਕਈ ਇੰਚ ਸੀ. ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਮੀਟਰ.
by this process of "looping" or "somersaulting", a hydra can move several inches c. 100 mm in a day.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਅਮੀਬੋਇਡ ਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਬਸ ਘਟਾਓਣਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਚਲ ਸਕਦਾ ਹੈ.
hydra may also move by amoeboid motion of their bases or by simply detaching from the substrate and floating away in the current.

ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿਚ ਮੁਕੁਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬਾਲਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਸ ਤੋੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
reproduction and life cycle when food is plentiful, many hydra reproduce asexually by producing buds in the body wall, which grow to be miniature adults and simply break away when they are mature.

ਜਦੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਬਡ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
when a hydra is well fed, a new bud can form every two days.

ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਕਠੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕੁਝ ਹਾਈਡਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
when conditions are harsh, often before winter or in poor feeding conditions, sexual reproduction occurs in some hydra.

ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿਚ ਸੋਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਧਾਰਣ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਜਾਂ ਟੈੱਸਟ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
swellings in the body wall develop into either a simple ovary or testes.

ਟੈੱਸਟ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਤੈਰਾਕੀ ਗੇਮੈਟ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਖਾਦ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the testes release free-swimming gametes into the water, and these can fertilize the egg in the ovary of another individual.

ਉਪਜਾਏ ਅੰਡੇ ਇੱਕ ਸਖਤ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਲਗ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਡੇ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਝੀਲ ਜਾਂ ਤਲਾਅ ਦੇ ਤਲ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਿੰਫ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
the fertilized eggs secrete a tough outer coating, and, as the adult dies, these resting eggs fall to the bottom of the lake or pond to await better conditions, whereupon they hatch into nymph hydra.

ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਸਰਸੀਨਕਟਾ ਅਤੇ ਹਾਈਡਰਾ ਵੀਰਿਡਿਸੀਮਾ, ਹਰਮੇਫਰੋਡਾਈਟਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋਨੋ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
some, like hydra circumcincta and hydra viridissima, are hermaphrodites and may produce both testes and an ovary at the same time.

ਹਾਈਡ੍ਰੋਜ਼ੋਆ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਦੱਸ ਇੱਕ ਪੌਲੀਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਦਲਣ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੈਡੀਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
many members of the hydrozoa go through a body change from a polyp to an adult form called a medusa.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜ਼ੋਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲਈ ਪੌਲੀਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.
however, all hydra, despite being hydrozoans, remain as polyps throughout their lives.

ਹਾਈਡਰਾ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਇਨਵਰਟਰੇਬਰੇਟਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੈਫਨੀਆ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲੋਪਜ਼ 'ਤੇ ਫੀਡ ਕਰਦਾ ਹੈ.
feeding hydra mainly feed on aquatic invertebrates such as daphnia and cyclops.

ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਹਾਈਡਰਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬਾਈ ਤਕ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੰਬੂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ.
when feeding, hydra extend their body to maximum length and then slowly extend their tentacles.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੇ ਤੰਬੂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੋਂ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
despite their simple construction, the tentacles of hydra are extraordinarily extensible and can be four to five times the length of the body.

ਇਕ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਤੰਬੂਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਕ preੁਕਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਜਾਨਵਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
once fully extended, the tentacles are slowly manoeuvred around waiting for contact with a suitable prey animal.

ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਤੰਬੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੰਬੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੰਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
upon contact, nematocysts on the tentacle fire into the prey, and the tentacle itself coils around the prey.

30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ ਤੰਬੂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ.
within 30 seconds, most of the remaining tentacles will have already joined in the attack to subdue the struggling prey.

ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਤੰਬੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅਪਰਚਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ.
within two minutes, the tentacles will have surrounded the prey and moved it into the opened mouth aperture.

ਦਸ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁਫਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਪਾਚਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
within ten minutes, the prey will have been enclosed within the body cavity, and digestion will have started.

ਹਾਈਡਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
hydra is able to stretch its body wall considerably in order to digest prey more than twice its size.

ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਬਚੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅਪਰਚਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕੁਚਨ ਦੁਆਰਾ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ.
after two or three days, the indigestible remains of the prey will be discharged by contractions through the mouth aperture.

ਹਾਈਡਰਾ ਦਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਵਤੀਰਾ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਕ ਸਧਾਰਣ ਤੰਤੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the feeding behaviour of hydra demonstrates the sophistication of what appears to be a simple nervous system.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਯੂਨੀਸੈਲੂਲਰ ਐਲਗੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ.
some species of hydra exist in a mutual relationship with various types of unicellular algae.

ਐਲਗੀ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ, ਐਲਗੀ ਤੋਂ ਫੋਟੋਸੈਂਟੈਟਿਕ ਉਤਪਾਦ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੇ ਭੋਜਨ ਸਰੋਤ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ.
the algae are protected from predators by hydra and, in return, photosynthetic products from the algae are beneficial as a food source to hydra.

ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤੇ ਗਲੂਥੈਥੀਓਨ ਦੁਆਰਾ ਘਟਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
measuring the feeding response the feeding response in hydra is known to be induced by reduced glutathione released from the injured prey.

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ areੰਗ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
there are several methods which are conventionally used for quantification of the feeding response.

ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ methodsੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਇਡਰਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in some of such methods, the duration for which mouth of hydra remains open is measured.

ਜਦੋਂ ਕਿ, ਕੁਝ ਹੋਰ methodsੰਗ ਗਲੂਟਾਥਿਓਨ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
whereas, few other methods rely on courting the number of hydra out of a small population showing the feeding response after addition of glutathione.

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਫੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਚਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
recently, an assay for measuring the feeding response in hydra has been developed.

ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚ, ਤੰਬੂ ਦੀ ਨੋਕ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਬਾਈ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਫੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੀ ਹੱਦ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਾਪ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ.
in this method, the linear two-dimensional distance between the tip of the tentacle and the mouth of hydra was shown to give the direct measure of the extent of feeding response.

ਇਸ vationੰਗ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
this method has been validated using a starvation model, as starvation is known to cause enhancement in the feeding response in hydra.

ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੱਟੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੋਰਫਲੈਕਸਿਸ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਮੋਰਫਲੈਕਸਿਸ ਟਿਸ਼ੂ ਰੀਜਨਨਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ.
morphallaxis hydra undergoes morphallaxis tissue regeneration when injured or severed.

ਨਾਨ-ਸੈਂਸੈਂਸ ਡੈਨਿਅਲ ਮਾਰਟੀਨੇਜ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਗਿਰੋਂਟੋਲੋਜੀ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ।
non-senescence daniel martinez claimed in a 1998 article in experimental gerontology that hydra are biologically immortal.

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਗੈਰ-ਸੰਵੇਦਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ.
this publication has been widely cited as evidence that hydra do not senesce do not age , and that they are proof of the existence of non-senescing organisms generally.

2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸਟਰਨ ਐਸਟੈਪ ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਗਿਰੋਂਟੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਮਾਰਟਾਈਨਜ਼ ਡੇਟਾ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਈਡਰਾ ਸੰਵੇਦਨਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
in 2010 preston estep published also in experimental gerontology a letter to the editor arguing that the martinez data support rather than refute the hypothesis that hydra senesce.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਸੀਮਿਤ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ.
the controversial unlimited life span of hydra has attracted the attention of natural scientists for a long time.

ਖੋਜ ਅੱਜ ਮਾਰਟੀਨੇਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
research today appears to confirm martinez' study.

ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਸਵੈ-ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ.
hydra stem cells have a capacity for indefinite self-renewal.

ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਫੈਕਟਰ, "ਫੋਰਕਹੈੱਡ ਬਾੱਕਸ ਓ" ਫੌਕਸੋ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਾਇਡਰਾ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਵੈ-ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਦੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
the transcription factor, "forkhead box o" foxo has been identified as a critical driver of the continuous self-renewal of hydra.

ਫੌਕਸੋ ਡਾ downਨ-ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਇਸਲਈ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.
a drastically reduced population growth resulted from foxo down-regulation, so research findings do contribute to both a confirmation and an understanding of hydra immortality.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਈਡਰਾ ਅਮਰਤਾ ਅੱਜ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥਤ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਬੁ agingਾਪੇ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਨ.
while hydra immortality is well-supported today, the implications for human aging are still controversial.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਨਸਨੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
there is much optimism however, it appears that researchers still have a long way to go before they are able to understand how the results of their work might apply to the reduction or elimination of human senescence.

ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਹਾਈਡ੍ਰਾ ਮੈਗਨੀਪੇਪੀਲਟਾ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਦਾ ਇੱਕ ਡਰਾਫਟ 2010 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ ਸੀ.
genomics a draft of the genome of hydra magnipapillata was reported in 2010.

ਇਕ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਜਲ-ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਲੇਰਨ ਹਾਈਡਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਜੀਨਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
see also lernaean hydra, a greek mythological aquatic creature after which the genus is named.

ਟੂਰਿਟੋਪਸਿਸ ਦੋਹਰਨੀ, ਇਕ ਹੋਰ ਕਨੈਡੀਡਰੀਅਨ ਜੈਲੀਫਿਸ਼ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ, ਅਫਰੋਰੇਸਿਆ, ਜਾਂ ਯੂਰਫਰਾਸੀਆ ਹੈ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਪੰਨ ਧਰਤੀ ਹੈ.
turritopsis dohrnii, another cnidarian a jellyfish that scientists believe to be immortal references afro-eurasia, afroeurasia, or eurafrasia, is the combination of africa and eurasia a further combination of the continents of europe and asia which together form the largest contiguous landmass on earth.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸਦੇ ਸੰਯੋਜਿਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪੋਰਟਮੈਂਟਾ ਹੈ.
the term is a portmanteau of the names of its constituent parts.

ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਵਿਚ 84,980,532 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 32,811,166 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 6 ਅਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 86%.
afro-eurasia encompasses 84,980,532 square kilometers 32,811,166 sq mi , a little over half the world's land area, and has a population of approximately 6 billion people, roughly 86% of the world population.

ਸੰਬੰਧਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੇਠ ਲਿਖਤ ਸ਼ਬਦ ਇਸੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਕਯੂਮੀਨ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੁਰਾਤਨਤਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ.
related terms the following terms are used for similar concepts the ecumene a term from classical antiquity for the world as was known to ancient greek scholars, which was limited to europe and parts of asia and africa.

ਓਲਡ ਵਰਲਡ ਆਫ ਡਿਸਕਵਰੀ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਿ world ਵਰਲਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ.
the old world a term from the age of discovery which, for european explorers, contrasted the previously known world from the new world of the americas which they were discovering.

ਵਰਲਡ ਆਈਲੈਂਡ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਐਚ ਜੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
the world island a term coined by h.j.

ਮੈਕਇਡਰ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
mackinder and used in geopolitical contexts.

ਮੈਕਇੰਦਰ ਨੇ ਵਰਲਡ ਆਈਲੈਂਡ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ conੁਕਵੇਂ ਲੈਂਡਮਾਸ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਰਗੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ.
mackinder defines the world island as the large contiguous landmass, technically excluding islands such as britain.

"ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ" ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.
"afro-eurasia" generally includes those islands usually considered part of africa, europe and asia.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਹੀ ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਹੀਂ ਹੈ.
geology although afro-eurasia is typically considered to comprise two or three separate continents, it is not a proper supercontinent.

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਸੁਪਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੌਜੂਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
instead, it is the largest present part of the supercontinent cycle.

ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਵਵਾਲ ਕ੍ਰੈਟਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਡਾਗਾਸਕਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਗਭਗ 3 ਅਰਬ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲੇ ਸੁਪਰ-ਮਹਾਦੀਪ ਵਾਲਬਾਰਾ ਜਾਂ urਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ.
the oldest part of afro-eurasia is probably the kaapvaal craton, which together with madagascar and parts of india and western australia formed part of the first supercontinent vaalbara or ur around 3 billion years ago.

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਹਰ ਸੁਪਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਆਇਆ ਹੈ.
it has made up parts of every supercontinent since.

ਤਕਰੀਬਨ 200 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਂਗੀਆ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਅਨ ਪਲੇਟਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੌਰੇਸਿਆ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਫਰੀਕੀ ਪਲੇਟ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਪਲੇਟ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਈ।
at the breakup of pangaea around 200 million years ago, the north american and eurasian plates together formed laurasia while the african plate remained in gondwana, from which the indian plate split off.

ਇਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਗਠਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ.
this impacted southern asia around 50 million years ago and began the formation of the himalayas.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਪਲੇਟ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾ ਗਿਆ.
around the same time, it also fused with the australian plate.

ਅਰਬ ਪਲੇਟ ਨੇ ਲਗਭਗ 30 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 19 ਤੋਂ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨੀ ਪਲੇਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਆਖਰਕਾਰ ਈਰਾਨੀ ਪਲੇਟ ਦੀਆਂ ਅਲਬਰਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਾਗਰੋਸ ਚੇਨਾਂ ਬਣੀਆਂ.
the arabian plate broke off of africa around 30 million years ago and impacted the iranian plate between 19 and 12 million years ago, ultimately forming the alborz and zagros chains of iranian plate.

ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਆਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਟਿਕ ਗਲਿਆਰਾ 6 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਈਬੇਰੀਆ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ.
after this initial connection of afro-eurasia, the betic corridor along the gibraltar arc closed a little less than 6 million years ago, fusing northwest africa and iberia together.

ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਬੇਸਿਨ, ਮਿਸੀਨੀਅਨ ਨਮਕੀਨ ਸੰਕਟ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ ਮੁਕੰਮਲ ਉਜਾੜਾ ਹੋਇਆ.
this led to the nearly complete desiccation of the mediterranean basin, the messinian salinity crisis.

ਯੂਰਸੀਆ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੇ ਫਿਰ 5.33 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ੈਂਕਲਯਨ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਸੁਏਜ਼ ਰਿਫਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਅਰਬ ਪਲੇਟ ਤੋਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ.
eurasia and africa were then again separated the zanclean flood around 5.33 million years ago refilled the mediterranean sea through the strait of gibraltar and the red sea and gulf of suez rifts further divided africa from the arabian plate.

ਅੱਜ, ਅਫਰੀਕਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਤੰਗ ਲੈਂਡ ਬ੍ਰਿਜ ਦੁਆਰਾ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੂਏਜ਼ ਦੇ ਇਸਤਮਸ ਵਿਖੇ ਨਹਿਰੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਅਤੇ ਸਿਸਲੀ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਦੁਆਰਾ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਹੈ.
today, africa is now joined to asia only by a narrow land bridge which has been canalized at the isthmus of suez and remains separated from europe by the straits of gibraltar and sicily.

ਪੈਲਿਓਜੋਲੋਜਿਸਟ ਰੋਨਾਲਡ ਬਲੇਕੀ ਨੇ ਅਗਲੇ 15 ਤੋਂ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸਟੋਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸਹੀ settledੰਗ ਨਾਲ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ.
paleogeologist ronald blakey has described the next 15 to 100 million years of tectonic development as fairly settled and predictable.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ.
in that time, africa is expected to continue drifting northward.

ਇਹ ਹੁਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 600,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰ .ੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ भूमध्य ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ.
it will close the strait of gibraltar around 600,000 years from now, closing and quickly evaporating the mediterranean sea.

ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ" ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ.
no supercontinent will form within the settled time frame, however, and the geologic record is full of unexpected shifts in tectonic activity that make further projections "very, very speculative".

ਤਿੰਨ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਵੋਪਾਂਗਿਆ, ਅਮਸੀਆ ਅਤੇ ਪੈਂਜੀਆ ਅਲਟੀਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
three possibilities are known as novopangaea, amasia, and pangaea ultima.

ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਯੂਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੂਰਸੀਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਖਰੀ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਪਿਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸਪਿਨ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ.
in the first two, the pacific closes and africa remains fused to eurasia, but eurasia itself splits as africa and europe spin towards the west in the last, the trio spin eastward together as the atlantic closes.

ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਸੁਏਜ਼ ਨਹਿਰ' ਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਸੀਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.
divisions normally afro-eurasia is divided at the suez canal into africa and eurasia, the latter of which can be subdivided into europe and asia.

ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ-ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
it has also been divided into eurasia-north africa and sub-saharan africa for cultural and historical reasons.

ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਮਘਰੇਬ ਸਹਾਰਾ ਸਹਿਲ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਕਾਂਗੋ ਬੇਸਿਨ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸਿੰਗ ਆਫ ਅਫਰੀਕਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸੁਡਾਨ ਖੇਤਰ ਯੂਰਸੀਆ ਯੂਰਪ ਮੱਧ ਯੂਰਪ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਦੱਖਣੀ ਯੂਰਪ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਏਸ਼ੀਆ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਗ੍ਰੇਟਰ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਉਪਜਾ c ਕ੍ਰਿਸੇਂਟ ਹਿੱਲੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਨੇੜੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਅਤਿਅੰਤ ਬਿੰਦੂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜੋ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ.
geographical areas africa north africa maghreb sahara sahel sub-saharan africa central africa congo basin east africa horn of africa southern africa west africa sudan region eurasia europe central europe eastern europe northern europe southern europe western europe asia far east east asia southeast asia greater middle east central asia western asia fertile crescent hilly flanks middle east near east north asia siberia south asia indian subcontinent extreme points this is a list of the points that are farther north, south, east or west than any other location on afro-eurasia.

ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਸਮੇਤ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਨੌਰਦਰਨਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਕੇਪ ਫਿਲੀਗਲੀ, ਰੁਡੌਲਫ ਆਈਲੈਂਡ, ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਜੋਸੇਫ ਲੈਂਡ, ਰੂਸ ਦੱਖਣੀਪਾਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਕੇਪ ਆਗੁਲਾਸ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵੈਸਟਰਨਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਸੈਂਟੋ, ਕੇਪ ਵਰਡੇ ਆਈਲੈਂਡਜ਼ ਈਸਟਰਨਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਬਿਗ ਡਾਇਓਮੇਡ, ਰੂਸ ਅਫਰੋ-ਯੂਰਸੀਆ ਮੇਨਲੈਂਡ ਨੌਰਦਰਨਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਕੇਪ ਚੇਲਯੁਸਕਿਨ, ਰੂਸ ਦੱਖਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਿੰਦੂ ਕੇਪ ਅਗੁਲਸ, ਸਾ southਥ ਅਫਰੀਕਾ ਵੈਸਟਰਨਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਕੈਪ ਵਰਟ, ਸੇਨੇਗਲ ਈਸਟਰਨਸਟਨ ਪੁਆਇੰਟ ਕੇਪ ਡੀਝਨੇਵ, ਰੂਸ ਜੇ ਅਜ਼ੋਰਸ ਨੂੰ ਅਫਰੋ-ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਲੋਰੇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
afro-eurasia including islands northernmost point cape fligeli, rudolf island, franz josef land, russia southernmost point cape agulhas, south africa westernmost point santo , cape verde islands easternmost point big diomede, russia afro-eurasia mainland northernmost point cape chelyuskin, russia southernmost point cape agulhas, south africa westernmost point cap vert, senegal easternmost point cape dezhnev, russia if the azores are included as part of afro-eurasia, flores is the westernmost part of the continent.

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਰੀਖ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ.
according to the international date line.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਭੂਗੋਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਪੁਆਇੰਟ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਪੁਆਇੰਟ ਯੂਰਸੀਆ ਦੇ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਪੁਆਇੰਟ ਧਰਤੀ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅਮਰੀਕਾ, ਸਮੂਹਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ.
see also geography of africa geography of asia extreme points of africa extreme points of europe extreme points of asia extreme points of eurasia extreme points of earth intermediate region references the americas, also collectively called america, encompass the totality of the continents of north america and south america.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗੋਧਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿ the ਵਰਲਡ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ.
together they make up most of earth's western hemisphere and comprise the new world.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੁਲ ਸਤਹ ਖੇਤਰ ਦੇ 8% ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਭੂਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ 28.4% ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ.
along with their associated islands, they cover 8% of earth's total surface area and 28.4% of its land area.

ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਲੜੀ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਚਲਦੀ ਹੈ.
the topography is dominated by the american cordillera, a long chain of mountains that runs the length of the west coast.

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚਾਪਲੂਸ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮੇਜ਼ਨ, ਸੇਂਟ ਲਾਰੈਂਸ ਰਿਵਰ ਏ, ਸੈਂਟਰੋਮੇਰਿਕਨੋ ਏ, ਐਂਟੀਲੇਨੋ ਏ ਅਤੇ ਨੋਰਟੇਮੇਰਿਕਨੋ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
the flatter eastern side of the americas is dominated by large river basins, such as the amazon, st. lawrence river a, centroamericano a, antillano a and norteamericano a can be used to more specifically refer to the location where a person may live.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਟਾਡੋਨੀਡੈਂਸ ਮੋਟਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਨੁਵਾਦ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸਨ" ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਅਮੇਰਿਕੋ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੋ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਖੁਦ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਐਸਟਡੋਸ ਯੂਨੀਡੋਸ ਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸਟਾਡੋਸ ਯੂਨੀਡੋਜ਼ ਈਈਯੂਯੂ.
citizens of the united states of america are normally referred to by the term estadounidense rough literal translation "united statesian" instead of americano or americana which is discouraged, and the country's name itself is officially translated as estados unidos de united states of america , commonly abbreviated as estados unidos eeuu .

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੋਰਟੇਮੇਰੀਕਨੋ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸ਼ਬਦ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ.
also, the term norteamericano north american may refer to a citizen of the united states.

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ.
this term is primarily used to refer to citizens of the united states, and less commonly to those of other north american countries.

ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਇਕਲੌਤਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ ਜੋ ਸੁਲ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਨੌਰਟ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ.
portuguese in portuguese, is a single continent composed of do sul south america , central central america and do norte north america .

ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it can be ambiguous, as can be used to refer to the united states of america, but is avoided in print and formal environments.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਇਹ ਅਕਸਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
french in french the word may be used for things relating to the americas however, similar to english, it is most often used for things relating to the united states.

ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
may be used as an adjective to refer to the americas without ambiguity.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਪੀਕਰ ਸੰਪੱਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੇ ਲੈਂਡਮਾਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਾਂਦੀਪ, ਜਾਂ ਦੋ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ, ਡੁ ਨੋਰਡ ਅਤੇ ਡੂ ਸੂਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ.
french speakers may use the noun to refer to the whole landmass as one continent, or two continents, du nord and du sud.

ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ.
in french, is also used to refer to the united states, making the term ambiguous.

ਇੰਗਲਿਸ਼ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਲੈਸ ਜਾਂ ਡੇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
similar to english usage, les or des is used to refer unambiguously to the americas.

ਡੱਚ ਵਿਚ, ਅਮੇਰਿਕਾ ਸ਼ਬਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ.
dutch in dutch, the word amerika mostly refers to the united states.

ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅਕਸਰ ਡੀ ਵੇਰੇਨੀਗਡੇ ਸਟੇਟਨ "ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ" ਜਾਂ ਡੀ ਵੀ ਐਸ "ਯੂਐਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮੈਰੀਕਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਕਮਾਤਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
although the united states is equally often referred to as de verenigde staten "the united states" or de vs "the us" , amerika relatively rarely refers to the americas, but it is the only commonly used dutch word for the americas.

ਇਹ ਅਕਸਰ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੈ, ਡੱਚ ਇੱਕ ਸੁਮੇਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਨੂਰਡ-ਏਨ ਜ਼ੂਇਡ-ਅਮੇਰੀਕਾ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ.
this often leads to ambiguity and to stress that something concerns the americas as a whole, dutch uses a combination, namely noord- en zuid-amerika north and south america .

ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਲਾਤੀਜੰਸ ਅਮੇਰੀਕਾ ਜਾਂ ਮਿਡਿਨ-ਅਮੇਰੀਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
latin america is generally referred to as latijns amerika or midden-amerika for central america.

ਅਮੇਰਿਕਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਕਸਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the adjective amerikaans is most often used for things or people relating to the united states.

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਕਲਪੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਹਨ.
there are no alternative words to distinguish between things relating to the united states or to the americas.

ਡੱਚ ਲੋਕਲ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਜਨਟੀਨਜ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਲਈ, ਆਦਿ.
dutch uses the local alternative for things relating to elsewhere in the americas, such as argentijns for argentine, etc.

ਮਲਟੀਨੈਸ਼ਨਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਹੈ.
multinational organizations the following is a list of multinational organizations in the americas.

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ਨੋਟਿਸ ਹਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਆਂਕੜੇ ਨਵੀਨਤਮ ਉਪਲਬਧ ਜਨਗਣਨਾ ਸੰਗਠਨ ਆਫ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸਟੇਟਸ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਨ ਹੇਮਿਸਫੈਰਿਕ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਗਨੇਟ, ਹੈਨਰੀ ਇਨਗਰਸੋਲ, ਅਰਨੇਸਟ ਵਿਨਸ਼ਿਪ, ਜਾਰਜ ਪਾਰਕਰ 1905 ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ.
see also notes references further reading external links united nations population data by latest available census organization of american states council on hemispheric affairs gannett, henry ingersoll, ernest winship, george parker 1905 .

"ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ".
"america and others".

ਨਵਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ.
new international encyclopedia.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਲਾਇਲਪੁਰ 1979 ਤਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ.
faisalabad english pronunciation lyallpur until 1979 , is the third-most-populous city in pakistan, and the second-largest in the eastern province of punjab.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹਿਲੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਮਹਾਨਗਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ.
historically one of the first planned cities within british india, it has long since developed into a cosmopolitan metropolis.

2001 ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਐਲ ਜੀ ਓ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
faisalabad was restructured into city district status a devolution promulgated by the 2001 local government ordinance lgo .

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ 58.56 ਕਿਮੀ 2 22.61 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਐੱਫ ਡੀ ਏ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰ 1,280 ਕਿਮੀ 2 490 ਵਰਗ ਮੀ.
the total area of faisalabad district is 58.56 km2 22.61 sq mi while the area controlled by the faisalabad development authority fda is 1,280 km2 490 sq mi .

ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲ, ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਕਾਰਨ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਇਕ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵੰਡ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ.
faisalabad has grown to become a major industrial and distribution centre because of its central location in the region and connecting roads, rails, and air transportation.

ਇਸ ਨੂੰ "ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ.
it has been referred to as the "manchester of pakistan" because it contributes over 20% toward pakistan's annual gdp.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਜੀਡੀਪੀ 20.55 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 21% ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
faisalabad's average annual gdp is 20.55 billion usd , of which 21% comes from agriculture.

ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਹੇਠਲੀ ਚੀਨਾਬ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਜਿਆ, ਕਪਾਹ, ਕਣਕ, ਗੰਨੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the surrounding countryside, irrigated by the lower chenab river, produces cotton, wheat, sugarcane, vegetables and fruits.

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਮੁੱਖ ਰੇਲਵੇ ਰਿਪੇਅਰ ਯਾਰਡ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ, ਅਤੇ ਮਿੱਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਚੀਨੀ, ਆਟਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
the city is an industrial centre with major railway repair yards, engineering works, and mills that process sugar, flour, and oil seed.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਸੁਪਰਫਾਸਫੇਟ, ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਹੌਜ਼ਰੀ, ਰੰਗ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਪੇਅ, ਕੱਪੜੇ, ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਘਿਓ ਸਪਸ਼ਟ ਮੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ.
faisalabad is a major producer of superphosphates, cotton and silk textiles, hosiery, dyes, industrial chemicals, beverages, clothing, pulp and paper, printing, agricultural equipment, and ghee clarified butter .

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the faisalabad chamber of commerce and industry monitors industrial activity in the city and reports their findings to the federation of pakistan chamber of commerce and industry and provincial government.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁੱਕਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
the city has a major dry port and international airport.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅਯੂਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ, ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
faisalabad is home to the university of agriculture, government college university as well as the ayub agricultural research institute, divisional public school faisalabad and national textile university.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵੁਲਵਸ ਹੈ, ਜੋ ਇਕਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the city has its own cricket team, faisalabad wolves, which is based at the iqbal stadium.

ਇੱਥੇ ਕਈ ਹੋਰ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਸਨੂਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
there are several other sports teams that compete internationally, including hockey and snooker as well as other sporting events.

ਇਤਿਹਾਸ ਟੌਪਨੀਮੀ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 1904 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲ ਸੀ।
history toponymy faisalabad district actually began as lyallpur district in 1904 and prior to that, was a tehsil of jhang district.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ, ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਬ੍ਰਾਡਵੁੱਡ ਲਾਇਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨੀਵੀਂ ਚੇਨਾਬ ਘਾਟੀ ਦੇ ਬਸਤੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਦਲੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
during the british raj, the city lyallpur was named in honour of the then lieutenant-governor of punjab, sir james broadwood lyall, for his services in the colonisation of the lower chenab valley.

ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਲੀਅਲ "ਪੁਰ" ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ.
his surname lyall was joined with "pur" which in old sanskrit language means city.

1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾ arabiaਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਾਜਾ ਫੈਸਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਤੋਂ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤੇ।
in the late 1970s, the government of pakistan changed the name of the city from lyallpur to faisalabad meaning city of faisal , in honour of king faisal of saudi arabia, who made several financial contributions to pakistan.

ਮੁlyਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ-ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਸੀ ਹੋਈ ਸੀ.
early settlements according to the university of faisalabad, the city of faisalabad traces its origins to the 18th century when the land was inhabited by a number of forest-dwelling tribes.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁmentsਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਝੰਗ ਅਤੇ ਸੈਂਡਲਬਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਦਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੋਰੇਕੋਟ ਅਤੇ ਸੰਗਲਾ ਹਿੱਲ ਤੋਂ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ.
it is believed these early settlements belonged to the ancient districts of jhang and sandalbar, which included the area between shahdara to shorekot and sangla hill to toba tek singh.

ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਾਜ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ collapseਹਿ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲ ਤਕ, ਇਸ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ.
colonial rule by the mid-18th century, the economic and administrative collapse of provinces within the mughal empire, from punjab to bengal, led to its dissolution.

ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਗੜਨ ਲਈ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1858 ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਸਮੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ 1858 ਤੋਂ 1947 ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀ।
internal unrest resulted in multiple battles for independence and further deterioration of the region, which then led to formal colonialisation as established by the government of india act 1858, with direct control under the british raj from 1858 to 1947.

1880 ਵਿਚ, ਇਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਪੋਹਮ ਯੰਗ ਸੀਆਈਈ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ.
in 1880, poham young cie, a british colonial officer, proposed construction of a new strategic town within the area.

ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਬ੍ਰਾਡਵੁੱਡ ਲਾਇਲ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਾਇਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ.
his proposal was supported by sir james broadwood lyall and the city of lyall was developed.

ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ਤੇ, 1979 ਤੱਕ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਲਾਇਲਪੁਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹਿਲੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ.
historically, faisalabad, lyallpur until 1979 , became one of the first planned cities within british india.

ਯੰਗ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ ਜੈਕ ਵਿਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਨਕਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸੜਕਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਕ੍ਰਾਸ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਐਂਡਰਿ of ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਕ੍ਰੈਂਟ ਆਫ਼ ਸੇਂਟ ਪੈਟਰਿਕ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਜਾਰਜ ਦਾ ਕਰਾਸ ਸਭ ਉੱਤੇ ਹੈ.
young designed the city centre to replicate the design in the union jack with eight roads extending from a large clock tower at its epicentre a design geometrically symbolic of the cross of saint andrew counterchanged with the cross of saint patrick, and saint george's cross over all.

ਅੱਠ ਸੜਕਾਂ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the eight roads developed into eight separate bazaars markets leading to different regions of the punjab.

1892 ਵਿਚ, ਇਸ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਰਪਲੱਸ ਨਾਲ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ.
in 1892, the newly constructed town with its growing agricultural surplus was added to the british rail network.

ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿਚਾਲੇ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1895 ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ.
construction of the rail link between wazirabad and lyallpur was completed in 1895.

1896 ਵਿਚ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਦੀ ਤਹਿਸੀਲਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਝੰਗ ਅਤੇ ਸਾਹੀਵਾਲ ਝੰਗ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਸਨ.
in 1896, gujranwala, jhang and sahiwal comprising the tehsils of lyallpur were under the administrative control of the jhang district.

1904 ਵਿਚ, ਲਾਇਲਪੁਰ ਨਵਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਕ ਸਬ ਤਹਿਸੀਲ ਜਾਰਨਵਾਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਇਕ ਪੂਰੀ ਤਹਿਸੀਲ ਬਣ ਗਿਆ.
in 1904, the new district of lyallpur was formed to include the tehsils of samundri and toba tek singh with a sub-tehsil at jaranwala, which later became a full tehsil in itself.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ ,ਟ, ਲਾਇਲਪੁਰ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1906 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।
the university of agriculture, originally the punjab agricultural college and research institute, lyallpur, was established in 1906.

ਟਾ committeeਨ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ 1909 ਵਿੱਚ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the town committee was upgraded to a municipal committee in 1909.

ਲਾਇਲਪੁਰ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਦ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ.
lyallpur grew into an established agricultural tool and grain centre.

1930 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਨੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਅਨਾਜ ਪਿੜਾਈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਲਿਆਇਆ.
the 1930s brought industrial growth and market expansion to the textile industry as well as to food processing, grain crushing and chemicals.

ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਗਸਤ 1947 ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
independence in august 1947, following three decades of nationalist struggles, india and pakistan achieved independence.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਦੋ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣੇ ਰਹੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
the british agreed to partition colonial india into two sovereign states pakistan with a muslim majority, and india with a hindu majority however, more muslims remained in india than what governing authorities believed would assimilate into pakistan.

ਵਿਭਾਜਨ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਪਰਵਾਸ ਬਣਾਇਆ.
the partitioning led to a mass migration of an estimated 10 million people which made it the largest mass migration in human history.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
india's bengal province was divided into east pakistan and west bengal india , and the punjab province was divided into punjab west pakistan and punjab, india.

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਕੇਂਦਰੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਦੀਆਂ ਵੀ ਸਬੰਧਤ ਵੰਡੀਆਂ ਸਨ.
there were also respective divisions of the british indian army, the indian civil service, various administrative services, the central treasury, and the railways.

ਦੰਗੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੜਾਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ।
riots and local fighting followed the expeditious withdrawal of the british, resulting in an estimated one million civilians deaths, particularly in the western region of punjab.

ਲਾਇਲਪੁਰ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵੱਸਦੇ ਸਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੁਸਲਿਮ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਇਸ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ।
lyallpur, which was located in the region of the punjab province that became west pakistan, was populated by a number of hindus and sikhs who migrated to india, while muslim refugees from india settled in the district.

1977 ਵਿਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਾ ofਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਾਜਾ ਫੈਸਲ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ "ਫੈਸਲਾਬਾਦ" ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
in 1977, pakistani authorities changed the name of the city to "faisalabad" to honour the close relationship of king faisal of saudi arabia with pakistan.

ਅੱਸੀਵਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ.
during the eighties, the city realised an increase in foreign investment.

ਨਵੇਂ ਫੈਸੀਲਡ ਵਿਚ ਦੁਵੱਲੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ.
more faisalabadis began working abroad as bilateral ties improved within the new dominion.

ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ.
this led to more monetary funds returning to the city that aided the development of the region.

1985 ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਝੰਗ ਅਤੇ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 1985, the city was upgraded as a division with the districts of faisalabad, jhang and toba tek singh.

ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਿਵਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ 2001 ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਐਲ ਜੀ ਓ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
government and public services civic administration faisalabad was restructured into city district status a devolution promulgated by the 2001 local government ordinance lgo .

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੱਤ ਵਿਭਾਗ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਵਿਕਾਸ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਸਿਹਤ, ਮਿ healthਂਸਪਲ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਵਰਕਸ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
it is governed by the city district's seven departments agriculture, community development, education, finance and planning, health, municipal services, and works and services.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਡੀਸੀਓ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਾਲਮੇਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
the district coordination officer of faisalabad dco is head of the city district government and responsible for co-ordinating and supervising the administrative units.

ਸੱਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each of the seven departments has its own executive district officer who is charged with co-ordinating and overseeing the activities of their respective departments.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਮੰਚ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
the aim of the city district government is to empower politics by improving governance which basically involved decentralising administrative authority with the establishment of different departments and respective department heads, all working under one platform.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ "ਇੱਕ ਕੁਸ਼ਲ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ menਰਤਾਂ, ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ, ਗਰੀਬੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ. ਕਮੀ ਅਤੇ 21 ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ.
the stated vision and mission of the city district government of faisalabad is to "establish an efficient, effective and accountable city district government, which is committed to respecting and upholding women, men and children's basic human rights, responsive towards people's needs, committed to poverty reduction and capable of meeting the challenges of the 21st century.

ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਣਗੇ। ”
our actions will be driven by the concerns of local people."

ਤਹਿਸੀਲ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 2005 ਵਿੱਚ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਤਹਿਸੀਲ ਮਿਉਂਸਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਟੀ.ਐੱਮ.ਏ.
tehsil municipal administration in 2005, faisalabad was reorganised as a city district composed of eight tehsil municipal administrations tmas .

ਟੀਐਮਏ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਉਪਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਨਿੰਗ, ਮਿ ,ਂਸਪਲ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ, ਪਾਣੀ, ਨਿਕਾਸੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ.
the functions of the tma include preparation of the spatial and land use plans, management of these development plans and exercise of control over land use, land sub-division, land development and zoning by public and private sectors, enforcement of municipal laws, rules and by-laws, provision and management of water, drainage waste and sanitation along with allied municipal services.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 118 ਯੂਨੀਅਨ ਕੌਂਸਲਾਂ ਹਨ।
there are 118 union councils in faisalabad.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਲਈ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ.
their role is to collect and maintain statistical information for socio-economic surveys.

ਉਹ ਵਾਰਡ ਦੇ ਲਾਗਲੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ-ਵਿਆਪਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.
they consolidate ward neighbourhood development needs and prioritise these into union-wide development proposals.

ਕੌਂਸਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀਐਮਏ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the council identifies any deficiencies in the delivery of these services and makes recommendations for improvement to the tma.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਐੱਫ ਡੀ ਏ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਕਤੂਬਰ 1976 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਹਿਰੀ ਐਕਟ 1976 ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
faisalabad development authority the faisalabad development authority fda was validly established in october 1976 under the punjab development of cities act 1976 to regulate, supervise and implement development activities in its jurisdiction area.

ਐੱਫ ਡੀ ਏ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ.
the fda acts as a policy-making body for the development of the city and is in charge of arranging and supervising major developments within the city.

ਇਹ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
it is responsible for the administration of building regulations, management of parks and gardens and subsoil water management.

ਐਫ ਡੀ ਏ ਵਾਟਰ ਐਂਡ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ ਵਾਸਾ ਨਾਲ ਜਲ ਸਪਲਾਈ, ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the fda works with the water and sanitation agency wasa to control and maintain the water supply, sewerage and drainage.

ਐਫ ਡੀ ਏ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the fda works to improve conditions in the slums.

ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਰਵਜਨਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
healthcare healthcare services are provided to the citizens by both public and private sector hospitals.

ਹਸਪਤਾਲ ਅਲਾਇਡ ਹਸਪਤਾਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਚ.ਯੂ. ਹਸਪਤਾਲ, ਚਾਈਲਡ ਕੇਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ, ਪਿਨਮ ਕੈਂਸਰ ਹਸਪਤਾਲ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਕਾਰਡੀਓਲੌਜੀ ਐਫਆਈਸੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸਮਾਣਾਬਾਦ ਦੇ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਹਨ.
the hospitals are allied hospital, district hq hospital, institute of child care, pinum cancer hospital, faisalabad institute of cardiology fic and general hospitals in ghulam muhammadabad and samanabad.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਜੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਕਲੀਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਲ ਰਹਿਮਤ ਲੈਬ, ਮੁਜਾਹਿਦ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈਬ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈਬ ਅਤੇ ਆਘਾ ਖਾਨ ਲੈਬ.
there are a number of private hospitals, clinics and laboratories in the city, notably al-rahmat labs, mujahid hospital lab, national hospital lab & agha khan lab.

ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ, ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ ਪੀ ਓ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
law enforcement law enforcement in faisalabad is carried out by the city police, under the command of the city police officer cpo , an appointment by the provincial government.

ਸੀ ਪੀ ਓ ਦਾ ਦਫਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
the office of the cpo is located in the district courts, faisalabad.

ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੁਲਿਸ ਗਠਜੋੜਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ, ਕੁਲੀਨ ਪੁਲਿਸ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ, ਪੰਜਾਬ ਹਾਈਵੇ ਗਸ਼ਤ, ਜਾਂਚ ਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਖਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
various police formations include district police, elite police, traffic police, punjab highway patrolling, investigation branch, and special branch.

ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਵਾਟਰ ਐਂਡ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ ਵਾਸਾ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਐੱਫ ਡੀ ਏ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 23 ਅਪਰੈਲ 1978 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਐਕਟ 1976 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
water supply and sanitation the water and sanitation agency wasa , is a subsidiary of faisalabad development authority fda , established 23 april 1978 under the development of cities act 1976.

2015 ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਸਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 72% ਸੀਵਰੇਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 60% ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
2015 estimates indicate that wasa provides about 72% of the city's sewerage services and about 60% of their water services.

ਵਾਸਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ 65 ਮਿਲੀਅਨ ਸ਼ਾਹੀ ਗੈਲਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਲੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਖੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ.
the existing production capacity of wasa is 65 million imperial gallons per day 300 million litres per day , almost all of which is drawn from wells located in the old beds of the chenab river.

ਖੂਹਾਂ ਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਸਰਗੋਧਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਕ ਟਰਮੀਨਲ ਭੰਡਾਰ' ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
from the wells, water is pumped to a terminal reservoir located on sargodha road.

ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕੁੱਲ 8 ਘੰਟੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
water is normally supplied for a total of about 8 hours per day to the majority of the city.

ਜਪਾਨ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਏਜੰਸੀ ਜੈਕਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ.
the japan international cooperation agency jica has provided financial and hardware equipment to help improve the water and sanitation conditions in the city.

ਭੂਗੋਲ ਦਾ ਸਥਾਨ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ 184 ਮੀਟਰ 604 ਫੁੱਟ 'ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੋਲਿੰਗ ਫਲੈਟ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
geography location faisalabad lies in the rolling flat plains of northeast punjab, at 184 metres 604 ft above sea level.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ੁਕਵਾਂ ਲਗਭਗ 1,230 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 470 ਵਰਗ ਮੀਮੀਅਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 16,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ 6,200 ਵਰਗ ਮੀਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
the city proper comprises approximately 1,230 square kilometres 470 sq mi while the district encompasses more than 16,000 square kilometres 6,200 sq mi .

ਚਨਾਬ ਨਦੀ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 19 ਮੀਲ ਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 25 ਮੀਲ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
the chenab river flows about 30 kilometres 19 mi , and the ravi river meanders 40 kilometres 25 mi to the southeast.

ਹੇਠਲੀ ਚਨਾਬ ਨਹਿਰ 80% ਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ.
the lower chenab canal provides water to 80% of cultivated lands making it the main source of irrigation.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਨਯੋਟ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਅਤੇ ਸਾਹੀਵਾਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਾਹੀਵਾਲ ਅਤੇ ਟੋਬਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਝਾਂਗ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
faisalabad is bound on the north by chiniot and sheikhupura, on the east by sheikhupura and sahiwal, on the south by sahiwal and toba tek singh and on the west by jhang.

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਤਲਹਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਏ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ.
geology the district of faisalabad is part of the alluvial plains between the himalayan foothills and the central core of the indian subcontinent.

ਗਲੀਆਂ-ਮਿੱਟੀਆਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
the alluvial deposits are typically over a thousand feet thick.

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਫਲੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਲੇਟ ਪਲੇਇਸਟੋਸੀਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
the interfluves are believed to have been formed during the late pleistocene and feature river terraces.

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਚੇਨਾਬ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਈ.
these were later identified as old and young floodplains of the ravi river on the kamalia and chenab plains.

ਪੁਰਾਣੇ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਹੋਲੋਸੀਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹਨ.
the old floodplains consist of holocene deposits from the ravi and chenab rivers.

ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਜਵਾਨ ਸਟਰੈਲੀਡਡ ਸਿਲਟ ਲੋਮ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਰੇਤ ਦੇ ਲੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਦੀ ਆਮ ਕੰਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ soਾਂਚੇ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.
the soil consists of young stratified silt loam or very fine sand loam which makes the subsoil weak in structure with common kankers at only five feet.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਅਕਸਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the course of the rivers within faisalabad are winding and often subject to frequent alternations.

ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਕਰੰਟ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
in the rainy season, the currents are very strong.

ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਹਨ.
this leads to high floods in certain areas which do last for a number of days.

ਰੱਖ ਅਤੇ ਗੋਗੇਰਾ ਨਹਿਰਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਵੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਬੈਲਟ ਤੰਗ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ.
the rakh and gogera canals have encouraged the water levels in the district however the belt on the ravi river has remained narrow.

ਦਰਿਆ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਦੇ ਚੈਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਰੇਤਲੇ ਲੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਦਾ ਕਟੌਤੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ.
the river bed does include the river channels which have shifted the sand bars and low sandy levees leading to river erosion.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਰੇਚਨਾ ਦੁਆਬ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਚੀਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
faisalabad is situated at the centre of the lower rechna doab, the area is located between the chenab and ravi rivers.

ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇਕ ਹਲਕੀ slਲਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦੀ fallਸਤਨ 0 ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ.
there is a mild slope from the northeast to the southwest with an average fall of 0.

.3 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.
.3 metres per kilometre 1.

.6 ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਲ.
.6 feet per mile .

ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਲਗਭਗ 183 ਮੀਟਰ 600 ਫੁੱਟ ਦੀ ਉੱਚਾਈ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the city is situated at an elevation of about 183 metres 600 ft .

ਟੌਪੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਵਾਦੀਆਂ, ਸਥਾਨਕ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ.
the topography is marked by valleys, local depression and high ground.

ਜਲਵਾਯੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
climate the weather in the city is monitored by the pakistan meteorological department.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਗਰੋਮੈਟ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨ, ਜਨਤਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
the pakistan meteorological department regularly provides forecasts, public warnings and rainfall information to farmers with the assistance of the national agromet centre.

-ਜੀਗਰ ਜਲਵਾਯੂ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਰਮ ਮਾਰੂਥਲ ਜਲਵਾਯੂ bwh ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
faisalabad has been classified as a hot desert climate bwh by the -geiger climate classification system.

annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਬਾਰਸ਼ ਲਗਭਗ 375 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 14.8 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਸਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
average annual rainfall is approximately 375 millimetres 14.8 in and highly seasonal.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
it is usually at its highest in july and august during monsoon season.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 5 ਸਤੰਬਰ 1961 ਨੂੰ 264.2 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 10.40 ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਬਾਰਸ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
record-breaking rainfall of 264.2 millimetres 10.40 in was recorded on 5 september 1961 by the pakistan meteorological department.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਅਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਧਰ ਵਿਚ 90.4 ਮਿਲੀਮੀਟਰ 3.56 ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
observations from the meteorological observatory at the university of agriculture indicate that overall rainfall levels in the city have increased by 90.4 millimetres 3.56 in over the course of thirty years.

ਜਨਸੰਖਿਆ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 3 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1.2 ਵਰਗ ਮੀਲ ਹੈ.
demographics faisalabad was established as one of the first planned towns of british india covering an area of 3 square kilometres 1.2 sq mi .

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ 20,000 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
it was initially designed to accommodate 20,000 people.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1941 ਵਿਚ 69,930 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1951 ਵਿਚ 179,000 ਹੋ ਗਈ 152.2% ਵਧੀ.
the city's population increased from 69,930 in 1941 to 179,000 in 1951 152.2% increase .

ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਹੈ।
much of the increase is attributed to the settlement of muslim refugees from east punjab and haryana, india.

1961 ਵਿਚ, ਆਬਾਦੀ ਵਧ ਕੇ 425,248 ਹੋ ਗਈ, 137.4% ਦਾ ਵਾਧਾ.
in 1961, the population rose to 425,248, an increase of 137.4%.

ਫ਼ੈਸਲਾਬਾਦ ਨੇ 1941 ਤੋਂ 1961 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ 508.1% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
faisalabad set a record in the demographic history of pakistan by registering an overall population increase of 508.1% between 1941 and 1961.

1960 ਵਿਆਂ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ.
the industrial revolution of the 1960s contributed to population growth.

1961 ਵਿਚ, ਆਬਾਦੀ 425,248 ਸੀ.
in 1961, the population was 425,248.

1972 ਦੀ ਇਕ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ 864,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮੰਨਿਆ।
a 1972 census ranked faisalabad as the 3rd largest city of pakistan with a population of 864,000.

1981 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ, ਆਬਾਦੀ 1,092,000 ਸੀ, ਪਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 1,232,000 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
in a 1981 census, the population was 1,092,000 however, the faisalabad development authority estimated the number to be 1,232,000.

2014 ਦਾ ਇੱਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 3.038 ਮਿਲੀਅਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.
a 2014 demographic profile shows the population count at 3.038 million.

ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਭੇਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।
religion and ethnic groups the province of punjab, in which faisalabad is the second largest city, has prevalent sociocultural distinctions.

ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਉਮਰ structureਾਂਚਾ, ਉੱਚ ਉਮਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਨੁਪਾਤ, ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ, ਵਿਆਹੁਤਾ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
population sizes vary by district but some distinguishing factors include a young age structure, high age dependency ratio, a higher percentage of males, a higher proportion of married population, and heterogeneity in castes and languages.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ 2001 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਨੁਸਾਰ 1998 ਵਿਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ।
islam is the common heritage in the region with a 97.22% muslim majority according to the 1998 pakistan census report and 2001 population data sheet.

ਇਸਲਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਵਿਆਹ, ਸਿੱਖਿਆ, ਖੁਰਾਕ, ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੇਂਡੂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
islamic influences are evident in the fundamental values of various inhabitants including cultural traditions, marriage, education, diet, ceremonies and policies with may reflect stark differences in rural villages as compared to urban areas.

ਲੋਕ ਤੰਗ ਬੁਣੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਦਲਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਭਰ ਰਹੀ ਹੈ.
people live in tight-knit joint families, although a nuclear family system is emerging due to changing socio-economic conditions.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਨ.
ancient pakistani culture prevails in most marriage practices in the region, as do certain restrictions related to ethnicity and caste.

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਧੇਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਦਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ.
however, the influences of more modern societies have effected some change, particularly in the area of the dowry system.

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸਮੂਹਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵੀਕਾਰਨ ਯੋਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਨ.
as of 2016, monogamous and polygamous unions remain an acceptable marriage practice.

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਆਹ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਮੈਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
in following ancient culture, marriages are customarily arranged by the parents or matchmakers.

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.
in some instances, the husband must buy his wife from her parents.

ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਰਸਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਚ ਉਹ ਰਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ.
marriage ceremonies, which can be more or less formal, include rituals which are universal in nature and hold sociological importance.

ਸਾਲ 2007 ਅਤੇ 2013 ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਇਕ ਬਾਹਰੀ ਪੇਂਡੂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਲਿੰਗ-ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ againstਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ “ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਰਤਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ”, ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ .
studies conducted in 2007 and 2013, the latter in an outlying rural village in faisalabad district, acknowledged the existence of gender bias and discrimination against females, stating that "gender discrimination is not a new phenomenon", and that it still exists in the modern world.

ਅੱਗੇ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਬਦਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ "ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਲੜਕੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਕ ਲੜਕਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ."
it was further noted that situations may be worse in villages because "whenever a girl is born, nobody celebrates her birth, whereas when a boy is born, it means great joy and celebration."

ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਇੱਕ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸੰਕੇਤ ਹਨ ਕਿ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ.
social change in the region has been a slow process but there are indications that change has occurred as more villages are exposed to various forms of media and modernized urban communities.

ਅੱਗੇ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ "ਚੇਤੰਨ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼" ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ.
it is further noted that there has been a "conscious and persistent effort" to educate rural and urban societies about gender bias and equality.

2014 ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਾਰਚ "ਵ੍ਹਾਈਟ ਰਿਬਨ ਮੁਹਿੰਮ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ ਸੀ.
in early 2014, there was a march known as the "white ribbon campaign" which took place in front of the faisalabad press club.

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ “"ਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।”
protestors appealed to the government to adopt new laws "to protect women who are discriminated against in the family and workplace."

ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਈਸਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ.
prevalent minorities, particularly hindu and christian, feel a sense of vulnerability because of their religious beliefs.

ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਖੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਈਸਾਈ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ areਲਾਦ ਹਨ ਜੋ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਈਸਾਈ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ.
labourers and farmhands comprise the countless christian villages throughout punjab many are descendants of people who converted from hinduism to christianity under the british raj, and considered low caste by virtue of their birth.

ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਈਸਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਲਾਮੀਕਰਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਕੁਫ਼ਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਸਟ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੈਟਲ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ ਜਿਥੇ ਵਧੇਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ।
a small population of wealthy, well-educated christians have settled in karachi however, as a result of increasing islamization, religious intolerance in pakistani society, blashphemy laws and islamist militancy, most have left pakistan to settle in other countries where there is more religious tolerance, such as canada and australia.

ਆਰਥਿਕਤਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
economy faisalabad contributes over 20% toward pakistan's annual gdp therefore, it is often referred to as the "manchester of pakistan".

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ annualਸਤਨ ਸਾਲਾਨਾ ਜੀਡੀਪੀ 20.55 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 21% ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ.
faisalabad's average annual gdp is 20.55 billion usd , of which 21% comes from agriculture.

ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਇਲਾਕਾ, ਹੇਠਲੀ ਚੀਨਾਬ ਨਦੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਜਿਆ, ਖੇਤੀ ਜਿਣਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਪਾਹ, ਚਾਵਲ, ਗੰਨਾ, ਕਣਕ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.
the surrounding countryside, irrigated by the lower chenab river, produces agricultural commodities such as cotton, rice, sugarcane, wheat, fruit and vegetables.

ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ, ਰੇਲਵੇ, ਰੇਲਵੇ ਰਿਪੇਅਰ ਯਾਰਡਾਂ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ.
the city has carved a niche as an industrial centre with its highways, railways, railway repair yards, processing mills, and engineering works.

ਇਹ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਸੁਪਰ ਫਾਸਫੇਟਸ, ਹੌਜ਼ਰੀ, ਰੰਗ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਕਪੜੇ, ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਕਰਣ, ਘਿਓ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮੱਖਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਹਨ.
it is a producer of industrial goods and textile manufacturing including cotton and silk textiles, super phosphates, hosiery, dyes, industrial chemicals, clothing, pulp and paper, printing, agricultural equipment, ghee clarified butter , and beverages.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.
the faisalabad chamber of commerce and industry monitors industrial activity in the city and reports their findings to the federation of pakistan chamber of commerce and industry and provincial government.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁੱਕਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
the city has a major dry port and international airport.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਲ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
faisalabad is recognised as the centre of the textile industry in pakistan, contributing to half of pakistans total textile shipments.

ਜੂਨ, 2012 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ 20% ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ 1.3 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ 13.8 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ.
at the end of june 2012, textile mills employed 20% of the nation's workforce, and generated 1.3 trillion rupees 13.8 billion in textile products, most of which were exported to the us and europe.

ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਚਮੜਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਲਾਈਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ 48,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ.
while punjab's economy is driven primarily by agriculture, the textile industry along with leather products and light engineering goods play an important role, with more than 48,000 industrial units spread across punjab.

ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵਜੋਂ, ਰੋਮਾਨੀਆ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ-ਕੌਂਸਲੇਟ ਬਣਾਏ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਕਰਦੇ ਹਨ.
in an effort to boost bilateral trade, romania and turkey have honorary-consulates in faisalabad which enable trade links with the city.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਬਣੀਆਂ ਹਨ.
the faisalabad clock tower and its eight bazaars markets remain a major trading zone in the city.

ਅੱਠ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਚਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਨਾਮ ਕੈਚਰੀ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
each of the eight bazaars has a special name and is known for selling certain goods as follows katchery bazaar, named for the court katchery is known for its mobile phone and accessory market.

ਰੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਕ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ.
rail bazar is a gold and cloth market.

ਭਵਾਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਮਾਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
bhawana bazaar supplies electrical and electronic goods.

ਝੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੱਛੀ, ਮਾਸ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
jhang bazaar supplies fish, meat, vegetables and fruits.

ਅਮੀਨਪੁਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ.
aminpur bazaar supplies stationery and interior .

ਖਰਖਾਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
kharkhana bazaar is known for herbal medicines.

ਗੋਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਸੁੱਕੇ ਫਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਥੋਕ ਸਾਬਣ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਘੀ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ.
gol bazaar contains dry fruit, as well as wholesale soap, oil, and ghee shops.

ਚਨੀਓਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਐਲੋਪੈਥਿਕ ਅਤੇ ਹੋਮਿਓਪੈਥਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਟੋਰਾਂ, ਕੱਪੜੇ, ਕੰਬਲ, ਸੋਫੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
chiniot bazaar is known for allopathic and homoeopathic medicinal stores, cloth, blankets, sofa cloth, and curtains.

ਇਸ ਵਿਚ ਪੋਲਟਰੀ ਫੀਡ ਦੀਆਂ ਥੋਕ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਹਨ.
it also has poultry feed wholesale shops.

ਮੋਂਟਗੋਮਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੁਤਾਰ ਮੰਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਤ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
montgomery bazaar also known as sutar mandi is known for yarn and raw cloth trading.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ andਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਪੈਸਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
faisalabad has received substantial funding from the government of punjab and the city district government to improve infrastructure and roads to rural areas.

crisisਰਜਾ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ, ਐਫਸੀਸੀਆਈ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ resourcesਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੌਰ energyਰਜਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੈਮਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
in an effort to deal with the energy crisis, the fcci has been working with private companies to develop renewable energy resources such as solar energy and the construction of dams within the district.

ਇਕ ਜਰਮਨ-ਅਧਾਰਤ ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ companyਰਜਾ ਕੰਪਨੀ ਸੀਈਈ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 12 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਚ ਸੌਰ ਪੈਨਲ ਨਿਰਮਾਣ ਸਹੂਲਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
cae, a german-based renewable energy company, has disclosed plans to establish the first solar panel manufacturing facility in faisalabad, second of its kind in asia, with intentions of investing upwards of million rs 12.9 billion for its development.

ਆਵਾਜਾਈ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਰੇਲ, ਸੜਕ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ.
transportation faisalabad is well-connected by rail, road and air.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ, ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
public transportation in faisalabad includes auto-rickshaws, buses and railways.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ.
faisalabad international airport is located on the outskirts of the city, and operates flights to the middle east.

ਸੜਕ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ.
road the majority of roads are under the control of the national highway authority, linking faisalabad with other cities in the country.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਮੋਟਰਵੇਅਜ਼ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਮੋਟਰਵੇਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਗ੍ਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਰਾਜਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਗੁਆਂ neighboringੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. .
national highways and motorways passing through faisalabad faisalabad is connected to various parts of the country by several national highways and motorways the grand trunk road, otherwise known as gt road, is the original highway that links faisalabad to most parts of pakistan as well as neighbouring countries.

ਜੀਟੀ ਰੋਡ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਸੀ ਜੋ ਮੋਟਰਵੇਅ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਸੀ.
gt road was the main highway that ran through the district before the completion of the motorways.

ਐਮ 3 ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਐਮ 3 ਇੱਕ ਐਕਸੈਸ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਮੋਟਰਵੇ ਹੈ ਜੋ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਐਮ 2 ਮੋਟਰਵੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਐਮ 2 ਨੂੰ ਪਿੰਡੀ ਭੱਟੀਆਂ ਇੰਟਰਚੇਜ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the m3 motorway pakistan or m3 is an access-controlled motorway connecting faisalabad with the m2 motorway pakistan or m2 via the pindi bhattian interchange.

ਐਮ 2 ਪਹਿਲਾ ਮੋਟਰਵੇ ਸੀ ਜੋ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਸੀ।
the m2 was the first motorway connecting rawalpindi and islamabad to lahore.

ਐਮ 4 ਮੋਟਰਵੇਅ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਐਮ 4 ਇੱਕ ਪਹੁੰਚ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਮੋਟਰਵੇਅ ਹੈ ਜੋ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
the m4 motorway pakistan or m4 is an access-controlled motorway connecting faisalabad to multan.

ਇਕ ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਐਮ 4 ਐਮ 5 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਕਰਾਚੀ ਵਿਚ ਚੱਲੇਗਾ.
the m4 once complete will join the m5 which will run to the southern city of karachi.

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਅਥਾਰਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
the district government has worked with the national highway authority to connect multan and faisalabad.

ਐਮ 4 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2019 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.
the construction of the m4 is scheduled for completion by 2019.

ਨਵਾਂ ਮੋਟਰਵੇਅ ਭੀੜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ.
the new motorway will help reduce congestion, boost trade, and reduce travel times and transportation costs from faisalabad, a major textile hub to the major trade centre of multan.

ਐਮ 4 ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 16 ਮਾਰਚ 2015 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੂੰ ਗੋਜਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ.
one section of the m4 was inaugurated on 16 march 2015 which links faisalabad to gojra.

ਬੱਸਾਂ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅਰਬਨ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ ਸਰਵਿਸ ਐਫਯੂ ਟੀ ਐੱਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੁੱਖ ਬੱਸ ਆਪਰੇਟਰ ਹੈ.
buses the faisalabad urban transport system service futs is the main bus operator within the city.

ਇਹ 1994 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੀਐਨਜੀ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਟੋਯੋਟਾ ਹਾਈਸ ਵੈਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ.
it was launched in 1994, and operates a number of large cng buses and smaller toyota hiace vans connecting the majority of the city.

ਇਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜਨਤਕ-ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੱਸ ਬੱਸ ਆਪ੍ਰੇਟਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਮੈਟਰੋ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫਰਮ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸੰਘ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਬੇੜਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
there is another public-private run bus operator, brothers metro, which is a consortium between the government of punjab and a private firm who operates a fleet of air-conditioned cng buses.

ਰੇਲ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ.
rail the faisalabad railway station is the central railway station in the city.

ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ.
the railway line forms part of the railway line.

ਰੇਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
rail services are operated by pakistan railways, owned and operated by the ministry of railways.

ਕਾਰਗੋ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਤੱਕ ਮੁਲਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ.
cargo express services are operated by pakistan railways which runs from karachi to faisalabad via multan.

ਸੱਤਵੇਂ ਬੋਗੀਆਂ ਵਿਚ ਮਾਲ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
twenty-seven bogies comprise the goods train, and are handled respectively by private contractors at the station.

ਸਟੇਸ਼ਨ ਕੋਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਗੋ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਜੋ ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the station has a special cargo facility operated by the ministry of railways pakistan for handling various goods from the city to other regions of the country.

ਇਕ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਪਾਰਸਲ ਸੇਵਾ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
an express parcel service runs from karachi to lahore via faisalabad.

ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ 9.3 ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਹੈ.
air traffic faisalabad international airport is approximately 15 kilometres 9.3 mi from the city centre and is a major airport for domestic and international travel.

ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
the airport includes a cargo facility.

ਜਨਵਰੀ 2016 ਤੱਕ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਕੈਰੀਅਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼, ਅਤੇ ਕਈ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.
as of january 2016, passenger flights are run by the national flag carrier, pakistan international airlines, and a number of middle eastern carriers.

ਸ਼ਾਹੀਨ ਏਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਜੇਦਾਹ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਲਈ ਮੌਸਮੀ ਹੱਜ ਸੰਚਾਲਨ ਹਨ.
there are seasonal hajj operations to jeddah and medina operated by shaheen air.

ਫਲਾਈਡੁਬਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਤਰ ਏਅਰਵੇਜ਼, ਏਅਰ ਅਰੇਬੀਆ ਅਤੇ ਗਲਫ ਏਅਰ.
flydubai became the first international carrier to launch operations from the city followed by qatar airways, air arabia and gulf air.

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਿਵਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੌਧਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ. ਬੋਇੰਗ 777.
in 2015, significant upgrades and renovations to the airport were initiated by the pakistan civil aviation authority, including updates to aviation technology, construction of additional areas and services for travellers, and the expansion of air traffic capabilities to accommodate wide-body aircraft such as the boeing 777.

ਸਭਿਆਚਾਰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ, ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂਨਗਰ, ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
culture faisalabad, the third most populated metropolis in pakistan after karachi and lahore is an epicentre for trade that has gained popularity for its colonial heritage sites.

1982 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਇਕ ਵੰਡ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੂਚਨਾ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
in 1982, the government of punjab established the faisalabad arts council, a division of the punjab arts council which is overseen administratively by the information, culture and youth affairs department.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ, ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
the faisalabad arts council building, designed by architect nayyer ali dada, was completed in 2006.

ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਮਰਹੂਮ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
the auditorium was named after the late nusrat fateh ali khan, a pakistani musician and singer.

ਤਿਉਹਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ, ਸੰਗੀਤ, ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਸ਼ਨ.
festivals the punjabi people celebrate a variety of cultural and religious festivals throughout the punjab region, such as arts and craft, music, local events, and religious celebrations.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫਤਰ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਕਲਾਕ ਟਾਵਰ' ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ.
the city of faisalabad customarily celebrates its independence day on 14 august every year by raising the pakistan flag at the clock tower in the commissioner office compound.

ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ.
bazaars are colourfully decorated for the celebration, government and private buildings are brightly lit, and there are similar ceremonies that are typically held in the district and its tehsils.

ਬਸੰਤ ਦੀ ਆਮਦ ਸਲਾਨਾ "ਰੰਗ-ਏ-ਬਹਾਰ" ਤਿਉਹਾਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਾਰਕਸ ਐਂਡ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਥਾਰਟੀ, ਜਿਨਾਹ ਗਾਰਡਨਜ਼ ਵਿਖੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the arrival of spring brings the annual "rang-e-bahar" festival where the parks & horticulture authority of the city district government organise a flower show and exhibition at jinnah gardens.

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੈਂਪਸ ਵਿਖੇ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਕਿਸਨ ਮੇਲਾ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the university of agriculture organises a similar event at their main campus which is known as the "kissan mela".

ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਸੰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਤੰਗ ਉਡਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਰਵਾਇਤ ਹੈ.
the festival of basant which involves kite flying is an annual tradition in the city despite the ban.

ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ "ਨਹਿਰ ਮੇਲਾ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਨਹਿਰ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਲੋਟਾਂ ਅਤੇ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
the provincial government introduced the "canal mela" which involves five days of festivities including the main canal in the city being decorated with national floats and lights ending with a musical concert to conclude the festival.

ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿਚ ਰਮਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੁਹਰਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
being a muslim majority the city religious observances include ramadan and muharram.

ਚੰਦ ਰਾਤ, ਈਦ-ਅਲ-ਫਿਤਰ ਅਤੇ ਈਦ-ਅਲ-ਅੱਧਾ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹਨ.
the festivals of chaand raat, eid al-fitr and eid al-adha are celebrated and are national holidays.

ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਈਦ-ਯੂਨ-" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
the celebration of the prophet muhammad birthday is observed in the city which is often referred to as "eid -un- ".

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸਲਾਨਾ ਉਰਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.
there are a number of darbar and shrines which attract a number of devotees during the annual urs.

ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਈਸਾਈ ਚਰਚ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਈਸਟਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ.
there are a number of christian churches in the city where easter and christmas services take place each year.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਚ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਧੋਤੀ, ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਪਗੜੀ.
attire traditional attire in faisalabad is punjabi clothing such as the dhoti, kurta and pagri.

ਫੈਸਲਬਾਦੀ ਆਦਮੀ whiteਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੁਪੱਟਾ ਸਕਾਰਫ ਵੀ.
faisalabadi men wear white shalwar kameez as do women but also with a dupatta scarf .

ਵਧੇਰੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ burਰਤਾਂ ਬੁਰਕੇ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ coverੱਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ.
the more conservative women wear burqas that may or may not cover the face.

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਸੰਜੋਗ byਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਕroਾਈ ਵਾਲਾ ਕੁੜਤਾ ਜੀਨਸ ਜਾਂ ਟਰਾsersਜ਼ਰ ਨਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਸਲੀਵ ਜਾਂ ਸਲੀਵਲੇਸ ਕਮੀਜ਼ ਪੈਂਟ ਨਾਲ.
combinations of pakistani and western attire are worn by women, such as an embroidered kurta worn with jeans or trousers, and half sleeve or sleeveless shirts with capri pants.

ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦੋਨੋਂ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਵਪਾਰਕ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਰੈਸ ਪੈਂਟ, ਟਰਾ trouਜ਼ਰ, ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਅਤੇ ਜੀਨਜ਼ ਲਈ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਪੱਛਮੀ ਸਟਾਈਲ ਅਪਣਾਏ ਹਨ.
men have adopted some of the modern western styles for both casual and formal business dress such as dress pants, trousers, t-shirts and jeans.

ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਇੰਸਟੀਚਿ ofਟ ਆਫ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਐਂਡ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਆਪਣੇ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ.
faisalabad institute of textile and fashion design at the government college university faisalabad teaches fashion design as part of their fine arts program.

ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਖਤ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜਿਥੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸ਼ਫਾਕ ਦੁਆਰਾ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2016 ਨੂੰ ਇਕ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
some of the more conservative establishments and universities follow strict dress codes, such as the national textile university in faisalabad where a notice was issued on 27 april 2016 by university professor muhammad ashfaq.

ਨੋਟਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ "ਐਨਟੀਯੂ ਦੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਕਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫੈਕਲਟੀ, ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਨੈਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਸੀ."
the intent of the notice was to "promote a positive image of the ntu and to maintain good moral, religious and cultural values among the faculty, staff and students."

ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਕੋਡ ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਰਟਸ, ਸਲੀਵਲੇਸ ਸ਼ਰਟਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ.
the dress code bans certain styles of western attire including shorts, sleeveless shirts and shawls for men.

ਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਨਸ, ਟਾਈਟਸ ਜਾਂ ਲੈੱਗਿੰਗਸ, ਸਲੀਵਲੇਸ ਜਾਂ ਅੱਧ-ਬਸਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ ਪਾਉਣ ਤੋਂ womenਰਤਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ.
women are prohibited from wearing jeans, tights or leggings, sleeveless or half-sleeved shirts for women.

ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮੇਕਅਪ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਵੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ.
women are also prohibited from wearing heavy make-up and expensive jewellery.

ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਕਵਾਨ ਫੈਸਲਬਾਦੀ ਪਕਵਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਵਾਨ ਹੈ.
cuisine faisalabadi cuisine is very much punjabi cuisine, with influences from the realms of the mughal and colonial empires.

ਮੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਜਾਂ ਰੋਟੀ ਦੀਆਂ ਫਲੈਟਬ੍ਰੇਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਲਾਦ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਸਾਲੇ ਹੋਏ ਟਮਾਟਰ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਹੀਂ.
key ingredients include rice or roti flatbread served with a vegetable or non-vegetable curry, a salad consisting of spiced tomatoes and onions, and yogurt.

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਠਿਆਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁੜ, ਗਜਰ ਕਾ ਹਲਵਾ, ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੂਨ ਅਤੇ ਜਲੇਬੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
this is usually accompanied by a variety of south asian sweets such as jaggery, gajar ka halwa, gulab jamun, and jalebi.

ਤੰਦੂਰੀ ਬਾਰਬੀਕਿਯੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਨ ਰੋਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਤੰਦੂਰੀ ਚਿਕਨ, ਚਿਕਨ ਟਿੱਕਾ ਜਾਂ ਲੇਲੇ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਕੇਬ ਨਾਲ ਪੁਦੀਨੇ ਦੀ ਚਟਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
tandoori barbecue specialties consist of a variety of naan bread served with tandoori chicken, chicken tikka or lamb shishkebab served with a mint chutney.

ਸਟ੍ਰੀਟ ਭੋਜਨ ਫੈਸਲਬਾਦੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ.
street foods are a key element to faislabadi cuisine.

ਸਮੋਸਾਸ ਡੂੰਘੀ ਤਲੇ ਪੇਸਟਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਮੀਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਸਲਾਦ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਚਟਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ.
samosas deep fried pastry filled with vegetables or meat topped with an onion salad and two types of chutney.

ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਵਰਗ ਵੀ ਹੈ.
there is even a square dedicated to them in the old city.

ਦੂਸਰੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡਜ਼ ਵਿੱਚ, ਦਹੀ ਭਲੇ ਡ੍ਰੀ ਫਰਾਈਡ ਵਾਡਸ ਕ੍ਰੀਮੀਲ ਦਹੀਂ ਵਿੱਚ, ਗੋਲ ਗੱਪੇ ਫਰਾਈਡ ਗੋਲ ਪੂਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਲੀ ਦੀ ਚਟਨੀ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਚਿਕਨ ਪਕੌੜੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਨ.
other street foods include, dahi bhale deep fried vadas in creamy yoghurt , gol gappay fried round puri filled with vegetables and topped with tamarind chutney and vegetable or chicken pakoras.

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਿਰਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮੁਰਗ ਪਾਈਲਾ ਚਾਵਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ.
biryani and murgh pilao rice are a speciality in faisalabad.

ਫ਼ੇਸਲਾਬਾਦੀ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ ਨਾਸ਼ਤਾ ਹਲਵਾ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਤਲੇ ਤਲੇ ਫਲੈਟ ਰੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਿਕਨ ਦੀ ਕਰੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹਲਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
a typical breakfast in faislabadi is halwa poori comprising a deep fried flatbread served with a spicy chickpea curry and sweet orange coloured halwa.

ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਜਾਂ ਨਮਕੀਨ ਦਹੀਂ ਅਧਾਰਤ ਡ੍ਰਿੰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੱਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ.
it is customarily accompanied by a sweet or salty yoghurt based drink called lassi.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਸ਼ਤਾ ਰੋਗੀ ਨਾਨ ਰੋਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਅ ਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
during winter, a common breakfast is roghni naan bread served with paya curry.

ਮਾਹੌਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਡ੍ਰਿੰਕ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
specialty drinks vary depending on climate.

ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਰਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਉਪਲਬਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਬਰੀ ਦੂਧ, ਇੱਕ ਕਰੀਮੀ ਮਿਠਆਈ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਚਰਬੀ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ, ਬਦਾਮ, ਪਿਸਤੇ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੀਜ, ਡੁੱਡ ਪੱਟੀ ਮਿਲਕ ਚਾਹ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਚਾਈ, ਇੱਕ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਚਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ. ਬਦਾਮ ਅਤੇ ਪਿਸਤਾ.
during winter, a variety of hot drinks are available, such as rabri doodh, a creamy dessert drink commonly made with full-fat milk, almonds, pistachios and basil seeds, dhood patti milky tea , and kashmiri chai, a pink coloured milky tea containing almonds and pistachios.

ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਲਿਮੋ ਪਾਨੀ ਆਈਸਡ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ, ਸਕੰਜਵੀ ਆਈਸਡ ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਅਤੇ ਲੱਸੀ ਵਰਗੇ ਪੀਣ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ.
during summer, drinks such as sugar cane rusk, limo pani iced lemon water , skanjvi iced orange and black pepper and lassi are common.

ਇੱਥੇ ਅਮੈਰੀਕਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਮੈਕਡੋਨਲਡਜ਼, ਕੈਂਟਕੀ ਫ੍ਰਾਈਡ ਚਿਕਨ ਕੇਐਫਸੀ, ਅਤੇ ਪੀਜ਼ਾ ਹੱਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.
there are american-style fast food franchises that cater to the local community such as mcdonald's, kentucky fried chicken kfc , and pizza hut.

ਸਾਖਰਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ 2015 ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 160 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
literacy according to a report by the united nations educational, scientific and cultural organisation unesco , the 2015 literacy rate for pakistan ranked 160th which is among the lowest literacy rates in the world.

1981 ਵਿਚ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ.
in 1981, faisalabad was among four districts in punjab, which included gujranwala, jhelum and gujrat, that were experiencing low literacy rates, due primarily to either a lack of resources or family pressure the latter of which may also be attributable to illiteracy.

1998 ਵਿਚ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ.
in 1998, faisalabad progressed to a higher literacy rate with the most improvement realised at the primary school level.

ਸਾਲ 2008 ਵਿਚ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 51.9% ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 34 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸਾਖਰਤਾ ਪੱਖੋਂ 9 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ।
in 2008, faisalabad district ranked 51.9% which placed the district 9th in literacy out of the 34 punjab districts.

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤਕ ਤਿਉਹਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਕਮਿ writersਨਿਟੀ ਨੂੰ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ.
in 2014, the city held its first literary festival which brought a number of writers to the city to encourage the community to follow the arts.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਭਰ ਰਹੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੋ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਕਾਲਮ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਦਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਸਟ।
two literary groups were established, the faisalabad union of column writers and faisalabad union of journalists, to bring together printed media personalities for the purpose of providing training to budding writers from the city.

ਮਨੋਰੰਜਨ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਾਰਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਥਾਰਟੀ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
recreation parks and open spaces faisalabad is home to a number of parks, most of which are maintained by the parks and horticulture authority, faisalabad.

ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਰਕ ਜਿਨਾਹ ਗਾਰਡਨ ਹੈ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਰਕ, ​​ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ "ਕੰਪਨੀ ਬਾਗ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਸਰ ਚਾਰਲਸ ਜੇਮਜ਼ ਲਾਇਲ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ.
the oldest park in the city is jinnah garden, the city's central park, commonly known as "company bagh" and where the monument of sir charles james lyall is situated.

ਦੂਸਰੇ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨਾਲ ਪਾਰਕ, ​​ਰੱਖ ਬਰਾਂਚ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰ bankੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ.
other parks include canal park, a family park located on the west bank of the rakh branch canal.

ਗੇਟਵਾਲਾ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਪਾਰਕ ਗਤਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
the gatwala wildlife park is a botanical natural reserve located at gatwala that was renovated by the city district government.

ਡੀ ਗਰਾਉਂਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹਾਰੀ ਗਰਾਉਂਡ ਇਕ ਹੋਰ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਲਈ ਇਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦਾ ਐੱਫ. 86 ਸਾਬਰ ਹੈ.
the pahari grounds near d ground is another renovated park that has a pakistan air force f-86 sabre on display.

ਖੇਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਡ ਹੈ.
sports cricket is a popular sport in faisalabad.

ਇਕਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਵੀ ਸਰ ਅਲਾਮਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ.
regional and international cricket matches are held in iqbal stadium, named after pakistani poet sir allama muhammad iqbal.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਟੀਮ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵੁਲਵਜ਼ ਹੈ.
the stadium is home to faisalabad's local team, the faisalabad wolves.

ਇਕਬਾਲ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ 1987 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਅਤੇ 1996 ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ.
iqbal stadium hosted the 1987 cricket world cup, and the 1996 cricket world cup.

ਸੁਸਾਨ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ 2002 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 25,000 ਦਰਸ਼ਕ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ.
the faisalabad hockey stadium located on susan road was constructed in 2002, and can accommodate 25,000 spectators.

16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਨੂੰ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਖਾਲਿਦ ਮਕਬੂਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
on 16 april 2003, the stadium was inaugurated by khalid maqbool, governor of punjab.

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਕੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਹੈ।
it is the third largest hockey stadium in the country.

ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੋਵਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਸਾਲ 2016 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ '' ਤਰਸਯੋਗ ਸਥਿਤੀ '' ਚ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਐਸਟ੍ਰੋਟਰਫ ਨੇ ਲਗਭਗ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
the stadium has hosted field hockey matches for both national and international competition but by the beginning of 2016 was reported to be in "pathetic condition as its astroturf has completed its life span about eight years ago."

ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਸੀਮ ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ।
commissioner naseem nawaz advised that efforts were under way to maintain the stadium.

ਅਕਤੂਬਰ 2002 ਵਿਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ playersਰਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਸਪੋਰਟਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ.
in october 2002, the government college university established a directorate of sports to promote university and national level sports for male and female players.

ਟਰੈਕ, ਹਾਕੀ, ਟੈਨਿਸ, ਬਾਸਕਟਬਾਲ, ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ, ਬੈਡਮਿੰਟਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਿੱਚ ਵਿਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ andਾਂਚਾ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ.
infrastructure and facilities are available for university players in track, hockey, tennis, basketball, table tennis, badminton and cricket pitch.

ਸਿੱਖਿਆ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਲਗਭਗ 60% ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ ਹੈ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ 69% ਅਤੇ forਰਤਾਂ ਲਈ 46% ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ averageਸਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਨ.
education the population of faisalabad has a literacy rate of approximately 60%, with a split of 69% for males and 46% for females all figures are higher than the national average within the country .

ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਕਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇੰਸਟੀਚਿ forਟ ਫਾਰ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਐਂਡ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ।
faisalabad has several research and educational institutions, both public and private, such as the university of agriculture, government college university, national textile university, nuclear institute for agriculture and biology, university of faisalabad, and the university of engineering & technology of lahore.

ਸਾਲ 2014 ਵਿਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਐਚ.ਈ.ਸੀ. ਦੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਆਕੁਆਰੇਲੀ ਸਾਇਮੰਡਸ ਕਿ qਸ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਲਈ 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 200 ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ 142 ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.
in 2014, the university of agriculture ranked 1st in agriculture and 4th overall for universities in pakistan according to the higher education commission of pakistan hec , and was ranked 142nd in the 2013 top 200 world universities for agriculture and forestry by quacquarelli symonds qs .

ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
education system the education system is monitored by the district education officer of the city district government of faisalabad.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੰਘੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ.
the city government reports its findings to the ministry of federal education and professional training and the minister for education.

ਫੰਡਿੰਗ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਸਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਫੀਸ ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
funding is provided by the government of punjab, pakistan, city district government and the fees collected from schools.

ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ, ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ, ਹਾਈ ਅਤੇ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੱਧਰ ਹਨ.
there are four levels of the education system in the city primary, elementary, high and higher secondary level.

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ.
primary level education is only compulsory.

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਹਨ.
there are a number of schools for the assistance of children with special needs.

ਜਨਤਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੋ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਰਵਜਨਕ ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅਤੇ ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਲਈ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹਨ.
public libraries and museums there are two libraries that are open to the public allama iqbal library and municipal corporation public library.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
they are funded and regulated by the government of punjab, pakistan under the service sector.

ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ.
allama iqbal library is located on university road, opposite the district courts.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 1911 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ "ਕੋਰੋਨੇਸ਼ਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
the library is housed in the 1911-built colonial building originally named "coronation library" during the rule of the british empire.

2012 ਵਿਚ, ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਲਾਇਲਪੁਰ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਰਾਲੇਖ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਚ ਆਈ.
in 2012, the building came under control of the lyallpur heritage foundation and the punjab archives and libraries department.

ਲਾਇਲਪੁਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਅਲਾਮਾ ਇਕਬਾਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੈ.
lyallpur museum is located adjacent to the allama iqbal library on university road.

ਇਹ ਇਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ.
it is a heritage museum and art gallery open to the public.

ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਇਤਿਹਾਸ' ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ ਆਰਟਵਰਕ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨਾਲ.
the museum is primarily focused on regional history with a collection of artwork, artefacts and photographs.

ਮਿ municipalਂਸਪਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਨਰਵਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਕਬਾਲ ਪਾਰਕ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ.
municipal library is located in iqbal park on narwala road, opposite the historical grounds of dhobi ghat.

ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਇਕ ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ ਅਤੇ ਇਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸੈਂਟਰ ਹੈ.
the library has a large collection of books, a photo gallery and a conference centre.

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੀ ਲਾਗਤ 40 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ.
in 2011, the library underwent a renovation costing 40 million rupees.

ਪੰਜਾਬ ਜੰਗਲਾਤ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿ pਟ ਪੀਐਫਆਰਆਈ ਵਿਖੇ ਜੰਗਲਾਤ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੋ ਮਾਹਰ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ।
the forest library at the punjab forestry research institute pfri is one of two specialist libraries, the other being in lahore.

1986 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਖੋਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਗਤਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਣ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
opened in 1986, the research library is based at the wildlife research center in gatwala.

ਮੀਡੀਆ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਪੇਮਰਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ.
media television and radio the pakistan electronic media regulatory authority pemra is responsible for the regulation and monitoring of electronic media entertainment in the country.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ, ਰਾਜ-ਮਲਕੀਅਤ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ.
pakistan television corporation, is the state-owned regulated television broadcasting network.

ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2002 ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪ੍ਰਸਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
the government began licensing private broadcasters in 2002.

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 15 ਸਤੰਬਰ 1982 ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਰੇਡੀਓ ਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ.
the government of pakistan installed the first radio transmitters in the city on 15 september 1982.

"ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ" ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਐਫਐਮ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਫਐਮ 101, ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਫ ਐਮ 93 ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਾਉਤੁਲ ਕੁਰਾਨ ਚੈਨਲ ਐਫ ਐਮ 98 .3.
"radio pakistan" broadcasts three government regulated fm stations "radio pakistan fm101, radio pakistan fm93 and radio pakistan sautul qur'an channel fm93.4.

fm101 2002 ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ, fm93 2010 ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ fm93.4 ਸਾਉਤੁਲ ਕੁਰਾਨ ਚੈਨਲ 2016 ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ pbc ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪਾਵਰ kw 2.5 ਹਨ.
fm101 became operational in 2002, fm93 went live in 2010 and fm93.4 sautul qur'an channel went live in 2016 pbc all three stations are standard power kw 2.5.

ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਅਥਾਰਟੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਸੰਚਾਲਨ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।
telecommunications pakistan telecommunication authority is a government-owned organisation that is responsible for the establishment, operation and maintenance of telecommunications in the city.

ਸੰਸਥਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
the organisation monitors and prevents illegal exchanges in the city.